markdown:
Định lượng vai trò của giáo dục đối với tăng trưởng kinh tế là một công việc phức tạp. Kết quả tăng trưởng kinh tế bắt nguồn từ rất nhiều nguyên nhân, và các nguyên nhân này lại tương tác với nhau, và trong nhiều trường hợp lại do tăng trưởng kinh tế tạo nên. Bài viết này tóm tắt nghiên cứu định lượng của Permani (2009) về vai trò của giáo dục đối với tăng trưởng kinh tế – khảo sát ở khu vực Đông Á. Kết quả nghiên cứu cho thấy giáo dục là điều kiện cần thiết giúp các nước đang phát triển thu hẹp khoảng cách về công nghệ với các nước phát triển nhưng không phải là điều kiện đủ cho tăng trưởng kinh tế. Chính sách giáo dục cần xem xét các khía cạnh phi tài chính như bảo tồn văn hóa và liên kết xã hội. Tác động của giáo dục là trong dài hạn chứ không phải là nhất thời hay trong hiện tại đối với tăng trưởng kinh tế của một quốc gia.
Risti Permani, tác giả của bài nghiên cứu, là học giả nghiên cứu tại the School of Economics, University of Adelaide, Australia. Tựa đề bài nghiên cứu gốc là The Role of Education in Economic Growth in East Asia: a survey đăng trên Asian-Pacific Economic Literature , pages 1-20, 2009.
Xuyên suốt quá trình phát triển của xã hội loài người – qua các giai đoạn lịch sử khác nhau, giáo dục luôn được các nhà quản lý xã hội quan tâm vì đối với họ giáo dục phát triển sẽ giúp tạo ra “hưng thịnh quốc gia” và sự phát triển cho cả xã hội. Do đó, giáo dục luôn được xem là “quốc sách hàng đầu”. Tuy nhiên, tất cả những quan điểm đó, khi chưa dựa trên cơ sở của các nghiên cứu khoa học được thực hiện một cách nghiêm túc, thì đều trở nên ít đáng tin cậy và thường chỉ là những phán xét “cảm tính”. Vì vậy, kết quả từ các nghiên cứu khoa học là rất cần thiết nhằm tạo cơ sở cho việc đưa ra các nhận định về vấn đề này và xa hơn là ứng dụng vào việc thiết kế chính sách phù hợp. Do đó, các nghiên cứu về vai trò của giáo dục đối với tăng trưởng kinh tế là rất cần thiết.
Nghiên cứu này đã cho chúng ta một sự nhìn nhận khá tổng quan về vai trò của giáo dục, như là một biến đại diện để đo lường cho vốn con người, đối tăng trưởng kinh tế của một quốc gia. Với việc tổng hợp và so sánh các lý thuyết và nghiên cứu thực nghiệm đã có, Permani đã cho chúng ta thấy được tính đa dạng trong quan điểm, thậm chí là những tranh cãi trái chiều, về mối quan hệ giữa giáo dục và tăng trưởng kinh tế. Đối với các nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích định lượng để kiểm tra mối tương quan giữa giáo dục và tăng trưởng kinh tế thì sự đa dạng về quan điểm hay những tranh cãi trái chiều này chủ yếu xuất phát từ những sự sai khác về kết quả nghiên cứu do “các vấn đề” về kinh tế lượng gây ra. Ngoài ra, tác giả cũng đã đi sâu phân tích mối quan hệ này ở khu vực Đông Á và đưa đến những nhận định và ứng dụng chính sách giáo dục tại khu vực này. Phân tích trường hợp Đông Á được tác giả đặt trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế “ấn tượng” mà các nền kinh tế trong khu vực này đã đạt được trong những năm 1990s của thế kỷ trước.
Sự đa dạng trong quan điểm về vai trò của giáo dục đối với tăng trưởng kinh tế
Các quan điểm khác nhau
Nghiên cứu của Brist và Caplan (1999) cho thấy không thể giải thích được sự khác biệt tăng trưởng GDP giữa các quốc gia bằng biến số người đi học. Nghiên cứu khác của Hanushek và Kimko (2000)lại đưa ra một kết luận là chất lượng của nguồn lao động có mối quan hệ nhân quả, bền vững và lâu dài với tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, chất lượng lao động mà Hanushek và Kimko đã đề cập đến trong nghiên cứu này lại không liên quan đến giáo dục chính thức (formal education). Như vậy, việc tham gia đi học theo hệ thống giáo dục quốc dân chưa rõ ràng trong việc quyết định chất lượng lao động.
Cũng có nghiên cứu khác của Bosworth và Collins (2003) đã tìm ra được tác động dương của vốn con người (giáo dục là biến đại diện) đến tăng trưởng kinh tế nhưng giá trị của tác động này là rất nhỏ. Nghiên cứu này cho thấy, vốn con người chỉ đóng góp khoảng 0.3% trong tổng số 2.3% tỷ lệ gia tăng sản lượng của thế giới tính trung bình trên một lao động, giai đoạn 1960-2000. Đóng góp này của vốn con người thấp hơn so với vốn vật thể (1%).
“Các vấn đề” về kinh tế lượng: Nguyên nhân gây ra sự tranh cãi
(1) Chọn biến đại diện cho giáo dục
Khi giáo dục được chọn làm biến đại diện cho vốn con người thì việc chọn lựa biến đại diện cho giáo dục cũng không hề đơn giản và việc lựa chọn này cũng sẽ có ảnh hưởng kết quả nghiên cứu về mối quan hệ giữa vốn con người (cũng như giáo dục) đối với tăng trưởng kinh tế. Các biến thường được đề nghị là các biến thuộc nhóm biến số đại diện cho quá trình tham gia giáo dục chính thức của một cá nhân như: tỷ lệ tham gia giáo dục, tỷ lệ biết chữ, số năm đào tạo chính quy trung bình. Đây là ba biến số thường được sử dụng nhiều nhất như là biến đại diện cho giáo dục. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều tranh cãi giữa nhiều nhà nghiên cứu về lựa chọn này vì mỗi biến đều có những hạn chế riêng.
Đối với tỷ lệ tham gia giáo dục: Vẫn có kết quả nghiên cứu cho rằng biến số này có quan hệ nghịch chiều với tỷ lệ tăng trưởng của vốn nhân lực (Pritchett, 1996); chưa tính đến khía cạnh chất lượng của giáo dục; không nói lên mức độ tích lũy (Benhabib và Spiegel, 1994); và độ tin cậy chỉ dừng lại ở mức độ lý thuyết khi mà số người đi học được xem như nhân tố tác động tới tăng trưởng kinh tế, nhưng trên thực tế, lại chưa tham gia lực lượng lao động (phần lớn đều đang đi học, chúng ta loại trừ các công việc làm bán thời gian) và chưa đóng góp vào sự gia tăng sản lượng của một quốc gia ở hiện tại (thường là trong một năm).
Đối với tỷ lệ biết chữ, lại có sự khác biệt khi so sánh giữa các quốc gia, tính không đồng nhất do việc bất cân xứng của việc chọn mẫu theo hướng thiên về khu vực thành thị (Benhabib và Spiegel, 1994); không phản ánh được mức độ biết chữ, loại hình, và các đóng góp của các kỹ năng tăng thêm (Stroombergen, Rose et al., 2002).
Đối với số năm đào tạo chính quy trung bình: Không tính đến khía cạnh chất lượng giáo dục (Hanushek và Woessmann, 2007: tr.21; Stroombergen, Rose et al., 2002).
Trong ba biến trên thì biến được sử dụng phổ biến nhất là số năm đào tạo chính quy trung bình (Benhabid và Spiegel 1994; Islam 1995).
Ngoài ra, cũng có một số biến khác được các nhà nghiên cứu đề nghị như: Tỷ lệ sinh viên/giáo viên; tỷ lệ ngân sách chi tiêu cho giáo dục; học tập thông qua làm việc; cấu trúc chương trình giáo dục (Lee, 2000).
(2) Chọn mẫu
Việc chọn mẫu theo những hướng khác nhau cũng là một vấn đề lớn có thể tạo những sự khác biệt trong kết quả nghiên cứu. Hai hướng chọn mẫu này thường là lựa chọn quốc gia hoặc giai đoạn nghiên cứu khác nhau.
Thứ nhất, đối với việc lựa chọn các quốc gia khác nhau (trong cùng một giai đoạn kinh tế) thì kết quả cũng có thể khác nhau về mối quan hệ giữa giáo dục với tăng trưởng kinh tế. Theo nghiên cứu của Islam (1995) thì kết quả tác động của giáo dục đến tăng trưởng kinh tế ở các nước Đông Á và OECD trong cùng giai đoạn 1965-1985 là khác nhau.
Thứ hai, lấy mẫu nghiên cứu ở cùng một nhóm các quốc gia nhưng sử dụng số liệu ở những giai đoạn khác nhau thì kết quả nghiên cứu cũng có những khác biệt. Tác động của giáo dục đến tăng trưởng kinh tế ở các nước Đông Á, nếu thực hiện với số liệu trong giai đoạn 1965-1985 thì cho thấy giáo dục chưa tạo ra tác động tích cực, thậm chí còn gây ra chi phí; trong khi đó, giáo dục lại là một yếu tố thúc đẩy tăng trưởng kinh tế ở Đông Á giai đoạn hậu khủng hoảng 1997 (Permani, 2008).
Phân tích trường hợp khu vực Đông Á
Các nguyên nhân cho thành công kinh tế Đông Á những năm 1990s
Phân tích vai trò của giáo dục đối với tăng trưởng kinh tế ở Đông Á được tác giả đặt trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế “thần kỳ” của khu vực này trong những năm 1990s. Phân tích và lý giải các nguyên nhân dẫn đến sự thành công của kinh tế Đông Á đã thực sự trở thành một chủ đề “hấp dẫn” đối với nhiều nhà nghiên cứu kinh tế.
Theo Pack và Nelson (1997) thì tích lũy các nhân tố tăng trưởng là nguyên nhân chủ yếu cho thành công kinh tế của Đông Á. Trong khi đó, cũng có nhiều nguyên nhân khác được các nhà nghiên cứu đưa ra như vai trò của chính phủ, tự do hóa thương mại, ổn định kinh tế vĩ mô (Collins et al., 1996); theo đuổi chính sách công nghiệp hóa định hướng xuất khẩu (Morris, 1996; Chen, 1997).
Cũng có nhiều nghiên cứu cho rằng vốn con người và giáo dục có tác động đến tăng trưởng kinh tế Đông Á mặc dù mức độ tác động là khác nhau ở các nghiên cứu. Ví dụ như tích lũy vốn con người giai đoạn 1965-1990 (Ngân hàng Thế giới, 1993); phát triển vốn con người (Mingat, 1998); lao động có trình độ (Young, 1995; Bloom et al., 2000). Ngoài ra, Collins et al. (1996) cho rằng giáo dục chỉ là một nhân tố đóng góp rất nhỏ cho tăng trưởng, mà chủ yếu là do vốn; các nghiên cứu của Rada và Taylor (2006)và Gundlach và Woessmann (2001) thì lại cho thấy giáo dục chỉ là điều kiện cần cho tăng trưởng; và Permani (2008) cho rằng giáo dục là nguồn lực tăng trưởng dài hạn chứ không phải là nhất thời hay trong ngắn hạn.
Giáo dục tác động lên tăng trưởng kinh tế
Nghiên cứu này đã tổng hợp kết quả của nhiều nghiên cứu trước đó để đánh giá tác động của giáo dục lên tăng trưởng kinh tế ở Đông Á trong những năm 1990s. Nghiên cứu đã cho rằng, giáo dục có thể tác động đến tăng trưởng kinh tế theo ba cách:
Thứ nhất, tác động trực tiếp như ở Hàn Quốc (Lee, 2000; Kwach và Lee, 2006); ở Đài Loan (Lin, 2004).
Thứ hai, giáo dục đóng vai trò trung gian - bổ sung, hỗ trợ cho các yếu tố tăng trưởng khác như tính minh bạch (Kwach và Lee, 2006); vốn vật thể (Pyo, 1995; Kang, 2006); xuất khẩu (Kang, 2006).
Thứ ba, tác động gián tiếp như giúp thu hút FDI ở Trung Quốc (Narayan và Smyth, 2006); thu hút FDI ở Việt Nam (Han và Baumgarte, 2000).
Tuy nhiên, nghiên cứu này cũng chỉ ra rằng có nhiều nghiên cứu không tìm ra được các bằng chứng về sự đóng góp của giáo dục đối với thành công kinh tế như ở Hồng Kông (Haulman, 1996; Chen, 1997); ở Malaysia trong giai đoạn 1984-1997 (Milanovic, 2006); ở Philippines trong giai đoạn 1980-2001 (Canlas, 2003); ở Đài Loan (Fan và Fan, 2004). Như vậy, vai trò của giáo dục đối với tăng trưởng kinh tế nhìn nhận dưới góc độ toàn bộ nền kinh tế (ở tầm vĩ mô) là không rõ ràng, có nhiều quan điểm khác nhau.
Khi xem xét, vai trò của giáo dục đối với tăng trưởng kinh tế nhìn nhận dưới góc độ cá nhân (ở tầm vi mô) thì quan điểm rõ ràng và thống nhất là giáo dục giúp làm tăng thu nhập của người lao động. Nghiên cứu này đã đưa ra được các bằng chứng cho khẳng định này qua các nghiên cứu ở Trung Quốc (Maurer-Fazio và Dinh, 2004); ở Indonesia năm 1995 (Duflo, 2001); ở Malaysia (Milanovic, 2006); ở Singapore (Huff, 1999); ở Việt Nam năm 1998 (Kikuchi, 2007); và ở Đài Loan (Lin và Orazem, 2004).
Một câu hỏi nghiên cứu mà nhiều nhà nghiên cứu đặt ra là mối quan hệ giữa giáo dục và tăng trưởng kinh tế có phải là theo là hai chiều? Trong nghiên cứu này, tại khu vực Đông Á, Permani đã cho rằng đây là mối quan hệ hai chiều – nhân quả. Tác giả đã sử dụng kết quả nghiên cứu của Zin (2005) để làm cơ sở. Theo Zin (2005) thì ban đầu, tăng trưởng kinh tế nhanh sẽ làm tăng cầu lao động có trình độ, kết quả là số người tham gia học tập tăng lên rất nhiều. Điều này tạo ra điều kiện cho giáo dục phát triển. Ngược lại, giáo dục phát triển dẫn tới việc nâng cao tính cạnh tranh của lao động có trình độ, làm cho thu nhập và tăng trưởng kinh tế cao hơn. Như vậy, giáo dục không chỉ là nguyên nhân mà còn là kết quả của tăng trưởng kinh tế.
Gợi ý chính sách
Theo Permani thì đối với các nhà làm giáo dục trước khi đề ra mục tiêu của chính sách là thiết kế được một chương trình giáo dục hiệu quả thì cần xem xét, phân tích và đánh giá những sự đánh đổi có thể có của chính sách đó. Sự đánh đổi đó có thể là giữa hiệu quả kinh tế và phúc lợi xã hội; giữa tác động trong ngắn hạn và dài hạn; số lượng và chất lượng giáo dục; hội nhập giáo dục và bảo tồn văn hóa; tập trung hóa hay phi tập trung hóa trong quản lý giáo dục.
Ngoài ra, Permani cho rằng giáo dục có thể tác động tới tăng trưởng kinh tế nếu giáo dục kích thích được đổi mới (Nelson và Phelps, 1966); thúc đẩy động cơ tối đa hóa lợi nhuận cho người lao động (Romer, 1990); khả năng tiếp cận cơ hội học tập giữa mọi người trong xã hội như nhau (Ngân hàng Thế giới, 1993); có được nguồn vốn hỗ trợ (Hanf et al., 1975). Cụ thể, giáo dục giúp cải thiện chất lượng lao động; xóa bỏ các rào cản xã hội và thể chế (Lim, 1996); giáo dục giúp nâng cao tư duy khoa học, kỹ năng toán và thành thạo ngôn ngữ (Benavot, (1992).
Kết luận
Trong nghiên cứu này, Risti Permani đã rút ra được một kết luận cơ bản như sau:
Thứ nhất, giáo dục là điều kiện cần thiết giúp các nước đang phát triển thu hẹp khoảng cách về công nghệ với các nước phát triển
Thứ hai, giáo dục chưa là một điều kiện đủ cho tăng trưởng kinh tế
Thứ ba, chính sách giáo dục cần xem xét các khía cạnh phi tài chính, phi kinh tế: bảo tồn văn hóa, liên kết xã hội.
Thứ tư, tác động của giáo dục là trong dài hạn chứ không phải là nhất thời hay trong hiện tại đối với tăng trưởng kinh tế của một quốc gia.
Một số bình luận (mang quan điểm cá nhân của người viết bài viết này)
(1) Nghiên cứu này đã tổng hợp rất nhiều lý thuyết và kết quả nghiên cứu khác nhau để đưa đến “cái nhìn nhận” khá tổng quan trong các quan điểm về vai trò của giáo dục đối với tăng trưởng kinh tế. Tác giả đã sử dụng kết quả của nhiều nghiên cứu trước đó để làm cơ sở, bằng chứng cho các luận điểm mà mình đưa ra. Do đó, bài nghiên cứu có ý nghĩa cho những ai quan tâm về mối quan hệ giữa giáo dục và tăng trưởng kinh tế.
(2) Trong phần phân tích mối quan hệ giữa giáo dục với tăng trưởng kinh tế tại khu vực Đông Á, tác giả đã không đưa Nhật Bản vào mẫu nghiên cứu (mà chỉ sử dụng để so sánh, đối chứng trong một số điểm có liên quan). Đây là một quyết định phù hợp vì Nhật Bản có trình độ phát triển kinh tế vượt rất xa so với các nước còn lại trong khu vực Đông Á và về giáo dục của Nhật Bản cũng khác xa so với phần còn lại của Đông Á. Đây là một cách chọn mẫu phù hợp để kết quả nghiên cứu ít bị chệch hơn.
(3) Mincer (1984) cho rằng khi xem xét tăng trưởng kinh tế trong mối quan hệ với vốn con người thì cần xem xét ở cả hai khía cạnh là tăng trưởng kinh tế tư nhân – thu nhập của một cá nhân và tăng trưởng kinh tế của toàn bộ nền kinh tế. Tuy nhiên, trong nghiên cứu này, Permani chủ yếu chỉ nhìn nhận tăng trưởng kinh tế dưới góc độ của toàn bộ nền kinh tế. Tác giả cũng đã đề cập đến vấn đề mối quan hệ giữa giáo dục với thu nhập cá nhân người lao động như còn hạn chế.
(4) Vốn con người là một khái niệm rộng lớn, không chỉ là tất cả những tri thức, kỹ năng và khả năng mà một người có được bên trong con người mình mà còn là khả năng sáng tạo ra tri thức mới. Việc đầu tư vào vốn con người là một cách thức để làm tăng chất lượng cho nguồn lao động của một quốc gia. Chất lượng lao động ở đây được hiểu là hiệu quả công việc và năng suất mà nguồn lao động tạo ra được thông qua quá trình làm việc. Tuy nhiên, đo lường vốn nhân lực không hề đơn giản. Một trong những khó khăn là việc chọn biến đại diện phù hợp cho vốn con người. Biến nào sẽ được chọn để làm biến đại diện cho vốn con người? Đó có thể là: Giáo dục chính thức (formal education); đào tạo thông qua công việc (on-the-job training); sức khỏe nguồn lao động (health); khả năng dịch chuyển của người lao động (migration); khả năng tìm kiếm việc làm (job search); giai đoạn trước khi đi học (the preschool nurturing of children) (McConnell, Brue, & Macpherson, 2010). Như vậy, giáo dục chỉ là một yếu tố (biến số) tạo nên vốn con người, không phải là duy nhất. Do đó, để xem xét vốn nhân lực thì cần nghiên cứu nhiều yếu tố khác (như đã liệt kê ở trên). Đó là một hướng nghiên cứu về sự đóng góp của các yếu tố đến vốn con người. Mặc dù vậy, kết quả của nghiên cứu này có thể là một trong số tài liệu tham khảo tốt để nghiên cứu về mối quan hệ giữa vốn con người (giáo dục là một yếu tố tạo nên vốn con người; bên cạnh nghiên cứu nhiều yếu tố khác như trên) và tăng trưởng kinh tế.
Tài liệu tham khảo:
McConnell, C. R., Brue, S. L., & Macpherson, D. A. (2010). Contemporary Labor Economics. New York: McGraw-Hill Irwin.
Mincer, J. (1984). Human Capital and Economic Growth. Economics of Education Review , 195-205.
Permani, R. (2009). The Role of Education in Economic Growth in East Asia: a survey. Asian-Pacific Economic Literature , 1-20.

