markdown:
###
[LÊ QUANG VINH * CUỘC HÀNH HÌNH CỤ NGHÈ CƠ](http://son-trung.blogspot.ca/2015/05/le-quang-vinh-cuoc-hanh-hinh-cu-nghe-co.html) **VÀ BÀI THƠ "ĐỒNG CHÍ CỦA TÔI"** **Lê Quang Vinh**
Tôi đọc bài thơ “Đồng chí của tôi” của Cố Thi sĩ Văn Cao và lời giới thiệu về con đường đến với công chúng của bài thơ đó của Nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo; từ trong tâm khảm tôi, một niềm xúc động dâng trào và lòng thương cảm sâu xa đối với biết bao con người đã bị CCRĐ đày đọa đến những cái chết thê thảm. Tôi cứ đọc đi đọc lại bài thơ, trong đầu cũng cứ nổi lên bao lần câu hỏi: Chẳng lẽ Thi sĩ Văn Cao chứng kiến hoặc nghe ai đó kể tường tận cho ông biết về cuộc hành hình của Đội CCRĐ xã Quảng Hòa, huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình đối với Thân sĩ yêu nước, đảng viên Đảng Lao động VN, Lão thành CM tiền khởi nghĩa Cụ Nghè Cơ – Nguyễn Bá Ky? Nếu không thế, để giờ đây con cháu hậu duệ Cụ Nghè Cơ và cả chúng ta, làm sao có được bức tranh vô cùng bi thương bằng thơ chi tiết, điển hình và chính xác đến từng hơi thở của nạn nhân mà Văn Cao xây dựng nên (vẻ lại) tài tình đến thế? Đích thị nhân vật trong bài thơ “Đồng chí của tôi” chính là Cụ Nghè Cơ làng Vĩnh Lộc (xã Quảng Hòa) – Quê hương tôi rồi!
“Cụ Nghè Cơ - Tên thật Nguyễn Bá Ky (1896 – 1956), Bí danh hoạt động CM là "Vĩnh Khang" – Nhạc phụ của nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, Phó thủ tướng, Trung tướng Đồng Sĩ Nguyên - bị “Cải cách ruộng đất” quy “địa chủ”, “phản động”, “cường hào gian ác” và xử bắn ngay nơi chỗ mệ Nội tôi nằm là bãi Hói Nại. Cách đây 2 năm, Bí thư Tỉnh ủy Quảng Bình đã có Quyết định công nhận "Cán bộ Lão thành cách mạng tiền khởi nghĩa" cho ông Nghè (Liệt sĩ, Đảng viên Đảng Lao động – nay là ĐCS). Trường hợp minh oan này là vô cùng hy hữu và đặc biệt; cả nước vẫn còn đấy biết bao gia đình bị quy kết oan sai, song sự công bằng chưa thể đến với họ”. (Đám tang mệ Nội tôi – Nghịch lý thời Cải cách ruộng đất” – LQV).
Ông Nghè vốn là người thân trong gia đình tôi. Lớn hơn sắp tuổi cha tôi – Cụ lê Duy Tiếu (sinh 1902), lại là họ hàng ruột thịt của thông gia nhà tôi bên Cụ Kiểm Điến (gọi theo tục danh con cả Đinh Xuân Náo). Ông Nghè là em ruột mệ Kiểm – Cụ Nguyễn Thị Huồn, nơi chị cả tôi Lê Thị Toán lấy chồng là anh Đinh Duyệt, nên các cụ qua lại chơi thân với nhau. Mấy năm sau khi cha tôi mất, Ông vẫn giữ tình thân như cũ.
Tôi nhớ Ông Nghè là Hội trưởng “Hội Bảo trợ học đường” trong xã (không biết có giống như “Hội Cha mẹ học sinh” bây giờ không?); mẹ tôi là "chấp hành", là “thủ quỹ” của hội đó. Thi thoảng Ông Nghè lên nhà tôi theo công việc của Hội Bảo trợ học đường; những cữ ấy, Mẹ tôi hay làm ram (nem), hoặc chả cuốn thịt chỉ bé bằng 2 đốt ngón tay xiên vào que tre nướng khói bay mùi thơm lừng, để mời Ông nhắm rượu. Mẹ sai tôi quạt than hồng nướng chả, bưng thau (chậu đồng) múc nước cho Ông rửa tay; xong đâu đấy thì đứng sau cột nhà gần nơi Ông ngồi để sai mọi thứ khác như đưa tăm, khăn lau tay, ống nhổ, rót nước mời. Tuy còn nhỏ, nhưng tôi cũng ngầm hiểu ý Mẹ muốn dạy phép tắc cho tôi. Ông Nghè để râu dài dài nhưng hơi thưa và đã bạc. Ông ăn nói nhỏ nhẹ, kiệm lời. Trong tôi, Ông Nghè rất hiền, cao khiết và nho nhã vô cùng. Mẹ tôi cùng ngồi hầu chuyện Ông Nghè trên phản gọ giữa nhà, chỉ ăn trầu liên tục. Nghe nói, hai Cụ có giao ước gả cho nhau đứa con.
Bi kịch xẩy ra hôm đó, đúng 27/Tết Bính Thân (27/12/Ất Mùi – 8/2/1956). Trời lạnh, gió thổi mạnh nhưng tạnh ráo. Mới 8 tuổi, đang đói vàng mắt vẫn đầy sự hiếu kỳ của trẻ con nên tôi mò ra phía sác bần (vùng đất nhiễm mặn bỏ hoang, không canh tác được bên bãi Hói Nại của làng Hòa Ninh) để xem xử bắn Ông Nghè và mấy người nữa. Dầu tôi là con địa chủ, nhưng không ai để ý đến cả. Tôi ra đây từ sáng sớm, lần đến chỗ Ông Nghè đang bị trói “cánh khuỷu” là đám mả xung quanh mọc đầy những cơn (cây) dứa dại đầy gây (gai). Ông Nghè vốn đã là người nhẳng (gầy), nhưng hôm nay nhẳng lắm, thân hình lọt thỏm trong bộ áo quần màu nâu nhuộm thẫm rách tả tơi nhiều ngày không được tắm rửa giặt giũ. Nét mặt ông hốc hác tiều tụy, toàn những hốc xương. Ông ngồi đó, cứ run lên do gió quá mạnh giữa đồng không mông quạnh. Tuy hai tay bị trói thế, nhưng người ta vẫn khoác chéo theo vai Ông cuộn chiếu bó tròn chả biết để làm gì ?.
Không hiểu sao, tôi lấy “bình sinh” đâu ra mà lại chả sợ mình là “con địa chủ” để lách qua mấy ông “dân quân” tay lăm lăm súng ống đến gần nơi Ông Nghè đang bị giam giữ. Tôi nhìn rõ Ông mồn một trong khoảng cách mấy bước chân, thế mà đờ đẫn ngu dại không cất lên lấy một lời chào Ông Nghè như mọi khi. Không biết Ông có còn để ý rồi coi tôi là quá hỗn không? Trong hoàn cảnh này, tôi không tin là Ông có nhớ ra tôi – Thằng bé con Ả Chắt Tíu!
Người ta dẫn giải Ông Nghè ra chỗ để xử bắn. Trước đó mấy ngày, đã đấu tố kịch liệt đủ thứ tội ác do Ông Nghè gây ra từ sự tưởng tượng diệu kỳ của đội Cải cách ruộng đất (chép ra giấy cho những người đấu tố học thuộc lòng để đấu theo bài bản hẳn hoi). Nơi để xử bắn ông, đã đào sẵn 3 hố huyệt và trồng 3 cọc tre để buộc 3 “phạm nhân” khi bắn. Ông Nghè cùng 2 “phạm nhân” nữa bị bắn bỏ hôm nay là Ông Đoàn Yên tuổi còn trẻ lắm, con trai Cụ Đoàn Nghé – Trùm Đạo Công giáo (một chức danh thuộc họ Đạo) có tiếng trong vùng, là em ruột ông Đoàn Dưỡng - Nguyên Chủ tịch Uỷ ban hành chính kháng chiến xã Ninh Trạch (gồm 3 xã sau này là Quảng Hòa, Quảng Lộc, Quảng Văn). Ông Đoàn Dưỡng khi còn trong kháng chiến chống Pháp, đã bị vu oan phản động, Việt Minh bắt giam và sau đó thủ tiêu mất tích. Một án oan tày liếp dội xuống đầu ông Đoàn Dưỡng và bao thế hệ con cháu cho đến tận ngày hôm nay. Còn Ông nữa đã cao tuổi người Vĩnh Phước, xã Quảng Lộc; hình như tên là Hồ Tiêu hoặc Lê Huyến (một trong hai người này, cả hai đều bị bắn trước và sau có một ngày, nay tôi không còn nhớ rõ nữa).
Cụ Nghè được cởi dây trói là liền bị buộc ngay vào cọc tre. Không bịt mắt, Cụ bị hành hình đầu tiên bằng súng trường của dân quân. Lúc này, tôi sợ nên không theo gần, chỉ đứng xa xa nên không nghe được lời tuyên án nhưng mấy phát súng nổ “đoàng đoàng” thì xé rách cả trời đông của ngày Tết cổ truyền đang sang.
Ngày 29/8/2014 (5/8/Giáp Ngọ) vừa xong, cùng dự đám giỗ ông Đoàn Khiển - Người bà con cùng quê quá cố cách đây chẵn 2 năm; khi mấy anh em nhắc đến những chuyện trong thời kỳ CCRĐ, ông Nguyễn Thế Tế - Bạn thân của ông Đoàn Khiển, người anh thân thiết đáng kính của lớp đàn em như tôi, kể lại tường tận những giây phút cuối cùng của Ông Nghè trong cuộc hành hình oan nghiệt ấy mà nay tôi thấy sao nó y trang như mô tả trong bài thơ “Đồng chí của tôi” của Cố Thi sĩ Văn Cao tôi vừa đọc (do Nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo giới thiệu).
Trước khi đọc những gì tôi sắp viết ra, xin được có đôi lời về Cụ Thân phụ ông Nguyễn Thế Tế, vì giữa Cụ và Ông Nghè Cơ Nguyễn Bá Ky có mối quan hệ “đồng chí” từ trước những năm 30 của thế kỷ trước. Cha ông Nguyễn Thế Tế tên là Nguyễn Thư, sinh sau Ông Nghè Cơ Nguyễn Bá Ky 4 tuổi (1900). Hai cụ đều theo học chữ Hán nhưng sự nghiệp lại rẽ đôi đường. Cụ Nghè theo con đường học vấn quan lộ, thi thố đỗ tới “Ông Nghè” (học trường “Quốc tử giám” ở Huế, đậu “Tôt nghiệp” loại “khiêu” (giỏi), được Triều đình nhà Nguyễn giữ lại dạy chữ Hán trong Hoàng tộc). Còn Cụ Nguyễn Thư dùi mài kinh sử lại theo nghiệp gia truyền làm nghề thuốc Bắc, về sau trở thành một thầy thuốc giỏi, nổi tiếng khắp vùng quê tôi.
Trước năm 1930, một người tên là Nguyễn Tế (tức Huyên) ở thôn Lũ Phong, Xã Quảng Phong cùng huyện nhà – Sau này là người đứng ra thành lập Chi bộ Đảng CS đầu tiên tại huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình trước năm 1945; sang vùng Nam Quảng Trạch vận động Cụ Nguyễn Bá Ky và Cụ Nguyễn Thư tham gia hoạt động trong phong trào yêu nước chống Pháp. Sau mấy năm, các hoạt động của hai người bại lộ, nên từ năm 1932 đến năm 1935, Cụ Nguyễn Bá Ky và Cụ Nguyễn Thư bị thực dân Pháp bắt và bỏ tù giam tại nhà lao Đồng Hới. Riêng Cụ Nguyễn Bá Ky về sau (năm 1943) tiếp tục tham gia “Việt Minh” (do chính con rể là ông Đồng Sĩ Nguyên và ông Nguyễn Trản (em ruột ông Nguyễn Tế) giới thiệu). Cụ là người tự phá câu đối thờ trong nhà mình để lấy vải may cờ đỏ sao vàng tổ chưc cướp chính quyền ở phủ Quảng Trạch (Ba Đồn). Một việc “đại tối kỵ” như vậy nhưng vẫn phải hy sinh vì Cách mạng. Thắng lợi, Cụ Nghè được phân công làm Chủ nhiệm Việt Minh xã Vĩnh Trạch (tức xã Quảng Lộc bây giờ). Đến năm 1948, Cụ Nguyễn Bá ky là Chủ tịch Mặt trận Liên Việt huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình.
Quay lại câu chuyện của ông Nguyễn Thế Tế trong đám giỗ. Ông Tế nói rằng, vì giữa cha mình với Cụ Nghè Cơ có mối quan hệ khá đặc biệt như vậy, nên ông đã cố len được lên hàng người đầu tiên để xem cho thật rõ những gì sắp diễn ra đối với người bạn thâm hậu của cha mình. Ông Nguyễn Thế Tế sinh năm 1939, thời CCRĐ mới chỉ là một “thiếu niên” (16 tuổi), nên chen chúc vẫn là thuân lợi. Với trí lực và trái tim của tuổi 16 đầy nhạy cảm, hình như điều này còn nguyên vẹn trong đáy sâu tâm khảm dầu nay ông đã trên 70 tuổi; nên ông Nguyễn Thế Tế nhớ rành rọt để kể lại những chi tiết thật hãi hùng với cảm xúc lớp lang như trong phim của các đạo diễn có tài mới dàn dựng nổi. Ông Tế kể, người trực tiếp ôm khẩu súng trường sắp sửa bắn Cụ Nghè tên là Nguyễn Khuyển (Nghĩa đen là "Nguyễn Chó", sau này làm trưởng Công an xã Quảng Hòa thì đổi tên thành Nguyễn Khuyến - Cùng tên Nhà thơ lớn VN), nhà ở cùng thôn và hình như còn có chút họ hàng với Cụ Nghè (đều họ "Nguyễn").
Trước mặt ông Khuyển, Cụ Nghè bị buộc chặt vào chiếc cọc tre da còn nguyên xanh thẳng đuột, mặt rũ rượi dán xuỗng đất, dường như cụ không còn biết việc gì đang diễn ra xung quanh mình nữa. Tên Khuyển này cũng ngắm nghía kỹ càng trước khi bóp cò súng, nhưng viên đạn đầu tiên “đoàng” một cái lại chạy sượt vào phía ngoài bả vai bên trái Cụ Nghè. Máu chảy. Bừng tỉnh. Cụ cố dồn hết sức trong người để hất được mặt lên nhìn thẳng về phía tên bắm mình rồi bất thình lình hô lớn 3 lần rành rọt, không lẫn bất cứ lời nào: “Hồ Chủ tịch muôn năm! Hồ Chủ tịch muôn năm! Hồ Chủ tịch muôn năm!”. Tên Khuyển không chịu thua, hắn cũng dồn sức bóp cò và những phát đạn tiếp sau đều trúng hồng tâm Cụ Nghè. Mỗi phát đạn, tên ác ôn này nghiến răng há mồm hô lớn đáp trả theo thế “thượng phong” trước thân hình nhàu nát của Nhà Cách mạng - Cha chú của nhiều đảng viên Đảng CS trong họ tộc, trong xã, trong huyện, trong tỉnh và cả trên Trung ương nữa: “Muôn năm này! Muôn năm này! Muôn năm này! Muôn năm này!...”. Ông Tế nói nó hô khoảng 5 - 6 lần!
Chép đến đây, nước mắt lưng tròng. Tôi không thể nào gõ được máy tính nữa. Khổ thân Ông Nghè quá Ông ạ! (17 giờ 17’ ngày 12/9/2014 – Ngày đang có cuộc Triển lãm đầy trớ trêu của Bảo tàng lịch sử quốc gia VN đối với nước mắt Cụ Hồ và hàng trăm nghìn linh hồn oan khiên của CCRĐ: “Cải cách ruộng đất 1946-1956″).
Hạ sát xong mạng sống của Nhà Cách mạng tiền bối ĐCS và Nhà nước VNDCCH trên miền Bắc vừa hòa bình, một đứa trong đội CCRĐ cầm rạ (con dao rựa) đến phía sau xác Cụ Nghè – Lúc này thân xác Cụ đã khuỵu xuống. Hắn dơ cây rạ định chặt vào dây trói cho đổ xuống, nhưng láu táu thế nào mà chặt không trúng lạt buộc, lại trúng ngay hai cẳng tay lẫn bàn tay Cụ. Máu từ hai cẳng tay và bàn tay lại ròng ròng chảy tiếp nhuộm đỏ cột tre và phần đất phía sau lưng Cụ.
Thêm mấy nhát rạ nữa, xác Cụ Nghè mới đổ sấp xuống. Tên cầm cuốc xỉa 5 răng, loại cuốc chuyên cuốc đất thịt ruộng khô và vun vồng khoai lang, đứng chực sẵn đó từ trước liền bổ vào cổ Cụ Nghè rồi lôi xệch xác xuống hố huyệt gần đó. Cái xác rơi nghe “bịch” xuống đáy hố, không cần biết sấp hay ngửa, mấy đứa liền cào đất vùi chôn Cụ Nghè như vùi chôn con súc vật thối tha bệnh hoạn có nguy cơ gây lây lan đại dịch chết người.
Hành động ghê người này, diễn ra vào những ngày “năm cùng”, “tháng tận” – 27 Tết Nguyên Đán, chỉ có thể trong phim ảnh dàn dựng thôi chứ làm sao lại có thể diễn ra thật tự nhiên và bình thường thời đó trên mảnh đất quê tôi vốn hiền hòa, yên lành của làng, của xã có tên thật mỹ miều, cao đẹp, đầy nhân văn: “Hòa Ninh”, “Hợp Hòa”, “Vĩnh phước”, “vĩnh Lộc”, “Quảng Hòa”…? Thật trớ trêu thay. Nhưng đó là 100% sự thật !
Ông Nguyễn Thế Tế còn cho biết, về nhà ông liền kể lại từ đầu chí cuối cuộc hành hình Cụ Nguyễn Bá Ky vừa xẩy ra cho Bọ (cha) mình nghe. Ông cụ đau buồn lắm. Ông Tế không quên hỏi Bọ: “Sao Bác Nghè lại bừng tỉnh khi trúng đạn rồi đột nhiên hô to 3 nần: “Hồ Chủ tịch muôn năm”? Cụ Nguyễn Thư trả lời con trai: “Có khi ôông (ông) ấy hô cho con”(?). Dầu đã nghe cha trả lời rành rọt thế, nhưng suốt mấy ngày sau đó và nhất là nhiều năm sau này, ông Nguyễn Thế Tế luôn có ý nghĩ trong lòng: Cụ Nghè đến phút cuối cùng bị người của chính quyền CS giết vẫn tin vào cuộc Cách mạng của Ông Hồ chăng?
Mấy năm sau khi người bạn cũng là "đồng chí" cùng ngục tù của mình bị giết hại ấy, đến thời kỳ xây dựng HTX hóa nông nghiệp trên miền Bắc XHCN, Cụ Nguyễn Thư (bà con tôn sùng kính trọng thường gọi là “Thầy Chắt Thư”), vẫn còn khỏe mạnh sung sức nhưng nghề “thầy thuốc chữa bệnh cứu người” rất tâm huyết bấy lâu của Cụ cũng tức tưởi bị bức tử. Ông trở thành người cày ruộng cho đến trọn đời (Cụ mất ngày 26/3/1985 – 6/2/Ất Sửu)...Đúng là tình bằng hữu quê hương cũng như tình đồng chí, bạn tù gắn bó các cụ ngay cả khi số phận hai người gặp bước điêu linh nhất của cuộc đời.
Ý nghĩ của riêng tôi, nay được đọc bài thơ “Đồng chí của tôi” của Cố Thi sĩ Văn Cao; có lẽ cách hiểu về lời tung hô muôn năm lãnh tụ của Cụ Nghè sẽ như bài thơ giải bày là đúng nhất…
Xin phép Hương hồn Cố thi sĩ Văn Cao, được chép nguyên văn bài thơ độc đáo này vào phần cuối bài viết của tôi để bạn đọc cùng chia sẻ.
**ĐỒNG CHÍ CỦA TÔI** *Người ta các đồng chí của tôi* *Treo tôi lên một cái cây* *Đợi một loạt đạn nổ* *Tôi sẽ dẫy như một con nai con* *Ở đầu sợi dây* *Giống như một nữ đồng chí* *Một anh hùng của Hà Tĩnh* *Tôi sẽ phải kêu lên* *Như mọi chiến sĩ bị địch bắn* *Đảng Lao động Việt Nam muôn năm* *Cho mọi người hiểu khi tôi chết* *Vẫn còn là một đảng viên* *Cho mọi người hiểu khi tôi chết* *Máu của tôi vẫn còn là máu của Việt Nam* *Ở dưới gốc cây có các cụ già các bà mẹ* *đã nuôi cách mạng* *Các em nhỏ từ ba tuổi đứng nhìn tôi* *dẫy chết* *Có mẹ tôi* *Ba lần mang cơm đến nhà tù* *Hãy quay mặt đi* *Cho các đồng chí bắn tôi* *Tôi sợ các cụ già không sống được* *Bao năm nữa* *Để nhìn thấy xã hội chủ nghĩa* *Của chúng ta.* *Chết đi mang theo hình đứa con* *Bị bắn* *Tôi sợ các em còn nhỏ quá* *Sẽ nhớ đến bao giờ* *Đến bao giờ các em hết nhớ* *Hình ảnh tôi bị treo trên cây* *Bị bắn* *Hãy quay mặt đi* *Cho các đồng chí bắn tôi…* *Nước mắt lúc này vì Đảng nhỏ xuống* *Dòng máu lúc này vì Đảng nhỏ xuống* *Đảng Lao động Việt Nam muôn năm* *Đảng Lao động…*
(1956)
Hà Nội, 21 giờ 20' ngày 12/9/2014
**Thơ điếu cụ Nghè năm 1956**
THƠ ĐIẾU ÔNG NGHÈ CƠ CỦA CỤ MINH SƠN HOÀNG BÁ CHUÂN
*Cụ Hoàng bá Chuân người Làng Minh Lệ thân sinh Anh Hoàng thúc Tấn,Hoàng quý Thân , Hoàng hữu Cương là bạn học với Sinh, Đình* *Kháng chiến cùng nhau quyết một lòng* ** *Suối vàng hởi bạn nhớ hay không ?* *Chết rồi mới gọi hồn non nước* *Sống lại càng căm nợ núi sông* *Hội giữa hoà bình làn sóng bạc* *Người trong cải cách nhẹ lông hồng* *Thôi tạm đợi toà công lý* *Những kẻ tham tàn luật chẳng dung*
Năm 1956
**Tiểu sử tóm tắt của cụ Nghè cơ Nguyễn Bá Ky** *1-* *Xuất thân và với quê hương*
Theo Nguyễn Tộc Đại tôn phổ ký của cụ Nguyễn Tri Ân là trưởng họ (đời thứ 14) ghi lại thì cụ Nghè Cơ là hậu duệ đời thứ 13 của tả phó tướng quân Nguyễn Chiêm (chi 2).
Cụ sinh ngày 12 tháng 07 năm Bính Thân tức ngày 20 tháng 08 năm 1896, có tên là Nguyễn Bá Thâm sau đó đổi là Nguyễn Bá Ky có bút hiệu là Hoài Trân.
Vốn xuất thân trong một gia đình nhà nho và được gia đình cho đi học chữ Hán, khi chữ Hán không được trọng dụng thì cụ lại được vào học tại trường Quốc Tử Giám tại Huế. Cụ tốt nghiệp loại KHIÊU (giỏi) nên được chọn vào dạy học con em Hoàng tộc trong thành nội và được phong bài ngà “ Hàn Lâm Viện kiểm bộ”. Sau đó cụ được bổ làm thừa phái được 5 năm rồi , bị cách chức về quê.
Cụ Nghè về làng, ngoài việc chăm lo đồng áng dạy dỗ con cháu, cụ cùng với các cụ ở trong làng chăm lo tu sửa xây dựng đình làng, miếu thờ Thành Hoàng làng Vĩnh Lộc còn lưu lại cho đến ngày nay.
*2-* *Quá trình tham gia hoạt động cách mạng*
– Năm 1943 tại nhà ông Giám Vọ (bố đẻ của GS Nguyễn Đinh Cống) làng Lũ Phong (nay là xã Quảng Phong), phủ ủy Quảng Trạch mời Cụ tham gia Mặt trận Việt Minh dưới sự lãnh đạo của Phủ Ủy lúc bấy giờ.
Với tư cách là Việt Minh làng Vĩnh Lộc, Cụ đã mời một số thân hào thân sỹ tham gia Việt Minh quyên góp tài chính ủng hộ Việt Minh và cùng một số thanh niên trong làng mua sắm vũ khí thô sơ, may cớ đỏ Sao vàng chuẩn bị khởi nghĩa.
– Khi thành lập xã Vĩnh Trạch, Cụ được cử làm Chủ nhiệm Việt Minh đồng thời là thẩm phán tòa án huyện Quảng Trạch (năm 1946)
– Năm 1947, quê nhà bị Pháp chiếm đóng, cụ thóat ly gia đình lên chiến khu Trung Thuần tham gia Kháng chiến làm trưởng ban Quản lý trại Trầm Hèo là nơi tập họp những người trong vùng bị chiếm lên chiến khu.
– Cụ là Đảng viên Đảng CS năm 1947.
– Năm 1948 là Chủ tịch mặt trận Liên Việt huyện Quảng Trạch
– Năm 1948-1952 là Ủy ban Kháng Chiến hành chính huyện Quảng Trạch
– Năm 1953-1956 là Ủy viên Ủy Ban Mặt Trận Liên Việt tỉnh
– Năm 1956 bị xử oan trong Cải cách ruộng đất
*3-* *Tác phẩm văn chương:*
-Câu đối mừng gia đình Cụ Đinh Kế Nhậm còn lưư lại đến nay.
-Bút tích câu đối tại miếu thờ thành hoang làng Vĩnh Lộc.
-Hoành phi “
**THIỆU GIA PHONG**“ hiên còn lưu lại bút tích duy nhất của ông Nghè (nguyên bản) tại nhà thờ do ông Nguyễn Lảng lưu giữ sau CCRĐ.
-Câu đối do cụ Nghè sáng tác năm 1940 :
Hiếu nghiĩa tương truyền
**VĨMH**tích dị loại
Thi thư tố giảng
**LỘC**tại kỳ trung
Do các con cháu phục chế tại Hà nội
Cụ có một tập thơ chữ Hán và chữ nôm đã bị thất lạc.Tuy nhiên một số bài thơ hay con cháu còn nhớ và truyền lại
Trong do có bà thơ rất hay :
**Nhớ nhà**sáng tác năm 1947 tại Trung Thuần **Thơ tặng cụ Trần Thừa**ở Làng Lệ Sơn năm 1946 *4-* *Khen thưởng*
– Huân chương Kháng chiến Hạng 3 năm 1962
– Cán bộ tham gia Cách mạng trước ngày 01/01/1945 theo QĐ số 680 ngày 14/06/2012 của Tỉnh Ủy Quảng Bình.
–
** *5-* *Gia đình:*
Đời Cụ Nghè gian truân : 3 lần vợ mất sớm , 4 lần cưới vợ.
*Bà Trần Thị Lê quê ở Huế có 2 con (sinh đôi) cùng mất với bà lúc mới sinh năm 1917.
*Bà Phạm Thị Luyến quê ở Làng Văn Phú mất năm 1925 sinh được 2 người con
*Bà Phạm Thị Yến quê ở làng Văn Phú mất năm 1947 sinh được 6 người con
*Bà Lưu Thị Yêm quê ở Làng Cao Lao Hạ mất năm 1989 không có con nhưng có công nuôi con chồng ăn học thành tài.
Con : Cụ sinh hạ được 8 người con ( 5 trai, 3 gái)
1-Nguyễn thị Toàn (1922-2012) Việt kiều Tại Đức có 4 con nhiều cháu chắt ở Đức ,Mỹ ,Pháp (có 2 lần các cháu về thăm quê và bà con ở Vĩnh Lộc)
2-Nguyễn Bá Linh (1925-1947) .Có con là Nguyễn Kim Ninh trú tại 49 Võ Thị Sáu , thành phố Phan Rang Tháp Chàm tỉnh Ninh Thuận.
Nguyễn Kim Ninh ,Vơl là ….Nguyệt sinh ha 6 con : Nhân ,Hoà, Hưng ,Thịnh ,Bình, Xuân.
3-Nguyễn thị ngọc Lan sinh năm 1928 có 6 con ,10 cháu,2chắt.
4-Nguyễn thị Kim Cúc sinh năm 1934 có 4 con ,8 cháu, 1 chắt
5-Nguyễn Bá Sinh sinh năm 1938 có 3 con ,6 cháu.
6-Nguyễn Bá Đình sinh năm 1940 có 5 con , 6 cháu.
7-Nguyễn Bá Trinhh sinh năm 1942 có 2 con , 3 cháu.
8-Nguyễn Bá Hinh sinh năm 1947 hy sinh năm 1969
( phân mộ đã được gia đình va địa phương quy tập về nghĩa trang liệt sỹ xã Quảng Hoà).
Tổng số : có 25 cháu và 52 chắt.
*Tài liệu tra cứu:*
- Gia phả họ Nguyễn, bản viết tay của cụ Nguyễn Tri Ân
- Lý lịch Đảng viên của Nguyễn Bá Sinh, Nguyễn Bá Đình có xác nhận của Đảng Ủy xã Quảng Hòa ký ngày 04-03-1980.
- Hồi ký cách mạng của anh Đồng Sỹ Nguyên do nhà Xuất bản Quân đội Nhân dân phát hành năm 2007.
- Hồ sơ lưu của Đảng Ủy xã Quảng Hòa về Người có công ngày 01/04/2005
- Hồ sơ lưu của Đảng Ủy xã Quảng Hòa về Người có công ngày 23/03/2010
- Biên bản xét công nhận người hoạt động cách mạng trước ngày 01-01-1945 của huyện ủy Quảng Trạch ngày 22/04/2010.
**Nơi đào tạo Cụ Nghè Cơ Nguyễn Bá Ky**
Trường Quốc Tử Giám
Tên khác: Đốc Học Đường
Vị trí: trong kinh thành Huế
Xây dựng:1803 (tại An Bình), 1908 (vị trí hiện nay)
Đời vua:
[Gia Long](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gia_Long), [Duy Tân](http://vi.wikipedia.org/wiki/Duy_T%C3%A2n)
Tình trạng: còn nguyên vẹn
Chức năng: Trường quốc học triều Nguyễn
Quốc Tử Giám 國子監
Quốc Tử Giám (
Năm
Quốc Tử Giám trước đây thuộc địa phận làng An Bình, giáp với làng
Đến đầu
Thời
Năm
Bia trước Quốc Tử Giám - Huế
[chữ Hán](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n#Vi.E1.BB.87t_Nam): 國子監) ở [Huế](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hu%E1%BA%BF), nay là Bảo tàng Lịch sử và Cách mạng tỉnh Thừa Thiên Huế, hiện ở số 1 đường 23 tháng 8, [thành phố Huế](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hu%E1%BA%BF)( [Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam)). Đây là di tích trường đại học duy nhất thời phong kiến còn tồn tại ở [Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam) [[1]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%E1%BB%91c_T%E1%BB%AD_Gi%C3%A1m_%28Hu%E1%BA%BF%29#cite_note-1), và là một di tích lịch sử, văn hóa có giá trị cao. Ngày [11 tháng 12](http://vi.wikipedia.org/wiki/11_th%C3%A1ng_12)năm [1993](http://vi.wikipedia.org/wiki/1993), Quốc Tử Giám cùng với hệ thống di tích cung đình [triều Nguyễn](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%C3%A0_Nguy%E1%BB%85n)đã được ghi tên vào danh mục [Di sản thế giới](http://vi.wikipedia.org/wiki/Di_s%E1%BA%A3n_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi).
Năm
[1803](http://vi.wikipedia.org/wiki/1803), vua Gia Long xây dựng [Đốc Học Đường](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%91c_H%E1%BB%8Dc_%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng&action=edit&redlink=1)tại địa phận [An Ninh Thượng](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=An_Ninh_Th%C6%B0%E1%BB%A3ng&action=edit&redlink=1), huyện [Hương Trà](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%C6%B0%C6%A1ng_Tr%C3%A0), cách kinh thành Huế chừng 5 km về phía Tây, trường nằm cạnh [Văn Miếu](http://vi.wikipedia.org/wiki/V%C4%83n_mi%E1%BA%BFu), mặt hướng ra [sông Hương](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%B4ng_H%C6%B0%C6%A1ng). Đây được xem là trường quốc học đầu tiên được xây dựng dưới triều Nguyễn. Đến năm [1908](http://vi.wikipedia.org/wiki/1908), thời vua [Duy Tân](http://vi.wikipedia.org/wiki/Duy_T%C3%A2n), Quốc Tử Giám được dời vào bên trong Kinh thành, bên ngoài, phía Đông Nam Hoàng thành (tức vị trí hiện nay).
Quốc Tử Giám trước đây thuộc địa phận làng An Bình, giáp với làng
[Long Hồ Hạ](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Long_H%E1%BB%93_H%E1%BA%A1&action=edit&redlink=1), huyện Hương Trà, [thành phố Huế](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hu%E1%BA%BF)là trường Ðại học quốc gia ngày xưa do triều đình mở ra để đào tạo nhân tài. Ở nước ta, Quốc Tử Giám đầu tiên đã được thành lập vào năm [1076](http://vi.wikipedia.org/wiki/1076)tại Kinh đô [Thăng Long](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C4%83ng_Long)dưới thời Lý. Ngay từ đầu nó đã có tên gọi là [Quốc Tử Giám](http://vi.wikipedia.org/wiki/V%C4%83n_Mi%E1%BA%BFu_-_Qu%E1%BB%91c_T%E1%BB%AD_Gi%C3%A1m)và từ đó về sau nó vẫn giữ nguyên vị trí ở kinh đô [Thăng Long](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C4%83ng_Long), trong khuôn viên [Văn Miếu Hà Nội](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=V%C4%83n_Mi%E1%BA%BFu_H%C3%A0_N%E1%BB%99i&action=edit&redlink=1)ngày nay.
