text:
Xem clip fimvothuatVui lòng xem video bên dưới
Kết quả tìm phim fimvothuat
Xin chờ...
-
Tình Thầy TròSora Aoi Is Tsumugi
-
Đại Binh Tiểu TướngKênh VTV2 Trọn bộ
-
Lan Quế PhườngLan Kwai Fong Trọn bộ 1 2 3 4
-
Thanh Cung 13 TriềuSex And The Emperor
-
Cô Hàng Xóm HQMiss Change
-
Khi Trái Đào Chín
-
Vương Quốc Dục CảmIn the Realm of the Senses
-
Người Hầu GáiThe Housemaid
-
Quái hiệp Âu Dương ĐứcVTV2 Trọn Bộ Thuyết Minh
-
Mùa Hè Nóng BỏngSummer Time
-
Vợ Chồng Dân ChơiMr and Mrs Player

markdown:
![ phim cap 3](http://i.imgur.com/gUGFnLs.png)
![ phim cap 3](http://i.imgur.com/gUGFnLs.png)
Vui lòng xem video bên dưới
[Xem clip fimvothuat](http://phimclip.tv/fimvothuat)
#### Kết quả tìm phim fimvothuat
Xin chờ...
-
### Sora Aoi Is Tsumugi
[Tình Thầy Trò](http://www.xemphim.tv/online/movie/tinh-thay-tro)
-
### Kênh VTV2 Trọn bộ
[Đại Binh Tiểu Tướng](http://www.xemphim.tv/online/movie/dai-binh-tieu-tuong)
-
### Lan Kwai Fong Trọn bộ 1 2 3 4
[Lan Quế Phường](http://www.xemphim.tv/online/movie/lan-que-phuong)
-
### Sex And The Emperor
[Thanh Cung 13 Triều](http://www.xemphim.tv/online/movie/thanh-cung-13-trieu)
-
### Miss Change
[Cô Hàng Xóm HQ](http://www.xemphim.tv/online/movie/co-hang-xom-hq)
-
[Khi Trái Đào Chín](http://www.xemphim.tv/online/movie/khi-trai-dao-chin)
-
### In the Realm of the Senses
[Vương Quốc Dục Cảm](http://www.xemphim.tv/online/movie/vuong-quoc-duc-cam)
-
### The Housemaid
[Người Hầu Gái](http://www.xemphim.tv/online/movie/nguoi-hau-gai)
-
### VTV2 Trọn Bộ Thuyết Minh
[Quái hiệp Âu Dương Đức](http://www.xemphim.tv/online/movie/quai-hiep-au-duong-duc)
-
### Summer Time
[Mùa Hè Nóng Bỏng](http://www.xemphim.tv/online/movie/mua-he-nong-bong)
-
### Mr and Mrs Player
[Vợ Chồng Dân Chơi](http://www.xemphim.tv/online/movie/vo-chong-dan-choi)

Cache-Control: max-age=0, no-cache, no-store, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0


text:
Xem clip xem phim trang sao danh tang em tap cuoiVui lòng xem video bên dưới
Kết quả tìm phim xem phim trang sao danh tang em tap cuoi
Xin chờ...
-
Tình Thầy TròSora Aoi Is Tsumugi
-
Đại Binh Tiểu TướngKênh VTV2 Trọn bộ
-
Lan Quế PhườngLan Kwai Fong Trọn bộ 1 2 3 4
-
Thanh Cung 13 TriềuSex And The Emperor
-
Cô Hàng Xóm HQMiss Change
-
Khi Trái Đào Chín
-
Vương Quốc Dục CảmIn the Realm of the Senses
-
Người Hầu GáiThe Housemaid
-
Quái hiệp Âu Dương ĐứcVTV2 Trọn Bộ Thuyết Minh
-
Mùa Hè Nóng BỏngSummer Time
-
Vợ Chồng Dân ChơiMr and Mrs Player

markdown:
![ phim cap 3](http://i.imgur.com/gUGFnLs.png)
![ phim cap 3](http://i.imgur.com/gUGFnLs.png)
Vui lòng xem video bên dưới
[Xem clip xem phim trang sao danh tang em tap cuoi](http://phimclip.tv/xem+phim+trang+sao+danh+tang+em+tap+cuoi)
#### Kết quả tìm phim xem phim trang sao danh tang em tap cuoi
Xin chờ...
-
### Sora Aoi Is Tsumugi
[Tình Thầy Trò](http://www.xemphim.tv/online/movie/tinh-thay-tro)
-
### Kênh VTV2 Trọn bộ
[Đại Binh Tiểu Tướng](http://www.xemphim.tv/online/movie/dai-binh-tieu-tuong)
-
### Lan Kwai Fong Trọn bộ 1 2 3 4
[Lan Quế Phường](http://www.xemphim.tv/online/movie/lan-que-phuong)
-
### Sex And The Emperor
[Thanh Cung 13 Triều](http://www.xemphim.tv/online/movie/thanh-cung-13-trieu)
-
### Miss Change
[Cô Hàng Xóm HQ](http://www.xemphim.tv/online/movie/co-hang-xom-hq)
-
[Khi Trái Đào Chín](http://www.xemphim.tv/online/movie/khi-trai-dao-chin)
-
### In the Realm of the Senses
[Vương Quốc Dục Cảm](http://www.xemphim.tv/online/movie/vuong-quoc-duc-cam)
-
### The Housemaid
[Người Hầu Gái](http://www.xemphim.tv/online/movie/nguoi-hau-gai)
-
### VTV2 Trọn Bộ Thuyết Minh
[Quái hiệp Âu Dương Đức](http://www.xemphim.tv/online/movie/quai-hiep-au-duong-duc)
-
### Summer Time
[Mùa Hè Nóng Bỏng](http://www.xemphim.tv/online/movie/mua-he-nong-bong)
-
### Mr and Mrs Player
[Vợ Chồng Dân Chơi](http://www.xemphim.tv/online/movie/vo-chong-dan-choi)

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Connection: close

Pragma: no-cache

Vary: Accept-Encoding

Server: cloudflare-nginx

Content-Encoding: gzip


text:
Home
SMS
Facebook
Kho clip girl xinh nóng bỏng
Nhac.XanhLam.Com
Tên bài hát...
Tìm và tải bài hát
"Nhac phim cong chua va ve si thai lan"
Tìm ở (Server 2 - Đầy đủ)
Tải bài hát Nhac phim cong chua va ve si thai lan miễn phí nhanh nhất
Tải nhạc bài hát Nhac phim cong chua va ve si thai lan tốt nhất
Tag: Bài hát Nhac phim cong chua va ve si thai lan cho điện thoại, cho máy tính, Chất lượng 12kbps, 24kbps, 64kbps, 128kbps,320kbps, Tải miễn phí, Hướng dẫn tải nhac, Lời bài hát full, Hướng dẫn tìm lời bài hát, Tìm lời hát nhanh nhất, Những cách tải bản nhạc rất hay, bạn đang nghe bài hát Nhac phim cong chua va ve si thai lan, .mid, .midi, .mp3, .3gp, .mmf, .acc, .flv, Bạn muốn copy bài hát, Tải bài hát như thế nào?, Những bí ẩn của bài hát, bạn thích bài hát không?, nhạc hot, hay nhất miễn phí cho điện thoại, tải nhạc mobile bài, Bạn thích nghe bài không?, Tại sao bạn thích bài hát?, Bài hát kể về ..., Upload thật dễ dàng, Tải bản nhạc karaoke, Tải bản nhạc hát karaoke, Bản karaok bài, Tải nhạc nhanh nhất, Download chất lượng tốt nhất, Down ngay, Tải ngay, Bài hát hot nhất, Top bài hát hot, Bài rất hay, Tải ngay bản nhạc cực hay, Nội dung bài hát, Tải beet Nhac phim cong chua va ve si thai lan, Nhạc không lời, Nhạc đơn âm, Nhạc đa âm, Nhac phim cong chua va ve si thai lan beet chuẩn, Tác giả sáng tác.
Người tìm bài hát này là:UCWEB/2.0 (Java; U; MIDP-2.0; vi; SAMSUNG-GT-S5620) U2/1.0.0 UCBrowser/9.4.1.377 U2/1.0.0 Mobile UNTRUSTED/1.0
Nếu link trên không vào được hoặc không tìm thấy bài hát bạn cần thì bạn Bấm vào link Server 2 nhé!
Tìm Kiếm
HOME - Trang Chủ
© Copyright
XanhLam.Com

Server: Apache/2.4.12 (Unix) OpenSSL/1.0.1e-fips mod_bwlimited/1.4

Content-Type: text/html


text:
Phim Quái Hiệp Nhất Chi Mai tập 1-2-3-4-5-6-7-8-9-10-11-12-13-14-15-16-17-18-19-20-21-22-23-24-25-26-27-28-29-30, Phim Quái Hiệp Nhất Chi Mai tập Cuối
Xem PhimLy Ca Tiếu là lãnh đạo và thủ lĩnh của nhóm, bị kẻ xấu hãm hại giết chết người vợ yêu dấu của mình. Yến Tam Nương là 1 người có khinh công khá giỏi. Hạ tiểu Mai là 1 học giả giỏi về nghệ thuật ngụy trang và y học. Họ tạo thành 1 nhóm gọi là Nhất Chi Mai chuyên đi làm việc chính nghĩa, giúp dân. xem phim nhanh tại XemPhimVN.org
Ly Ca Tiếu là lãnh đạo và thủ lĩnh của nhóm, bị kẻ xấu hãm hại giết chết người vợ yêu dấu của mình .
Yến Tam Nương là 1 người có khinh công khá giỏi
Hạ tiểu Mai là 1 học giả giỏi về nghệ thuật ngụy trang và y học .Họ tạo thành 1 nhóm gọi là Nhất Chi Mai chuyên đi làm việc chính nghĩa , giúp dân.

markdown:
![ [2011] Quai Hiep Nhat Chi Mai - Hoac Kien Hoa, Luu Thi Thi [Vietsub Tap 4]](http://img524.imageshack.us/img524/3551/lycatieucopy.jpg)
### Phim Quái Hiệp Nhất Chi Mai tập 1-2-3-4-5-6-7-8-9-10-11-12-13-14-15-16-17-18-19-20-21-22-23-24-25-26-27-28-29-30, Phim Quái Hiệp Nhất Chi Mai tập Cuối
Ly Ca Tiếu là lãnh đạo và thủ lĩnh của nhóm, bị kẻ xấu hãm hại giết chết người vợ yêu dấu của mình. Yến Tam Nương là 1 người có khinh công khá giỏi. Hạ tiểu Mai là 1 học giả giỏi về nghệ thuật ngụy trang và y học. Họ tạo thành 1 nhóm gọi là Nhất Chi Mai chuyên đi làm việc chính nghĩa, giúp dân. xem phim nhanh tại XemPhimVN.org
[Xem Phim](http://xemphimvn.org/xem-phim/27611/Quai-Hiep-Nhat-Chi-Mai-tap-13/30-Quai-Kiet-Nhat-Chi-Mai.html) [Xem Phim](http://xemphimvn.org/xem-phim/27611/Quai-Hiep-Nhat-Chi-Mai-tap-13/30-Quai-Kiet-Nhat-Chi-Mai.html)
Ly Ca Tiếu là lãnh đạo và thủ lĩnh của nhóm, bị kẻ xấu hãm hại giết chết người vợ yêu dấu của mình .
Yến Tam Nương là 1 người có khinh công khá giỏi
Hạ tiểu Mai là 1 học giả giỏi về nghệ thuật ngụy trang và y học .Họ tạo thành 1 nhóm gọi là Nhất Chi Mai chuyên đi làm việc chính nghĩa , giúp dân.
![ [2011] Quai Hiep Nhat Chi Mai - Hoac Kien Hoa, Luu Thi Thi [Vietsub Tap 4]](http://img33.imageshack.us/img33/7079/tamnuongcopycopy.jpg)
![ [2011] Quai Hiep Nhat Chi Mai - Hoac Kien Hoa, Luu Thi Thi [Vietsub Tap 4]](http://img267.imageshack.us/img267/448/tieumaicopy.jpg)
![ [2011] Quai Hiep Nhat Chi Mai - Hoac Kien Hoa, Luu Thi Thi [Vietsub Tap 4]](http://img690.imageshack.us/img690/2538/67846916.jpg)

Cache-Control: private, max-age=0

X-Content-Type-Options: nosniff

X-XSS-Protection: 1; mode=block

Server: GSE


text:
Tư vấn pháp luật - dịch vụ luật sư - Luật Minh Gia
Trang chủ
Liên hệ
Sitemap
Trang chủ
Giới thiệu
Về chúng tôi
Tin Luật Minh Gia
Tin tức pháp luật
Đối tác - Khách hàng
Dân sự
Luật sư Dân sự
Hỏi đáp Dân sự
Kiến thức Dân sự
Hình sự
Luật sư Hình sự
Hỏi đáp Hình sự
Kiến thức Hình sự
Đất đai
Luật sư Đất đai
Hỏi đáp Đất đai
Kiến thức Đất đai
Hôn nhân
Luật sư Hôn nhân
Hỏi đáp Hôn nhân
Kiến thức Hôn nhân
Doanh nghiệp
Luật sư Doanh nghiệp
Hỏi đáp Doanh nghiệp
Kiến thức Doanh nghiệp
Lao động
Luật sư Lao động
Hỏi đáp Lao động
Kiến thức Lao động
Biểu mẫu
Biểu mẫu Dân sự
Biểu mẫu Hình sự
Biểu mẫu Đất đai
Biểu mẫu Hôn nhân
Biểu mẫu Lao động
Biểu mẫu Doanh nghiệp
Biểu mẫu - Thủ tục Thuế
Văn bản luật
Luật
Nghị định
Thông tư
Nghị quyết
Quyết định
Văn bản Tiếng Anh
Văn bản chuyên ngành
Liên hệ
Không tìm thấy
đường dẫn này
Bạn có thể truy cập vào
trang chủ
hoặc sử dụng ô dưới đây để tìm kiếm
Trang chủ
Giới thiệu
Dân sự
Hình sự
Đất đai
Hôn nhân
Doanh nghiệp
Lao động
Biểu mẫu
Văn bản luật
Liên hệ

Cache-Control: private

Content-Type: text/html; charset=utf-8


text:
15397 Ksoari
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
15397 Ksoari (1997 UK7) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 27 tháng 10, 1997 by Starkenburg Observatory ở Heppenheim.
15397 Ksoari (1997 UK7) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 27 tháng 10, 1997 by Starkenburg Observatory ở Heppenheim.

