text:
20/5/2018
Bạn tôi nhắn:
Ghé nhà uống café nhé. Café Ngũ Nhạc phái Giữa. Không phải Tung Sơn mà là Thái …không phải Sơn.
Bạn biết rồi đấy. Có một nhóm núi được liệt vào nhóm các Linh Sơn, là những núi thiêng của Trung Hoa mà Kim Dung đã đem vào truyện làm bối cảnh cho bộ Tiếu Ngạo Giang Hồ của ông. Tung Sơn còn được gọi là Trung Nhạc, tức là ngọn núi ở giữa trong năm ngọn núi ấy. Và trong quần thể Ngũ Nhạc, Thái Sơn là Đông Nhạc, là ngọn núi ở phía đông.
Bạn tôi bảo là “giữa”. Và còn bảo là Thái (không phải) Sơn, tức là không phải Đông nhạc Thái sơn thì là Thái gì? Thôi, tôi không diễn giải nữa. Bạn chắc đã hiểu là bạn tôi nói kiểu Trạng Quỳnh rồi.
Bạn tôi đây là TS Mạnh. Tên bạn tôi viết hơi giống tên một thi sĩ Anh: TS Eliot. I have measured out my life with coffee spoons. Tôi đong đếm đời mình bằng những muỗng café.
Tôi xin mở một ngoặc nhỏ ở đây. Bạn đừng nhăn mặt khi tôi gọi Eliot là thi sĩ Anh. Đúng vậy. Ông ấy ra đời ở St Louis, Hoa Kỳ. Sống ở đó mãi đến ngoài 20 tuổi mới qua Anh Quốc rồi tuyên bố từ bỏ passport Hoa Kỳ vĩnh viễn. Ông coi mình như người Anh. Và tôi gọi ông là thi sĩ Anh như ông muốn.
Tuy nhiên, khác với Eliot, bạn tôi không coi Café như “cứu cánh” để đong đếm thời gian, mà chỉ xem nó như “phương tiện” để đi qua cuộc đời. Và dĩ nhiên, TS Mạnh không đong đếm cuộc đời bằng những muỗng café như TS Eliot. Bạn tôi là một doanh nhân, đong đếm đời bằng những tờ giấy tinh tươm mầu xanh có in hình Washington với dòng chữ In God We Trust!
Câu vừa rồi là tôi đùa thôi. Bạn tôi không “trọc phú” như vậy. Bạn tôi biết pha và thưởng thức những ly café ngon. Biết dùng café như một phương tiện để làm cho đời lên hương lên ý. Mà tôi cũng không hề ám chỉ “trọc phú” thì không biết thưởng thức café. Bạn nào nhỡ xui mà giàu, có tiền rủng rỉnh bạc tỉ rồi dùng tam đoạn luận của Aristote để kết luận tự hại mình thì không phải lỗi của tôi nhé.
* * *
Tôi đến nhà Mạnh vào giờ cao điểm ngựa xe như nước, xe phải nhích từng centimetre. May mắn bạn Taxi Grab là người Saigon xưa, nhớ và gọi tên những con đường cũ vanh cách, nên tôi thấy cuốc xe trở nên ngắn và lý thú. Nhà bạn Taxi Grab lúc trước ở đường Đồ Chiểu Tân Định đoạn gần Pasteur, bây giờ, người ta gọi nó là Trần Quốc Toản. Lần đầu tiên sau bao nhiêu năm –và bao nhiêu lần- về Saigon tôi mới gặp một tài xế taxi là người Saigon cố cựu.
Nhà TS Mạnh bạn tôi ở trong một con hẻm rộng taxi vào lọt, hai mặt quay ra hai hẻm khác nhau: Lê Văn Duyệt và Hoàng Sa. Đây là nhà mới, căn nhà cũ tôi vẫn tới những năm trước giờ chỉ dùng để chứa hàng. Mặt nhà đường Hoàng Sa có những chùm Sử Quân Tử giăng kín từ sân thượng xuống đến tầng trệt. Tôi và bạn uống café ở trên ấy lúc Saigon nhạt dần nắng cho đến lúc đèn ở các cao ốc phía trung tâm Saigon rộ lên như sao mọc lên từ mặt đất. Tôi xác định được vị trí của tòa nhà Times Square trên đường Nguyễn Huệ bằng ánh sang đổi mầu trên thân building. Thấy được Bitexco nghiêng nghiêng dáng búp sen và chợt nẩy ra cái so sánh về café ở sân thượng nhà bạn tôi và ly café thật tệ ở tầng 54 có cái helipad vào một trưa nắng gắt tôi đã lỡ dại leo lên đó.
Café bạn tôi pha ngon bất ngờ ngoài sự mong đợi của tôi. Đây chính là một “phái” café quan trọng không kém hai phái Dở Ngon mà tôi đã không nhắc đến trong bài viết trước. Café nhà. Café này phổ biến ở những nước theo văn hóa Anh Mỹ. Là phái café “tại gia” hay là phái “giữa” như bạn tôi đã đùa ở trên.
Bạn biết rồi đấy, có lẽ trừ Pháp, người Anh và người Mỹ không có thói quen ngồi làm việc ở quán café. Sartre và Beauvoir có một bàn "dành riêng" ở Café de Flore, Saint-Germain-Des-Prés, quận 6 Paris, ở đó họ làm việc và tiếp những người bạn của mình. Hemingway qua Paris mới học thói quen này của người Pháp [1], và quán Aux Deux Magots của Hemingway chỉ cách Café de Flore một con đường nhỏ và hẹp, rue Saint-Benoit. Chỉ là một con đường nhỏ, nhỏ như một con lạch nhưng lại là một đại dương chia cách Café de Flore và Aux Deux Magots. Không hiểu vì lý do gì, từ những năm cuối của thập niên 70s, Aux Deux Magots đã không còn là một quán thời thượng nữa, người ta tránh Aux Deux Magots và đổ đến Café de Flore. Tôi ghi nhớ điều này vì nó trùng khớp với một Saigon cũng đang xuống dốc vào thời điểm ấy.
Tôi vẫn thường nghe lòng mình nhói lên, nghe tim mình đập hụt một nhịp khi nhìn thấy cái mầu đỏ tím của hoa giấy chồm ra cổng của một căn nhà nào đó lúc tôi bất chợt lái xe qua. Tôi không dừng xe lại được như ở Saigon để được ngắm thỏa thuê cái mầu đỏ tím ấy. Ừ, lòng tôi vẫn có những “soft spots” như người tây phương thường nói. Mà hoa giấy ấy là một.
Và hai tiệm café cách nhau chỉ một con đường rất nhỏ rất hẹp Saint-Benoit là một trong vô vàn những soft spots ấy. Aux Deux Magots với vải bạt xanh chữ mạ đồng. Café de Flore vải bạt trắng chữ xanh. Aux Deux Magots luôn luôn là quán thời thượng và nổi tiếng, là nơi Oscar Wilde lui tới hầu như hằng ngày khi ông bỏ Anh Quốc sang Paris, và ông mất trong một căn nhà chỉ cách Aux Deux Magots vài con phố. Cũng là nơi James Joyce đến uống thứ vang trắng sản xuất từ những vườn nho Thụy Sĩ, thứ vang trắng ủ trong lòng nó những tuyết giá bời bời của rặng Alpine. Hemingway bảo là Joyce uống thứ vang trắng Thụy Sĩ ấy với bất kỳ ai ngoại trừ ông. Ngoại trừ ông bởi vì ông không phải là bất-kỳ-ai trong số ấy! Tôi không thắc mắc về điều này bởi vì Hemingway vẫn thường có cái tật “nổ” rất dễ thương của ông. Tôi cho qua.
Tôi còn đọc thấy trong cuốn tiểu sử của Camus do Olivier Todd viết, trong đó ông nhắc đến khu tam giác tạo thành bởi hai quán café nói trên và tiệm Brasserie Lipp [2] ở Saint-Germain-des-Prés, đó là một huyền thoại từ thời đệ nhị thế chiến khi những kháng chiến quân của De Gaulle –phần lớn là những trí thức- đến gặp nhau ở đây. Nó được tiếp nối với Camus, Sartre và Simone de Beauvoir. Cái không khí văn hóa ấy, cái khí hậu ấy vẫn được nuôi dưỡng từ sau chiến tranh, kể từ cái ngày những lộ quân của De Gaulle -từ khắp mọi miền đồng bằng sơn dã trở về Paris- trong quân phục uy nghiêm thẳng thớm, bước rập đều qua cổng Khải Hoàn Môn, cho đến hết những năm 60s khi Camus gặp bạn bè ở một quán, và người tình của ông -Juliette Gréco- hát những bài hát buồn ở quán bên kia. Đó là thời cực thịnh của văn hóa “tiểu tư sản”, là văn hóa bourgois của Paris. Nhìn lại, thật ngạc nhiên và trùng hợp khi cái khí hậu ấy được “phản chiếu”, được song hành bởi Saigon đúng gần khớp với mốc thời gian ấy.
Như đã nói ở trên, sau nửa thế kỷ, cùng với Saigon, Aux Deux Magots đã bị ném ra ngoài lề những sinh hoạt văn hóa của Paris, của Saint-Germain-des-Prés vào những năm 70s. Một định mệnh trùng hợp không hiểu vì sao?
* * *
Ở Melbourne, cuối tuần tôi thường tự pha cho mình một ly cappucino bằng cái máy nhỏ hiệu Krupp của Đức. Cái máy chỉ có áp suất 6 bars nhưng vì quen tay và sử dụng được hết công suất của máy, những ly cappucino hay latté tôi pha từ cái máy nhỏ ấy ngon không kém những tiệm café ngon ở Melbourne. Mấy anh bartender dớ dẩn lơ đễnh với những cái máy 15 bars rất dễ dàng bị tôi qua mặt.
Còn Mạnh, bạn tôi, thì có một thủ thuật rất “láu cá” theo kiểu “ lấy thịt đè người”. Mạnh dùng một lượng lớn café là 100gr, đổ đầy một cái phin cũng rất lớn –lớn hơn phin bình thường pha cho một người- kiểu Pháp, rồi chỉ lấy cái nước sóng sánh nhỏ từng giọt tinh ròng ấy theo tỷ lệ 1/5 để pha vừa đủ 1 ly café, nghĩa là bạn tôi chỉ lấy 1/5 nước đầu. Mạnh đùa với tôi: Balzac uống 50 ly café mỗi ngày, nhưng sẽ bị shocked và xỉn quay cu lơ nếu uống chỉ 5 ly café tao pha!
Mạnh “luận” về café Trung Nguyên của ông Đặng Lê Nguyên Vũ. Và về các nhân vật được ông Vũ “dán” hình lên bìa Legend. Có một nhân vật tôi cố tình không đề cập đến trong bài viết Café Saigon Và QB. Đó chính là Beethoven.
Beethoven được ông Vũ trang trọng cho lên design của First Class Legend, và cho in lên loại phin đặc biệt mầu đen tuyền đẹp nhã với hàng chữ in trang trọng:
Với 60 hạt café cho một ly café. Vậy là Beethoven uống café khá đậm. Đậm theo kiểu người Saigon.
Thực ra một ly café “standard” bây giờ bán ở các tiệm trên thế giới như New York, Paris, Sydney, Melbourne là 70 hạt café. Khi tôi nói điều này bạn sẽ tưởng Beethoven uống café nhạt hơn chúng ta bây giờ? Không phải đâu. Nên nhớ, hạt café Beethoven uống vào những năm 1800s – tức là hơn hai thế kỷ trước- phổ biến ở Âu Châu là café nguyên chất không pha thêm bất cứ thứ gì khác. Kỹ thuật chế biến hạt café thời đó thô sơ và “thật thà” hơn chúng ta bây giờ, do đó lượng caffein của ly café 60 hạt Beethoven uống mỗi sáng nhiều hơn ly café standard 70 hạt của chúng ta uống trong thế kỷ 21.
Nhiều người ngạc nhiên vì Beethoven là người không hề biết nấu nướng, một đầu bếp có rất nhiều triển vọng đứng ở đầu bảng “tồi” -nếu như có ai đó có làm một bảng phong thần về các đầu bếp tồi- nhưng ly café chính xác với 6o hạt thì ly café này thuộc loại ngon mà một người không sofisticated, không tinh tế về ẩm thực như Beethoven khó mà nghĩ ra. Ai đã mách cho Beethoven cái công thức 60 hạt ấy? Hay tự ông nghĩ ra?
Theo tôi, Beethoven không phải là người sành điệu. Ông ăn mặc lôi thôi nhếch nhác ngược hẳn với một Chopin thanh lịch, chải chuốt. Một đôi găng tay của Chopin là nửa năm lương của một thợ thuyền ở Paris ngày đó. Chỉ đơn cử một thí dụ.
Nếu như Chopin có khó tính với một ly café đúng 60 hạt. Tôi tin. Và nếu như có ai đó cho thêm vào hay bớt đi vài hạt, tôi cũng tin là Chopin sẽ nhận ra ngay. Còn trường hợp của Beethoven, tôi ngờ là nếu như thêm vào hay bớt đi chục hạt, Beethoven cũng không hay. Tôi đồ rằng Beethoven phải tự tay đếm đủ 60 hạt café cho ly café mỗi sáng không phải là do ông là người tinh tế về khẩu vị, mà chính là ông không chắc được café ngon ra sao nên mới phải đếm. Đếm để yên chí rằng café ấy ngon.
Bạn cứ thử xem. Thêm vào hoặc bớt đi chừng mươi hạt xem Beethoven có biết hay không? Dĩ nhiên, bạn sẽ không có cơ hội làm cái test này vì Beethoven đã mất năm 1827. Hóa ra tôi nói chuyện huề vốn, hoặc –nói theo cách của người Saigon- nói kiểu …trớt wướt?
Không đâu, tôi sẽ cho bạn ít chứng cứ về điều tôi vừa nói ở trên về Beethoven. Mà tôi phải nói trước, những chuyện này rất vớ vẩn bạn không cần biết. Quan trọng là bạn chỉ cần nghe nhạc của ông thôi.
Xin được dài dòng đôi chút về Beethoven trước khi nói chuyện “60 hạt café” như tôi đã hứa. Nhé?
Người ta kể rằng có mấy bữa không thấy Beethoven ra quán ăn, hỏi có phải tại ông không khỏe? Ông bảo rằng không ra quán được là vì đôi giầy ông bị rách, nguyên văn của ông là "há mõm".
Beethoven nổi tiếng là người keo kiệt, bủn xỉn. Tôi phải xin lỗi vong linh ông khi viết lại điều này. Bọn tây gọi ông là tight arse!
Ông còn nổi tiếng là người ở dơ, rất hiếm khi ông tắm! Tôi có đọc đâu đó về kỷ lục quán quân của những người ít tắm, Beethoven ở trong Top Ten. Và người đầu bảng là Karl Marx!
Ông lại nổi tiếng là người khó gần, không thân thiện với ai, và khó tình với những người quanh ông, kể cả những người yêu thương ông nhất. Ông đuổi bà bếp của ông buổi sáng, buổi chiều ông cho gọi bà về trở vì không biết tự làm bữa ăn chiều. Ông đuổi Schindler –thư ký không lương trung thành tận tụy của ông- sau buổi première của bản Giao Hưởng số 9 vì một chuyện rất vớ vẩn, rồi hai năm sau lại gọi Schindler trở về tiếp tục làm thư ký không công cho ông cho đến lúc ông chết.
Cũng một bảng phong thần khác về những người khó tính khó gần, lần này Beethoven cũng lọt vào Top Ten, và người đứng đầu bảng là Newton. Vâng. Chính là nhà toán học lỗi lạc người Anh, người đã phát hiện ra Gravity khi nằm dưới gốc của một cây táo.
Anton Schindler chính là người viết cuốn tiểu sử đầu tiên của Beethoven khoảng hơn 10 năm sau khi Beethoven qua đời. Cuốn tiểu sử với nhiều chi tiết về cuộc sống riêng tư của Beethoven ít ai biết bởi Schindler có trên dưới 7 năm sống cùng Beethoven dưới một mái nhà.
Nhưng cũng chính Schindler là người đã phóng đại, tô vẽ thêm thắt –và cắt xén- nhiều chi tiết vào cuộc đời của Beethoven với cái ý tốt là biến Beethoven thành một con người toàn vẹn. Ông đã đốt bỏ rất nhiều cuốn sổ bút đàm của Beethoven cũng với cái ý tốt trên. Chúng ta đều biết Beethoven hầu như điếc hoàn toàn từ năm 1814, ông viết Symphony số 9, năm strings quartet (tứ tấu cho đàn dây) cuối, năm sonatas –trong số 32- cuối cùng trong tình trạng hoàn toàn điếc đặc này. Và kể từ những năm này cho đến cuối đời, Beethoven “nói chuyện” với mọi người bằng cách viết trên những cuốn sổ. Tức là bút đàm.
Schindler chính là người đã đốt bỏ khoảng 1/3 tổng số những cuốn sổ bút đàm ấy. Với mục đích biến Beethoven thành God như tôi đã đề cập ở trên.
Ignaz Mocheles -một pianist và composer rất nổi tiếng vào thời đó, bạn nào học piano chắc chắn cũng phải biết ông này- là người dịch cuốn tiểu sử trên sang tiếng Anh. Và đây là "cột mốc" cho các nhà nghiên cứu về Beethoven vào thời điểm đó. Tuy nhiên, chỉ độ 10 năm sau, những điểm thiếu chính xác, tô vẽ, phóng đại hoặc "uốn nắn" Beethoven cho vừa "khuôn" của một thiên tài theo ý "tốt" của Schindler đã được Thayer -người thứ nhì viết về Beethoven- đặt dấu hỏi và hiệu đính lại. Cuốn sách của Thayer được xuất bản vào khoảng 1850.
Cái chi tiết Beethoven uống ly café sáng với đúng 60 hạt café là cũng từ cuốn tiểu sử Beethoven do Schindler viết. Và tất cả các cuốn sách dầy hay mỏng, viết cẩu thả hay nghiêm túc về 60 hạt café của Beethoven đều dựa trên cuốn sách này của Schindler. Tôi không phủ nhận điều trên, tôi chỉ không đồng ý với những cuốn sách, những tác giả đã từ chuyện 60 hạt café ấy mà mặc định Beethoven là người sành café, biết thưởng thức café như một connoisseur.
Và điều tôi nói trên không phải là không có căn cứ. Tôi cho là nhiều người chỉ đọc một phần, hoặc không đọc kỹ Schindler rồi vội vã kết luận về café và Beethoven như ta đã thấy.
Tôi ở Saigon khi viết những giòng này. Và thật là khó cho tôi vì tủ sách của tôi lại nằm ở Melbourne. Và cuốn tiểu sử của Schindler thì tôi đọc đã trên 30 năm nay, rất khó để tôi kiểm chứng những gì tôi nhớ. Thật may mắn cho tôi, thư viện của University Of Toronto có lưu một electronic copy trên Internet. Và tôi có cơ hội chứng minh cho bạn những gì tôi “phản bác” về 60 hạt café của Beethoven trên giấy trắng mực đen.
Tôi đã nói với bạn là nhỡ Beethoven có đếm thiếu hay thừa chừng chục hạt ông cũng không biết. Điều này Schindler không viết rõ trong cuốn tiểu sử. Nhưng ông có viết rõ ràng là Beethoven thích thứ rượu vang sản xuất ở vùng cao nguyên quanh vùng Buda hơn những thứ rượu vang từ các thứ nho trồng ở các vùng khác. Vậy mà Beethoven của chúng ta lại không phân biệt được thứ rượu đã được cất lâu năm và thứ rượu mới cất. Và đây là bằng chứng:
Bạn biết đấy, rượu vang lâu năm có thể lên đến vài ngàn đô một chai, và những chai rượu vang cất một hai năm chỉ dưới 10 đô là có.
Và thứ đến là 60 hạt café. Dưới đây là những gì Schindler viết:
Bạn thấy đấy. Schindler bảo là Beethoven đếm sai một vài hạt: lest his measure should mislead him to the amount of a bean or two. Tôi cho cách viết ấy chỉ là rhetoric, Schindler có thể viết mislead him to the amount of a few tens or more. Bạn cứ thử tưởng tượng đi. Trong lúc mời khách đến để pha café, vừa đếm vừa nới chuyện với khách, một người lơ đễnh như Beethoven đếm dư hay thiếu chục hạt là điều rất dễ xảy ra. Theo tôi, Beethoven chỉ chính xác lúc ông đếm nhịp –ông là chỉ huy dàn nhạc giao hưởng- và đếm tiền –bọn tây gọi ông là tight arse!
Nói chuyện dàn nhạc, tôi nhớ lúc ông chỉ huy dàn nhạc trong buổi công diễn đầu tiên của Symphony số 9, ông đã vung vẩy cánh tay hộ pháp của ông –Beethoven rất đậm người- knock out tại chỗ cậu bé cầm đèn đứng cạnh soi nến cho ông đọc tổng phổ.
Và cũng chính trong trang viết tôi cắt dán ở trên, Schindler viết rõ Beethoven không phân biệt những đồ ăn đã cũ đã ôi, vì ông không hề quan tâm đến chất lượng của chúng từ lúc ông mua đến lúc nó hiện diện trên bàn ăn. Những thứ đồ ăn rất dễ hư như Parmesan cheese chỉ cần nửa ngày ở nhiệt độ như ở Saigon là không ăn được rồi.
Nên nhớ thời ấy chưa có tủ lạnh, và Vienna vào mùa hè, tức là từ tháng 6 đến tháng 8, nhiệt độ ở trong tầm 36 đến 39 độ bách phân. Nóng hơn Saigon.
Bạn có thể không tin những điều tôi nói.Nhưng bạn cứ thử nghĩ đi, một người như thế có thể là người “sành điệu” trong thưởng thức café và café thì phải pha chính xác 60 hạt như người ta phô trương hay không?
Dạo gần đây, có nhiều sách viết về café và Beethoven trên thế giới –chứ không riêng Việt Nam. Đặc biệt là một cuốn sách khá dầy – hơn 500 trang- của Mark Pendergrast, cuốn Uncommon Grounds: The History Of Coffee And How It Transformed Our World. Trong cuốn này, Beethoven được coi là người uống café sành điệu.
* * *
Nói cho công bằng, cuốn tiểu sử nói trên không hẳn là không giá trị nói theo kiểu vơ đũa cả nắm. Trong cuốn tiểu sử, Schindler đã cho độc giả những chi tiết cực kỳ quí giá về cách Beethoven chơi đàn, về tốc độ -tức là metronome markings- nguyên thủy của Beethoven. Mãi cho đến bây giờ, các musicologist và những người chơi nhạc Beethoven vẫn bị divided và không đồng ý với nhau về tốc độ do chính tay Beethoven ghi trên các trang bản thảo hoàn tất với chính thủ bút của ông. Những bất đồng này phát sinh từ những điều Schindler viết trong cuốn tiểu sử nói trên, so sánh với những ghi chép, những nhận xét của Czerny về metronome markings của thầy mình: Beethoven.
Đó là những ý kiến trái chiều, và những bất đồng tranh cãi trên tôi cho là đến vài trăm năm nữa vẫn sẽ chưa ngã ngũ.
Ta cũng biết, Beethoven dạy Czerny, Czerny dạy Liszt. Và Liszt dạy vô số học trò nổi tiếng như Eugen d'Albert, Hans von Bülow, Frederic Lamond, Moriz Rosenthal, Alexander Siloti, Carl Tausig, Karl Klindworth, Arthur Friedheim etc. Chỉ đơn cử một vài người nổi tiếng nhất thôi.
Arthur Friedheim là thầy của Rildia Bee O'Bryan thời bà còn là một thiếu nữ, sau này trở thành bà Cliburn, mẹ của Van Cliburn, cũng là thầy dạy vỡ lòng cho Van lúc anh lên ba. Lúc lớn lên vào trường Juliard School, Van Cliburn lại được học với Rosina Lhévinne, một đại diên cho trường phái Piano Nga khởi đi với Anton Rubinstein [3]. Van Cliburn là người Mỹ đầu tiên đoạt giải nhất Tchaikovsky năm 1958 trong thời chiến tranh lạnh. Người mà Sviatoslav Richter cho 100 điểm –trên thang điểm từ 1 tới 10- trong khi cho các thí sinh khác zero.
Gần đây nhất, Ivo Pogorelich, pianist người Nam Tư –cùng dự thi giải Chopin năm 1980 với Đặng Thái Sơn- đã “claim” mình là học trò đời thứ mấy gì gì đó của Liszt đấy thôi.
Sở dĩ tôi phải dài dòng thế cũng là vì Czerny, về ảnh hưởng của Czerny với lịch sử của đàn và cách chơi đàn dương cầm. Có thể nói, bất cứ ai học piano đều biết Czerny và các bài tập luyện ngón của ông. Và Czerny là đại diện cho lối chơi dương cầm “chính thống” của Âu châu từ thời Haydn, Mozart, Beethoven cho đến bây giờ.
Mà thôi, như tôi đã nói ở trên, những điều tôi vừa nói về cách Beethoven ăn mặc thế nào, ăn uống ra sao, uống café theo gout nào v.v… là những thứ vô bổ, trà dư tửu hậu. Bạn chỉ cần nghe nhạc của ông là đủ. Và chấm hết. Beethoven tồn tại đến bây giờ dù ông mất đã gần 200 năm cũng chỉ đơn giản là nhạc của ông –và nhạc của ông- mà thôi.
* * *
Tôi đứng trên sân thượng nhà Mạnh, gió lộng bốn bề. Và nhớ gió ở sân thượng nhà tôi gần 40 năm trước. Lúc ấy, nhà tôi cao vượt lên trên những ngôi nhà lân cận, từ sân thượng tôi có thể thấy được tháp chuông nhà thờ Huyện Sỹ, thấy được cả con đường Sương Nguyệt Ánh rợp bóng hai hàng dầu thẳng đứng, thấy được cả những ngọn cây xanh um lá ở vườn Tao Đàn. Bây giờ, sau bao nhiêu năm, những căn nhà chung quanh đã cao vượt lên, che hết tầm nhìn, che hết gió, lấy gần hết bầu trời cao và rộng của tôi mất rồi.
Nhà Mạnh thì khác, từ Bảy Hiền nhìn về hướng trung tâm Saigon, tầm mắt chừng như vô tận. Nhìn về hướng Tân Sơn Nhất thấy được đường chân trời, thấy những chiếc máy bay lên xuống với đèn chớp đỏ ở đuôi. Nhìn về hướng Bình Triệu Thủ Đức, có một cao ốc thật cao mà tôi và Mạnh không xác định được nó là building gì.
Và cũng vẫn nhìn về hướng ấy, thả tầm mắt để rơi xuống cầu Bình Triệu, đó là sông Saigon, đó là Thanh Đa nhà HN Sơn, nhà cậu Mai, cậu Doãn. Nhà của họa sĩ Bùi Quang Ngọc với một bức tranh lớn vẽ dở dang suốt ba năm trời. Có một dạo tôi đã đến đó hầu như hằng ngày, rồi buổi tối về ngang Thị Nghè, ghé qua nhà Hạnh ngồi nhìn Hạnh tập đàn. Những bài tập nhiều “wrong notes” của Czerny, những bài Valse vụng về chưa tròn câu của Chopin. Và cố gắng không cười –kẻo cô giận- khi Hạnh cực nhọc ráng ghép hai triplet ở tay phải cho vừa khớp với bốn dấu crochet ở tay trái. Nghe tiếng đàn guitar của Hiến vọng ra từ sau tấm màn dày: Tarrega, Sor, những bài transcript của Bach, Scalatti do Segovia chuyển soạn. Và Villa-Lobos với cái Prélude số 1 có những notes vuốt và các quãng ba chromatique đầy tâm trạng. Ngửi mùi café thơm lừng của chị Huyền đang rang trên sân thượng tỏa xuống. Nhìn anh Hùng thỉnh thoảng đạp xe về rồi vội vã hộc tốc đạp xe đi, mặt khắc đậm những âu lo của cuộc sống. Nghe tiếng Hằng nạt con mèo lúc nó lởn vởn đến gần bàn ăn. Đứa con nhỏ của chị Huyền khóc ấm ức khi con sẽ nhỏ vuột mất khỏi nắm tay cũng nhỏ của nó.
Và một sáng tháng mười hai, trời Saigon chợt trở lạnh bất ngờ. Trong cái không khí trong veo và yên tĩnh của mùa Đông bất chợt hiếm hoi ở Saigon buổi sáng ấy, chị Huyền từ sân thượng chạy xuống hốt hoảng: John Lennon chết rồi. Nhìn chị run rẩy, tôi cứ ngỡ chị nghe tin dữ của anh Nam chồng chị từ trại cải tạo. May mắn, nó không phải là tin dữ của chị. Và rất không may, nó là tin dữ của cả thế giới.
Tôi nhớ mãi cái khí hậu của một sáng đầu tháng 12 ấy. There are places I remember in my life though some have changed [3]. Giọng reverbated của John và giọng saccharine hát bè quãng ba của Paul. Phải. Cũng như bài hát ấy, có những nơi những chốn in đậm vào ký ức tôi. Dù có bao nhiêu dâu bể, bao nhiêu nước chảy qua cầu, tôi vẫn nhớ mãi. Những người trong căn nhà bên bờ kênh Nhiêu Lộc ở Thị Nghè ngày đó, với những cái tên luôn bắt đầu bằng vần H. Nhớ mùi café đang rang thơm lừng cả căn nhà. Và nhớ những ly café Hạnh mua cho tôi từ cái quán đầu ngõ.
* * *
Cùng với ngày tàn dần. Cùng với đêm buông xuống. Cùng với hàng triệu triệu vì sao lấp lánh của đêm mùa hè ở trên cao khi tôi ngước lên. Dù có chậm thật chậm vì những câu chuyện giữa hai ngụm café về tháng ngày xưa cũ, tôi và Mạnh cũng uống hết ly café. Chuyện của bọn tôi chưa hết nhưng ngày đã gần hết. Và ly café đã cạn hết. Tôi nhớ các bạn thời trung học của tôi Mạnh Cường Huy vào những mùa hè trước, khi bọn tôi lang thang ở những quán café trên đường Lê Lợi, trên đường Nguyễn Huệ, trên đường Trương Minh Giảng với phượng xanh từng tầng điệp điệp từng lớp lá biếc mầu ngọc bích. Mầu xanh ấy giờ của ai?
Và biết bao những quán khác. Bây giờ những quán ấy có quán còn quán mất. Có quán tôi nhớ có quán tôi quên. Là quán của ai bây giờ?
Tôi lặng lẽ ghi vào ký ức thêm một ly café đậm. Đậm caffein và đậm hương đêm Saigon. Ly café trên sân thượng lộng gió và trên đầu những chùm sử quân tử mãn khai.
Mai Xuân Vỹ
Chú thích:
[1] Hemingway đến Paris với tư cách là một phóng viên của tờ Toronto Star, sống và viết ở trong một căn apartment kém tiện nghi ven tả ngạn sông Seine trong những năm 1920s. Những người bạn trong circle của ông là Gertrude Stein, Scott Fitzgerald, James Joyce, Ezra Pound, Sylvia Beach, etc. Nếu bạn có xem cuốn phim gần đây của Woody Allen Midnight In Paris, bạn sẽ “gặp” những người bạn của Hemingway vào thời điểm giữa hai thế chiến ấy. Số 74 rue du Cardinal Lemoine trong khu la tinh -latin quartier nằm trong địa phận hành chánh của hai quận 5 & 6- bên tả ngạn sông Seine là nơi ông viết The Sun Also Rises. Thực ra Hemingway ngụ ở nhiều nơi –mà tôi sẽ viết dài hơn vào một dịp khác- trong suốt thời gian từ 1921 đến 1926, và ông quay trở lại theo những đơn vị thuộc những lộ quân của Eisenhower vào giải phóng Paris. Lần sau cùng vào những năm 1950s, ông quay lại Hôtel Ritz để lấy các bản thảo và vật tùy thân gửi ở đó từ 30 năm trước. Những thứ ấy được đem về Mỹ trong một vali được làm riêng cho ông bởi nhà Louis Vuitton.
Một huyền thoại nữa là chuyện Hemingway “giải phóng” khách sạn Ritz.
Đó là một ngày tháng tám trong năm 1944 –một năm trước khi thế chiến II chính thức kết thúc. Đêm 24 rạng sáng ngày 25 của tháng ấy năm 1944, khi Đệ Tam Lộ Quân của tướng Patton và những đơn vị biệt phái của De Gaulle chủ yếu là những đơn vị của Sư Đoàn 2 Thiết Giáp -gồm những đơn vị đã bị tổn thất nặng do pháo binh của lực lượng phòng vệ Wehrmacht vòng đai Bắc sông Seine kể từ khi chiến dịch bắt đầu vào ngày 19 cùng tháng- từ phía bắc vượt sông Seine và Sư Đoàn 4 bộ binh Hoa Kỳ từ phía nam, đông nam dưới sự điều động của Eisenhower –tổng tư lệnh quân đồng minh- khép vòng vây tiến vào Paris. Mũi tấn công của sư đoàn này là Đại Đội 9 Thiết Giáp.
Tướng Philippe Leclerc vì “quốc thể” của cả nước Pháp nói chung và của toàn đội quân Pháp Tự Do của De Gaulle nói riêng –vâng, đây chính là bí danh trong chiến đấu của Bá tước de Hauteclocque, dòng dõi của các tướng lãnh trong những binh đoàn Thập Tự Quân từ nhiều thế kỷ trước, và các tướng lãnh trong binh đoàn viễn chinh Napoléon sang tận Mạc Tư Khoa, và cũng là tổng tư lệnh lực lượng viễn chinh Pháp trong Chiến tranh Đông Dương (1945-1946) tại Việt Nam – đã cãi lệnh chỉ huy trực tiếp của ông -là tướng Gerow thuộc Đệ Tam Lộ Quân dưới quyền chỉ huy trực tiếp của Patton- và tung những toán tiền quân vào Paris với duy nhất một sứ mệnh quyết tử: lập những “đầu cầu”, trong vòng 24 giờ sau khi xuất phát, cho cả Sư Đoàn.
Và khi toàn bộ các bộ phận của Sư Đoàn 2 Thiết Giáp đã vượt được sông Seine -chịu thêm rất nhiều tổn thất vì sức kháng cự mãnh liệt của vòng đai an ninh của hỗn hợp quân Wehrmacht và những đơn vị SS cuồng tín tuyệt đối trung thành với Hitler- Leclerc đã lệnh cho cả đoàn quân tơi tả mỏi mệt không hề chợp mắt suốt một tuần lễ của ông tiếp tục tiến xuống phía nam trong nỗ lực tuyệt vọng là phải vào Paris trước Sư Đoàn 2 Hoa Kỳ.
Và ông đã thành công. Đại Đội 9 Thiết Giáp do Đại Úy Raymond Dronne chỉ huy vượt qua Cổng Ý -Porte d'Italie- vào đến sân Tòa Đô Chính Paris vào đúng 9 giờ 22 phút tối 24 tháng 8. Đó là đơn vị đầu tiên của toàn thể lực lượng Đồng Minh trong chiến dịch giải phóng kinh đô ánh sáng vào đến Paris. Dronne đích thân leo xuống chiếc chiến xa chỉ huy M4 Sherman của mình, bước thẳng vào tổng hành dinh của Von Scholtitz yêu cầu viên tướng này đầu hàng.
Đúng 3:30 chiều ngày 25 tháng 8, những tay súng ở thành lũy cuối cùng của đạo quân Wehrmacht buông súng đầu hàng. Và trong khi khi tướng Dietrich von Choltitz –tư lệnh toàn bộ lực lượng Wehrmacht của Hitler ở Paris- chính thức đầu hàng tại sảnh lớn của Hôtel Meurice vào buổi chiều, Hemingway với súng trường Garant khoác lệch trên vai, nòng súng chúc mũi xuống đất, nhảy ra khỏi chiếc Jeep thắng gấp ở Place Vendôme, tuyên bố Hôtel Ritz –và cả hầm rượu của Ritz nữa- hoàn toàn tự do.
Place Vendôme. Tôi nhớ. Ở những phút đầu của Midnight In Paris, máy quay hình có dừng lại một giây ở tấm bảng đồng Place Vendôme. Nơi Chopin thở hơi cuối cùng.
[2] Brasserie Lipp, hay chỉ vắn tắt: Le Lipp như những Parisien thường gọi nó như vậy bây giờ, được chính phủ Pháp chính thức liệt vào danh sách bảo tồn vào đầu những năm 90s. Đây là nơi mà Malreaux -nhà văn và cũng là bộ trưởng văn hóa Pháp- đến đó ăn tối với Saint-Exupéry. Khách vào đó thỉnh thoảng có thể giật mình khi thấy François Mitterand, Pompidou, Giscard d’Estaing hay Jacques Chirac ngồi ăn ở một bàn bên cạnh.
[3] Ta có thể hiểu vì sao Van Cliburn chinh phục cả toàn thể ban giám khảo giải Tchaikovsky năm ấy: cách chơi đàn của Van có cái "big tone" của trường phái piano Nga -dùng lực của cả cánh tay chứ không chỉ cổ tay- là từ Rosina Lhevinne. Lúc ấy, năm 1958, là đỉnh điểm của chiến tranh lạnh. Nga vừa thành công trong việc đưa phi thuyền Sputnik vào vũ trụ tháng 10 năm trước. Trước Mỹ. Ban giám khảo -chủ tịch là OtarTaktakishvili- đã phải gọi cho Khrushchev xin chỉ thị. Khrushchev -cũng là người sành nhạc cổ điển như người tiền nhiệm Stalin trước đó- chỉ hỏi vắn tắt: anh ta chơi hay không? Tuyệt hay. Vậy thì cứ trao giải cho anh ta. Tôi đọc thấy ở một vài nguồn người ta bảo Khrushchev và Cliburn trở thành bạn sau đó. Tôi không kiểm chứng được thông tin trên. Bạn đọc ở đây: www.star-telegram.com/living/family/moms/article3834080.html
Và Anton Rubinstein, người sáng lập ra Nhạc Viện St Petersburg, cũng chính là một trong những nguồn cảm hứng để Tolstoi viết cuốn Kreutzer Sonata, khi ông ghé thăm Tolstoy ở điền trang Yasnaya Polyana vào những năm 1880s
[3] Tôi cũng nhớ mãi bài In My Life của John Lennon. Đây là bài hát sâu lắng trưởng thành đầu tiên của John Lennon và của cả nhóm The Beatles. Trước đó mấy tháng, cả nhóm gặp Bob Dylan. Dylan diễu cợt The Beatles về lyrics của bài I wanna hold your hand do Paul Mc Cartney viết: I get high. (Tôi say/phê cần sa) trong khi lời nguyên thủy Paul viết là I can’t hide (Tôi không thể dấu đi được).
Bob Dylan đã nhắc nhở với cả nhóm The Beatles: Man, pay attention to your lyrics!
Lennon, người có tính cách phức tạp nhất, và đặt lời hay nhất của cả nhóm đã học được bài học đó từ Bob Dylan. Kết quả là sự ra đời của bài “In my life” nói trên. Và sau đó Lennon đã phát biểu với báo chí: When I’m 30, I won’t be out there singing “She Loves You”.
Cũng trong bài này, tôi không biết có bao nhiêu phần tribute của George Martin bởi những LP thời đó không ghi credit của George Martin –có lẽ là vì marketing. Tôi nhận ra một đoạn gian tấu nghe như clavecin mà không phải clavecin. Mãi nhiều năm sau, tôi mới biết đoạn interlude ấy do George Martin chơi trên dương cầm, sau đó được processed bằng cách “kéo” lên một tốc độ nhanh hơn và cao hơn một quãng 8 bằng kỹ thuật phòng thu của AMI.