Đến đầu
[triều Nguyễn](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%C3%A0_Nguy%E1%BB%85n), sau khi thống nhất đất nước, [vua Gia Long](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gia_Long)đã quyết định xây dựng kinh đô tại [Huế](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hu%E1%BA%BF). Năm [1803](http://vi.wikipedia.org/wiki/1803), vua Gia Long xây dựng [Đốc Học Đường](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%91c_H%E1%BB%8Dc_%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng&action=edit&redlink=1)- đây được xem là trường quốc học đầu tiên được xây dựng dưới triều Nguyễn. Trường được xây tại địa phận [An Ninh Thượng](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=An_Ninh_Th%C6%B0%E1%BB%A3ng&action=edit&redlink=1), huyện [Hương Trà](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%C6%B0%C6%A1ng_Tr%C3%A0), cách kinh thành Huế chừng 5 km về phía Tây, trường nằm cạnh [Văn Miếu](http://vi.wikipedia.org/wiki/V%C4%83n_mi%E1%BA%BFu), mặt hướng ra [sông Hương](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%B4ng_H%C6%B0%C6%A1ng).
Thời
[Gia Long](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gia_Long), qui mô kiến trúc của trường còn nhỏ, chỉ gồm một tòa chính ở giữa và hai dãy nhà hai bên, dùng làm chỗ để quan Chánh, Phó Đốc Học giảng dạy. [Tháng 3](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C3%A1ng_ba)năm [1820](http://vi.wikipedia.org/wiki/1820), [vua Minh Mạng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Minh_M%E1%BA%A1ng)cho đổi tên thành trường Quốc Tử Giám. Lúc này Quốc Tử Giám được phát triển to lớn hơn. Quốc Tử Giám tiếp tục xây dựng và hoàn thiện tiếp sau đó.
Năm
[1821](http://vi.wikipedia.org/wiki/1821), vua cho dựng tòa Di Luân Đường, một tòa giảng đường và hai dãy nhà học hai bên Di Luân Đường, mỗi dãy 19 gian phòng học, làm chỗ cho sinh viên đọc sách, làm bài.
Bia trước Quốc Tử Giám - Huế
Đến thời
[vua Tự Đức](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BB%B1_%C4%90%E1%BB%A9c), trường được tiếp tục xây dựng và mở mang thêm. Năm [1848](http://vi.wikipedia.org/wiki/1848), xây thêm tường bao bọc và dãy cư xá, mỗi bên 2 gian. Trường cũng mở thêm 2 cửa nhỏ hai bên để sinh viên ra vào. Vì lúc bấy giờ cả nước chỉ có một trường Quốc Học nên tập trung một lượng sinh viên về học rất đông. Một lần ghé thăm trường, [vua Tự Đức](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BB%B1_%C4%90%E1%BB%A9c)đã làm một bài văn gồm 14 chương để răn dạy và khuyến khích sinh viên học hành. Toàn bộ nội dung bài văn này được khắc vào tấm bia dựng trước sân trường. Do trận bão năm [Giáp Thìn](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%C3%A1p_Th%C3%ACn)( [1904](http://vi.wikipedia.org/wiki/1904)), trường bị hư hỏng nặng, nhưng sau đó, trường được phục hồi.
Đến năm
[1908](http://vi.wikipedia.org/wiki/1908), thời vua [Duy Tân](http://vi.wikipedia.org/wiki/Duy_T%C3%A2n), Quốc Tử Giám được dời vào bên trong Kinh thành, bên ngoài, phía Đông Nam Hoàng thành (tức vị trí hiện nay). So với kiến trúc cũ, Quốc Tử Giám mới được xây dựng mới thêm nhiều công trình phụ, trong đó, kiến trúc cũ của [Di Luân Đường](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Di_Lu%C3%A2n_%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng&action=edit&redlink=1)được giữ nguyên. Hai bên là hai dãy phòng học vẫn như cũ và cư xá sinh viên; phía sau trường, ở giữa là tòa [Tân Thơ Viện](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=T%C3%A2n_Th%C6%A1_Vi%E1%BB%87n&action=edit&redlink=1), hai bên là nhà ở của quan [Tế Tửu](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=T%E1%BA%BF_T%E1%BB%ADu&action=edit&redlink=1), [Tư Nghiệp](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=T%C6%B0_Nghi%E1%BB%87p&action=edit&redlink=1)(hiệu trưởng, hiệu phó) và các viên chức khác của trường. Trong số các công trình kiến trúc này, Di Luân Đường, Tân Thơ Viện và tòa nhà dành cho vị Tế Tửu Quốc Tử Giám ở là những công trình kiến trúc gỗ theo phong cách truyền thống có giá trị nghệ thuật cao (Tân Thơ Viện, Di Luân Đường đều có nguồn gốc từ các công trình kiến trúc của [Cung Bảo Định](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Cung_B%E1%BA%A3o_%C4%90%E1%BB%8Bnh&action=edit&redlink=1)). Năm [1923](http://vi.wikipedia.org/wiki/1923), Tân Thơ Viện trở thành [Bảo Tàng Khải Định](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=B%E1%BA%A3o_T%C3%A0ng_Kh%E1%BA%A3i_%C4%90%E1%BB%8Bnh&action=edit&redlink=1)nên trường Quốc Tử Giám phải lập một thư viện mới mang tên [Thư Viện Bảo Đại](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%C6%B0_Vi%E1%BB%87n_B%E1%BA%A3o_%C4%90%E1%BA%A1i&action=edit&redlink=1)ở phía sau [Di Luân Đường](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Di_Lu%C3%A2n_%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng&action=edit&redlink=1).
Năm
[1945](http://vi.wikipedia.org/wiki/1945), sau khi triều đình nhà Nguyễn chấm dứt vai trò lịch sử của mình, Quốc Tử Giám cũng không thay đổi kiến trúc kể từ đó đến nay.
Dù đã chấm dứt vai trò của mình, thế nhưng trường Quốc Tử Giám đóng góp hết sức to lớn trong việc đào tạo nhân tài cho đất nước, là nơi lưu lại dấu chân của hơn 500 vị tiến sĩ, phó bảng của triều Nguyễn. Cùng với Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Quốc Tử Giám Huế đã đóng góp công sức của mình trong việc đào tạo ra những nhân tài của đất nước và phản ánh một thời kỳ của lịch sử. Kể từ khi Quốc Tử Giám Huế ra đời đến nay, nền giáo dục đại học ở Huế đã có lịch sử gần hai thế kỷ.Tuy nhiên, trong lịch sử, việc dời Quốc Tử Giám vào
[Phú Xuân](http://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%91_%C4%91%C3%B4_Hu%E1%BA%BF)(Huế) đồng nghĩa với việc chấm dứt việc thi Hội - Đình tại [Thăng Long](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C4%83ng_Long).
Quốc Tử Giám hiện nay còn khá nguyên vẹn, và khá may mắn so với một số công trình khác trong quần thể di tích cố đô Huế.
Bài viết dựa trên bài Quốc Tử Giám của trung tâm Bảo tàng di tích cố đô Huế
· Hồ sơ di tích, phòng tư liệu của trung tâm bảo tàng di tích cố đô Huế - sách của Thư Viện Tỉnh Thừa Thiên Huế - Xuất bản năm 2003.
· Quốc Sử quán triều Nguyễn (2004), Đại Nam thực lục, bản dịch Viện Sử học, H.: Nxb. Giáo dục: 48.
· Huế di tích lịch sử văn hoá danh thắng - NXB Thừa Thiên Huế - xuấn bản năm 1995.
Bài viết dựa trên bài Quốc Tử Giám của trung tâm Bảo tàng di tích cố đô Huế
[http://www.hueworldheritage.org.vn](http://www.hueworldheritage.org.vn/)
· Hồ sơ di tích, phòng tư liệu của trung tâm bảo tàng di tích cố đô Huế - sách của Thư Viện Tỉnh Thừa Thiên Huế - Xuất bản năm 2003.
· Quốc Sử quán triều Nguyễn (2004), Đại Nam thực lục, bản dịch Viện Sử học, H.: Nxb. Giáo dục: 48.
· Huế di tích lịch sử văn hoá danh thắng - NXB Thừa Thiên Huế - xuấn bản năm 1995.
**SAU CƠN MƯA**
1. Thạc sĩ Nguyễn Bá Sinh
2. Tiến sỹ Nguyễn Bá Trinh sinh năm 1944 tại xả Quảng Hoà,huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình, con của cụ Nghè Nguyễn Bá Cơ và bà Phạm Thị Yến. Cụ nghè Nguyễn Bá Cơ sinh năm 1896 , ấm sinh trường Quốc tử giám Huế, đậu khiêu, là gia sư trong triều Huế, trực tiếp dạy Bảo Đại hồi còn nhỏ. Thời niên thiếu TS Trinh học ở quê nhà. Trong kỳ hết cấp I (tiểu học) đổ thứ nhất, trong kỳ thi vào cấp II ( lớp 5 , hệ 10 năm ) đổ thứ nhì trong toàn huyện. Năm 1960 đạt giải nhất về toán trong toàn tỉnh Quảng Bình. Học tại khoa Hoá học trường Đại học Tổng hợp (1964 - 1969). Năm 1970-1976 làm việc tại Viện Khoa học kỷ thuật Nông nghiệp Việt Nam. Năm 1977 - 2006 làm việc tại Viện Hoá học, thuộc Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam.
Năm 1988 nhận bằng tiến sỹ tại Viện Hàn Lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam. Năm 1989 du học: Nga, Bungari, Đức, Ba Lan. Năm 1998 trao đổi khoa học tại Nhật Bản. Lĩnh vực nghiên cứu: Hoá sinh - Tiến hoá phân tử, Hoá học - Công nghệ xử lý nước. Đã có hàng trăm công trình khoa học công bố trong nước và nước ngoài.
**GẶP MAY** ** ** *Hồi Ký của Ths. Nguyễn Bá Sinh*
Năm 1952, khi trường Thiếu sinh quân liên khu 4 giải thể, tôi từ Hà tĩnh trở về học tiếp lớp 6 ở trường phổ thông cấp 2 Quảng trạch. Quân Pháp đang đồn trú ở Thanh khê, Ba Đồn, hằng ngày ca nô chở đầy quân lính ngược dòng sông Gianh lên càn quét, máy bay ban ngày oanh tạc khắp huyện. Quê tôi là vùng du kích tranh chấp giữa Viêt minh và quân đội Pháp.
Cả huyện Quảng trạch chỉ có một trường cấp 2 đóng ở vùng núi làng Tùng Chất và Quảng Châu. Chúng tôi phải mang ngô khoai gạo ở trọ, tự thổi nấu để ăn học, 3 anh em .
Tôi, Nguyễn thiên Thụ và Đinh Hữu Hồ .chúng tôi đều là bà con họ hàng sống với nhau từ bé ở quê nên rất hiểu nhau và thương yêu nhau. Hàng ngày phải ra chợ mua thức ăn : nước mắm,cá mắm và dưa muối ở hàng Bà Khôi (thực ra tôi không biết tên bà, nhưng bà là mẹ anh Khôi học trên tôi một lớp nên gọi là bà Khôi (tên con)) cho tiện. Mua nhiều lần hóa ra quen và biết là bạn học của con nên bà bán rẻ hơn và đôi khi mua chịu.
Lớp học chúng tôi là một cái lán lợp tranh lụp xụp dưới chân đồi, “ bốn mùa không liếp che ! gió về ” .Bàn ghế là mấy thanh củi bằng bắp chân kê lên ,trên đặt mấy tấm ván làm bàn,còn ghế ngồi thì người ta buộc cây tre dài hoặc thanh củi.
Phải học ban đêm để tránh máy bay (7 giờ tối đên độ 11 giờ đêm) chiếu sáng bằng đèn dầu lờ mờ. Học sinh có 45-50 người ,lứa tuổi chênh lệch nhau khá nhiều. Có anh đến 30 tuổi , có vợ và con.
Anh Pham Quắc làm chủ tich xã vẫn học cùng lớp .Trong lớp có 2 nữ sinh : chị Hiến đã ngoài 20, Huê Mỹ tuổi 16 cả hai đều ở làng Cảnh Dương. Chúng tôi nhỏ tuổi nên được thầy bố trí ngồi gần con gái .Bàn trước là chị Hiến, Huê Mỹ và Trinh (cận thị), phía sau đó là Thụ (ngồi sau chi Hiến) , Hồ ngồi giữa và tôi ngồi phía ngoài.
Cả tôi và Thụ đều học giỏi (đứng đầu lớp), Hồ thì thông minh nhưng phải tính hơi lười, khi làm bài hay quay cóp. Thụ nó ghét có lần nó cho Hồ bớp tai. Nên Hồ đổi chỗ cho tôi vào ngồi giữa, như vậy là tôi ngồi phía sau lưng Huê Mỹ.
Qua trò chuyện tôi biết Mỹ là con gái Bác Nhượng cùng công tác với cha tôi ở Uỷ ban Kháng chiến hành chính huyện năm 1948-1949. Mỹ là một cô gái dáng cao cao, có nước da trắng hồng, đôi mắt sáng hiền từ , ăn nói nhẹ nhàng và dễ thương.
Tuy học cùng lớp nhưng ít trò chuyện với Mỹ, tối đến lớp học đến khuya đói bụng và thì giờ đâu mà nói chuyện.Thỉnh thoảng Mỹ có nhờ tôi làm giúp một số bài toán khó.
Đầu năm 1954 , chúng tôi đã lên học lớp 7, máy bay Pháp ném bom xuống làng Pháp Kệ giết chết thầy Lương duy Khánh dạy văn (hiệu trưởng). Các giáo sư có thầy Nguyễn Duy Khuyên (dạy sử địa), thầy Hồng dạy toán thì ốm phải đi nằm bệnh viện. Gia đình tôi lại gặp khó khăn nên bỏ học. Mẹ của Mỹ qua một trận ốm nặng và qua đời. Mỹ rồi cũng thôi học.
Sau thôi học tôi trở thành lao động chính trong gia đình : cậu (cha) dì (mẹ kế) đã già yếu,các em Đình, Trinh, Hinh còn bé. Tôi lo việc đồng áng cày bừa, chặt củi, đắp bờ, tát nước, đơm nò mợng để kiếm tôm cá . Cuộc sống tạm tạm ổn.
Một buổi chiều tôi đi chăn bò ngoài đồng, lúc đó một chiếc máy bay màu trắng bay rất thấp từ biển lao vào , tôi nhìn rõ phi công trong khoang máy, tôi nằm xuống nấp bên bờ ruộng ...theo phản ứng quen thuộc. Nhưng nó không ném bom... mà cũng không bắn ... nó rải từng bó giấy ,trắng xoá khắp cánh đồng... truyền đơn...truyền đơn....Đại ý như sau:
*“Hởi quân sỹ Việt Minh . Hiệp định Genève đã ký kết.Quân đội viễn chinh Pháp sẻ ngưng bắn từ hôm nay.Yêu cầu phía VM cũng ngừng bắn để tránh đổ máu ...”*
Tôi reo lên : ngừng bắn,ngừng bắn...ngừng bắn ,giặc Pháp sẻ rút hết,nước ta độc lập. Cầm một nắm truyền đơn chạy về nhà khoe với cậu.Cha tôi mừng lắm.Như câu thơ của Ông đã viết năm 1947
*“Độc Lập rồi đây vui sướng nhỉ* *Còn non còn nước ,chúng ta còn ”*
Nhưng có ai ngờ ? Mùa đông đến : Cải cách ruộng đất. Cách mạng long trời lở đất.
Gia đình tôi tan nát : Cha bị giết một cách dã man. Tôi và Đình bị du kích bắt trói nhiều lần, nhà cửa ruộng vườn bị tịch thu, em phải đi ăn xin và đi ở thuê mỗi đứa một nơi. Cuộc đời thế là hết...
*Tuyệt vọng !!! Thế là hết .Chấm hết.*
Lo sao cho ngày kiếm được bữa ăn cả 4 anh em không chết đói. Không, không một giây phút nào còn nghĩ đến học hành.
Thời gian đã trôi đi. Cuối 1956 nghe nói là Cải cách ruộng đất có sai lầm nghiêm trọng.Dư luân dân chúng bàn tán nhiều.Tôi có viết đơn kiện lên Tỉnh uỷ Quảng Bình về viêc giết cha tôi (tỉnh uỷ có trả lời : đang xem xét). Tôi lại viết thư kêu cứu đến chị tôi và anh rể ở Hà nội, chị tôi có gửi cho tôi thư an ủi các em và cho 5 đồng (bằng 12 Kg gạo). Anh rể tôi có cho người về tìm anh em tôi .nhưng không gặp, vì anh em tôi đã li tán.
Tôi lại gửi thư cho chị một lần nữa :nhờ anh chị xin cho tôi đi làm một việc gì (kiếm ăn), nuôi em hoặc đi học. Trong đêm tối đã có một tia sáng yếu ớt. Một hy vọng mong manh !!!
Tôi nhớ đến cái học bạ cấp 2 khi thôi học tôi chưa lấy về (hồi ấy không có bằng tốt nghiệp chỉ có học bạ là đủ).
Phải đến trường để nhận học bạ, lúc này trường đã dời về Cảnh Dương gần nhà của Mỹ. Từ làng tôi đến Cảnh dương khoảng 25 Km, đi bộ mất 5-6 giờ. Và tôi quyết định ra đi.
Dậy sớm,xuống Cửa Hác, lên đò sang Ba Đồn. Ghé qua nhà Anh Khương để xin hoặc vay thêm vài đồng để đi đường ,vì trong túi tôi chỉ co 2-3 đ chi đó thôi. Vào nhà,anh Khương nhờ giúp một vài việc : bổ củi ,dọn dẹp đồ đạc.rồi anh bảo ở lại ăn cơm. Anh còn bảo tôi ở thuê trong nhà làm viêc cho anh.
Tôi chưa trả lời, ăn cơm xong đã trưa, tôi chào anh ra đi , quên vay tiền. Đi bộ theo quốc lộ1, đường sá lam nham các hố đào phá đường trong kháng chiến san lấp chưa xong. Đường xa, mỏi chân. Qua làng Xuân kiều, Hoà Bình, Mũi Vích rồi đến làng Di lộc,Di Luân , Cầu Roòn đã quá chiều , phải ngủ lại. Bụng đói, mệt lắm. Rẽ phải đi xuống làng Cảnh dương, vào chợ đầu làng, chợ đã gần tan.
Như định trước tôi cố tìm Bà Khôi để bà “bán hay cho” cái gì đó ăn qua bữa, ngủ thì sẵn cái lều chợ (không tranh chấp) đẹp hơn cái lều mà 4 anh em tôi chui rúc cả năm nay. Tìm mãi chẳng thấy bà Khôi đâu cả , tôi thấy lo và buồn .
Quay ra đầu chợ,trời đã nhá nhem, thì may quá từ đầu dãy hàng xén. Mỹ đang dọn hàng . Ôi ! may quá ! tôi gặp lại Mỹ. Cô nàng bây giờ rắn rỏi hơn. Chiếc áo màu nâu gụ, tôn nước da trắng của nàng. Trên mái tóc còn chiếc vành khăn trắng tang của Mẹ...Mỹ cười,hỏi thăm tôi tình hình từ lúc nghỉ học,thấm thoắt đã 2 năm. Tôi cũng kể sơ qua về hoàn cảnh cơ cực của mình.Mỹ an ủi :
-Mọi việc qua rồi ,thôi Sinh cố gắng lên.
-Sinh ra đây để nhận học bạ cấp 2, đang nhờ xin ra Hà nội đi làm hoăc học.
-Bây giờ đã tối, Sinh theo mình về nhà, ăn cơm tối nghỉ lại. Mỹ sẽ giúp Sinh gặp thầy Võ Tá Ty hiệu trưởng xin lại học bạ.
Theo sau Mỹ với gánh hàng về nhà. Nhà khá đẹp, cách biển không xa. Gió chiều lồng lộng.Và ở đây lại gặp bà Khôi, người tôi đang tìm. Bây giờ tôi mới biết, sau khi mẹ qua đời bố Mỹ đã làm bạn với bà Khôi.
Mỹ dọn cơm cho tôi ăn, trong mâm có cá thu, rau và bát nước mắm Cảnh dương.Có bữa cơm ngon trong lúc đói, thật là sung sướng.
Tối hôm đó Mỹ đưa tôi gặp thầy Ty, nhà thầy ở sát bên cạnh .Thầy Ty đeo kính cận nặng vui vẻ tiếp tôi.
-Thưa thầy em là học sinh lớp 7 năm 1954 em đã học xong học kỳ1 thì nghỉ học.Nay xin thầy cho em nhận học bạ.
-Thầy hỏi họ và tên tôi rồi mở tủ.Từ trong đó thầy lôi ra một chồng học bạ. Không vất vả lắm , quyển học bạ tôi màu nâu đen nhìn thấy ngay. Mừng quá,đó là kết quả 7-8 năm ăn học của tôi đã tìm thấy.
Thầy giở học bạ ra xem, gật đầu , thầy nói :
-Em là học sinh giỏi của trường.
Đêm hôm đó tôi ngủ trên một sập gụ kê ở gian ngoài, mùa hè,gió biển man mát, ăn no , đã nhận học bạ, gặp bạn tốt.Tôi thấy phấn chấn, đỡ buồn.
Nhờ có học bạ tôi đã được nhận thẳng (do anh Nguyên xin)vào học trường Cao đẳng giao thông công chính Hà nội (khoá 8).
Từ đó 5-6 năm sau tôi không gặp lại Mỹ, tôi có hỏi Anh Diệp người Cảnh dương cùng học ở Hà nôi, được biết Mỹ đã lấy chồng, anh ấy tên là Phượng, đang hoc Đai học ở Moskva. Nghe nói Mỹ đã ra HN học ĐH bách khoa nhưng tôi chưa gặp.
Thời gian cứ trôi đi, mỗi đứa đã trưởng thành và có gia đình riêng. Sự kiên trì và cố gắng của mình đã có kết quả : Tốt nghiệp Đại học, cao học thành thạc sỹ.Từ năm 1971 liên tục được đề bạt tổ trưởng, phó, trưởng phòng, trở thành một cán bộ “hồng thắm chuyên sâu” là phó giám đốc một CôngTy Thiết Kế lớn ở Hà nội.
Trong một buổi hội thảo tiếp thị về máy xây dựng của Cộng hoà liên bang Đức, tôi tham dự với tư cách là khách mời. Các Kỹ sư người Đức giới thiệu nhiều loại máy, công nghệ xây dựng xong, đến mục thảo luận, phát biểu ý kiến của khách.
Tôi đứng lên chất vấn : một vài tính năng, công suất, tiêu hao nhiên liệu, tôi hỏi tỷ mỷ từng loại (mà tôi đã có kinh nghiệm khi nghiên cứu các máy xây dựng do Nga chế tạo). Không ngờ những câu hỏi được thuyết trình viên và mọi người chú ý.
Giờ nghỉ , một phóng viên báo Đầu tư đến gặp tôi, anh trao cho tôi danh thiếp , hỏi thêm vài chi tiết để viết bài cho báo và hẹn gặp laị tôi .
Nghe tôi nói dọng miền Trung. Anh hỏi
-Anh quê ở Hà tĩnh hay Nghệ An ?
-Tôi quê ở Quảng Bình
-Huyện nào ?
-Quảng trạch
-Trước đây anh học trường nào?
-Trường cấp II Quảng trạch
-Anh có biết cô Mỹ không ?
-Mỹ con ông Nhượng à ?
-Đúng
-Tôi là chồng của Mỹ đây.
-Ồ! anh là Phượng
Nhận ra chúng tôi cùng quê và là bạn thân thiết.
Theo địa chỉ, một chiều thứ bảy tôi đến nhà Phượng Mỹ ở làng Thanh Nhàn gần cuối phố Lò Đúc.Vợ chồng Mỹ Phượng rất vui tiếp tôi, bao kỷ niệm tuổi học trò ...thời gian truân của tôi... tâm sự.
Mỹ Phưọng lại mời tôi ăn cơm rau.Tôi nhận lời ngay. Bữa cơm có : cá thu, nước mắm tất cả từ Cảnh dương gửi ra và chim câu rán do anh chị nuôi. Vui, vui quá, bao kỷ niệm xưa ôn lại. Bước đường thành công
** **Đùm bọc** *Hồi ký gia đình của Thạc sỹ Nguyễn Bá Sinh*
Năm 1955,đã dự tính trước mấy anh em chúng tôi cày cấy trồng được hơn mẫu ruộng : lúa, khoai, lạc, ngô, đậu. Lúa và hoa màu khá tốt. Nhưng khi thu hoạch, thì người ta bảo:“Tất cả hoa lợi đó là của nông dân”. Lúa má thu hoạch xong, đội Giảm tô ra lệnh phải gánh về nhà ông Nguyễn (chú họ tôi) cho nông dân.
May mà khi gặt hái chúng tôi dấu đi một ít khoai lúa, nhờ vậy cả nhà có cái ăn.
Sau thu hoạch vụ mùa, đến vụ chiêm tiếp theo. Đã có kinh nghiệm,anh em tôi làm được nhiều:ruộng sâu trong đập trồng lúa 8 sào.Ruộng Cá Rô trồng khoai 4 sào.Ruộng nhà thờ trồng lạc và khoai, xung quanh nhà 4 sào trồng khoai sớm, lạc và ngô và rau màu khác.Tết xong, có thể thu hoạch khoai sớm, không lo đói. Nhờ chăm bón tốt, nên lúa khoai xanh rờn, tươi tốt. Thức ăn thì ngoài đồng,dưới sông cả bốn anh em chúng tôi đều mò bắt được tôm tép cua cá v.v... thừa ăn .Cậu (cha) tôi thấy các con đã khôn lớn , biết tính toán làm ăn, lại thương yêu nhau, chăm chỉ lao động trong lòng rất yên tâm.
Đến tháng chạp, đội giảm tô rút, đội cải cách ruộng đất về (đợt 5). Thôn xóm đói nghèo, chiến tranh vừa dứt, lạnh lẽo, thì nay nổi lên trận cuồng phong, long trời lở đất ác liệt.
Đêm đêm, trống đánh từng hồi, mõ dục từng hồi. Du kích vác súng đi tuần suốt đêm. Khắp xóm thôn ác khí bao trùm:
-“Địa chủ nhất thời nông dân vạn đại
-Có khổ nói khổ nông dân vùng lên
-Nông dân đã nói là làm, đã phát là động, đã vùng là lên”
Đội về là “ mặt trời mọc dậy ” .
*quả là không sai.* __Nhất đội nhì trời__
Những hình ảnh anh cán bộ đội : mặc áo quần ba ba nâu gụ, đội mũ lá, đi dép cao su, vẽ mặt đầy sát khí, đa số họ biết chữ quá ít. Họ ít chào hỏi vì sợ chào nhầm địa chủ.
Việc đầu tiên của họ là vô hiệu hoá chi bộ Đảng và chính quyền địa phương (vì có địa chủ và thành phần có quan hệ với địa chủ lọt vào).
![](http://andyhiennguyen.files.wordpress.com/2011/11/dauto.jpg)
Xác định thành phần giai cấp,phân rõ địch và ta ,ai là kẻ thù : địa chủ, phú nông, trung nông v.v... Trong đó địa chủ phải là 5-6%.Phương châm là :đánh nhầm hơn bỏ sót, thà chết mười người oan còn hơn bỏ sót một địa chủ, trí phú địa hào “phải đào tận gốc trốc tận rể”.
Khoảng 100 hộ xóm tôi phải có 7 địa chủ :
1-Ông cố Chánh (đã ở trong tù chưa về).
2- Bà Tơ (mẹ Tơ) : có 2 là vệ quốc đoàn đang tại ngũ.
3-Ông Giáo có 1 con là liệt sỹ,1 con là vệ quốc đoàn cấp đại đội đang tại ngũ.
4- Bà Ân có chồng công tác tại toà án tỉnh.
5- Mệ Bộ Khành đã già yếu.
6- Ông Giang Han ở xóm dưới.
7- Cha tôi ông Nghè Cơ (hoạt động CM năm 1943 Đảng viên CS năm 1947)
Sau khi ông cố Chánh chết trong tù còn 6 địa chủ .Vậy là còn thiếu chưa đủ chỉ tiêu.
Đội quy thêm:Thím Ấm của tôi (trước là trung nông),tai ác thay Chú trợ Pha làm nghề dạy học chỉ có 2 sào ruộng không quy là địa chủ được,lại càng không thể là phú nông,trung nông nên đội có sáng kiến quy là
*vì giáo viên không trực tiếp lao động cũng là bóc lột (tạm gọi là phó địa chủ vậy).Ngoài ra Chú Hạp, Chú Cửu Thầm chí có 3 sào ruộng chi đó là nông dân cũng được quy thêm là quốc dân đảng, cường hào gian ác phản động để vượt chỉ tiêu trên giao.* __thành phần bóc lột khác__
Nhìn thấy cảnh vậy dân làng càng sợ vãi cứ...t ra.Tất cả có 9 gia đình (địa chủ , cường hào phản động) bị nông dân đấu tố.Không khí đấu tố bao trùm xóm làng.Con dâu đấu tố Mẹ chồng, anh em chú bác đấu tố lẫn nhau . Mới ngày hôm qua giỗ chạp ông bà còn là bác cháu, chú cháu, anh em mà hôm nay đã trở mặt : thằng nọ thằng kia.Mà toàn những chuyện vu khống,bịa đặt .Lạ thay đứa trẻ con 9-10 tuổi gọi ông già 60-70 tuổi là thằng nọ thằng kia ? Còn đâu luân thường đạo lý? Trong văn hoá người Việt chưa từng có. Lỡ lời không sửa được. Bát nước đã đổ xuống đất có bao giờ múc lên được nữa không? Đầy uất hận?
Kết quả là:Toàn xóm có 6 người chết, 6 người đi tù (cả nước lên đến hàng vạn).
- Ông Cố Chánh tù chung thân (đã chết trong tù).
- Ông Giáo,bà Tơ bị đấu tố nhiều lần đến chết đói và tự tử.
- Cha tôi bị quy là bí thư quốc dân đảng và bị bắn hôm 27 tháng chạp.
- Ông Giang Han cũng bị bắn vài ngày sau cha tôi.
- Chú Hạp bị tù 12 năm,quá uất ức mà chết khi vừa đến nhà tù.
- Chú Trợ Pha, chú Cửu bị quy là quốc dân đảng,phản động bị xử 12 năm tù.
- Thím Ấm,Bà Ân chỉ bị đấu tố bị tịch thu gia sản không phải đi tù.
Cải cách ruộng đất ở quê tôi đã “thắng lợi” là thế.
Gia đình tôi cả nội ngoại bà con gần đều dính địa chủ và phản động, không nhờ cậy được ai !
Cha đã bị giết, bốn anh em bị đuổi ra một cái lều rách nát với 2 bàn tay trắng : đói, rét.
Không có cách nào khác. “Đói thì trôốc cúi (đầu gối) phải bò”. Anh em tôi vào rừng gánh củi về bán tại chợ Trường kiếm ăn.
![](https://2.bp.blogspot.com/-KEUktjI2_3w/TuE44-b173I/AAAAAAAABWo/rfG1MfvQ__g/s1600/Hai+cui.jpg)
Chập choạng tối ,tôi sang nhà Cu Xờm, Đình xuống nhà chú Thào mỗi đứa mượn 1 cây dao rựa.Trong hoàn cảnh như vậy Cả Ông Thào và Cu Xờm không sợ liên luỵ và cho mượn ngay, quý hoá vô cùng.
Nằm co ro trong lều rách nát, đến gần sáng tôi và Đình dậy luộc nồi khoai đầy, khoai chín đổ ra rổ, để nguội.Đình chia đôi: một nửa để lại cho 2 em Trinh và Cu Con ăn bữa trưa, phần còn lại gói vào 1 cái túi mang đi. Tôi đánh thức hai em dặn: “Anh để phần hai em đây.Ở nhà ăn xong, đi hái một rau lang, vào đồng bắt một ít rạm để chiều ăn.”
Hai em ngoan ngoản vâng lời.
Với cây dao rựa,1 túi khoai,1 gói muối lên rú. Qua cánh đồng, băng qua hói Đồng đi một quảng là đến Chợ Mới , qua đò chợ Mới thì mặt trời mọc, đi tiếp dọc sông đến Thong Thóng băng qua đường tàu hoả, vượt qua cánh đồng nhỏ, trèo dốc vào rừng , rú Ba u dốc đá cheo leo, lên đến đỉnh Hòn Vắp đã gần trưa.
Hai anh em dừng lại thở lấy hơi. Đình treo xéo khoai dấu vào gốc cây. Lại tiếp tục trục xuống bên kia dốc Làng Phù Mỵ.
Sẵn củi khô, hai anh em thu lượm:dẻ, trâm, nen, lạnh ngạnh, rồi róc cành, chặt từng thanh củi dài bằng sải tay, bó thành bốn năm bó nhỏ.Xong đó lại phải chuyển ngược lên đĩnh rú Vắp.
Xong chừng ấy việc, mặt trời đã đứng bóng. Sắp xếp lại gọn gàng đều đặn, những que củi đẹp được đặt phía ngoài bó lại bốn bó cân đối , đóng nêm chắc chắn thành hai gánh . Ăn trưa với vài củ khoai gói muối mang đi.
![](http://farm1.staticflickr.com/224/490873124_ce6e679477.jpg)
Từ đỉnh cao nhìn xuống cảnh vật nên thơ.Mặt biển hiền từ xanh rờn,dòng sông Gianh uốn mình ôm ấp xóm làng :Thuận Bài ,Thổ ngoạ ,Văn Phú quê ngoại, La Hà,Phù trịch,Hoà Ninh và Vĩnh Lộc làng tôi. Nhìn thấy ngôi nhà tôi đã bị cướp ,và trong túp lều nhỏ hai em nhỏ côi cút, gầy gò trong đói khát mong hai anh về, lòng quặn đau.
Xóm làng nhoà đi trong lệ ...
Sinh Đình gánh củi trên vai lao xuống dốc gập ghềnh,cheo leo.Xa xa xóm làng và mặt biển chập chờn rung rinh .Có câu thơ :
*“Chiều chiều mặt biển rung rinh* *Anh em Sinh Đình gánh củi qua khe ”*
Đường xa gánh nặng,mồ hôi ướt đầm, thở ra cả tai. Cuộc đời sao cơ cực vậy ???