Cache-Control: private, no-cache="set-cookie"

Set-Cookie: phpbb3_e2yjy_track=tf%3A%2828%3A%28iy%3A1%3B%29%3B%29%3Bt%3A%28iy%3Aypjl4%3B%29%3B; expires=Wed, 20-Apr-2016 08:13:42 GMT; path=/; domain=vneconomist.net; HttpOnly


markdown:
Vui lòng xem video bên dưới
[Xem clip my nhan thien ha tap 21](http://phimclip.tv/my+nhan+thien+ha+tap+21)
#### Kết quả tìm phim my nhan thien ha tap 21
Xin chờ...
-
### Lan Kwai Fong Trọn bộ 1 2 3 4
[Lan Quế Phường](http://www.xemphim.tv/online/movie/lan-que-phuong)
-
### VTV2 Trọn Bộ Thuyết Minh
[Quái hiệp Âu Dương Đức](http://www.xemphim.tv/online/movie/quai-hiep-au-duong-duc)
-
[Khi Trái Đào Chín](http://www.xemphim.tv/online/movie/khi-trai-dao-chin)
-
### Sex And The Emperor
[Thanh Cung 13 Triều](http://www.xemphim.tv/online/movie/thanh-cung-13-trieu)
-
### Summer Time
[Mùa Hè Nóng Bỏng](http://www.xemphim.tv/online/movie/mua-he-nong-bong)
-
### In the Realm of the Senses
[Vương Quốc Dục Cảm](http://www.xemphim.tv/online/movie/vuong-quoc-duc-cam)
-
### The Housemaid
[Người Hầu Gái](http://www.xemphim.tv/online/movie/nguoi-hau-gai)
-
### Sora Aoi Is Tsumugi
[Tình Thầy Trò](http://www.xemphim.tv/online/movie/tinh-thay-tro)
-
### Mr and Mrs Player
[Vợ Chồng Dân Chơi](http://www.xemphim.tv/online/movie/vo-chong-dan-choi)
-
### All Men Are Brothers New Water Margin
[Thủy hử VTV2 Thuyết minh](http://www.xemphim.tv/online/movie/tan-thuy-hu)
-
### Miss Change
[Cô Hàng Xóm HQ](http://www.xemphim.tv/online/movie/co-hang-xom-hq)

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Connection: close

Cache-Control: max-age=0, no-cache, no-store, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Pragma: no-cache