markdown:
20/5/2018
*I have measured out my life with coffee spoons* *TS Eliot* ![ caphe3](/images/stories/MaiXuanVy/caphe3.jpg)
Bạn tôi nhắn:
*Ghé nhà uống café nhé. Café Ngũ Nhạc phái Giữa. Không phải Tung Sơn mà là Thái …không phải Sơn*.
Bạn biết rồi đấy. Có một nhóm núi được liệt vào nhóm các Linh Sơn, là những núi thiêng của Trung Hoa mà Kim Dung đã đem vào truyện làm bối cảnh cho bộ Tiếu Ngạo Giang Hồ của ông. Tung Sơn còn được gọi là Trung Nhạc, tức là ngọn núi ở giữa trong năm ngọn núi ấy. Và trong quần thể Ngũ Nhạc, Thái Sơn là Đông Nhạc, là ngọn núi ở phía đông.
Bạn tôi bảo là “giữa”. Và còn bảo là Thái (không phải) Sơn, tức là không phải Đông nhạc Thái sơn thì là Thái gì? Thôi, tôi không diễn giải nữa. Bạn chắc đã hiểu là bạn tôi nói kiểu Trạng Quỳnh rồi.
Bạn tôi đây là TS Mạnh. Tên bạn tôi viết hơi giống tên một thi sĩ Anh: TS Eliot.
*I have measured out my life with coffee spoons*. Tôi đong đếm đời mình bằng những muỗng café.
Tôi xin mở một ngoặc nhỏ ở đây. Bạn đừng nhăn mặt khi tôi gọi Eliot là thi sĩ Anh. Đúng vậy. Ông ấy ra đời ở St Louis, Hoa Kỳ. Sống ở đó mãi đến ngoài 20 tuổi mới qua Anh Quốc rồi tuyên bố từ bỏ passport Hoa Kỳ vĩnh viễn. Ông coi mình như người Anh. Và tôi gọi ông là thi sĩ Anh như ông muốn.
Tuy nhiên, khác với Eliot, bạn tôi không coi Café như “cứu cánh” để đong đếm thời gian, mà chỉ xem nó như “phương tiện” để đi qua cuộc đời. Và dĩ nhiên, TS Mạnh không đong đếm cuộc đời bằng những muỗng café như TS Eliot. Bạn tôi là một doanh nhân, đong đếm đời bằng những tờ giấy tinh tươm mầu xanh có in hình Washington với dòng chữ In God We Trust!
Câu vừa rồi là tôi đùa thôi. Bạn tôi không “trọc phú” như vậy. Bạn tôi biết pha và thưởng thức những ly café ngon. Biết dùng café như một phương tiện để làm cho đời lên hương lên ý. Mà tôi cũng không hề ám chỉ “trọc phú” thì không biết thưởng thức café. Bạn nào nhỡ xui mà giàu, có tiền rủng rỉnh bạc tỉ rồi dùng tam đoạn luận của Aristote để kết luận tự hại mình thì không phải lỗi của tôi nhé.
* * *
Tôi đến nhà Mạnh vào giờ cao điểm ngựa xe như nước, xe phải nhích từng centimetre. May mắn bạn Taxi Grab là người Saigon xưa, nhớ và gọi tên những con đường cũ vanh cách, nên tôi thấy cuốc xe trở nên ngắn và lý thú. Nhà bạn Taxi Grab lúc trước ở đường Đồ Chiểu Tân Định đoạn gần Pasteur, bây giờ, người ta gọi nó là Trần Quốc Toản. Lần đầu tiên sau bao nhiêu năm –và bao nhiêu lần- về Saigon tôi mới gặp một tài xế taxi là người Saigon cố cựu.
Nhà TS Mạnh bạn tôi ở trong một con hẻm rộng taxi vào lọt, hai mặt quay ra hai hẻm khác nhau: Lê Văn Duyệt và Hoàng Sa. Đây là nhà mới, căn nhà cũ tôi vẫn tới những năm trước giờ chỉ dùng để chứa hàng. Mặt nhà đường Hoàng Sa có những chùm Sử Quân Tử giăng kín từ sân thượng xuống đến tầng trệt. Tôi và bạn uống café ở trên ấy lúc Saigon nhạt dần nắng cho đến lúc đèn ở các cao ốc phía trung tâm Saigon rộ lên như sao mọc lên từ mặt đất. Tôi xác định được vị trí của tòa nhà Times Square trên đường Nguyễn Huệ bằng ánh sang đổi mầu trên thân building. Thấy được Bitexco nghiêng nghiêng dáng búp sen và chợt nẩy ra cái so sánh về café ở sân thượng nhà bạn tôi và ly café thật tệ ở tầng 54 có cái helipad vào một trưa nắng gắt tôi đã lỡ dại leo lên đó.
Café bạn tôi pha ngon bất ngờ ngoài sự mong đợi của tôi. Đây chính là một “phái” café quan trọng không kém hai phái Dở Ngon mà tôi đã không nhắc đến trong bài viết trước. Café nhà. Café này phổ biến ở những nước theo văn hóa Anh Mỹ. Là phái café “tại gia” hay là phái “giữa” như bạn tôi đã đùa ở trên.
Bạn biết rồi đấy, có lẽ trừ Pháp, người Anh và người Mỹ không có thói quen ngồi làm việc ở quán café. Sartre và Beauvoir có một bàn "dành riêng" ở Café de Flore, Saint-Germain-Des-Prés, quận 6 Paris, ở đó họ làm việc và tiếp những người bạn của mình. Hemingway qua Paris mới học thói quen này của người Pháp [1], và quán Aux Deux Magots của Hemingway chỉ cách Café de Flore một con đường nhỏ và hẹp, rue Saint-Benoit. Chỉ là một con đường nhỏ, nhỏ như một con lạch nhưng lại là một đại dương chia cách Café de Flore và Aux Deux Magots. Không hiểu vì lý do gì, từ những năm cuối của thập niên 70s, Aux Deux Magots đã không còn là một quán thời thượng nữa, người ta tránh Aux Deux Magots và đổ đến Café de Flore. Tôi ghi nhớ điều này vì nó trùng khớp với một Saigon cũng đang xuống dốc vào thời điểm ấy.
Tôi vẫn thường nghe lòng mình nhói lên, nghe tim mình đập hụt một nhịp khi nhìn thấy cái mầu đỏ tím của hoa giấy chồm ra cổng của một căn nhà nào đó lúc tôi bất chợt lái xe qua. Tôi không dừng xe lại được như ở Saigon để được ngắm thỏa thuê cái mầu đỏ tím ấy. Ừ, lòng tôi vẫn có những “soft spots” như người tây phương thường nói. Mà hoa giấy ấy là một.
Và hai tiệm café cách nhau chỉ một con đường rất nhỏ rất hẹp Saint-Benoit là một trong vô vàn những soft spots ấy. Aux Deux Magots với vải bạt xanh chữ mạ đồng. Café de Flore vải bạt trắng chữ xanh. Aux Deux Magots luôn luôn là quán thời thượng và nổi tiếng, là nơi Oscar Wilde lui tới hầu như hằng ngày khi ông bỏ Anh Quốc sang Paris, và ông mất trong một căn nhà chỉ cách Aux Deux Magots vài con phố. Cũng là nơi James Joyce đến uống thứ vang trắng sản xuất từ những vườn nho Thụy Sĩ, thứ vang trắng ủ trong lòng nó những tuyết giá bời bời của rặng Alpine. Hemingway bảo là Joyce uống thứ vang trắng Thụy Sĩ ấy với bất kỳ ai ngoại trừ ông. Ngoại trừ ông bởi vì ông không phải là bất-kỳ-ai trong số ấy! Tôi không thắc mắc về điều này bởi vì Hemingway vẫn thường có cái tật “nổ” rất dễ thương của ông. Tôi cho qua.
Tôi còn đọc thấy trong cuốn tiểu sử của Camus do Olivier Todd viết, trong đó ông nhắc đến khu tam giác tạo thành bởi hai quán café nói trên và tiệm Brasserie Lipp [2] ở Saint-Germain-des-Prés, đó là một huyền thoại từ thời đệ nhị thế chiến khi những kháng chiến quân của De Gaulle –phần lớn là những trí thức- đến gặp nhau ở đây. Nó được tiếp nối với Camus, Sartre và Simone de Beauvoir. Cái không khí văn hóa ấy, cái khí hậu ấy vẫn được nuôi dưỡng từ sau chiến tranh, kể từ cái ngày những lộ quân của De Gaulle -từ khắp mọi miền đồng bằng sơn dã trở về Paris- trong quân phục uy nghiêm thẳng thớm, bước rập đều qua cổng Khải Hoàn Môn, cho đến hết những năm 60s khi Camus gặp bạn bè ở một quán, và người tình của ông -Juliette Gréco- hát những bài hát buồn ở quán bên kia. Đó là thời cực thịnh của văn hóa “tiểu tư sản”, là văn hóa bourgois của Paris. Nhìn lại, thật ngạc nhiên và trùng hợp khi cái khí hậu ấy được “phản chiếu”, được song hành bởi Saigon đúng gần khớp với mốc thời gian ấy.
Như đã nói ở trên, sau nửa thế kỷ, cùng với Saigon, Aux Deux Magots đã bị ném ra ngoài lề những sinh hoạt văn hóa của Paris, của Saint-Germain-des-Prés vào những năm 70s. Một định mệnh trùng hợp không hiểu vì sao?
* * *
Ở Melbourne, cuối tuần tôi thường tự pha cho mình một ly cappucino bằng cái máy nhỏ hiệu Krupp của Đức. Cái máy chỉ có áp suất 6 bars nhưng vì quen tay và sử dụng được hết công suất của máy, những ly cappucino hay latté tôi pha từ cái máy nhỏ ấy ngon không kém những tiệm café ngon ở Melbourne. Mấy anh bartender dớ dẩn lơ đễnh với những cái máy 15 bars rất dễ dàng bị tôi qua mặt.
Còn Mạnh, bạn tôi, thì có một thủ thuật rất “láu cá” theo kiểu “ lấy thịt đè người”. Mạnh dùng một lượng lớn café là 100gr, đổ đầy một cái phin cũng rất lớn –lớn hơn phin bình thường pha cho một người- kiểu Pháp, rồi chỉ lấy cái nước sóng sánh nhỏ từng giọt tinh ròng ấy theo tỷ lệ 1/5 để pha vừa đủ 1 ly café, nghĩa là bạn tôi chỉ lấy 1/5 nước đầu. Mạnh đùa với tôi:
*Balzac uống 50 ly café mỗi ngày, nhưng sẽ bị shocked và xỉn quay cu lơ nếu uống chỉ 5 ly café tao pha!*
Mạnh “luận” về café Trung Nguyên của ông Đặng Lê Nguyên Vũ. Và về các nhân vật được ông Vũ “dán” hình lên bìa Legend. Có một nhân vật tôi cố tình không đề cập đến trong bài viết
[Café Saigon Và QB](/index.php/mai-xuan-vy2/6239-lan-than-chuyen-saigon-2). Đó chính là Beethoven.
Beethoven được ông Vũ trang trọng cho lên design của First Class Legend, và cho in lên loại phin đặc biệt mầu đen tuyền đẹp nhã với hàng chữ in trang trọng:
![ Beethoven60Beans](/images/stories/MaiXuanVy/Beethoven60Beans.jpg)
Với 60 hạt café cho một ly café. Vậy là Beethoven uống café khá đậm. Đậm theo kiểu người Saigon.
Thực ra một ly café “standard” bây giờ bán ở các tiệm trên thế giới như New York, Paris, Sydney, Melbourne là 70 hạt café. Khi tôi nói điều này bạn sẽ tưởng Beethoven uống café nhạt hơn chúng ta bây giờ? Không phải đâu. Nên nhớ, hạt café Beethoven uống vào những năm 1800s – tức là hơn hai thế kỷ trước- phổ biến ở Âu Châu là café nguyên chất không pha thêm bất cứ thứ gì khác. Kỹ thuật chế biến hạt café thời đó thô sơ và “thật thà” hơn chúng ta bây giờ, do đó lượng caffein của ly café 60 hạt Beethoven uống mỗi sáng nhiều hơn ly café standard 70 hạt của chúng ta uống trong thế kỷ 21.
Nhiều người ngạc nhiên vì Beethoven là người không hề biết nấu nướng, một đầu bếp có rất nhiều triển vọng đứng ở đầu bảng “tồi” -nếu như có ai đó có làm một bảng phong thần về các đầu bếp tồi- nhưng ly café chính xác với 6o hạt thì ly café này thuộc loại ngon mà một người không sofisticated, không tinh tế về ẩm thực như Beethoven khó mà nghĩ ra. Ai đã mách cho Beethoven cái công thức 60 hạt ấy? Hay tự ông nghĩ ra?
Theo tôi, Beethoven không phải là người sành điệu. Ông ăn mặc lôi thôi nhếch nhác ngược hẳn với một Chopin thanh lịch, chải chuốt. Một đôi găng tay của Chopin là nửa năm lương của một thợ thuyền ở Paris ngày đó. Chỉ đơn cử một thí dụ.
Nếu như Chopin có khó tính với một ly café đúng 60 hạt. Tôi tin. Và nếu như có ai đó cho thêm vào hay bớt đi vài hạt, tôi cũng tin là Chopin sẽ nhận ra ngay. Còn trường hợp của Beethoven, tôi ngờ là nếu như thêm vào hay bớt đi chục hạt, Beethoven cũng không hay. Tôi đồ rằng Beethoven phải tự tay đếm đủ 60 hạt café cho ly café mỗi sáng không phải là do ông là người tinh tế về khẩu vị, mà chính là ông không chắc được café ngon ra sao nên mới phải đếm. Đếm để yên chí rằng café ấy ngon.
Bạn cứ thử xem. Thêm vào hoặc bớt đi chừng mươi hạt xem Beethoven có biết hay không? Dĩ nhiên, bạn sẽ không có cơ hội làm cái test này vì Beethoven đã mất năm 1827. Hóa ra tôi nói chuyện huề vốn, hoặc –nói theo cách của người Saigon- nói kiểu …trớt wướt?