Hình ảnh hai em xanh xao gầy gò, đôi mắt lờ đờ, đi không vững vì thiếu ăn lâu ngày hiện ra. Tôi gạt tay xoá đi dòng nước mắt, không muốn cho Đình trông thấy...
Ba U đã vượt qua, dừng lại bên khe uống nước, rồi lại đi ... , đường còn dài.
Qua một cánh đồng nhỏ dưới khe núi, lên đường tàu có một cái cống hai anh em dừng chân nghỉ.
Lúc này quá mệt Đình khóc “Em không thể gánh củi được nữa, sức đã kiệt rồi” đúng ra cả hai anh em đã kiệt sức lâu rồi. “Ngộ nạn tăng mưu trí ”. Tôi quyết định: dấu 1 gánh củi xuống dưới cống, hai anh em đổi nhau chỉ gánh một gánh ra chợ.
Đến bờ rào Nan chờ đò, được nghỉ ngơi một tý có thêm sức lực, qua chợ Mới thì trời đã xế chiều. Băng qua cánh đồng Hoà Ninh xuyên qua xóm là đến chợ Trường. Mọi người mua bán tấp nập cảnh chợ thôn quê. Hai anh em gánh củi ra phía gần bờ sông, có người đến hỏi mua.
-Gánh củi bán mấy tiền ? một khách hỏi.
-Tám hào,gánh về tận nhà. Tôi trả lời.
Có đến 7-8 người hỏi mua hầu hết khách chỉ trả bốn đến năm hào.Một hồi lâu, có một chị khoảng 35-40 tuổi, chị hỏi han (tỏ ra biết gia đình tôi và thông cảm), không nói nhiều chị trả luôn bảy hào.Tôi đồng ý bán. Chị trả tiền trước, Đình nhận tiền tôi theo chị gánh củi về. Nhà chị gần phía trong chợ. Chị mời tôi uống nước (đang khát) và có lời an ủi :
-“Thời thế loạn lạc cóc nhái nhảy lên làm người là vậy, em cố gắng chịu đựng rồi sẻ qua”.
-Tôi lau dòng nước mắt thầm cám ơn chị, tủi hờn chào chị ra đi.
Đình đã mua được 1 rổ khoai hết 4 hào, số khoai này bốn anh em ăn dè được gần hai ngày. Mua thêm một ít mắm muối, dư được hai hào. Thế là tốt lắm rồi, từ nay không lo đói !!!
Đã chiều hai em thấy hai anh về, mừng lắm. Vâng lời anh, đã hái được một mớ đọt khoai ngon, Trinh cũng lần hồi bắt được lưng oi rạm bè .Tôi nằm nghỉ Đình và hai em đỏ lửa.Luộc khoai ,kho rạm.
Khoai chín bùi,rạm béo gạch chắc thơm lừng cả bốn anh em quây quần, được bữa ăn no hiếm có.
Rồi ngày mai, ngày hôm sau,và hôm sau nữa Sinh Đình lại gánh củi ra chợ Trường đều đặn . Dân chợ đã quen mặt Sinh Đình.
![](http://quyhop.gov.vn/uploads/news/co-be-mo-coi-mo-uoc-duoc-cap-sach-den-truong-2.jpg)
Lâu ngày anh em đã thạo việc,bó củi đẹp hơn, như củi của dân Thọ Hạ bán.
Mỗi ngày hai gánh củi bán được 1 đồng bốn hào, bốn anh em ăn rồi để dành được bốn hào. Vốn tích luỹ đã được 7-8 đồng. Dao rựa mượn Cu Xờm và chú Thào đã lâu , vì thương tình anh em tôi cả hai người chưa hỏi xin lại . Chợt nhớ ra. Tôi lên chợ Mới đặt rèn một cây dao rựa. Ông thợ rèn nhận lời, nhưng rồi cứ hứa đi hứa lại không chịu làm cho tôi. Tôi mới hiểu rằng sợ tôi không có tiền trả nên ông không muốn làm (vì ông không lạ gì anh em tôi nghèo xác xơ). Tôi xoè ra cho ông 5 đồng bạc và chiều hôm ấy tôi đã có ngay cây dao rựa mới sáng quắc. Đặt tiếp một cái nữa, từ đó hai anh em có hai con dao không phải đi mượn.
Ngày tháng trôi qua. Bốn anh em đùm bọc nhau qua hoạn nạn.
Từ đó thỉnh thoảng đã có gạo nấu cơm ăn, nhìn hai em đã có đôi mắt sáng, bước đi vững vàng.
*Đàn con dại*của Ông Nghè đang bước đi trên đường đời.
Posted by
[sontrung](https://www.blogger.com/profile/10199848845361804360)at [12:30 PM](http://son-trung.blogspot.ca/2015/05/le-quang-vinh-cuoc-hanh-hinh-cu-nghe-co.html) [No comments:](https://www.blogger.com/comment.g?blogID=715797091655885126&postID=3000454340555515180)
![ ](https://resources.blogblog.com/img/icon18_edit_allbkg.gif)
###
[TRUNG CỘNG- VIỆT CỘNG](http://son-trung.blogspot.ca/2015/05/trung-cong-viet-cong.html)
# Trung Quốc muốn ‘nuốt chửng’ Việt Nam sau năm 75?
Người Việt Nam năm ngoái nhiều lần xuống đường biểu tình phản đối việc Trung Quốc đưa giàn khoan dầu gây tranh cãi vào khu vực mà Hà Nội tuyên bố là thềm lục địa của mình.
### Tin liên hệ
![ ](http://gdb.voanews.com/29782BF6-5774-4784-AC5D-EFB432AEA7DE_w113_h64.jpg)
![ ](http://gdb.voanews.com/29782BF6-5774-4784-AC5D-EFB432AEA7DE_w113_h64.jpg)
####
Hai ngày trước ngày kết thúc Chiến tranh Việt Nam, cộng đồng người Việt ở Mỹ và ở trong nước đón chờ ngày này với hai tâm trạng trái ngược hẳn nhau
[Đánh dấu ngày 30/4: Kẻ khóc, người cười](http://www.voatiengviet.com/content/danh-dau-ngay-ba-muoi-thang-tu-ke-khoc-nguoi-cuoi/2737572.html) ![ ](http://gdb.voanews.com/7B42BBF6-07B2-4462-AA8F-CBF9FFBC5C62_w113_h64.jpg)
![ ](http://gdb.voanews.com/7B42BBF6-07B2-4462-AA8F-CBF9FFBC5C62_w113_h64.jpg)
####
Một nhóm nhạc rock gồm 4 thành viên của Canada mới đây đã phải lý giải rằng việc đặt tên ban nhạc là ‘Viet Cong’ không có ý định “kích động” hay “làm tổn thương” bất kỳ ai.
[Ban nhạc ‘Viet Cong’ lên tiếng vì tên gọi gây tranh cãi](http://www.voatiengviet.com/content/ban-nhac-viet-cong-len-tieng-vi-ten-goi-gay-tranh-cai/2730299.html) ![ ](http://gdb.voanews.com/4296DBDC-73F3-444A-9241-485AAEF7C54E_cx0_cy6_cw0_w113_h64.jpg)
![ ](http://gdb.voanews.com/4296DBDC-73F3-444A-9241-485AAEF7C54E_cx0_cy6_cw0_w113_h64.jpg)
####
Việt Nam yêu cầu Đại sứ Canada tại Hà Nội tới để phản đối việc nước này thông qua đạo luật S-219, lấy 30/4 là ngày bắt đầu “Hành trình đến tự do”.
[Việt Nam triệu Đại sứ Canada, phản đối ‘đạo luật 30/4’](http://www.voatiengviet.com/content/viet-nam-trieu-dai-su-canada-phan-doi-dao-luat-ve-ngay-30-thang-tu/2734408.html) ![ ](http://gdb.voanews.com/6DFB8458-6C42-4DB9-AA16-6D2DFD235975_w113_h64.jpg)
![ ](http://gdb.voanews.com/6DFB8458-6C42-4DB9-AA16-6D2DFD235975_w113_h64.jpg)
####
Sau khi phải hủy bỏ kế hoạch kỷ niệm ngày 30/4 tại một căn cứ thuỷ quân lục chiến ở Nam California, người Mỹ gốc Việt ở bang California đã tìm được một địa điểm mới
[40 năm sau Chiến tranh Việt Nam: Ai vui, ai buồn?](http://www.voatiengviet.com/content/bon-muoi-nam-sau-chien-tranh-vietnam-ai-vui-ai-buon/2728566.html)
29.04.2015
Thưa quý vị, bốn thập kỷ sau cuộc chiến đẫm máu, gây ra cảnh hoang tàn và làm hàng triệu người thiệt mạng, Việt Nam đã đạt được những thành quả nào, và đất nước sẽ đi về đâu trong 10 hay 20 năm nữa? VOA Việt Ngữ đã đi tìm câu trả lời trong cuộc phỏng vấn giáo sư Tương Lai, người có thời kỳ làm cố vấn cho thủ tướng. Trước hết, nhà nghiên cứu từng có nhiều bài bình luận đăng trên tờ The New York Times của Mỹ đánh giá Việt Nam trong khoảng thời gian 40 năm qua.
Cho nên, 30/4 xong một cái, thì nó đã giục bọn Pol Pot đánh vào phía tây nam, kéo một cuộc chiến tranh biên giới tây nam từ 76 tới 78. Trung Quốc trang bị tận răng cho Pol Pot. Sau khi quân Pol Pot bị Việt Nam giáng cho một đòn chí mạng, giải phóng đất nước Campuchia, thoát khỏi diệt chủng thì Đặng Tiểu Bình mượn cớ ấy để rồi phát động chiến tranh biên giới năm 1979. Như vậy là nó muốn cho Việt Nam đang còn mình đầy thương tích từ chiến tranh thì nó giáng cho một đòn nữa để củng cố quyền lực của Trung Quốc, để Việt Nam không thể ngoi dậy, tiếp tục lớn mạnh bên cạnh một nước láng giềng khổng lồ, luôn luôn đối chọi mà muốn nuốt chửng Việt Nam.
Vậy thì 40 năm qua, khi người ta nói đến xây dựng, thì trước hết phải nói đến xây dựng trong một âm mưu hết sức thâm độc của chủ nghĩa bành trướng đại Hán, mà nó lại nhân danh cùng chung ý thức hệ xã hội chủ nghĩa. Chính vì vậy mà việc xây dựng chủ nghĩa xã hội ấy nó gặp trở ngại hết sức lớn.
Và trên thực tế, 40 năm vừa qua, nếu Việt Nam so sánh với Việt Nam thôi thì chuyện so sánh không giải quyết được. Nhưng so sánh Việt Nam với các nước láng giềng, ví dụ như Singapore hay với một quốc gia châu Á khác mà xuất phát điểm năm 1975 cũng không khác gì Việt Nam là Hàn Quốc thì Việt Nam tuột hậu quá xa vì Việt Nam duy trì một mô hình kinh tế quá lạc hậu, mặc dù có cái tên rất kêu là xã hội chủ nghĩa. Nhưng mà cũng trong 40 năm ấy, hệ thống xã hội đã sụp đổ. Để cứu vãn, hy vọng chủ nghĩa xã hội không sụp đổ thì Tổng bí thư Nguyễn Văn Linh đã làm một việc dại dột là sang Thành Đô để cầu cứu, muốn Trung Quốc làm điểm tựa bảo vệ thành quả xã hội chủ nghĩa. Bắt đầu từ đấy, Việt Nam chui vào thời kỳ bắc thuộc lần thứ hai, như cảnh báo của Ngoại trưởng Nguyễn Cơ Thạch, người mà Trung Quốc rất căm thù.
Khi nhìn lại 40 năm, phải thấy rằng đấy là 40 năm trong những cố gắng tối đa của người nông dân trên đồng ruộng, công nhân trên nhà máy, của người trí thức trong các giảng đường đại học hay trong các phòng thí nghiệm và của các doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp nhà nước có những nỗ lực hết sức lớn, và đưa tới những thay đổi khá cơ bản. Phải nói những công trình xây dựng của Việt Nam trong 40 năm qua là đáng kể, nhưng những sự đáng kể ấy, sức lực của người lao động vắt kiệt ra để làm điều ấy, trong lúc mức sống chưa được cải thiện đáng kể là bao nhiêu vì mô hình chọn sai lầm, và mô hình chọn ấy nó lại chui vào cái thòng lọng của Trung Quốc. Trung Quốc trong 40 năm ấy, đặc biệt là từ năm 90 sau hội nghị Thành Đô, thì bàn tay bẩn thỉu của Trung Quốc thò vào kinh tế Việt Nam, chính trị Việt Nam, xã hội Việt Nam, văn hóa Việt Nam, gây nên một tác động rất xấu.
Việt Nam phải đau đớn mà nói rằng 40 năm qua, thời gian dài, hy sinh lớn, vất vả, gian khổ, thành tựu có nhưng mà quá hạn hẹp, so với khả năng mà đất nước có thể vươn lên.
Trên thực tế phải nói rằng hiện nay chưa có một lực lượng chính trị nào có thể thay thế lực lượng đang cầm quyền hiện nay. Có nghĩa là chưa có một đảng chính trị nào, chưa có một tổ chức chính trị nào có thể thay thế đảng cộng sản Việt Nam, mặc dù đảng này đã mất uy tín trong dân. Uy tín đó, không phải dân người ta đổ đồng làm một đâu. Người ta biết rõ trong những người lãnh đạo hiện nay có những kẻ nào ngu Trung, kiên định con đường Mác – Lênin, nghĩa là kiên định cùng chung ý thức hệ với những bọn như Tập Cận Bình, Đặng Tiểu Bình, những kẻ vào xâm lược Việt Nam.
Và nếu kỳ này, ông Nguyễn Phú Trọng đi Mỹ mà thực hiện được ý chí, và nguyện vọng của nhân dân, gia nhập TPP, càng sớm càng tốt để chống lại áp lực của Trung Quốc. Nếu mà làm được như vậy, uy tín sẽ được lấy lại và dần dần người ta sẽ biết người ta ủng hộ ai đem lại lợi ích cho dân tộc, đặt lợi ích dân tộc, đặt lợi ích dân tộc lên trên hết và trước hết, chứ không phải đặt ý thức hệ giáo điều và những lời hứa hẹn viển vông. Những người làm như thế là những người sẽ được dân ủng hộ.
**Giáo sư Tương Lai:**Sau 30/4/1975, Việt Nam chấm dứt chiến tranh, đi vào hòa bình xây dựng, nhưng nào có hòa bình xây dựng được đâu. Có một nước ở sát cạnh Việt Nam, không muốn Việt Nam trở thành một nước mạnh, sau khi đã đánh tan những đạo quân chưa hề thua như của Pháp và Mỹ.
Cho nên, 30/4 xong một cái, thì nó đã giục bọn Pol Pot đánh vào phía tây nam, kéo một cuộc chiến tranh biên giới tây nam từ 76 tới 78. Trung Quốc trang bị tận răng cho Pol Pot. Sau khi quân Pol Pot bị Việt Nam giáng cho một đòn chí mạng, giải phóng đất nước Campuchia, thoát khỏi diệt chủng thì Đặng Tiểu Bình mượn cớ ấy để rồi phát động chiến tranh biên giới năm 1979. Như vậy là nó muốn cho Việt Nam đang còn mình đầy thương tích từ chiến tranh thì nó giáng cho một đòn nữa để củng cố quyền lực của Trung Quốc, để Việt Nam không thể ngoi dậy, tiếp tục lớn mạnh bên cạnh một nước láng giềng khổng lồ, luôn luôn đối chọi mà muốn nuốt chửng Việt Nam.
Vậy thì 40 năm qua, khi người ta nói đến xây dựng, thì trước hết phải nói đến xây dựng trong một âm mưu hết sức thâm độc của chủ nghĩa bành trướng đại Hán, mà nó lại nhân danh cùng chung ý thức hệ xã hội chủ nghĩa. Chính vì vậy mà việc xây dựng chủ nghĩa xã hội ấy nó gặp trở ngại hết sức lớn.
40 năm qua, khi người ta nói đến xây dựng, thì trước hết phải nói đến xây dựng trong một âm mưu hết sức thâm độc của chủ nghĩa bành trướng đại hán, mà nó lại nhân danh cùng chung ý thức hệ xã hội chủ nghĩa. Chính vì vậy mà việc xây dựng chủ nghĩa xã hội ấy nó gặp trở ngại hết sức lớn.
Giáo sư Tương Lai nói.
Khi nhìn lại 40 năm, phải thấy rằng đấy là 40 năm trong những cố gắng tối đa của người nông dân trên đồng ruộng, công nhân trên nhà máy, của người trí thức trong các giảng đường đại học hay trong các phòng thí nghiệm và của các doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp nhà nước có những nỗ lực hết sức lớn, và đưa tới những thay đổi khá cơ bản. Phải nói những công trình xây dựng của Việt Nam trong 40 năm qua là đáng kể, nhưng những sự đáng kể ấy, sức lực của người lao động vắt kiệt ra để làm điều ấy, trong lúc mức sống chưa được cải thiện đáng kể là bao nhiêu vì mô hình chọn sai lầm, và mô hình chọn ấy nó lại chui vào cái thòng lọng của Trung Quốc. Trung Quốc trong 40 năm ấy, đặc biệt là từ năm 90 sau hội nghị Thành Đô, thì bàn tay bẩn thỉu của Trung Quốc thò vào kinh tế Việt Nam, chính trị Việt Nam, xã hội Việt Nam, văn hóa Việt Nam, gây nên một tác động rất xấu.
Việt Nam phải đau đớn mà nói rằng 40 năm qua, thời gian dài, hy sinh lớn, vất vả, gian khổ, thành tựu có nhưng mà quá hạn hẹp, so với khả năng mà đất nước có thể vươn lên.
**VOA:** *Theo ông, người dân Việt Nam hiện nay kỳ vọng gì vào đảng Cộng sản?* **Giáo sư Tương Lai:**Trên thực tế, uy tín của Đảng Cộng sản đã xuống rất thấp. Đó là một thực tế. Bây giờ, khi nói đến những người cầm quyền hiện nay, người ta nói tới với một giọng khinh miệt, do những thành tích mà họ đã tạo ra.
Trên thực tế phải nói rằng hiện nay chưa có một lực lượng chính trị nào có thể thay thế, lực lượng đang cầm quyền hiện nay. Có nghĩa là chưa có một đảng chính trị nào, chưa có một tổ chức chính trị nào có thể thay thế đảng cộng sản Việt Nam, mặc dù đảng này đã mất uy tín trong dân.
Giáo sư Tương Lai nói.
Và nếu kỳ này, ông Nguyễn Phú Trọng đi Mỹ mà thực hiện được ý chí, và nguyện vọng của nhân dân, gia nhập TPP, càng sớm càng tốt để chống lại áp lực của Trung Quốc. Nếu mà làm được như vậy, uy tín sẽ được lấy lại và dần dần người ta sẽ biết người ta ủng hộ ai đem lại lợi ích cho dân tộc, đặt lợi ích dân tộc, đặt lợi ích dân tộc lên trên hết và trước hết, chứ không phải đặt ý thức hệ giáo điều và những lời hứa hẹn viển vông. Những người làm như thế là những người sẽ được dân ủng hộ.
**VOA:** *Đối mặt với những thách thức từ Trung Quốc trên biển Đông, liệu Việt Nam có nên nghiêng hẳn về quốc gia cựu thù Hoa Kỳ?* **Giáo sư Tương Lai:**Không có kẻ thù vĩnh viễn cũng chẳng có bạn vĩnh viễn mà chỉ có lợi ích của dân tộc là vĩnh viễn mà thôi. Việt Nam biết quá rõ vì Việt Nam từng là con tốt trên bàn cờ của các nước lớn.
Việt Nam không liên minh với một nước để chống lại một nước thứ ba nhưng Việt Nam không nên từ bỏ quyền liên minh với ai mà giúp Việt Nam giữ vững chủ quyền lãnh thổ trên biển, và trên đất liền của Việt Nam.
Giáo sư Tương Lai nói.
Việt Nam không liên minh với một nước để chống lại một nước thứ ba nhưng Việt Nam không nên từ bỏ quyền liên minh với ai mà giúp Việt Nam giữ vững chủ quyền lãnh thổ trên biển, và trên đất liền của Việt Nam.
Lúc này đây, theo tôi, cần phải dẹp bỏ những việc khác đi để bỏ bớt những chuyện bên thắng cuộc, ai thắng, ai thua đi mà hãy nhìn vào kẻ thù trước mắt là Trung Quốc xâm lược, là ngăn cản không để Việt Nam thoát ra khỏi cái bóng của Trung Quốc, là những âm mưu thủ đoạn gây áp lực, chia rẽ nội bộ bằng nhiều thủ đoạn, thì phải làm sao vạch ra được những cái đó.
Lúc này đây, theo tôi, cần phải dẹp bỏ những việc khác đi để bỏ bớt những chuyện bên thắng cuộc, ai thắng, ai thua đi mà hãy nhìn vào kẻ thù trước mắt là Trung Quốc xâm lược, là ngăn cản không để Việt Nam thoát ra khỏi cái bóng của Trung Quốc, là những âm mưu thủ đoạn gây áp lực, chia rẽ nội bộ bằng nhiều thủ đoạn, thì phải làm sao vạch ra được những cái đó.
**VOA:** *Theo ông, 10 năm hay 20 năm nữa, khi đánh dấu 50 hay 60 năm ngày kết thúc cuộc chiến thảm khốc, Việt Nam sẽ về đâu?* **Giáo sư Tương Lai:**Tôi không phải là thầy bói, nên tôi không bói trước vận mệnh của dân tộc. Nhưng mà tôi khẳng định điều này, chúng ta đang sống trong thời đại mà kiểu tư duy tuyến tính lạc hậu mất rồi, vì đây là thời đại của phi tuyến tính. Trong những bước phát triển thì luôn luôn ấp ủ những bước đột phá và những bước đột phá ấy nó sẽ mở ra những cục diện mới, và không ai tiên lượng được hết. Không thể vạch ra kế hoạch 10 – 20 năm một cách chi li đâu, chỉ hướng đi thôi, vì thành tự như vũ bão của khoa học, công nghệ và diễn biến quá phức tạp của tình hình thế giới.
Tôi nghĩ Việt Nam nếu dám đi đúng con đường mà thế giới đang đi, có nghĩa là dựa vào thành tựu của văn minh, khoa học và kỹ thuật, dựa vào một thể chế dân chủ, nhân quyền và tiến bộ trên cái nền kinh tế, thị trường tiến bộ thì Việt Nam có thể đạt được nhiều thành tựu hơn nữa.
Posted by
[sontrung](https://www.blogger.com/profile/10199848845361804360)at [1:05 AM](http://son-trung.blogspot.ca/2015/05/trung-cong-viet-cong.html) [No comments:](https://www.blogger.com/comment.g?blogID=715797091655885126&postID=9036049074874577846)
![ ](https://resources.blogblog.com/img/icon18_edit_allbkg.gif)
###
[QUY MÃ LÀM GÌ?](http://son-trung.blogspot.ca/2015/05/quy-ma-lam-gi.html) ![](https://4.bp.blogspot.com/-KBAjIm69kZo/VVAqZYp5rNI/AAAAAAAAvxc/nT3eFvRwS1E/s320/CF1.jpg)
# Bà Sanchez nói về ông Trọng thăm Mỹ
Nguyễn Hùng BBC tiếng Việt, Washington DC
- 7 tháng 5 2015
[Chia sẻ](http://www.bbc.co.uk/vietnamese/vietnam/2015/05/150507_congresswoman_sanchez#share-tools) **Hạ nghị sỹ Loretta Sanchez nói Hoa Kỳ luôn hoan nghênh mọi người khác chính kiến nhưng bản thân bà từng bị Việt Nam từ chối visa.**
Trong
[phỏng vấn với Nguyễn Hùng của BBC tiếng Việt](https://www.youtube.com/watch?v=ihINUyYvNz4)tại văn phòng của bà tại trụ sở Quốc hội Hoa Kỳ ở Washington DC, bà Sanchez bình luận về chuyến đi sắp tới Mỹ của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng nhưng trước hết bà nói về hiểu biết của bà về Cuộc chiến Việt Nam 40 năm về trước. **Hạ nghị sỹ Loretta Sanchez:**Anh biết không, tôi vẫn còn là thiếu nữ ở những năm đầu bậc trung học khi Sài Gòn sụp đổ. Nói chung tôi hiểu đôi chút về những gì xảy ra nhưng không nhiều lắm. Mọi chuyện xảy ra khi tôi còn rất trẻ. **BBC:**Thế còn bây giờ thì sao? Bà nghĩ thế nào về quan hệ giữa Hoa Kỳ và Việt Nam? Bà có hài lòng với quan hệ hiện nay không?
Điều thú vị là thế hệ của chúng tôi không hiểu nhiều về cuộc chiến và sau chiến tranh [cuộc chiến] không có trong sách lịch sử. Bởi vậy đối với tôi đó là quá trình học hỏi khi đại diện cho những người Mỹ gốc Việt ở Quận Cam [California]. Trong 18 năm tôi làm công việc đó, tôi cho rằng mặc dù quan hệ [Việt - Mỹ] đã khá lên nhưng nó không thể là quan hệ tốt nếu chính phủ Việt Nam không cho người dân của họ được tự do hơn.
Chẳng hạn ở Hoa Kỳ chúng tôi tôn trọng tự do tín ngưỡng, chúng tôi coi đó là nền tảng và đất nước Hoa Kỳ đã ra đời dựa trên tự do tín ngưỡng, tự do ngôn luận, quyền để người ta có thể bày tỏ chính kiến, quyền tự do hội họp. Tất cả những điều này rất quan trọng và chúng tôi thấy chúng không tồn tại ở Việt Nam. Bởi vậy cho tới khi chính quyền để cho người dân có những quyền đó, con đường để có quan hệ tốt hơn với Việt Nam sẽ rất khó khăn.
**BBC:**Bà nghĩ thế nào về sự hòa giải giữa cộng đồng người Việt ở đây và chính quyền bên kia? Liệu chúng ta đã đi được nửa chặng đường chưa?
Tôi nghĩ cộng đồng người Mỹ gốc Việt có nhiều họ hàng ở Việt Nam. Đây là lý do giải thích tại sao nhân quyền lại quan trọng đối với họ. Dù Việt Nam đã có xu hướng tư bản chủ nghĩa hơn, có quan hệ buôn bán với Hoa Kỳ và nhiều nước khác mà nhờ đó sự khá giả và điều kiện tài chính của người dân được cải thiện, người Mỹ gốc Việt ở đây vui mừng khi thấy người thân có mức sống cao hơn. Nhưng không chỉ có vậy mà còn là chuyện có chất lượng cuộc sống tốt hơn và chất lượng cuộc sống tốt hơn phụ thuộc vào những quyền tự do đó. Cộng đồng [người Mỹ gốc Việt] muốn có những tiến bộ thêm nữa với Việt Nam nhưng họ hiểu rằng điều quan trọng nhất đối với con người là phải sửa chữa các quyền con người.
**BBC:**Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam có nhiều khả năng sẽ sớm tới đây, bà có hoan nghênh ông không và phản ứng của cộng đồng sẽ ra sao? **Hạ nghị sỹ Loretta Sanchez:**Trước hết tôi phải nói rằng ngay cả khi Hoa Kỳ bất đồng rõ rệt với một quốc gia hay với những gì một chính quyền đang thực hiện, chúng tôi vẫn để họ tới đây vì chúng tôi tin rằng đối thoại là cách để vượt qua những bế tắc. Thảo luận với Việt Nam để cải thiện điều kiện nhân quyền và kinh tế là điều tốt. Chúng tôi hiếm khi nói với người ta rằng 'ông/bà không thể đến thăm đất nước chúng tôi'.
Nhưng mặt khác tôi đã từng bị từ chối visa vào Việt Nam. [Tôi muốn] nhắc lại chuyện đối thoại mở là rất quan trọng và tôi tin chắc rằng khi Tổng bí thư Đảng cộng sản tới đây, sẽ có những người muốn gặp và thảo luận các vấn đề với ông. Nếu tôi đối mặt ông, đương nhiên tôi sẽ nói về các tù chính trị, về chuyện khai thông các vấn đề quyền con người, tôi sẽ nói về việc tịch thu đất đai của các nhóm tôn giáo và những gì xảy ra với những người trẻ tuổi ở Việt Nam, những blogger dùng internet để truyền tải thông tin và đã bị đóng cửa, bị mất việc, thiếu việc hay bị bỏ tù. Đó là những vấn đề lớn theo quan điểm của tôi chứ không chỉ có thương mại mà tất cả những vấn đề liên quan tới chất lượng cuộc sống.
## Nhân quyền trong chiến lược xoay trục
**BBC:**Bà có nghĩ rằng nhân quyền giờ có ưu tiên thấp hơn vì chiến lược xoay trục sang châu Á của Hoa Kỳ?
Tôi không tin là chính sách xoay trục sang châu Á làm giảm tầm quan trọng của nhân quyền mà thực tế là nó làm cho nhân quyền quan trọng hơn. Lịch sử đã chứng minh một đất nước có vị trí cao hơn trên thế giới khi người dân có nhiều quyền tự do nhất. Đó là thực tế cuộc sống. Người dân muốn bảo vệ đất nước họ đang sống nếu họ cảm thấy họ có sự tự do và quyền con người đúng mức.
**BBC:**Trong dịp 40 năm kết thúc Cuộc chiến Việt Nam, có rất nhiều những lời hùng biện từ phía Hà Nội và ở đây [ở Hoa Kỳ] người ta cũng đang đặt ra những câu hỏi về chuyện liệu cuộc chiến có phải là một tội ác, một sai lầm hay một thất bại. Theo bà [cuộc chiến] đó là điều gì?
Dĩ nhiên đó là xung đột xảy ra khi đang có Chiến tranh Lạnh và gần như mỗi nước trên thế giới đều phải chọn đứng về phía này hay phía kia. Ở góc độ nào đó, nó là cuộc chiến ủy nhiệm và vì tất cả những lý do đó nó là cuộc chiến đáng buồn. Nó đáng buồn vì nó là cuộc chiến ủy nhiệm. Nó cũng đáng buồn vì sự mất mát sinh mạng ở cả hai phía. Tôi muốn nói tới 58.000 lính Hoa Kỳ, thủy quân lục chiến, lính phòng không, hải quân, phụ nữ, những mạng sống đã mất đi, rất là thảm khốc cho người Mỹ.
Đối với người Việt, ở cả phía Bắc và phía Nam, sự mất mát về nhân mạng là rất lớn. Rồi cuộc sống bị đảo lộn, nào là trại tị nạn, trại cải tạo, mất mát về nhân mạng trên các thuyền đi biển, tài sản trí tuệ từ những người rời bỏ Việt Nam để tới giúp Hoa Kỳ để tạo ra mọi thứ từ công ăn việc làm tới công nghệ, sản phẩm trí tuệ cả ở châu Âu, Úc, Thái Lan và nhiều nơi nữa, Canada chẳng hạn. Sự chảy máu chất xám đã xảy ra. Bởi vậy nó không chỉ đáng buồn vì chúng ta đã mất mát mà đáng buồn vào thời điểm hiện tại vì Việt Nam không có những tài sản đó. Đó là thời gian đáng buồn trên thế giới khi chúng ta nhìn vào Cuộc chiến Việt Nam.
## Quyền năng của Quốc hội
**BBC:**Cho tới tận hôm nay người ta vẫn đặt câu hỏi về khả năng của Nghị viện trong việc kiểm soát quyền lực của các Tổng thống trong Cuộc chiến Việt Nam và trong các cuộc xung đột khác nhau ngày nay. Bà có nghĩ rằng giờ Nghị viện đã thực hiện điều đó tốt hơn so với thời Cuộc chiến Việt Nam?
Tôi nghĩ rằng thời cuộc chiến Việt Nam, đó chính là những người Dân chủ, tôi còn nhớ đã nói chuyện với George Miller, dân biểu lâu năm nhất ở đây. Chúng tôi đang đi trên các bậc thang của tòa nhà sau cuộc bỏ phiếu quan trọng về dự luật y tế cách đây 10 năm và ông nói 'Đây là cuộc bỏ phiếu quan trọng, tôi có cảm giác như khi chúng tôi chặn Cuộc chiến Việt Nam' vì họ đã ngưng các ngân khoản cho cuộc chiến. Chính Quốc hội đã ngưng cuộc chiến Việt Nam.
Quyền lực của Nghị viện là rất lớn lao. Rồi tôi thấy quyền lực của Nghị viện trong cuộc chiến Iraq, điều tôi đã bỏ phiếu chống lại và tôi nghĩ đó là [cuộc chiến] sai lầm. Khi tôi thấy quyền lực của Nghị viện và chuyện họ để Hoa Kỳ đi vào [cuộc chiến] cùng với Tổng thống, Tổng thống Bush đã cổ súy cho nó rồi Phó Tổng thống Dick Cheney, Ngoại trưởng Powell... và Quốc hội đi theo. Đã đến lúc Nghị viện phải dừng lại, xem lại những sai lầm trong quá khứ và thấy rằng đáng ra chúng ta đã phải chặn cuộc chiến đó. Và đôi khi chúng tôi đã làm điều đó.
Cách đây khoảng một năm rưỡi, chúng ta đã thấy chuyện xảy ra với Syria. Tổng thống muốn có quyền ném bom Syria và nhiều người trong đó có tôi đã đứng lên nói 'Thưa Tổng thống, theo luật quốc tế, ông không thể làm thế. Ngoại trừ trường hợp ông tìm thấy luật nói ông có thể, tôi sẽ không bỏ phiếu ủng hộ'. Đó là thông điệp mạnh tới Tổng thống Obama tới mức ông đã phải lùi bước và không đòi Nghị viện bỏ phiếu. Bởi vậy những gì Quốc hội làm là rất quan trọng, không chỉ ở tầm quốc gia mà đôi khi ở tầm thế giới nữa.
**BBC:**Năm nay cũng đánh dấu 20 năm tái thiết lập quan hệ ngoại giao giữa hai nước Việt Nam và Hoa Kỳ, bà đánh giá quan hệ trong 10 hay 20 năm tới ra sao?