Vary: Accept-Encoding

Server: cloudflare-nginx

Content-Encoding: gzip


markdown:
Vui lòng xem video bên dưới
[Xem clip phim nu tu binh](http://phimclip.tv/phim+nu+tu+binh)
#### Kết quả tìm phim phim nu tu binh
Xin chờ...
-
### Lan Kwai Fong Trọn bộ 1 2 3 4
[Lan Quế Phường](http://www.xemphim.tv/online/movie/lan-que-phuong)
-
### VTV2 Trọn Bộ Thuyết Minh
[Quái hiệp Âu Dương Đức](http://www.xemphim.tv/online/movie/quai-hiep-au-duong-duc)
-
[Khi Trái Đào Chín](http://www.xemphim.tv/online/movie/khi-trai-dao-chin)
-
### Sex And The Emperor
[Thanh Cung 13 Triều](http://www.xemphim.tv/online/movie/thanh-cung-13-trieu)
-
### Summer Time
[Mùa Hè Nóng Bỏng](http://www.xemphim.tv/online/movie/mua-he-nong-bong)
-
### In the Realm of the Senses
[Vương Quốc Dục Cảm](http://www.xemphim.tv/online/movie/vuong-quoc-duc-cam)
-
### The Housemaid
[Người Hầu Gái](http://www.xemphim.tv/online/movie/nguoi-hau-gai)
-
### Sora Aoi Is Tsumugi
[Tình Thầy Trò](http://www.xemphim.tv/online/movie/tinh-thay-tro)
-
### Mr and Mrs Player
[Vợ Chồng Dân Chơi](http://www.xemphim.tv/online/movie/vo-chong-dan-choi)
-
### All Men Are Brothers New Water Margin
[Thủy hử VTV2 Thuyết minh](http://www.xemphim.tv/online/movie/tan-thuy-hu)
-
### Miss Change
[Cô Hàng Xóm HQ](http://www.xemphim.tv/online/movie/co-hang-xom-hq)


markdown:
- VTV3
24/24
[Phim Tình Cảm](http://xemphimso.com/phim-tinh-cam.html) [Phim Việt Nam](http://xemphimso.com/phim-viet-nam.html)
Đạo diễn:
**Mai Hiền**
Thời lượng: 24 Tập
Năm phát hành: 2013
** một nhóm trẻ em từ cao hơn trong hệ thống phân cấp tạo ra mối quan hệ giữa bản thân. Tấn công một người ngoài làm cho họ tất cả người trong cuộc. Đây là lý do tại sao các trường hợp tồi tệ nhất của bắt nạt xảy ra với nhóm. Hỏi bất kỳ mọt sách: bạn sẽ có được điều trị tồi tệ hơn nhiều từ một nhóm trẻ em hơn từ bất kỳ kẻ Các quyền lợi khác của họ để lại cho họ ít quan tâm đến phụ tùng cho phổ biến, và từ sự phổ biến giống như một trò chơi tổng bằng không, điều này sẽ làm cho họ mục tiêu cho toàn trường.**
Cảnh Trong Phim: Sát Thủ Online ( ảnh 1 )
Hình ảnh các diễn viên trong ngày ra mắt phim
lý do tương tự, như một bọn người lại với nhau để đi săn bắn. Họ không thực
**Phim Sát Thủ Online **sự ghét bạn. Họ chỉ cần một cái gì đó để đuổi theo. Bởi vì họ đang ở dưới cùng của quy mô, nerds là một mục tiêu an toàn cho toàn bộ trường. Nếu tôi nhớ chính xác, những đứa trẻ nổi tiếng nhất không nerds bức hại, họ không cần phải cúi xuống để những điều như vậy. Hầu hết các cuộc khủng bố đến từ trẻ em dưới thấp hơn, tầng lớp trung lưu lo lắng. Vấn đề là, có rất nhiều người trong số họ. Sự phân bố của sự nổi tiếng không phải là một kim tự tháp, nhưng nến ở phía dưới giống như một quả lê.
Cảnh Trong Phim: Sát Thủ Online ( ảnh 2 )
Hình ảnh thành công của buổi lễ ra mắt phim
bắt nạt cá nhân, tuy nhiên tàn bạo. Nếu đó là bất kỳ sự an ủi để các nerds, nó không có gì cá nhân. Nhóm của những đứa trẻ tụ họp cùng nhau để chọn trên bạn đang làm điều tương tự, và vì Nhóm ít nhất phổ biến là khá nhỏ. (Tôi tin rằng chúng tôi là bảng D chỉ có trong đồ ăn của chúng tôi.) Vì vậy, có nhiều người muốn chọn trên nerds hơn có nerds. Cũng như đạt được điểm bằng
**Xem Phim Sát Thủ Online **cách giữ khoảng cách mình đối với trẻ em không được ưa chuộng, người đó mất điểm bằng cách gần họ. Một người phụ nữ tôi biết nói rằng trong trường trung học cô thích lập dị, nhưng sợ để được nhìn thấy nói chuyện với họ vì các cô gái khác sẽ làm cho niềm vui của mình. Unpopularity là một bệnh truyền nhiễm, trẻ em quá tốt đẹp để chọn trên nerds vẫn sẽ lưu đày họ tự vệ. Không có gì ngạc nhiên khi những đứa trẻ thông minh có xu hướng hài lòng trong trường trung học và trung học.
Cảnh Trong Phim: Sát Thủ Online ( ảnh 3 )
Hình ảnh các chiến sĩ điều tra cảnh sát trong phim
g thích sống trên thực tế buồn này, và họ không thấy bằng chứng về vi phạm cụ thể, trừ khi họ đi tìm kiếm nó. giáo viên trường công là trong nhiều vị trí giống như người canh tù. Mối quan tâm chính giám thị ';;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;là để giữ những tù nhân ở các cơ sở. Họ cũng cần phải để chúng ăn, và càng nhiều càng tốt ngăn cản họ giết nhau. Ngoài ra, họ muốn có ít để làm với các tù nhân càng tốt, vì vậy họ bỏ chúng để tạo ra bất cứ điều gì họ muốn tổ chức xã hội. Từ những gì tôi đã đọc, xã hội mà các tù nhân tạo là biến dạng, phá thô bạo, và phổ biến, và nó là không có niềm vui được ở dưới cùng của nó. Một cách tóm tắt, nó là như nhau ở các trường tôi đã đi. Điều quan trọng nhất là để ở trên các cơ sở. Trong khi đó, các nhà chức trách cho bạn ăn, ngăn chặn bạo lực công khai, và thực hiện một số nỗ lực để dạy cho bạn một cái gì đó. NhưngVà điều kỳ lạ là, cơn ác mộng này xảy ra mà không có ác ý có ý thức, chỉ đơn thuần là vì hình dạng của tình hình. Đối với tôi đoạn tồi tệ nhất là trung học cơ sở, khi nền văn hóa nhỏ là mới và khắc nghiệt, và tính chuyên môn mà sau này sẽ dần dần tách thông minh hơn những đứa trẻ chưa kịp bắt đầu. Gần như tất cả mọi người tôi đã nói chuyện với đồng ý: các điểm thấp nhất là khoảng từ mười một và mười bốn. Trong trường của chúng tôi nó đã học lớp tám, đó là lứa tuổi mười hai và mười ba cho tôi. Có một cảm giác ngắn năm đó khi một trong những giáo viên của chúng tôi. Chúc các bạn
[ vui vẻ! xem phim](http://xemphimso.com)
Cảnh Trong Phim: Sát Thủ Online ( ảnh 4 )
Một số hình ảnh trong bộ phim
nghe một nhóm các cô gái chờ xe buýt trường học, và đã rất sốc rằng ngày hôm sau cô ta đã dành cả lớp một lời biện hộ hùng hồn không phải là quá độc ác với nhau. Nó không có bất kỳ tác dụng đáng chú ý. Những gì xảy ra với tôi vào thời điểm đó rằng cô đã rất ngạc nhiên. Bạn có nghĩa là cô ấy không biết các loại điều họ nói với nhau? Bạn có ý nghĩa này là không bình thường? Điều quan trọng là nhận ra rằng, không, người lớn không biết những gì những đứa trẻ đang làm với nhau. Họ biết, trong trừu tượng, rằng trẻ em là khổng tàn nhẫn với nhau, cũng giống như chúng ta biết một cách trừu tượng mà người ta bị tra tấn ở các nước nghèo. Nhưng, như chúng ta, họ khôn

Set-Cookie: __cfduid=d6bbbac3a064149ef34aaf62b6add16391429604285; expires=Wed, 20-Apr-16 08:18:05 GMT; path=/; domain=.xemphimso.com; HttpOnly

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0


markdown:
### Video clip sex của nữ ca sĩ, người mẫu nổi tiếng minh hằng. với dáng người chuẩn, da trắng nõn, mìn màng. Đôi nhũ hoa căng tròn, đường eo thon thả, cặp chân dài và thẳng quá gợi cảm. Đặc biệt vòng mông của em quá ngon. Nhìn là không nhịn được
# PHIM SET HẤP DẪN NHẤT VIỆT NAM | PHIM SEX CA SI NGƯỜI MẪU MINH HẰNG
[Xem phim sex châu á khác](http://www.google.com/#hl=vi&q=phim+sex+ch%C3%A2u+%C3%A1+site%3Axinhkieu.com&meta=&aq=f&aqi=&aql=&oq=&gs_rfai=&fp=e5d53140239e76d3) **GỬI CHO BẠN BÈ**- *copy đoạn text bên dưới*

Content-Type: text/html


markdown:
Các nhà tài trợ chính
[](http://www.hewlett.org/)
![ The Hewlett Logo](/images/support/hewlett-logo.jpg)
Tài trợ cho việc giải quyết các vấn đề thuộc về xã hội và môi trường quan trọng nhất đặt ra cho xã hội, là nơi mà các đồng vốn rủi ro, nếu được đầu tư có trách nhiệm thì dần dần cũng tạo ra được sự khác biệt.
Cơ quan độc lập của liên bang do Quốc hội thành lập nhằm đẩy mạnh các tiến bộ của khoa học.
[](http://www.ksu.edu.sa/)
![ The King Saud (ESCME) Logo](/images/support/ERCSME-combined-logo-regular.png)
King Saud University seeks to become a leader in educational and technological innovation, scientific discovery and creativity through fostering an atmosphere of intellectual inspiration and partnership for the prosperity of society.
The O'Donnell Foundation được dành cho việc xây dựng các chương trình kiểu mẫu nhằm tăng cường chất lượng giáo dục.

Server: Apache

Cache-Control: no-cache, max-age=0, must-revalidate

Content-Language: vi

Accept-Ranges: bytes

Via: 1.1 varnish

Set-Cookie: JSESSIONID=4409B5F156BE23013A5F4E729C7CD540; Path=/; Secure; HttpOnly


markdown:
*Crocidura fumosa*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Crocidura fumosa
|
|[Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Chordata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_d%C3%A2y_s%E1%BB%91ng) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Mammalia](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Th%C3%BA) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Soricomorpha](/wiki/B%E1%BB%99_Chu%E1%BB%99t_ch%C3%B9) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Soricidae](/wiki/H%E1%BB%8D_Chu%E1%BB%99t_ch%C3%B9) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Crocidura](/wiki/Crocidura) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **C. fumosa** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Crocidura fumosa*
(
[Thomas](/w/index.php?title=Oldfield_Thomas&action=edit&redlink=1), 1904) [[1]](#cite_note-msw3-1) ![ Smoky White-toothed Shrew area.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8f/Smoky_White-toothed_Shrew_area.png/272px-Smoky_White-toothed_Shrew_area.png)
![ Smoky White-toothed Shrew area.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8f/Smoky_White-toothed_Shrew_area.png/272px-Smoky_White-toothed_Shrew_area.png)
* là một loài Crocidura fumosa* [động vật có vú](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Th%C3%BA)trong [họ Chuột chù](/wiki/H%E1%BB%8D_Chu%E1%BB%99t_ch%C3%B9), bộ [Soricomorpha](/wiki/B%E1%BB%99_Chu%E1%BB%99t_ch%C3%B9). Loài này được Thomas mô tả năm 1904. [[1]](#cite_note-msw3-1)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Crocidura_fumosa&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Crocidura_fumosa&action=edit§ion=1)]
- ^
**a** [Wilson, Don E.; Reeder, DeeAnn M. biên tập (2005).](#cite_ref-msw3_1-1) **ă** [“](http://www.bucknell.edu/msw3/browse.asp?id=13700074). *Crocidura fumosa*” *Mammal Species of the World*. Baltimore: Nhà in Đại học Johns Hopkins, 2 tập (2.142 trang). [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-8018-8221-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-8018-8221-0). [OCLC](/wiki/OCLC) [62265494](//www.worldcat.org/oclc/62265494).
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Crocidura_fumosa&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Crocidura_fumosa&action=edit§ion=2)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Crocidura_fumosa&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Crocidura_fumosa&action=edit§ion=3)]
Phương tiện liên quan tới
[Crocidura fumosa](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Crocidura_fumosa) tại [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons)