Không đâu, tôi sẽ cho bạn ít chứng cứ về điều tôi vừa nói ở trên về Beethoven. Mà tôi phải nói trước, những chuyện này rất vớ vẩn bạn không cần biết. Quan trọng là bạn chỉ cần nghe nhạc của ông thôi.
Xin được dài dòng đôi chút về Beethoven trước khi nói chuyện “60 hạt café” như tôi đã hứa. Nhé?
Người ta kể rằng có mấy bữa không thấy Beethoven ra quán ăn, hỏi có phải tại ông không khỏe? Ông bảo rằng không ra quán được là vì đôi giầy ông bị rách, nguyên văn của ông là "há mõm".
Beethoven nổi tiếng là người keo kiệt, bủn xỉn. Tôi phải xin lỗi vong linh ông khi viết lại điều này. Bọn tây gọi ông là tight arse!
Ông còn nổi tiếng là người ở dơ, rất hiếm khi ông tắm! Tôi có đọc đâu đó về kỷ lục quán quân của những người ít tắm, Beethoven ở trong Top Ten. Và người đầu bảng là Karl Marx!
Ông lại nổi tiếng là người khó gần, không thân thiện với ai, và khó tình với những người quanh ông, kể cả những người yêu thương ông nhất. Ông đuổi bà bếp của ông buổi sáng, buổi chiều ông cho gọi bà về trở vì không biết tự làm bữa ăn chiều. Ông đuổi Schindler –thư ký không lương trung thành tận tụy của ông- sau buổi première của bản Giao Hưởng số 9 vì một chuyện rất vớ vẩn, rồi hai năm sau lại gọi Schindler trở về tiếp tục làm thư ký không công cho ông cho đến lúc ông chết.
Cũng một bảng phong thần khác về những người khó tính khó gần, lần này Beethoven cũng lọt vào Top Ten, và người đứng đầu bảng là Newton. Vâng. Chính là nhà toán học lỗi lạc người Anh, người đã phát hiện ra Gravity khi nằm dưới gốc của một cây táo.
Anton Schindler chính là người viết cuốn tiểu sử đầu tiên của Beethoven khoảng hơn 10 năm sau khi Beethoven qua đời. Cuốn tiểu sử với nhiều chi tiết về cuộc sống riêng tư của Beethoven ít ai biết bởi Schindler có trên dưới 7 năm sống cùng Beethoven dưới một mái nhà.
Nhưng cũng chính Schindler là người đã phóng đại, tô vẽ thêm thắt –và cắt xén- nhiều chi tiết vào cuộc đời của Beethoven với cái ý tốt là biến Beethoven thành một con người toàn vẹn. Ông đã đốt bỏ rất nhiều cuốn sổ bút đàm của Beethoven cũng với cái ý tốt trên. Chúng ta đều biết Beethoven hầu như điếc hoàn toàn từ năm 1814, ông viết Symphony số 9, năm strings quartet (tứ tấu cho đàn dây) cuối, năm sonatas –trong số 32- cuối cùng trong tình trạng hoàn toàn điếc đặc này. Và kể từ những năm này cho đến cuối đời, Beethoven “nói chuyện” với mọi người bằng cách viết trên những cuốn sổ. Tức là bút đàm.
Schindler chính là người đã đốt bỏ khoảng 1/3 tổng số những cuốn sổ bút đàm ấy. Với mục đích biến Beethoven thành God như tôi đã đề cập ở trên.
Ignaz Mocheles -một pianist và composer rất nổi tiếng vào thời đó, bạn nào học piano chắc chắn cũng phải biết ông này- là người dịch cuốn tiểu sử trên sang tiếng Anh. Và đây là "cột mốc" cho các nhà nghiên cứu về Beethoven vào thời điểm đó. Tuy nhiên, chỉ độ 10 năm sau, những điểm thiếu chính xác, tô vẽ, phóng đại hoặc "uốn nắn" Beethoven cho vừa "khuôn" của một thiên tài theo ý "tốt" của Schindler đã được Thayer -người thứ nhì viết về Beethoven- đặt dấu hỏi và hiệu đính lại. Cuốn sách của Thayer được xuất bản vào khoảng 1850.
Cái chi tiết Beethoven uống ly café sáng với đúng 60 hạt café là cũng từ cuốn tiểu sử Beethoven do Schindler viết. Và tất cả các cuốn sách dầy hay mỏng, viết cẩu thả hay nghiêm túc về 60 hạt café của Beethoven đều dựa trên cuốn sách này của Schindler. Tôi không phủ nhận điều trên, tôi chỉ không đồng ý với những cuốn sách, những tác giả đã từ chuyện 60 hạt café ấy mà mặc định Beethoven là người sành café, biết thưởng thức café như một connoisseur.
Và điều tôi nói trên không phải là không có căn cứ. Tôi cho là nhiều người chỉ đọc một phần, hoặc không đọc kỹ Schindler rồi vội vã kết luận về café và Beethoven như ta đã thấy.
Tôi ở Saigon khi viết những giòng này. Và thật là khó cho tôi vì tủ sách của tôi lại nằm ở Melbourne. Và cuốn tiểu sử của Schindler thì tôi đọc đã trên 30 năm nay, rất khó để tôi kiểm chứng những gì tôi nhớ. Thật may mắn cho tôi, thư viện của University Of Toronto có lưu một electronic copy trên Internet. Và tôi có cơ hội chứng minh cho bạn những gì tôi “phản bác” về 60 hạt café của Beethoven trên giấy trắng mực đen.
![ sg3 image001](/images/stories/MaiXuanVy/sg3_image001.png)
![ sg3 image002](/images/stories/MaiXuanVy/sg3_image002.png)
Tôi đã nói với bạn là nhỡ Beethoven có đếm thiếu hay thừa chừng chục hạt ông cũng không biết. Điều này Schindler không viết rõ trong cuốn tiểu sử. Nhưng ông có viết rõ ràng là Beethoven thích thứ rượu vang sản xuất ở vùng cao nguyên quanh vùng Buda hơn những thứ rượu vang từ các thứ nho trồng ở các vùng khác. Vậy mà Beethoven của chúng ta lại không phân biệt được thứ rượu đã được cất lâu năm và thứ rượu mới cất. Và đây là bằng chứng:
![ sg3 image004](/images/stories/MaiXuanVy/sg3_image004.jpg)
Bạn biết đấy, rượu vang lâu năm có thể lên đến vài ngàn đô một chai, và những chai rượu vang cất một hai năm chỉ dưới 10 đô là có.
Và thứ đến là 60 hạt café. Dưới đây là những gì Schindler viết:
![ sg3 image006](/images/stories/MaiXuanVy/sg3_image006.jpg)
![ sg3 image007](/images/stories/MaiXuanVy/sg3_image007.png)
Bạn thấy đấy. Schindler bảo là Beethoven đếm sai một vài hạt:
*lest his measure should mislead him to the amount of a bean or two*. Tôi cho cách viết ấy chỉ là rhetoric, Schindler có thể viết *mislead him to the amount of a*. Bạn cứ thử tưởng tượng đi. Trong lúc mời khách đến để pha café, vừa đếm vừa nới chuyện với khách, một người lơ đễnh như Beethoven đếm dư hay thiếu chục hạt là điều rất dễ xảy ra. Theo tôi, Beethoven chỉ chính xác lúc ông đếm nhịp –ông là chỉ huy dàn nhạc giao hưởng- và đếm tiền –bọn tây gọi ông là tight arse! **few tens or more**
Nói chuyện dàn nhạc, tôi nhớ lúc ông chỉ huy dàn nhạc trong buổi công diễn đầu tiên của Symphony số 9, ông đã vung vẩy cánh tay hộ pháp của ông –Beethoven rất đậm người- knock out tại chỗ cậu bé cầm đèn đứng cạnh soi nến cho ông đọc tổng phổ.
Và cũng chính trong trang viết tôi cắt dán ở trên, Schindler viết rõ Beethoven không phân biệt những đồ ăn đã cũ đã ôi, vì ông không hề quan tâm đến chất lượng của chúng từ lúc ông mua đến lúc nó hiện diện trên bàn ăn. Những thứ đồ ăn rất dễ hư như Parmesan cheese chỉ cần nửa ngày ở nhiệt độ như ở Saigon là không ăn được rồi.
Nên nhớ thời ấy chưa có tủ lạnh, và Vienna vào mùa hè, tức là từ tháng 6 đến tháng 8, nhiệt độ ở trong tầm 36 đến 39 độ bách phân. Nóng hơn Saigon.
Bạn có thể không tin những điều tôi nói.Nhưng bạn cứ thử nghĩ đi, một người như thế có thể là người “sành điệu” trong thưởng thức café và café thì phải pha chính xác 60 hạt như người ta phô trương hay không?
Dạo gần đây, có nhiều sách viết về café và Beethoven trên thế giới –chứ không riêng Việt Nam. Đặc biệt là một cuốn sách khá dầy – hơn 500 trang- của Mark Pendergrast, cuốn Uncommon Grounds: The History Of Coffee And How It Transformed Our World. Trong cuốn này, Beethoven được coi là người uống café sành điệu.
* * *
Nói cho công bằng, cuốn tiểu sử nói trên không hẳn là không giá trị nói theo kiểu vơ đũa cả nắm. Trong cuốn tiểu sử, Schindler đã cho độc giả những chi tiết cực kỳ quí giá về cách Beethoven chơi đàn, về tốc độ -tức là metronome markings- nguyên thủy của Beethoven. Mãi cho đến bây giờ, các musicologist và những người chơi nhạc Beethoven vẫn bị divided và không đồng ý với nhau về tốc độ do chính tay Beethoven ghi trên các trang bản thảo hoàn tất với chính thủ bút của ông. Những bất đồng này phát sinh từ những điều Schindler viết trong cuốn tiểu sử nói trên, so sánh với những ghi chép, những nhận xét của Czerny về metronome markings của thầy mình: Beethoven.
Đó là những ý kiến trái chiều, và những bất đồng tranh cãi trên tôi cho là đến vài trăm năm nữa vẫn sẽ chưa ngã ngũ.
Ta cũng biết, Beethoven dạy Czerny, Czerny dạy Liszt. Và Liszt dạy vô số học trò nổi tiếng như Eugen d'Albert, Hans von Bülow, Frederic Lamond, Moriz Rosenthal, Alexander Siloti, Carl Tausig, Karl Klindworth,
[Arthur Friedheim](https://en.wikipedia.org/wiki/Arthur_Friedheim)etc. Chỉ đơn cử một vài người nổi tiếng nhất thôi.
Arthur Friedheim là thầy của Rildia Bee O'Bryan thời bà còn là một thiếu nữ, sau này trở thành bà Cliburn, mẹ của Van Cliburn, cũng là thầy dạy vỡ lòng cho Van lúc anh lên ba. Lúc lớn lên vào trường Juliard School, Van Cliburn lại được học với Rosina Lhévinne, một đại diên cho trường phái Piano Nga khởi đi với Anton Rubinstein [3]. Van Cliburn là người Mỹ đầu tiên đoạt giải nhất Tchaikovsky năm 1958 trong thời chiến tranh lạnh. Người mà Sviatoslav Richter cho 100 điểm –trên thang điểm từ 1 tới 10- trong khi cho các thí sinh khác zero.
Gần đây nhất, Ivo Pogorelich, pianist người Nam Tư –cùng dự thi giải Chopin năm 1980 với Đặng Thái Sơn- đã “claim” mình là học trò đời thứ mấy gì gì đó của Liszt đấy thôi.
Sở dĩ tôi phải dài dòng thế cũng là vì Czerny, về ảnh hưởng của Czerny với lịch sử của đàn và cách chơi đàn dương cầm. Có thể nói, bất cứ ai học piano đều biết Czerny và các bài tập luyện ngón của ông. Và Czerny là đại diện cho lối chơi dương cầm “chính thống” của Âu châu từ thời Haydn, Mozart, Beethoven cho đến bây giờ.
Mà thôi, như tôi đã nói ở trên, những điều tôi vừa nói về cách Beethoven ăn mặc thế nào, ăn uống ra sao, uống café theo gout nào v.v… là những thứ vô bổ, trà dư tửu hậu. Bạn chỉ cần nghe nhạc của ông là đủ. Và chấm hết. Beethoven tồn tại đến bây giờ dù ông mất đã gần 200 năm cũng chỉ đơn giản là nhạc của ông –và nhạc của ông- mà thôi.
* * *
Tôi đứng trên sân thượng nhà Mạnh, gió lộng bốn bề. Và nhớ gió ở sân thượng nhà tôi gần 40 năm trước. Lúc ấy, nhà tôi cao vượt lên trên những ngôi nhà lân cận, từ sân thượng tôi có thể thấy được tháp chuông nhà thờ Huyện Sỹ, thấy được cả con đường Sương Nguyệt Ánh rợp bóng hai hàng dầu thẳng đứng, thấy được cả những ngọn cây xanh um lá ở vườn Tao Đàn. Bây giờ, sau bao nhiêu năm, những căn nhà chung quanh đã cao vượt lên, che hết tầm nhìn, che hết gió, lấy gần hết bầu trời cao và rộng của tôi mất rồi.
Nhà Mạnh thì khác, từ Bảy Hiền nhìn về hướng trung tâm Saigon, tầm mắt chừng như vô tận. Nhìn về hướng Tân Sơn Nhất thấy được đường chân trời, thấy những chiếc máy bay lên xuống với đèn chớp đỏ ở đuôi. Nhìn về hướng Bình Triệu Thủ Đức, có một cao ốc thật cao mà tôi và Mạnh không xác định được nó là building gì.