Điều thú vị là vài năm sau khi quan hệ được lập lại, tôi đi cùng Tổng thống Clinton [tới Việt Nam] để ký hiệp định thương mại song phương. Tổng thống Clinton đưa tôi đi cùng vì cùng lúc ông đẩy mạnh quan hệ thương mại, ông cũng muốn chính phủ Việt Nam hiểu rằng người đấu tranh mạnh mẽ nhất cho nhân quyền cũng có mặt cạnh ông để gửi thông điệp rằng nhân quyền là rất quan trọng đối với Hoa Kỳ. Chúng tôi sẽ tiếp tục cuộc đấu tranh này đối với tất cả những nước hạn chế quyền của công dân nước họ.
**Ông Trọng sẽ mang thông điệp gì tới Mỹ?** **10 tháng 5 2015**Cập nhật lúc 21:30 ICT
Nhận định về thông điệp mà lãnh đạo Đảng Cộng sản Việt Nam, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng có thể mang tới Hoa Kỳ trong chuyến thăm được dự kiến năm nay, Luật sư Vũ Đức Khanh, một nhà quan sát chính trị Việt Nam từ Canada nêu quan điểm:
"Tôi nghĩ rằng cả ông Obama và ông Nguyễn Phú Trọng sẽ không nói điều gì quan trọng vì ông Obama sắp rời khỏi chính trường vào năm 2016, ông Nguyễn Phú Trọng cũng rời khỏi chính trường vào năm 2016.
"Tôi không nghĩ rằng có gì quan trọng trong vấn đề đó. Vấn đề là ai sẽ là chủ Nhà Trắng vào năm 2016 và ai sẽ là người lãnh đạo cao nhất và có nhiều quyền lực nhất ở Việt Nam vào năm 2016.
"Thì lúc đó chúng ta mới biết được hướng của Hoa Kỳ và Việt Nam sẽ đi tới đâu và tốc độ thay đổi, cải cách thể chế ở Việt Nam đi như thế nào.
"Còn ở giai đoạn hiện tại, tôi nghĩ rằng có những thỏa thuận cao lắm là chỉ tới cấp của ông John Kerry và ông Phạm Bình Minh mà thôi, chứ ngoài ra không có thông điệp nào hơn được nữa."
Theo nhà quan sát, vấn đề chính trong chuyến đi này không chỉ nằm ở 'thông điệp' nào mà nhà lãnh đạo Đảng của Việt Nam mang tới Mỹ, mà còn nằm ở ngay chính việc hai quốc gia nay có thể nói chuyện với nhau qua.
Ông Vũ Đức Khanh nói tiếp:
"Bà Lauretta Sanchez (dân biểu Mỹ) đã nói (với phóng viên của BBC) rằng không có lý do gì để ngăn cản ông Trọng tới Hoa Kỳ vì chúng ta là những người có thể nói chuyện được với nhau, dù chúng ta không có cùng quan điểm."
## Quan điểm người Mỹ
Nhà quan sát từ Canada nhân dịp này cũng nói về quan điểm của Mỹ trong quan hệ với Việt Nam, mặc dù mới đây đã có một bản diễn văn của Thủ tướng Việt Nam, ông Nguyễn Tấn Dũng, tái đề cập cuộc chiến Hoa Kỳ với nhiều lời lẽ được cho là 'gây sốc' hay khá 'nặng nề'.
Luật sư Khanh nói:
"Bài diễn văn của ông Nguyễn Tấn Dũng tuy rằng nó hơi bị sốc, cái đó rất là nặng trong bối cảnh có một sự gần gũi giữa Việt Nam và Hoa Kỳ, nhất là trong dịp kỷ niệm 20 năm ngày thiết lập bang giao giữa hai nước, thì làm cho có nhiều người hơi bị sốc, hơi bị bỡ ngỡ.
"Nhưng mà sự sốc và sự bỡ ngỡ đó sau khi chúng ta suy nghĩ lại là một chuyện rất bình thường.
"Cho nên lời phát biểu của ông Đại sứ (Mỹ tại Việt Nam) Ted Osius với hãng thông tấn AFP đã nói rất rõ rằng người Mỹ không có quan trọng vấn đề quá khứ, người Mỹ tôn trọng quá khứ và lúc nào cũng hồi tưởng về quá khứ, để nhìn những bài học của quá khứ, nhưng người Mỹ quan trọng ở hiện tại và tương lai.
"Người Mỹ đang có chính sách tái cân bằng và chuyển chục sang châu Á - Thái Bình Dương, Việt Nam là một trong những đối tác quan trọng của Hoa Kỳ, cho nên người Mỹ sẵn sàng bước qua quá khứ, giàu quá khứ đó có đau buồn, có chia rẽ đến bao nhiêu chăng nữa, người Mỹ vẫn có thể tiến về phía trước.
"Và người Mỹ tin tưởng rằng một nước Việt Nam độc lập, tự do, dân chủ và thịnh vượng, tôn trọng nhân quyền và pháp trị là một đối tác quan trọng của Hoa Kỳ. Đó là quan điểm của Chính phủ Hoa Kỳ.
"Và quan điểm đó cũng được chia sẻ bởi những nhà lập pháp của Hoa Kỳ," nhà quan sát nói với BBC hôm 09/5/2015.
*Mời quý vị theo dõi* [phần đầu](http://bbc.in/1JWNAl3)cuộc trao đổi giữa BBC với Luật sư Vũ Đức Khanh, người cũng là Phó Tổng thư ký Đảng Dân chủ Việt Nam tại Canada, [tại đây](http://bbc.in/1JWNAl3).
Posted by
[sontrung](https://www.blogger.com/profile/10199848845361804360)at [12:11 AM](http://son-trung.blogspot.ca/2015/05/quy-ma-lam-gi.html) [No comments:](https://www.blogger.com/comment.g?blogID=715797091655885126&postID=7210962908416308575)
![ ](https://resources.blogblog.com/img/icon18_edit_allbkg.gif)
## Sunday, May 10, 2015
###
[NGÀY CỦA MẸ](http://son-trung.blogspot.ca/2015/05/ngay-cua-me.html)
# Mỹ và các nước khắp thế giới mừng Ngày của Mẹ
10.05.2015
Hôm nay, Chủ nhật 10 tháng 5, Hoa Kỳ và nhiều nước khác trên khắp thế giới mừng Ngày của Mẹ.
Ngày của Mẹ được dùng để kỷ niệm và tôn vinh người mẹ và tình mẹ trên khắp thế giới.
Theo đài truyền hình History Channel, Ngày của Mẹ trở thành ngày lễ chính thức tại Hoa Kỳ vào năm 1914, nhờ vào nỗ lực của bà Anna Javis, người xem ngày lễ này là một cách để vinh danh sự hy sinh của mẹ hiền dành cho con cái.
Bà Jarvis thoạt tiên xem Ngày Hiền Mẫu như là một ngày lễ mừng riêng tư trong các gia đình. Tuy nhiên khi ngày này trở thành ngày lễ chính thức thì các nhà kinh doanh các loại quà lưu niệm như hoa, thiệp chúc mừng, và các loại hàng hóa dịch vụ khác đã nhanh chóng thương mại hóa ngày lễ này.
Bà Jarvis cũng chỉ trích việc lạm dụng và thương mại hóa Ngày của Mẹ. Bà thậm chí còn vận động chính phủ không ghi ngày này trên lịch nữa.
Nhưng Ngày Hiền Mẫu vẫn tồn tại, và luôn là một trong những ngày lễ phổ biến nhất, và là một trong những dịp lễ mà mọi người chi tiêu cho mua sắm nhiều nhất.
Không phải tất cả các nước trên thế giới mừng Ngày Hiền Mẫu vào Chủ nhật thứ hai của tháng 5.
Tại Thái Lan, Ngày Hiền Mẫu được mừng vào tháng 8, nhân sinh nhật của nữ hoàng hiện nay.
Tại Ethiopia, các gia đình vinh danh mẹ hiền trong mấy ngày vào mùa thu.
# Những bà mẹ già không cô đơn
![IMG_1308-622.jpg IMG_1308-622.jpg](http://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/happy-lives-of-elderly-ladies-at-woodland-hill-senior-house-ha-05092015074145.html/IMG_1308-622.jpg/image)
Nhà dưỡng lão Woodland Hill Senior Housing ở thành phố Arlington, bang Virginia, ảnh chụp hôm 8/5/2015.
RFA PHOTO/Hòa Ái
Ngày “Mother Day”, Lễ Mẹ ở Hoa Kỳ là dịp những người con tri ân và cảm tạ tình mẫu mẫu tử thiêng liêng. Nhân ngày Lễ Mẹ năm nay, mời quý vị cùng Hòa Ái đến thăm các bà mẹ ở tuổi gần đất xa trời trong viện dưỡng lão cũng như tìm hiểu về cuộc sống buồn vui của họ qua những tháng ngày không ở cạnh người thân.
###
Đặt chân đến tòa nhà dưỡng lão Woodland Hill Senior Housing ở thành phố Arlington, bang Virginia vào một buổi chiều xuân trước ngày lễ dành cho các bà mẹ trong tâm trạng ngỡ ngàng. Nhà dưỡng lão nơi đây là một tòa nhà bê tông kiên cố với hàng trăm căn hộ được bao bọc xung quanh bởi nhiều cây xanh rợp bóng mát, tiếng chim thánh thót quyện trong ánh nắng vàng ngọt của buổi chiều tà ánh trên những bông hoa nhiều màu đang khoe sắc. Tiếng cười nói rộn ràng của những cụ bà người Việt trong sảnh tiếp tân vẳng ra đến tận sân đậu xe của nhà dưỡng lão.
Nhà dưỡng lão mà người Việt ở Mỹ quen gọi là “nhà già” thường gợi lên cảm tưởng đó là một nơi rất cô đơn. Tuy nhiên, ngôi nhà già của gần một trăm cụ bà mà Hòa Ái đến thăm hoàn toàn khác biệt.
Hòa Ái may mắn tiếp xúc được với nhiều cụ bà đang ngồi hàn huyên trong sảnh tiếp tân. Nhiều cụ đang chờ con cháu ghé qua thăm, chia sẻ rằng mỗi chiều đều có người nhà đến vì con cháu đông đúc quá. Có những cụ không có người thân ở gần nhưng không thấy buồn tủi hay chạnh lòng chi cả vì các cụ rôm rả nói cười, bàn luận nhiều đề tài thật đơn giản nhưng vô cùng quan trọng đối với họ như phải uống nhiều nước, ăn nhiều trái cây, bớt ăn cơm lại, giảm đường, giảm mặn và nhớ tập thể dục đều đặn…Bà cụ Hoa Lưu, 92 tuổi, ở trong nhà già được 6 tháng, cho biết cuộc sống mới của bà ra sao:
Câu nói “ở một mình thì chịu thôi” trong âm hưởng của tiếng cười giòn tan không nói lên sự than thân trách phận. Dù 92 tuổi bà cụ Hoa Lưu vẫn có thể chăm sóc bản thân. Bà kể lại chi tiết hằng ngày tự nấu ăn. Một tuần có xe buýt chở đi khắp các chợ. Và nhà già cho thức ăn miễn phí một lần/tuần nên các cụ thường nấu và mang xuống nhà ăn tập thể để ăn chung. Cuối tuần còn được chở đi chơi đây đó, tham quan các viện bảo tàng, thăm những thắng cảnh thiên nhiên cũng như đi đến các công viên quốc gia trong thời tiết ấm áp.
Trả lời câu hỏi của Hòa Ái những chuyến đi cùng các hoạt động ngoài trời có nhiều cụ bà tham gia hay không, cụ Đính Nguyễn, 94 tuổi, cho biết rất thích tham gia nhưng bây giờ lớn tuổi nên muốn dành nhiều thời gian cho con cháu vào cuối tuần. Bà cụ Đính Nguyễn còn chia sẻ là rất vui vì mỗi ngày sáng tối đều có người chăm sóc nói tiếng Việt ở bên cạnh mình, giúp nấu ăn, giặt giũ, lau chùi và trò chuyện. Bà nói:
Đề cập đến vấn đề sức khỏe, các cụ cho biết không có gì lo lắng. Khi cần đi khám bệnh thì có nhân viên xã hội người Việt đến đưa đón và thông dịch. Dược sĩ người Việt giao thuốc đến tận nơi ở. Còn trường hợp khẩn cấp thì chỉ cần thực hành một bước đơn giản. Cụ bà Cẩm Vân, 80 tuổi, ở nhà già 20 năm, giải thích:
###
Vì thuộc trong nhóm sắc dân đông nhất ở ngôi nhà già Woodland Hill Senior Housing, các cụ còn được ban quản lý ưu ái cho phép sử dụng khoảng đất trống ở sân sau, trồng dăm loại rau, vài bụi hành để nhắc nhớ về quang cảnh cùng hương vị nơi quê nhà xa lắc.
Giải đáp thắc mắc của Hòa Ái tại sao các cụ không chọn ở cùng con cháu để họ được gần gũi báo hiếu, hầu hết các cụ bà cho biết họ chọn một cuộc sống tự do, thoải mái sau khi cả đời đã tận tụy làm tròn bổn phận với người thân. Bà cụ Nguyễn Thị Vân, người cao tuổi nhất ở đây, 102 tuổi, kể lại gia đình bà có 5 đời ở Hoa Kỳ. Khi bà muốn vào nhà già ở, từ con đến chắt đều bịn rịn, níu kéo nhưng không bao lâu sau họ nhận ra quyết định của bà là đúng đắn. Lão bà Nguyễn Thị Vân chia sẻ:
Thỏa lòng với cuộc sống nơi xứ người ở tuổi đời gần đất xa trời, các cụ bà trong nhà già mà Hòa Ái đến thăm hầu như không ao ước gì hơn ngoài thực tại mỗi ngày đều là một ngày vui. Tuy nhiên, khi nghe đến 2 chữ “Việt Nam”, các cụ bà đều đồng thanh mong muốn một ngày về thăm lại làng quê, bà con, họ hàng thêm một lần trước khi họ vĩnh biệt cho chuyến đi cuối cùng trở về cát bụi.
Chia tay trong lưu luyến người cháu gái phóng viên không quen biết, những lão bà với gương mặt hiền lành như những bà tiên trong truyện cổ tích tươi cười dặn dò ‘nhớ giữ gìn sức khỏe và hẹn ngày gặp lại”. Hòa Ái vẫy tay tạm biệt với lòng thầm mong tất cả những bà mẹ VN trong các nhà dưỡng lão khắp nơi mỗi ngày qua đi đều không cô đơn và hạnh phúc như vậy.
###
Đặt chân đến tòa nhà dưỡng lão Woodland Hill Senior Housing ở thành phố Arlington, bang Virginia vào một buổi chiều xuân trước ngày lễ dành cho các bà mẹ trong tâm trạng ngỡ ngàng. Nhà dưỡng lão nơi đây là một tòa nhà bê tông kiên cố với hàng trăm căn hộ được bao bọc xung quanh bởi nhiều cây xanh rợp bóng mát, tiếng chim thánh thót quyện trong ánh nắng vàng ngọt của buổi chiều tà ánh trên những bông hoa nhiều màu đang khoe sắc. Tiếng cười nói rộn ràng của những cụ bà người Việt trong sảnh tiếp tân vẳng ra đến tận sân đậu xe của nhà dưỡng lão.
**Có bạn bè, cảm thấy vui hơn**
Nhà dưỡng lão mà người Việt ở Mỹ quen gọi là “nhà già” thường gợi lên cảm tưởng đó là một nơi rất cô đơn. Tuy nhiên, ngôi nhà già của gần một trăm cụ bà mà Hòa Ái đến thăm hoàn toàn khác biệt.
Có gì đâu trở ngại, ở một mình thì chịu thôi. Ở đây cũng vui vì có bạn bè nhiều. Ở nhà con cháu đi làm nên có một mình thôi. Còn ở đây có bạn bè, cảm thấy vui hơn. Nói chuyện vui, có khi nói chuyện nấu ăn, đi chợ này kia nọ…Những bà cụ này đến từ mọi miền trên lãnh thổ rộng lớn Hòa Kỳ. Họ khác nhau về tuổi tác, hoàn cảnh cũng như tình trạng sức khỏe nhưng họ đều có một điểm tương đồng là tận hưởng từng giây phút vui vẻ cùng nhau.
-Bà Hoa Lưu
Hòa Ái may mắn tiếp xúc được với nhiều cụ bà đang ngồi hàn huyên trong sảnh tiếp tân. Nhiều cụ đang chờ con cháu ghé qua thăm, chia sẻ rằng mỗi chiều đều có người nhà đến vì con cháu đông đúc quá. Có những cụ không có người thân ở gần nhưng không thấy buồn tủi hay chạnh lòng chi cả vì các cụ rôm rả nói cười, bàn luận nhiều đề tài thật đơn giản nhưng vô cùng quan trọng đối với họ như phải uống nhiều nước, ăn nhiều trái cây, bớt ăn cơm lại, giảm đường, giảm mặn và nhớ tập thể dục đều đặn…Bà cụ Hoa Lưu, 92 tuổi, ở trong nhà già được 6 tháng, cho biết cuộc sống mới của bà ra sao:
*“Có gì đâu trở ngại, ở một mình thì chịu thôi. Ở đây cũng vui vì có bạn bè nhiều. Ở nhà con cháu đi làm nên có một mình thôi. Còn ở đây có bạn bè, cảm thấy vui hơn. Nói chuyện vui, có khi nói chuyện nấu ăn, đi chợ này kia nọ…”* ![IMG_1311-400.jpg IMG_1311-400.jpg](http://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/happy-lives-of-elderly-ladies-at-woodland-hill-senior-house-ha-05092015074145.html/IMG_1311-400.jpg/@@images/76f69c96-0387-488a-ad32-c68ba480a3cb.jpeg)
Nhà dưỡng lão Woodland Hill Senior Housing ở thành phố Arlington, bang Virginia, ảnh chụp hôm 8/5/2015. RFA PHOTO/Hòa Ái.
Trả lời câu hỏi của Hòa Ái những chuyến đi cùng các hoạt động ngoài trời có nhiều cụ bà tham gia hay không, cụ Đính Nguyễn, 94 tuổi, cho biết rất thích tham gia nhưng bây giờ lớn tuổi nên muốn dành nhiều thời gian cho con cháu vào cuối tuần. Bà cụ Đính Nguyễn còn chia sẻ là rất vui vì mỗi ngày sáng tối đều có người chăm sóc nói tiếng Việt ở bên cạnh mình, giúp nấu ăn, giặt giũ, lau chùi và trò chuyện. Bà nói:
*“Tôi giờ già rồi, chín mươi mấy tuổi, sắp trăm tuổi rồi, không còn nhớ lắm đâu. Các cô tốt với tôi lắm, nhắc nhớ ăn uống suốt. Ở đây trò chuyện, hội đàm vui lắm. Cảm ơn chính phủ Mỹ có lòng tốt với những người già.”*
Đề cập đến vấn đề sức khỏe, các cụ cho biết không có gì lo lắng. Khi cần đi khám bệnh thì có nhân viên xã hội người Việt đến đưa đón và thông dịch. Dược sĩ người Việt giao thuốc đến tận nơi ở. Còn trường hợp khẩn cấp thì chỉ cần thực hành một bước đơn giản. Cụ bà Cẩm Vân, 80 tuổi, ở nhà già 20 năm, giải thích:
*“Ở đây đầy đủ phương tiện. Ở trong nhà này cho mình đeo cái thẻ ‘emergency’ (thẻ cấp cứu), bất cứ lúc nào có xỉu, có gì thì mình bấm vào cái thẻ thì nhà thương chạy tới. Khỏi cần kêu ai hết, bấm cái thẻ đó thôi.”*
###
**Mong ước khi chết được bình thản**
Ở tuổi này không còn ước ao gì. Chỉ muốn khi chết không có lẫn lộn, không bị bệnh hoạn thôi.Hòa Ái được các cụ nhiệt tình dắt tham quan từng căn hộ, nơi các cụ an dưỡng tuổi già. Tòa nhà được thiết kế một cách có hệ thống và tiện lợi với phòng tập thể dục, phòng giải trí đánh bóng bàn, bi-da… phòng họp mặt và còn có phòng vi tính để các cụ kết nối với xã hội bên ngoài. Mỗi căn hộ của các cụ được bày trí đơn sơ, ngăn nắp. Và những căn hộ yên ắng này luôn nhộn nhịp mỗi dịp lễ lạc như Noel hay Tết cổ truyền. Nhiều hội đoàn đến thăm hỏi với nhiều lời chúc tụng cùng những bữa ăn đầm ấm sum vầy.
-Bà Nguyễn Thị Vân
Vì thuộc trong nhóm sắc dân đông nhất ở ngôi nhà già Woodland Hill Senior Housing, các cụ còn được ban quản lý ưu ái cho phép sử dụng khoảng đất trống ở sân sau, trồng dăm loại rau, vài bụi hành để nhắc nhớ về quang cảnh cùng hương vị nơi quê nhà xa lắc.
Giải đáp thắc mắc của Hòa Ái tại sao các cụ không chọn ở cùng con cháu để họ được gần gũi báo hiếu, hầu hết các cụ bà cho biết họ chọn một cuộc sống tự do, thoải mái sau khi cả đời đã tận tụy làm tròn bổn phận với người thân. Bà cụ Nguyễn Thị Vân, người cao tuổi nhất ở đây, 102 tuổi, kể lại gia đình bà có 5 đời ở Hoa Kỳ. Khi bà muốn vào nhà già ở, từ con đến chắt đều bịn rịn, níu kéo nhưng không bao lâu sau họ nhận ra quyết định của bà là đúng đắn. Lão bà Nguyễn Thị Vân chia sẻ:
*“Ở tuổi này không còn ước ao gì. Chỉ muốn khi chết không có lẫn lộn, không bị bệnh hoạn thôi.”*
Thỏa lòng với cuộc sống nơi xứ người ở tuổi đời gần đất xa trời, các cụ bà trong nhà già mà Hòa Ái đến thăm hầu như không ao ước gì hơn ngoài thực tại mỗi ngày đều là một ngày vui. Tuy nhiên, khi nghe đến 2 chữ “Việt Nam”, các cụ bà đều đồng thanh mong muốn một ngày về thăm lại làng quê, bà con, họ hàng thêm một lần trước khi họ vĩnh biệt cho chuyến đi cuối cùng trở về cát bụi.
Chia tay trong lưu luyến người cháu gái phóng viên không quen biết, những lão bà với gương mặt hiền lành như những bà tiên trong truyện cổ tích tươi cười dặn dò ‘nhớ giữ gìn sức khỏe và hẹn ngày gặp lại”. Hòa Ái vẫy tay tạm biệt với lòng thầm mong tất cả những bà mẹ VN trong các nhà dưỡng lão khắp nơi mỗi ngày qua đi đều không cô đơn và hạnh phúc như vậy.
** [http://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/happy-lives-of-elderly-ladies-at-woodland-hill-senior-house-ha-05092015074145.html](http://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/happy-lives-of-elderly-ladies-at-woodland-hill-senior-house-ha-05092015074145.html)
# Hát ru, con lớn lên từ ngọt ngào môi mẹ
Mặc Lâm, biên tập viên RFA
2013-05-11
2013-05-11
![ru-con-ngu305.jpg ru-con-ngu305.jpg](http://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/sweet-tone-fr-mother-s-lips-ml-05102013170845.html/ru-con-ngu305.jpg/image)
Mẹ hát ru con, tranh minh họa.
Photo courtesy of baclieu.net
Mỗi năm vào ngày Mother’s Day, những người con lại có cơ hội nhớ về mẹ mình để bày tỏ sự biết ơn, lòng thương nhớ hay những cảm xúc mà mẹ đã mang đến cho họ. Những người mẹ dầu già hay trẻ, dù nghèo nàn hay giàu có cũng đều có một tình yêu với con mình bằng nhau. Sự khác biệt nếu có chỉ nằm trong cách diễn đạt của từng bà mẹ, và lạ thay tạo hóa cũng ban cho con cái những bà mẹ này niềm yêu mến sâu xa và bằng nhau, bất kể họ được sinh ra bởi một người mẹ có giai cấp nào trong xã hội.
### Tiếng ru ngọt ngào từ tim mẹNgười Việt Nam ở lứa tuổi trên dưới 50 là những thế hệ may mắn nhất khi từng thụ hưởng một gia tài đồ sộ từ người mẹ qua giọng hát ru con của bà. Từ Bắc vào Nam trong từng mái gia đình bất kể trong hoàn cảnh chiến tranh hay tạm yên tiếng súng, giọng ru con của mẹ có mãnh lực làm người ta tạm quên những gì đang xảy ra khắp nơi. Khi cả nước lăn xả vào chiến tranh thì những giọng ru con ấy cứ bình thản, nhẹ nhàng như dòng nước mát đem đứa trẻ ra khỏi những thảm cảnh mà chỉ có mẹ mới biết, mới nặng trĩu cho con mình.
Ca sĩ có những đẳng cấp khác nhau tùy theo giọng hát, còn bà mẹ Việt Nam thì chỉ có một đẳng cấp như nhau: tất cả đều là Diva, tất cả đều là huyền thoại.
Những tiếng ru mang ngọt ngào từ tim mẹ rót vào giấc ngủ của con ấy không gì có thể so sánh. Một trưa hè êm ả, một đêm đông gió rét hay một sáng tinh mơ giật mình thức giấc khó mà diễn tả được lòng chúng ta khi nghe tiếng ru dịu dàng bên kia hàng rào nhà mình. Tiếng khóc trẻ thơ không còn làm cho ta khó chịu vì nó được đùm bọc, chở che bằng trái tim người mẹ qua giọng ru mà tiếng à ơi đơn giản lại có khả năng thay thế cho hàng trăm nhạc cụ. Cứ thế tiếng ru, tiếng gió bên thềm cộng với tiếng võng tre kẽo kẹt đã đưa những đứa con Việt Nam tới tuổi trưởng thành….
Chúng tôi dạy cho họ nghệ thuật hát ru cho lớp trẻ và những người đã từng sinh con. Nó có nhiều tác dụng trong những lời hát ru mang đậm tính nhân văn, giáo dục con cái ca ngợi quê hương đất nước.
-Bà Cao Thị Hiền
*Ầu ơ….ví dầu cầu ván long đinh, cầu tre lắc lẻo gập ghềnh khó đi.* *Khó đi mẹ dắt con đi* *Con đi trường học mẹ đi trường đời..* *Ầu ơ* *Ai về sông nước Cửu Long* *Mà nghe chim sáo sổ lồng sang sông* *Ai về hát lý cây bong* *Mà nghe chim cú ngoài đồng kêu đêm…* *Ầu ơ ví dầu câu lý còn thêm* *Mong con ghi nhớ những đêm mẹ ví dầu..*
Giáo sư Trần Văn Khê một người cống hiến cả đời cho nền âm nhạc dân tộc Việt Nam nhắc lại những kỷ niệm của ông về kỹ thuật hát ru mà từ xa xưa ông có dịp nghe tại quên nhà:
*Hồi xưa lúc còn nhỏ thì tất cả trong làng tôi đều ru như thế này: Ầu ơ…ví dầu…con cá nấu canh (hò sang… quảng 4) bỏ tiêu (hò xê… quảng 5) cho ngọt, bỏ hành cho thơm…* *À …ơi….Mẹ ru cái lẽ ở đời* *Sữa nuôi phần xác…hát nuôi phần hồn* *À…ơi…* *Bà ru mẹ, mẹ ru con* *Liệu mai xa cách con còn nhớ chăng* *Ạ ời…Ạ… ơi* *Con ơi muốn nên thân người* *Lắng tai nghe lấy những lời mẹ ru…*
Lời của những bài hát ru không tự nhiên mà có, chúng được giới bình dân sáng tác và truyền miệng cho nhau đủ mọi đề tài, từ nuôi con, dạy trẻ khi lớn cho tới canh tác và chăm sóc công việc đồng áng. Dĩ nhiên một mảng quan trọng khác luôn thấy trong gia tài thi ca bình dân đó là tình yêu đôi lứa vẫn không thiếu trong hát ru.
*Ạ…ư…* *Ai về (mà) nhắn với bạn nguồn* *Mít non gởi xuống, cá chuồn gởi lên* *Chột kêu chút chít trong rương* *Anh đi cho khéo (chứ) đụng giường mẹ la* *Khi xa thì chỗ ngõ cũng xa* *Khi gần Vĩnh Điện…La Qua cũng gần*
### Nỗ lực gìn giữ hát ru
![ru305-250.jpg ru305-250.jpg](http://www.rfa.org/vietnamese/programs/LiteratureAndArts/sweet-tone-fr-mother-s-lips-ml-05102013170845.html/ru305-250.jpg/image)
Hình bìa CD Hát ru Nam bộ, ảnh minh họa. Photo courtesy of PhuongNamBook.
*“Nói chung hát ru Việt Nam rất phong phú. Chúng tôi xây dựng những chương trình truyền lại cho lớp trẻ những người đang nuôi dạy con những người làm cha làm mẹ. Chúng tôi dạy cho họ nghệ thuật hát ru cho lớp trẻ và những người đã từng sinh con. Nó có nhiều tác dụng trong những lời hát ru mang đậm tính nhân văn, giáo dục con cái ca ngợi quê hương đất nước. Bây giờ thì nó đã mai một đi một chút vì vậy chúng tôi và tất cả mọi người cũng đang muốn cố gắng khôi phục nó và bảo tồn loại hình nghệ thuật dân tộc này.* *Rất nhiều trẻ bây giờ họ cũng say mê, có những người hát rất hay. Nhiều người say mê đến nỗi làm thành cả một tác phẩm riêng cho họ.”*
Lắng tai nghe những lời mẹ ru êm ả nồng nàn ấy đứa trẻ là chúng ta không khỏi ảnh hưởng đến lòng từ tâm, âm thanh yêu thương từ mẹ để rồi sau đó bước ra đời với hành trang yêu người, yêu đời ăm ắp trong tim. Bài học đầu tiên của chúng ta, những người được nghe tiếng ru của mẹ từ khi chưa biết nói, nhưng từ cuống rốn chưa khô ấy, chúng ta đã tiếp xúc trực tiếp với mẹ bằng giác quan, bằng cảm nhận và chắc chắn rằng âm thanh từ giọng ru đã hình thành nhân cách cho từng người chúng ta từ tiềm thức.
Khi lớn lên một chút nghe mẹ ru cho em mình, ngồi bên cạnh mấy ai trong chúng ta không khỏi nhìn mẹ và tự hỏi rằng mình yêu mẹ bao nhiêu cho hết đây. Cái miệng mềm mại ấy đã từng ru mình bây giờ ru cho thế hệ nhỏ hơn…lời ru ấy tiếp nối và che chở chúng ta trong cuộc đời này. Lời ru như chiếc khiên, che chắn phong ba bão táp cuộc đời khi chúng ta gặp phiền muộn, bất ngờ hay thất bại trong cuộc sống. Tiếng ru có khả năng hàn lại vết gãy vỡ trong một lúc nào đó khi ta ngồi cô đơn một mình nhớ mẹ…
*“Năm 1976 tôi về nước khi trở lại tôi đi khảo sát từ Bắc chí Nam, sau 25 xa vắng tôi giật mình, đi đến đâu tôi cũng thấy tiếng hát ru đã tắt trên môi của các bà mẹ vì hoàn cảnh, vì nếp sống mới, vì chiến tranh mà các bà mẹ không còn ôm con ru nữa. Tôi nghĩ rằng điều này rất tiếc bởi vì bài hát ru là một bài giáo dục âm nhạc đầu tiên người mẹ truyền sang cho đứa con, cùng một lúc với giòng sữa nóng nuôi thân thể trẻ con thì một điệu thi ca dân gian một cái nét nhạc dân tộc được rót vào tiềm thức của em bé.”*
Kể từ biến cố 75, tiếng ru của mẹ cũng tắt dần theo với mệnh nước. Người ra đi tiếp cận đời sống mới với vật chất hiện đại tràn đầy từ đó tiếng ru trở thành khan hiếm trong mọi gia đình Việt Nam tại hải ngoại.
Trong nước cũng không hơn gì, xã hội bon chen với lầm than trong một thời gian dài để khi thức giấc thì tiếng ru cũng mất hồi nào không ai hay biết. Trưa hè vẫn nóng, đêm đông vẫn buốt giá nhưng thiếu tiếng ru làm những người từng nghe và may mắn được mẹ ru trước đây cảm thấy họ không còn là người Việt 100% nữa…có một cái gì đấy hụt hẫng, xót xa và thiếu vắng khi chợt nghe lại một giọng hát ru trên radio hay trong một chương trình truyền hình nào đó.
Lời hát thì vẫn vậy nhưng âm hưởng thì không còn yêu thương ngọt ngào như từ giọng ru của mẹ…Ôi giọng ru yêu dấu…không thể nào tìm thấy nữa…
*Cái cò đi đón cơn mưa* *Tối tăm mù mịt ai đưa có về* *Có về thăm quán cùng quê* *Thăm cha thăm mẹ, cò về thăm anh…* *À..ời…ạ….ơi…* *…………* *Hà ư…* *Trưa hè bên chiếu võng đưa* *Mẹ ru con ngủ..hà ư…mẹ ru con ngủ giữa trưa nắng vàng* *Chim trời ai dễ đếm lông chứ nuôi con ai nỡ kể công tháng ngày!* *Con ơi con ngủ cho ngoan* *Để mẹ xúc nước bồ thang cho đầy.* ** [http://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/sweet-tone-fr-mother-s-lips-ml-05102013170845.html](http://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/sweet-tone-fr-mother-s-lips-ml-05102013170845.html)
# Mother’s day: Những lời Hát Ru của Mẹ
Cát Linh, RFA
2015-05-09
2015-05-09
![rucon1-622 rucon1-622](http://www.rfa.org/vietnamese/programs/MusicForWeekend/mother-day-vietnamese-lullabies-cl-05092015223815.html/rucon1-622.jpg/image)
Hình bìa CD 'Ru Con Nam Bộ - Ầu Ơ... Con Ơi Con Ngủ Cho Ngoan...'
Photo: RFA
Nhân ‘Ngày Của Mẹ’, chúng ta hãy cùng quay về với những bài hát ru con thưở nhỏ và đặc biệt, nghe Giáo sư Trần Văn Khê – cây đại thụ của nền âm nhạc dân tộc Việt Nam nói về đặc điểm hát ru con 3 miền Nam, Trung, Bắc.
###
**Lời ru của Mẹ...**
Trong những tháng ngày đầu tiên của một đời người, đứa trẻ không chỉ được ấp ủ bằng hơi ấm từ da thịt của người Mẹ, mà còn được nuôi dưỡng tâm hồn bằng những bài hát ru ngọt ngào.