markdown:
# 15397 Ksoari
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Khám phá và chỉ định|
|Khám phá bởi||
|[Heppenheim](/w/index.php?title=Heppenheim&action=edit&redlink=1) [Tên chỉ định tiểu hành tinh](/w/index.php?title=T%C3%AAn_ch%E1%BB%89_%C4%91%E1%BB%8Bnh_ti%E1%BB%83u_h%C3%A0nh_tinh&action=edit&redlink=1) [Tên thay thế](/w/index.php?title=T%C3%AAn_ch%E1%BB%89_%C4%91%E1%BB%8Bnh_t%E1%BA%A1m_th%E1%BB%9Di_trong_thi%C3%AAn_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1) [Đặc trưng quỹ đạo](/wiki/Qu%E1%BB%B9_%C4%91%E1%BA%A1o_m%E1%BA%ADt_ti%E1%BA%BFp) [Kỷ nguyên](/wiki/K%E1%BB%B7_nguy%C3%AAn_(thi%C3%AAn_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc))14 tháng 5, 2008 [Cận điểm quỹ đạo](/wiki/C%E1%BB%A7ng_%C4%91i%E1%BB%83m_qu%E1%BB%B9_%C4%91%E1%BA%A1o) [Viễn điểm quỹ đạo](/wiki/C%E1%BB%A7ng_%C4%91i%E1%BB%83m_qu%E1%BB%B9_%C4%91%E1%BA%A1o) [Độ lệch tâm](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_l%E1%BB%87ch_t%C3%A2m_qu%E1%BB%B9_%C4%91%E1%BA%A1o) [Chu kỳ quỹ đạo](/wiki/Chu_k%E1%BB%B3_qu%E1%BB%B9_%C4%91%E1%BA%A1o) [Độ bất thường trung bình](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_b%E1%BA%A5t_th%C6%B0%E1%BB%9Dng_trung_b%C3%ACnh) [Độ nghiêng quỹ đạo](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_nghi%C3%AAng_qu%E1%BB%B9_%C4%91%E1%BA%A1o) [Kinh độ của điểm nút lên](/wiki/Kinh_%C4%91%E1%BB%99_c%E1%BB%A7a_%C4%91i%E1%BB%83m_n%C3%BAt_l%C3%AAn) [Acgumen của cận điểm](/wiki/Acgumen_c%E1%BB%A7a_c%E1%BA%ADn_%C4%91i%E1%BB%83m) [Đặc trưng vật lý](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%B7c_tr%C6%B0ng_v%E1%BA%ADt_l%C3%BD&action=edit&redlink=1) [Cấp sao tuyệt đối](/wiki/C%E1%BA%A5p_sao_tuy%E1%BB%87t_%C4%91%E1%BB%91i) *(H)* **15397 Ksoari** (1997 UK7) là một [tiểu hành tinh](/wiki/Ti%E1%BB%83u_h%C3%A0nh_tinh) [vành đai chính](/wiki/V%C3%A0nh_%C4%91ai_ti%E1%BB%83u_h%C3%A0nh_tinh) được phát hiện ngày 27 tháng 10, 1997 by [Starkenburg Observatory](/w/index.php?title=Starkenburg_Observatory&action=edit&redlink=1) ở [Heppenheim](/w/index.php?title=Heppenheim&action=edit&redlink=1).
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=15397_Ksoari&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=15397_Ksoari&action=edit§ion=1)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=15397_Ksoari&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=15397_Ksoari&action=edit§ion=2)]
|
|
|
|

Content-language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Accept-Ranges: bytes

X-Cache: cp1055 miss (0), cp1068 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Set-Cookie: WMF-Last-Access=02-Jul-2015;Path=/;HttpOnly;Expires=Mon, 03 Aug 2015 12:00:00 GMT


text:
Ambazac
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Tọa độ: 45°57′30″B 1°24′03″Đ / 45,95833°B 1,40083°Đ
Ambazac (tiếng Occitan: Embasac) là một xã của tỉnh Haute-Vienne, thuộc vùng Limousin, miền trung nước Pháp.
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
Bạn có thể tham khảo nội dung bài này trong Wikipedia tiếng Pháp để có thêm thông tin mở rộng cho bài này. Nếu bạn không biết tiếng Pháp, có thể dùng công cụ dịch, như Google Dịch.

markdown:
# Ambazac
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
[Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [45°57′30″B 1°24′03″Đ / 45,95833°B 1,40083°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Ambazac¶ms=45.95833_N_1.40083_E_region:FR_type:city(4836))
|
|
|Hành chính|
|
| ![ Quốc kỳ Pháp](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
![ Quốc kỳ Pháp](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
[Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [Vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Limousin](/wiki/Limousin) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Haute-Vienne](/wiki/Haute-Vienne) [Quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Limoges](/wiki/Limoges_(qu%E1%BA%ADn)) [Tổng](/wiki/T%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Liên xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p#Li.C3.AAn_x.C3.A3) [Xã (thị) trưởng](/wiki/Th%E1%BB%8B_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng)
(2008-2014)
[Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99) 1 2(22,33 sq mi) [Nhân khẩu](/wiki/Nh%C3%A2n_kh%E1%BA%A9u_Ph%C3%A1p) 1 [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(220 /sq mi) [INSEE](/wiki/M%C3%A3_INSEE)/Mã bưu chính [87002](http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=87002-COM)/ [87240](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_Ph%C3%A1p&action=edit&redlink=1) 2 *Dân số không tính hai lần*: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần. **Ambazac** ( [tiếng Occitan](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Occitan): *Embasac*) là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_t%E1%BB%89nh_Haute-Vienne) của [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Ph%C3%A1p)) [Haute-Vienne](/wiki/Haute-Vienne), thuộc [vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Limousin](/wiki/Limousin), miền trung nước [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p).
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Ambazac&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ambazac&action=edit§ion=1)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Ambazac&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ambazac&action=edit§ion=2)] *Bạn có thể tham khảo nội dung bài này trong Wikipedia tiếng Pháp để có thêm thông tin mở rộng cho bài này. Nếu bạn không biết tiếng Pháp, có thể dùng công cụ dịch, như Google Dịch.*


text:
Anpara
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Anpara là một thị trấn thống kê (census town) của quận Sonbhadra thuộc bang Uttar Pradesh, Ấn Độ.
Nhân khẩu[sửa | sửa mã nguồn]
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ[1], Anpara có dân số 22.385 người. Phái nam chiếm 55% tổng số dân và phái nữ chiếm 45%. Anpara có tỷ lệ 71% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 77%, và tỷ lệ cho phái nữ là 63%. Tại Anpara, 14% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns. (Provisional)”. Census Commission of India. Truy cập ngày 3 tháng 9 năm 2007.

markdown:
# Anpara
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Anpara
|
|
-
|
|
-
[Diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [IST](/wiki/Gi%E1%BB%9D_chu%E1%BA%A9n_%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99)( [UTC+5:30](/wiki/UTC%2B5:30)) **(** [Dân số](/wiki/D%C3%A2n_s%E1%BB%91) [2001](/wiki/2001))
-
[Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91)
-
**Anpara** là một thị trấn thống kê ( *) của census town* [quận Sonbhadra](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Sonbhadra&action=edit&redlink=1)thuộc [bang](/wiki/Ph%C3%A2n_c%E1%BA%A5p_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99) [Uttar Pradesh](/wiki/Uttar_Pradesh), [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99).
## Nhân khẩu[
[sửa](/w/index.php?title=Anpara&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Anpara&action=edit§ion=1)]
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ
, Anpara có dân số 22.385 người. Phái nam chiếm 55% tổng số dân và phái nữ chiếm 45%. Anpara có tỷ lệ 71% [1] [biết đọc biết viết](/wiki/Bi%E1%BA%BFt_ch%E1%BB%AF), cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 77%, và tỷ lệ cho phái nữ là 63%. Tại Anpara, 14% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Anpara&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Anpara&action=edit§ion=2)] [^](#cite_ref-1) [“Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns. (Provisional)”](http://web.archive.org/web/20040616075334/www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999). Census Commission of India. Truy cập ngày 3 tháng 9 năm 2007.

X-Cache: cp1065 miss (0), cp1068 frontend miss (0)