X-Content-Type-Options: nosniff

X-UA-Compatible: IE=Edge

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

X-Cache: cp1067 miss (0), cp1052 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate


markdown:
# Họ Hồng xiêm
|Họ Hồng xiêm|
|
|![]()
[Hồng xiêm](/wiki/H%E1%BB%93ng_xi%C3%AAm)( *Manilkara zapota*) [Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Plantae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt) [Angiospermae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa) [Eudicots](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_hai_l%C3%A1_m%E1%BA%A7m_th%E1%BA%ADt_s%E1%BB%B1) [Asterids](/wiki/Nh%C3%A1nh_C%C3%BAc) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Ericales](/wiki/B%E1%BB%99_Th%E1%BA%A1ch_nam) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) **Sapotaceae** [Juss.](/wiki/Antoine_Laurent_de_Jussieu), 1789 [Chi điển hình](/wiki/Sinh_v%E1%BA%ADt_%C4%91i%E1%BB%83n_h%C3%ACnh) [Manilkara](/w/index.php?title=Manilkara&action=edit&redlink=1) [Adans.](/w/index.php?title=Michel_Adanson&action=edit&redlink=1) , 1763 [[1]](#cite_note-GRIN_family-1) **Họ Hồng xiêm** ( [danh pháp khoa học](/wiki/Danh_ph%C3%A1p): **Sapotaceae**) là một họ [thực vật hạt kín](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa) thuộc về bộ [Ericales](/wiki/B%E1%BB%99_Th%E1%BA%A1ch_nam). [Hệ thống Cronquist](/wiki/H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_Cronquist) năm 1981 và [hệ thống Dahlgren](/wiki/H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_Dahlgren) xếp họ này trong bộ [Ebenales](/wiki/B%E1%BB%99_Th%E1%BB%8B).
Họ này bao gồm khoảng 1.100 loài
cây gỗ hay cây bụi thường xanh, phân bố trong khoảng 53-57 chi [2] [[2]](#cite_note-APG-2) (35-75, phụ thuộc vào định nghĩa chi). Họ này phân bố rộng khắp vùng nhiệt đới. [[3]](#cite_note-GRIN_ex-3)
Nhiều loài trong họ này có quả ăn được và/hoặc có giá trị kinh tế khác. Các loài đáng chú ý vì quả ăn được như
[hồng xiêm](/wiki/H%E1%BB%93ng_xi%C3%AAm) ( *Manilkara zapota*), *, Manilkara chicle* [vú sữa](/wiki/V%C3%BA_s%E1%BB%AFa)( *Chrysophyllum cainito*), các loài trong chi *(như* [Pouteria](/w/index.php?title=Pouteria&action=edit&redlink=1) *,* [Pouteria caimito](/wiki/Pouteria_caimito) *,* [Pouteria campechiana](/wiki/Pouteria_campechiana) [lê ki ma](/wiki/L%C3%AAkima)( *Pouteria lucuma*), *,* [Pouteria sapota](/wiki/Pouteria_sapota) *(shea) và* [Vitellaria paradoxa](/wiki/Vitellaria_paradoxa) *(mận thổ dân Australia). Shea (* [Sideroxylon australe](/w/index.php?title=Sideroxylon_australe&action=edit&redlink=1) *shi*trong một số phương ngữ tại Tây Phi) cũng là nguồn cung cấp quả nhiều dầu, nguồn gốc của loại "bơ shea" ăn được và nó là nguồn cung cấp lipit chính cho nhiều bộ lạc ở châu Phi cũng như được sử dụng trong hóa mĩ phẩm và dược phẩm truyền thống và phương Tây. Loài cây [thần kỳ](/wiki/Th%E1%BA%A7n_k%E1%BB%B3_(c%C3%A2y))( *Synsepalum dulcificum*) cũng thuộc họ Sapotaceae.
Các loài cây trong chi
* (chây, xay đào), đặc biệt là từ loài Palaquium* [xay đào mủ](/w/index.php?title=Xay_%C4%91%C3%A0o_m%E1%BB%A7&action=edit&redlink=1)( *Palaquium gutta*), sinh ra một loại [nhựa mủ](/wiki/Nh%E1%BB%B1a_m%E1%BB%A7)quan trọng có ứng dụng rộng rãi, nhất là trong nha khoa hay trong việc sản xuất lớp vỏ bọc cách điện cho các loại cáp ngầm dưới biển.
Hạt của loài
* (L.) Skeels chứa dầu ăn được, gọi là Argania spinosa* [dầu Argan](/w/index.php?title=D%E1%BA%A7u_Argan&action=edit&redlink=1), được thu hoạch nhiều tại [Morocco](/wiki/Maroc).
Tên gọi của họ này có nguồn gốc từ
*zapote*, tên gọi trong tiếng Mexico (có nguồn gốc từ tiếng Nahuatl "tzapotl") để chỉ một trong các loài cây và được Linnaeus La tinh hóa thành *sapota*, một tên gọi khoa học hiện nay coi là đồng nghĩa của chi *. Manilkara*
## Mục lục
## Đặc điểm[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BB%8D_H%E1%BB%93ng_xi%C3%AAm&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BB%8D_H%E1%BB%93ng_xi%C3%AAm&action=edit§ion=1)]
Họ này chứa các loài cây gỗ và cây bụi có nhựa mủ
. Ưa ẩm vừa phải. Lá đơn thường xanh; mọc so le hay vòng (mọc đối ở [4] *Sarcosperma* ); bóng như da; có cuống lá; không vỏ bao. Phiến lá nguyên; gân lá lông chim; gân nhỏ vắt chéo. Chủ yếu không lá kèm, hiếm thấy có lá kèm (như ở [[5]](#cite_note-Watson1-5) *Sarcosperma*). Mép phiến lá nguyên. Hoa lưỡng tính, mọc đơn độc hay thành cụm hoa dạng xim hay chùy hoa. Đơn vị cụm hoa tận cùng dạng xim. Cụm hoa mọc ở nách lá (đôi khi trên các cành già). Hoa có lá bắc, với kích thước thường nhỏ hay trung bình; cân đối (chủ yếu) hoặc đôi khi hơi không cân đối tới rất không cân đối. Bao hoa với đài hoa và tràng hoa riêng biệt; 6–16(–20); 2 vòng hoặc 3 vòng; đẳng số. Đài hoa 4 hay 5-6 hoặc 8; 1 vòng (khi đó là 5), hoặc 2 vòng (khi đó 2+2, 3+3 hay 4+4); nhiều lá đài; khi một vòng thì xếp lợp. Tràng hoa 3–6, hoặc 8-10; 1 vòng hoặc 2 vòng (và đôi khi có vẻ là 2 vòng, mặc dù các thùy của vòng duy nhất mang các phần phụ ở lưng giống như chính chúng); có phần phụ (với các phần phụ ở lưng trên các thùy) hoặc không phần phụ; cánh hoa hợp; xếp lợp.
Bộ nhị 4–15 (
*Sarcosperma* là 10). Các phần của bộ nhị hợp sinh (với ống tràng); rời nhau; 1–3 vòng. Bộ nhị có thể chỉ bao gồm các nhị sinh sản tới bao gồm cả các nhị lép (vòng ngoài, vòng đối lá đài khi có mặt thường chỉ gồm nhị lép). Nhị lép 2 hoặc 3-4-5; khi có mặt thì nằm bên ngoài các nhị sinh sản; dạng cánh hoa hoặc không. Nhị 4–15; đẳng số với bao hoa, hoặc gấp đôi hay gấp ba; mọc so le hay đối với lá đài; đối diện với các phần của tràng hoa hoặc cả so le lẫn đối diện với các phần của tràng hoa. Các bao phấn nứt theo khe nứt dọc; nói chung hướng ngoài; dạng 4 túi bào tử. Các hạt phấn hoa có 3–4(–6) khe hở dọc; 2-ngăn ( *Calocarpum*) hoặc 3 ngăn ( *Bumelia*, *Dipholis*).
Bộ nhụy 1-(2–)4–14(–30) lá noãn. Các lá noãn đẳng số với bao hoa, hoặc tăng về lượng tương đối so với bao hoa (nói chung gấp đôi số lượng của một vòng nhị lép), riêng chi
*Sarcosperma* thì giảm về lượng tương đối so với bao hoa với chỉ 1-2 lá noãn. Nhụy 1-(2–)4–14(–30) ngăn. Bộ nhụy dạng quả tụ; quả tụ thật; thượng. Bầu nhụy 1-(2–)4–14(–30) ngăn. Nhụy 1; mỏng dần đi từ bầu nhụy; ở đỉnh. Vòi nhụy 1; kiểu khô; có nhũ. Kiểu đính noãn trụ hay trụ tới gốc ( [5] *Sarcosperma*là gốc tới vách khi 1 ngăn và gốc tới đỉnh khi 2 ngăn ). Noãn 1 trên mỗi ngăn; bán ngược tới ngược ( [[5]](#cite_note-Watson1-5) *Sarcosperma*là xuôi tới ngược); đơn vỏ bọc; mỏng nhân. Túi phôi phát triển kiểu *. Các nhân ở cực hợp lại trước khi thụ tinh. Không hình thành các tế bào đối cực (ba nhân nhanh chóng thoái hóa). Hai tế bào nằm cạnh tế bào trứng có móc. Kiểu hình thành nội nhũ là dạng nhân.* [Polygonum](/w/index.php?title=Polygonum&action=edit&redlink=1)
Quả dày cùi thịt; không nứt, dạng
[quả mọng](/wiki/Qu%E1%BA%A3_m%E1%BB%8Dng) (mặc dù cùi thịt đôi khi là dạng cương mô ở gần mé ngoài), riêng *Sarcosperma* là [quả hạch](/wiki/Qu%E1%BA%A3_h%E1%BA%A1ch) . Hạt có nội nhũ hoặc không. Nội nhũ chứa dầu. Hạt với tinh bột hoặc không. Phôi phân biệt rõ. Lá mầm 2 (lớn, mỏng, phẳng, riêng [5] *Sarcosperma*thì dày ). Phôi không chứa diệp lục. [[5]](#cite_note-Watson1-5)
## Phân bố và tiến hóa[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BB%8D_H%E1%BB%93ng_xi%C3%AAm&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BB%8D_H%E1%BB%93ng_xi%C3%AAm&action=edit§ion=2)]
Họ này có sự phân bố rộng khắp vùng nhiệt đới. Họ này có lẽ có bắt nguồn khoảng 100 triệu năm trước
, và có lẽ tại khu vực [6] [Đông Nam Á](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81) . Các hóa thạch phấn hoa phát hiện được tại châu Âu vào khoảng [[7]](#cite_note-Smedmark2006-7) [thế Paleocen](/wiki/Th%E1%BA%BF_Paleocen)và tại châu Âu và Bắc Mỹ vào đầu [thế Eocen](/wiki/Th%E1%BA%BF_Eocen)(khoảng 50 Ma) chỉ ra rằng họ này đã từng rất phổ biến tại đây . Tại Việt Nam hiện nay ghi nhận khoảng 16 chi và 40 loài. [[8]](#cite_note-Smedmark_Anderberg2007-8)
Bartisch và ctv. (2011)
thảo luận về địa sinh học lịch sử của phân họ Chrysophylloideae, và thấy rằng phát tán khoảng cách xa là thống lĩnh khi giải thích sự phân bố hiện tại của nhóm. Sự đa dạng hóa ban đầu có lẽ đã xảy ra tại châu Phi trong khoảng thời gian tương ứng với [9] [tầng Champagne](/w/index.php?title=T%E1%BA%A7ng_Champagne&action=edit&redlink=1)(83-73 Ma), mặc dù có sự đa dạng hóa lớn hơn trong phân họ này xảy ra trong thời gian thuộc [kỷ đệ Tam](/wiki/Ph%C3%A2n_%C4%91%E1%BA%A1i_%C4%90%E1%BB%87_tam). Rất có thể là các thành phần thuộc quần thực vật Australia của phân họ này đã đến từ châu Mỹ thông qua cầu đất liền Nam Cực . Niên đại xác định trong Chrysophylloideae gợi ý rằng nhánh [[9]](#cite_note-Bartisch2011-9) *Niemeyera*(chủ yếu tại New Caledonia) đã vươn tới đảo này vào nửa sau của [thế Oligocen](/wiki/Th%E1%BA%BF_Oligocen) [[10]](#cite_note-Swenson2008c-10) . Ở chi [[11]](#cite_note-Ladiges_Cantril2007-11) *(phân họ Sapotoideae) dường như đã có sự lai ghép cổ đại khoảng 43-36,6 Ma giữa nhánh về cơ bản thuộc châu Phi với nhánh về cơ bản thuộc châu Mỹ và sự phân bố của các loài còn hiện hữu là kết quả của khí hậu lạnh đi vào cuối* [Sideroxylon](/w/index.php?title=Sideroxylon&action=edit&redlink=1) [thế Eocen](/wiki/Th%E1%BA%BF_Eocen) . Các hậu duệ được tách ra thành chi [[8]](#cite_note-Smedmark_Anderberg2007-8) *(3 loài) và được tìm thấy trên các đảo còn rất trẻ trong Thái Bình Dương, có thể đã từng bền bỉ nhảy từ đảo này sang đảo khác kể từ đó* [Nesoluma](/w/index.php?title=Nesoluma&action=edit&redlink=1) ; đối với các đơn vị phân loại khác có hành vi tương tự, xem các chi [[8]](#cite_note-Smedmark_Anderberg2007-8) *(họ* [Hillebrandia](/wiki/Hillebrandia) [Begoniaceae](/wiki/H%E1%BB%8D_Thu_h%E1%BA%A3i_%C4%91%C6%B0%E1%BB%9Dng)), *(họ* [Psiloxylon](/wiki/Psiloxylon_mauritianum) [Myrtaceae](/wiki/H%E1%BB%8D_%C4%90%C3%A0o_kim_n%C6%B0%C6%A1ng)) v.v..