Những bài hát ru truyền thống tự nó không có nhạc đệm. Nhưng với cách ngân nga, luyến láy mộc mạc cộng với tình yêu vô bờ bến của người mẹ đã thấm sâu vào tiềm thức của đứa bé, trở thành một ký ức của tuổi thơ không dễ gì xoá bỏ.
GS Trần Văn Khê giải thích:
*“Tiếng hát ru là điệu hát đầu tiên mà đứa trẻ nhận được từ mẹ, bà, chị hay cha, ông, để đưa đứa bé vào giấc ngủ êm đềm. Tiếng hát ru đó không chỉ đẩy đưa cho đứa trẻ đi vào giấc ngủ mà còn là bài giáo dục đầu tiên của người mẹ truyền sang cho con mặc dù đứa nhỏ không thể nhớ nhưng trong tiềm thức đã ghi lại cấu trúc phát âm.”*
Không chỉ thế, Giáo sư Trần Văn Khê còn nói rằng những thang âm “hò, xự, xang, xế, cống” trong điệu ru con chính là bài học âm nhạc đầu tiên cho mỗi con người:
*“Chúng ta thầy rằng nó có 1 ảnh hưởng với đứa trẻ. Nó đã ghi trong tiềm thức cấu trúc âm thanh. sau này nó muốn sáng tác thì chỉ cần dựa vào cái cấu trúc âm thanh đó mà sáng chọn. do đó, tiếng hát ru là bài giáo dục âm nhạc đầu tiên của đứa trẻ nhận được từ bà mẹ.”* ** ![rucon3-400 rucon3-400](http://www.rfa.org/vietnamese/programs/MusicForWeekend/mother-day-vietnamese-lullabies-cl-05092015223815.html/rucon3-400.jpg)
###
**Nuôi dưỡng tâm hồn con**
Những bài hát đồng dao mang tính chất tự phát, không có giai điệu chính là minh chứng cho điều Giáo sư Trần Văn Khê vừa nói. Chính sự cảm thụ âm nhạc từ trong tiềm thức thuở nhỏ đã giúp cho đứa trẻ khi lớn lên có thể cảm tác ra những bài đồng dao mang đặc trưng của từng miền.
Không phải ngẫu nhiên mà mỗi khi nói về Mẹ, người ta hay dùng hình ảnh cái có lặn lội bờ sông và cả nàng Tô Thị đợi chồng…Những biểu tượng ấy vô hình trung là một suy tưởng bắc cầu để nói về tình Mẹ. Vì Người mẹ, qua những bài hát ru, đã truyền hết tình yêu thương của mình vào tâm hồn của đứa trẻ.
*“Mỗi câu hát ru phần nhiều là nói chuyện đời sống hàng ngày và nói chuyện tình thương của người mẹ đối với con, rồi có khi vừa ru vừa dạy con như ‘nấu cơm thì phải nấu canh, bỏ tiêu cho ngọt bỏ hàng cho thơm’ là dạy cách nấu ăn của Việt Nam.”*
Hoặc đó cũng là lời tâm sự những nỗi niềm sâu thẳm của người mẹ:
"
*Trong tiếng hát ru của 3 miền, chúng ta đều thấy rằng những câu hát ru đều là lục bát hoặc lục bát biến thể. Trước khi bắt đầu câu lục bát đó là câu mở đầu ‘ầu…ơ…’. Miền Nam, Trung, Bắc khác nhau do cách phát âm khác nhau, thanh giọng khác nhau và quan điểm nghệ thuật cũng ít nhiều khác nhau.”* *“Tuy khác nhau ở đầu nhưng giống nhau ở chỗ là: 3 loái hát ru đều có 1 thang âm đặc biệt gọi là quãng tư”*
Vì sao lại có sự xuất hiện của quãng tư trong những bài hát ru? Giáo sư Trần Văn Khê giải thích rằng:
*"Tâm sinh học chứng minh rằng quãng tư và quãng 5 là 2 quãng đem lại sự bình tĩnh cho tâm hồn của con người. Vì vậy mà trong lời hát ru không chỉ của Việt Nam mà của toàn thế giới không thể nào tránh được 2 quãng đó.”*
Chỉ với hai chữ “ầu…ơ…” mượt mà ở quãng tư, thêm vào làn gió mát rượi cùng với nhịp đu đưa của chiếc võng sau hè, cũng vừa đủ ghi khắc vào tâm hồn con người một tình luyến ái ruột thịt thiêng liêng cho đến ngày cuối đời. Vì những bài hát ru đó chính là kho tàng vô tận đúc kết từ các câu chuyện dân gian do người đời truyền lại.
###
**Hãy giữ lời Mẹ ru con!**
Qua những bài hát ru, người mẹ không những bày tỏ tình mẫu tử, mà còn dạy cho con mình tình yêu gia đình, quê hương đất nước qua hình ảnh cây đa, bến chợ, sân đình, yêu thiên nhiên, sông núi. Những làn điệu này đã hình thành nên nền tảng cho nhân cách của một con người:
*“Đứa trẻ nào đã thấm nhuần tiếng hát ru bao nhiêu rồi thì lớn lên thương mẹ bấy nhiêu. Có rất nhiều trường hợp chứng minh rằng những người mẹ nào ru con thì đứa con đó thương nước Việt Nam, thương văn hoá Việt Nam.”*
Đúng vậy, lời bộc bạch tinh tế của người mẹ qua những hình ảnh mộc mạc, chân tình trong bài hát ru đã định hình trong mỗi chúng ta một nét văn hoá ứng xử truyền thống của người Việt Nam- chịu thương chịu khó.
Giáo sư Trần Văn Khê cũng bộc bạch về một điều mà ông cho rằng rất đáng tiếc khi những đứa trẻ ngày nay không còn cơ hội để được thấm nhuần những bài học đầu đời như thế. Theo ông, đó cũng là một trong những lý do hình thành “tính cách dễ kích động” của những đứa trẻ ngày nay:
*“Trẻ con bây giờ thích kích động không phải là do lỗi của nó. Vì trong 1 hoàn cảnh xã hội mà tiếng hát ru đã tắt trên môi của các bà mẹ thì chừng đó không còn gì để nối liền tình thương cha mẹ và thi ca, âm nhạc. Tôi rất mong người Việt Nam sớm suy nghĩ lại. Những câu hát ru không phải là khó học. Nếu xem những bài hát ru là căn bản, là sự sống của dân tộc Việt Nam thì chúng ta phải gìn giữ nó. Mà chúng ta là người VN, làm chủ lãnh thổ VN thì phải nên làm chủ nền văn hoá Việt Nam, là thi ca, âm nhạc của Việt Nam.”*
Dù có đi đến đoạn đường nào trong cuộc đời, mỗi khi nghe một khúc hát ru mượt mà, không ai không thể xao lòng, nhớ về mẹ và những ngày “mẹ bồng trên tay.”
###
[http://www.rfa.org/vietnamese/programs/MusicForWeekend/mother-day-vietnamese-lullabies-cl-05092015223815.html](http://www.rfa.org/vietnamese/programs/MusicForWeekend/mother-day-vietnamese-lullabies-cl-05092015223815.html)
###
Xin nghe người Mỹ da đen hát về Mẹ
**https://www.facebook.com/trung.nguyenhai.756/videos/vb.100003737947554/408198452648083/?type=2&theater**
Posted by
[sontrung](https://www.blogger.com/profile/10199848845361804360)at [11:56 PM](http://son-trung.blogspot.ca/2015/05/ngay-cua-me.html) [No comments:](https://www.blogger.com/comment.g?blogID=715797091655885126&postID=5439347371321577130)
![ ](https://resources.blogblog.com/img/icon18_edit_allbkg.gif)
###
[VƯỜN THƠ](http://son-trung.blogspot.ca/2015/05/vuon-tho.html)
MÙA XUÂN NÀO CHO MẸ
Có Mùa Xuân nào cho Mẹ không em?
Dĩ vãng buồn, và ký ức không quên:
Đêm chạy giặc Tháng Tư Đen ngày đó!
Mẹ dắt dìu cả đàn con khốn khó
Vượt trùng dương với thuyền nhỏ mong manh
Trên đại dương bị hải tặc hoành hành
Mẹ tuẫn tiết liệt oanh ngời Gái Việt
Oan khiên đó! Chừ làm sao em biết?
Ba mươi năm rồi, dân Việt chịu đau thương
Ba mươi năm rồi, người Việt sống tha phương
Sống rải rác khắp cùng trên thế giới
Mùa Xuân này, xin em cho anh gởi
Một đóa hồng đến người Mẹ năm xưa
Với lòng thành cầu nguyện sớm trưa
Cho hồn Mẹ ngày mai thanh thoát.
** *HÀ ĐÌNH HUY* ** ** *ANY SPRING FOR MOM?* **
Is there any Spring for Mom, my dear?
The sad past and memory would never clear:
Fleeing from the enemy that Black April's night,
Mom guided her poor children in a sorry plight
Crossing the ocean in a small fragile boat.
Alas! while at sea the pirates atrociously smote;
She committed suicide proud of being a Viet lady.
Such misfortune, now how could you see, baby?
For thirty years, Vietnamese have endured pain;
Thirty years already, they have suffered in bane
Living scattered every where on this earth.
This Spring, kindly take from me of my life's worth
A rose to the Mom of Boat People that old time.
In all sincerity we pray day and night in chime
For Mom's Soul to be at leisure in Ultimate Bliss.
Posted by
[sontrung](https://www.blogger.com/profile/10199848845361804360)at [11:40 PM](http://son-trung.blogspot.ca/2015/05/vuon-tho.html) [No comments:](https://www.blogger.com/comment.g?blogID=715797091655885126&postID=8840487114815062787)
![ ](https://resources.blogblog.com/img/icon18_edit_allbkg.gif)
###
[PHỎNG VẤN STEPHEN YOUNG](http://son-trung.blogspot.ca/2015/05/phong-van-stephen-young.html)
### Phỏng vấn Giáo Sư Stephen YoungGiáo Sư Stephen Young: Hiện là giám đốc điều hành của tổ chức Caux Round Table và là chủ tịch của Winthrop Consulting and the Minnesota Public Policy Forum. Ông từng là Khoa Trưởng của Hamline University School of Law, và Phó Khoa Trưởng của Harvard Law School. Trước kia, ông từng làm việc trong Ủy Ban Quan Hệ Ngoại Giao và là cố vấn cho Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ. Nhân dịp từ Minnesota đến Quận Cam và trả lời cuộc phỏng vấn sau đây.
**-Người Việt**: Là một người nghiên cứu về Việt Nam, Giáo Sư nhận định ra sao về mối quan hệ hiện nay giữa Việt Nam và Trung Quốc? **-GS Stephen Young**: Từ khi bắt đầu nghiên cứu về Việt Nam, chưa bao giờ tôi mang tâm
trạng bi quan như bây giờ khi nhìn vào tình hình Việt Nam. Vì trong thời gian Chiến Tranh Quốc-Cộng, ảnh hưởng của Trung Quốc đối với nhà cầm quyền Cộng Sản Miền Bắc không nhiều, so với ảnh hưởng của Liên Xô. Còn trong Nam, chịu ảnh hưởng của Hoa Kỳ nhưng người Mỹ không hề có tham vọng Đế Quốc mà chỉ muốn giúp Dân Chúng Miền Nam thực hiện một xã hội dân chủ, tự do. Nhưng hiện nay, chúng ta thấy Trung Quốc đang muốn bành trướng ảnh hưởng xuống Phía Nam trong tất cả mọi lãnh vực, từ kinh tế, chính trị, văn hóa cho tới quân sự. Nhận định của tôi là Việt Nam đang đối diện nguy cơ lớn từ “Bắc Triều”.
**-Người Việt:**Ý Giáo Sư muốn nói giới lãnh đạo Bắc Kinh đang có tham vọng chiếm Việt Nam như thời kỳ một ngàn năm Bắc thuộc của lịch sử Việt Nam? **-GS Stephen Young:**Ðúng như vậy. **-Người Việt:**Nhiều người cho rằng giới lãnh đạo Hà Nội hiện nay đã chọn con đường đi theo Bắc Kinh để bảo vệ chế độ, xin nghe ý kiến của của Giáo Sư về nhận định này? **-GS Stephen Young:**Tôi thấy rằng từ nhiều năm nay, giới lãnh đạo Hà Nội đã quyết định đi hẳn với Bắc Kinh chỉ nhằm đổi lại sự ủng hộ của Trung Quốc để họ tiếp tục cai trị. Chính vì vậy họ sẵn sàng dùng Công An để trấn áp những hành động chống đối Trung Quốc của Dân Chúng Việt Nam. Tôi quan sát thấy rằng, Quân Đội, Trí Thức và Dân Chúng rất bất mãn với thái độ của giới lãnh đạo, nhưng Bộ Chính Trị Đảng Cộng Sản nắm Công An trong tay, nắm các lực lượng an ninh như Tổng Cục 2 nên họ bất chấp sự phản đối. Chúng ta ai cũng biết lãnh đạo Đảng Cộng Sản Việt Nam bây giờ giàu kinh khủng vì tham nhũng. Họ cứ bảo rằng họ là Đảng của giai cấp công nhân chứ thực ra họ là tỷ phú đô la, và chính vì vậy họ phải bảo vệ vị thế “Ăn Trên Ngồi Trốc” của họ. **-Người Việt:**Nói cách khác, thưa Giáo Sư, toàn bộ giới lãnh đạo cao cấp nhất của Hà Nội, từ Chủ Tịch Nhà Nước Nguyễn Minh Triết, Thủ Tướng Nguyễn Tấn Dũng cho đến Chủ Tịch Quốc Hội Nguyễn Phú Trọng đều phục tòng Trung Quốc? **-GS Stephen Young:**Theo tôi, đa số thành viên Bộ Chính Trị Đảng Cộng Sản Việt Nam đã chấp nhận đi với Tầu. Ðúng ra, nếu họ khôn ngoan, họ nên giao du thân hơn với Mỹ, thân hơn với khối Asean. Nhưng chúng ta thấy bất cứ lãnh đạo nào của Hà Nội trước khi thăm Hoa Kỳ đều phải qua Trung Quốc để xin phép “Bắc Triều”. Cho nên một số dư luận ở Hải Ngoại cho rằng ông Triết, ông Dũng muốn đi với Mỹ, theo tôi, nhận định đó là sai. **-Người Việt:**Khi tiếp Thủ Tướng Nguyễn Tấn Dũng của Nhà Nước Cộng Sản Hà Nội tại Tòa Bạch Ốc vào năm 2008, Tổng Thống Bush nói rằng Hoa Kỳ tôn trọng chủ quyền toàn vẹn của lãnh thổ của Việt Nam. Liệu có thể lý giải quan điểm của ông Bush là Mỹ sẵn sàng bảo vệ Việt Nam trước mối đe dọa của Trung Quốc? **-GS Stephen Young:**Theo tôi, Hoa Kỳ có thể bảo vệ lãnh thổ của Việt Nam với điều kiện chế độ hiện nay tại Việt Nam phải dân chủ hóa, mà điều kiện này chắc chắn giới lãnh đạo Hà Nội sẽ không chịu. Việt Nam có dân chủ thì Dân Chúng Mỹ mới chấp nhận hy sinh nữa để giúp, mà giúp Nhân Dân Việt Nam chứ không giúp chế độ. Nếu Hà Nội muốn đi với Hoa Thịnh Ðốn thì 20 năm qua họ đã có nhiều cơ hội, nhưng họ vẫn chưa dám vì còn lo sợ áp lực của Bắc Kinh. **-Người Việt:**Nếu Hà Nội muốn kết thân hơn nữa với Hoa Thịnh Ðốn thì liệu Hoa Kỳ có sẵn sàng không, thưa Giáo Sư? **-GS Stephen Young:**Tùy theo tình hình chính trị tại Việt Nam. Nghĩa là tùy tình trạng tôn giáo, nhân quyền và những vấn đề khác như tham nhũng, vấn đề độc tài của Đảng Cộng Sản. Theo tôi, Đảng Cộng Sản Việt Nam phải lựa chọn, giữa một bên là quyền lợi của Đảng và một bên là quyền lợi của Nhân Dân. Họ chỉ lo cho quyền lợi của Đảng họ hay họ lo cho quyền lợi của Dân Tộc và Đất Nước. Bây giờ thì họ vẫn cứ ưu tiên lo cho quyền lợi của Đảng họ. Ðiều này đã quá rõ ràng. **-Người Việt:**Nước Mỹ vừa có tân lãnh đạo là Tổng Thống Obama. Theo Giáo Sư, chính phủ Obama nhìn Á Châu và riêng Việt Nam ra sao? **-GS Stephen Young:**Nói chung, tôi thấy chính sách ngoại giao của chính phủ Obama ít quan tâm tới Á Châu. Hai chiến trường Iraq và Afganistan là hai hồ sơ lớn mà chính phủ phải đối đầu, nên với Á Châu, chính phủ Obama không xem là ưu tiên lớn. Thí dụ trước hành động Bắc Hàn thử nghiệm hạt nhân, Hoa Thịnh Ðốn cũng chỉ phản ứng chừng mực chứ không quyết liệt. Riêng với Việt Nam, tôi nghĩ chính phủ Obama cũng sẽ không tích cực. **-Người Việt:**Một số người cho rằng Tổng Thống Obama chủ trương “xoa dịu dư luận”, nói cách khác, chính sách ngoại giao của ông Obama quá mềm yếu, Giáo Sư nghĩ sao? **-GS Stephen Young:**(Cười thoải mái) Tôi hoàn toàn không đồng ý với nhận định đó. Theo tôi, nhờ cung cách mềm dẻo, uyển chuyển của ông Obama, cái thế của Mỹ sẽ mạnh hơn trên thế giới. Cái thế mạnh không nhất thiết phải dùng vũ lực, dùng tiền bạc. Thế mạnh có thể đạt được bằng cách thuyết phục. Nhiều người Mỹ vẫn chủ trương dùng bạo lực để tạo thế, nhưng cũng có nhiều người Mỹ muốn dùng cách thương thuyết để tạo thế. Với tôi, cách dùng thương thuyết vẫn có giá trị và đạt kết quả. Trong lịch sử Việt Nam, khi Quân Nguyên đánh Việt Nam, Ðức Trần Hưng Ðạo từng dạy rằng, lấy “Cái Ngắn Chế Cái Dài”, tức lấy thế yếu đánh thế mạnh. Kết quả là Nhà Nguyên to lớn bị thua và Việt Nam bé xíu đã thắng. Tôi luôn nghĩ rằng, cái thế của cái tâm, của trí óc, của lương tâm rất có giá trị. **-Người Việt:**Giáo Sư đã từng làm việc tại Việt Nam thời chiến tranh; sau năm 75, Giáo Sư đã góp tay những mong chuyển hóa tình hình Việt Nam từ chế độ độc tài sang dân chủ; Việt Nam hiện nay trong mắt Giáo Sư ra sao? **-GS Stephen Young:**Tình hình Việt Nam có nhiều diễn tiến phức tạp. Một mặt, Việt Nam đã có một số tự do, hiểu theo nghĩa nếu người dân đừng đụng chạm tới Đảng Cộng Sản thì họ có quyền đọc sách, đi chơi, đi học ngoại quốc, vào chùa, vào nhà thờ hành đạo mà không bị Công An bắt bớ như trước kia. Tóm lại, so sánh với 20 năm trước, Dân Chúng sống dễ thở hơn. Nhưng nếu người dân bàn luận chính trị, thì chắc chắn bị ngăn cấm. Nghĩa là Việt Nam vẫn không có tự do, không có sinh hoạt dân chủ. **-Người Việt:**Những năm gần đây, ngày càng có nhiều người thoát khỏi nỗi sợ hãi và nói lên khát vọng tự do dân chủ. Giáo Sư có nghĩ đây là diễn biến sẽ dẫn tới Dân Chủ Hóa Việt Nam? **-GS Stephen Young:**Tôi không nghĩ là Việt Nam sẽ sớm có dân chủ. Vì hệ thống cai trị của Công An đang dùng tiền bạc mua chuộc và biện pháp trấn áp để đe dọa những người chống đối. Công An có thể để cho một người lên tiếng, nhưng tới một giới hạn nào mà không nguy hiểm cho chế độ. Nếu người đó đi quá giới hạn thì Công An sẵn sàng trấn áp. Hơn 30 mươi năm qua, Việt Nam chưa có một tổ chức nào đủ mạnh để đối đầu với Đảng Cộng Sản. Công nhân không có tổ chức; sinh viên thanh niên không có tổ chức; trí thức không có tổ chức … có chăng là một số cá nhân can đảm lên tiếng chống đối. **-Người Việt:**Phải chăng Giáo Sư quá bi quan đối với tương lai dân chủ của Việt Nam? **-GS Stephen Young:**Tôi bi quan. Vì đa số quần chúng chán ghét Đảng Cộng Sản, nhưng họ cam chịu cuộc sống của họ. Ðó là chưa kể Đảng Cộng Sản có “Tiền Rừng Bạc Biển” trong tay, có Công An, có Quân Đội. Thành ra tôi chưa thấy lạc quan vào tương lai dân chủ của Việt Nam. **-Người Việt:**Giáo Sư nói Việt Nam không có tổ chức đối đầu với Cộng Sản; Giáo Sư nghĩ gì về Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất với quan điểm đấu tranh tới cùng để Việt Nam có tự do, dân chủ? **-GS Stephen Young:**Tôi thấy quý thầy lãnh đạo Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất có lập trường rất đúng đắn, nhưng phía Công An của chế độ đã tìm đủ mọi cách cô lập Giáo Hội với quần chúng khiến Dân Chúng không thể tham gia cuộc đấu tranh của Giáo Hội. Trong lòng Dân Chúng thì họ muốn theo Giáo Hội nhưng họ không dám công khai ủng hộ. **-Người Việt:**Kế hoạch của nhà cầm quyền muốn khai thác bauxite tại Cao nguyên Trung Phần đang gây phẫn uất Dân Chúng tại Việt Nam. Liệu đây có thể là “giọt nước làm tràn cái ly” không, thưa Giáo Sư? **-GS Stephen Young:**Cái ly lớn hay nhỏ? Tôi sợ cái ly lớn lắm. Cho nên một giọt nước không đủ mà cần nhiều giọt nước thì mới tràn cái ly. Chúng ta nên nhớ Đảng Cộng Sản đang nắm quyền, nắm tiền và có “Bắc Triều” đứng sau lưng. Tôi nghĩ là phải chờ một cuộc khủng hoảng lớn về kinh tế; hoặc chờ Thế Hệ Cộng Sản Hiện Nay nằm xuống và Lớp Trẻ lên thay thế thì tình hình mới hy vọng có chuyển đổi. **-Người Việt:**Câu chót xin hỏi Giáo Sư, Cộng Đồng Người Việt Hải Ngoại nói chung, tại Hoa Kỳ nói riêng, làm được gì để góp phần chuyển đổi tình hình tại Việt Nam? **-GS Stephen Young:**Tôi quan sát thấy Lớp Trẻ Việt Nam sinh ra và lớn lên tại Mỹ nói và viết tiếng Anh rất thông thạo như người bản xứ nhưng không nói và viết được tiếng mẹ đẻ. Lớp trẻ này là người Mỹ gốc Việt. Câu hỏi của tôi là họ có nghĩ tới Việt Nam không? Họ có lo cho Việt Nam không? Ðây cũng là điều tự nhiên vì họ trưởng thành ở xứ nào thì chỉ biết văn hóa xứ đó. Họ không muốn tham gia các sinh hoạt Chính Trị Đấu Tranh cho Việt Nam. Và hình như lớp người trẻ này chỉ thích về Việt Nam Đi Du Lịch. Còn lớp người vẫn còn lo lắng cho Việt Nam thì bây giờ lớn tuổi lắm rồi. Thành ra tôi nghĩ, những người Việt Nam còn ý thức được số phận của Dân Tộc phải tổ chức những Sinh Hoạt Văn Hóa nhằm khơi dậy lòng tự hào Dân Tộc nơi Lớp Người Trẻ để (Lớp Người Trẻ này) tham gia vào các Hoạt Động cho Việt Nam.
###
[PHẬT GIÁO VÀ CỘNG SẢN](http://son-trung.blogspot.ca/2015/05/phat-giao-va-cong-san.html) ![](https://2.bp.blogspot.com/-0LBra_XWWKc/VU7re1miD9I/AAAAAAAAvuE/GL3G4vcu5qg/s1600/BR10.jpg)
# Về Phật giáo Việt Nam và hai giáo hội
Nguyễn Văn Huy Gửi đến BBC từ Paris, Pháp
- 9 tháng 9 2013
[Chia sẻ](http://www.bbc.co.uk/vietnamese/vietnam/2013/09/130909_vn_phatgiao_hai_giaohoi#share-tools) **Tin Hòa thượng Thích Quảng Độ từ chức lãnh đạo Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất (GHPGVNTN) ngày 01/09/2013 đã là một chấn động lớn đối với những người mến mộ ông.**
Đây là một tin mừng cho giới tăng ni, Phật tử thuộc Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất vì, theo Thông cáo báo chí ngày 05/09, "cuộc vận động Giải trừ Quốc nạn và Pháp nạn chưa thành, lãnh thổ lãnh hải bị ngoại nhân xâm chiếm, nhân tâm ly tán, phân hóa, đồng bào trong nước sống cảnh đói nghèo, thiếu tự do, nhân quyền, chế độ độc tài toàn trị vẫn còn thống trị, để van nài Ngài trở lại lèo lái con thuyền Giáo hội trên phong ba bão táp".
Nhưng rõ ràng đây là một thông điệp chính trị. Thông cáo báo chí này để lộ những khó khăn mà Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất đang gặp phải. Người thuyền trưởng không thể rời bỏ con tàu đang giữa phong ba bão táp.
Tất cả những vấn nạn mà Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất đang gặp phải là chỗ đó: đạo và đời là hai lãnh vực rất khó tách rời nhau trong sinh hoạt của hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất.
Sự gắn bó của Phật giáo giữa đạo và đời không phải mới đây, quan hệ này đã xuất hiện ngay từ khi Phật giáo được du nhập vào Việt Nam.
## Sự phát triển của Đạo Phật ở Việt Nam
Thời đó dân chúng Việt gọi Đức Phật là Bụt (Buddha), trong khi người Trung Hoa gọi là Phật Đà (Buddha phát âm theo tiếng Hán, đọc ngắn lại là Phật); cách phát âm của hai phụ âm B (Việt) và Ph (Hoa) rất giống nhau. Ngày nay Bụt chỉ còn được nhắc tới trong những truyện kể dân gian, trong khi Phật được phổ biến rộng rãi trong kinh điển và chốn thị thành.
Dưới thời Bắc thuộc, khi Phật giáo Đại thừa được đưa vào miền Bắc, danh xưng Bụt bị biến mất nhường chỗ cho danh xưng Phật. Cùng thời gian đó, hai tín ngưỡng khác cũng được người Hán đưa vào miền Bắc: Khổng giáo và Lão giáo.
Khổng giáo là một triết lý cầm quyền thể hiện qua phương pháp tu thân tề gia, trị quốc và bình thiên hạ của người quân tử, trong khi Lão giáo là một triết lý sống thuận với trời đất qua tu luyện của từng cá nhân. Từ đó, Phật giáo, Khổng giáo và Lão giáo từ đó trở thành ba tôn giáo bám sâu vào sinh hoạt văn hóa dân gian của người Việt.
Mặc dù xuất hiện từ lâu đời, đạo Phật chỉ lưu hành trong giới dân gian trong khi, ngược lại, giai cấp cầm quyền lấy Khổng giáo làm kim chỉ nam hành động. Sự tách biệt này không phải vì giáo lý đạo Phật mà vì triết lý thực dụng của đạo Khổng.
Về Lão giáo, do không nắm vững triết lý Đạo (Con đường), nghĩa là sống thuận với trời đất và thiên nhiên để tìm sự bình an trong tâm hồn, những phương pháp tu luyện trở thành huyền bí dành riêng cho những phái đạo gia khí công, hay biến cải thành những giải thích siêu nhiên (tử vi, phong thủy…) dành cho quần chúng.
Sang thời nhà Trần (1225-1428), giai cấp tăng lữ tiếp tục đảm nhiệm nhiều vai trò quan trọng trong xã hội, nhà chùa có ruộng đất riêng và nô tì riêng.
Nhưng khi tiếp cận với quyền lợi và cuộc sống xa hoa, giới tăng lữ xa rời đạo lý và xử sự như người trần tục, hai đại thần Lê Quát và Trương Hán Siêu đã nhiều lần phê phán gay gắt giới tăng ni và khi quân Champa tiến công vào Thăng Long, giới sư sãi cũng bị đôn quân đánh giặc như dân thường.
Năm 1396, sau khi khống chế nhà Trần, Hồ Quý Ly áp dụng nhiều chính sách thuận với Khổng giáo nhằm loại bỏ ảnh hưởng của đạo Phật ra khỏi cung đình, những sư sãi bị sa thải lui về ở ẩn trong các chùa chiền làng xã xa xôi để tránh nạn.
Ngược lại, trong dân gian, những sinh hoạt của Phật giáo đã trở thành nếp sống văn hóa chung của người Việt, như tụng kinh, thờ cúng, bố thí, trai đàn (cầu siêu), phóng sinh, ăn chay…
Dưới thời hậu Lê (1427-1789), ảnh hưởng của Phật giáo bị loại hẳn khỏi chốn cung đình và trở thành một tôn giáo dân gian, với những cái hay và cái dở của nó.
Vua Lê Thánh Tông (1460-1497) chính thức lấy Khổng giáo làm quốc học và tình trạng này kéo dài cho đến hết thời Pháp thuộc (1884-1945), nghĩa là trong suốt thời nhà Nguyễn (1802-1883).
Một sự kiện cần được nhắc tới là trong thời Trịnh-Nguyễn phân tranh (1627-1775), đặc biệt là dưới thời các chúa Nguyễn (1558-1777), đạo Phật ở xứ Đàng Trong được tôn vinh trở lại.
Nhiều chùa chiền lớn đã được xây dựng, một số vẫn còn tồn tại cho đến ngày nay như chùa Linh Mụ, chùa Từ Đàm (Huế), chùa Sùng Hóa (Phú Vang)… Chúa Nguyễn Phúc Chu (1691-1725) còn cho người sang Trung Hoa thỉnh bộ Đại tạng kinh, xây Tàng kinh lâu để bảo quản.
Trong giai đoạn này, nhiều tăng sư Đại thừa đã trực tiếp từ Trung Hoa vào Đàng Trong giảng kinh, nhiều tổ đình được thành lập. Một cách vô tình, Huế trở thành tổ đình, trung tâm sinh hoạt của đạo Phật trong suốt thời nhà Nguyễn.
Dưới thời Pháp thuộc, vì Phật giáo được coi là một tôn giáo dân gian, chính quyền thực dân Pháp đã để dân chúng Việt sống đạo một cách bình thường.
Đạo Phật được xếp vào hạng hội đoàn văn hóa và chỉ bị chi phối bởi Luật hội đoàn 1901.
## Thiếu cơ quan lãnh đạo Phật giáo toàn quốc
Phái Đại thừa (Mahayana) chiếm đa số với các tông phái Bắc tông, Thiền tông (Zen), Tịnh Độ tông, Mật tông (Vajrayana); phái Tiểu thừa (Theravada) chỉ giới hạn ở miền Nam với các tông phái Nam tông, Phật giáo nguyên thủy, Phật đường Nam tông Minh sư đạo.
Mỗi tông phái có nhiều hệ phái nhỏ, Đại thừa Thiền tông có những chi phái Trúc Lâm, Hoa Nghiêm, Liễu Quán… Ngoài ra có nhiều tông phái chỉ phát sinh tại miền Nam Việt Nam như Phật giáo Hòa hảo, Tứ ân Hiếu nghĩa, Tịnh độ Cư sĩ Phật hội Việt Nam, Bữu sơn Kỳ hương...
Nói chung, cho tới năm 1954, Phật giáo tại Việt Nam chưa bao giờ được tổ chức thành một giáo hội chính quy mà chỉ có những tông phái và chi phái riêng biệt và sinh hoạt độc lập với nhau.
Hơn nữa, do không có một cơ quan Phật học chủ đạo để đào tạo giới tăng lữ, ai cũng có quyền đi tu và có thể trở thành tăng sĩ, tăng sĩ nào có công xây chùa thì được trụ trì tại chùa đó.
Do thiếu sách báo viết về Phật học, trình độ thuyết pháp của những vị sư ở thành thị và thôn quê rất là chênh lệch và nghi thức phụng pháp giữa hai vùng cũng hoàn toàn khác nhau. Tại nhiều nơi, nhất là trong các chùa lớn, những thiền sư trụ trì tự in sách Phật giảng dạy giáo lý cho tín đồ và khách thập phương.
Chính qua những buổi thuyết giảng này mà uy tín của mỗi vị thiền sư tỏa rộng trong khắp dân gian và trở thành cấp lãnh đạo tự nhiên của Phật giáo. Trong nhiều trường hợp, những cấp lãnh đạo này là một đe dọa cho các chính quyền đương thời.
Những hình thức cầu siêu, cúng bái đều bị cấm đoán và bị cho là mê tín dị đoan, việc tuyển dụng sư sãi rất là hạn chế và phải được chính quyền chấp nhận.
Tại miền Nam, dưới thời đệ nhất cộng hòa (1954-1963), đạo Phật vẫn phát triển một cách bình thường với sự hội nhập của nhiều nhà sư và Phật tử từ miền Bắc di cư vào.
Năm 1954, toàn miền Nam có 2.206 chùa chiền lớn nhỏ, con số đó đã tăng lên gấp đôi vào năm 1963 với 4.776 cơ sở.
Về tổ chức, Tổng Hội Phật giáo Việt Nam, được thành lập từ năm 1951 và trụ sở đặt tại Sài Gòn, là cơ quan điều hành các hội đoàn Phật giáo Đại thừa trên toàn lãnh thổ Việt Nam Cộng Hòa; miền Trung và miền Nam cũng có những tổng hội Phật giáo riêng, sinh hoạt độc lập với Tổng hội Sài Gòn, như Giáo Hội Tăng Già Trung Phần, Tổng hội Phật Giáo Thừa Thiên, Tỉnh Hội Phật Giáo Thừa Thiên…
Tuy nhiên, không hiểu vì lý do gì, vụng về hay cố ý, chính quyền Ngô Đình Diệm đã thi hành một số biện pháp phân biệt đối xử đối với Phật giáo.