Và cũng vẫn nhìn về hướng ấy, thả tầm mắt để rơi xuống cầu Bình Triệu, đó là sông Saigon, đó là Thanh Đa nhà HN Sơn, nhà cậu Mai, cậu Doãn. Nhà của họa sĩ Bùi Quang Ngọc với một bức tranh lớn vẽ dở dang suốt ba năm trời. Có một dạo tôi đã đến đó hầu như hằng ngày, rồi buổi tối về ngang Thị Nghè, ghé qua nhà Hạnh ngồi nhìn Hạnh tập đàn. Những bài tập nhiều “wrong notes” của Czerny, những bài Valse vụng về chưa tròn câu của Chopin. Và cố gắng không cười –kẻo cô giận- khi Hạnh cực nhọc ráng ghép hai triplet ở tay phải cho vừa khớp với bốn dấu crochet ở tay trái. Nghe tiếng đàn guitar của Hiến vọng ra từ sau tấm màn dày: Tarrega, Sor, những bài transcript của Bach, Scalatti do Segovia chuyển soạn. Và Villa-Lobos với cái Prélude số 1 có những notes vuốt và các quãng ba chromatique đầy tâm trạng. Ngửi mùi café thơm lừng của chị Huyền đang rang trên sân thượng tỏa xuống. Nhìn anh Hùng thỉnh thoảng đạp xe về rồi vội vã hộc tốc đạp xe đi, mặt khắc đậm những âu lo của cuộc sống. Nghe tiếng Hằng nạt con mèo lúc nó lởn vởn đến gần bàn ăn. Đứa con nhỏ của chị Huyền khóc ấm ức khi con sẽ nhỏ vuột mất khỏi nắm tay cũng nhỏ của nó.
Và một sáng tháng mười hai, trời Saigon chợt trở lạnh bất ngờ. Trong cái không khí trong veo và yên tĩnh của mùa Đông bất chợt hiếm hoi ở Saigon buổi sáng ấy, chị Huyền từ sân thượng chạy xuống hốt hoảng:
*John Lennon chết rồi*. Nhìn chị run rẩy, tôi cứ ngỡ chị nghe tin dữ của anh Nam chồng chị từ trại cải tạo. May mắn, nó không phải là tin dữ của chị. Và rất không may, nó là tin dữ của cả thế giới.
Tôi nhớ mãi cái khí hậu của một sáng đầu tháng 12 ấy.
*There are places I remember in my life though some have changed*[3]. Giọng reverbated của John và giọng saccharine hát bè quãng ba của Paul. Phải. Cũng như bài hát ấy, có những nơi những chốn in đậm vào ký ức tôi. Dù có bao nhiêu dâu bể, bao nhiêu nước chảy qua cầu, tôi vẫn nhớ mãi. Những người trong căn nhà bên bờ kênh Nhiêu Lộc ở Thị Nghè ngày đó, với những cái tên luôn bắt đầu bằng vần H. Nhớ mùi café đang rang thơm lừng cả căn nhà. Và nhớ những ly café Hạnh mua cho tôi từ cái quán đầu ngõ.
* * *
Cùng với ngày tàn dần. Cùng với đêm buông xuống. Cùng với hàng triệu triệu vì sao lấp lánh của đêm mùa hè ở trên cao khi tôi ngước lên. Dù có chậm thật chậm vì những câu chuyện giữa hai ngụm café về tháng ngày xưa cũ, tôi và Mạnh cũng uống hết ly café. Chuyện của bọn tôi chưa hết nhưng ngày đã gần hết. Và ly café đã cạn hết. Tôi nhớ các bạn thời trung học của tôi Mạnh Cường Huy vào những mùa hè trước, khi bọn tôi lang thang ở những quán café trên đường Lê Lợi, trên đường Nguyễn Huệ, trên đường Trương Minh Giảng với phượng xanh từng tầng điệp điệp từng lớp lá biếc mầu ngọc bích. Mầu xanh ấy giờ của ai?
Và biết bao những quán khác. Bây giờ những quán ấy có quán còn quán mất. Có quán tôi nhớ có quán tôi quên. Là quán của ai bây giờ?
Tôi lặng lẽ ghi vào ký ức thêm một ly café đậm. Đậm caffein và đậm hương đêm Saigon. Ly café trên sân thượng lộng gió và trên đầu những chùm sử quân tử mãn khai.
**Mai Xuân Vỹ**
Chú thích:
[1] Hemingway đến Paris với tư cách là một phóng viên của tờ Toronto Star, sống và viết ở trong một căn apartment kém tiện nghi ven tả ngạn sông Seine trong những năm 1920s. Những người bạn trong circle của ông là Gertrude Stein, Scott Fitzgerald, James Joyce, Ezra Pound, Sylvia Beach, etc. Nếu bạn có xem cuốn phim gần đây của Woody Allen
*Midnight In Paris*, bạn sẽ “gặp” những người bạn của Hemingway vào thời điểm giữa hai thế chiến ấy. Số 74 rue du Cardinal Lemoine trong khu la tinh -latin quartier nằm trong địa phận hành chánh của hai quận 5 & 6- bên tả ngạn sông Seine là nơi ông viết The Sun Also Rises. Thực ra Hemingway ngụ ở nhiều nơi –mà tôi sẽ viết dài hơn vào một dịp khác- trong suốt thời gian từ 1921 đến 1926, và ông quay trở lại theo những đơn vị thuộc những lộ quân của Eisenhower vào giải phóng Paris. Lần sau cùng vào những năm 1950s, ông quay lại Hôtel Ritz để lấy các bản thảo và vật tùy thân gửi ở đó từ 30 năm trước. Những thứ ấy được đem về Mỹ trong một vali được làm riêng cho ông bởi nhà Louis Vuitton. *roman à clef*vào ngày 21 tháng 7 năm 1925. Người ta bảo ông viết cuốn ấy rất nhanh, những giòng đầu được viết xuống cuốn sổ nhỏ rút ra từ trong túi áo sờn cũ của ông ở một cái bàn cũng cũ kỹ như áo mũ của ông tại quán Aux Deux Magots trong chính ngày sinh nhật của ông, và hoàn tất nó chỉ trong vòng hai tháng sau đó. Đó là huyền thoại của The Old Man… Tôi cũng không thắc mắc về điều này. Bởi nó đẹp quá.
Một huyền thoại nữa là chuyện Hemingway “giải phóng” khách sạn Ritz.
Đó là một ngày tháng tám trong năm 1944 –một năm trước khi thế chiến II chính thức kết thúc. Đêm 24 rạng sáng ngày 25 của tháng ấy năm 1944, khi Đệ Tam Lộ Quân của tướng Patton và những đơn vị biệt phái của De Gaulle chủ yếu là những đơn vị của Sư Đoàn 2 Thiết Giáp -gồm những đơn vị đã bị tổn thất nặng do pháo binh của lực lượng phòng vệ Wehrmacht vòng đai Bắc sông Seine kể từ khi chiến dịch bắt đầu vào ngày 19 cùng tháng- từ phía bắc vượt sông Seine và Sư Đoàn 4 bộ binh Hoa Kỳ từ phía nam, đông nam dưới sự điều động của Eisenhower –tổng tư lệnh quân đồng minh- khép vòng vây tiến vào Paris. Mũi tấn công của sư đoàn này là Đại Đội 9 Thiết Giáp.
Tướng Philippe Leclerc vì “quốc thể” của cả nước Pháp nói chung và của toàn đội quân Pháp Tự Do của De Gaulle nói riêng –vâng, đây chính là bí danh trong chiến đấu của Bá tước de Hauteclocque, dòng dõi của các tướng lãnh trong những binh đoàn Thập Tự Quân từ nhiều thế kỷ trước, và các tướng lãnh trong binh đoàn viễn chinh Napoléon sang tận Mạc Tư Khoa, và cũng là tổng tư lệnh lực lượng viễn chinh Pháp trong Chiến tranh Đông Dương (1945-1946) tại Việt Nam – đã cãi lệnh chỉ huy trực tiếp của ông -là tướng Gerow thuộc Đệ Tam Lộ Quân dưới quyền chỉ huy trực tiếp của Patton- và tung những toán tiền quân vào Paris với duy nhất một sứ mệnh quyết tử: lập những “đầu cầu”, trong vòng 24 giờ sau khi xuất phát, cho cả Sư Đoàn.
Và khi toàn bộ các bộ phận của Sư Đoàn 2 Thiết Giáp đã vượt được sông Seine -chịu thêm rất nhiều tổn thất vì sức kháng cự mãnh liệt của vòng đai an ninh của hỗn hợp quân Wehrmacht và những đơn vị SS cuồng tín tuyệt đối trung thành với Hitler- Leclerc đã lệnh cho cả đoàn quân tơi tả mỏi mệt không hề chợp mắt suốt một tuần lễ của ông tiếp tục tiến xuống phía nam trong nỗ lực tuyệt vọng là phải vào Paris trước Sư Đoàn 2 Hoa Kỳ.
Và ông đã thành công. Đại Đội 9 Thiết Giáp do Đại Úy Raymond Dronne chỉ huy vượt qua Cổng Ý -Porte d'Italie- vào đến sân Tòa Đô Chính Paris vào đúng 9 giờ 22 phút tối 24 tháng 8. Đó là đơn vị đầu tiên của toàn thể lực lượng Đồng Minh trong chiến dịch giải phóng kinh đô ánh sáng vào đến Paris. Dronne đích thân leo xuống chiếc chiến xa chỉ huy M4 Sherman của mình, bước thẳng vào tổng hành dinh của Von Scholtitz yêu cầu viên tướng này đầu hàng.
Đúng 3:30 chiều ngày 25 tháng 8, những tay súng ở thành lũy cuối cùng của đạo quân Wehrmacht buông súng đầu hàng. Và trong khi khi tướng Dietrich von Choltitz –tư lệnh toàn bộ lực lượng Wehrmacht của Hitler ở Paris- chính thức đầu hàng tại sảnh lớn của Hôtel Meurice vào buổi chiều, Hemingway với súng trường Garant khoác lệch trên vai, nòng súng chúc mũi xuống đất, nhảy ra khỏi chiếc Jeep thắng gấp ở Place Vendôme, tuyên bố Hôtel Ritz –và cả hầm rượu của Ritz nữa- hoàn toàn tự do.
Place Vendôme. Tôi nhớ. Ở những phút đầu của Midnight In Paris, máy quay hình có dừng lại một giây ở tấm bảng đồng Place Vendôme. Nơi Chopin thở hơi cuối cùng.
[2] Brasserie Lipp, hay chỉ vắn tắt: Le Lipp như những Parisien thường gọi nó như vậy bây giờ, được chính phủ Pháp chính thức liệt vào danh sách bảo tồn vào đầu những năm 90s. Đây là nơi mà Malreaux -nhà văn và cũng là bộ trưởng văn hóa Pháp- đến đó ăn tối với Saint-Exupéry. Khách vào đó thỉnh thoảng có thể giật mình khi thấy François Mitterand, Pompidou, Giscard d’Estaing hay Jacques Chirac ngồi ăn ở một bàn bên cạnh.
[3] Ta có thể hiểu vì sao Van Cliburn chinh phục cả toàn thể ban giám khảo giải Tchaikovsky năm ấy: cách chơi đàn của Van có cái "big tone" của trường phái piano Nga -dùng lực của cả cánh tay chứ không chỉ cổ tay- là từ Rosina Lhevinne. Lúc ấy, năm 1958, là đỉnh điểm của chiến tranh lạnh. Nga vừa thành công trong việc đưa phi thuyền Sputnik vào vũ trụ tháng 10 năm trước. Trước Mỹ. Ban giám khảo -chủ tịch là OtarTaktakishvili- đã phải gọi cho Khrushchev xin chỉ thị. Khrushchev -cũng là người sành nhạc cổ điển như người tiền nhiệm Stalin trước đó- chỉ hỏi vắn tắt: anh ta chơi hay không? Tuyệt hay. Vậy thì cứ trao giải cho anh ta. Tôi đọc thấy ở một vài nguồn người ta bảo Khrushchev và Cliburn trở thành bạn sau đó. Tôi không kiểm chứng được thông tin trên. Bạn đọc ở đây:
[www.star-telegram.com/living/family/moms/article3834080.html](http://www.star-telegram.com/living/family/moms/article3834080.html)
Và Anton Rubinstein, người sáng lập ra Nhạc Viện St Petersburg, cũng chính là một trong những nguồn cảm hứng để Tolstoi viết cuốn
*Kreutzer Sonata,*khi ông ghé thăm Tolstoy ở điền trang Yasnaya Polyana vào những năm 1880s
[3] Tôi cũng nhớ mãi bài In My Life của John Lennon. Đây là bài hát sâu lắng trưởng thành đầu tiên của John Lennon và của cả nhóm The Beatles. Trước đó mấy tháng, cả nhóm gặp Bob Dylan. Dylan diễu cợt The Beatles về lyrics của bài
*I wanna hold your hand*do Paul Mc Cartney viết: *I get high*. (Tôi say/phê cần sa) trong khi lời nguyên thủy Paul viết là *I can’t hide*(Tôi không thể dấu đi được).
Bob Dylan đã nhắc nhở với cả nhóm The Beatles:
*Man, pay attention to your lyrics!*
Lennon, người có tính cách phức tạp nhất, và đặt lời hay nhất của cả nhóm đã học được bài học đó từ Bob Dylan. Kết quả là sự ra đời của bài “In my life” nói trên. Và sau đó Lennon đã phát biểu với báo chí:
*When I’m 30, I won’t be out there singing*“She Loves You”.
Cũng trong bài này, tôi không biết có bao nhiêu phần tribute của George Martin bởi những LP thời đó không ghi credit của George Martin –có lẽ là vì marketing. Tôi nhận ra một đoạn gian tấu nghe như clavecin mà không phải clavecin. Mãi nhiều năm sau, tôi mới biết đoạn interlude ấy do George Martin chơi trên dương cầm, sau đó được processed bằng cách “kéo” lên một tốc độ nhanh hơn và cao hơn một quãng 8 bằng kỹ thuật phòng thu của AMI.