## Phân loại[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BB%8D_H%E1%BB%93ng_xi%C3%AAm&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BB%8D_H%E1%BB%93ng_xi%C3%AAm&action=edit§ion=3)]
Họ Sapotaceae được
[Antoine Laurent de Jussieu](/wiki/Antoine_Laurent_de_Jussieu) lập ra năm 1789 như là "Sapotae" công bố trong Genera Plantarum số 151. Chi điển hình của họ này là *Sapota* [Mill.](/w/index.php?title=Philip_Miller&action=edit&redlink=1), 1754, ngày nay được coi là từ đồng nghĩa của [Manilkara](/w/index.php?title=Manilkara&action=edit&redlink=1) [Adans.](/w/index.php?title=Michel_Adanson&action=edit&redlink=1), 1763. Các từ đồng nghĩa cho Sapotaceae Juss. là: Achradaceae Vest, Boerlagellaceae H. J. Lam, Bumeliaceae Barnhart, Sarcospermataceae H. J. Lam, nom. cons. . GRIN ( [1] *) chia họ này ra như sau* [Germplasm Resources Information Network](//en.wikipedia.org/wiki/Germplasm_Resources_Information_Network) : [[1]](#cite_note-GRIN_family-1)
- Phân họ
[Chrysophylloideae](/w/index.php?title=Chrysophylloideae&action=edit&redlink=1)
- Phân họ
[Sapotoideae](/w/index.php?title=Sapotoideae&action=edit&redlink=1)
- Tông Sapoteae
- Tông Sideroxyleae
- Phân họ
[Sarcospermatoideae](/w/index.php?title=Sarcospermatoideae&action=edit&redlink=1)
Phân loại dưới đây lấy theo Pennington (1991)
[[12]](#cite_note-Pennington1991-12) , hơi khác một chút so với phân loại của GRIN: [13]
- Phân họ
*, đồng nghĩa* [Sarcospermatoideae](/w/index.php?title=Sarcospermatoideae&action=edit&redlink=1) *Sarcospermatoideae*Swenson & Anderberg: 1 chi ở miền đông nam châu Á và các quần đảo của Indonesia. *Hook. f. (bao gồm cả* [Sarcosperma](/w/index.php?title=Sarcosperma&action=edit&redlink=1) *Apoia*, *Bracea*): 6-11 loài. Tại Việt Nam có 5 loài nhục tử, sến nạc, hồng đạt.
-
- Phân họ
*: Có khoảng 27-29 chi và khoảng 543 loài. Nhìn chung, phân họ này có sự phân bố liên nhiệt đới: khoảng 300 loài trong vùng ven Thái Bình Dương-Ấn Độ Dương, khoảng 150 loài ở châu Phi và tại Tân thế giới là khoảng 75 loài.* [Sapotoideae](/w/index.php?title=Sapotoideae&action=edit&redlink=1)
- Tông
**Mimusopeae** *A. Chev.* [Autranella](/wiki/Autranella) : 1 loài ( [[14]](#cite_note-GRIN_genera-14) *Autranella congolensis*(De Wild.) A. Chev.). *Pierre: 1 loài (* [Baillonella](/wiki/Baillonella) *Baillonella toxisperma*Pierre). *Lecomte: Khoảng 3 loài, tất cả đều có ở Việt Nam. Các tên gọi tại đây là mắc niễng, cồng sữa, ba ra vàng, bà na, ba na.* [Eberhardtia](/w/index.php?title=Eberhardtia&action=edit&redlink=1) *Lecomte* [Faucherea](/w/index.php?title=Faucherea&action=edit&redlink=1) : Khoảng 11 loài. [[14]](#cite_note-GRIN_genera-14) *Aubrév. & Pellegr.: Khoảng 2 loài* [Gluema](/wiki/Gluema) *(Engl.) Dubard (bao gồm cả* [Inhambanella](/w/index.php?title=Inhambanella&action=edit&redlink=1) *Kantou*): Khoảng 2 loài. *Bojer: Khoảng 7 loài.* [Labourdonnaisia](/w/index.php?title=Labourdonnaisia&action=edit&redlink=1) *A. DC.* [Labramia](/w/index.php?title=Labramia&action=edit&redlink=1) (bao gồm cả [[14]](#cite_note-GRIN_genera-14) *Delastrea*): Khoảng 9 loài *(Pierre ex Engl.) Dubard (bao gồm cả* [Lecomtedoxa](/w/index.php?title=Lecomtedoxa&action=edit&redlink=1) *Nogo*, *Walkeria*): Khoảng 5 loài *Lecomte (bao gồm cả* [Letestua](/w/index.php?title=Letestua&action=edit&redlink=1) *Pierreodendron*): 1 loài ( *Letestua durissima*(A. Chev.) Lecomte) *Adans.* [Manilkara](/w/index.php?title=Manilkara&action=edit&redlink=1) (bao gồm cả [[14]](#cite_note-GRIN_genera-14) *Achras*, *Chiclea*, *Eichleria*, *Mahea*, *Manilkariopsis*, *Mopania*, *Murianthe*, *Muriea*, *Murieanthe*, *Nispero*, *Northiopsis*, *Sapota*, *Shaferodendron*, *Stisseria*, *Synarrhena*): Khoảng 80 loài. Tại Việt Nam có 3 loài găng, viết, hồng xiêm (sa pô chê, tầm lức). *L.* [Mimusops](/w/index.php?title=Mimusops&action=edit&redlink=1) (bao gồm cả [[14]](#cite_note-GRIN_genera-14) *Abebaia*, *Binectaria*, *Elengi*, *Imbricaria*, *Kaukenia*, *Phlebolithis*, *Radia*, *Semicipium*): Khoảng 45-50 loài. Tại Việt Nam có 1 loài sến xanh, sến cát, sến, viết. *Heine (bao gồm cả* [Neolemonniera](/wiki/Neolemonniera) *Le-Monniera*): Khoảng 3 loài. *Hook. f.* [Northia](/wiki/Northia) (bao gồm cả [[14]](#cite_note-GRIN_genera-14) *Northea*): 1 loài ( *Northia seychellana*Hook. duy nhất trên đảo Seychelles). *Pierre* [Tieghemella](/w/index.php?title=Tieghemella&action=edit&redlink=1) (bao gồm cả [[14]](#cite_note-GRIN_genera-14) *Dumoria*): Khoảng 3 loài. *C. F. Gaertn. (bao gồm cả* [Vitellaria](/w/index.php?title=Vitellaria&action=edit&redlink=1) *Butyrospermum*): 1 loài ( *Vitellaria paradoxa*). *Baill. ex Dubard* [Vitellariopsis](/wiki/Vitellariopsis) (bao gồm cả [[14]](#cite_note-GRIN_genera-14) *Austromimusops*): Khoảng 5 loài.
-
- Tông
**Isonandreae** *H. J. Lam: Khoảng 3 loài.* [Aulandra](/w/index.php?title=Aulandra&action=edit&redlink=1) *Pierre (bao gồm cả* [Burckella](/wiki/Burckella) *Cassidispermum*, *Chelonespermum*, *Schefferella*): Khoảng 13 loài *Pierre (bao gồm cả* [Diploknema](/w/index.php?title=Diploknema&action=edit&redlink=1) *Aesandra*, *Aisandra*, *Mixandra*): Khoảng 7 loài. Tại Việt Nam có 1 loài (coi là xếp trong chi *Aesandra*) xưng đào, săng đào, mò cua, mù cua. *Wight: Khoảng 10 loài.* [Isonandra](/w/index.php?title=Isonandra&action=edit&redlink=1) *Ham. ex J. F. Gmel.* [Madhuca](/w/index.php?title=Madhuca&action=edit&redlink=1) (bao gồm cả [[14]](#cite_note-GRIN_genera-14) *Azaola*, *Bassia*, *Cacosmanthus*, *Dasillipe*, *Dasyaulus*, *Ganua*, *Illipe*, *Kakosmanthus*, *Vidoricum*): Khoảng 110 loài. Tại Việt Nam có 9 loài sến, viết, chên, xikia, mu cua, mo cua, xà com. *Blanco* [Palaquium](/w/index.php?title=Palaquium&action=edit&redlink=1) (bao gồm cả [[14]](#cite_note-GRIN_genera-14) *Croixia*, *Dichopsis*, *Galactoxylon*, *Treubella*): Khoảng 120 loài tại khu vực Malesia. Tại Việt Nam có 5 loài chây, giao mộc, xay đào, cốt. *A. DC.* [Payena](/w/index.php?title=Payena&action=edit&redlink=1) (bao gồm cả [[14]](#cite_note-GRIN_genera-14) *Ceratephorus*, *Hapaloceras*, *Keratephorus*): Khoảng 20 loài. Tại Việt Nam có 1 loài cà tá.
-
- Tông
*: Với chỉ 2 hoặc 3 chi và 80 loài với một khu vực phân bố đứt đoạn trong vùng nhiệt đới. Tại châu Phi đại lục có 4 loài, tại Madagascar 6 loài, trên quần đảo Mascarene 8 loài, các đảo khác của Ấn Độ Dương 3 loài, Macaronesia 2 loài, ở Đông Nam Á 3 loài, ở miền nam Hoa Kỳ 9 loài, ở Trung Mỹ (bao gồm cả Mexico) 28 loài, 24 loài trên các đảo trong khu vực Caribe, ở Nam Mỹ và các đảo Thái Bình Dương 3 loài trong 3 chi. Các loại quả chủ yếu là thức ăn cho các loài* **Sideroxyleae** [linh trưởng](/wiki/B%E1%BB%99_Linh_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng)và các loài chim ăn hạt, và vì thế hạt được phát tán. Điều này cũng giải thích sự phân bố rộng khắp của các đơn vị phân loại trên một số hải đảo. *Roem. & Schult. (bao gồm cả* [Argania](/w/index.php?title=Argania&action=edit&redlink=1) *Verlangia*): 1 loài ( *Argania spinosa*(L.) Skeels). Loài này có sự phân bố rộng khắp, không những tại các khu vực khô cằn hay bán khô cằn, mà còn trong các khu rừng mưa, đặc biệt là tại Tân nhiệt đới và các đảo trong Ấn Độ Dương, bao gồm cả Madagascar. *Baill.: Coi là thuộc chi* [Nesoluma](/w/index.php?title=Nesoluma&action=edit&redlink=1) *Sideroxylon* . [[8]](#cite_note-Smedmark_Anderberg2007-8) *L.: (bao gồm cả* [Sideroxylon](/w/index.php?title=Sideroxylon&action=edit&redlink=1) *Apterygia*, *Auzuba*, *Bumelia*, *Calvaria*, *Cryptogyne*, *Decateles*, *Dipholis*, *Edgeworthia*, *Lyciodes*, *Mastichodendron*, *Monotheca*, *Reptonia*, *Robertia*, *Roemeria*, *Sclerocladus*, *Sclerozus*, *Sinosideroxylon*, *Spiniluma*, *Spondogona*, *Tatina*): Khoảng 75 loài. Tại Việt Nam có khoảng 6 loài (1 loài bù miên coi là xếp tromg chi *Bumelia*và 5 loài mai lai, sến đất, mạy lai xếp trong chi *Sinosideroxylon*).
-
- Tông
- Phân họ
*Luersson* [Chrysophylloideae](/w/index.php?title=Chrysophylloideae&action=edit&redlink=1) : Khoảng 25-27 chi và 550 loài, phân bố rộng khắp vùng nhiệt đới. [[15]](#cite_note-Swenson2008d-15)
- Tông