Lúc đầu, các cấp lãnh đạo Phật giáo phản đối việc áp dụng đạo Dụ số 10 ban hành ngày 6/8/1950 dưới thời cựu vua Bảo Đại, theo đó những tổ chức tôn giáo được xếp ngang hàng với các hội đoàn và những hạn chế của nó, như không được quyền nhận tiền trợ cấp, giới hạn quyền sở hữu bất động sản…
Tiếp theo là Công điện số 5159 ngày 6/5/1963 cấm treo cờ tôn giáo vào dịp lễ Phật Đản hai ngày sau đó gây bất mãn trong giới Phật tử Huế.
Ủy ban liên phái bảo vệ Phật giáo để tranh đấu đòi bình quyền tôn giáo được thành lập, nhiều vị lãnh đạo đã bị bắt giam.
Biểu tình và chống biểu tình đã làm nhiều người thiệt mạng và phong trào chống đối chính quyền Ngô Đình Diệm lan rộng trên khắp miền Nam, mà cao điểm là ngày 11/6/1963 với cái chết của Hòa thượng Thích Quảng Đức. Chính quyền Ngô Đình Diệm bị lật đổ ngày 1/11, chấm dứt nền Đệ nhất cộng hòa.
Nhắc lại, trong thời gian từ 1960 đến 1963, chính quyền cộng sản miền Bắc tiến hành cuộc tiến chiếm miền Nam bằng võ lực, Hoa Kỳ muốn đưa quân vào can thiệp nhưng gặp sự chống đối của chính quyền Ngô Đình Diệm.
Cuộc tự thiêu của Hòa thượng Quảng Đức ngày 11/6 và cú đảo chánh ngày 1/11/1963 đều do Hoa Kỳ dàn dựng để lấy cớ bênh vực Phật giáo nhằm thành lập một chính quyền thân Mỹ tại miền Nam.
## Về Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất
Nhưng khi biến ước muốn thành hiện thực, sự việc đã không dễ dàng: Tổng hội Phật giáo Việt Nam quá yếu, chỉ có danh mà không có thực, còn những tông phái Phật giáo khác thì có rất nhiều và rất phân tán.
Ngày 31/12/1963, đại diện 11 tông phái và hội Phật giáo Bắc tông và Nam tông đã cùng nhau họp tại chùa Xá Lợi, Sài Gòn, để soạn thảo Hiến chương thành lập Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất. Ngày 4/1/1964, Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất ra đời và trở thành cơ quan lãnh đạo sinh hoạt Phật giáo trên toàn lãnh thổ Việt Nam Cộng Hòa.
Cơ quan điều hành giáo hội gồm hai viện: Viện Tăng Thống (giáo luật) và Viện Hóa Đạo (điều hành). Hòa thượng Thích Tịnh Khiết làm Tăng thống (chủ tịch), Thượng tọa Thích Tâm Châu làm viện trưởng Viện Hóa Đạo và Thượng tọa Thích Trí Quang làm tổng thư ký Viện Tăng Thống. Chùa Ấn Quang tại Sài Gòn được chọn làm trụ sở sinh hoạt của Giáo hội, tức Viện Tăng Thống. Viện Hóa Đạo, trụ sở đặt tại Việt Nam Quốc tự đường Trần Quốc Toản, Sài Gòn.
Do quen với sinh hoạt tự do và tự trị từ lâu đời, những tăng sĩ và cư sĩ của giáo hội mới này chưa quen với sinh hoạt có tổ chức, hơn nữa nhiều tăng sĩ đã bỏ ra nhiều công lao muốn được trao những vai trò quan trọng hơn, nhưng thực tế đã không như mong ước.
Tuy mang danh là một giáo hội tôn giáo, nhưng Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất hoạt động như một tổ chức chính trị năng động. Chính vì thế ngay sau khi vừa ra đời, việc điều hành Giáo hội đã gặp nhiều khó khăn.
*Với những thành tích trong cuộc tranh đấu tại Huế, Thượng tọa Thích Trí Quang muốn nắm giữ một vai trò tích cực hơn trong việc biến Phật giáo thành một lực lượng quần chúng đáng kể để đấu tranh chính trị bạo động với chính quyền quân sự miền Nam mà chức vụ tổng thư ký của ông không đủ điều kiện để thực hiện. Trong khi Thượng tọa Tâm Châu thì ngược lại, cổ động đường lối đấu tranh ôn hòa để đạt mục tiêu.* **Bất mãn nội bộ giữa hai Viện** **Khác biệt về khuynh hướng chính trị giữa hai vị lãnh đạo**
Sau 1964, Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất được chia làm hai khối: khối Ấn Quang và khối Việt Nam Quốc Tự. Khối Ấn Quang, gồm 3 đoàn thể, do Thượng tọa Thích Trí Quang và Đại đức Nhất Hạnh lãnh đạo biểu lộ khuynh hướng thân cộng (Mặt trận Giải phóng Miền Nam) và hoạt động chống lại chính quyền Việt Nam Cộng Hòa, mà cao điểm là cuộc bạo loạn cướp chính quyền năm 1966 nhưng bị thất bại.
Khối Việt Nam Quốc Tự, với 8 đoàn thể, biểu lộ khuynh hướng thân chính quyền và được công nhận là đại diện Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất.
Lực lượng Phật giáo Việt Nam được thành lập dưới quyền lãnh đạo của Viện Hóa Đạo để tranh đấu và đề đạt nguyện vọng như yêu cầu chính quyền quân sự tái lập lại chính quyền dân sự và Mặt trận Giải phóng miền Nam giải giới và rút về vĩ tuyến 17.
Sự phân chia giữa hai khối kéo dài cho đến khi chính quyền Việt Nam Cộng Hòa sụp đổ ngày 30/4/1975.
*Mặc dầu Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất đã chính thức thành lập với sự kết hợp 11 tông phái và hội Phật giáo, một số tăng sĩ khác vẫn tiếp tục sinh hoạt riêng và lập những hội đoàn khác.* **Chia rẽ ngay trong phong trào Phật giáo**
Những tổ chức thân với chính quyền Việt Nam Cộng Hòa là Viện Cao đẳng Phật học, được thành lập ngày 13/3/1964, nhằm đào tạo và cấp bằng cấp Phật học; Giáo hội Thiền tông Việt Nam được thành lập tháng 11/1964; liên phái Phật tự khu vực Sài Gòn Gia Định tách khỏi Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất để thành Tổng Giáo hội Phật giáo Việt Nam tháng 12/1964.
Những tổ chức Phật giáo thân với Mặt trận Giải phóng Miền Nam rất nhiều và thường được sử dụng như những cơ sở giao liên, tất cả đều đặt dưới sự điều động của Hội Lục hòa Phật tử do Mặt trận Giải phóng Miền Nam thành lập.
## Hóa giải Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất
Những hình thức lễ lạt lớn của Phật giáo đều bị cấm, kể cả việc treo cờ. Cuối năm 1975, nhiều cuộc đụng độ giữa Phật tử và công an đã xảy ra, 12 người tự thiêu nhưng cũng không làm thay đổi quyết tâm đặt giáo hội Phật giáo dưới quyền kiểm soát của chính quyền cộng sản.
Những cơ sở công ích còn lại của giáo hội Phật giáo cũng lần lượt bị đóng cửa hay quốc hữu hóa, như cô nhi viện Quách Thị Trang, Viện Đại học Vạn Hạnh, nhà xuất bản Lá Bối.
Các cấp lãnh đạo Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất bị coi là phản động, cũng đã lần lượt bị bắt giam: Hòa thượng Thích Huyền Quang, Thích Quảng Độ và Thích Thiện Minh.
Những người đã từng ủng hộ Mặt trận Giải phóng Miền Nam trước kia và đang có chân trong Mặt trận Tổ quốc và Quốc hội, như Hòa thượng Thích Đôn Hậu, cũng bị đối xử thô bạo vì dám chống lại chính quyền.
Để hóa giải ảnh hưởng của Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất và nắm Phật giáo trong tay, ngày 7/11/1981 chính quyền cộng sản Việt Nam cho ra đời Hiến chương thành lập Giáo hội Phật giáo Việt Nam, qui tụ 9 tổ chức giáo hội, hội, và hệ phái trên toàn quốc, trụ sở đặt tại chùa Quán Sứ, Hà Nội.
Sơ đồ tổ chức Giáo hội Phật giáo Việt Nam không khác gì sơ đồ của một đảng phái hay hội đoàn dân sự, với những cấp trung ương, tỉnh thành, quận huyện, thị xã và thành phố thuộc tỉnh.
"Giáo hội Phật giáo Việt Nam hoạt động theo đúng Giáo pháp, Giáo luật Phật chế và Pháp luật của nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam. Giáo hội Phật giáo Việt Nam là tổ chức thành viên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam".
Ngoài ra Hội đồng Trị sự, tức cơ quan điều hành, còn có nhiệm vụ giới thiệu tăng ni, cư sĩ Phật tử tham gia các cơ quan dân cử, tổ chức chính trị xã hội.
Từ sau khi Giáo hội Phật giáo Việt Nam ra đời, mà quần chúng Việt Nam gọi là 'Giáo hội Phật giáo nhà nước' hay 'Giáo hội Phật giáo quốc doanh', tầm hoạt động và ảnh hưởng của Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất suy giảm hẳn.
Tăng sĩ thuộc Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất bị chính quyền cộng sản Việt Nam gây áp lực gia nhập Giáo hội Phật giáo Việt Nam, nếu muốn tiếp tục trụ trì hay ở lại trong những cơ sở tu hành.
Hiện nay Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất chỉ còn giữ được khoảng 10% tổng số cơ sở đã có trước 1975. Tất cả những cơ sở còn lại được chính quyền cộng sản Việt Nam giao cho Giáo hội Phật giáo Việt Nam quản lý.
Sự can thiệp của chính quyền trực tiếp vào cách hành đạo đã khiến sinh hoạt của Phật giáo Việt Nam suy đồi. Một số sư sãi được chính quyền đề cử trụ trì đã biến chốn thờ phượng thành nơi giải trí và buôn thần bán thánh.
Nhiều cán bộ cao cấp trong chính quyền bỏ tiền xây chùa và mướn sư sãi trông nom với hy vọng được về cõi Niết Bàn sau khi chết. Có chùa còn tạc tượng bồ tát Hồ Chí Minh, có tượng được dát vàng, để thờ ngang với các chư Phật.
Hiếm thấy một vị sư nào có nước da cháy nắng, gầy ốm còn đi khất thực hay sống trong những ngôi chùa ảm đạm để tu thiền và giảng thuyết.
Ngày nay, nhiều khách thập phương đến chùa để cầu xin trúng số hay thỏa mãn tình duyên nhiều hơn là để cầu nguyện.
Thêm vào đó, sự tuyển chọn người đảm nhiệm nhiều chức vụ tôn giáo do chính quyền quyết định. Sinh hoạt của Giáo hội Phật giáo Việt Nam đang bị chính quyền cộng sản Việt Nam trần tục hóa.
Trước chính sách trần tục hóa của sinh hoạt Phật giáo, sự tồn tại của Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất là rất cần thiết, vì đó là một đối trọng.
Nhưng Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất hiện nay không còn thống nhất như trước. Tầm vóc hoạt động của giáo hội trong và ngoài nước đã bị thu hẹp nhưng tranh chấp quyền lực vẫn tiếp tục xảy ra ngay trong nội bộ Giáo hội mà vụ Thích Chánh Lạc là một thí dụ.
Thêm vào đó, Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất đang đối đầu với nguy cơ lão hóa.
Hòa thượng Thích Quảng Độ năm nay đã 85 tuổi, những người có thể kế tục chắc chắn không còn trẻ và cũng không có tầm vóc uy tín và bản lĩnh như ông.
Nếu không đào tạo được những thế hệ thay thế, sự tồn tại của Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất đang bị đếm ngược.
*Bài viết thể hiện quan điểm riêng của tác giả Nguyễn Văn Huy từ Paris. BBC tiếp tục đón nhận các bài và các dòng ý kiến khác nhau về chủ đề này.* [http://www.bbc.co.uk/vietnamese/vietnam/2013/09/130909_vn_phatgiao_hai_giaohoi](http://www.bbc.co.uk/vietnamese/vietnam/2013/09/130909_vn_phatgiao_hai_giaohoi)
# Hai con đường, hai khác biệt'
**4 tháng 5 2015**Cập nhật lúc 00:06 ICT
Nhà nghiên cứu Phật học và vận động cho nhân quyền, tự do tôn giáo Võ Văn Ái nói về sự khác biệt giữa Hòa thượng Thích Nhất Hạnh và một số hòa thượng thuộc Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất trong quan hệ với chính quyền và đảng cộng sản Việt Nam từ sau năm 1975 tới nay.
Theo nhà hoạt động từ Paris, Hòa thượng Nhất Hạnh đã có con đường đi riêng khác biệt về bản chất với con đường của một số vị lãnh tụ của Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất từ sau năm 1975 tới nay, mặc dù dường như điểm chung của hai con đường ấy tới nay đều có một kết quả là chưa được sự 'chấp nhận' của chính quyền Việt Nam.
Ông Võ Văn Ái nói:
"Trường hợp Giáo hội Phật giáo Việt Nam thống nhất dưới quyền lãnh đạo tối cao của ngài Huyền Quang và Quảng Độ có bao giờ mà nhà nước chấp nhận đâu, từ đầu tới cuối.
"Năm 1977, họ kết án hai ngài mấy năm tù, rồi từ đó trở về sau họ giải giới về quản thúc ở miền quê Thái Bình và Quảng Ngãi của hai ngài, chưa bao giờ, không bao giờ có một sự tiếp cận nào hết.
Ông Võ Văn Ái nói:
"Trường hợp Giáo hội Phật giáo Việt Nam thống nhất dưới quyền lãnh đạo tối cao của ngài Huyền Quang và Quảng Độ có bao giờ mà nhà nước chấp nhận đâu, từ đầu tới cuối.
"Năm 1977, họ kết án hai ngài mấy năm tù, rồi từ đó trở về sau họ giải giới về quản thúc ở miền quê Thái Bình và Quảng Ngãi của hai ngài, chưa bao giờ, không bao giờ có một sự tiếp cận nào hết.
"Mà chỉ có những kiến nghi bên phía Giáo hội Phật giáo Việt Nam thống nhất đòi hỏi quyền tự do tôn giáo, quyền sinh hoạt của Giáo hội Phật Giáo Việt Nam thống nhất, là một Giáo hội dân lập và truyền thừa có 2.000 năm lịch sử.
"Còn bên phía tiếp cận của Hòa Thượng Nhất Hạnh thì nó khác, nó không giống, nó không đại biểu cho lập trường của Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất.
"Đó là chuyện có tính chất cá nhân của pháp môn Làng Mai, nó không đại biểu cho phật tử Việt Nam và cũng không đại biểu cho Giáo hội Phật giáo Việt Nam thống nhất.
"Trường hợp của Hòa thượng Nhất Hạnh có thể gọi là sự tiếp cận với nhà nước Việt Nam, cái đó đưa tới sự thất bại như chúng ta thấy.
"Còn trong trường hợp của Giáo hội Phật Giáo Việt Nam Thống nhất không hề có sự tiếp cận.
"Gần đây, khi đức Tăng thống Thích Quảng Độ tiếp bà Tổng lãnh sự Hoa Kỳ, ngài cũng tuyên bố rằng Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất là giáo hội duy nhất đối lập với Đảng Cộng sản và không chấp nhận Đảng Cộng sản.
"Là bởi vì cái đó đi ngược với giáo lý từ bi, trí tuệ của Đạo Phật," nhà hoạt động dẫn lời Hòa thượng Quảng Độ, nói.
## 'Vắt chanh bỏ vỏ'?
Thiền sư Thích Nhất Hạnh trong một lần đồng chủ trì trai đàn bình đẳng chẩn tế ở Sài Gòn khi về thăm Việt Nam.
Nhà vận động nhân quyền và tự do tôn giáo đề cập vụ việc Hòa thượng Thích Nhất Hạnh và tăng đoàn Làng Mai đã bị nhà nước Việt Nam phản ứng thông qua vụ hàng trăm tăng sinh và giáo thọ của Làng bị chính quyền trục xuất ra khỏi Tu viện Bát Nhã ở tỉnh Lâm Đồng hồi tháng 9/2009, chỉ một năm sau khi Thiền sư Nhất Hạnh có liền ba chuyến về nước hoằng pháp trong các năm 2005, 2007 và 2008.
Ông Võ Văn Ái đưa ra bình luận vụ Bát Nhã nguyên nhân gây gián đoạn quan hệ giữa Làng Mai và chính quyền Việt Nam:
"Trong từ ngữ mà người Việt hay nói gọi là 'vắt chanh bỏ vỏ' đó, thực ra Hòa thượng Nhất Hạnh đã có đơn xin với Bộ Văn hóa Hà Nội xin về từ năm 2000, và ông đã đưa tất cả những bài mà ông sẽ thuyết pháp cho Bộ văn hóa xem, thoạt đầu họ có hứa hẹn gì đó, nhưng đến phút chót, họ không cho về.
"Nhưng năm 2005 thì họ cho về là bởi vì lúc đó Việt Nam bị đặt vào trong danh sách CPC (các quốc gia gây lo ngại đặc biệt), thành ra danh sách đó làm phiền nhà nước cộng sản lắm, thì nhà nước cộng sản mới dùng chiêu bài để rút tên mình ra khỏi danh sách CPC bằng hai sự kiện".
Và nhà hoạt động đề cập việc Hòa thượng Nhất Hạnh được cho phép về thăm Việt Nam và thuyết giảng về phật giáo và giáo lý Làng Mai, cũng như việc nhà nước cho thả tự do một số ít nhân vật Phật giáo được cho là trực tiếp hay gián tiếp liện hệ với Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất trước 1975.
Trong số đó, theo ông Võ Văn Ái, có hai vị đã bị kết án tử hình từ năm 1988 là Thượng tọa Tuệ Sỹ và Thượng tọa Trí Siêu (tức Thiền sư, Giáo sư Lê Mạnh Thát) và chính quyền tổ chức một hội thảo về Phật giáo Quốc tế tại TP. Hồ Chí Minh.
"Tất cả những cái đó để chứng minh cho Hoa Kỳ biết rằng không hề có đàn áp Phật giáo, và khi mà họ làm xong nhiệm vụ, khi mà Tổng thống (George W.) Bush đến Hà Nội cuối năm 2006, vào tháng 11, để dự Hội nghị APEC, thì món quà mà Tổng thống Bush đem về là rút Việt Nam ra khỏi danh sách CPC.
"Khi đã làm xong công tác thành công, thì họ không cần đến người mà họ dùng trước nữa, 'được cá thì quên nơm', 'được chim thì quên ná', thành ra khi họ dùng xong rồi, thì họ không xem là gì cả, vì nếu họ tiếp tục, thì pháp môn Làng Mai sẽ phát triển từ từ ở trong nước, và điều đó Đảng Cộng sản không có thích.
"Bởi vì họ không tôn trọng tôn giáo, thành ra khi họ dùng xong việc, thì họ bỏ thôi, có gì đâu, đấy là vấn đề rất dễ hiểu," nhà nghiên cứu Phật học và hoạt động nhân quyền nêu quan điểm.
*Mời quý vị theo dõi* [phần đầu](http://bbc.in/1ICNQEj)cuộc trao đổi gồm hai phần giữa BBC với nhà nghiên cứu Phật học từ Paris, Pháp, [tại đây](http://bbc.in/1ICNQEj). ** [http://www.bbc.co.uk/vietnamese/multimedia/2015/05/150503_vovanai_langmai_part2](http://www.bbc.co.uk/vietnamese/multimedia/2015/05/150503_vovanai_langmai_part2)
Posted by
[sontrung](https://www.blogger.com/profile/10199848845361804360)at [1:04 AM](http://son-trung.blogspot.ca/2015/05/phat-giao-va-cong-san.html) [No comments:](https://www.blogger.com/comment.g?blogID=715797091655885126&postID=9096964827311625084)
![ ](https://resources.blogblog.com/img/icon18_edit_allbkg.gif)
###
[TIN VIỆT NAM](http://son-trung.blogspot.ca/2015/05/tin-viet-nam.html) ![](https://3.bp.blogspot.com/-artTC5HUPxQ/VU7i2uvZO5I/AAAAAAAAvtk/fqutIAkoUp0/s1600/CG7.gif)
# Mâu thuẫn phe nhóm trước Đại hội Đảng 12 lại bùng phát?
Anh Vũ, thông tín viên RFA
2015-05-11
2015-05-11
*Hội nghị TW11 vừa kết thúc, nhưng phát biểu bế mạc hội nghị của Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng khẳng định về điều kiện của Ủy viên Ban Chấp hành TW, đã khiến dư luận cho rằng đó là chỉ dấu chứng tỏ một lần nữa mâu thuẫn phe cánh trong nội bộ lãnh đạo Đảng CSVN lại bùng phát trở lại.* *Các chuyên gia phân tích chính trị nói gì về việc này?* **Thông điệp phía sau bài diễn văn** **bế mạc**
Sau 4 ngày làm việc, Hội nghị Ban Chấp hành trung ương Đảng CSVN lần thứ 11 – Khóa XI, với nội dung chủ yếu là bàn về công tác nhân sự, để chuẩn bị cho Đại hội Đảng CSVN lần thứ XII đã kết thúc.
Đáng chú ý, phát biểu bế mạc Hội nghị TW 11, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã khẳng định
*"Kiên quyết không để lọt vào BCH TƯ những người có biểu hiện không kiên định đường lối, quan điểm của Đảng, có biểu hiện cơ hội chính trị, nói và làm trái Cương lĩnh, đường lối, nguyên tắc của Đảng, cơ hội chính trị, tham vọng quyền lực, phe cánh, lợi ích nhóm và mị dân".*
Điều này đã khiến cho dư luận cho rằng, ông Tổng BT muốn chuyển đi một thông điệp tới một nhân vật lãnh đạo cao cấp nào đó trong Đảng.
Theo VNN online, Tổng BT Nguyễn Phú Trọng cũng thừa nhận đây là việc "vô cùng khó khăn". Từ xưa đến nay, bất kỳ đại hội nào công tác chuẩn bị nhân sự cũng có ý kiến này ý kiến khác. Thậm chí toàn dân bàn nhân sự, trong chưa bàn nhưng dư luận đã có rất nhiều phương án, không chỉ chúng ta quan tâm mà các nước bạn cũng quan tâm.
Nói về tình hình nội bộ Đảng CSVN trong thời gian vừa qua và khả năng có thể sau Đại hội Đảng lần thứ 12, từ Canada LS. Vũ Đức Khanh một chuyên gia về chính trị quốc tế cho biết đánh giá của ông. Ông nói:
*“Cái đặc biệt trong vấn đề nội bộ của Đảng CSVN là từ sau Đại hội XI cho thấy rằng Đảng đã không kiểm soát được tình hình, mà Chính phủ đang kiểm soát tình hình. Cho nên tôi thấy từ các nỗ lực của Đảng đã dẫn tới tình trạng Đảng đã hoàn toàn thua bên phía Chính phủ. Cho nên vì những đấu đá đó đã dẫn tới việc sau các Hội nghị TW 10 và 11 chúng ta đã thấy ông Nguyễn Tấn Dũng đã ngày càng mạnh mẽ hơn. Vì vậy tôi nghĩ rằng cái vai trò của ông Dũng sau Đại hội 12 này sẽ là vai trò quyết định, có thể ông Dũng sẽ thay ông Trọng để đảm trách chức vụ Tổng BT. ”*
Vì những đấu đá đó đã dẫn tới việc sau các Hội nghị TW 10 và 11 chúng ta đã thấy ông Nguyễn Tấn Dũng đã ngày càng mạnh mẽ hơn. Vì vậy tôi nghĩ rằng cái vai trò của ông Dũng sau Đại hội 12 này sẽ là vai trò quyết định, có thể ông Dũng sẽ thay ông TrọngViệc mâu thuẫn nội bộ trong các đảng hay các tổ chức chính trị là điều hoàn toàn bình thường, không phải chỉ có trong nội bộ Đảng CSVN. TS. Nguyễn Quang A, nguyên Viện trưởng Viện phản biện IDS nhận định:LS. Vũ Đức Khanh
![Từ trái sang: TBT Nguyễn Phú Trọng, Cựu TBT Nông Đức Mạnh và TT Nguyễn Tấn Dũng tại cuộc diễn binh mừng ngày 30 tháng 4 ở TPHCM. Từ trái sang: TBT Nguyễn Phú Trọng, Cựu TBT Nông Đức Mạnh và TT Nguyễn Tấn Dũng tại cuộc diễn binh mừng ngày 30 tháng 4 ở TPHCM.](http://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/conflict-betwn-factions-05112015075843.html/000_Hkg4474924-400.jpg/image)
Từ trái (hàng đầu) TT Nguyễn Tấn Dũng, Tổng BT Nguyễn Phú Trọng, và chủ tịch Trương Tần San
*“Tôi thì không nghĩ rằng việc phân thành phe bảo thủ hay phe cải cách, rồi phe thân TQ hoặc phe cải cách là một cái khuôn khổ hợp lý để phân tích tình hình chính trị VN. Bởi đôi khi nó không phản ảnh đúng thực chất. Tuy nhiên cái việc có các phe phái thì tôi đã nói là nó luôn luôn có, kể cả việc nó gầm ghè với nhau hay thỏa hiệp thì nó là việc thường xảy ra trong Đảng CSVN hay trong các tổ chức chính trị. Ở nơi nào nó cũng thế.”*
Trả lời câu hỏi, ông có đánh giá gì về phát biểu bế mạc Hội nghị TW11 của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng?
Từ Đà lạt, TS. Hà Sĩ Phu một nhân vật bất đồng chính kiến nhận định:
*“Qua cái lời ông (Nguyễn Phú) Trọng về tiêu chuẩn rất nhiều cái người ta có cảm giác động chạm, có vẻ như nhằm chặn đường vào trung ương của ông Nguyễn Tấn Dũng. Như về tuổi, về quan hệ và những việc ai cũng biết nếu mà lôi ra thì sẽ động chạm đến Nguyễn Tấn Dũng.”* **Trận chiến giữa phe nhóm**
Đó là chỉ dấu cho thấy, trận chiến quyền lực giữa các phe nhóm trong nội bộ lãnh đạo cao cấp của Đảng CSVN một lần nữa đã bùng phát trở lại. LS. Vũ Đức Khanh khẳng định:
*“Chúng ta thấy trong bài diễn văn kết thúc Hội nghị TW11 ngày 7/5 vừa qua của ông Nguyễn Phú Trọng có nói về tiêu chuẩn của Ủy viên TW. Nếu đi vào phần nói về vấn đề đạo đức và điều hành thì thấy rõ diễn văn đó đang nhắm vào một người, đó là ông Nguyễn Tấn Dũng. Tôi nghĩ rằng đó là vấn đề dễ hiểu, bởi vì Đảng đã không kiểm soát được tình hình, mà thực sự Chính phủ đang kiểm soát tình hình. Cho dù những tiêu chuẩn đó có nhắm vào ông Dũng cũng sẽ không giải quyết được điều gì, vì đó là xu thế của thời đại.”*
Trong bài viết “TBT Trọng đặt 'tiêu chuẩn' nhân sự, chặn đà thâu tóm của thủ tướng Dũng” trên trang Dân làm báo, tác giả Hoàng Trần đã nhận định rằng:
*“Người ta dễ dàng nhận ra sự ám chỉ này dành cho thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng. Thậm chí, TBT Nguyễn Phú Trọng còn công khai chỉ rõ hơn những điều được gọi là "khuyết điểm" của ông Nguyễn Tấn Dũng thông qua tuyên bố này. Do vậy, diễn biến hội nghị cho thấy kế hoạch củng cố quyền lực của ông Nguyễn Tấn Dũng có nguy cơ bị phá hoại bởi cuộc chiến phe phái do TBT Nguyễn Phú Trọng cầm đầu.”*
Khi được hỏi, ông có nhận định gì diễn biến chính trị trong nội bộ Đảng CSVN từ nay đến trước đại hội Đảng lần thứ 12, vào đầu năm 2016?Nhớ lại lời phát biểu của ông Nguyễn Tấn Dũng ngày 30/4, cái mà người ta gọi là diễn văn chửi Mỹ, nhưng vái Tàu thì nó khác hẳn những lời nói đẹp đẽ của ông Dũng nói trước đây. Người ta bảo kiểu này có lẽ là có những áp lực, nếu ông ấy không nói theo quan điểm chính thống thì có khi ông ấy nguyTS. Hà Sĩ Phu
Thời gian gần đây đã có một số chỉ dấu cho thấy ông Nguyễn Tấn Dũng đã chịu một sức ép đáng kể. TS. Hà Sĩ Phu ghi nhận:
*“Người ta nhớ lại lời phát biểu của ông Nguyễn Tấn Dũng ngày 30/4, cái mà người ta gọi là diễn văn chửi Mỹ, nhưng vái Tàu thì nó khác hẳn những lời nói đẹp đẽ của ông Dũng nói trước đây. Người ta bảo kiểu này có lẽ là có những áp lực, nếu ông ấy không nói theo quan điểm chính thống thì có khi ông ấy nguy. Vậy như thế chắc là lần này ông Nguyễn Tấn Dũng không đạt được mong muốn để trở thành Tổng Bí thư.”*
TS. Nguyễn Quang A cho chúng tôi biết đánh giá của ông, ông nói:
*“Tất nhiên những người suy đoán như vậy thì người ta có lý của người ta, Nhưng mà tôi nghĩ những cái tiêu chuẩn mà ông Nguyễn Phú Trọng nêu ra thì là những cái tiêu chuẩn chung chung mà trước kia người ta cũng nêu như vậy, nó cũng không phải là một cái gì đặc sắc cho lắm. Cũng có thể có người nghĩ cái đó nhằm ám chỉ đến người này người kia thì cái đó cũng rất có thể, nhưng chưa chắc đã phải như vậy. Song tất nhiên trong cái việc này từ trước đến nay nó luôn luôn có các cuộc đấu tranh trong nội bộ, thì những lời ám chỉ ấy cũng rất có thể là như vậy.”*
Tất cả những vấn đề dư luận đang nói đến chỉ là sự đồn đoán, để đánh giá chính xác tình hình chính trị VN là điều hoàn toàn không đơn giản. LS. Vũ Đức Khanh khẳng định:
*“Cái vấn đề chính theo tôi nghĩ, ở VN hiện tại chúng ta không thể nói được ai là người quyết định được vận mạng của đất nước. Vì có thể cái cơ quan quyết định cái đó chưa chắc là Bộ Chính trị, mà là một thế lực nào đó đang điều hành vấn đề đó còn nằm trong bóng tối.”.*
Cần phải nhắc lại, Tổng BT Nguyễn Phú Trọng trong lúc đọc bài diễn văn bế mạc Hội nghị TW4 - Khóa XI (tháng 10/2012), đã không cầm được nước mắt khi Ban Chấp hành TW không thông qua nghị quyết kỷ luật đồng chí X - Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng do Bộ Chính trị đề nghị. Đây được coi là sự thất bại trong nước cờ nhằm hạ bệ Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng của phe cánh Tổng BT Nguyễn Phú Trọng.
# TBT Nguyễn Phú Trọng đang 'yếu thế'?
- 10 tháng 5 2015
Phát biểu khi tiếp xúc cử tri cuối tuần này của Tổng bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam Nguyễn Phú Trọng cho thấy ông đang yếu thế, theo nhà quan sát từ Canada.
Hôm 09/5/2015, truyền thông Việt Nam trích dẫn lời của ông Nguyễn Phú Trọng tại một cuộc tiếp xúc cử tri ở Quận Ba Đình, Hà Nội, trong đó ông Trọng nói:
"Ngăn kẻ cơ hội vào Trung ương không đơn giản" và "Bí thư kiêm chủ tịch thì to quá, ai kiểm soát ông?".
Bình luận về các phát ngôn này, hôm thứ Bảy từ Canada, Luật sư Vũ Đức Khanh, Giáo sư Luật học tại Đại học Ottawa cho rằng đây là cách nói của 'người yếu thế'.
Nhà quan sát cho rằng tương quan lực lượng trong nội bộ Đảng Cộng sản trước kỳ Đại hội Đảng lần thứ 12 hiện đang cho thấy ông Tổng Bí thư và 'phe cánh' của ông 'suy yếu' và 'kém thế' so với ông Thủ tướng chính phủ và 'phe quyền lực' của Thủ tướng.
Ông Khanh nói:
"Một điều nữa chứng minh rằng Đảng cộng sản Việt Nam và phe cánh của Đảng đã bị thua rất là nặng so với phe cánh của Chính phủ do Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng.
"Chương trình cải cách của ông Nguyễn Tấn Dũng theo tôi được biết sẽ không còn sử dụng cơ chế 'Tam đầu chế', tức là một bên là Chính phủ, một bên là Đảng, một bên là Quốc hội.
"Tôi nghĩ rằng trong giai đoạn mới sẽ gom về một mối. Tức là ông Nguyễn Tấn Dũng có tham vọng trở thành Tổng bí thư của Đảng Cộng sản Việt Nam, kèm thêm một chức vụ có thể nắm luôn cả Chủ tịch Nước."
## 'Kẻ thua cuộc'
Luật sư Vũ Đức Khanh tin rằng chỉ những người 'thua cuộc' mới hay 'nói nhiều' và 'nói lớn lên', đồng thời cho từ sâu xa, các phát biểu nói trên, mặc dù không tường minh 'nhắm vào đối tượng nào' cho thấy ông Trọng có thể lo lắng về vị thế đang lên của Thủ tướng đương kim.
Ông Khanh nói:
"Trong bất cứ một cuộc đấu, cạnh tranh nào cũng có người thắng và kẻ thua, những phát biểu của ông (Nguyễn Phú Trọng) chỉ thể hiện lên được là nhóm của ông ta ở trong vị trí đang thua.
"Nên những người thua cuộc thì thường hay la, hay la làng lên, hay la lớn tiếng này kia về những tiêu chuẩn này, tiêu chuẩn nọ.