text:
Chiến dịch Phụng Hoàng
Chiến dịch/Kế hoạch/Chương trình Phụng Hoàng/Phượng Hoàng (tiếng Anh: Phoenix Program) (1968-1975) là chiến dịch tình báo, ám sát bí mật trong Chiến tranh Việt Nam được tiến hành bởi Tình báo Việt Nam Cộng hòa với sự phối hợp của Cục Tình báo Trung ương Hoa Kỳ (CIA).[1] Chương trình này được hoạch định với mục đích phát hiện và "vô hiệu hóa" – bắt giam, chiêu hàng, giết, hoặc kiềm chế – các cán bộ Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam nằm vùng, những người tuyển dụng và đào tạo cơ sở cộng sản tại các xã ấp Miền Nam Việt Nam, cũng đồng thời là những người hỗ trợ các nỗ lực đấu tranh vũ trang. Đầu tiên, chương trình được chỉ đạo bởi Evan J. Parker, sau đó bởi Ted Shackley cùng các cấp phó Thomas Clines, Donald Gregg và Richard Secord.
Tuy ban đầu chương trình được CIA khởi xướng, nhưng sau đó nó được chuyển giao cho Quân đội Mỹ và Quân lực Việt Nam Cộng hòa. Khi trở thành một phần của chương trình "Việt Nam hóa chiến tranh", chiến dịch này được chuyển thành một chương trình của Quân lực Việt Nam Cộng hòa với sự hỗ trợ của cố vấn quân sự Mỹ. Chiến dịch Phụng Hoàng được chính thức phê chuẩn ngày 1 tháng 7 năm 1968 bởi sắc lệnh của Tổng thống Việt Nam Cộng hòa Nguyễn Văn Thiệu, mặc dù trước đó nó đã tồn tại không chính thức.
Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu đã công bố chính thức về sự tồn tại của nó vào tháng 10 năm 1969, nhằm mục đích giành được sự chấp thuận và hợp tác rộng hơn của người dân Miền Nam, sau khi những hoạt động dưới quyền Gary Leroy và Karl Sherrick gây ra cái chết của 23 người chỉ trong tháng 3 năm 1969.
Chương trình gây ra cái chết của rất nhiều dân thường và đánh mất một phần sự ủng hộ của những người trước đó có thiện cảm với phe tham chiến chống những người cộng sản.
Mục lục
Bối cảnh[sửa | sửa mã nguồn]
Tại miền Nam Việt Nam những năm trong thập niên 1960 và đầu thập niên 1970, mạng lưới chính quyền cách mạng bí mật phát triển, có ảnh hưởng rộng rãi đối với quần chúng nhân dân. Mạng lưới này là cơ sở Việt Cộng (VCI – Viet Cong infrastructure, theo cách gọi của người Mỹ), hay mạng lưới cơ sở cách mạng chỉ đạo đấu tranh chính trị tại các làng xóm miền Nam Việt Nam.
Mạng lưới cơ sở cách mạng cung cấp lương thực và vật dụng cho các lực lượng vũ trang địa phương hoặc các lực lượng từ các căn cứ gần biên giới; cung cấp thông tin tình báo, dẫn đường cho quân đội quân Giải phóng; động viên nhân lực cho du kích và bộ đội chủ lực vùng; huy động đóng góp của quần chúng, duy trì một dạng chính quyền thô sơ ở địa phương.
Hệ thống kể trên đã hoạt động ở miền Nam Việt Nam từ nhiều năm và thành thạo trong các phương pháp hoạt động bí mật. Chương trình Phụng Hoàng được chính phủ Việt Nam Cộng hòa phát triển nhằm đương đầu với hệ thống cơ sở cách mạng kể trên. Khác với các nỗ lực quân sự, Phụng Hoàng là hoạt động mang tính chiến dịch của Cảnh sát quốc gia và được chỉ đạo bởi các ủy ban Phượng Hoàng bao gồm đại diện phía dân sự và các tổ chức quân sự bao gồm cứu tế xã hội, các cơ quan tình báo và tuyên truyền. Chính quyền Việt Nam Cộng hòa thực thi những điều luật riêng biệt áp dụng cho tội xúi giục chống đối và yêu cầu các công dân ủng hộ bằng cách cung cấp thông tin.
Chương trình Phụng hoàng bắt đầu hoạt động từ cuối năm 1966. Ngày 20 tháng 12, 1967 Hoa Kỳ mới chính thức hỗ trợ với phương thức, thu thập tin tức, và trắc nghiệm.[1]
Mục đích và hoạt động[sửa | sửa mã nguồn]
Ở những vùng chính quyền Việt Nam Cộng hòa không kiểm soát được chặt chẽ thì lực lượng chủ lực hoặc du kích quân Giải phóng hoạt động mạnh. Lực lượng du kích tiến hành cảnh cáo, bắt giữ hoặc ám sát các công chức địa phương, những chỉ điểm viên trung thành với chính phủ Việt Nam Cộng hòa, và những người phục vụ cho quân đội Mỹ.
Riêng năm 1969, theo tuyên bố của Ngoại trưởng Mỹ William E. Colby, có hơn 6.000 người bị giết, hơn 1.200 người bị ám sát, và 15.000 người bị thương. Trong số những người thiệt mạng có 90 viên chức xã và xã trưởng, 240 viên chức ấp và ấp trưởng, 229 người tản cư và 4.350 thường dân.[3]
Với hệ thống Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam nằm vùng là một đối thủ có kinh nghiệm và tổ chức chặt chẽ, chính phủ Việt Nam Cộng hòa cần phải có các chuyên gia chiến tranh chính trị (political warfare) để đối phó. Trong hai năm 1967 và 1968, nỗ lực phối hợp tình báo (dựa chủ yếu vào các hoạt động của CIA) chống lại các cơ sở cách mạng được chủ trì bởi Tư lệnh quân đội viễn chinh Mỹ - tướng William Westmoreland. Đây là chương trình hợp tác quân sự và dân sự mang tên "Phối hợp và Khai thác tình báo" (Intelligence Coordination and Exploitation – ICEX) với nhiệm vụ là giúp đỡ và hỗ trợ chính phủ Miền Nam đương đầu với các mạng lưới cơ sở cộng sản này. Lúc đầu, chương trình này (ICEX) nhận được rất ít chú ý và ủng hộ của chính quyền Nam Việt Nam. Chỉ khoảng vài chục đối tượng của Mặt trận Dân tộc nằm vùng bị bắt giữ mỗi tháng bởi các hành động đột kích và bắt bớ chủ yếu do các đơn vị CIA.
Đến khi hàng ngàn cơ sở cách mạng tự lộ mình để tham gia Cuộc tổng tấn công Mậu thân 1968, chương trình Phụng Hoàng bắt đầu thu được kết quả cao. Sự hỗ trợ và quan tâm của chính quyền Việt Nam Cộng hòa cũng lên cao, chương trình này được chính thức phê chuẩn và mở rộng. Từ đó, các thành phần cảnh sát, quân đội và các tổ chức chính quyền cộng tác để đóng góp thông tin và hành động chống lại hạ tầng cơ sở của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam.
Thành phần tham gia là các viên chức hội đồng xã, trưởng xóm, cảnh sát địa phương và lực lượng dân vệ. Khi có tin từ địa phương chỉ điểm thì quân đội được báo cáo để đối phó. Riêng năm 1968 sau cuộc Tổng công kích Tết Mậu Thân, hơn 13.000 cán bộ nằm vùng bị bắt hoặc giết qua chiến dịch Phụng hoàng.[1]
Chương trình Phụng Hoàng là nỗ lực sử dụng các nguồn tin tình báo, tiêu diệt các cá nhân trong mạng lưới Việt Cộng nằm vùng. Một biện pháp của quân đội Mỹ nhằm vào mạng lưới Việt Cộng cơ sở là bố ráp và truy lùng. Theo biện pháp này, quân đội bao vây một làng nghi vấn có Mặt trận Dân tộc hoạt động, sau đó tra hỏi rồi dời dân chúng đi nơi khác. Một số chiến dịch của chương trình Phụng Hoàng cũng dùng các biện pháp quân sự ví dụ như phục kích quân Giải phóng ở khoảng trống giữa các thôn ấp.
Trên giấy tờ, những cán bộ Mặt trận Dân tộc bị bắt giữ, đối xử như tội phạm hình sự, bị xử án và tù đày (hoặc hành hình), hoặc bị thuyết phục để ly khai hàng ngũ những người cộng sản và quy hàng chính phủ.[5] Tuy nhiên, trên thực tế, rất nhiều người bị giết trong các cuộc đọ súng, đột kích hoặc bị hành hình tức khắc.
Tới năm 1969, khi chương trình Phụng Hoàng mất đi tính bí mật và thu hút sự chú ý của báo chí, CIA dần rút khỏi chương trình này. Các tổ chức bí mật của Mỹ được thế chân bởi các cố vấn tình báo quân sự Mỹ (quá trình này phát triển cùng tiến trình "Việt Nam hóa chiến tranh") và chú trọng vào huấn luyện, tổ chức nhân viên chính quyền Việt Nam Cộng hòa để duy trì áp lực với hệ thống cơ sở của Mặt trận Dân tộc. Các lực lượng chủ yếu được giao phó là Bảo an và Cảnh sát đặc biệt. Tháng 1 năm 1970, có khoảng 450 cố vấn quân sự Mỹ hỗ trợ chính quyền Việt Nam Cộng hòa trong khuôn khổ chương trình Phụng Hoàng. Sang năm 1972 thì Chiến dịch Phụng Hoàng được giao cho Cảnh sát Quốc gia điều hành. Cũng năm đó, cố vấn Mỹ rút khỏi vị trí trong Kế hoạch Phụng Hoàng. Một số rời sang các chương trình bình định nông thôn. Cho đến thời điểm quân đội Mỹ rút khỏi Việt Nam năm 1973, kết quả của chương trình Phụng Hoàng không đều khắp thậm chí khá khiêm tốn. Điều này là do hoàn cảnh nhiều hơn là do không còn thích hợp: hình thái chiến tranh đã thay đổi và mạng lưới cơ sở của Mặt trận Dân tộc Giải phóng không còn phổ biến nữa. Phần lớn cán bộ nằm vùng được đưa ra vùng giải phóng.
Theo phân tích khác thì Chiến dịch Phụng Hoàng là một phương cách hữu hiệu để diệt trừ ổ cán bộ nằm vùng, nên khi lực lượng cộng sản mở Chiến dịch Xuân - Hè 1972 và ba năm sau, năm 1975 thì nguồn nhân lực không còn là cư dân địa phương nữa mà Miền Bắc phải đưa người vào chiến trường miền Nam tham chiến vì đơn vị cộng sản nằm vùng trong Nam đã bị vô hiệu hóa.[6]
Chỉ trích[sửa | sửa mã nguồn]
Trong thời gian diễn ra chiến dịch Phượng Hoàng, CIA bị tố cáo là đã sử dụng các hình thức tra tấn một cách có hệ thống. Theo lời K. Barton Osborn, một sĩ quan tình báo quân đội tham gia chiến dịch thì đã có nhiều hình thức tra tấn dã man như đóng đinh vào tai người bị hỏi cung cho tới chết, trích điện vào chỗ kín của đàn ông và đàn bà... Trong suốt 18 tháng viên sĩ quan này tham gia chiến dịch, anh ta không thấy bất cứ người nào còn có thể sống sót sau quá trình hỏi cung. Để lấy lại thể diện, CIA cũng đã tiến hành một cuộc điều tra toàn diện về những khai nhận của Osborn và bác bỏ một số chi tiết nhỏ trong lời nói của sĩ quan này nhưng về toàn cục sự tàn bạo của cả chương trình là không thể chối bỏ.[7][8]
Không chỉ đích thân thực hiện, các viên chức CIA còn huấn luyện cho các đơn vị địa phương của Việt Nam Cộng hòa những hình thức khủng bố (bao gồm ám sát, tra tấn, tống tiền và các "kỹ thuật" khác) để đối phó với cán bộ nằm vùng, việc này giúp các viên chức Mỹ đẩy những phần việc họ không thể làm một cách hợp pháp cho các lực lượng nước ngoài[9].
Có ý kiến thậm chí còn cho rằng mục tiêu chính của các quan chức Sài Gòn trong chiến dịch Phượng Hoàng là tiền bởi CIA treo thưởng 11.000 USD cho mỗi cán bộ nằm vùng bị bắt sống, với những người bị giết chết số tiền này bị giảm một nửa. Tham gia chiến dịch ám sát này còn có những người từng là tội phạm hoặc những cựu Việt Cộng được CIA chiêu hàng và trả tiền, theo lời một người trong số này thì chỉ cần thu thập vài xác chết để lấy tiền là họ có thể sống thoải mái.[10] Một số sĩ quan địa phương thậm chí còn bắt những người vô tội để hoàn thành "chỉ tiêu" (quota) của CIA hoặc nhận hối lộ của những người bị bắt để thả họ[11].
Trong cuốn sách "Vấn đề tra tấn: Thẩm vấn của CIA, từ Chiến tranh lạnh tới cuộc chiến chống khủng bố" của Alfred McCoy xuất bản năm 2006, CIA đã sử dụng các biện pháp tra tấn một cách có hệ thống. Barton Osborn, một sĩ quan tình báo quân đội tham gia chiến dịch Phượng Hoàng, kể rằng, trong số hình thức tra tấn dã man có gí điện vào cơ quan sinh dục người bị hỏi cung, đóng đinh vào tai cho đến chết… Osborn tham gia chiến dịch suốt 18 tháng, nhưng không thấy người nào sống sót sau khi bị hỏi cung. Vì lính biệt kích SEAL thường dùng dao găm KA-BAR để giết người theo kiểu man rợ, nên KA-BAR được gọi là dao đồ tể[12]
Đánh giá thành công và thất bại[sửa | sửa mã nguồn]
Chương trình Phụng Hoàng gây hậu quả xấu đối với tình trạng dân cư và sự bất mãn trong dân chúng. Chương trình này nguy hiểm ở chỗ nó bị sử dụng để đàn áp những người bất đồng quan điểm với chính quyền bất kể họ là Việt Cộng hay không. Nó cũng góp phần đáng kể cho sự nhũng loạn của hệ thống hành chính. Nhiều quan chức địa phương đe dọa người dân địa phương hoặc tha bổng người bị bắt vì tiền. Thậm chí một số chuyên viên quân sự cho rằng chương trình Phụng Hoàng mang lại tác động tích cực cho Mặt trận Dân tộc Giải phóng hơn là gây tác hại. Việc tù đày, tra tấn rất nhiều người mà phần nhiều là những người chỉ hoạt động ở tầng thấp (thậm chí có thể chỉ là dân thường bị oan) - khiến dân chúng nhiều khi quay sang hợp tác với Mặt trận Giải phóng nếu họ sống trong vùng do Mặt trận kiểm soát – chính quyền Việt Nam Cộng hòa trở nên ngày càng bị một bộ phận lớn dân chúng xa lánh.
Có ý kiến còn cho rằng, chương trình này gây mất lòng dân chúng hơn bất kỳ hành động nào khác của quân đội viễn chinh Mỹ và chính quyền Sài Gòn.[13]
Chương trình Phụng Hoàng thường được gọi bằng cái tên "chiến dịch ám sát", và bị chỉ trích là một ví dụ tiêu biểu của những hành động tàn bạo xâm phạm nhân quyền mà CIA và các tổ chức của nó đã tiến hành. Theo thống kê của Mỹ, trong năm 1969, 19.534 người bị coi là Việt Cộng đã bị "vô hiệu hóa" (từ sử dụng trong chương trình Phụng Hoàng): 6.187 người bị giết, 8.515 bị bắt, 4.832 người về theo chương trình chiêu hồi. Tới năm 1971, William Colby đưa ra con số người bị giết trong chương trình này là 20.857. Con số của chính quyền Sài Gòn còn cao hơn rất nhiều: 40.994[14]. Cá biệt, một nhóm dưới sự chỉ đạo của Karl Sherrick và Gary Leroy giết tới 23 người trong một tháng. Các đơn vị của hai người này chịu trách nhiệm về 200 cái chết trong các đợt hành động của họ. Tuy nhiên, chỉ có dưới 10% số nạn nhân của chương trình Phượng Hoàng đã thực sự là mục tiêu của chương trình này. Phần còn lại bị gán là cơ sở của Mặt trận Dân tộc sau khi họ đã bị giết hại. Các nỗ lực của các tỉnh trưởng nhằm đạt chỉ tiêu giao phó cũng dẫn đến sự phóng đại con số thống kê bằng cách tính cả các vụ bắt giữ người không theo Mặt trận Dân tộc, bắt giữ nhiều lần một đối tượng, và đưa cả số người chết từ các hoạt động quân sự vào kết quả chương trình Phụng Hoàng.
Theo báo cáo của Hoa Kỳ, tổng kết thời gian 1968-1972, có 26.000 quân đối phương bị giết, 34.000 bị bắt, trong số đó 22.000 quy hàng.[5]
Ngoài ra, cơ sở để định đoạt một đối tượng có phải là du kích nằm vùng hay không cũng rất thiếu cụ thể. Trong nhiều trường hợp, người này vu khống người kia là Việt Cộng để mượn tay quân đội Mỹ giết kẻ mình thù oán.
Dù còn nhiều tranh cãi, chương trình này cũng đạt được một số hiệu quả. Nguyễn Cơ Thạch, người sau này là Phó thủ tướng nước Việt Nam thống nhất, phát biểu sau chiến tranh rằng chương trình Phụng Hoàng đã làm suy yếu hệ thống cơ sở cách mạng, góp phần tiêu diệt và phá hoại đến 95% cơ sở cách mạng ở một số khu vực tại miền Nam Việt Nam[cần dẫn nguồn]
Có ý kiến cho rằng kết quả của chương trình Phụng Hoàng đã giúp an ninh nội bộ của Miền Nam ít nghiêm trọng – chế độ Việt Nam Cộng hòa sau này sụp đổ do sự tấn công của bộ đội chủ lực chứ không phải do nổi dậy giành chính quyền. Tuy nhiên điều này cần được xem xét kỹ lại vì thực tế quân Giải phóng thay đổi hình thái đấu tranh từ nổi dậy sang hoạt động quân sự thuần túy là quyết định rút ra từ kết quả của Cuộc tổng tiến công Tết Mậu Thân, cùng với cán cân lực lượng đang thay đổi rõ rệt. Khi chủ lực của quân Giải phóng ngày càng lớn mạnh, trang bị tốt hơn thì việc đánh du kích không còn là ưu tiên hàng đầu nữa.[cần dẫn nguồn]
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ a ă â Woodruff, Mark. Unheralded Victory. Arlington, VA: Vandamere Press, 1999. tr 53-55
- ^ Thayer, Thomas. War Without Fronts. Boulder, CA: Westview Press, 1985. tr 51
- ^ Trang 5, biên bản ghi lại phát biểu của William E. Colby tại phiên điều trần trước Quốc hội Hoa Kỳ ngày 17/02/1970 https://archive.is/20120711151326/homepage.ntlworld.com/jksonc/docs/phoenix-scfr-19700217.html truy cập ngày 22/11/2009
- ^ Cheryl Bernard, et al. The Battle Behind the Wire. Santa Monica, CA: Rand Corporation, 2011. tr 41
- ^ a ă Spencer Tucker.The encyclopedia of the Vietnam War: a political, social, and military history. Santa Barbara, CA: ABC-CLIO, LLC, 2011. tr 909-910.
- ^ Phoenix 1967-1971
- ^ Alfred W. McCoy (2006). A Question of Torture: CIA Interrogation, from the Cold War to the War on Terror. Macmillan. tr. 68. ISBN 0805082484.
- ^ Andrew Jon Rotter (1999). Light at the End of the Tunnel: A Vietnam War Anthology. Rowman & Littlefield. tr. 154. ISBN 0842027130.
- ^ J. Patrice McSherry (2005). Predatory states: Operation Condor and covert war in Latin America. Rowman & Littlefield. tr. 50. ISBN 0742536874.
- ^ Noam Chomsky, Edward S. Herman (1979). The Political Economy of Human Rights. South End Press. tr. 325. ISBN 0896080900.
- ^ Mitchell K. Hall (2007). The Vietnam War: Second Edition. Pearson Education. tr. 66. ISBN 1405824700.
- ^ http://kienthuc.net.vn/vu-khi/lo-hanh-dong-tan-bao-cua-biet-kich-seal-o-viet-nam-484029.html
- ^ Nhìn lại Chiến dịch Phượng Hoàng, một chương trình tương tự ở Iraq?
- ^ CIA và chiến dịch Phượng Hoàng
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Noam Chomsky, Edward S. Herman (1979). “5.1.5 Phoenix: A Case Study of Indiscriminate "Selective" Terror”. The Political Economy of Human Rights. South End Press. ISBN 0896080900.
- Mark Moyar (2007). Phoenix and the Birds of Prey: Counterinsurgency and Counterterrorism in Vietnam. U of Nebraska Press. ISBN 0803216025.
- Kế hoạch Phụng Hoàng - Tướng Khổng Minh Dụ, báo Công an Nhân dân