**Chrysophylleae** *Heine (bao gồm cả* [Aubregrinia](/wiki/Aubregrinia) *Endotricha*): 1 loài ( *Aubregrinia taiensis*(Aubrév. & Pellegr.) Heine). *Aubrév. & Pellegr. (1 loài* [Breviea](/wiki/Breviea) *Breviea sericea*Aubrév. & Pellegr.). *Aubrév.* [Capurodendron](/w/index.php?title=Capurodendron&action=edit&redlink=1) : 23 loài. [[16]](#cite_note-GRIN_subfamily-16) *Ducke: 2 loài.* [Chromolucuma](/w/index.php?title=Chromolucuma&action=edit&redlink=1) *L. (bao gồm cả* [Chrysophyllum](/wiki/Chi_V%C3%BA_s%E1%BB%AFa) *Achrouteria*, *Austrogambeya*, *Cainito*, *Chloroluma*, *Cornuella*, *Cynodendron*, *Dactimala*, *Donella*, *Fibocentrum*, *Gambeya*, *Gambeyobotrys*, *Guersentia*, *Martiusella*, *Nycterisition*, *Nycteristion*, *Prieurella*, *Ragala*, *Villocuspis*): Khoảng 80 loài. Tại Việt Nam có 3 loài vú sữa, săng sáp, sơn xã, sạp với 1 loài thường xếp trong chi *Donella*. *Pierre: 2 loài.* [Delpydora](/w/index.php?title=Delpydora&action=edit&redlink=1) *Mart. (bao gồm cả* [Ecclinusa](/w/index.php?title=Ecclinusa&action=edit&redlink=1) *Passaveria*): Khoảng 11 loài. *Baill. (bao gồm cả* [Elaeoluma](/w/index.php?title=Elaeoluma&action=edit&redlink=1) *Gymnoluma*): Khoảng 4 loài. *K. Krause (bao gồm cả* [Englerophytum](/w/index.php?title=Englerophytum&action=edit&redlink=1) *Bequaertiodendron*, *Boivinella*, *Neoboivinella*, *Pseudoboivinella*, *Tisserantiodoxa*, *Wildemaniodoxa*, *Zeyherella*): Khoảng 14 loài. *Benth. (bao gồm cả* [Leptostylis](/w/index.php?title=Leptostylis&action=edit&redlink=1) *Heteromera*): Khoảng 8 loài. *(Griseb.) Pierre (bao gồm cả* [Micropholis](/w/index.php?title=Micropholis&action=edit&redlink=1) *Crepinodendron*, *Meioluma*, *Paramicropholis*, *Platyluma*, *Sprucella*, *Stephanoluma*): Khoảng 38 loài. *Liais (bao gồm cả* [Pradosia](/w/index.php?title=Pradosia&action=edit&redlink=1) *Glycoxylon*, *Neopometia*, *Pometia*): Khoảng 24 loài. *Pierre (bao gồm cả* [Pichonia](/w/index.php?title=Pichonia&action=edit&redlink=1) *Arnanthus*, *Epiluma*, *Rhamnoluma*): Khoảng 8 loài. *Aubl. (bao gồm cả* [Pouteria](/w/index.php?title=Pouteria&action=edit&redlink=1) *Achradelpha*, *Aningeria*, *Barylucuma*, *Beauvisagea*, *Beccarimnia*, *Blabea*, *Blabeia*, *Boerlagella*, *Calocarpum*, *Calospermum*, *Caramuri*, *Chaetocarpus*, *Daphniluma*, *Discoluma*, *Dithecoluma*, *Eglerodendron*, *Englerella*, *Eremoluma*, *Fontbrunea*, *Franchetella*, *Gayella*, *Gomphiluma*, *Guapeba*, *Hormogyne*, *Ichthyophora*, *Krausella*, *Krugella*, *Labatia*, *Leioluma*, *Lucuma*, *Maesoluma*, *Malacantha*, *Microluma*, *Myrsiniluma*, *Myrtiluma*, *Nemaluma*, *Neolabatia*, *Neoxythece*, *Ochroluma*, *Oxythece*, *Paralabatia*, *Peteniodendron*, *Piresodendron*, *Pleioluma*, *Podoluma*, *Poissonella*, *Prozetia*, *Pseudocladia*, *Pseudolabatia*, *Pseudoxythece*, *Radlkoferella*, *Richardella*, *Sandwithiodoxa*, *Siderocarpus*, *Syzygiopsis*, *Urbanella*, *Woikoia*, *Wokoia*): Khoảng 200-305 loài (khi gộp cả *). Tại Việt Nam có 1 loài trứng gà, lê ki ma, lu cu ma (* [Planchonella](/w/index.php?title=Planchonella&action=edit&redlink=1) *).* [Pouteria lucuma](/wiki/L%C3%AAkima) *Benth. (bao gồm cả* [Pycnandra](/w/index.php?title=Pycnandra&action=edit&redlink=1) *Achradotypus*, *Chorioluma*, *Jollya*, *Tropalanthe*): Khoảng 10 loài. *Radlk.: Khoảng 6 loài.* [Sarcaulus](/w/index.php?title=Sarcaulus&action=edit&redlink=1) *(A. DC.) Daniell (bao gồm cả* [Synsepalum](/w/index.php?title=Synsepalum&action=edit&redlink=1) *Afrosersalisia*, *Bakeriella*, *Bakerisideroxylon*, *Pachystela*, *Pseudopachystela*, *Rogeonella*, *Stironeuron*, *Stironeurum*, *Tulestea*, *Vincentella*): Khoảng 35 loài. *Raf.: Khoảng 14 loài. Tại Việt Nam có 7 loài với các tên gọi như găng, ma dương, sao trai, dau ka diệu, sến găng, chéo, ko to, cheo.* [Xantolis](/w/index.php?title=Xantolis&action=edit&redlink=1)
-
- Tông
**Omphalocarpeae** *Vink: Khoảng 2 loài.* [Magodendron](/w/index.php?title=Magodendron&action=edit&redlink=1) *P. Beauv. (bao gồm cả* [Omphalocarpum](/w/index.php?title=Omphalocarpum&action=edit&redlink=1) *Ituridendron*, *Vanderystia*): Khoảng 27 loài. *Engl. (Nzidora): Khoảng 2 loài.* [Tridesmostemon](/w/index.php?title=Tridesmostemon&action=edit&redlink=1) *Capuron: 1 loài (* [Tsebona](/w/index.php?title=Tsebona&action=edit&redlink=1) *Tsebona macrantha*Capuron ở Madagascar).
-
- Không xếp trong tông nào
*Cronquist: 1 loài (* [Diploon](/w/index.php?title=Diploon&action=edit&redlink=1) *Diploon cuspidatum*(Hoehne) Cronquist). *T. D. Penn.* [Neohemsleya](/wiki/Neohemsleya) : 1 loài ( [[16]](#cite_note-GRIN_subfamily-16) *Neohemsleya usambarensis*T. D. Penn. trong dãy núi Usambara ở Tanzania). *F. Muell. (bao gồm cả* [Niemeyera](/w/index.php?title=Niemeyera&action=edit&redlink=1) *Amorphospermum*, *Corbassona*, *Ochrothallus*, *Sebertia*, *Trouettia*): Khoảng 20 loài.
-
- Tông
Các chi sau đây có thể coi là độc lập hoặc coi là đồng nghĩa của chi
*. Pouteria* *Pierre* [Beccariella](/w/index.php?title=Beccariella&action=edit&redlink=1) *Pierre (bao gồm cả* [Planchonella](/w/index.php?title=Planchonella&action=edit&redlink=1) *Albertisiella*, *Bureavella*, *Iteiluma*, *Peuceluma*, *Pyriluma*): Tại Việt Nam người ta xếp 4 loài tăm chạc, gián, nhạn, chỏi, mộc, mộc tê, hoa mộc vào chi này. *R. Br.* [Sersalisia](/w/index.php?title=Sersalisia&action=edit&redlink=1) *Aubrév.* [Van-Royena](/w/index.php?title=Van-Royena&action=edit&redlink=1)
Bên cạnh đó GRIN còn ghi nhận 2 chi là
*Rostellaria* C. F. Gaertn và *Sarcorhyna* C. Presl, nhưng không có thêm thông tin gì . [14]
## Quan hệ phát sinh chủng loài[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BB%8D_H%E1%BB%93ng_xi%C3%AAm&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BB%8D_H%E1%BB%93ng_xi%C3%AAm&action=edit§ion=4)]
Chi
* có quan hệ chị em với phần còn lại của họ. Hạt của nó có vỏ ngoài bóng, mặc dù không dày như của phần lớn các loài khác trong họ Sapotaceae, và cũng có sẹo rốn hạt dễ thấy. Chi này được Pennington đặt trong tông Sideroxyleae. Sarcosperma*
Trong phạm vi họ này có hai nhánh chính là (Isonandreae + Mimusopeae + Sideroxyleae) và (Chrysophylleae + Omphalocarpeae). Chi
* có thể có quan hệ chị em với nhánh thứ hai Xantolis* . Trong phân tích tổ hợp phân tử + hình thái và sau sự lượng giá kế tiếp thì 3 nhánh đã được công nhận, với nhánh cuối vẫn chỉ có sự hỗ trợ vừa phải (79% trong tái lẫy mẫu theo phương pháp dao xếp) do sự đưa vào của chi [[17]](#cite_note-Anderberg_Swenson_2003-17) *Xantolis*(phần còn lại của nhánh này khi loại nó ra có mức hỗ trợ 97%). Ba nhánh này được công nhận chính thức như là các phân họ liệt kê trên đây, là Sarcospermatoideae (chi *Sarcosperma*), Sapotoideae (Isonandreae + Mimusopeae + Sideroxyleae) và Chrysophylloideae (Chrysophylleae + Omphalocarpeae), trong đó Sapotoideae bao gồm các tông Sapoteae và Sideroxyleae cũng như 2 hay 3 nhánh chưa được đặt tên . Các đặc trưng hình thái là tương đồng do tiến hóa hội tụ rất cao, cao hơn so với các dữ liệu phân tử, và các đặc trưng cho các phân họ khó có thể nêu ra. Smedmark và ctv. (2006) [[18]](#cite_note-Swenson2005-18) nêu ra các đặc trưng tiến hóa và các mối quan hệ trong phạm vi phân họ Sapotoideae. Kết quả nghiên cứu của họ chỉ ra rằng 2 đơn vị phân loại trước đây cho là thuộc phân họ Sapotoideae là không thuộc về nhóm này. Loài [[7]](#cite_note-Smedmark2006-7) *là chị em với 2 nhánh chính của họ Sapotaceae, nghĩa là có quan hệ chị em với cả hai phân họ Chrysophylloideae và Sapotoideae, còn* [Eberhardtia aurata](/wiki/Eberhardtia_aurata) *thì thuộc về phân họ Chrysophylloideae. Trong phạm vi phân họ Sapotoideae thì hai nhánh Sideroxyleae và Sapoteae có sự hỗ trợ mạnh. Phân tích Bayes về đặc trưng lịch sử của một vài đặc điểm hình thái hoa chỉ ra rằng kiểu tổ tiên của hoa trong phân họ Sapotoideae có thể được nêu đặc trưng bằng các phần của hoa (lá đài, cánh hoa, nhị và nhị lép) mọc thành 1 vòng mẫu 5, các thùy tràng hoa nguyên, và hạt với một rốn hạt hướng trục. Swenson và ctv.* [Neohemsleya usambarensis](/wiki/Neohemsleya_usambarensis) [[19]](#cite_note-Swenson2007a-19) thảo luận về các giới hạn chi trong các loài có tại khu vực Australasia của phân họ Chrysophylloideae (tổng thể là đơn ngành), cụ thể là sự sửa đổi các ranh giới chi cho các phức hợp [[20]](#cite_note-Swenson2008a-20) *Pouteria*và *Niemeyera*, trong đó 4 sự chia tách của chi *(* [Pouteria](/w/index.php?title=Pouteria&action=edit&redlink=1) *,* [Beccariella](/w/index.php?title=Beccariella&action=edit&redlink=1) *,* [Planchonella](/w/index.php?title=Planchonella&action=edit&redlink=1) *và* [Sersalisia](/w/index.php?title=Sersalisia&action=edit&redlink=1) *) được phục hồi. Bốn sự chia tách khác (* [Van-royena](/w/index.php?title=Van-royena&action=edit&redlink=1) *Albertisiella*, *Bureavella*, *Iteiluma*và *Pyriluma*) bị loại bỏ. Chi *được định nghĩa lại như là chi nhỏ hơn, chỉ hạn chế tại Australia. Các giới hạn chi trong nhóm chị em với* [Niemeyera](/w/index.php?title=Niemeyera&action=edit&redlink=1) *Niemeyera*vẫn chưa rõ ràng, là nhóm bao gồm *và* [Leptostylis](/w/index.php?title=Leptostylis&action=edit&redlink=1) *. Ngoài ra,* [Pycnandra](/w/index.php?title=Pycnandra&action=edit&redlink=1) *Van-royena*có thể có nguồn gốc từ sự kiện lai ghép liên chi. Các tác giả đề xuất sự chia tách các chi *Aningeria*, *Malacantha*(từ *Pouteria*) và *Martiusella*cũng như *Donella*và *Gambeya*(từ *Chrysophyllum*), nhưng các định nghĩa cho các chi này vẫn chưa rõ. Một loài, *, có thể có nguồn gốc lai ghép giữa các châu lục trong đó bộ gen dòng mẹ (cpDNA) đến từ Nam Mỹ còn bộ gen nhân đến từ châu Phi.* [Chrysophyllum cuneifolium](/wiki/Chrysophyllum_cuneifolium)
Về các mối quan hệ trong nhóm đơn ngành của khoảng 80 loài thuộc phức hợp
*Pouteria* tại New Caledonia, xem Bartisch và ctv. (2005) . Chi [21] *Pouteria*nghĩa Pennington là đa ngành ). Xem Swenson và ctv. (2007b) [[22]](#cite_note-Triono2007-22) để có chi tiết về chi [[23]](#cite_note-Swenson2007b-23) *Planchonella*, và Swenson và ctv. (2008c) về nhóm chị em của nó, chủ yếu là phức hợp [[10]](#cite_note-Swenson2008c-10) *Niemeyera*tại New Caledonia. Các giới hạn chi đã từng rất hay thay đổi trong họ Sapotaceae: "thật khó để hiểu tại sao hai tác giả làm việc với cùng một họ lại có thể đưa ra các kết luận khác xa nhau đến như vậy" , nhưng bản thân Pennington (1991) [[24]](#cite_note-Pennington1990-24) đã giúp làm sáng tỏ mọi thứ một chút và các dữ liệu phân tử hiện đang cung cấp thêm thông tin. Các giới hạn nhánh, chẳng hạn như trong số các loài thuộc New Caledonia của họ Sapotaceae hiện nay đã trở nên rõ ràng đủ để các loài có thể được miêu tả trong các chi phù hợp [[12]](#cite_note-Pennington1991-12) [[10]](#cite_note-Swenson2008c-10) . [[25]](#cite_note-Swenson2008b-25)
Về phát sinh chủng loài của tông Sideroxyleae, xem nghiên cứu của Smedmark và Anderberg (2007), trong đó các tác giả cho rằng định nghĩa của chi