"Nhưng chúng ta quan sát kỹ bài diễn văn bế mạc Hội nghị Trung ương 11 vừa qua, thì chúng ta thấy rằng những tiêu chuẩn đó cũng quá mập mờ, chồng chéo nhau, cái này dính vào cái kia, rất là phức tạp.
"Nhưng tựu chung, như thế nào là thì gọi là người cơ hội chủ nghĩa, thì vấn đề đó ông Trọng và những người theo quan điểm của ông ấy cần phải nêu rõ ra. Cái khái niệm như thế nào gọi là người cơ hội chủ nghĩa?"
Nhà quan sát cho rằng ông Nguyễn Tấn Dũng đang nhắm tới việc thâu tóm một lúc hai ghế quyền lực là 'Tổng bí thư' và 'Chủ tịch nước' và do đó đã đang có những động thái vận động mà rõ rệt nhất là bài diễn văn hôm 30/4/2015 vừa qua.
Theo nhà luật học, trong bài diễn văn này, ông Dũng đã nhắm vào việc lôi kéo những người 'ở phe đảng' và ra chỉ dấu với họ rằng: "nếu các anh không đi với tôi, thì các anh sẽ thành người thua cuộc".
Theo ông Vũ Đức Khanh, Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng chưa bao giờ rõ ràng khi nói về những thành phần được gọi là "kẻ cơ hội" và nhà quan sát nói nếu phe đảng 'đã mạnh' hơn các phe khác, thì trong các kỳ Hội nghị trước, các đảng viên, cử tri và quần chúng đã biết được, chẳng hạn như, "Đồng chí X" là ai.
Luật sư nói thêm: "Nếu chúng ta trở lại Hội nghị Trung ương 9, Hội nghị Trung ương 10, thì chúng ta thấy rằng ngay cả Hội nghị Trung ương 9 cũng không có chỉ rõ là 'đồng chí X' là ai?
"Nếu như mà thực sự bên phía Đảng đã mạnh, thì chúng ta đã biết rằng 'đồng chí X' là ai rồi."
Gần đây, lãnh đạo Đảng cộng sản Việt Nam cũng có những thông điệp nhắm tới vai trò của quân đội, trong đó ông Nguyễn Phú Trọng nhấn mạnh 'không được phi chính trị hóa quân đội' và 'quân đội phải trung thành với Đảng Cộng sản."
Trong khi đó, tại Hội nghị Trung ương lần thứ 11, những người chuẩn bị nhân sự cho Đại hội Đảng đã đặt ra vấn đề về "tiêu chuẩn" nhân sự lãnh đạo Đảng, trong đó nhấn mạnh "chọn lãnh đạo không tham vọng quyền lực", một khái niệm mà tới nay dường như chưa được rõ nội hàm và đối tượng nhắm tới lắm, theo giới quan sát.
# Bài diễn văn của ông Trọng nhiều hàm ý’
- 11 tháng 5 2015
![ ](http://ichef.bbci.co.uk/news/ws/936/amz/worldservice/live/assets/images/2015/05/06/150506111615_cpv_plenum_11_640x360_internet_nocredit.jpg)
Một nhà quan sát từ trong nước cho rằng bài diễn văn bế mạc hội nghị trung ương lần thứ 11 hôm 7/5 của ông Trọng nêu ra một loạt các tiêu chuẩn để được vào Ban Chấp hành Trung ương khóa tới là ‘có nhiều hàm ý’.Hội nghị trung ương 11 đã bàn bạc về các tiêu chí lựa chọn những người vào ban lãnh đạo tối cao của Đảng trong khóa tới.
## Nhiều tiêu chí
Trong diễn văn bế mạc, ông Trọng đã nêu một loạt các ‘khuyết điểm’ mà theo ông Đảng ‘kiên quyết không để lọt vào Ban Chấp hành trung ương’, trong đó có: cơ hội chính trị, tham vọng quyền lực, xu nịnh, chạy chọt, vận động cá nhân, tư tưởng cục bộ, phe cánh, lợi ích nhóm, không dám đấu tranh bảo vệ lẽ phải, mị dân, chuyên quyền, độc đoán, trù dập người thẳng thắn đấu tranh, để xảy ra tình trạng mất đoàn kết nội bộ nghiêm trọng, tham nhũng, tiêu cực lớn ở địa phương, đơn vị, không chịu nghiên cứu học hỏi, bảo thủ, trì trệ, làm việc kém hiệu quả, kê khai tài sản không trung thực, có biểu hiện giàu nhanh, nhiều nhà, nhiều đất, nhiều tài sản khác mà không giải trình rõ được nguồn gốc, bản thân và vợ, chồng, con có lối sống thiếu gương mẫu, lợi dụng chức quyền để thu lợi bất chính...
Trao đổi với BBC, Tiến sỹ Phạm Chí Dũng, một nhà quan sát chính trị từ Tp HCM, nhận định rằng ông Trọng đề cập đến tiêu chí ‘không tham vọng quyền lực’ là ‘muốn đề cập đến người vì tham vọng quyền lực mà gom góp cho cá nhân mình’.
“Tham vọng quyền lực thật ra không xấu nếu nó có thể giúp giải quyết những vấn đề cho nhân dân,” ông Dũng giải thích, “Còn tham vọng quyền lực để củng cố địa vị độc tôn cho mình để gom góp lợi ích cho cá nhân, gia đình mình thì điều đó hoàn toàn xấu.”
“Ở Việt Nam bây giờ có quá nhiều nhóm lợi ích.”
“Đối với nhiều người dân đánh giá Đảng Cộng sản chỉ là nhóm lợi ích mà thôi chứ không phải cái gì mang tính chất ý thức hệ như hồi xưa,” ông nói thêm.
Hàm ý nữa mà ông Trọng muốn đề cập tới là ‘cuộc tranh giành đấu đá nội bộ trong Đảng’, theo ông Dũng.
“Những người phe này không chấp nhận những người phe kia tham vọng quyền lực trong khi những người phe này cũng có tham vọng quyền lực,” ông nói.
##
Không còn giằng co? Theo nhận định của ông Dũng thì bài diễn văn này cho thấy cuộc đấu đá nội bộ trong Đảng ‘không còn ở thế tương quan giằng co lực lượng như giữa năm trước nữa’.
“Dường như sau diễn văn kỷ niệm ngày 30/4 của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng, sau Hội nghị trung ương 11 thì vấn đề tương quan lực lượng khó mà giằng co được nữa mà bên Đảng đang chiếm ưu thế,” ông Dũng nói.
“Theo nhiều người quen của tôi làm trong Nhà nước thì hiếm khi nào họ chứng kiến bài diễn văn nêu ra những từ ngữ như cơ hội, xu nịnh, mị dân của Tổng bí thư Đảng Cộng sản rõ đến như vậy,” ông nói thêm, “Điều đó làm cho người ta có cảm giác ông Trọng nếu không phải ở thế thượng phong thì cũng là đang chiếm ưu thế trong nội bộ Đảng.”
“Sắp tới còn có chuyến đi của ông Trọng đến Hoa Kỳ và nếu như ông Trọng được Tổng thống Barack Obama tiếp và thậm chí tiếp đón trọng thị thì lúc đó uy tín của ông Trọng và uy tín của người được ông Trọng đề cử (cho vị trí tổng bí thư) sẽ được nâng lên đáng kể,” ông Dũng nói
“Dường như sau diễn văn kỷ niệm ngày 30/4 của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng, sau Hội nghị trung ương 11 thì vấn đề tương quan lực lượng khó mà giằng co được nữa mà bên Đảng đang chiếm ưu thế,” ông Dũng nói.
“Theo nhiều người quen của tôi làm trong Nhà nước thì hiếm khi nào họ chứng kiến bài diễn văn nêu ra những từ ngữ như cơ hội, xu nịnh, mị dân của Tổng bí thư Đảng Cộng sản rõ đến như vậy,” ông nói thêm, “Điều đó làm cho người ta có cảm giác ông Trọng nếu không phải ở thế thượng phong thì cũng là đang chiếm ưu thế trong nội bộ Đảng.”
“Sắp tới còn có chuyến đi của ông Trọng đến Hoa Kỳ và nếu như ông Trọng được Tổng thống Barack Obama tiếp và thậm chí tiếp đón trọng thị thì lúc đó uy tín của ông Trọng và uy tín của người được ông Trọng đề cử (cho vị trí tổng bí thư) sẽ được nâng lên đáng kể,” ông Dũng nói
##
[http://www.bbc.co.uk/vietnamese/vietnam/2015/05/150511_plenum_11_observation](http://www.bbc.co.uk/vietnamese/vietnam/2015/05/150511_plenum_11_observation) [http://www.bbc.co.uk/vietnamese/vietnam/2015/05/150511_plenum_11_observation](http://www.bbc.co.uk/vietnamese/vietnam/2015/05/150511_plenum_11_observation)
# Chủ tịch VN dự lễ duyệt binh ở Nga, phương Tây tẩy chay
10.05.2015
Chủ tịch Việt Nam Trương Tấn Sang hôm nay dự lễ duyệt binh kỷ niệm 70 năm chiến thắng Đức Quốc xã ở Moscow, trong khi nhiều quốc gia phương Tây tẩy chay sự kiện phô trương sức mạnh quân sự rầm rộ này.
Chuyến thăm Nga của ông Sang kéo dài 3 ngày, theo lời mời của Tổng thống Vladimir Putin, không lâu sau khi hai quốc gia kỷ niệm 65 ngày thiết lập quan hệ ngoại giao.
Chủ tịch Việt Nam là một trong số các nhà lãnh đạo của châu Á, trong đó có cả Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, tới dự lễ duyệt binh quy mô lớn với sự tham gia của hàng nghìn người.
Đài truyền hình Việt Nam là một trong số ít các cơ quan truyền thông quốc tế tường thuật trực tiếp sự kiện này.
Trước đó, hôm 8/5, Chủ tịch Sang đã hội kiến Chủ tịch Đảng Cộng sản Liên bang Nga.
Theo báo chí trong nước, tại cuộc gặp này, ông Sang nói rằng, “dù tình hình thế giới có nhiều biến chuyển nhưng Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam luôn ghi nhớ, trân trọng và biết ơn những tình cảm cùng sự giúp đỡ quý báu mà người cộng sản và nhân dân Nga đã dành cho nhân dân Việt Nam trong công cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc”.
**Hướng Đông**
Việc đánh dấu Ngày Chiến thắng với sự tham dự của nhiều quan chức từ châu Á cho thấy Nga đang hướng về phương Đông trong khi căng thẳng với phương Tây gia tăng.
Nhiều nhà lãnh đạo phương Tây đã tẩy chay quộc duyệt binh của Nga vì các hành động của nước này ở Ukraine.
Sử gia Nga Andrei Zubov nói với đài VOA rằng việc phương Tây quay lưng lại với Nga đã khiến Moscow “xoay sang các chế độ cộng sản và phi dân chủ”.
Trong khi phương Tây thực thi các biện pháp chế tài kinh tế đối với Nga, Bắc Kinh và Moscow năm ngoái đã ký một thỏa thuận 400 tỷ đôla về khí đốt thiên nhiên.
Trong lễ duyệt binh hôm nay, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình ngồi ngay sát bên phải Tổng thống Nga Vladimir Putin. Nhiều loại khí tài tối tân của Nga cũng đã ra mắt dịp này như xe tăng chiến đấu T-14 Armata.
Ngoài ra, lần đầu tiên, quân đội Trung Quốc được mời tham gia diễu hành tại Quảng trường Đỏ với hàng nghìn binh sĩ Nga khác.
Lãnh tụ Bắc Triều Tiên Kim Jong Un dự kiến tới Nga tham dự các lễ kỷ niệm trong chuyến công du nước ngoài của ông này kể từ khi lên nhậm chức, nhưng chuyến đi đã bị hủy vì “các vấn đề nội bộ”.
Chủ tịch Cuba Raul Castro cũng có mặt ở Nga trong chuyến thăm “mang tính biểu tượng” tới quốc gia đồng minh trong Chiến tranh Lạnh.
[http://www.voatiengviet.com/content/viet-nam-du-le-duyet-binh-o-nga-trong-khi-phuong-tay-tay-chay/2761278.html](http://www.voatiengviet.com/content/viet-nam-du-le-duyet-binh-o-nga-trong-khi-phuong-tay-tay-chay/2761278.html)
# Thủ tướng Dũng cáo buộc Mỹ gây ra ‘các tội ác dã man’
Ông Nguyễn Tấn Dũng đọc diễn văn khai mạc buổi lễ đánh dấu ngày kết thúc Chiến tranh Việt Nam ở Sài Gòn, ngày 30/4/2015.
"40 năm qua, khi nói đến xây dựng, thì trước hết phải nói đến xây dựng trong một âm mưu hết sức thâm độc của chủ nghĩa bành trướng đại Hán", GS Tương Lai nhận định.
30.04.2015
Người đứng đầu chính phủ Việt Nam đã phát biểu như vậy hôm nay tại buổi lễ đánh dấu ngày kết thúc Chiến tranh Việt Nam ở Sài Gòn.
Trong bài phát biểu, ông Dũng nói rằng, 40 năm trước, “đế quốc Mỹ đã ngang nhiên áp đặt chế độ thực dân kiểu mới, biến miền Nam Việt Nam thành căn cứ quân sự của Mỹ” và “gây ra biết bao tội ác dã man, biết bao đau thương, mất mát đối với đồng bào ta, đất nước ta”.
Ông cũng cũng ngỏ lời “chân thành cảm ơn các nước xã hội chủ nghĩa nhất là Liên Xô, Trung Quốc” đã giúp chính quyền Hà Nội trong Chiến tranh Việt Nam.
Cũng trong bài phát biểu này, Thủ tướng Việt Nam cũng nêu lên cuộc chiến “bảo vệ biên giới phía bắc”, và “biên giới phía tây nam”, nhưng tránh nhắc tới Trung Quốc.
Cũng trong bài phát biểu này, Thủ tướng Việt Nam cũng nêu lên cuộc chiến “bảo vệ biên giới phía bắc”, và “biên giới phía tây nam”, nhưng tránh nhắc tới Trung Quốc.
Trả lời VOA Việt Ngữ hôm 29/4, giáo sư Tương Lai, người từng làm cố vấn cho thủ tướng của Việt Nam, nhận định rằng Trung Quốc “không muốn Việt Nam trở thành một nước mạnh”. Giáo sư Tương Lai nói:
“Sau khi quân Pol Pot bị Việt Nam giáng cho một đòn chí mạng, giải phóng đất nước Campuchia, thoát khỏi diệt chủng thì Đặng Tiểu Bình mượn cớ ấy để rồi phát động chiến tranh biên giới năm 1979. Như vậy là nó muốn cho Việt Nam đang còn mình đầy thương tích từ chiến tranh thì nó giáng cho một đòn nữa để củng cố quyền lực của Trung Quốc, để Việt Nam không thể ngoi dậy, tiếp tục lớn mạnh bên cạnh một nước láng giềng khổng lồ, luôn luôn đối chọi mà muốn nuốt chửng Việt Nam”.
![ Lễ duyệt binh được coi là hoành tráng nhất trong nhiều năm qua, kỷ niệm ngày gọi là 'thống nhất đất nước'.](http://gdb.voanews.com/6D862CCB-7E2F-40F0-B3C6-E6E33BD6B33D_w268.jpg)
Hàng nghìn người đã tham gia vào lễ duyệt binh được coi là hoành tráng nhất trong nhiều năm qua, để kỷ niệm ngày gọi là “thống nhất đất nước”.
Nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật cũng diễn ra trong dịp này để ăn mừng “ngày giải phóng miền nam”.
Trong khi đó, tại Mỹ, hôm nay, tại thủ đô Washington của Hoa Kỳ sẽ diễn ra nhiều hoạt động đánh dấu ngày 30/4 mà nhiều người Mỹ gốc Việt gọi là “Ngày quốc hận”.
Tin cho hay, người Việt dự kiến sẽ biểu tình bên ngoài đại sứ quán Việt Nam ở thủ đô của Mỹ.
Trong bài phát biểu của mình, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã kêu gọi “đồng bào ta ở trong nước cũng như ở nước ngoài, mỗi người chúng ta hãy nêu cao tinh thần dân tộc, lòng yêu nước thương nòi, truyền thống nhân nghĩa, khoan dung, không phân biệt quá khứ, vượt lên trên những khác biệt, cùng nhau chân thành hòa hợp dân tộc, vun đắp và phát huy sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân”.
Trong khi đó, ông Nguyễn Ngọc Bích, Chủ tịch Nghị hội người Việt toàn quốc ở Hoa Kỳ, nói với VOA Việt Ngữ rằng những hành động “thiếu nhạy cảm” của chính quyền trong nước, như ăn mừng ngày 30/4, sẽ khiến quá trình hòa hợp, hòa giải trở nên xa vời.
[http://www.voatiengviet.com/content/thu-tuong-vietnam-cao-buoc-my-gay-ra-cac-toi-ac-da-man/2742809.html](http://www.voatiengviet.com/content/thu-tuong-vietnam-cao-buoc-my-gay-ra-cac-toi-ac-da-man/2742809.html)
# Giới trí thức và diễn văn bế mạc của TBT
*Giới trí thức cho rằng trong bài phát biểu bế mạc Hội nghị trung ương 11 Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng khi nhấn mạnh đến phẩm chất của Ủy viên Ban chấp hành trung ương cần phải hội đủ những tiêu chuẩn vượt quá những gì mà trên thực tế không một cá nhân nào có thể đạt được là chỉ dấu của sự cạn kiệt về lý luận cũng như thực tiễn mà vấn đề nhân sự của Đảng đang đối diện.*
Vấn đề nhân sự lãnh đạo Đảng Cộng sản Việt Nam đang là đề tài nóng bỏng trong nội bộ của Đảng, đặc biệt qua kỳ họp trung ương 11, và nhất là diễn văn bế mạc trong đó TBT thể hiện đầy đủ các câu hỏi mà dư luận trong lẫn ngoài Đảng quan tâm.
**Lập lại cái cũ bằng xảo thuật ngôn ngữ**
Bài diễn văn được lắng nghe trong tâm lý chờ đợi kết quả của những xung đột ngầm đã xuất hiện từ Hội nghị trung ương 6 khi vai trò của ông Nguyễn Tấn Dũng có dấu hiệu lung lay, thậm chí có thể dẫn tới sụp đổ. Mặc dù ông Dũng vẫn ngồi lại cho đến nay qua suy luận của giới quan sát là ông đang âm thầm vận động chiếc ghế TBT trong khóa tới và người ta chờ đợi kết quả mà giới cá cược chính trị cho rằng phải có điều gì đó khác những đại hội lần trước qua bài diễn văn bế mạc đại hội như thường thấy.
Đặt những nhận định về cuộc chiến quyền lực đang tranh giành chiếc ghế Tổng bí thư sang một bên, giới trí thức tập trung nhận xét về những chi tiết mà ông TBT đề cập về mặt phẩm chất của một Ủy viên trong Ban chấp hành trung ương mà ông Nguyễn Phú Trọng nhấn mạnh trong đó có đoạn:
*“Ủy viên Bộ chính trị Ban Bí thư phải là những đồng chí thật tiêu biểu của Ban Chấp hành Trung ương. Bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, trí tuệ, ý chí chiến đấu, năng lực lãnh đạo quản lý. Có tầm nhìn và tư duy chiến lược. Có khả năng phân tích dự báo tổng hợp đề xuất những vấn đề mới một cách đứng đắn. Có trình độ hiểu biết sâu sắc về lý luận chinh trị. Biết phát hiện và sử dụng người có đức có tài. Đã tham gia Ban Chấp hành Trung ương. Hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, còn trong độ tuổi theo quy định và đủ sức khỏe để đảm đương nhiệm vụ”.*
Ngoài ra về phẩm chất cá nhân liên quan đến yếu tố đạo đức ông TBT đòi hỏi phải “Có phẩm chất đạo đức và lối sống trong sáng, được cán bộ, đảng viên và nhân dân tín nhiệm; có tinh thần trách nhiệm cao, tận tuỵ với công việc; dám hy sinh lợi ích cá nhân vì lợi ích chung của Đảng, của đất nước. Bản thân không tham nhũng, quan liêu, cơ hội, vụ lợi, tham vọng quyền lực và kiên quyết đấu tranh chống các biểu hiện tiêu cực, quan liêu, tham nhũng; không để vợ, chồng, con, người thân lợi dụng chức quyền để trục lợi; có ý thức giữ gìn sự đoàn kết thống nhất trong Đảng.”
Tôi thấy kinh nghiệm qua những lần đại hội, trừ Đại hội 6 mở đầu cho một tinh thần đổi mới có mức độ, còn tất cả sau đó chẳng qua lập lại cái cũ bằng xảo thuật ngôn ngữ mà thôi
Ông Huỳnh Kim Bá
...Tôi thấy kinh nghiệm qua những lần đại hội, trừ Đại hội 6 mở đầu cho một tinh thần đổi mới có mức độ, còn tất cả sau đó chẳng qua lập lại cái cũ bằng xảo thuật ngôn ngữ mà thôi.Ông Huỳnh Kim Báu
Nhận định chung của mọi người đều cho rằng hàng loạt phẩm chất cao quý đó trong một con người hoạt động chính trị thật không khác gì tấm áo choàng phù phiếm mà bất cứ chính phủ nào cũng không thể tìm ra, kể cả chính phủ dưới sự giám sát của một đảng như Việt Nam hiện nay. Phẩm chất cách mạng từ khi đảng Cộng sản được thành lập qua thời gian đã lộ ra những mặt trái không trung thực và vì vậy người nghe đã phần nào nghi ngờ sự lý tưởng hóa phẩm chất này nhằm hướng dẫn quần chúng vào một hướng khác thay vì vào người thật, việc thật.
Ông Huỳnh Kim Báu, nguyên Tổng thư ký Hội trí thức TP. HCM cho biết suy nghĩ của ông về những điều mà TBT đưa ra:
-Tôi thấy kinh nghiệm qua những lần đại hội, trừ Đại hội 6 mở đầu cho một tinh thần đổi mới có mức độ, còn tất cả sau đó chẳng qua lập lại cái cũ bằng xảo thuật ngôn ngữ mà thôi. Thí dụ bài phát biểu này của Nguyễn Phú Trọng thì dân chủ là sao? Sao là trong sạch. Dân tin, làm sao mà tin? Nói là dân bầu nhưng mà ai ứng cử? Đảng đưa lên cho dân bỏ phiếu!
Chúng tôi thất vọng cho cái bài diễn văn đó nó không mang nội dung gì mới mới. Chẳng qua là xảo thuật, còn cụ thể cái đó là không rõ ràng. Thí dụ như liêm khiết thì thế nào là liêm khiết? Phải minh bạch thì thế nào là minh bạch? Cuối cùng thì nhân dân biến thành nạn nhân mà thôi.
Tiến sĩ Hà Sĩ Phu cùng một nhận xét về cách mà ông Nguyễn Phú Trọng đặt vấn đề về phẩm chất:
![Chỉ biết còn đảng còn mình Chỉ biết còn đảng còn mình](http://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/gene-secre-closin-speech-05112015070557.html/dang-cong-san-400.jpg/image)
Chỉ biết còn đảng còn mình
-Tiêu chuẩn cao quá chắc là chả có người nào đạt được như thế đâu. Chả có vị nào liên tiếp yêu dân yêu nước đến như vậy nhưng công thức thì vẫn cứ nói như vậy.
Nếu là người khôn ngoan thì dù là lập trường của họ có cổ hủ đến đâu thì cũng cố tìm những lời cho nó hợp thời một chút chứ nói toàn những câu quá ư cổ hủ rồi, không có không khí của thời kỳ đổi mới tí nào. Có người bảo ông này ổng khôn ngoan lắm nhưng tôi nghĩ có thể khôn trong mánh khóe đấu tranh nội bộ gì đó chứ còn về ngôn luận thì rõ ràng không thể là người khôn ngoan.
**Tuyệt đối trung thành với chủ nghĩa Mác-Lênin**
Trong khi hội nghị tiến hành Trung Quốc vẫn có những hoạt động trái phép tại Biển Đông nhưng không một chữ nào nhắc tới trong bài diển văn kết thúc. Phải chăng đã có sự đồng thuận nào đó trước vấn đề này? Phó Giáo sư Hoàng Dũng nhận định:
-Đây không phải là một sự đồng thuận rồi mà đó là sự nhạy cảm. Khi nói ra thì có người đồng ý có người không. Tránh sự bất đồng càng nhiều thì càng tốt cón nếu bày tỏ một ý kiến gì chăng thì họ lại quay sang khẳng định lập trường hay còn gọi là biểu diễn lập trường. Tôi nghĩ đó cũng là vấn đề chính trị họ tính toán trong tương quan lực lượng chứ không phải vì quyền lợi của người dân.
Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hàng loạt các nước theo chủ nghĩa Mác-Lênin, gần nhất là Ukraina, vừa giật sập bức tượng Lê Nin vào tháng trước nhưng TBT vẫn lấy chủ nghĩa Mác-Lênin là ngôi sao dẫn đầu cho người lãnh đạo cả nước thì có vẻ đi ngược với trào lưu cả nhân loại
PGS Hoàng Dũng
Điều mà PGS Hoàng Dũng cho là biểu diễn lập trường có lẽ từ câu nói khẳng định của ông Nguyễn Phú Trọng:
*“tuyệt đối trung thành với chủ nghĩa Mác-Lênin”*. Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hàng loạt các nước theo chủ nghĩa Mác-Lênin, gần nhất là Ukraina, vừa giật sập bức tượng Lê Nin vào tháng trước nhưng TBT vẫn lấy chủ nghĩa Mác-Lênin là ngôi sao dẫn đầu cho người lãnh đạo cả nước thì có vẻ đi ngược với trào lưu cả nhân loại. Nhận xét về chủ nghĩa này, chuyên gia cao cấp Vũ Minh Giang, Phó giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội, nguyên Ủy viên Hội đồng lý luận Trung ương cho biết:
-Chủ nghĩa Mác-Lênin nó không phải ở cái câu chữ nó không phải ở cái giáo điều, nó không ở trong một mô hình cụ thể mà nó ở những cái có tính phương pháp luận. Công bằng mà nói thì phép biện chứng rồi chủ nghĩa duy vật và một loạt những hệ thống lý luận thì tôi cho đấy là thành tựu triết học của loài người. Cái sai lầm ở chỗ là giáo điều đi theo canh vào câu vào chữ sùng bái một mô hình nào đó mà chưa chắc mô hình ấy là đúng, đấy là người ta gán cho nó là mô hình của chủ nghĩa Mác-Lênin chứ chưa chắc đã phải là như vậy
Theo GS Vũ Minh Giang tâm lý của người Việt gắn bó với chủ nghĩa này từ khi cuộc kháng chiến dành độc lập mở đầu và ông cho rằng Ông Trọng theo đuổi nó cũng là điều dễ hiểu, ông nói:
-Chủ nghĩa Mác Lê-nin đối với Việt Nam nó có hai cái cần phải làm cho nó tường minh. Thứ nhất chủ nghĩa Mác Lênin được Nguyễn Ái Quốc và Đảng cộng sản tìm được như là một con đường để đấu tranh giải phóng dân tộc. Sau đó thì công cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc này nó dài dằng dặc không phải một ngày một bữa mà kết thúc được ngay. Người Việt Nam phải cầm súng vì sự độc lập của dân tộc từ sau năm 1885 tức là khi kinh thành Huế thất thủ phải đối phó với người Pháp liên tục, rồi sau đó là 9 năm kháng chiến rồi Geneve ….có hiểu như thế thì mới thấy được tại sao người Việt Nam nó có cái gắn bó với chủ nghĩa Mác-Lênin nó khác lắm đối với người không có hoàn cảnh lịch sử ấy.
Tuy nhiên hầu hết những nhà viết sử và hoạt động chính trị đều cho rằng chiến thắng và dành được ước mơ độc lập không hẳn từ chủ nghĩa này mà do xương máu của người dân trong các cuộc chiến ấy. Vinh danh một chủ nghĩa đã tỏ ra lỗi thời, lạc hậu đã bị hầu hết các nước theo nó từ bỏ không phải là cách làm của một chính phủ do dân bầu ra và từ đó giới trí thức hầu như thất vọng hoàn toàn khi nghe bài diễn văn quan trọng này.
Posted by
[sontrung](https://www.blogger.com/profile/10199848845361804360)at [12:52 AM](http://son-trung.blogspot.ca/2015/05/tin-viet-nam.html) [No comments:](https://www.blogger.com/comment.g?blogID=715797091655885126&postID=7836964253083974606)
![ ](https://resources.blogblog.com/img/icon18_edit_allbkg.gif)
## Saturday, May 9, 2015
###
[MAI THẢO * HAI NHÁNH SÔNG TÂM HỒN TRONG THƠ HỒ DZẾNH](http://son-trung.blogspot.ca/2015/05/mai-thao-hai-nhanh-song-tam-hon-trong.html) **HAI NHÁNH SÔNG TÂM HỒN** **TRONG THƠ HỒ DZẾNH** **** **MAI THẢO**
Nước Trung Hoa mênh mông, Nước Trung Hoa cổ cũ. Nước Trung Hoa ngựa hồng nghìn dặm mỏi, đường vào Tây Xuyên Ba Thục khó hơn đường lên trời, những người con gái thắt bím bó chân sống như hình bóng, những triền núi lớn thật lớn, những con sông dài thật dài, nước Trung Hoa quê hương của Lý Bạch phóng túng hình hài, của Đỗ Phủ đau buồn thân thế, nước Trung Hoa đó, như một thế giới, nội địa cũng đảo hoang, biên giới đã lưu đày, đi suốt một đời người đi không hết nước, nước nghèo quá đỗi, người triệu triệu thừa, khí trời thật nhiều mà thở không vào, đất đai muôn dặm mà ở không được, những xum xuê tươi tốt tràn đầy ở đâu chẳng thấy, chỉ cái khó, cái đói, cái cực, đời đời kiếp kiếp thắt bó từng vòng rứt buốt, nước Trung Hoa đó của thâm cung bí sử, giặc giã không dứt, thiên tai, hạn hán tàn phá không ngừng. Và một buổi chiều kia rầu rầu úa héo trên thiêm thiếp quê cũ chẳng dung người, quê cũ đã phụ rồi, vòm trời mây trắng bao la của nước Trung Hoa lạ lùng đã in cái hình bóng bé nhỏ li ti di động của một người Hoa nghèo khổ bỏ một nước Trung Hoa nghèo khổ mà lên đường. Đi qua Vân Nam. Đi từ Dương Tử đi tới Hông Hà. Đi từ Trung Hoa đi tới Việt Nam. Và từ cuộc gặp gỡ trong mưu sinh buồn rầu trên đất khách giữa một người Hoa bán thuốc dạo và một cô lái đò Việt trên một dòng sông Thanh Hóa, đã có một gã làm thơ Hồ Dzếnh Minh Hương. Nước Trung Hoa, không thấy, không biết, hiện hữu mơ hồ mà ám ảnh dằng dặc, đã trở thành một thứ hậu trường tâm hồn Hồ Dzếnh:
*Tôi nhớ màu quê khát gió quê* *Mây ơi ngưng cánh đợi ta về* *Cho ta trông lại từng xanh thẳm* *Ngâm lại bài thơ Phương Thảo Thê* ** *Liễu Động Đình thơm chuyện hảo cầu* *Tóc thề che mướt gái Tô Châu* *Bâng khuâng trăng sáng trời Viên Hán* *Một giải Giang Nam nước rợn màu* ** *Ai hát mà nay gió vẫn thơm* *Ai đau, non nước não âm đờn* *Chiêu Quân nếu mãi người cung Hán* *Thi tứ tìm đâu nét tủi hờn.*
Hồn quê theo ngọn mây Tần xa xa. Hai dòng máu Hoa Việt trộn lẫn trong huyết quản nhà thơ Minh Hương mở thành hai chân trời. Chế Lan Viên.
*Ta nằm ở giữa cân trời đất* *Khối ngọc chưa nghiêng một hướng nào*
Nhưng Hồ Dzếnh thì khối ngọc đa nghiêng một hướng nào. Khối ngọc họ Chế là cái khối ngọc của ý thức dành cho nó cái quyền tự do chưa gia nhập, chưa tả hữu. Khối ngọc Hồ Dzếnh là cái khối ngọc tình cảm, vào thơ Xuân Diệu thành những dấu chân đam mê chạy theo sức xô đẩy vũ bão của tâm hồn. Thơ Hồ Dzếnh bởi vậy đã hình thành từ một lựa chọn quê hương. Người Minh Hương họ Hồ đã lựa chọn quê ngoại Việt Nam. Đến đây và ở lại. Đến đây và thương yêu. Từ tập truyện ngắn đầu tay Chân Trời Cũ đến tập thơ đầu tay Quê Ngoại, Hồ Dzếnh đã đi một chặng đường dài từ những hậu trường của kỷ niệm và quá khứ phảng phất tiềm thức u minh ra những tiền trường là đất nước Việt Nam nhận làm quê hương mới có. Tôi nghĩ trong cõi thơ tiền chiến, đó là hiện tượng đôn hậu và ngọt ngào nhất của một lựa chọn trở thành, bắt nguồn từ lựa chọn một ngả đường, một mảnh đất, một vòm trời. Không phải để truy kích một ngọn suối bản để xem phát xuất từ mạch đất ngầm nào, mà để theo dòng suôn chảy đi vào những khu vực đời sống phì nhiêu mà dòng suối băng qua trong tuần tự mở rộng thành sông, lớn dần thành biển. Có quê hương, Hồ Dzếnh có tất cả. Người cha xưa gánh thuốn dạo đi lang thang qua những xóm thôn Việt Nam xa lạ, tuổi đã tịch liêu chỉ có thể mơ về quá khứ. Nhưng người con trẻ trung chừng ấy, như con chim ra ràng mới cất cánh bay lên, thì ám ảnh tiền thân không thể mãi mãi là giam nhốt siêu hình. Con chim đã bay lên. Bay vào nắng trong veo. Bay vào Việt Nam đón nhận.Con người không lựa chọn là con người của những chấp nhận thỏa hiệp. Nhưng con người có lựa chọn là con người của nhưng khẳng định tuyệt đối.