P3P: CP="NOI ADM DEV PSAi COM NAV OUR OTRo STP IND DEM"

X-Frame-Options: SAMEORIGIN,SAMEORIGIN

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0,no-transform


text:
Liên hệ để có giá tốt nhất:
Miền Nam: 0937 825 735 - Mr Danh
Miền Bắc: 0969 577 699 - Mr Cảnh
Dù đã nhập được lô xe 1.000 xe từ Thái Lan về Việt Nam nhưng Honda CR-V vẫn rất khan hàng. Tạm thời, giá xe Honda CR-V vẫn giữ mức khá cao, bao gồm: CR-V L giá 1,073 tỷ đồng; CR-V E giá 963 triệu đồng; CR-V G giá 1,003 tỷ đồng.
Tuy nhiên theo thông tin mà Banxehoi.com ghi nhận được, giá xe Honda CR-V 7 chỗ nhập nguyên chiếc từ thị trường Thái Lan sẽ được điều chỉnh tăng giá bắt đầu từ tháng 7/2018. Đại diện Honda cho biết, nhiều khả năng giá bán lẻ Honda CR-V sẽ tăng 10 triệu đồng tại các đại lý trên toàn quốc.
Giá xe Honda Jazz tháng 6/2018 tiếp tục giữ ở mức: 544 triệu đồng với Jazz V, 594 triệu đồng với Jazz VX số tự động, 624 triệu đồng với Jazz RS. Honda Jazz được xem là mẫu xe chủ chốt của hãng xe Nhật Bản trong năm 2018.
Liên hệ để có giá tốt nhất:
Miền Nam: 0937 825 735 - Mr Danh
Miền Bắc: 0969 577 699 - Mr Cảnh
Giá xe Honda Civic tháng 6/2018 không thay đổi so với tháng trước, vẫn niêm yết ở mức 903 triệu với bản Civic Turbor, 831 triệu cho bản Civic G và 763 triệu đồng cho bản Civic E.
Chiếc xe được khách hàng Việt tin dùng - Honda Accord có mức giá bán trong tháng 6/2018 là 1,203 tỷ đồng.
Hiện tại, giá xe Honda City tháng 6/2018 tiếp tục 'nằm yên' ở mức 559 triệu đồng với phiên bản City tiêu chuẩn và 599 triệu đồng cho phiên bản City TOP.
Liên hệ để có giá tốt nhất:
Miền Nam: 0937 825 735 - Mr Danh
Miền Bắc: 0969 577 699 - Mr Cảnh
Chú ý: Đơn vị giá: triệu đồng
Thông tin tham khảo:
♦ Honda Motor là một công ty đa quốc gia của Nhật Bản, từng nổi tiếng với các mảng sản xuất xe máy, ô tô và máy bay, đặc biệt là chế tạo động cơ. Xe máy là lĩnh vực ấn tượng nhất thế giới của Honda và ô tô cũng không phải ngoại lệ. Với các mẫu xe phổ thông như Civic và Accord, Honda đã dần trở thành một tên tuổi đáng nhớ trong ngành công nghiệp ô tô thế giới, đặc biệt là tại thị trường kinh tế lớn nhất thế giới - Mỹ.
Honda có mặt tại Việt Nam đã được khoảng 2 thập kỷ. Thương hiệu này luôn được gắn liền với tâm trí người dân với những mẫu xe máy bền bỉ và tiết kiệm nhiên liệu. Trong lĩnh vực kinh doanh ô tô, Honda vẫn tiếp tục đem đến những tiêu chí đó, đồng thời phấn đấu đa dạng hóa sản phẩm đáp ứng tốt nhất nhu cầu của các khách hàng.
♦ Ưu điểm của ô tô Honda là có thiết kế trung tính, được ứng dụng nhiều công nghệ tiên tiến và tiết kiệm nhiên liệu.
♦ Nhược điểm của ô tô Honda là giá thành cao đối với các mẫu xe nhập khẩu nguyên chiếc Thái Lan.
♦ Một số dòng xe nổi bật của Honda:
1. Honda CR-V
Honda CR-V là mẫu crossover cỡ nhỏ, được Honda sản xuất lần đầu từ năm 1995 tại Nhật Bản và Anh để xuất ra thị trường toàn cầu. Đến thế hệ thứ hai, Honda CR-V trở nên to lớn hơn và được phát triển dựa trên nền tảng gầm bệ của xe Honda Civic thế hệ thứ 7. Vốn là một mẫu crossover 5 chỗ nhưng cho đến năm 2017, thế hệ thứ 5 của xe CR-V đã được đưa ra thêm phiên bản 7 chỗ ngồi.
Được trình làng tại thị trường trong nước vào tháng 12/2008, CR-V là sản phẩm thứ hai của Honda Việt Nam, sau Civic. Thế hệ tiếp theo của mẫu xe này xuất hiện vào năm 2013 và đang tiếp tục được bán ra cho đến nay. CR-V được khách hàng đánh giá cao bởi không gian nội thất rộng rãi và cảm giác lái tốt.
- Động cơ tăng áp mạnh mẽ giúp vận hành và tiết kiệm nhiên liệu hơn
- Khoang cabin rộng rãi, yên tĩnh
- Thiết kế nội thất cải tiến, tập trung vào người lái.
- Thiếu nút chỉnh hệ thống giải trí riêng biệt
- Hệ thống định vị không quá đáng tin.
► Honda CR-V có 3 phiên bản tại thị trường Việt Nam: CR-V 2.0L AT, CR-V 2.4L AT, CR-V L, CR-V E.
2. Honda City
Honda City lần đầu xuất hiện vào năm 1981 dưới dạng một mẫu xe cỡ nhỏ, được phân phối cho các thị trường Nhật, Úc và châu Âu. Mẫu xe này từng bị Honda khai tử vào năm 1993, sau đó quay trở lại vào năm 1996 và thời gian đầu chỉ hướng tới thị trường Đông Nam Á. Honda City được coi là phiên bản sedan của mẫu hatchback Honda Jazz (hay còn gọi là Honda Fit) bởi cùng được phát triển trên cùng hệ thống gầm bệ.
Cho đến nay, Honda City đã trải qua 6 thế hệ. Xe được trình làng tại Việt Nam vào năm 2013, khá muộn so với một số đối thủ khác cùng phân khúc, nhưng lại nhận được lợi thế về những trang bị hiện đại hơn hẳn. Thời gian đầu, đơn hàng đặt xe City tăng chóng mặt, khiến dây chuyền không sản xuất kịp và khách hàng phải chờ đợi mới có thể nhận được xe.
Vào tháng 6/2017, Honda Việt Nam đã phân phối những chiếc City bản nâng cấp mới 2017 với những cải tiến về công nghệ. Nhắm tới đối tượng khách hàng cá nhân trẻ và cá tính, giờ đây Honda City đã được lược bỏ đi phiên bản số sàn và chỉ sở hữu duy nhất hộp số tự động vô cấp.
- Thiết kế trẻ trung, hiện đại
- Đèn chiếu sáng LED
- Trang bị cao cấp: màn hình cảm ứng 6,8 inch, đề nổ thông minh, âm thanh 8 loa, kiểm soát hành trình, hỗ trợ khởi hành ngang dốc, cân bằng điện tử, camera lùi, 6 túi khí,...
- Động cơ mạnh mẽ, tiết kiệm nhiên liệu; hộp số vô cấp (CVT) êm ái
- Bán kính vòng quay lớn khiến khó xoay sở trong ngõ hẹp
- Hệ thống treo cứng
- Hệ thống điều hòa làm mát chậm và không sâu
► Honda City có 3 phiên bản tại thị trường Việt Nam: Honda City CVT, Honda City TOP.
3. Honda Civic
Honda Civic thế hệ đầu tiên được sản xuất vào năm 1972 và bán ra trong năm sau đó. Xe được trang bị động cơ 4 xi-lanh, công suất 50 mã lực, với đủ các kiểu dáng, từ coupe, hatchback ba cửa, hatchback 5 cửa cho đến station wagon. Cho đến nay, Honda Civic đã đến đời thứ 10. Thế hệ mới nhất của mẫu xe này có rất nhiều đột phá so với trước đó, từ thiết kế cho đến công nghệ.
Tại thị trường trong nước, Honda Civic là mẫu ô tô đầu tiên được Honda Việt Nam xuất xưởng. Sự ra mắt của mẫu sedan hạng C này đã đánh dấu mốc khởi đầu của hãng Honda trong lịch vực ô tô tại thị trường Việt kể từ năm 2006. Sau đó không lâu, Civic đã chiếm được thị phần lớn trong phân khúc và được nhiều người tiêu dùng ưa chuộng.
Đến năm 2012, thế hệ thứ 9 của Honda Civic được trình làng lại khiến cho doanh số của mẫu xe này ngày càng suy giảm. Tại Triển lãm ô tô Việt Nam 2016, Honda Civic thế hệ thứ 10 với hàng loạt đột phá đã về nước. Trên thế giới, mẫu xe này được đánh giá khá cao và được nhiều người tin tưởng lựa chọn. Tuy nhiên, những chiếc Civic nhập khẩu nguyên chiếc đang gặp phải rào cản về giá bán trong nước.
- Thiết kế thời trang, thể thao; kiểu dáng lai coupe
- Đèn chiếu sáng LED
- Động cơ tăng áp VTEC Turbo 1.5L mạnh mẽ mà tiết kiệm nhiên liệu
- Nhiều công nghệ hiện đại: màn hình 7 inch tích hợp Android Auto và Apple CarPlay, cửa sổ trời chỉnh điện, đề nổ thông minh, hỡ trợ khởi hành ngang dốc, chống trượt, phanh đỗ điện tử, 6 túi khí,...
- Gầm xe hơi thấp so với các đối thủ trong phân khúc
- Giá bán cao
► Honda Civic có 1 phiên bản tại thị trường Việt Nam: Honda Civic Vtec Turbo.
4. Honda Accord
Honda Accord được sản xuất lần đầu vào năm 1976. Mặc dù có mặt với đầy đủ các kiểu dáng coupe, wagon, hatchback hay crossover nhưng mẫu xe này vẫn nổi tiếng nhất với phom sedan. Vào năm 1982, Accord trở thành mẫu xe Nhật Bản đầu tiên được sản xuất tại Mỹ và nhanh chóng trở thành một trong những sản phẩm ô tô bán chạy nhất.
Trải qua 40 năm phát triển với 9 thế hệ, Honda Accord đã liên tiếp gặt hái thành công trong doanh số về cho hãng xe Nhật Bản và giành được niềm tin của người tiêu dùng. Để đạt được sản lượng bán hàng tốt như vậy, mẫu xe Accord đã liên tục được hãng Honda nâng cấp những công nghệ tiên tiến cùng với thiết kế vô cùng hiện đại.
Thế hệ hiện tại của Honda Accord được ra mắt tại Việt Nam kể từ năm 2014. Mẫu sedan hạng D được trang bị khá nhiều công nghệ hiện đại hơn các đối thủ cùng phân khúc và được nhập khẩu nguyên chiếc từ Thái Lan.
- Thiết kế trẻ trung mà vẫn lịch lãm, sang trọng
- Nội thất rộng rãi
- Đèn chiếu sáng LED
- Khả năng vận hành đầm, chắc; cách âm tốt
- Có tùy chỉnh chế độ lái
- Hệ thống treo hơi cứng
- Giá bán cao
► Honda Accord có 1 phiên bản tại thị trường Việt Nam.
* Lưu ý: Đây là giá niêm yết tại 1 số showroom. Giá xe ô tô này chỉ mang tính chất tham khảo. Để có thông tin giá chính xác, vui lòng xem chi tiết tại mục Tin bán ô tô