*Sideroxylon* nên được sửa lại để gộp cả 2 chi nhỏ là *Argania* và *Nesoluma*, với cả hai chi này đã tiến hóa từ các tổ tiên có trong *Sideroxylon*, và rằng loài * không thuộc về chi Sideroxylon oxyacanthus* *Sideroxylon*mà là một họ hàng gần của *Xantolis*trong phân họ Chrysophylloideae . [[8]](#cite_note-Smedmark_Anderberg2007-8)
## Hình ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BB%8D_H%E1%BB%93ng_xi%C3%AAm&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BB%8D_H%E1%BB%93ng_xi%C3%AAm&action=edit§ion=5)]
-
Hình minh họa
*.* [Payena leeri](/w/index.php?title=Payena_leeri&action=edit&redlink=1)
-
Cành với lá và quả của
*.* [Englerophytum magalismontanum](/wiki/Englerophytum_magalismontanum)
-
Cành với lá của
*.* [Pouteria sapota](/wiki/Pouteria_sapota)
-
Môi trường sống của
[hồng xiêm](/wiki/H%E1%BB%93ng_xi%C3%AAm)( *Manilkara zapota*).
-
*subsp.* [Manilkara jaimiqui](/wiki/Manilkara_jaimiqui) *emarginata*.
-
Cành với lá và hoa của
*.* [Mimusops maxima](/w/index.php?title=Mimusops_maxima&action=edit&redlink=1)
-
Lá của
*var.* [Madhuca longifolia](/wiki/Madhuca_longifolia) *latifolia*.
-
Lá và quả
*.* [Sideroxylon persimile](/wiki/Sideroxylon_persimile)
-
Quả
*bày bán tại chợ.* [Pouteria sapota](/wiki/Pouteria_sapota)
-
Môi trường sống của
[vú sữa](/wiki/V%C3%BA_s%E1%BB%AFa)( *Chrysophyllum cainito*).
-
-
## Ghi chú[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BB%8D_H%E1%BB%93ng_xi%C3%AAm&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BB%8D_H%E1%BB%93ng_xi%C3%AAm&action=edit§ion=6)]
- ^
**a** **ă** **â** [“](http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/family.pl?1000). *Sapotaceae*Juss., nom. cons.” *GRIN*. USDA. 17 tháng 1 năm 2003. Truy cập ngày 24 tháng 2 năm 2011.
- ^
**a** **ă** [Sapotaceae](http://www.mobot.org/mobot/research/apweb/orders/ericalesweb.htm#Sapotaceae)trong APG. Tra cứu 24-2-2011. [^](#cite_ref-GRIN_ex_3-0) [Các chi của họ Sapotaceae](http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/exgnlist.pl)trong GRIN (loại trừ từ đồng nghĩa). [^](#cite_ref-Watson_4-0) [Sapotaceae](http://delta-intkey.com/angio/www/sapotace.htm)trong Watson L. và Dallwitz M.J. (1992 trở đi). The families of flowering plants: descriptions, illustrations, identification, and information retrieval. Phiên bản: 20-5-2010. [http://delta-intkey.com](http://delta-intkey.com)
- ^
**a** **ă** **â** **b** **c** [Sarcospermataceae](http://delta-intkey.com/angio/www/sarcospe.htm)trong Watson L. và Dallwitz M.J. (1992 trở đi). The families of flowering plants: descriptions, illustrations, identification, and information retrieval. Phiên bản: 20-5-2010. [http://delta-intkey.com](http://delta-intkey.com) **Bremer K., E. M. Friis, B. Bremer. 2004.** [^](#cite_ref-Bremer2004_6-0) [Molecular phylogenetic dating of asterid flowering plants shows early Cretaceous diversification](http://www.bergianska.se/pub/publikationer/Bremer/BremerK_etal_AsteridsAge_2004.pdf). *Systematic Biology*53(3): 496–505,
- ^
**a** [Smedmark J. E. E., Swenson U., Anderberg A. A., 2006.](#cite_ref-Smedmark2006_7-1) **ă** [Accounting for variation of substitution rates through time in Bayesian phylogeny reconstruction of Sapotoideae (Sapotaceae)](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16495089). *Mol. Phyl. Evol.*39(3): 706-721.
- ^
**a** **ă** **â** **b** [Smedmark J. E. E., Anderberg A. A. 2007.](#cite_ref-Smedmark_Anderberg2007_8-4) **c** [Boreotropical migration explains hybridization between geographically distinct lineages in the pantropical clade Sideroxyleae (Sapotaceae)](http://www.amjbot.org/cgi/reprint/94/9/1491). American J. Bot. 94(9): 1491-1505.
- ^
**a** [Bartisch I. V., Antonelli A., Richardson J. E., Swenson U. 2011.](#cite_ref-Bartisch2011_9-1) **ă** [Vicariance or long-distance dispersal: Historical biogeography of the pantropical subfamily Chrysophylloideae (Sapotaceae)](http://www.gotbot.se/upload/Botan/filer/antonelli/Bartish_et-al_2011.pdf). *Journal of Biogeography*(2011) 38, 177–190
- ^
**a** **ă** [Swenson U., Lowry P. P. II, Munzinger J., Rydin C., Bartisch I. V., 2008c.](#cite_ref-Swenson2008c_10-2) **â** [Phylogeny and generic limits in the Niemeyera complex of New Caledonian Sapotaceae: Evidence of multiple origins of the anisomerous flower](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18930157). *Mol. Phyl. Evol.*49(3): 909-929, [PMID 18930157](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18930157?dopt=Abstract) **Ladiges P. Y., Cantrill D. 2007.** [^](#cite_ref-Ladiges_Cantril2007_11-0) [New Caledonia-Australia connections: Biogeographic patterns and geology](http://www.publish.csiro.au/paper/SB07018.htm). *Australian Syst. Bot.*20(5): 383-389,
- ^
**a** [Pennington T. D. 1991. The Genera of Sapotaceae. Royal Botanic Gardens, Kew, 295 trang](#cite_ref-Pennington1991_12-1) **ă** **Pennington T. D. 2004. Sapotaceae. Tr. 390-421, trong Kubitzki, K. (chủ biên), The Families and Genera of Vascular Plants. VI. Flowering Plants. Dicotyledons. Celastrales, Oxalidales, Rosales, Cornales, Ericales. Springer, Berlin, Đức.** [^](#cite_ref-13) [ISBN 3540065121](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/3540065121)
- ^
**a** **ă** **â** **b** **c** **d** **đ** **e** **ê** **g** **h** **i** [GRIN](http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/gnlist.pl?1000)xếp trong tông Sapoteae **Swenson U., Richardson J. E., Bartisch I. V., 2008d.** [^](#cite_ref-Swenson2008d_15-0) [Multi-gene phylogeny of the pantropical subfamily Chrysophylloideae (Sapotaceae): Evidence of generic polyphyly and extensive morphological homoplasy](http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1096-0031.2008.00235.x/abstract). *Cladistics*24(6): 1006-1031,
- ^
**a** **ă** [GRIN](http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/gnlist.pl?1000)xếp trong phân họ Sapotoideae **Arne A. Anderberg & Ulf Swenson, 2003.** [^](#cite_ref-Anderberg_Swenson_2003_17-0) [, International Journal of Plant Sciences, 164(5):763-773,](http://ukpmc.ac.uk/abstract/AGR/IND43629216/reload=0;jsessionid=F6B9448804FD5C21E6A43F94F9439619.jvm1) *Evolutionary lineages in Sapotaceae (Ericales): A cladistic analysis based on ndhF sequence data* **Swenson U., Anderberg A. A., 2005.** [^](#cite_ref-Swenson2005_18-0) [Phylogeny, character evolution, and classification of Sapotaceae (Ericales)](http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1096-0031.2005.00056.x/abstract). *Cladistics*21(2): 101-130. **Swenson U., Bartisch I. V., Munzinger J., 2007a.** [^](#cite_ref-Swenson2007a_19-0) [Phylogeny, diagnostic characters and generic limitation of Australasian Chrysophylloideae (Sapotacaeae, Ericales): Evidence from ITS sequence data and morphology](http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1096-0031.2006.00141.x/abstract). *Cladistics*, 23(3): 201-228, **Swenson U., Richardson J., & Bartisch I. V., 2008a.** [^](#cite_ref-Swenson2008a_20-0) [Multi-gene phylogeny of the pantropical subfamily Chrysophylloideae (Sapotaceae): Evidence of generic polyphyly and extensive morphological homoplasy](http://2008.botanyconference.org/engine/search/index.php?func=detail&aid=153). tr. 92, trong Botany 2008. Botany without Borders. [Botanical Society of America, etc. Abstracts.] **Bartisch I. V., Swenson U., Munzinger J., Anderberg A. A., 2005.** [^](#cite_ref-Bartisch2005_21-0) [Phylogenetic relationships among New Caledonian Sapotaceae (Ericales): Molecular evidence for generic polyphyly and repeated dispersal](http://www.amjbot.org/cgi/reprint/92/4/667.pdf). *American J. Bot.*92(4): 667-673. **Triono T., Brown A. H. D., West J. G., Crisp M. D., 2007.** [^](#cite_ref-Triono2007_22-0) [A phylogeny of Pouteria (Sapotaceae) from Malesia and Australia](http://www.publish.csiro.au/paper/SB06011.htm). *Australian Syst. Bot.*20(2): 107-118, **Swenson U., Munzinger J., Bartisch I. V., 2007b.** [^](#cite_ref-Swenson2007b_23-0) [Molecular phylogeny of Planchonella (Sapotacaeae) and eight new species from New Caledonia](http://cat.inist.fr/?aModele=afficheN&cpsidt=18884499). *Taxon*56(2): 329-354. **Pennington T. D. 1990. Flora Neotropica. Trang 29 trong Chuyên khảo 52. Sapotaceae. New York Botanical Garden, New York.** [^](#cite_ref-Pennington1990_24-0) **Swenson U., Lowry P. P. II, Munzinger J., Rydin C., Bartisch I. V., 2008b.** [^](#cite_ref-Swenson2008b_25-0) [Phylogeny and generic limits in the non-staminode group of New Caledonian Sapotaceae: Evidence of multiple origins of the anisomerous flower](http://2008.botanyconference.org/engine/search/501.html). tr. 92 trong Botany 2008. Botany without Borders. [Botanical Society of America, etc. Abstracts.]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BB%8D_H%E1%BB%93ng_xi%C3%AAm&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BB%8D_H%E1%BB%93ng_xi%C3%AAm&action=edit§ion=7)]
|
|![]()
**có thông tin sinh học về** [Wikispecies](/wiki/Wikispecies) [Họ Hồng xiêm](//species.wikimedia.org/wiki/Sapotaceae?uselang=vi)
|
|![]()
[Họ Hồng xiêm](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Sapotaceae?uselang=vi) **(tiếng Anh)** [Họ Hồng xiêm](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?id=3737)tại trang [National Center for Biotechnology Information](/w/index.php?title=National_Center_for_Biotechnology_Information&action=edit&redlink=1)(NCBI). [tại](http://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=23802) *Họ Hồng xiêm*23802 [Hệ thống Thông tin Phân loại Tích hợp](/wiki/H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_Th%C3%B4ng_tin_Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_T%C3%ADch_h%E1%BB%A3p)(ITIS). [tại Encyclopedia of Life](http://www.eol.org/pages/4187) *Họ Hồng xiêm* **(tiếng Việt)**