markdown:
# Chiến dịch Phụng Hoàng
[Chiến dịch Phượng Hoàng](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_Ph%C6%B0%E1%BB%A3ng_Ho%C3%A0ng&redirect=no)) **Chiến dịch/Kế hoạch/Chương trình Phụng Hoàng/Phượng Hoàng** ( [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh): *Phoenix Program*) (1968-1975) là chiến dịch tình báo, ám sát bí mật trong [Chiến tranh Việt Nam](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Vi%E1%BB%87t_Nam) được tiến hành bởi Tình báo [Việt Nam Cộng hòa](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a) với sự phối hợp của [Cục Tình báo Trung ương Hoa Kỳ](/wiki/C%C6%A1_quan_T%C3%ACnh_b%C3%A1o_Trung_%C6%B0%C6%A1ng_(Hoa_K%E1%BB%B3)) (CIA). Chương trình này được hoạch định với mục đích phát hiện và "vô hiệu hóa" – bắt giam, chiêu hàng, giết, hoặc kiềm chế – các cán bộ [1] [Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam](/wiki/M%E1%BA%B7t_tr%E1%BA%ADn_D%C3%A2n_t%E1%BB%99c_Gi%E1%BA%A3i_ph%C3%B3ng_mi%E1%BB%81n_Nam_Vi%E1%BB%87t_Nam)nằm vùng, những người tuyển dụng và đào tạo cơ sở cộng sản tại các xã ấp [Miền Nam Việt Nam](/wiki/Mi%E1%BB%81n_Nam_(Vi%E1%BB%87t_Nam)), cũng đồng thời là những người hỗ trợ các nỗ lực đấu tranh vũ trang. Đầu tiên, chương trình được chỉ đạo bởi Evan J. Parker, sau đó bởi Ted Shackley cùng các cấp phó Thomas Clines, Donald Gregg và Richard Secord.
Tuy ban đầu chương trình được
[CIA](/wiki/C%C6%A1_quan_T%C3%ACnh_b%C3%A1o_Trung_%C6%B0%C6%A1ng_(Hoa_K%E1%BB%B3)) khởi xướng, nhưng sau đó nó được chuyển giao cho [Quân đội Mỹ](/wiki/Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Hoa_K%E1%BB%B3) và [Quân lực Việt Nam Cộng hòa](/wiki/Qu%C3%A2n_l%E1%BB%B1c_Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a). Khi trở thành một phần của chương trình " [Việt Nam hóa chiến tranh](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_h%C3%B3a_chi%E1%BA%BFn_tranh)", chiến dịch này được chuyển thành một chương trình của Quân lực Việt Nam Cộng hòa với sự hỗ trợ của cố vấn quân sự Mỹ. Chiến dịch Phụng Hoàng được chính thức phê chuẩn ngày [1 tháng 7](/wiki/1_th%C3%A1ng_7) năm 1968 bởi sắc lệnh của [Tổng thống Việt Nam Cộng hòa](/wiki/T%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a) [Nguyễn Văn Thiệu](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_V%C4%83n_Thi%E1%BB%87u), mặc dù trước đó nó đã tồn tại không chính thức.
Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu đã công bố chính thức về sự tồn tại của nó vào tháng 10 năm 1969, nhằm mục đích giành được sự chấp thuận và hợp tác rộng hơn của người dân
[Miền Nam](/wiki/Mi%E1%BB%81n_Nam_(Vi%E1%BB%87t_Nam)), sau khi những hoạt động dưới quyền Gary Leroy và Karl Sherrick gây ra cái chết của 23 người chỉ trong tháng 3 năm 1969.
Chương trình gây ra cái chết của rất nhiều dân thường và đánh mất một phần sự ủng hộ của những người trước đó có thiện cảm với phe tham chiến chống những người
[cộng sản](/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_c%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n).
## Mục lục
## Bối cảnh[
[sửa](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_Ph%E1%BB%A5ng_Ho%C3%A0ng&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_Ph%E1%BB%A5ng_Ho%C3%A0ng&action=edit§ion=1)]
Tại
[miền Nam Việt Nam](/wiki/Mi%E1%BB%81n_Nam_(Vi%E1%BB%87t_Nam)) những năm trong [thập niên 1960](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1960) và đầu [thập niên 1970](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1970), mạng lưới chính quyền cách mạng bí mật phát triển, có ảnh hưởng rộng rãi đối với quần chúng nhân dân. Mạng lưới này là cơ sở [Việt Cộng](/wiki/M%E1%BA%B7t_tr%E1%BA%ADn_D%C3%A2n_t%E1%BB%99c_Gi%E1%BA%A3i_ph%C3%B3ng_mi%E1%BB%81n_Nam_Vi%E1%BB%87t_Nam) (VCI – Viet Cong infrastructure, theo cách gọi của người Mỹ), hay mạng lưới cơ sở cách mạng chỉ đạo đấu tranh chính trị tại các làng xóm [miền Nam Việt Nam](/wiki/Mi%E1%BB%81n_Nam_(Vi%E1%BB%87t_Nam)).
Mạng lưới cơ sở cách mạng cung cấp lương thực và vật dụng cho các lực lượng vũ trang địa phương hoặc các lực lượng từ các căn cứ gần biên giới; cung cấp thông tin tình báo, dẫn đường cho quân đội
[quân Giải phóng](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_ph%C3%B3ng_qu%C3%A2n); động viên nhân lực cho du kích và bộ đội chủ lực vùng; huy động đóng góp của quần chúng, duy trì một dạng chính quyền thô sơ ở địa phương.
Hệ thống kể trên đã hoạt động ở miền Nam Việt Nam từ nhiều năm và thành thạo trong các phương pháp hoạt động bí mật. Chương trình Phụng Hoàng được chính phủ
[Việt Nam Cộng hòa](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a) phát triển nhằm đương đầu với hệ thống cơ sở cách mạng kể trên. Khác với các nỗ lực quân sự, Phụng Hoàng là hoạt động mang tính chiến dịch của Cảnh sát quốc gia và được chỉ đạo bởi các ủy ban Phượng Hoàng bao gồm đại diện phía dân sự và các tổ chức quân sự bao gồm cứu tế xã hội, các cơ quan tình báo và tuyên truyền. Chính quyền [Việt Nam Cộng hòa](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a) thực thi những điều luật riêng biệt áp dụng cho tội xúi giục chống đối và yêu cầu các công dân ủng hộ bằng cách cung cấp thông tin.
Chương trình Phụng hoàng bắt đầu hoạt động từ cuối năm
[1966](/wiki/1966). Ngày [20 tháng 12](/wiki/20_th%C3%A1ng_12), 1967 Hoa Kỳ mới chính thức hỗ trợ với phương thức, thu thập tin tức, và trắc nghiệm. [[1]](#cite_note-UV-1)
## Mục đích và hoạt động[
[sửa](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_Ph%E1%BB%A5ng_Ho%C3%A0ng&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_Ph%E1%BB%A5ng_Ho%C3%A0ng&action=edit§ion=2)]
|
|Số liệu viên chức địa phương VNCH bị bắt hoặc ám sát (theo Hoa Kỳ)
|1965||1966||1967||1968||1969||1970||1971||1972||Tổng cộng 8 năm|
|1.900||1.732||3.706||5.389||6.202||5.947||3.771||4.405||
|33.052
Ở những vùng chính quyền Việt Nam Cộng hòa không kiểm soát được chặt chẽ thì lực lượng chủ lực hoặc du kích
[quân Giải phóng](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_ph%C3%B3ng_qu%C3%A2n) hoạt động mạnh. Lực lượng du kích tiến hành cảnh cáo, bắt giữ hoặc ám sát các công chức địa phương, những chỉ điểm viên trung thành với chính phủ Việt Nam Cộng hòa, và những người phục vụ cho quân đội Mỹ.
Riêng năm 1969, theo tuyên bố của Ngoại trưởng Mỹ
[William E. Colby](/w/index.php?title=William_E._Colby&action=edit&redlink=1), có hơn 6.000 người bị giết, hơn 1.200 người bị ám sát, và 15.000 người bị thương. Trong số những người thiệt mạng có 90 viên chức xã và xã trưởng, 240 viên chức ấp và ấp trưởng, 229 người tản cư và 4.350 thường dân. [[3]](#cite_note-3)
Với hệ thống
[Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam](/wiki/M%E1%BA%B7t_tr%E1%BA%ADn_D%C3%A2n_t%E1%BB%99c_Gi%E1%BA%A3i_ph%C3%B3ng_mi%E1%BB%81n_Nam_Vi%E1%BB%87t_Nam) nằm vùng là một đối thủ có kinh nghiệm và tổ chức chặt chẽ, chính phủ Việt Nam Cộng hòa cần phải có các chuyên gia chiến tranh chính trị ( *political warfare*) để đối phó. Trong hai năm 1967 và 1968, nỗ lực phối hợp tình báo (dựa chủ yếu vào các hoạt động của CIA) chống lại các cơ sở cách mạng được chủ trì bởi Tư lệnh quân đội viễn chinh Mỹ - tướng [William Westmoreland](/wiki/William_Westmoreland). Đây là chương trình hợp tác quân sự và dân sự mang tên "Phối hợp và Khai thác tình báo" (Intelligence Coordination and Exploitation – ICEX) với nhiệm vụ là giúp đỡ và hỗ trợ chính phủ Miền Nam đương đầu với các mạng lưới cơ sở cộng sản này. Lúc đầu, chương trình này (ICEX) nhận được rất ít chú ý và ủng hộ của chính quyền Nam Việt Nam. Chỉ khoảng vài chục đối tượng của Mặt trận Dân tộc nằm vùng bị bắt giữ mỗi tháng bởi các hành động đột kích và bắt bớ chủ yếu do các đơn vị CIA.
|Số liệu kết quả của Chiến dịch Phụng Hoàng
|
|Năm||
|**Tổng cộng** **22.013** **24.843** **26.369** **73.225**
Đến khi hàng ngàn cơ sở cách mạng tự lộ mình để tham gia
[Cuộc tổng tấn công Mậu thân 1968](/wiki/S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_T%E1%BA%BFt_M%E1%BA%ADu_Th%C3%A2n), chương trình Phụng Hoàng bắt đầu thu được kết quả cao. Sự hỗ trợ và quan tâm của chính quyền Việt Nam Cộng hòa cũng lên cao, chương trình này được chính thức phê chuẩn và mở rộng. Từ đó, các thành phần cảnh sát, quân đội và các tổ chức chính quyền cộng tác để đóng góp thông tin và hành động chống lại hạ tầng cơ sở của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam.
Thành phần tham gia là các viên chức hội đồng xã, trưởng xóm, cảnh sát địa phương và lực lượng dân vệ. Khi có tin từ địa phương chỉ điểm thì quân đội được báo cáo để đối phó. Riêng năm 1968 sau cuộc Tổng công kích Tết Mậu Thân, hơn 13.000 cán bộ nằm vùng bị bắt hoặc giết qua chiến dịch Phụng hoàng.
[[1]](#cite_note-UV-1)
Chương trình Phụng Hoàng là nỗ lực sử dụng các nguồn tin tình báo, tiêu diệt các cá nhân trong mạng lưới Việt Cộng nằm vùng. Một biện pháp của quân đội Mỹ nhằm vào mạng lưới Việt Cộng cơ sở là bố ráp và truy lùng. Theo biện pháp này, quân đội bao vây một làng nghi vấn có Mặt trận Dân tộc hoạt động, sau đó tra hỏi rồi dời dân chúng đi nơi khác. Một số chiến dịch của chương trình Phụng Hoàng cũng dùng các biện pháp quân sự ví dụ như phục kích quân Giải phóng ở khoảng trống giữa các thôn ấp.
Trên giấy tờ, những cán bộ Mặt trận Dân tộc bị bắt giữ, đối xử như tội phạm hình sự, bị xử án và tù đày (hoặc hành hình), hoặc bị thuyết phục để ly khai hàng ngũ những người cộng sản và quy hàng chính phủ.
Tuy nhiên, trên thực tế, rất nhiều người bị giết trong các cuộc đọ súng, đột kích hoặc bị hành hình tức khắc. [5]
Tới năm 1969, khi chương trình Phụng Hoàng mất đi tính bí mật và thu hút sự chú ý của báo chí,
[CIA](/wiki/C%C6%A1_quan_T%C3%ACnh_b%C3%A1o_Trung_%C6%B0%C6%A1ng_(Hoa_K%E1%BB%B3)) dần rút khỏi chương trình này. Các tổ chức bí mật của Mỹ được thế chân bởi các cố vấn tình báo quân sự Mỹ (quá trình này phát triển cùng tiến trình " [Việt Nam hóa chiến tranh](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Vi%E1%BB%87t_Nam#Vi.E1.BB.87t_Nam_h.C3.B3a_chi.E1.BA.BFn_tranh)") và chú trọng vào huấn luyện, tổ chức nhân viên chính quyền Việt Nam Cộng hòa để duy trì áp lực với hệ thống cơ sở của Mặt trận Dân tộc. Các lực lượng chủ yếu được giao phó là Bảo an và Cảnh sát đặc biệt. Tháng 1 năm 1970, có khoảng 450 cố vấn quân sự Mỹ hỗ trợ chính quyền Việt Nam Cộng hòa trong khuôn khổ chương trình Phụng Hoàng. Sang năm 1972 thì Chiến dịch Phụng Hoàng được giao cho Cảnh sát Quốc gia điều hành. Cũng năm đó, cố vấn Mỹ rút khỏi vị trí trong Kế hoạch Phụng Hoàng. Một số rời sang các chương trình bình định nông thôn. Cho đến thời điểm quân đội Mỹ rút khỏi [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam) năm 1973, kết quả của chương trình Phụng Hoàng không đều khắp thậm chí khá khiêm tốn. Điều này là do hoàn cảnh nhiều hơn là do không còn thích hợp: hình thái chiến tranh đã thay đổi và mạng lưới cơ sở của Mặt trận Dân tộc Giải phóng không còn phổ biến nữa. Phần lớn cán bộ nằm vùng được đưa ra vùng giải phóng.
Theo phân tích khác thì Chiến dịch Phụng Hoàng là một phương cách hữu hiệu để diệt trừ ổ cán bộ nằm vùng, nên khi lực lượng cộng sản mở
[Chiến dịch Xuân - Hè 1972](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_Xu%C3%A2n_-_H%C3%A8_1972) và ba năm sau, năm [1975](/wiki/1975) thì nguồn nhân lực không còn là cư dân địa phương nữa mà Miền Bắc phải đưa người vào chiến trường miền Nam tham chiến vì đơn vị cộng sản nằm vùng trong Nam đã bị vô hiệu hóa. [[6]](#cite_note-6)
## Chỉ trích[
[sửa](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_Ph%E1%BB%A5ng_Ho%C3%A0ng&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_Ph%E1%BB%A5ng_Ho%C3%A0ng&action=edit§ion=3)]
Trong thời gian diễn ra chiến dịch Phượng Hoàng, CIA bị tố cáo là đã sử dụng các hình thức tra tấn một cách có hệ thống. Theo lời K. Barton Osborn, một sĩ quan tình báo quân đội tham gia chiến dịch thì đã có nhiều hình thức tra tấn dã man như đóng đinh vào tai người bị hỏi cung cho tới chết, trích điện vào chỗ kín của đàn ông và đàn bà... Trong suốt 18 tháng viên sĩ quan này tham gia chiến dịch, anh ta không thấy bất cứ người nào còn có thể sống sót sau quá trình hỏi cung. Để lấy lại thể diện, CIA cũng đã tiến hành một cuộc điều tra toàn diện về những khai nhận của Osborn và bác bỏ một số chi tiết nhỏ trong lời nói của sĩ quan này nhưng về toàn cục sự tàn bạo của cả chương trình là không thể chối bỏ.
[[7]](#cite_note-7) [[8]](#cite_note-8)
Không chỉ đích thân thực hiện, các viên chức CIA còn huấn luyện cho các đơn vị địa phương của Việt Nam Cộng hòa những hình thức khủng bố (bao gồm ám sát, tra tấn, tống tiền và các "kỹ thuật" khác) để đối phó với cán bộ nằm vùng, việc này giúp các viên chức Mỹ đẩy những phần việc họ không thể làm một cách hợp pháp cho các lực lượng nước ngoài
. [9]
Có ý kiến thậm chí còn cho rằng mục tiêu chính của các quan chức Sài Gòn trong chiến dịch Phượng Hoàng là tiền bởi CIA treo thưởng 11.000 USD cho mỗi cán bộ nằm vùng bị bắt sống, với những người bị giết chết số tiền này bị giảm một nửa. Tham gia chiến dịch ám sát này còn có những người từng là tội phạm hoặc những cựu Việt Cộng được CIA chiêu hàng và trả tiền, theo lời một người trong số này thì chỉ cần thu thập vài xác chết để lấy tiền là họ có thể sống thoải mái.
Một số sĩ quan địa phương thậm chí còn bắt những người vô tội để hoàn thành "chỉ tiêu" (quota) của CIA hoặc nhận hối lộ của những người bị bắt để thả họ [10] . [[11]](#cite_note-11)
Trong cuốn sách
*"Vấn đề tra tấn: Thẩm vấn của CIA, từ Chiến tranh lạnh tới cuộc chiến chống khủng bố"* của [Alfred McCoy](/w/index.php?title=Alfred_McCoy&action=edit&redlink=1) xuất bản năm 2006, CIA đã sử dụng các biện pháp tra tấn một cách có hệ thống. Barton Osborn, một sĩ quan tình báo quân đội tham gia chiến dịch Phượng Hoàng, kể rằng, trong số hình thức tra tấn dã man có gí điện vào cơ quan sinh dục người bị hỏi cung, đóng đinh vào tai cho đến chết… Osborn tham gia chiến dịch suốt 18 tháng, nhưng không thấy người nào sống sót sau khi bị hỏi cung. Vì lính biệt kích SEAL thường dùng dao găm [KA-BAR](/w/index.php?title=KA-BAR&action=edit&redlink=1) để giết người theo kiểu man rợ, nên KA-BAR được gọi là dao đồ tể [[12]](#cite_note-12)
## Đánh giá thành công và thất bại[
[sửa](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_Ph%E1%BB%A5ng_Ho%C3%A0ng&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_Ph%E1%BB%A5ng_Ho%C3%A0ng&action=edit§ion=4)]
Chương trình Phụng Hoàng gây hậu quả xấu đối với tình trạng dân cư và sự bất mãn trong dân chúng. Chương trình này nguy hiểm ở chỗ nó bị sử dụng để đàn áp những người bất đồng quan điểm với chính quyền bất kể họ là Việt Cộng hay không. Nó cũng góp phần đáng kể cho sự nhũng loạn của hệ thống hành chính. Nhiều quan chức địa phương đe dọa người dân địa phương hoặc tha bổng người bị bắt vì tiền. Thậm chí một số chuyên viên quân sự cho rằng chương trình Phụng Hoàng mang lại tác động tích cực cho Mặt trận Dân tộc Giải phóng hơn là gây tác hại. Việc tù đày, tra tấn rất nhiều người mà phần nhiều là những người chỉ hoạt động ở tầng thấp (thậm chí có thể chỉ là dân thường bị oan) - khiến dân chúng nhiều khi quay sang hợp tác với Mặt trận Giải phóng nếu họ sống trong vùng do Mặt trận kiểm soát – chính quyền Việt Nam Cộng hòa trở nên ngày càng bị một bộ phận lớn dân chúng xa lánh.
Có ý kiến còn cho rằng, chương trình này gây mất lòng dân chúng hơn bất kỳ hành động nào khác của quân đội viễn chinh Mỹ và chính quyền Sài Gòn.
[[13]](#cite_note-13)
Chương trình Phụng Hoàng thường được gọi bằng cái tên "chiến dịch ám sát", và bị chỉ trích là một ví dụ tiêu biểu của những hành động tàn bạo xâm phạm nhân quyền mà
[CIA](/wiki/C%C6%A1_quan_T%C3%ACnh_b%C3%A1o_Trung_%C6%B0%C6%A1ng_(Hoa_K%E1%BB%B3)) và các tổ chức của nó đã tiến hành. Theo thống kê của Mỹ, trong năm 1969, 19.534 người bị coi là Việt Cộng đã bị *"vô hiệu hóa"* (từ sử dụng trong chương trình Phụng Hoàng): 6.187 người bị giết, 8.515 bị bắt, 4.832 người về theo chương trình [chiêu hồi](/wiki/Chi%C3%AAu_h%E1%BB%93i). Tới năm 1971, [William Colby](/w/index.php?title=William_Colby&action=edit&redlink=1) đưa ra con số người bị giết trong chương trình này là 20.857. Con số của chính quyền Sài Gòn còn cao hơn rất nhiều: 40.994 . Cá biệt, một nhóm dưới sự chỉ đạo của Karl Sherrick và Gary Leroy giết tới 23 người trong một tháng. Các đơn vị của hai người này chịu trách nhiệm về 200 cái chết trong các đợt hành động của họ. Tuy nhiên, chỉ có dưới 10% số nạn nhân của chương trình Phượng Hoàng đã thực sự là mục tiêu của chương trình này. Phần còn lại bị gán là cơ sở của Mặt trận Dân tộc sau khi họ đã bị giết hại. Các nỗ lực của các tỉnh trưởng nhằm đạt chỉ tiêu giao phó cũng dẫn đến sự phóng đại con số thống kê bằng cách tính cả các vụ bắt giữ người không theo Mặt trận Dân tộc, bắt giữ nhiều lần một đối tượng, và đưa cả số người chết từ các hoạt động quân sự vào kết quả chương trình Phụng Hoàng. [14]
Theo báo cáo của Hoa Kỳ, tổng kết thời gian 1968-1972, có 26.000 quân đối phương bị giết, 34.000 bị bắt, trong số đó 22.000 quy hàng.
[[5]](#cite_note-Phoenix-5)
Ngoài ra, cơ sở để định đoạt một đối tượng có phải là du kích nằm vùng hay không cũng rất thiếu cụ thể. Trong nhiều trường hợp, người này vu khống người kia là Việt Cộng để mượn tay quân đội Mỹ giết kẻ mình thù oán.
Dù còn nhiều tranh cãi, chương trình này cũng đạt được một số hiệu quả.
[Nguyễn Cơ Thạch](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_C%C6%A1_Th%E1%BA%A1ch), người sau này là Phó thủ tướng nước [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam) thống nhất, phát biểu sau chiến tranh rằng chương trình Phụng Hoàng đã làm suy yếu hệ thống cơ sở cách mạng, góp phần tiêu diệt và phá hoại đến 95% cơ sở cách mạng ở một số khu vực tại [miền Nam Việt Nam](/wiki/Mi%E1%BB%81n_Nam_(Vi%E1%BB%87t_Nam)) [ [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c)]
Có ý kiến cho rằng kết quả của chương trình Phụng Hoàng đã giúp an ninh nội bộ của Miền Nam ít nghiêm trọng – chế độ Việt Nam Cộng hòa sau này sụp đổ do sự tấn công của bộ đội chủ lực chứ không phải do nổi dậy giành chính quyền. Tuy nhiên điều này cần được xem xét kỹ lại vì thực tế quân Giải phóng thay đổi hình thái đấu tranh từ nổi dậy sang hoạt động quân sự thuần túy là quyết định rút ra từ kết quả của
[Cuộc tổng tiến công Tết Mậu Thân](/wiki/S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_T%E1%BA%BFt_M%E1%BA%ADu_Th%C3%A2n), cùng với cán cân lực lượng đang thay đổi rõ rệt. Khi chủ lực của quân Giải phóng ngày càng lớn mạnh, trang bị tốt hơn thì việc đánh du kích không còn là ưu tiên hàng đầu nữa. [ [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c)]
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_Ph%E1%BB%A5ng_Ho%C3%A0ng&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_Ph%E1%BB%A5ng_Ho%C3%A0ng&action=edit§ion=5)]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_Ph%E1%BB%A5ng_Ho%C3%A0ng&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_Ph%E1%BB%A5ng_Ho%C3%A0ng&action=edit§ion=6)]
- ^
**a** **ă** [Woodruff, Mark.](#cite_ref-UV_1-2) **â** *Unheralded Victory*. Arlington, VA: Vandamere Press, 1999. tr 53-55 **Thayer, Thomas.** [^](#cite_ref-2) *War Without Fronts*. Boulder, CA: Westview Press, 1985. tr 51 **Trang 5, biên bản ghi lại phát biểu của** [^](#cite_ref-3) [William E. Colby](/w/index.php?title=William_E._Colby&action=edit&redlink=1)tại phiên điều trần trước Quốc hội Hoa Kỳ ngày 17/02/1970 [https://archive.is/20120711151326/homepage.ntlworld.com/jksonc/docs/phoenix-scfr-19700217.html](https://archive.is/20120711151326/homepage.ntlworld.com/jksonc/docs/phoenix-scfr-19700217.html)truy cập ngày 22/11/2009 **Cheryl Bernard, et al.** [^](#cite_ref-_4-0) *The Battle Behind the Wire*. Santa Monica, CA: Rand Corporation, 2011. tr 41
- ^
**a** [Spencer Tucker.](#cite_ref-Phoenix_5-1) **ă** *The encyclopedia of the Vietnam War: a political, social, and military history*. Santa Barbara, CA: ABC-CLIO, LLC, 2011. tr 909-910. [^](#cite_ref-6) [Phoenix 1967-1971](http://www.globalsecurity.org/intell/ops/vietnam-phoenix.htm) **Alfred W. McCoy (2006).** [^](#cite_ref-7) *A Question of Torture: CIA Interrogation, from the Cold War to the War on Terror*. Macmillan. tr. 68. [ISBN](/wiki/ISBN) [0805082484](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0805082484). **Andrew Jon Rotter (1999).** [^](#cite_ref-8) *Light at the End of the Tunnel: A Vietnam War Anthology*. Rowman & Littlefield. tr. 154. [ISBN](/wiki/ISBN) [0842027130](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0842027130). **J. Patrice McSherry (2005).** [^](#cite_ref-9) *Predatory states: Operation Condor and covert war in Latin America*. Rowman & Littlefield. tr. 50. [ISBN](/wiki/ISBN) [0742536874](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0742536874). **Noam Chomsky, Edward S. Herman (1979).** [^](#cite_ref-10) *The Political Economy of Human Rights*. South End Press. tr. 325. [ISBN](/wiki/ISBN) [0896080900](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0896080900). **Mitchell K. Hall (2007).** [^](#cite_ref-11) *The Vietnam War: Second Edition*. Pearson Education. tr. 66. [ISBN](/wiki/ISBN) [1405824700](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1405824700). [^](#cite_ref-12) [http://kienthuc.net.vn/vu-khi/lo-hanh-dong-tan-bao-cua-biet-kich-seal-o-viet-nam-484029.html](http://kienthuc.net.vn/vu-khi/lo-hanh-dong-tan-bao-cua-biet-kich-seal-o-viet-nam-484029.html) [^](#cite_ref-13) [Nhìn lại Chiến dịch Phượng Hoàng, một chương trình tương tự ở Iraq?](http://www.cuttingedge.org/news/n1996.cfm) [^](#cite_ref-14) [CIA và chiến dịch Phượng Hoàng](http://www.serendipity.li/cia/operation_phoenix.htm)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_Ph%E1%BB%A5ng_Ho%C3%A0ng&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_Ph%E1%BB%A5ng_Ho%C3%A0ng&action=edit§ion=7)]
- Noam Chomsky, Edward S. Herman (1979). “5.1.5 Phoenix: A Case Study of Indiscriminate "Selective" Terror”.
*The Political Economy of Human Rights*. South End Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [0896080900](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0896080900).
- Mark Moyar (2007).
*Phoenix and the Birds of Prey: Counterinsurgency and Counterterrorism in Vietnam*. U of Nebraska Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [0803216025](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0803216025). [Kế hoạch Phụng Hoàng - Tướng Khổng Minh Dụ, báo Công an Nhân dân](http://vnca.cand.com.vn/Truyen-thong/Ke-hoach-Phung-Hoang---ky-cuoi-324263/)