markdown:
**Liên hệ để có giá tốt nhất: ** **Miền Nam: ** __ - Mr Danh 0937 825 735__ **Miền Bắc: **
Dù đã nhập được lô xe 1.000 xe từ Thái Lan về Việt Nam nhưng Honda CR-V vẫn rất khan hàng. Tạm thời, giá xe Honda CR-V vẫn giữ mức khá cao, bao gồm: CR-V L giá 1,073 tỷ đồng; CR-V E giá 963 triệu đồng; CR-V G giá 1,003 tỷ đồng.
Tuy nhiên theo thông tin mà Banxehoi.com ghi nhận được, giá xe Honda CR-V 7 chỗ nhập nguyên chiếc từ thị trường Thái Lan sẽ được điều chỉnh tăng giá bắt đầu từ tháng 7/2018. Đại diện Honda cho biết, nhiều khả năng giá bán lẻ Honda CR-V sẽ tăng 10 triệu đồng tại các đại lý trên toàn quốc.
Giá xe Honda Jazz tháng 6/2018 tiếp tục giữ ở mức: 544 triệu đồng với Jazz V, 594 triệu đồng với Jazz VX số tự động, 624 triệu đồng với Jazz RS. Honda Jazz được xem là mẫu xe chủ chốt của hãng xe Nhật Bản trong năm 2018.
**Liên hệ để có giá tốt nhất:** **Miền Nam: ** __ - Mr Danh 0937 825 735__ **Miền Bắc: **
Giá xe
**Honda Civic** tháng 6/2018 không thay đổi so với tháng trước, vẫn niêm yết ở mức 903 triệu với bản Civic Turbor, 831 triệu cho bản Civic G và 763 triệu đồng cho bản Civic E.
Chiếc xe được khách hàng Việt tin dùng
** - **Honda Accord có mức giá bán trong tháng 6/2018 là 1,203 tỷ đồng.
Hiện tại,
** giá xe Honda City** tháng 6/2018 tiếp tục 'nằm yên' ở mức 559 triệu đồng với phiên bản City tiêu chuẩn và 599 triệu đồng cho phiên bản City TOP. **Liên hệ để có giá tốt nhất:** **Miền Nam: ** __ - Mr Danh 0937 825 735__ **Miền Bắc: **
|Dòng xe||Động cơ/hộp số||Công suất/Mô-men xoắn||Giá tháng
|
5/2018
|Giá tháng
|
6/2018
|Mức chênh|
|City||1.5L-CVT||118/145||559||559||0|
|City TOP||1.5L-CVT||118/145||599||599||0|
|Civic VTEC Turbo||1.5L-CVT||170/220||903||903||0|
|Civic G||-||-||831||831||0|
|Civic E||-||-||763||763||0|
|Accord||2.4L-5AT||175/225||1203||1203||0|
|New CR-V L||-||-||1073||1073||0|
|New CR-V E||-||-||963||963||0|
|New CR-V G||-||-||1003||1003||0|
|Odyssey||2.4L-CVT||173/225||1990||1990||0|
|Jazz V||-||-||544||544||0|
|Jazz VX||-||-||594||594||0|
|Jazz RS||-||-||624||624||0|*Chú ý: Đơn vị giá: triệu đồng* **Thông tin tham khảo:**
♦ Honda Motor là một công ty đa quốc gia của Nhật Bản, từng nổi tiếng với các mảng sản xuất xe máy, ô tô và máy bay, đặc biệt là chế tạo động cơ. Xe máy là lĩnh vực ấn tượng nhất thế giới của Honda và ô tô cũng không phải ngoại lệ. Với các mẫu xe phổ thông như Civic và Accord, Honda đã dần trở thành một tên tuổi đáng nhớ trong ngành công nghiệp ô tô thế giới, đặc biệt là tại thị trường kinh tế lớn nhất thế giới - Mỹ.
Honda có mặt tại Việt Nam đã được khoảng 2 thập kỷ. Thương hiệu này luôn được gắn liền với tâm trí người dân với những mẫu xe máy bền bỉ và tiết kiệm nhiên liệu. Trong lĩnh vực kinh doanh ô tô, Honda vẫn tiếp tục đem đến những tiêu chí đó, đồng thời phấn đấu đa dạng hóa sản phẩm đáp ứng tốt nhất nhu cầu của các khách hàng.
♦ Ưu điểm của ô tô Honda là có thiết kế trung tính, được ứng dụng nhiều công nghệ tiên tiến và tiết kiệm nhiên liệu.
♦ Nhược điểm của ô tô Honda là giá thành cao đối với các mẫu xe nhập khẩu nguyên chiếc Thái Lan.
♦
__Một số dòng xe nổi bật của Honda:__ **1. Honda CR-V**
Honda CR-V là mẫu crossover cỡ nhỏ, được Honda sản xuất lần đầu từ năm 1995 tại Nhật Bản và Anh để xuất ra thị trường toàn cầu. Đến thế hệ thứ hai,
[ trở nên to lớn hơn và được phát triển dựa trên nền tảng gầm bệ của xe Honda Civic thế hệ thứ 7. Vốn là một mẫu crossover 5 chỗ nhưng cho đến năm 2017, thế hệ thứ 5 của xe CR-V đã được đưa ra thêm phiên bản 7 chỗ ngồi. Honda CR-V](/xe-honda-cr-v)
Được trình làng tại thị trường trong nước vào tháng 12/2008, CR-V là sản phẩm thứ hai của Honda Việt Nam, sau Civic. Thế hệ tiếp theo của mẫu xe này xuất hiện vào năm 2013 và đang tiếp tục được bán ra cho đến nay. CR-V được khách hàng đánh giá cao bởi không gian nội thất rộng rãi và cảm giác lái tốt.
- Động cơ tăng áp mạnh mẽ giúp vận hành và tiết kiệm nhiên liệu hơn
- Khoang cabin rộng rãi, yên tĩnh
- Thiết kế nội thất cải tiến, tập trung vào người lái.
- Thiếu nút chỉnh hệ thống giải trí riêng biệt
- Hệ thống định vị không quá đáng tin.
► Honda CR-V có 3 phiên bản tại thị trường Việt Nam: CR-V 2.0L AT, CR-V 2.4L AT, CR-V L, CR-V E.
**2. Honda City**
Honda City lần đầu xuất hiện vào năm 1981 dưới dạng một mẫu xe cỡ nhỏ, được phân phối cho các thị trường Nhật, Úc và châu Âu. Mẫu xe này từng bị Honda khai tử vào năm 1993, sau đó quay trở lại vào năm 1996 và thời gian đầu chỉ hướng tới thị trường Đông Nam Á. Honda City được coi là phiên bản sedan của mẫu hatchback Honda Jazz (hay còn gọi là Honda Fit) bởi cùng được phát triển trên cùng hệ thống gầm bệ.
Cho đến nay,
[ đã trải qua 6 thế hệ. Xe được trình làng tại Việt Nam vào năm 2013, khá muộn so với một số đối thủ khác cùng phân khúc, nhưng lại nhận được lợi thế về những trang bị hiện đại hơn hẳn. Thời gian đầu, đơn hàng đặt xe City tăng chóng mặt, khiến dây chuyền không sản xuất kịp và khách hàng phải chờ đợi mới có thể nhận được xe. Honda City](/xe-honda-city)
Vào tháng 6/2017, Honda Việt Nam đã phân phối những chiếc City bản nâng cấp mới 2017 với những cải tiến về công nghệ. Nhắm tới đối tượng khách hàng cá nhân trẻ và cá tính, giờ đây Honda City đã được lược bỏ đi phiên bản số sàn và chỉ sở hữu duy nhất hộp số tự động vô cấp.
- Thiết kế trẻ trung, hiện đại
- Đèn chiếu sáng LED
- Trang bị cao cấp: màn hình cảm ứng 6,8 inch, đề nổ thông minh, âm thanh 8 loa, kiểm soát hành trình, hỗ trợ khởi hành ngang dốc, cân bằng điện tử, camera lùi, 6 túi khí,...
- Động cơ mạnh mẽ, tiết kiệm nhiên liệu; hộp số vô cấp (CVT) êm ái
- Bán kính vòng quay lớn khiến khó xoay sở trong ngõ hẹp
- Hệ thống treo cứng
- Hệ thống điều hòa làm mát chậm và không sâu
► Honda City có 3 phiên bản tại thị trường Việt Nam: Honda City CVT, Honda City TOP.
**3. Honda Civic**
Honda Civic thế hệ đầu tiên được sản xuất vào năm 1972 và bán ra trong năm sau đó. Xe được trang bị động cơ 4 xi-lanh, công suất 50 mã lực, với đủ các kiểu dáng, từ coupe, hatchback ba cửa, hatchback 5 cửa cho đến station wagon. Cho đến nay, Honda Civic đã đến đời thứ 10. Thế hệ mới nhất của mẫu xe này có rất nhiều đột phá so với trước đó, từ thiết kế cho đến công nghệ.
Tại thị trường trong nước,
[ là mẫu ô tô đầu tiên được Honda Việt Nam xuất xưởng. Sự ra mắt của mẫu sedan hạng C này đã đánh dấu mốc khởi đầu của hãng Honda trong lịch vực ô tô tại thị trường Việt kể từ năm 2006. Sau đó không lâu, Civic đã chiếm được thị phần lớn trong phân khúc và được nhiều người tiêu dùng ưa chuộng. Honda Civic](/xe-honda-civic)
Đến năm 2012, thế hệ thứ 9 của Honda Civic được trình làng lại khiến cho doanh số của mẫu xe này ngày càng suy giảm. Tại Triển lãm ô tô Việt Nam 2016, Honda Civic thế hệ thứ 10 với hàng loạt đột phá đã về nước. Trên thế giới, mẫu xe này được đánh giá khá cao và được nhiều người tin tưởng lựa chọn. Tuy nhiên, những chiếc Civic nhập khẩu nguyên chiếc đang gặp phải rào cản về giá bán trong nước.
- Thiết kế thời trang, thể thao; kiểu dáng lai coupe
- Đèn chiếu sáng LED
- Động cơ tăng áp VTEC Turbo 1.5L mạnh mẽ mà tiết kiệm nhiên liệu
- Nhiều công nghệ hiện đại: màn hình 7 inch tích hợp Android Auto và Apple CarPlay, cửa sổ trời chỉnh điện, đề nổ thông minh, hỡ trợ khởi hành ngang dốc, chống trượt, phanh đỗ điện tử, 6 túi khí,...
- Gầm xe hơi thấp so với các đối thủ trong phân khúc
- Giá bán cao
► Honda Civic có 1 phiên bản tại thị trường Việt Nam: Honda Civic Vtec Turbo.
**4. Honda Accord**
Honda Accord được sản xuất lần đầu vào năm 1976. Mặc dù có mặt với đầy đủ các kiểu dáng coupe, wagon, hatchback hay crossover nhưng mẫu xe này vẫn nổi tiếng nhất với phom sedan. Vào năm 1982, Accord trở thành mẫu xe Nhật Bản đầu tiên được sản xuất tại Mỹ và nhanh chóng trở thành một trong những sản phẩm ô tô bán chạy nhất.
Trải qua 40 năm phát triển với 9 thế hệ,
[ đã liên tiếp gặt hái thành công trong doanh số về cho hãng xe Nhật Bản và giành được niềm tin của người tiêu dùng. Để đạt được sản lượng bán hàng tốt như vậy, mẫu xe Accord đã liên tục được hãng Honda nâng cấp những công nghệ tiên tiến cùng với thiết kế vô cùng hiện đại. Honda Accord](/xe-honda-accord)
Thế hệ hiện tại của Honda Accord được ra mắt tại Việt Nam kể từ năm 2014. Mẫu sedan hạng D được trang bị khá nhiều công nghệ hiện đại hơn các đối thủ cùng phân khúc và được nhập khẩu nguyên chiếc từ Thái Lan.
- Thiết kế trẻ trung mà vẫn lịch lãm, sang trọng
- Nội thất rộng rãi
- Đèn chiếu sáng LED
- Khả năng vận hành đầm, chắc; cách âm tốt
- Có tùy chỉnh chế độ lái
- Hệ thống treo hơi cứng
- Giá bán cao
► Honda Accord có 1 phiên bản tại thị trường Việt Nam.
** Lưu ý: Đây là giá niêm yết tại 1 số showroom. Giá xe ô tô này chỉ mang tính chất tham khảo. Để có thông tin giá chính xác, vui lòng xem chi tiết tại mục Tin bán ô tô*

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Cache-Control: private

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Set-Cookie: BXHSERVERID=B; path=/

Connection: close


text:
Xu thế phát triển của ngành bao bì (P1)
Công ty Bao Bì Bình Minh đã hoạt động trong ngành bao bì với kinh nghiệm trên 10 năm.
Sẽ phân trích xu thế phát triển tại của ngành bao bì ở Việt Nam cho những ai quan tâm đến phát triển chiến lược bao bì sản phẩm cho doanh nghiệp của mình trong thời buổi cạnh tranh ngày nay.
– Xu hướng phát triển của ngành bao bì (P2).
Khi mua một món hàng người tiêu dùng không chỉ trả tiền cho sản phẩm của mình cần mua mà còn phải thanh toán một khoản chi phí không nhỏ cho bao bì. Trong một số trường hợp chi phí này lến đến 30% hoặc lớn hơn 30% tổng giá trị thanh toán, nhưng người mua vẫn vui lòng chấp nhận. Vì sao như vậy?
Các nhà sản xuất bao bì phải cân nhắc kỹ lưỡng khi quyết định xem sẽ phải làm như thế nào để bao bì phải là một thể thống nhất với sản phẩm bên trong và góp phần gia tăng giá trị của sản phẩm. Chẳng những thế, bao bì còn phải có tính kinh tế, nghĩa là với một lượng vật liệu tối thiểu phải có số thành phẩm tối đa. Bao bì phải vừa khít, quá trình đóng gói sản phẩm dễ dàng ít tốn thời gian, giảm thiểu số màu in nhưng đạt hiệu quả trình bầy…
Có một điều quan trọng mà chúng ta cần ghi nhớ: Bao bì có tính động và thường xuyên thay đổi, vật liệu đòi hỏi phương pháp sản xuất mới vì vậy cần có thiết bị mới. Chu kỳ thay đổi sẽ ngày càng nhanh. Chất lượng bao bì sẽ ngày càng tốt hơn.
Ngoài ra, để đáp ứng thị hiếu người tiêu dùng, quảng cáo sản phẩm bao bì cần phải được thiết kế tạo nên sự hấp dẫn, nổi bật của sản phẩm bên trong, phân biệt dễ dàng sản phẩm của nhà sản xuất này với nhà sản xuất khác…Bao bì phải đẹp và hấp dẫn. Màu sắc, hình ảnh, thông tin phải đáp ứng yêu cầu của nhà sản xuất sản phẩm. Màu phải bền với thời gian, ánh sáng, phải giống nhau giữa các đợt in khác nhau. Khi thiết kế bao bì phải thể hiện đầy đủ các thông tin về sản phẩm bên trong, đáp ứng được yêu cầu của nhà sản xuất lẫn người tiêu dùng: Ngày sản xuất, thời hạn sử dụng, nguồn gốc sản phẩm, thành phần, hướng dẫn sử dụng… Trong một số trường hợp yêu cầu này cực kỳ nghiêm khắc như những bao bì dược phẩm.
Tuy vậy, tương lai công nghiệp bao bì sẽ phải đối đầu với những thách thức lớn về công nghệ, đó là khuynh hướng bao bì phải mỏng, nhẹ, an toàn hơn cho môi trường, năng suất đóng gói cao, in ấn đẹp hơn. Trong khi đó thì nguyên vật liệu phục vụ cho sản xuất bao bì ngày càng khan hiếm, yêu cầu của khách hàng đối với nhà sản xuất bao bì ngày càng khắt khe và đòi hỏi cao hơn, đồng thời sự quản lý của chính phủ ngày càng nghiêm khắc.
Trả lời về xu hướng bao bì toàn cầu, ông Herry Debney – Chủ tỉnh hội đồng bao bì Úc có nêu: “Cắt giảm chi phí; rút ngắn quá trình sản xuất; bao bì tiện lợi; thời gian sử dụng được kéo dài; hệ thống phân phối tiên tiến và quản lý hiệu quả kênh phân phối; bao bì như một công cụ marketing; quan tâm đến môi trường; thương mại điện tử và xu hướng toàn cầu hóa”.
Dưới đây là một địa chỉ công ty bao bì uy tín .
Công ty Bao Bì Bình Minh Pat với kinh nghiệm hoạt động trong ngành bao bì trên 10 năm . Chuyên sản xuất bao bì : thùng carton, hộp giấy, túi giấy, kệ giấy, in tem, nhãn, lịch, hóa đơn, catalogue,… uy tín chất lượng cao.
- Nếu Quý khách có nhu cầu hay quan tâm đến sản phẩm bao bì, xin vui lòng gửi “các quy cách” đặc điểm kỹ thuật cho chúng tôi . Để chúng tôi báo giá lại cho bạn trong thời gian sớm nhất.
- Niềm vui của Chúng tôi là thiết kế đồ họa dành riêng cho bạn! tạo ra tác phẩm nghệ thuật được hoan nghênh! Các file mẫu AI, PDF hoặc JPEG chuẩn sẻ được chuyển đến tay bạn .
- Bất kỳ câu hỏi hay yêu cầu đặt hàng xin gửi về điạ chỉ Email: info@baobibinhminh.vn hoặc gọi cho chúng tôi 08. 3592 6229 hay nói chuyện trên Skype, TradeManager hỗ trợ khách hàng !
Ý kiến của bạn:

markdown:
# Xu thế phát triển của ngành bao bì (P1)
**Công ty Bao Bì Bình Minh** đã hoạt động trong ngành bao bì với kinh nghiệm trên 10 năm.
Sẽ phân trích xu thế phát triển tại của ngành bao bì ở Việt Nam cho những ai quan tâm đến phát triển chiến lược bao bì sản phẩm cho doanh nghiệp của mình trong thời buổi cạnh tranh ngày nay.
–
**Xu hướng phát triển của ngành bao bì (P2).**
Khi mua một món hàng người tiêu dùng không chỉ trả tiền cho sản phẩm của mình cần mua mà còn phải thanh toán một khoản chi phí không nhỏ cho
**bao bì**. Trong một số trường hợp chi phí này lến đến 30% hoặc lớn hơn 30% tổng giá trị thanh toán, nhưng người mua vẫn vui lòng chấp nhận. Vì sao như vậy? ![ Hộp giấy in offset ](https://baobibinhminh.vn/wp-content/uploads/2014/03/IMG_3300.jpg)
![ Hộp giấy in offset ](https://baobibinhminh.vn/wp-content/uploads/2014/03/IMG_3300.jpg)
Các
**nhà sản xuất bao bì** phải cân nhắc kỹ lưỡng khi quyết định xem sẽ phải làm như thế nào để bao bì phải là một thể thống nhất với sản phẩm bên trong và góp phần gia tăng giá trị của sản phẩm. Chẳng những thế, bao bì còn phải có tính kinh tế, nghĩa là với một lượng vật liệu tối thiểu phải có số thành phẩm tối đa. **Bao bì** phải vừa khít, quá trình đóng gói sản phẩm dễ dàng ít tốn thời gian, giảm thiểu số màu in nhưng đạt hiệu quả trình bầy…
Có một điều quan trọng mà chúng ta cần ghi nhớ:
[ có tính động và thường xuyên thay đổi, vật liệu đòi hỏi phương pháp sản xuất mới vì vậy cần có thiết bị mới. Chu kỳ thay đổi sẽ ngày càng nhanh. Chất lượng bao bì sẽ ngày càng tốt hơn. Bao bì](https://baobibinhminh.vn/tag/bao-bi/)
Ngoài ra, để đáp ứng thị hiếu người tiêu dùng, quảng cáo sản phẩm bao bì cần phải được thiết kế tạo nên sự hấp dẫn, nổi bật của sản phẩm bên trong, phân biệt dễ dàng sản phẩm của nhà sản xuất này với nhà sản xuất khác…
**Bao bì** phải đẹp và hấp dẫn. Màu sắc, hình ảnh, thông tin phải đáp ứng yêu cầu của nhà sản xuất sản phẩm. Màu phải bền với thời gian, ánh sáng, phải giống nhau giữa các đợt in khác nhau. Khi [ phải thể hiện đầy đủ các thông tin về sản phẩm bên trong, đáp ứng được yêu cầu của nhà sản xuất lẫn người tiêu dùng: Ngày sản xuất, thời hạn sử dụng, nguồn gốc sản phẩm, thành phần, hướng dẫn sử dụng… Trong một số trường hợp yêu cầu này cực kỳ nghiêm khắc như những thiết kế bao bì](https://baobibinhminh.vn/thiet-ke-bao-bi/) **bao bì dược phẩm**. ![ thùng carton 5 lớp](https://baobibinhminh.vn/wp-content/uploads/2014/03/DSC04376.jpg)
![ thùng carton 5 lớp](https://baobibinhminh.vn/wp-content/uploads/2014/03/DSC04376.jpg)
Xu thế phát triển của ngành bao bì
Tuy vậy, tương lai công nghiệp bao bì sẽ phải đối đầu với những thách thức lớn về công nghệ, đó là
**khuynh hướng bao bì** phải mỏng, nhẹ, an toàn hơn cho môi trường, năng suất đóng gói cao, in ấn đẹp hơn. Trong khi đó thì nguyên vật liệu phục vụ cho sản xuất bao bì ngày càng khan hiếm, yêu cầu của khách hàng đối với nhà sản xuất bao bì ngày càng khắt khe và đòi hỏi cao hơn, đồng thời sự quản lý của chính phủ ngày càng nghiêm khắc.
Trả lời về
**xu hướng bao bì** toàn cầu, ông Herry Debney – Chủ tỉnh hội đồng bao bì Úc có nêu: “Cắt giảm chi phí; rút ngắn quá trình sản xuất; bao bì tiện lợi; thời gian sử dụng được kéo dài; hệ thống phân phối tiên tiến và quản lý hiệu quả kênh phân phối; bao bì như một công cụ marketing; quan tâm đến môi trường; thương mại điện tử và xu hướng toàn cầu hóa”.
Dưới đây là một địa chỉ công ty bao bì uy tín .
Công ty
** với kinh nghiệm hoạt động trong ngành bao bì trên 10 năm . Chuyên sản xuất bao bì : Bao Bì Bình Minh Pat ** [,](https://baobibinhminh.vn/category/san-pham/thung-carton/) **thùng carton** **hộp giấy**, túi giấy, kệ giấy, in tem, nhãn, lịch, hóa đơn, catalogue,… uy tín chất lượng cao.
- Nếu Quý khách có nhu cầu hay quan tâm đến sản phẩm bao bì, xin vui lòng gửi “các quy cách” đặc điểm kỹ thuật cho chúng tôi . Để chúng tôi báo giá lại cho bạn trong thời gian sớm nhất.
- Niềm vui của Chúng tôi là thiết kế đồ họa dành riêng cho bạn! tạo ra tác phẩm nghệ thuật được hoan nghênh! Các file mẫu AI, PDF hoặc JPEG chuẩn sẻ được chuyển đến tay bạn .
- Bất kỳ câu hỏi hay yêu cầu đặt hàng xin gửi về điạ chỉ Email: info@baobibinhminh.vn hoặc gọi cho chúng tôi 08. 3592 6229 hay nói chuyện trên Skype, TradeManager hỗ trợ khách hàng !
## Ý kiến của bạn: Hủy