X-Cache: cp1055 hit (1), cp1052 frontend miss (0)


markdown:
# Jacob
[Jacob (nhân vật Kinh Thánh)](/w/index.php?title=Jacob_(nh%C3%A2n_v%E1%BA%ADt_Kinh_Th%C3%A1nh)&redirect=no)) **Jacob** (phiên âm Việt: **Gia-cóp**, **Gia-cốp**; [tiếng Hebrew](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Hebrew): יַעֲקֹב, [Tiêu chuẩn](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Do_Th%C3%A1i_hi%E1%BB%87n_%C4%91%E1%BA%A1i&action=edit&redlink=1) *Yaʿakov*, [Tiberian](/w/index.php?title=Ph%C3%A1t_%C3%A2m_h%C3%B3a_Tiberia&action=edit&redlink=1) *Yaʿăqōḇ*; [Bản Bảy Mươi](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_B%E1%BA%A3y_M%C6%B0%C6%A1i&action=edit&redlink=1) [tiếng Hy Lạp](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Hy_L%E1%BA%A1p): Ἰακώβ *Iakōb*; [tiếng Syriac](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Syriac): ܝܥܩܘܒ *Yah'qub*; [tiếng Ả Rập](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_%E1%BA%A2_R%E1%BA%ADp): يَعْقُوب *Yaʿqūb*), về sau còn được gọi là **Israel** ( **Ít-ra-en**, **I-sơ-ra-ên**, [tiếng Hebrew](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Hebrew): יִשְׂרָאֵל, [Tiêu chuẩn](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Do_Th%C3%A1i_hi%E1%BB%87n_%C4%91%E1%BA%A1i&action=edit&redlink=1) *Yisraʾel*, [Tiberian](/w/index.php?title=Ph%C3%A1t_%C3%A2m_h%C3%B3a_Tiberia&action=edit&redlink=1) *Yiśrāʾēl*; [Bản Bảy Mươi](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_B%E1%BA%A3y_M%C6%B0%C6%A1i&action=edit&redlink=1) [tiếng Hy Lạp](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Hy_L%E1%BA%A1p): Ἰσραήλ *Israēl*; [tiếng Syriac](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Syriac): ܝܤܪܝܠ *Is'rayil*; [tiếng Ả Rập](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_%E1%BA%A2_R%E1%BA%ADp): إِسْرَائِيل *Isrāʼīl*), được mô tả trong [Kinh Thánh Hebrew](/wiki/Kinh_Th%C3%A1nh_Hebrew), [Kinh Talmud](/wiki/Kinh_Talmud) của [người Do Thái](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Do_Th%C3%A1i), [Kinh Tân Ước](/wiki/T%C3%A2n_%C6%AF%E1%BB%9Bc) của [Kitô giáo](/wiki/Kit%C3%B4_gi%C3%A1o) và [Kinh Qur'an](/wiki/Qur%E2%80%99an) của [Hồi giáo](/wiki/H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o) là vị tổ phụ thứ ba của [dân Israel](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Israel), người được Thiên Chúa thực hiện một giao ước. Theo Kinh Thánh, ông là con trai của [Isaac](/wiki/Isaac_(nh%C3%A2n_v%E1%BA%ADt_Kinh_Th%C3%A1nh)) và [Rebekah](/w/index.php?title=Rebekah&action=edit&redlink=1), cháu nội của [Abraham](/wiki/Abraham) và [Sarah](/wiki/Sarah), cháu của [Bethuel](/w/index.php?title=Bethuel&action=edit&redlink=1), em trai sinh đôi của [Esau](/w/index.php?title=Esau&action=edit&redlink=1).
Ông có mười hai người con trai, ít nhất một người con gái, sinh bởi hai bà vợ chính là
[Leah](/w/index.php?title=Leah&action=edit&redlink=1) và [Rachel](/wiki/Rachel) và bởi hai người hầu gái của hai bà là [Bilhah](/w/index.php?title=Bilhah&action=edit&redlink=1) và [Zilpah](/w/index.php?title=Zilpah&action=edit&redlink=1). Mười hai con trai của Jacob là [Reuben](/w/index.php?title=Reuben&action=edit&redlink=1), [Simeon](/w/index.php?title=Simeon&action=edit&redlink=1), [Levi](/w/index.php?title=Levi&action=edit&redlink=1), [Judah](/wiki/Judah), [Dan](/w/index.php?title=Dan&action=edit&redlink=1), [Naphtali](/w/index.php?title=Naphtali&action=edit&redlink=1), [Gad](/w/index.php?title=Gad&action=edit&redlink=1), [Asher](/w/index.php?title=Asher&action=edit&redlink=1), [Issachar](/w/index.php?title=Issachar&action=edit&redlink=1), [Zebulun](/w/index.php?title=Zebulun&action=edit&redlink=1), [Joshep](/wiki/Giuse_(con_Giac%C3%B3p)), [Benjamin](/wiki/Benjamin) và con gái [Dinah](/w/index.php?title=Dinah&action=edit&redlink=1). Trong Hồi giáo, Jacob được tôn kính như một vị [tiên tri](/w/index.php?title=Ti%C3%AAn_tri&action=edit&redlink=1) người được Thiên Chúa chỉ lối dẫn đường. Kinh Qur'an mô tả Jacob như một nhà hướng đạo trung thành, một người tốt, người có lời cầu nguyện và phục vụ Thiên Chúa.
## Trong Kinh Thánh[
[sửa](/w/index.php?title=Jacob&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Jacob&action=edit§ion=1)]
Trong
[Sách Sáng Thế](/wiki/S%C3%A1ch_S%C3%A1ng_Th%E1%BA%BF) có ghi một đoạn về lời hứa của Thiên chúa đối với Jacob: "Khi mặt trời đã khuất, Jacob nằm chiêm bao thấy một cái thang bắc từ dưới đất, đầu đến tận trời, các thiên sứ của Đức Chúa Trời lên lên xuống xuống trên thang đó. Và [Yahvé](/w/index.php?title=Yahv%C3%A9&action=edit&redlink=1) hiện ra trước mặt ông và nói: " *Ta là Yahvé, Chúa của Abraham tổ phụ ngươi và cũng là Chúa của Isaac. Ta ở cùng ngươi và gìn giữ ngươi. Nhờ ngươi mọi dân tộc trên thế gian sẽ được chúc phúc. Ta sẽ không bỏ rơi ngươi, trái lại, Ta sẽ hoàn tất những gì Ta đã hứa với ngươi*" (Sáng thế ký 28,11-15). Trong Kinh Thánh cũng đề cập đế chuyện Jacob ngủ và mơ, Jacob trông thấy các [thiên sứ](/wiki/Thi%C3%AAn_s%E1%BB%A9) bước lên các nấc thang và sau này những gì Jacob chiêm ngưỡng trong mộng đều đã thành hiện thực
Trong kinh thánh có kể câu chuyện khi Jacob lúc này làm nghề chăn
[cừu](/wiki/C%E1%BB%ABu_nh%C3%A0) và trong một dịp, ông dến [Haran](/w/index.php?title=Haran&action=edit&redlink=1), ông ta nhìn thấy một tốp các [mục đồng](/w/index.php?title=M%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BB%93ng&action=edit&redlink=1) đang chăn cừu và gặp cô con gái nhỏ nhắn là Rachel con của Laban, người [em họ](/wiki/Anh_ch%E1%BB%8B_em_h%E1%BB%8D) đầu tiên của Jacob, Rachel đang làm việc chăn cừu và may mặc áo lông trừu. Trong thấy Rachel, Jacob [yêu](/wiki/T%C3%ACnh_y%C3%AAu) cô ngay lập tức, và sau đó một tháng Jacob cầu hôn Rachel. Labal sau đó đã tráo đổi Rachel với Leah. Sau nhiều biến cố mang đậm màu sắc [tình ái](/w/index.php?title=T%C3%ACnh_%C3%A1i&action=edit&redlink=1) cuối cùng Jacob cũng cưới cả hai chị em. Sau đó trong cuộc sống gia đình, nhiều chuyện nội bộ, ghen tuông đã xảy ra. Sau này Jacob và Leah chia tay nhau, ông rời bỏ khỏi nhà của Laban và tiếp tục trên con đường hành trình của mình.
## Tài liệu[
[sửa](/w/index.php?title=Jacob&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Jacob&action=edit§ion=2)]
- Wells, John C. (1990). Longman pronunciation dictionary. Harlow, England: Longman. p. 381.
[ISBN 0-582-05383-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0582053838). entry "Jacob"
- cherman, Rabbi Nosson (1993). The Chumash. Brooklyn, New York: Mesorah Publications, p. 135.
- Morris, Henry M. (1976). The Genesis Record: A Scientific and Devotional Commentary on the Book of Beginnings. Grand Rapids, Michigan: Baker Book House. pp. 337, 499–502.
- Rashi writes, "The Holy One, blessed be He, announced to him [Abraham] that Rebekah, his [Isaac's] mate, had been born." Commentary on Gen.

X-Cache: cp1055 miss (0), cp1052 frontend miss (0)


markdown:
# Apple cáo buộc Samsung vi phạm quy định FRAND về sáng chế chuẩn chung
Thảo luận trong '
[Thông tin công nghệ](forums/thong-tin-cong-nghe.10/)' bắt đầu bởi [babybungbu](members/babybungbu.104818/), [18/8/12](threads/apple-cao-buoc-samsung-vi-pham-quy-dinh-frand-ve-sang-che-chuan-chung.1454300/).
Trả lời: 130, Xem: 12243.
Trang 1 / 7
Thảo luận trong '
[Thông tin công nghệ](forums/thong-tin-cong-nghe.10/)' bắt đầu bởi [babybungbu](members/babybungbu.104818/), [18/8/12](threads/apple-cao-buoc-samsung-vi-pham-quy-dinh-frand-ve-sang-che-chuan-chung.1454300/).
Trả lời: 130, Xem: 12243.

Server: LiteSpeed

Vary: User-Agent

Cache-control: private, max-age=0

Set-Cookie: xf_session=feb7d73411b0c613eb288781dbf3d609; path=/; secure; httponly

X-Frame-Options: SAMEORIGIN