X-Cache: cp1054 hit (1), cp1068 frontend miss (0)


text:
Cicognolo
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Cicognolo là một đô thị ở tỉnh Cremona, vùng Lombardia của Italia, có vị trí cách khoảng 90 km về phía đông nam của Milan và khoảng 14 km về phía đông bắc của Cremona. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 867 người và diện tích là 7,0 km².[1]
Cicognolo giáp các đô thị: Cappella de' Picenardi, Pescarolo ed Uniti, Pieve San Giacomo, Vescovato.
Biến động dân số[sửa | sửa mã nguồn]

markdown:
# Cicognolo
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|
Thị trưởng Độ cao |m
|Diện tích |7,0 km²
|Dân số | - Tổng số (Tháng 12 năm 2004)
||867
|| - Mật độ
||125/km²
|Múi giờ Tọa độ |0372
|Mã bưu điện |26030
|**Cicognolo** là một đô thị ở [tỉnh Cremona](/wiki/Cremona_(t%E1%BB%89nh)), vùng [Lombardia](/wiki/Lombardia) của [Italia](/wiki/%C3%9D), có vị trí cách khoảng 90 km về phía đông nam của [Milan](/wiki/Milano) và khoảng 14 km về phía đông bắc của [Cremona](/wiki/Cremona). Tại thời điểm ngày [31 tháng 12](/wiki/31_th%C3%A1ng_12) năm [2004](/wiki/2004), đô thị này có dân số 867 người và diện tích là 7,0 km². [[1]](#cite_note-istat-1)
Cicognolo giáp các đô thị:
[Cappella de' Picenardi](/wiki/Cappella_de%27_Picenardi), [Pescarolo ed Uniti](/wiki/Pescarolo_ed_Uniti), [Pieve San Giacomo](/wiki/Pieve_San_Giacomo), [Vescovato](/w/index.php?title=Vescovato,_Italy&action=edit&redlink=1).