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Server: Apache

Pragma: public

Cache-Control: max-age=3600, public

Vary: Accept-Encoding

X-Powered-By: W3 Total Cache/0.9.7

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
Xung quanh câu chuyện tìm thấy hai tấm bia đá cổ ở xã Kiến Thiết, huyện Tiên Lãng (Hải Phòng), Giám đốc Sở Văn hóa - Thể thao TP Hải Phòng Lê Văn Quý đã chia sẻ với báo Đất Việt về hai tấm bia đá cổ được tìm thấy trên địa bàn.
Hai tấm bia đá được tìm thấy ở khu vực bờ sông Văn Úc. Ảnh: Người Lao động
Theo đó, ông Quý cho rằng: "Việc tự do đào bới, không có văn bản, giấy phép của Bộ Văn hóa - Thể thao & Du lịch, không có quy hoạch gì cả, không có ý kiến khảo cổ như vậy là hiện vật trôi nổi rồi, không có nguồn gốc cũng chưa có cơ sở nghiên cứu gì".
Theo vị Giám đốc Sở Văn hóa, hai tấm bia đá cổ không phải do người dân trong quá trình trồng cấy, hành nghề mưu sinh vô tình tìm thấy mà đây là hành động có tính toán kỹ lưỡng một một nhóm người tự xưng là đại diện của trường Đại học nào đó tại Hà Nội.
"Vấn đề này còn có nhiều yếu tố. Nhóm này tự xưng là nghiên cứu độc lập tìm đến không có giấy phép gì cả rồi tự đào bới và tuyên bố tìm thấy tấm bia đá. Hành động này là có ý thức để tìm kiếm hiện vật. Và vì không có giấy phép nên việc này là không có tính pháp lý" - ông Quý nhấn mạnh.
Giám đốc Lê Văn Quý cho rằng, trong trường hợp người dân tìm thấy hiện vật thì Sở Văn hóa sẽ giao cho UBND huyện niêm phong chặt chẽ, đảm bảo cẩn mật để nghiên cứu tiếp về sau nếu có chỉ đạo.
"Công việc có rất nhiều, theo đuổi những thứ mơ hồ như vậy rất là vất vả" - ông Quý nhận định.
Trong khi đó, TS. Nguyễn Văn Vịnh - Trưởng khoa Khoa học cơ bản (Trường Đại học Mỹ Thuật Công Nghiệp Hà Nội) - Phó Viện trưởng Viện Công nghệ Giáo dục (thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam) là người dẫn đầu nhóm nghiên cứu tới khu vực xã Kiến Thiết, huyện Tiên Lãng và tìm được 2 tấm bia đá cổ cũng đã có chia sẻ với báo Đất Việt.
Theo đó, TS. Vịnh khẳng định việc tìm kiếm tại khu vực khu cống cá bãi triều, thôn Thanh Trì, xã Kiến Thiết, huyện Tiên Lãng đã được đăng ký, gặp trực tiếp báo cáo với người đứng đầu thành phố là ông Lê Văn Thành, Ủy viên TW Đảng, Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND thành phố (ngày 25/4/2018).
Sau đó, nhóm nghiên cứu cũng đã xuống huyện Tiên Lãng làm việc, báo cáo với CA huyện, trực tiếp Phó huyện trưởng CA đã tiếp và cử cán bộ CA huyện phụ trách địa bàn xã Kiến Thiết đưa nhóm nghiên cứu tới Chủ tịch, Bí thư và Trưởng CA xã Kiến Thiết để có sự hợp tác và tạo điều kiện cho công việc khảo sát nghiên cứu.
Theo tường thuật của TS. Nguyễn Văn Vịnh, trước khi tiến hành công việc tìm kiếm, nhóm nghiên cứu cũng đã liên lạc với các lãnh đạo xã nhưng do ngày tiến hành tìm kiếm là chủ nhật nên các vị đều đang đi công tác hoặc không phải ngày làm việc.
Giải thích về việc phải tiến hành việc tìm kiếm vào ngày Chủ nhật, TS. Nguyễn Văn Vịnh cho biết, nhóm của ông dựa vào lịch thủy triều, khi mức nước cạn nhất để tìm kiếm những chỉ dấu có thể. Chọn ngày chủ nhật chỉ là sự tình cờ.
Nếu đợi sang ngày khác, khi mực nước sông dâng có thể lên tới 2,5 mét thì việc tìm kiếm sẽ rất khó khăn.
Quả đúng như TS. Nguyễn Văn Vịnh dự đoán, chỉ trong thời gian ngắn khi bắt đầu tìm kiếm dọc bờ sông thì nhóm nghiên cứu chạm tới tấm bia đá cổ.
TS. Nguyễn Văn Vịnh nhấn mạnh rằng, hiện nay đang có một sự nhầm lẫn về việc tìm thấy hiện vật và hiện vật đó liên quan đến cụ Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm.
Theo đó, nhóm nghiên cứu mới tìm thấy được 2 tấm bia đá cổ và đã bàn giao cho địa phương theo đúng quy trình, thủ tục. Dựa vào tấm bia đá cổ này, theo đúng trách nhiệm quản lý Nhà nước, Sở Văn hóa phải tổ chức nghiên cứu, lấy ý kiến khoa học công khai để xem tấm bia đá cổ đó có giá trị không. Nếu đó là bảo vật quốc gia thì tiếp tục các quy trình tiếp theo. Còn nếu không, thì trả lại hiện vật đó cho người đã tìm thấy.
TS. Nguyễn Văn Vịnh (thứ hai từ phải sang) trong thủ tục bàn giao 2 tấm bia đá cho cơ quan địa phương.
Tuy nhiên, Sở Văn hóa- Thể thao Hải Phòng không tổ chức khảo sát, lấy ý kiến công khai theo đúng Luật Di sản văn hóa mà vội cho rằng đó là hiện vật trôi nổi, không liên quan đến Cụ Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm và kiến nghị UBND tỉnh ngừng nghiên cứu.
TS. Nguyễn Văn Vịnh cho rằng, đó là cách xử lý "buồn cười" của cơ quan quản lý Nhà nước về lĩnh vực văn hóa.
"Sau khi tổ chức khảo sát, có kết luận thì cơ quan Nhà nước sẽ có các bước tiếp theo như tổ chức khai quật, thẩm định các kết quả khai quật, dựa trên các lớp đất... là một quá trình dài dặc. Chúng tôi mới chỉ trình báo có hiện vật và chưa kết luận gì cả.
Nhưng Sở Văn hóa đã vội vàng và phức tạp hóa vấn đề. Chỉ dựa vào các bức ảnh chụp 2 tấm bia (vì hiện vật đã bị niêm phong) để khẳng định chắc chắn hiện vật không liên quan đến Cụ Nguyễn Bỉnh Khiêm" - TS. Vịnh nói.
Nội dung chữ Nho trên bia đá có liên quan đến mộ chí Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm
Trong khi đó, Sở Văn hóa nhắc đến khái niệm "quy hoạch khảo cổ" - khu vực nhóm nghiên cứu tìm thấy bia đá không nằm trong vùng quy hoạch này.
"Tôi chưa thấy có khái niệm nào là "quy hoạch khảo cổ" cả. Chuyện này rất là buồn cười. Nếu một ông nông dân tìm thấy bia đá khi đang cày bừa trên mảnh ruộng của mình thì họ đến trình báo chính quyền, khi đó, chính quyền không nhận miếng đá vì mảnh ruộng của người nông dân không nằm trong quy hoạch khảo cổ?" - TS. Vịnh nêu câu hỏi.
Cúc Phương

markdown:
Xung quanh câu chuyện tìm thấy hai tấm bia đá cổ ở xã Kiến Thiết, huyện Tiên Lãng (Hải Phòng), Giám đốc Sở Văn hóa - Thể thao TP Hải Phòng Lê Văn Quý đã chia sẻ với báo Đất Việt về hai tấm bia đá cổ được tìm thấy trên địa bàn.
*Hai tấm bia đá được tìm thấy ở khu vực bờ sông Văn Úc. Ảnh: Người Lao động *
Theo đó, ông Quý cho rằng: "Việc tự do đào bới, không có văn bản, giấy phép của Bộ Văn hóa - Thể thao & Du lịch, không có quy hoạch gì cả, không có ý kiến khảo cổ như vậy là hiện vật trôi nổi rồi, không có nguồn gốc cũng chưa có cơ sở nghiên cứu gì".
Theo vị Giám đốc Sở Văn hóa, hai tấm bia đá cổ không phải do người dân trong quá trình trồng cấy, hành nghề mưu sinh vô tình tìm thấy mà đây là hành động có tính toán kỹ lưỡng một một nhóm người tự xưng là đại diện của trường Đại học nào đó tại Hà Nội.
"Vấn đề này còn có nhiều yếu tố. Nhóm này tự xưng là nghiên cứu độc lập tìm đến không có giấy phép gì cả rồi tự đào bới và tuyên bố tìm thấy tấm bia đá. Hành động này là có ý thức để tìm kiếm hiện vật. Và vì không có giấy phép nên việc này là không có tính pháp lý" - ông Quý nhấn mạnh.
Giám đốc Lê Văn Quý cho rằng, trong trường hợp người dân tìm thấy hiện vật thì Sở Văn hóa sẽ giao cho UBND huyện niêm phong chặt chẽ, đảm bảo cẩn mật để nghiên cứu tiếp về sau nếu có chỉ đạo.
"Công việc có rất nhiều, theo đuổi những thứ mơ hồ như vậy rất là vất vả" - ông Quý nhận định.
Trong khi đó, TS. Nguyễn Văn Vịnh - Trưởng khoa Khoa học cơ bản (Trường Đại học Mỹ Thuật Công Nghiệp Hà Nội) - Phó Viện trưởng Viện Công nghệ Giáo dục (thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam) là người dẫn đầu nhóm nghiên cứu tới khu vực xã Kiến Thiết, huyện Tiên Lãng và tìm được 2 tấm bia đá cổ cũng đã có chia sẻ với báo Đất Việt.
Theo đó, TS. Vịnh khẳng định việc tìm kiếm tại khu vực khu cống cá bãi triều, thôn Thanh Trì, xã Kiến Thiết, huyện Tiên Lãng đã được đăng ký, gặp trực tiếp báo cáo với người đứng đầu thành phố là ông Lê Văn Thành, Ủy viên TW Đảng, Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND thành phố (ngày 25/4/2018).
Sau đó, nhóm nghiên cứu cũng đã xuống huyện Tiên Lãng làm việc, báo cáo với CA huyện, trực tiếp Phó huyện trưởng CA đã tiếp và cử cán bộ CA huyện phụ trách địa bàn xã Kiến Thiết đưa nhóm nghiên cứu tới Chủ tịch, Bí thư và Trưởng CA xã Kiến Thiết để có sự hợp tác và tạo điều kiện cho công việc khảo sát nghiên cứu.
Theo tường thuật của TS. Nguyễn Văn Vịnh, trước khi tiến hành công việc tìm kiếm, nhóm nghiên cứu cũng đã liên lạc với các lãnh đạo xã nhưng do ngày tiến hành tìm kiếm là chủ nhật nên các vị đều đang đi công tác hoặc không phải ngày làm việc.
Giải thích về việc phải tiến hành việc tìm kiếm vào ngày Chủ nhật, TS. Nguyễn Văn Vịnh cho biết, nhóm của ông dựa vào lịch thủy triều, khi mức nước cạn nhất để tìm kiếm những chỉ dấu có thể. Chọn ngày chủ nhật chỉ là sự tình cờ.
Nếu đợi sang ngày khác, khi mực nước sông dâng có thể lên tới 2,5 mét thì việc tìm kiếm sẽ rất khó khăn.
Quả đúng như TS. Nguyễn Văn Vịnh dự đoán, chỉ trong thời gian ngắn khi bắt đầu tìm kiếm dọc bờ sông thì nhóm nghiên cứu chạm tới tấm bia đá cổ.
TS. Nguyễn Văn Vịnh nhấn mạnh rằng, hiện nay đang có một sự nhầm lẫn về việc tìm thấy hiện vật và hiện vật đó liên quan đến cụ Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm.
Theo đó, nhóm nghiên cứu mới tìm thấy được 2 tấm bia đá cổ và đã bàn giao cho địa phương theo đúng quy trình, thủ tục. Dựa vào tấm bia đá cổ này, theo đúng trách nhiệm quản lý Nhà nước, Sở Văn hóa phải tổ chức nghiên cứu, lấy ý kiến khoa học công khai để xem tấm bia đá cổ đó có giá trị không. Nếu đó là bảo vật quốc gia thì tiếp tục các quy trình tiếp theo. Còn nếu không, thì trả lại hiện vật đó cho người đã tìm thấy.
*TS. Nguyễn Văn Vịnh (thứ hai từ phải sang) trong thủ tục bàn giao 2 tấm bia đá cho cơ quan địa phương. *
Tuy nhiên, Sở Văn hóa- Thể thao Hải Phòng không tổ chức khảo sát, lấy ý kiến công khai theo đúng Luật Di sản văn hóa mà vội cho rằng đó là hiện vật trôi nổi, không liên quan đến Cụ Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm và kiến nghị UBND tỉnh ngừng nghiên cứu.
TS. Nguyễn Văn Vịnh cho rằng, đó là cách xử lý "buồn cười" của cơ quan quản lý Nhà nước về lĩnh vực văn hóa.
"Sau khi tổ chức khảo sát, có kết luận thì cơ quan Nhà nước sẽ có các bước tiếp theo như tổ chức khai quật, thẩm định các kết quả khai quật, dựa trên các lớp đất... là một quá trình dài dặc. Chúng tôi mới chỉ trình báo có hiện vật và chưa kết luận gì cả.
Nhưng Sở Văn hóa đã vội vàng và phức tạp hóa vấn đề. Chỉ dựa vào các bức ảnh chụp 2 tấm bia (vì hiện vật đã bị niêm phong) để khẳng định chắc chắn hiện vật không liên quan đến Cụ Nguyễn Bỉnh Khiêm" - TS. Vịnh nói.
*Nội dung chữ Nho trên bia đá có liên quan đến mộ chí Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm *
Trong khi đó, Sở Văn hóa nhắc đến khái niệm "quy hoạch khảo cổ" - khu vực nhóm nghiên cứu tìm thấy bia đá không nằm trong vùng quy hoạch này.
"Tôi chưa thấy có khái niệm nào là "quy hoạch khảo cổ" cả. Chuyện này rất là buồn cười. Nếu một ông nông dân tìm thấy bia đá khi đang cày bừa trên mảnh ruộng của mình thì họ đến trình báo chính quyền, khi đó, chính quyền không nhận miếng đá vì mảnh ruộng của người nông dân không nằm trong quy hoạch khảo cổ?" - TS. Vịnh nêu câu hỏi.
**Cúc Phương **