*Tô Châu lớp lớp phù kiều* *Trăng đêm Dương Tử mây chiều Giang Nam* *Rạc rời vó ngựa quá quan* *Cờ treo ý cũ mây dàn mộng xưa*
Hồi tưởng về Trung Hoa mịt mùng ngàn dặm, thơ chỉ đẹp cái đẹp não nùng của những vang vọng cùng thẳm. Lạnh tanh và xa vắng. Đó là những đường dây ràng buộc nhão mỏi cuối cùng của tâm linh lặn chìm, tưởng khép. Đóng mà kỳ thực đã mở ra những cửa ngõ mới cho hồn. Tôi yêu tập thơ Quê Ngoại là vì thế. Ở điểm quá khứ đã bị lùa dạt, quá khứ mang tên Trung Hoa, hiện tại được xây cất hiện tại mang tên Việt Nam. Ở điểm một đêm đã tàn rụng, đêm Trung Hoa lung linh ma quái. Cho ngày Việt Nam thay thế, ngày Việt Nam vang vang những tieng đời nhảy múa quanh mình. Hãy tìm đọc lại Quê Ngoại. Nếu yêu Hồ Dzếnh. Cái trẻ thơ, cái vụng dại, đầy đặc trong thiên đường ca quê mới Việt Nam này lại chính là cái lớn lao của Hồ Dzếnh có đời mình bằng đã có Việt Nam. Quê Ngoại xanh ngắt màu hy vọng, hồng tươi dáng hạnh phúc, thắm thiết những tình ý đợi chờ, trong suốt một tình yêu vô điều kiện. Quê Ngoại là một tiếng thơ tạ ơn đời. Quê Ngoại là một chiếc khay vàng hiến dâng Mẹ hiền mot niềm biết ơn trang trọng. Trong cái thế giới ngột ngạt bít bưng tức thở của những tháp ngà tiền chiến như những phần mộ lạnh buốt, thơ Hồ Dzếnh, hơn cả Xuân Diệu, và theo tôi, hơn cả Nguyễn Bính đầu mùa, là những xâu chuỗi lanh lảnh nhạc vàng gõ vui từng nhịp nắng mênh mông đài trán thanh niên. Tôi nhớ mãi cái cảm giác của tôi, hai mươi tuổi, tiếp nhận một tập thơ còn trẻ hơn hồn mình phơi phới, một tập thơ cỏ non lả lả, một tập thơ cốm mới đậm đà, một tập thơ mười tám cái xuân đầy, đọc mỗi câu tưởng như có mật có đường ngọt ngào trong cổ. Thơ Hồ Dzếnh tiền chiến là cái trạng thái ngu ngơ trong suốt nhất của một tiếng thơ mà chủ đề là tình yêu và ánh sáng. Ngó thật kỹ, Quê Ngoại không hằn một nếp nhăn. Nó là một khối lạc quan và tin tưởng toàn vẹn. Với tôi, một tập thơ đầu tay phải như thế. Phải có cái khí thế vạm vỡ của sống như một lao vào, cái vóc dáng của yêu như một kín trùm dào dạt.
*Dẫu cho lỡ cả thiên đường* *Thì xin một nửa tấc vườn vắng hoa.*
Hồ Dzếnh không làm thơ đâu. Thơ đã có, đâu đó, trên mây trên cành, trong nước chảy dưới chân cầu, trong không khí thơ một thuyền đầy thơ một chuyến lớn chở Hồ Dzếnh đi vào thênh thang tiếng nói. Một người không phải là thi sĩ. Tất cả tuổi trẻ là thi sĩ. Mắt ngó mê, tay nâng niu, hồn đợi chờ, trái tim xao xuyến, mạch máu nhảy đập, chim ngủ trong hoa, hoa nở trong mặt trời, tứ phía đều trăng sao
*. Thì xin một nửa tấc vườn vắng hoa.*Thế đâu là xin. Có gì mà xin. Thế là cho. Cho hết cả mùa hồn, gặt hái được nhánh nào cho luôn nhánh ấy, cuộng quệt thơ ngây và hồn hậu sống. Thế là thơ đầu đời, thế là sức khỏe của thơ có, thế là thơ không yếu đau. Rồi ý thức tới. Chứ sao. Nhưng cái gì tạo thành ý thức sinh động hồng hào, cái ý thức chúng ta cần phải có không phải như một trở lực mà một động lực sống, nếu không là những va chạm tình cảm bàng hoàng dội dập lại thành những cực điểm hân hoan hay thành những tán cùng bi đát? *Trời đẹp như trời mới tráng gương* *Chim ca ánh sáng rộn ven tường* *Có ai bên cửa ngồi hong tóc* *Cho chảy lan thành một suối hương*
Trời, đất, chim ca, ánh sáng, mái tóc, trở thành một suối hương. Tạo vật trong thơ Hồ Dzếnh, cuộc đời vào thơ Hồ Dzếnh biến hình từ một chủ quan không bao giờ chối từ cái quyền uy tỏa chiếu rạng ngời và đổi thay lộng lẫy của nó. Như thế là chủ động. Như thế là sáng tạo. Như thế là thơ. Thơ là mặt trời của đời người Hồ Dzếnh.Những năm tháng sau này, tiếng thơ Hồ Dzếnh không còn gì đáng nói. Tim trú ẩn trong tôn giáo như Hàn Mặc Tử:
*Thuở nhỏ tôi run lúc đổ chiều* *Gió về trút lá trải cô liêu* *Đường xa thấp thoáng hàng mây trắng* *Gối lẻ giường đơn lạnh rất nhiều* ** *Đèn chụp chao xanh dọi chữ vàng* *Tay lùa tóc biếc, mắt theo trăng* *Tôi mơ khi học bài luân lý* *Cửa hé nhà ai sáng dịu dàng* *Chữ nở ra hoa sách có người* *Tay nâng nâng sách ép lên môi* *Rùng mình khi thấy hồn thay khác* *Ngây cả giang sơn, đấm cả trời* ** *Núi dựng cô đơn buồn xếp hàng* *Ngõ chiều mây trắng phất phơ tang* *Ái ân khôn lập hồn sa mạc* *Vĩnh viễn thê lương lạnh bóng tàn* ** *Chiều buốt linh hồn, tôi đến đây* *Nguyện cầu tháng giá chắp hai tay* *Run run mắt lệ nhìn xa thẳm* *Mơ lửa trời thiêng cháy vạn ngày*
Để làm gì sự đổi khác đó, vươn tới đó, hiểu biết đó? Hồ Dzếnh hóa thân và Hồ Dzếnh đã chết trong cái lớn giả tạo và vô ích lắm. Nhân gian yêu thi sĩ như một loài chim lạ. Đậu xuống bất cứ một chỗ đậu nào, thi sĩ chết. Tạo dựng một thế giới bàng hoàng và lộng lẫy. Đó là sự tôi hiểu về ý thức thi sĩ về sự cần có thơ cho đời sống chúng ta. Khi nhìn thấy Hồ Dzếnh đã sống và Hồ Dzếnh đã chết.
(Trích Văn, số đặc biệt về Hồ Dzếnh, NXB Nguyễn Đình Vượng, Sài Gòn, 1973)
Posted by
[sontrung](https://www.blogger.com/profile/10199848845361804360)at [11:36 PM](http://son-trung.blogspot.ca/2015/05/mai-thao-hai-nhanh-song-tam-hon-trong.html) [No comments:](https://www.blogger.com/comment.g?blogID=715797091655885126&postID=6042516492964124996)
![ ](https://resources.blogblog.com/img/icon18_edit_allbkg.gif)
###
[THỤY KHUÊ * HỒ DZÊNH](http://son-trung.blogspot.ca/2015/05/thuy-khue-ho-dzenh.html) **Hồ Dzếnh,** **vườn Thanh và nỗi sầu vạn cổ**
Đất Thanh Hóa, vườn Thanh, quê ngoại Hồ Dzếnh, cũng là quê hương mối tình thứ nhất với người yêu Hồng Phúc biệt hiệu "
*người em gái*", người mà Hồ Dzếnh đã phác họa chân dung bằng những nét: *Em ăn em nói em cười,* *Kiếp này không có hai người như em*
người mà Hồ Dzếnh nhắn nhủ:
*Đừng mong ước cả Thiên Đường* *Hãy xin lấy một tấc vườn vắng hoa.*
Những câu thơ viết cho Hồng Phúc trong bài
*Giản dị*, Mai Thảo nhớ lầm, sửa thành: *Dẫu cho lỡ cả Thiên Đường* *Thì xin một nửa tấc vườn vắng hoa*.
Sự nhớ lầm gây thêm nồng độ tha thiết của mối tình, và dẫn ngọn bút của Mai Thảo đến một triền vực khác:
*"Thì xin một nửa tấc vườn vắng hoa. Thế đâu là xin. Có gì mà xin. Thế là cho. Cho hết cả mùa hồn, gặt hái được nhánh nào cho luôn nhánh ấy, cuống quít thơ ngây và hồn hậu sống. Thế là thơ đầu đời, thế là sức khỏe của thơ có, thế là thơ không yếu đau. Rồi ý thức tới. Chứ sao. Nhưng cái gì tạo thành ý thức sinh động hồng hào [...] nếu không là những va chạm tình cảm bàng hoàng dội đập lại thành những cực điểm hân hoan hay thành những tận cùng bi đát?* *Trời đẹp như trời mới tráng gương* *Chim ca ánh sáng rộn ven tường* *Có ai bên cửa ngồi hong tóc* *Cho chảy lan thành một suối hương* *Trời, đất, chim ca, ánh sáng, mái tóc trở thành một suối hương. Tạo vật trong thơ Hồ Dzếnh, cuộc đời vào thơ Hồ Dzếnh biến hình từ một chủ quan không bao giờ chối từ cái quyền uy tỏa chiếu rạng ngời vả đổi thay lộng lẫy của nó. Như thế là chủ động. Như thế là sáng tạo. Như thế là thơ. Thơ là mặt trời và đời người Hồ Dzếnh."*Đó là văn Mai Thảo.
Vẫn Mai Thảo, bừng bừng, xung bút và chủ quan:
*"Trong cái thế giới ngột ngạt bít bưng tức thở của những tháp ngà tiền chiến như những phần mộ lạnh buốt, thơ Hồ Dzếnh, hơn cả Xuân Diệu và theo tôi, hơn cả Nguyễn Bính đầu mùa, là những xâu chuỗi lanh lảnh nhạc vàng, gõ vui từng nhịp nắng mênh mông đài trán thanh niên. Tôi nhớ mãi cái cảm giác của tôi, hai mươi tuổi, tiếp nhận một tập thơ còn trẻ hơn hồn mình phơi phới. [...] Thơ Hồ Dzếnh tiền chiến là cái trạng thái ngu ngơ trong suốt nhất của một tiếng thơ mà chủ đề là tình yêu và ánh sáng. Ngó thật kỹ Quê Ngoại không hằn một vết nhăn. Nó là một khối lạc quan và tin tưởng toàn vẹn."*
Lạc quan và tin tưởng toàn vẹn? Có thật thế không? Hình như Mai Thảo hơi quá tay. Như Mai Thảo quá chén mỗi lần uống rượu. Như Mai Thảo sa đà mỗi lần được chữ đưa đi.
*Quê ngoại*hẳn là không hằn một vết nhăn, dù có cộng thêm ba mươi năm nữa. Nhưng niềm lạc quan và tin tưởng toàn vẹn là của Mai Thảo, chỉ là tâm tư Mai Thảo về Hồ Dzếnh. Còn riêng Hồ Dzếnh, Hồ Dzếnh mang một tâm tư bi đát, một mối *"sầu vạn cổ".*Hồ Dzếnh đã gieo lên tiếng tình tan vỡ như một *"thú đau thương"*đặc dị, phát sinh trong giọng reo vui, mời gọi sự lỗi hẹn như một chén rượu nồng, như một trái cấm không cay: *Em cứ hẹn nhưng em đừng đến nhé!* *Để lòng buồn tôi dạo khắp trong sân,* *Ngó trên tay thuốc lá cháy lụi dần...* *Tôi nói khẽ, gớm, làm sao nhớ thế!* *...* *Em cứ hẹn nhưng em đừng đến nhé!* *Tôi sẽ trách - cố nhiên! - nhưng rất nhẹ;* *Nếu trót đi, em hãy gắng quay về,* *Tình mất vui khi đã vẹn câu thề,* *Đời chỉ đẹp những khi còn dang dỏ.* *Thư viết đừng xong, thuyền trôi chớ đỗ,* *Cho nghìn sau ... lơ lửng ... với nghìn xưa....*
(Ngập ngừng)
Cuộc đời riêng của Hồ Dzếnh ghi đậm dấu ấn trong thơ. Người yêu đi lấy chồng. Người yêu trở thành trái cấm. Và trái cấm trong đời trở thành đối tượng thi ca:
*Mộng tàn nước chảy mây trôi* *Tôi lui hồn lại nhưng đời đã xa.*
(Trở lại)
*Trời không nắng cũng không mưa* *Chỉ hiu hiu rét cho vừa nhớ nhung* *Chiều buồn như mối sầu chung* *Lòng im nghe thoảng tơ trùng chốn xa* *Đâu hình tầu chậm quên ga* *Bâng khuâng gió nhớ về qua lá dày*
(Mùa thu năm ngoái)
*Chất bi đát*nơi Hồ Dzếnh không đến từ ngôn ngữ mà chính nó đã thay ngôn ngữ, làm cái việc mà chính ra ngôn ngữ phải làm, chính nó là hiện thân của không gian, cảnh vật, chính nó là chất liệu tạo hình ảnh, tạo dư âm, tạo một thứ âm nhạc mới: nhẹ nhàng mà tha thiết; một thứ buồn mới: buồn chiều, buồn Hồ Dzếnh, lâng lâng, nhanh hơn slow, chậm hơn valse, buồn toả khắp không gian trong âm thanh và mầu sắc, như một thứ sương mây của tiên nâu, một từ trầm không khói mà cay. Sự dịu nhẹ nơi Hồ Dzếnh ẩn dấu chất buồn mỏng và nhẹ như sương, nhưng khi thấm vào người thì chẳng mạch huyết nào mà không rạn vỡ: *Trên đường về nhớ đầy* *Chiều chậm đưa chân ngây* *Tiếng buồn vang trong mây* *Chim rừng quên cất cánh* *Gió say tình ngây ngây* *Có phải sầu vạn cổ* *Chất trong hồn chiều nay?* *Tôi là người lữ khách* *Màu chiều khó làm khuây* *Ngỡ lòng mình là rừng* *Ngỡ hồn mình là mây* *Nhớ nhà châm điếu thuốc* *Khói huyền bay lên cây ...*
(Màu cây trong khói)
Dương Thiệu Tước phổ nhạc, đổi nhan thành
*Chiều*, rồi Dương lại điệp hai lần *Tiếng* *buồn vang trong mây, tiếng buồn vang trong mây*... *Chất trong hồn chiều nay, chất trong hồn* *chiều nay*trong tiếng nhạc, làm dài thêm dư âm, sâu hơn nỗi buồn.
Nhạc của Hồ Dzếnh trong
*Màu cây trong khói*là nhạc tự chữ, nhạc tượng trưng, Dương Thiệu Tước trong *Chiều*vẫn giữ nguyên nhịp điệu Hồ Dzếnh, chỉ nhấn thêm một *"ton",*gia tốc thêm một chút, tạo ra một thứ biến điệu đồng điệu, một tiến độ tiệm tiến, như thể Dương đã không làm vỡ chất buồn nhẹ trĩu xuống nơi Hồ, mà chỉ làm cho nó say sưa hơn, mờ nhạt hơn, quyến rũ hơn.
*
** *"Tôi không muốn sống. Không muốn sống, không có nghĩa là chán sống, là không thể sống được. Không muốn sống, vì tôi thấy cái hiện tại tầm thường quá. Tôi băn khăn quay đầu về phương trời đã mất, sống lại cái gì đã qua, khóc ngày xưa không bao giờ về nữa. Tôi nghiệm thấy sống như thế thú lắm, tuy đau."*( *Gửi bạn phương trời,*trong tập *Chân trời cũ*, nxb Nguyễn Hà, 1942, trang 13)
Những dòng trên đây, viết đã hơn nửa thế kỷ, đã ám ảnh, đã đeo nặng thân phận Hồ Dzếnh suốt đời. Một cuộc đời sống nhờ dĩ vãng. Một đời văn, đời thơ, đời người luôn luôn băn khoăn tìm về phương trời đã mất. Một đời từ chối cuộc hiện sinh để truy lùng quá khứ: Một nỗi bất hạnh, như Kierkegaard đã linh nghiệm và cảm nghiệm: sự tìm về quá khứ là nỗi bất hạnh sâu xa nhất của con người. Vì ta không thể sống hai lần một giây phút hay một khoảnh khắc nào đó của đời ta, mà chỉ có thể sống nó trong nghệ thuật, sống nó trong nguồn bất tận của sáng tác.
Ở Hồ Dzếnh, thú đau thương vừa là lẽ sống của sáng tác, vừa là thực tại của một cuộc đời nhiều chia ly và bất hạnh. Bất hạnh đời riêng, lồng trong bất hạnh chung của lịch sử. Hồ Dzếnh là người cầm cờ cho một thế hệ bị bắt buộc phải làm thinh trước thời cuộc. Ðã từng đấu tranh để rồi bị kết ám câm lặng. Đó là thế hệ thanh niên đã một thời nâng cao ngọn cờ ái quốc, nhưng đổi lại, họ bị bắt buộc phải phủ nhận tư tưởng của chính mình: không thể phát biểu những điều chân thực nhất của lòng mình.
Nỗi đau thương nơi Hồ Dzếnh như một định mệnh, từ lúc chưa ra đời, khi người cha Giang Tây gặp người mẹ Thanh Hóa trong bối cảnh nghèo nàn buồn bã. Vẫn định mệnh đó, tiếp tục đeo đuổi nhà thơ, từ thời trẻ, khi người "em gái" vườn Thanh bỏ đi lấy chồng, qua những gian lao, khốn cùng vợ con chết đói trong kháng chiến, và khi hoà bình trở lại, vẫn không tha, nó bắt nhà thơ phải bỏ thơ làm thợ, như bao nhiêu số phận cầm bút khác, từ "đại họa" Nhân Văn.
Từ Nhân Văn, Hồ Dzếnh ít giao du, gần như ngưng sáng tác, sống lặng lẽ với nghề thợ đúc thép, thợ cơ khí nhà máy xe lửa Gia Lâm. Hồ Dzếnh mất đi, ngày 13/8/1991 tại nhà riêng, số 80 phố Hòa Mã, Hà Nội, cũng trong lặng lẽ âm thầm, để lại ba tác phẩm tiêu biểu: Tập truyện ngắn
*Chân trời Cũ*, tập thơ *Quê ngoại*và tập hồi ký *Quyển truyện không tên*.
*
Hồ Dzếnh tên thật là Hà Triệu Anh, sinh năm 1916. Cha là người Quảng Đông, chạy loạn sang Việt Nam khoảng 1890, gặp mẹ là cô lái đò bến sông Ghép, Thanh Hóa. Bắt đầu một sự giao tình giữa hai thân phận, gặp gỡ giữa hai buồn rầu, hai định mệnh khắt khe. Đó là một
*"duyên phận tối tăm và buồn rầu",*Hồ Dzếnh cảm nhận *"ngày gặp gỡ"*của họ như vậy. Người cha *"linh hồn Trung Quốc phát lộ trong từng bước đi"*và người mẹ giống như những bà mẹ Việt Nam *"đều phải đau khổ từ lúc lọt lòng"*với *"những tiếng thở dài mất tăm trong đêm tối, những mái đầu bù rối nghiêng xuống bổn phận hàng ngày, tầm thường và nhỏ mọn."*(trích *Ngày gặp gỡ,*trong tập *Chân trời cũ*, in lại trong *Hồ Dzếnh tác phẩm chọn lọc,*nxb Văn Học, Hà Nội, 1988, trang 31)
Sự giao lưu giữa hai
*khối buồn rầu*nẩy sinh những *mầm mống buồn rầu*khác, như thể hạt mầm gặp đất tốt cứ thế vươn lên: Sự buồn rầu, đau khổ, không may mắn trong dòng máu lây lan khắp thân phận tất cả những người thân yêu của Hồ Dzếnh, từ người cha, người mẹ, hai người anh, đứa em gái cùng cha khác mẹ, người chú, thậm chí đến cả người chị nuôi, người chị dâu, người anh rể, người hàng xóm, người cháu, cả con ngựa trắng của cha ... và bản thân Hồ Dzếnh cũng được hưởng trọn gia tài bất hạnh đem vào văn học.
Khung cảnh tạo dựng lên toàn bộ tác phẩm của Hồ Dzếnh như một
*"nỗi sầu vạn cổ"*là " *một mái nhà tranh lợp sơ sài, để chảy xuống mặt khách một dòng ánh trăng hạ tuần, và ngừng lại ở đấy thành những đồng hào mới long lanh*( *Ngày gặp gỡ*, sđd, trang 37) một thế giới của những *"người đàn bà buồn khổ sàng từng hạt tấm xuống nong, trong khi trời chiều sàng từng giọt hoàng hôn xuống tóc"*( *Người chị dâu tôi*, trong tập *Chân trời cũ,*sđd, trang 42). Không gian ở đây là một không gian giao cầu Nam Bắc: *"Đêm về trong những bước nhẹ, hắt hiu bốc hơi lên mặt sông. Nắng tắt dần dần, chỉ còn ánh vàng pha sắc tím. Hoàng hôn ở đây không như hoàng hôn ở Giang Tây, Hồ Bắc, hoàng hôn ở đây u hoài như một chinh phụ nhớ chồng."*( *Ngày gặp gỡ*, sđd, trang 33)
Nền tâm hồn của Hồ Dzếnh dựa trên hai chữ
*"buồn bã"*như thể trung tâm cuộc đời là buồn bã, và từ chốn đó, mọi sinh thể quay quanh, tạo nên một không gian buồn bã, và thời gian trôi đi, trôi lại, như luyến tiếc hồng tâm *"buồn bã"*không muốn giã từ. *"Trên nền năm tháng cũ, hình ảnh chị dâu tôi vẫn đứng, buồn bã với manh áo màu chàm cũ, mắt nhìn từ quãng trời xa về, bóng hoàng hôn mơ hồ ôm trùm lên sự vật."*( *Người chị dâu tôi*, sđd, trang 45)
Ở đây không còn biên giới giữa văn và thơ: văn Hồ Dzếnh đầy ắp những hình ảnh buồn bã đã tạo ra một cõi thơ, cõi sầu vạn cổ, mà lời thơ là những mảnh đời buồn bã, mà mỗi con chữ là một nỗi buồn, chắt gạn lên từ những sần sùi, thô lậu của cuộc sống giao lưu hai linh hồn Hoa Việt, hai dân tộc cùng nghèo khổ và buồn bã như nhau.
*
Về cuộc sống riêng tư, ba người phụ nữ đã để lại dấu ấn sâu đậm trong đời Hồ Dzếnh, Huyền Nhân, Hồng Nhật, là hai người vợ, Hồng Phúc là người yêu và đối tượng thi ca.
Hồ Dzếnh mất ngày 13/8 năm 1991. Hai năm sau, 1993, phần di cảo của ông được chào đời do sự cố gắng của bốn người thân: bà Hồng Nhật, nay đã qua đời, anh Hà Chính, con trai nhà thơ, bà Hồng Phúc, người yêu và ông Nguyễn Khắc Xuyên, người sưu tầm và đề bạt. Nhà xuất bản Thanh Văn, Hoa Kỳ, in tập thơ
*Quê ngoại II*hay *Tiếng hát thiên nga*và quyển hồi ký *Quyển truyện không tên.* *Quê ngoại II*phần lớn là thơ tặng Hồng Phúc. Một bài tặng Huyền Nhân, tựa đề *Tặng* *vợ tôi khi còn sống*, viết năm 1950, với những câu: *Mùa đời rụng hết vàng xanh* *Nỗi đau thương cũ nay thành máu thơ.*
Một bài tặng Hồng Nhật, tựa đề
*Bài thơ tặng vợ*, với những dòng *Mình vừa là chị là em* *Tấm lòng người mẹ trái tim bạn đời.*
Ngoài ra còn có bản thảo viết tay bài thơ
*Giản dị*, tặng Hồng Phúc với những hàng: *Em ăn, em nói, em cười* *Kiếp này không có hai người như em.*
Ba ý thơ gói trọn ba sinh mệnh khác nhau gắn bó với cuộc đời Hồ Dzếnh. Nhưng có lẽ sinh mệnh ngắn ngủi của người vợ đầu, đã để lại những dòng đau đớn nhất trong hồi ký
*Quyển* *truyện không tên*, tác phẩm tổng kết toàn diện chất bi đát trong đời văn, đời thơ, đời người Hồ Dzếnh mà có lẽ Hồ Dzếnh không ngờ, bởi ông viết không phải để in mà chỉ *"để lại cho con".*Đây không hoàn toàn là một tác phẩm văn chương trau truốt mà còn có những điều nói thẳng, nói thật của một người trực diện với hoàn cảnh gắt gao trong cuộc giao tranh tinh thần giữa con người và sự phủ nhận con người. *Quyển truyện không tên*của Hồ Dzếnh là đoạn hồi ký viết về bốn năm bi thảm nhất trong đời nhà thơ, từ 1947 đến 1950, với người vợ thứ nhất, bà Nguyễn thị Huyền Nhân.
Vào Thanh Hóa thời kháng chiến, Hồ Dzếnh gặp lại Hồng Phúc. Người yêu cũ nay đã có chồng, khuyên ông nên lấy vợ. Hồ Dzếnh cưới Huyền Nhân, một độc giả mến mộ thi tài và đã thầm yêu ông từ nhiều năm trước. 1947-1948, trong kháng chiến Khu Tư với tướng Nguyễn Sơn, tại Thanh Hóa, Hồ Dzếnh làm công tác văn nghệ tuyên truyền. Nhưng gia đình nhỏ của ông không sinh sống nổi, phải kéo nhau lên mạn ngược. Ở đây, nước độc không chịu được lại phải kéo nhau về đồng bằng. Nghèo quá, lương giáo chức không nuôi nổi gia đình hai vợ chồng và hai đứa con trai. Hồ Dzếnh bán chiếc xe đạp cũ để tiêu dần, cho nên phải cuốc bộ mỗi ngày mấy cây số đi dạy học. Rồi người ta không cho Hồ Dzếnh dạy học nữa, phải xoay ra buôn bán. Vẫn túng. Sau cùng nhà thơ xin được một chỗ dạy ở xa, hàng tháng mới về thăm gia đình. Huyền Nhân yếu dần, không đủ sữa nuôi con. Đứa con đầu lòng ba tuổi, chết đột ngột vì không kịp chữa chạy. Người mẹ ốm không tiền thang thuốc. Ít lâu sau cũng chết theo con. Còn lại đứa bé bốn tháng rưỡi, Hồ Dzếnh địu con đi khắp Khu Tư xin sữa nuôi thằng bé. Huyền Nhân mất năm 1950 thì hai năm sau, 1952, Hồ Dzếnh mang được con vào thành.
Viết lại giai đoạn bi thảm này, Hồ Dzếnh lấy giọng người con trai sống sót kể lại chuyện mình nhưng với cái nhìn đặc biệt của nhà thơ về kháng chiến và chiến tranh. Thay lời con, Hồ Dzếnh viết:
*"Tôi sinh ra giữa một kỷ nguyên khác lạ, kỷ nguyên của những con đường thênh thang bị phá vỡ, cầu đổ xụp, nhà cửa tiêu tan, xe cộ mất lối. Người đô thị tản mạn lên rừng xanh, những cô gái xinh tươi của cuộc đời nhung lụa biến thành những cô hàng nước, những bèo bọt phong trần. Cuộc đổi đời đó thật là vĩ đại và kinh khủng, lay chuyển hết mọi từng lớp, giai cấp, san phẳng hết mọi chênh lệch sang giầu. Nếu chỉ có một trạng thái biến đổi đó thì chưa đến nỗi gay gắt. Đằng này, buồn thế hệ gặm nhắm vào từng lòng người, cái phẫn uất, cay chua nhào thành một loại cảm giác kỳ dị, gán lên cuộc sống một hình thức sượng sần khó tả. Cái gì dở, trái, đều được văn chương mới mạng danh bằng những tiếng kêu ròn: tiểu tư sản, phong kiến. Muốn vào trong cái thế giới vừa tân tạo hôm qua, con người bắt buộc phải qua một lượt lột xác, hay ít nhất, cũng phải có ý thức lột xác [...]* *... Cha tôi không còn được dạy học nữa vì lý do sức khỏe và nhất là vì giáo khoa (của ông) không thực tế. Học trò bây giờ quy tất cả các môn học về chính trị. [...] Chỉ tội nghiệp cho cô Kiều, cho Nguyệt Nga, lạc lõng từ mấy thế kỷ xa lại, thốt nhiên được người ta phê bình mổ xẻ [...]* *Văn nghệ biến ra một ý nghĩa khác: ai cũng làm văn nghệ được [...] và tác phẩm của một cá nhân, tuy được mang tên mình, phải có xen vào công trình tập thể.* *Trong cái biển đại chúng, bản sắc của một cá nhân bị đánh tan ra thành bọt. Văn nghệ không nhận ai là thiên tài cũng như cõi đời không biết có người nào là xuất chúng.* *Một nhà văn như cha tôi không khác gì cô gái điếm: Cô gái chiều khách hàng, nhà văn chiều thời đại. [...]* *[Nhưng] nghệ thuật không thể lừa được ai, và cũng không có gì lừa được nghệ thuật. Những tà tâm, lợi dụng nhất thời làm nổi tiếng, hay đúng hơn, làm xôn xao, sẽ chìm ngập khi con người không còn có mặt để kêu rộn những ngụy thuyết của mình."*(trích *Quyển truyện không tên*, nxb Thanh Văn, California, 1993, trang 19/20, 30, 31 và 55)
Một Hồ Dzếnh rất khác và cũng rất giống Hồ Dzếnh ngày xưa. Một Hồ Dzếnh phẫn nộ ôn tồn. Hồ Dzếnh công kích bản chất chế độ. Hồ Dzếnh viết những điều mà nhà văn đã phải câm nín suốt đời. Viết trong một lúc không thể "nhịn" viết được nữa. Một Hồ Dzếnh đanh thép trực tiếp tả niềm ô nhục của người cầm bút như gái điếm bán trôn nuôi miệng, nhưng vẫn không xa một Hồ Dzếnh điềm đạm ngày xưa, Hồ Dzếnh của
*Chân trời cũ*, mổ xẻ những nỗi đau của con người, Hồ Dzếnh viết hộ con, viết hộ thế hệ tương lai: *"Có lúc tôi nhai mạnh đầu vú. Ở chỗ thịt nứt, nước miếng tôi thấm vào, tia sữa bị rút lên, nghe buốt đến tận ruột mẹ. Và sữa tuôn ra với máu, chảy tràn ra hai mép tôi, chất ngọt dịu pha lẫn mùi vị tanh hăng làm cổ tôi nuốt vội. Mẹ tôi co người, nghiến chặt răng lại, đôi mắt chớp chớp trong giòng lệ nóng hổi. [...]* *Máu cứ ứa, sữa cứ bật ra, cả một nguồn sống huyết lệ mẹ tôi cấp cho tôi để tôi đi vào đời với những con người ít khi nghĩ rằng nhân loại là một tác phẩm nhẹ mỏng như pha lê cần phải nâng niu từng cử động nhỏ. Giá những người nhắm mắt xô đẩy cả nguồn hy vọng loài người xuống hố đen thỏa thích, cũng được trời ban cho đôi đầu vú nứt cổ gà như vậy, thì chắc là đại họa được tránh đi, hòa bình phải được tôn trọng. Than ôi, chỉ vì quyền sinh sát lại ở những con người không được đẻ, không biết đẻ là gì, lấy lý trí để án ngữ cảm tình, và mỉm cười cho rằng sống ở đời nhiều khi phải tàn nhẫn [...]* *Sao cứ phải lấy máu để dựng một sự nghiệp, lịch sử cổ kim chưa bao giờ thấy nói đến giòng máu ác đổ ra mà làm nên truyện được. Nước Trung Hoa không sống vì Vạn Lý Trường Thành mà sống vì Khổng Tử. Dân tộc Pháp được nhắc đến thiên thu bởi vì nền văn hóa tinh anh mà không phải vì Nã Phá Luân hiếu thắng. [...]* *Cha tôi ghi trong hồi ký: [...] Thời đại bố sống là một thứ thời đại tác quái, thời đại bít hết nẻo thông và lương tâm nhiều khi rẫy chết. Lúc con đọc những dòng chữ này, chắc loài người đã nguôi cơn điên loạn, thế hệ đã chôn cất những khổ đau một thời [...] Bố muốn rằng, đọc lại nó, con nên có cái tâm niệm này trước hết: đừng bao giờ cổ võ, dầu chỉ bằng một lời nói vô tình, cái ý thức chém giết hằng rền vang trong mạch máu động vật [...]. Cái thời đại bố sống, anh em thù nhau, Đông Tây ghét nhau, quả đất hừng hực những căm hờn bất mãn. Lẽ sống dệt bằng khói lửa, người ta không biết gì hơn là thủ tiêu nhau để hòng thoát ngõ bí.* *Trong cuộc xáo trộn Nam Bắc, có cái gì còn nguyên được giá trị cố hữu đâu. Cái quý nhất là con người lại không còn gì quý nữa, nếu nó không là thứ xuất phẩm được rèn đúc theo khuôn khổ của thời đại."*
(sđd, trích những trang 47, 48, 49, 75 và 87)
Một Hồ Dzếnh đau thương sâu sắc, mỗi chữ là một giọt máu, mỗi dòng là một rãnh máu đi trở ngược về tim. Di cảo của Hồ Dzếnh tổng kết cái nhìn nhân bản nhất của nhà văn về chiến tranh, về tất cả các hình thức chiến tranh, kể cả những thứ chiến tranh được gọi là cao đẹp nhất như kháng chiến chống ngoại xâm. Bởi vì người ta đã không thật sự muốn tìm kiếm một giải pháp hoà bình, cho nên, dù cho có được đắp lên hàng vạn tấn huy chương, chiến tranh nào cũng được chủ trương bằng những người
*"không được đẻ",*không biết đẻ là gì. Những người không có *bầu vú nứt máu, tuôn sữa cho con bú*. Cho nên họ không hiểu được giá trị sinh mạng con người.
Paris tháng 2/2002
© Copyright Thụy Khuê 2002
Posted by

Server: GSE