X-Cache: cp1054 miss (0), cp1068 frontend miss (0)


text:
EDX
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
EDX có thể là:
Khoa học và công nghệ[sửa | sửa mã nguồn]
- Tên viết tắt tiếng Anh của phổ tán sắc năng lượng tia X (energy-dispersive X-ray spectroscopy), một phương pháp phân tích sử dụng trong vật lý và hóa học
- EDX register, thanh ghi dữ liệu trên kiến trúc vi xử lý x86 (IA-32)
- edX, một trang mạng cung cấp dịch vụ giáo dục từ xa miễn phí do Havard và MIT thành lập
- Event Driven Executive, tên một hệ thống phát triển phần mềm ứng dụng dành cho máy tính nhỏ IBM Series/1
Khác[sửa | sửa mã nguồn]
- EDX London, một sở giao dịch chứng khoán
- Maurizio Colella, hay DJ EDX, một nhà sản xuất và DJ người Ý

markdown:
# EDX
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
**EDX** có thể là:
## Khoa học và công nghệ[
[sửa](/w/index.php?title=EDX&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=EDX&action=edit§ion=1)]
- Tên viết tắt tiếng Anh của
[phổ tán sắc năng lượng tia X](/wiki/Ph%E1%BB%95_t%C3%A1n_s%E1%BA%AFc_n%C4%83ng_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_tia_X)( *energy-dispersive X-ray spectroscopy*), một phương pháp phân tích sử dụng trong [vật lý](/wiki/V%E1%BA%ADt_l%C3%BD)và [hóa học](/wiki/H%C3%B3a_h%E1%BB%8Dc)
- EDX register, thanh ghi dữ liệu trên kiến trúc vi xử lý
[x86](/wiki/X86#32-bit)(IA-32) [edX](/wiki/EdX), một trang mạng cung cấp dịch vụ giáo dục từ xa miễn phí do Havard và MIT thành lập
- Event Driven Executive, tên một hệ thống phát triển phần mềm ứng dụng dành cho
[máy tính nhỏ](/w/index.php?title=M%C3%A1y_t%C3%ADnh_nh%E1%BB%8F&action=edit&redlink=1) [IBM Series/1](/w/index.php?title=IBM_Series/1&action=edit&redlink=1)
## Khác[
[sửa](/w/index.php?title=EDX&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=EDX&action=edit§ion=2)] [EDX London](/w/index.php?title=EDX_London&action=edit&redlink=1), một sở giao dịch chứng khoán
- Maurizio Colella, hay DJ EDX, một nhà sản xuất và DJ người Ý

X-Cache: cp1055 hit (1), cp1068 frontend miss (0)


text:
Lụt
Lụt là hiện tượng nước trong sông, hồ tràn ngập một vùng đất[1]. Lụt cũng có thể dùng để chỉ ngập do thủy triều, nước biển dâng do bão. Lụt có thể xuất hiện khi nước trong sông, hồ tràn qua đê hoặc gây vỡ đê làm cho nước tràn vào các vùng đất được đê bảo vệ[2]. Trong khi kích thước của hồ hoặc các vực nước có thể thay đổi theo mùa phụ thuộc vào giáng thủy hoặc tuyết tan, nó không có nghĩa là lũ lụt trừ khi lượng nước này tràn ra gây nguy hiểm cho các vùng đất như làng, thành phố hoặc khu định cư khác.
Lụt có thể xảy ra khi mực nước sông dâng cao do lũ lớn làm tràn ngập và phá hủy các công trình, nhà cửa dọc theo sông. Có thể giảm thiệt hai do lũ bằng cách di dời dân cư xa sông, tuy nhiên các hoạt động kinh tế, dân sinh thường gắn liền với sông. Do vậy, con người vẫn cứ định cư trong những khu vực có nhiều rủi ro bị thiệt hại do lũ, khi đó giá trị thu được do sống gần vực sông cao hơn là chi phí dự báo lũ định kỳ.
Mục lục
- 1 Các loại điển hình và nguyên nhân
- 2 Đối phó với lũ lụt
- 3 Tác động
- 4 Những trận lũ lụt gây thiệt mạng nhiều nhất
- 5 Chú thích
- 6 Tài liệu
- 7 Xem thêm
- 8 Liên kết ngoài
Các loại điển hình và nguyên nhân[sửa | sửa mã nguồn]
Lụt ven sông[sửa | sửa mã nguồn]
- Lụt chậm: do mưa kéo dài (thường gặp ở các vùng nhiệt đới) hay do tuyết tan nhanh (thường ở vùng ôn đới) làm lượng nước đổ xuống vượt mức chứa của kênh đào hay sông ngòi. Mưa rào, mưa bão, áp thấp nhiệt đới là những nguyên nhân khác của lụt loại này.
- Lụt nhanh: xảy ra nhanh chóng và thường do các cơn bão mạnh.
Lụt hạ lưu[sửa | sửa mã nguồn]
Thường do ảnh hưởng kết hợp: sức gió mạnh của bão làm triều dâng cao.
Lụt ven biển[sửa | sửa mã nguồn]
Do những cơn bão biển dữ dội hay thảm họa khác như sóng thần.
Lụt do thảm họa[sửa | sửa mã nguồn]
Các nguyên nhân khác như vỡ đê, động đất, núi lửa,... cũng có thể dẫn đến lụt.
Lụt do con người[sửa | sửa mã nguồn]
Tai nạn do con người gây ra với kênh đào và đường ống.
Khác[sửa | sửa mã nguồn]
Lụt xảy ra do nước tích lại trên một bề mặt không có khả năng thấm nước. Ví dụ: mưa sẽ làm ẩm mặt đất nhưng mưa kéo dài làm giảm và làm mất khả năng thấm nước của đất nên nước sẽ đọng lại trên mặt đất. Nếu mưa kéo dài lượng nước sẽ tăng trong khi nước mất đi do bay hơi không đáng kể sẽ dần dần gây ra lụt. Hoặc có thể xảy ra lụt do nhiều cơn bão tràn qua.
Đối phó với lũ lụt[sửa | sửa mã nguồn]
Ở phương Tây, đa phần đất đai đã được con người trải nhựa làm đường và tiến hành bê tông hóa đồng loạt. Dễ thấy là lớp phủ mặt đường này khiến cho hầu hết lượng mưa tích tụ lại đều biến thành dòng chảy. Trong một khu công nghiệp không có hệ thống tiêu thoát nước hữu hiệu, có lẽ không cần quá nhiều mưa cũng có thể gây ra lụt nặng. Nhiều thành phố đã xây dựng các cống dẫn nước bằng bê tông để phòng ngừa lũ lụt. Khi mưa nhiều, nước sẽ chảy vào trong các cống dẫn chạy quanh khu vực ngoại ô thành phố, nơi nước được hấp thụ tốt hơn. Song, biết đâu một lúc nào đó chính những cống dẫn nước này lại gây lũ lụt. Bản thân hoạt động rải bê tông, nhựa đường trên mặt đất cũng đã đồng nghĩa với việc chúng ta đang cắt đi một phần của miếng bọt biển tự nhiên và dồn thêm nước vào phần bọt biển còn lại. Tương tự, con người xây rất nhiều đê chống lũ. Có thể hình dung đây là những bức tường thành lớn được xây dựng dọc các bờ sông để ngăn sông tràn ra thành lũ. Trong suốt thời gian qua, những con đê này đã hoàn thành tương đối tốt sứ mệnh của mình, nhưng với những khu vực không có đê thì hoàn toàn ngược lại, sẽ phải hứng toàn bộ lượng nước lũ khi nước sông dâng lên. Hơn nữa, không khác đập là mấy, hệ thống đê có thể vỡ. Nếu điều này xảy ra thì việc những khu vực gần sông bị nước lũ nhấn chìm chỉ còn là vấn đề thời gian. Riêng đối với hoạt động kiểm soát lũ dọc bờ biển, loài người thực chất không đạt được nhiều thành tựu. Những con sóng lớn có khả năng phá hủy các công trình xây dựng bằng cách gâyxói mòn. Để kiểm soát xói mòn, chúng ta đã áp dụng phương pháp xây các hàng rào và đê chắn sóng. Song thực tế, chúng lại gây trở ngại cho tiến trình hình thành bãi biển bởi khi chúng ta ngăn nước di chuyển về phía bờ, biển không thể "chở" cát vào bờ tạo nên những bãi biển đẹp. Đối với nhiều khu vực [nội địa cũng vậy. Thoạt nhìn, người ta có thể tưởng rằng sông là một đặc trưng không đổi của cảnh quan nói chung, nhưng thật ra nó lại là một thực thể động, nhất là những con sông lớn như Mississippi (Hoa Kỳ), Dương Tử, Hoàng Hà (Trung Quốc)… Trải qua thời gian, sông dần dần mở rộng ra, rồi đột ngột chuyển hướng, thậm chí có thể biến đổi cả dòng chảy. Vì lý do này mà những vùng đất ven bờ sông thường có nguy cơ ngập lụt rất cao.
Nguồn: Lũ lụt hoạt động như thế nào ?
Tác động[sửa | sửa mã nguồn]
Tác động trước mắt[sửa | sửa mã nguồn]
- Phá hủy vật chất: Lụt có thể làm hại, gây hư hỏng hay sập đổ hoàn toàn các công trình giao thông như cầu, cống, đường tàu, hệ thống thoát nước, nhà cửa,...
- Thương vong: người và động vật bị chết đuối hoặc bị thương do tai nạn do ngập nước gây ra.
Tác động thứ cấp[sửa | sửa mã nguồn]
- Ảnh hưởng đến nước sinh hoạt nói riêng và nguồn nước nói chung: nước bị ô nhiễm do nước mang theo các chất thải từ cống, rãnh, ao hồ tràn lên đường phố, nhà, khu vực các vòi nước công cộng,... Gây khan hiếm nước uống và nhiều tình trạng khác.
- Bệnh cho người và động vật: do vệ sinh kém, do các bệnh truyền nhiễm dựa vào nước để phán tán. Trong điều kiện ấy, bệnh dịch dễ dàng nảy sinh và lây lan, bởi đa số dịch bệnh đều truyền qua đường nước nhanh hơn là qua không khí, chẳng hạn dịch tả.
- Thiệt hại trong nông nghiệp: gây ngập các khu vực trồng trọt nên có thể làm giảm năng suất, là nguyên nhân gây ra mất mùa, gây khan hiếm lương thực. Nhiều loài thực vật không có khả năng chịu úng bị chết.
Tác động lâu dài[sửa | sửa mã nguồn]
Gây khó khăn cho nền kinh tế: giảm "tức thời" các hoạt động du lịch, chi phí cho tái xây dựng, đồng thời đẩy mạnh việc tăng giá các mặt hàng lương thực thực phẩm,...
Những trận lũ lụt gây thiệt mạng nhiều nhất[sửa | sửa mã nguồn]
Dưới đây là danh sách các trận lũ lụt gây thiệt mạng nhiều nhất trên thế giới, từ 100.000 trở lên.
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ MSN Encarta Dictionary. Flood. Truy cập 2006-12-28
- ^ Glossary of Meteorology (2009)Flood. Truy cập 2009-01-09
- ^ Worst Natural Disasters In History. Nbc10.com (2012-06-07). Truy cập 2012-06-12.
Tài liệu[sửa | sửa mã nguồn]
- O'Connor, Jim E. and John E. Costa. (2004). The World's Largest Floods, Past and Present: Their Causes and Magnitudes [Circular 1254]. Washington, D.C.: U.S. Department of the Interior, U.S. Geological Survey.
- Thompson, M.T. (1964). Historical Floods in New England [Geological Survey Water-Supply Paper 1779-M]. Washington, D.C.: United States Government Printing Office.
- Powell, W. Gabe. 2009. Identifying Land Use/Land Cover (LULC) Using National Agriculture Imagery Program (NAIP) Data as a Hydrologic Model Input for Local Flood Plain Management. Applied Research Project. Texas State University–San Marcos
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Các khái niệm về lụt trên trang Trung tâm dự báo khí tượng thủy văn Trung ương
- (tiếng Việt) "Vietnamese - King County Flood Safety Video." (Archive) King County Flood Control District, Quận King, Washington (YouTube)

markdown:
# Lụt
![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ac/Erschrecklichewasserfluth.jpg/200px-Erschrecklichewasserfluth.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ac/Erschrecklichewasserfluth.jpg/200px-Erschrecklichewasserfluth.jpg)
[trận lụt Burchardi](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_l%E1%BB%A5t_Burchardi&action=edit&redlink=1)đã tấn công vào bờ biển [biển Bắc](/wiki/Bi%E1%BB%83n_B%E1%BA%AFc)thuộc Đức và Đan Mạch vào đêm ngày 11 và 12 tháng 10 năm 1634. **Lụt** là hiện tượng nước trong sông, hồ tràn ngập một vùng đất . Lụt cũng có thể dùng để chỉ ngập do [1] [thủy triều](/wiki/Th%E1%BB%A7y_tri%E1%BB%81u), nước biển dâng do [bão](/wiki/B%C3%A3o). Lụt có thể xuất hiện khi nước trong [sông](/wiki/S%C3%B4ng), [hồ](/wiki/H%E1%BB%93)tràn qua [đê](/wiki/%C4%90%C3%AA)hoặc gây vỡ đê làm cho nước tràn vào các vùng đất được đê bảo vệ . Trong khi kích thước của hồ hoặc các vực nước có thể thay đổi theo mùa phụ thuộc vào giáng thủy hoặc tuyết tan, nó không có nghĩa là lũ lụt trừ khi lượng nước này tràn ra gây nguy hiểm cho các vùng đất như làng, thành phố hoặc khu định cư khác. [[2]](#cite_note-2)
Lụt có thể xảy ra khi mực nước sông dâng cao do
**lũ** lớn làm tràn ngập và phá hủy các công trình, nhà cửa dọc theo sông. Có thể giảm thiệt hai do lũ bằng cách di dời dân cư xa sông, tuy nhiên các hoạt động kinh tế, dân sinh thường gắn liền với sông. Do vậy, con người vẫn cứ định cư trong những khu vực có nhiều rủi ro bị thiệt hại do lũ, khi đó giá trị thu được do sống gần vực sông cao hơn là chi phí dự báo lũ định kỳ.
## Mục lục
[1 Các loại điển hình và nguyên nhân](#C.C3.A1c_lo.E1.BA.A1i_.C4.91i.E1.BB.83n_h.C3.ACnh_v.C3.A0_nguy.C3.AAn_nh.C3.A2n) [2 Đối phó với lũ lụt](#.C4.90.E1.BB.91i_ph.C3.B3_v.E1.BB.9Bi_l.C5.A9_l.E1.BB.A5t) [3 Tác động](#T.C3.A1c_.C4.91.E1.BB.99ng) [4 Những trận lũ lụt gây thiệt mạng nhiều nhất](#Nh.E1.BB.AFng_tr.E1.BA.ADn_l.C5.A9_l.E1.BB.A5t_g.C3.A2y_thi.E1.BB.87t_m.E1.BA.A1ng_nhi.E1.BB.81u_nh.E1.BA.A5t) [5 Chú thích](#Ch.C3.BA_th.C3.ADch) [6 Tài liệu](#T.C3.A0i_li.E1.BB.87u) [7 Xem thêm](#Xem_th.C3.AAm) [8 Liên kết ngoài](#Li.C3.AAn_k.E1.BA.BFt_ngo.C3.A0i)
## Các loại điển hình và nguyên nhân[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%A5t&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%A5t&action=edit§ion=1)]
### Lụt ven sông[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%A5t&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%A5t&action=edit§ion=2)] **Lụt chậm**: do mưa kéo dài (thường gặp ở các vùng nhiệt đới) hay do tuyết tan nhanh (thường ở vùng ôn đới) làm lượng nước đổ xuống vượt mức chứa của kênh đào hay sông ngòi. Mưa rào, mưa bão, áp thấp nhiệt đới là những nguyên nhân khác của lụt loại này. **Lụt nhanh**: xảy ra nhanh chóng và thường do các cơn bão mạnh.
### Lụt hạ lưu[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%A5t&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%A5t&action=edit§ion=3)]
Thường do ảnh hưởng kết hợp: sức gió mạnh của bão làm
[triều](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%81u_c%C6%B0%E1%BB%9Dng&action=edit&redlink=1) dâng cao.
### Lụt ven biển[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%A5t&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%A5t&action=edit§ion=4)]
Do những cơn bão biển dữ dội hay thảm họa khác như
[sóng thần](/wiki/S%C3%B3ng_th%E1%BA%A7n).
### Lụt do thảm họa[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%A5t&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%A5t&action=edit§ion=5)]
Các nguyên nhân khác như vỡ đê, động đất, núi lửa,... cũng có thể dẫn đến lụt.
### Lụt do con người[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%A5t&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%A5t&action=edit§ion=6)]
Tai nạn do con người gây ra với kênh đào và đường ống.
### Khác[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%A5t&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%A5t&action=edit§ion=7)]
Lụt xảy ra do nước tích lại trên một bề mặt không có khả năng thấm nước. Ví dụ: mưa sẽ làm ẩm mặt đất nhưng mưa kéo dài làm giảm và làm mất khả năng thấm nước của đất nên nước sẽ đọng lại trên mặt đất. Nếu mưa kéo dài lượng nước sẽ tăng trong khi nước mất đi do bay hơi không đáng kể sẽ dần dần gây ra lụt. Hoặc có thể xảy ra lụt do nhiều cơn bão tràn qua.
## Đối phó với lũ lụt[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%A5t&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%A5t&action=edit§ion=8)]
Ở
[phương Tây](/wiki/Ph%C6%B0%C6%A1ng_T%C3%A2y), đa phần đất đai đã được con người trải nhựa làm đường và tiến hành [bê tông](/wiki/B%C3%AA_t%C3%B4ng) hóa đồng loạt. Dễ thấy là lớp phủ mặt đường này khiến cho hầu hết lượng [mưa](/wiki/M%C6%B0a) tích tụ lại đều biến thành dòng chảy. Trong một khu [công nghiệp](/wiki/C%C3%B4ng_nghi%E1%BB%87p) không có hệ thống tiêu thoát [nước](/wiki/N%C6%B0%E1%BB%9Bc) hữu hiệu, có lẽ không cần quá nhiều mưa cũng có thể gây ra lụt nặng. Nhiều [thành phố](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91) đã xây dựng các cống dẫn nước bằng bê tông để phòng ngừa lũ lụt. Khi mưa nhiều, nước sẽ chảy vào trong các cống dẫn chạy quanh khu vực ngoại ô thành phố, nơi nước được hấp thụ tốt hơn. Song, biết đâu một lúc nào đó chính những cống dẫn nước này lại gây lũ lụt. Bản thân hoạt động rải [bê tông](/wiki/B%C3%AA_t%C3%B4ng), nhựa đường trên mặt đất cũng đã đồng nghĩa với việc chúng ta đang cắt đi một phần của miếng bọt biển tự nhiên và dồn thêm nước vào phần bọt biển còn lại. Tương tự, con người xây rất nhiều đê chống lũ. Có thể hình dung đây là những bức tường thành lớn được xây dựng dọc các bờ sông để ngăn sông tràn ra thành lũ. Trong suốt thời gian qua, những con đê này đã hoàn thành tương đối tốt sứ mệnh của mình, nhưng với những khu vực không có đê thì hoàn toàn ngược lại, sẽ phải hứng toàn bộ lượng nước lũ khi nước sông dâng lên. Hơn nữa, không khác đập là mấy, hệ thống đê có thể vỡ. Nếu điều này xảy ra thì việc những khu vực gần sông bị nước lũ nhấn chìm chỉ còn là vấn đề thời gian. Riêng đối với hoạt động kiểm soát lũ dọc bờ [biển](/wiki/Bi%E1%BB%83n), loài người thực chất không đạt được nhiều thành tựu. Những con [sóng](/wiki/S%C3%B3ng) lớn có khả năng phá hủy các công trình xây dựng bằng cách gây [xói mòn](/wiki/X%C3%B3i_m%C3%B2n). Để kiểm soát xói mòn, chúng ta đã áp dụng phương pháp xây các hàng rào và đê chắn sóng. Song thực tế, chúng lại gây trở ngại cho tiến trình hình thành bãi biển bởi khi chúng ta ngăn nước di chuyển về phía bờ, biển không thể "chở" [cát](/wiki/C%C3%A1t) vào bờ tạo nên những bãi [biển](/wiki/Bi%E1%BB%83n) đẹp. Đối với nhiều khu vực [nội địa cũng vậy. Thoạt nhìn, người ta có thể tưởng rằng [sông](/wiki/S%C3%B4ng) là một đặc trưng không đổi của cảnh quan nói chung, nhưng thật ra nó lại là một thực thể động, nhất là những con sông lớn như [Mississippi](/wiki/Mississippi) [(Hoa Kỳ)](/w/index.php?title=(Hoa_K%E1%BB%B3)&action=edit&redlink=1), [Dương Tử](/wiki/D%C6%B0%C6%A1ng_T%E1%BB%AD), [Hoàng Hà](/wiki/Ho%C3%A0ng_H%C3%A0) [(Trung Quốc)](/w/index.php?title=(Trung_Qu%E1%BB%91c)&action=edit&redlink=1)… Trải qua thời gian, [sông](/wiki/S%C3%B4ng) dần dần mở rộng ra, rồi đột ngột chuyển hướng, thậm chí có thể biến đổi cả dòng chảy. Vì lý do này mà những vùng đất ven bờ sông thường có nguy cơ ngập lụt rất cao.
Nguồn:
[Lũ lụt hoạt động như thế nào ?](http://www.phongchonglutbaotphcm.gov.vn/?id=44&cid=3637)
## Tác động[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%A5t&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%A5t&action=edit§ion=9)]
### Tác động trước mắt[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%A5t&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%A5t&action=edit§ion=10)]
- Phá hủy vật chất: Lụt có thể làm hại, gây hư hỏng hay sập đổ hoàn toàn các công trình giao thông như cầu, cống, đường tàu, hệ thống thoát nước, nhà cửa,...
- Thương vong: người và động vật bị chết đuối hoặc bị thương do tai nạn do ngập nước gây ra.
### Tác động thứ cấp[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%A5t&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%A5t&action=edit§ion=11)]
- Ảnh hưởng đến nước sinh hoạt nói riêng và nguồn nước nói chung: nước bị ô nhiễm do nước mang theo các chất thải từ cống, rãnh, ao hồ tràn lên đường phố, nhà, khu vực các vòi nước công cộng,... Gây khan hiếm nước uống và nhiều tình trạng khác.
- Bệnh cho người và động vật: do vệ sinh kém, do các bệnh truyền nhiễm dựa vào nước để phán tán. Trong điều kiện ấy, bệnh dịch dễ dàng nảy sinh và lây lan, bởi đa số dịch bệnh đều truyền qua đường nước nhanh hơn là qua không khí, chẳng hạn
[dịch tả](/wiki/B%E1%BB%87nh_t%E1%BA%A3).
- Thiệt hại trong nông nghiệp: gây ngập các khu vực trồng trọt nên có thể làm giảm năng suất, là nguyên nhân gây ra mất mùa, gây khan hiếm lương thực. Nhiều loài thực vật không có khả năng chịu úng bị chết.
### Tác động lâu dài[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%A5t&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%A5t&action=edit§ion=12)]
Gây khó khăn cho nền kinh tế: giảm "tức thời" các hoạt động du lịch, chi phí cho tái xây dựng, đồng thời đẩy mạnh việc tăng giá các mặt hàng lương thực thực phẩm,...
## Những trận lũ lụt gây thiệt mạng nhiều nhất[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%A5t&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%A5t&action=edit§ion=13)]
Dưới đây là danh sách các trận lũ lụt gây thiệt mạng nhiều nhất trên thế giới, từ 100.000 trở lên.
|Số người chết||Sự kiện||Địa điểm||Thời gian|
|2.500,000–3.700,000
||
|[Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c) [Lũ lụt Hoàng Hà năm 1887](/w/index.php?title=L%C5%A9_l%E1%BB%A5t_Ho%C3%A0ng_H%C3%A0_n%C4%83m_1887&action=edit&redlink=1) [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c) [Lũ lụt Hoàng Hà năm 1938](/w/index.php?title=L%C5%A9_l%E1%BB%A5t_Ho%C3%A0ng_H%C3%A0_n%C4%83m_1938&action=edit&redlink=1) [Banqiao Dam](/w/index.php?title=Banqiao_Dam&action=edit&redlink=1), do [Bão Nina](/wiki/B%C3%A3o_Nina_(1975)). Khoảng 86.000 người chết do lũ và 145.000 người chết do dịch bệnh. [Sóng thần Ấn Độ Dương 2004](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_%C4%91%E1%BA%A5t_v%C3%A0_s%C3%B3ng_th%E1%BA%A7n_%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99_D%C6%B0%C6%A1ng_2004) [Indonesia](/wiki/Indonesia) [Lũ sông Dương Tử 1935](/w/index.php?title=L%C5%A9_s%C3%B4ng_D%C6%B0%C6%A1ng_T%E1%BB%AD_1935&action=edit&redlink=1) [Lũ St. Felix](/w/index.php?title=L%C5%A9_St._Felix&action=edit&redlink=1), bão [Hà Lan](/wiki/H%C3%A0_Lan) [Hà Nội](/wiki/H%C3%A0_N%E1%BB%99i)và [Đồng bằng Sông Hồng](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%93ng_b%E1%BA%B1ng_S%C3%B4ng_H%E1%BB%93ng&action=edit&redlink=1) [Miền bắc Việt Nam](/wiki/Mi%E1%BB%81n_b%E1%BA%AFc_Vi%E1%BB%87t_Nam) [Lũ lụt sông Dương Tử 1911](/w/index.php?title=L%C5%A9_l%E1%BB%A5t_s%C3%B4ng_D%C6%B0%C6%A1ng_T%E1%BB%AD_1911&action=edit&redlink=1)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%A5t&veaction=edit&vesection=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%A5t&action=edit§ion=14)] **MSN Encarta Dictionary.** [^](#cite_ref-1) [Flood.](http://encarta.msn.com/encnet/features/dictionary/DictionaryResults.aspx?refid=1861612277)Truy cập [2006-12-28](/w/index.php?title=2006-12-28&action=edit&redlink=1) **Glossary of Meteorology (2009)** [^](#cite_ref-2) [Flood.](http://amsglossary.allenpress.com/glossary/search?id=flood1)Truy cập 2009-01-09 [^](#cite_ref-3) [Worst Natural Disasters In History](http://www.nbc10.com/news/4030540/detail.html). Nbc10.com (2012-06-07). Truy cập 2012-06-12.
## Tài liệu[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%A5t&veaction=edit&vesection=15) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%A5t&action=edit§ion=15)]
- O'Connor, Jim E. and John E. Costa. (2004).
*The World's Largest Floods, Past and Present: Their Causes and Magnitudes*[Circular 1254]. [Washington, D.C.](/wiki/Washington,_D.C.): [U.S. Department of the Interior](/w/index.php?title=U.S._Department_of_the_Interior&action=edit&redlink=1), [U.S. Geological Survey](/w/index.php?title=U.S._Geological_Survey&action=edit&redlink=1).
- Thompson, M.T. (1964).
*Historical Floods in*[Geological Survey Water-Supply Paper 1779-M]. Washington, D.C.: [New England](/wiki/New_England) [United States Government Printing Office](/w/index.php?title=United_States_Government_Printing_Office&action=edit&redlink=1).
- Powell, W. Gabe. 2009. Identifying Land Use/Land Cover (LULC) Using National Agriculture Imagery Program (NAIP) Data as a Hydrologic Model Input for Local Flood Plain Management. Applied Research Project.
[Texas State University–San Marcos](/w/index.php?title=Texas_State_University%E2%80%93San_Marcos&action=edit&redlink=1)
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%A5t&veaction=edit&vesection=16) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%A5t&action=edit§ion=16)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%A5t&veaction=edit&vesection=17) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%A5t&action=edit§ion=17)]
|
|![]()
[Lụt](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Floods?uselang=vi) [Các khái niệm về lụt](http://www.nchmf.gov.vn/website/vi-VN/71/89/251/Default.aspx)trên trang Trung tâm dự báo khí tượng thủy văn Trung ương **(tiếng Việt)**" [Vietnamese - King County Flood Safety Video](http://winmedia.kingcounty.gov/dnr/dnrp/FloodPSAVietnamese.wmv)." ( [Archive](http://www.webcitation.org/6HY9R0YnQ)) King County Flood Control District, [Quận King, Washington](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_King,_Washington)( [YouTube](http://www.youtube.com/watch?v=Lrfv1Z12u7g))

X-Cache: cp1067 hit (1), cp1068 frontend miss (0)


text:
Mamenchisaurus
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Mamenchisaurus ( /mɑːˈmʌntʃiˈsɔrəs/ mah-MUN-chi-SAWR-əs,[1] hay /məˌmɛntʃiˈsɔrəs/) là một chi khủng long Sauropoda nổi bật với cái cổ dài,[2] dài hơn nửa chiều dài cơ thể.[3] Hầu hết các loài sống từ 145 đến 150 triệu năm trước, thuộc giai đoạn Oxford đến Tithonus, cuối kỷ Jura, và loài lớn nhất đạt chiều dài 35 m (115 ft).[4][5]
Phân loại[sửa | sửa mã nguồn]
Cây phát sinh chủng loài bên dưới cho thấy vị trí phát sinh chủng loài của Mamenchisaurus:[6]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Fang, X.; Zhao; Lu, L.; Cheng, Z. (2004). “Discovery of Late Jurassic Mamenchisaurus in Yunnan, southwestern China”. Geological Bulletin of China 23 (9-10): 1005–1011.
- ^ Sues, Hans-Dieter (1997). “Sauropods”. Trong James Orville Farlow, M. K. Brett-Surman (chủ biên). The Complete Dinosaur. Bloomington: Nhà in Đại học Indiana. tr. 274. ISBN 0-253-33349-0.
- ^ Norman, David B. (2004). “Dinosaur Systematics”. Trong Weishampel D.B., Dodson P., Osmólska H. (chủ biên). The Dinosauria . Berkeley: Nhà in Đại học California. tr. 318. ISBN 0-520-24209-2.
- ^ Paul G.S. (2010). The Princeton Field Guide to Dinosaurs, Nhà in Đại học Princeton.
- ^ Young C. C. (1954), On a new sauropod from Yiping, Szechuan, China. Sinica, III(4), 481-514.
- ^ J. A. Wilson, 2002, "Sauropod dinosaur phylogeny: critique and cladistic analysis", Zoological Journal of the Linnean Society 136: 217-276
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Dinosaur.net.cn (tiếng Anh và tiếng Trung)
- Mamenchisaurus trên DinoData

markdown:
*Mamenchisaurus*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Mamenchisaurus
|Thời điểm hóa thạch: Cuối
| ![ Mamenchisaurus in Japan.jpg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/35/Mamenchisaurus_in_Japan.jpg/272px-Mamenchisaurus_in_Japan.jpg)
![ Mamenchisaurus in Japan.jpg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/35/Mamenchisaurus_in_Japan.jpg/272px-Mamenchisaurus_in_Japan.jpg)
Khung xương phục dựng
*M. sinocanadorum*, [Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) [Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) *Nhánh* [Dinosauria](/wiki/Kh%E1%BB%A7ng_long) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Saurischia](/wiki/Kh%E1%BB%A7ng_long_h%C3%B4ng_th%E1%BA%B1n_l%E1%BA%B1n) [Phân bộ](/wiki/Ph%C3%A2n_b%E1%BB%99)( *subordo*) [Sauropodomorpha](/wiki/Sauropodomorpha) [Phân thứ bộ](/wiki/Ph%C3%A2n_th%E1%BB%A9_b%E1%BB%99)( *infraordo*) [Sauropoda](/wiki/Kh%E1%BB%A7ng_long_ch%C3%A2n_th%E1%BA%B1n_l%E1%BA%B1n) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Mamenchisauridae](/w/index.php?title=Mamenchisauridae&action=edit&redlink=1) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) **Mamenchisaurus** [Young](/w/index.php?title=Yang_Zhongjian&action=edit&redlink=1), [1954](/wiki/1954) [Loài điển hình](/wiki/Sinh_v%E1%BA%ADt_%C4%91i%E1%BB%83n_h%C3%ACnh) **Mamenchisaurus constructus**
Young, 1954
[Các loài](/wiki/Lo%C3%A0i) * ( Mamenchisaurus* [/](//en.wikipedia.org/wiki/Help:IPA_for_English) [m](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [ɑː](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [ˈ](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [m](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [ʌ](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [n](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [tʃ](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [i](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [ˈ](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [s](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [ɔr](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [ə](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [s](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [/](//en.wikipedia.org/wiki/Help:IPA_for_English) [,](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Pronunciation_respelling_key) *mah-MUN-chi-SAWR-əs* [[1]](http://www.dinosauria.com/dml/names/dinom.htm)hay [/](//en.wikipedia.org/wiki/Help:IPA_for_English) [m](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [ə](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [ˌ](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [m](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [ɛ](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [n](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [tʃ](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [i](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [ˈ](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [s](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [ɔr](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [ə](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [s](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [/](//en.wikipedia.org/wiki/Help:IPA_for_English)) là một chi [khủng long](/wiki/Kh%E1%BB%A7ng_long) [Sauropoda](/wiki/Sauropoda)nổi bật với cái cổ dài, dài hơn nửa chiều dài cơ thể. [[2]](#cite_note-HDS97-2) Hầu hết các loài sống từ 145 đến 150 triệu năm trước, thuộc giai đoạn [[3]](#cite_note-DBN04-3) [Oxford](/w/index.php?title=T%E1%BA%A7ng_Oxford&action=edit&redlink=1)đến [Tithonus](/w/index.php?title=T%E1%BA%A7ng_Tithonus&action=edit&redlink=1), cuối [kỷ Jura](/wiki/K%E1%BB%B7_Jura), và loài lớn nhất đạt chiều dài 35 m (115 ft). [[4]](#cite_note-paul2010-4) [[5]](#cite_note-young1954-5)
## Phân loại[
[sửa](/w/index.php?title=Mamenchisaurus&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Mamenchisaurus&action=edit§ion=1)] [Cây phát sinh chủng loài](/w/index.php?title=C%C3%A2y_ph%C3%A1t_sinh_ch%E1%BB%A7ng_lo%C3%A0i&action=edit&redlink=1) bên dưới cho thấy vị trí phát sinh chủng loài của *Mamenchisaurus*: [[6]](#cite_note-6)
|
|Sauropoda |
|
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Mamenchisaurus&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Mamenchisaurus&action=edit§ion=2)] **Fang, X.; Zhao; Lu, L.; Cheng, Z. (2004). “Discovery of Late Jurassic Mamenchisaurus in Yunnan, southwestern China”.** [^](#cite_ref-fang04_1-0) *Geological Bulletin of China* **23**(9-10): 1005–1011. **Sues, Hans-Dieter (1997). “Sauropods”. Trong James Orville Farlow, M. K. Brett-Surman (chủ biên).** [^](#cite_ref-HDS97_2-0) *The Complete Dinosaur*. Bloomington: Nhà in Đại học Indiana. tr. 274. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-253-33349-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-253-33349-0). **Norman, David B. (2004). “Dinosaur Systematics”. Trong Weishampel D.B., Dodson P., Osmólska H. (chủ biên).** [^](#cite_ref-DBN04_3-0) *The Dinosauria*. Berkeley: Nhà in Đại học California. tr. 318. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-520-24209-2](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-520-24209-2). **Paul G.S. (2010).** [^](#cite_ref-paul2010_4-0) *The Princeton Field Guide to Dinosaurs*, Nhà in Đại học Princeton. **Young C. C. (1954),** [^](#cite_ref-young1954_5-0) *On a new sauropod from Yiping, Szechuan, China.*Sinica, III(4), 481-514. **J. A. Wilson, 2002, "Sauropod dinosaur phylogeny: critique and cladistic analysis",** [^](#cite_ref-6) *Zoological Journal of the Linnean Society* **136**: 217-276
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Mamenchisaurus&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Mamenchisaurus&action=edit§ion=3)]
|
|![]()
[Mamenchisaurus](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Mamenchisaurus?uselang=vi) [Dinosaur.net.cn](http://www.dinosaur.net.cn/museum/Mamenchisaurus.htm)(tiếng Anh và tiếng Trung) *Mamenchisaurus*trên DinoData

X-Cache: cp1066 hit (1), cp1068 frontend miss (0)


text:
Xã Muskingum, Quận Washington, Ohio
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
(đổi hướng từ Muskingum, Quận Washington, Ohio)
Xã Muskingum (tiếng Anh: Muskingum Township) là một xã thuộc quận Washington, tiểu bang Ohio, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 4.461 người.[1]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “2010 Census Gazetteer Files”. Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ. Truy cập ngày 7 tháng 10 năm 2012.

markdown:
# Xã Muskingum, Quận Washington, Ohio
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
(đổi hướng từ
[Muskingum, Quận Washington, Ohio](/w/index.php?title=Muskingum,_Qu%E1%BA%ADn_Washington,_Ohio&redirect=no))
|Xã Muskingum
|
Muskingum Township
|—
|![ Vị trí trong Quận Washington, Ohio](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a0/Map_of_Washington_County_Ohio_With_Municipal_and_Township_Labels.PNG/250px-Map_of_Washington_County_Ohio_With_Municipal_and_Township_Labels.PNG)
Vị trí trong
[Quận Washington](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Washington,_Ohio), [Ohio](/wiki/Ohio) ![ Vị trí quận Washington trong tiểu bang Ohio ở Hoa Kỷ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8d/Map_of_Ohio_highlighting_Washington_County.svg/250px-Map_of_Ohio_highlighting_Washington_County.svg.png)
![ Vị trí quận Washington trong tiểu bang Ohio ở Hoa Kỷ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8d/Map_of_Ohio_highlighting_Washington_County.svg/250px-Map_of_Ohio_highlighting_Washington_County.svg.png)
Vị trí quận Washington trong tiểu bang Ohio ở Hoa Kỷ
[Quốc gia](/wiki/Qu%E1%BB%91c_gia) [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [Tiểu bang](/wiki/Ti%E1%BB%83u_bang_Hoa_K%E1%BB%B3) [Ohio](/wiki/Ohio) [Quận](/w/index.php?title=Danh_d%C3%A1ch_c%C3%A1c_qu%E1%BA%ADn_%E1%BB%9F_Ohio&action=edit&redlink=1) [Quận Washington](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Washington,_Ohio) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [EST](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D_mi%E1%BB%81n_%C4%90%C3%B4ng_(B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9))( [UTC-5](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Ph%E1%BB%91i_h%E1%BB%A3p_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) **EDT**( [UTC-4](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Ph%E1%BB%91i_h%E1%BB%A3p_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)) **Xã Muskingum** ( [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh): *Muskingum Township*) là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Hoa_K%E1%BB%B3) thuộc [quận Washington](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Washington,_Ohio), tiểu bang [Ohio](/wiki/Ohio), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3). Năm 2010, dân số của xã này là 4.461 người. [[1]](#cite_note-1)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=X%C3%A3_Muskingum,_Qu%E1%BA%ADn_Washington,_Ohio&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=X%C3%A3_Muskingum,_Qu%E1%BA%ADn_Washington,_Ohio&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [“2010 Census Gazetteer Files”](http://www.census.gov/geo/www/gazetteer/gazetteer2010.html). [Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ](/wiki/C%E1%BB%A5c_Th%E1%BB%91ng_k%C3%AA_D%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3). Truy cập ngày 7 tháng 10 năm 2012.

X-Cache: cp1052 miss (0), cp1068 frontend miss (0)


text:
Quercus havardii
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Quercus havardii là một loài thực vật có hoa trong họ Cử. Loài này được Rydb. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1901.[1]
Hình ảnh[sửa | sửa mã nguồn]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ The Plant List (2010). “Quercus havardii”. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013.
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
Phương tiện liên quan tới Quercus havardii tại Wikimedia Commons

markdown:
*Quercus havardii*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Quercus havardii
|
|![]()
[Tình trạng bảo tồn](/wiki/T%C3%ACnh_tr%E1%BA%A1ng_b%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n) ![ Status TNC G4.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2a/Status_TNC_G4.svg/220px-Status_TNC_G4.svg.png)
Tương đối an toàn (
[TNC](/w/index.php?title=NatureServe_conservation_status&action=edit&redlink=1)) [Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Plantae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt) [Angiospermae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa) [Eudicots](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_hai_l%C3%A1_m%E1%BA%A7m_th%E1%BA%ADt_s%E1%BB%B1) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Fagales](/wiki/B%E1%BB%99_C%E1%BB%AD) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Fagaceae](/wiki/Fagaceae) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Quercus](/wiki/Quercus) [Đoạn](/w/index.php?title=%C4%90o%E1%BA%A1n_(th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_h%E1%BB%8Dc)&action=edit&redlink=1)( *section*) [Quercus](/w/index.php?title=List_of_Quercus_species&action=edit&redlink=1) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **Q. havardii** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Quercus havardii* [Rydberg](/w/index.php?title=Per_Axel_Rydberg&action=edit&redlink=1) ![ Quercus havardii range map 1.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4f/Quercus_havardii_range_map_1.png/272px-Quercus_havardii_range_map_1.png)
![ Quercus havardii range map 1.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4f/Quercus_havardii_range_map_1.png/272px-Quercus_havardii_range_map_1.png)
* là một loài Quercus havardii* [thực vật có hoa](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa)trong [họ Cử](/wiki/H%E1%BB%8D_C%E1%BB%AD). Loài này được Rydb. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1901. [[1]](#cite_note-1)
## Hình ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=Quercus_havardii&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Quercus_havardii&action=edit§ion=1)]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Quercus_havardii&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Quercus_havardii&action=edit§ion=2)] **The Plant List (2010).** [^](#cite_ref-1) [“](http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-173041). Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2013. *Quercus havardii*”
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Quercus_havardii&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Quercus_havardii&action=edit§ion=3)]
Phương tiện liên quan tới
[Quercus havardii](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Quercus_havardii) tại [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons)

X-Cache: cp1067 miss (0), cp1068 frontend miss (0)


text:
Tillandsia bartramii
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Tillandsia bartramii, tiếng Anh gọi là Bartram's Airplant, là một loài thực vật có hoa thuộc họ Bromeliaceae, phân họ Tillandsioideae.
Phân bố[sửa | sửa mã nguồn]
'Tillandsia bartramii có ở Florida. Hiếm khi gặp loài này ở Puerto Rico và Georgia.
Chiều dài cây[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
Phương tiện liên quan tới Tillandsia bartramii tại Wikimedia Commons

markdown:
*Tillandsia bartramii*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Tillandsia bartramii
|
|![]()
*Tillandsia bartramii* [Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Plantae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt) [Angiospermae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa) [Monocots](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_m%E1%BB%99t_l%C3%A1_m%E1%BA%A7m) [Commelinids](/wiki/Nh%C3%A1nh_Th%C3%A0i_l%C3%A0i) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Poales](/wiki/B%E1%BB%99_H%C3%B2a_th%E1%BA%A3o) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Bromeliaceae](/wiki/H%E1%BB%8D_D%E1%BB%A9a) [Phân họ](/wiki/Ph%C3%A2n_h%E1%BB%8D)( *subfamilia*) [Tillandsioideae](/wiki/Ph%C3%A2n_h%E1%BB%8D_D%E1%BB%A9a) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Tillandsia](/wiki/Tillandsia) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **T. bartramii** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Tillandsia bartramii* [Elliot](/w/index.php?title=Stephen_Elliott_(nh%C3%A0_th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_h%E1%BB%8Dc)&action=edit&redlink=1) [[1]](#cite_note-ITIS-1) [Danh pháp đồng nghĩa](/wiki/T%C3%AAn_%C4%91%E1%BB%93ng_ngh%C4%A9a_(sinh_v%E1%BA%ADt_h%E1%BB%8Dc)) [[2]](#cite_note-j-2) *Tillandsia pinifolia*Leconte *Tillandsia myriophylla*Small *, tiếng Anh gọi là Tillandsia bartramii* *Bartram's Airplant*, là một [loài](/wiki/Lo%C3%A0i) [thực vật có hoa](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa)thuộc họ [Bromeliaceae](/wiki/H%E1%BB%8D_D%E1%BB%A9a), phân họ [Tillandsioideae](/wiki/Ph%C3%A2n_h%E1%BB%8D_D%E1%BB%A9a).
## Phân bố[
[sửa](/w/index.php?title=Tillandsia_bartramii&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tillandsia_bartramii&action=edit§ion=1)]
'Tillandsia bartramii
*có ở Florida. Hiếm khi gặp loài này ở Puerto Rico và Georgia.*
## Chiều dài cây[
[sửa](/w/index.php?title=Tillandsia_bartramii&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tillandsia_bartramii&action=edit§ion=2)]
|Bộ phận||Chiều dài (cm) (tối thiểu xấp xỉ)||Chiều dài (cm) (tối đa xấp xỉ)|
|Khi nở hoa||20||40|
|Lá||15||40|
|Cụm hoa||8||15|
|Gai||2||4|
|Cành||1||5|
|Hoa||5||20|
|Quả||2,5||3|
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Tillandsia_bartramii&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tillandsia_bartramii&action=edit§ion=3)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Tillandsia_bartramii&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tillandsia_bartramii&action=edit§ion=4)]
Phương tiện liên quan tới
[Tillandsia bartramii](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Tillandsia_bartramii) tại [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons)