markdown:
# Lịch Hồi giáo
|(
|[Assyria](/wiki/L%E1%BB%8Bch_Assyria) [Armenia](/wiki/L%E1%BB%8Bch_Armenia) [Attica](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_Attica&action=edit&redlink=1) *Aztec* [Babylon](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_Babylon&action=edit&redlink=1) [Bahá'í](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_Bah%C3%A1%27%C3%AD&action=edit&redlink=1) [Bengal](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_Bengal&action=edit&redlink=1) [Berber](/wiki/L%E1%BB%8Bch_Berber) [Bikram Samwat](/w/index.php?title=Bikram_Samwat&action=edit&redlink=1) [Phật](/wiki/Ph%E1%BA%ADt_l%E1%BB%8Bch) [Celt](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_Celt&action=edit&redlink=1) [Trung Quốc](/wiki/L%E1%BB%8Bch_Trung_Qu%E1%BB%91c) [Alexandria](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_Alexandria&action=edit&redlink=1) [Ai Cập](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_Ai_C%E1%BA%ADp&action=edit&redlink=1) [Ethiopia](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_Ethiopia&action=edit&redlink=1) [Calendrier Républicain](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Ph%C3%A1p&action=edit&redlink=1) [Đức](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_%C4%90%E1%BB%A9c&action=edit&redlink=1) [Do Thái](/wiki/L%E1%BB%8Bch_Do_Th%C3%A1i) [Hellenic](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_Hellenic&action=edit&redlink=1) [Hindu](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_Hindu&action=edit&redlink=1) [Ấn Độ](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_qu%E1%BB%91c_gia_%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99&action=edit&redlink=1) [Iran](/wiki/L%E1%BB%8Bch_Iran) [Ireland](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_Ireland&action=edit&redlink=1) [Nhật Bản](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&action=edit&redlink=1) [Java](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_Java&action=edit&redlink=1) [Juche](/wiki/Juche#L.E1.BB.8Bch) [Julius mới](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_Julius_s%E1%BB%ADa_%C4%91%E1%BB%95i&action=edit&redlink=1) [Triều Tiên](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn&action=edit&redlink=1) [Litva](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_Litva&action=edit&redlink=1) [Malayalam](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_Malayalam&action=edit&redlink=1) *Maya* [Dân quốc](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_D%C3%A2n_qu%E1%BB%91c&action=edit&redlink=1) [Nanakshahi](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_Nanakshahi&action=edit&redlink=1) [Nepal Sambat](/w/index.php?title=Nepal_Sambat&action=edit&redlink=1) [Pawukon](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_Bali&action=edit&redlink=1) [Pentecontad](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_Pentecontad&action=edit&redlink=1) [Rapa Nui](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_Rapa_Nui&action=edit&redlink=1) [La Mã](/wiki/L%E1%BB%8Bch_La_M%C3%A3) [Rumi](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_Rumi&action=edit&redlink=1) [Xô viết](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_X%C3%B4_vi%E1%BA%BFt&action=edit&redlink=1) [Tamil](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_Tamil&action=edit&redlink=1) *Thái* [Tây Tạng](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_T%C3%A2y_T%E1%BA%A1ng&action=edit&redlink=1) [Myanma](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_Myanma_truy%E1%BB%81n_th%E1%BB%91ng&action=edit&redlink=1) [Việt Nam](/wiki/L%E1%BB%8Bch_Vi%E1%BB%87t_Nam) [Xhosa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_Xhosa&action=edit&redlink=1) [Zoroaster](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_Zoroaster&action=edit&redlink=1) **Lịch Hồi giáo** ( [tiếng Ả Rập](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_%E1%BA%A2_R%E1%BA%ADp): التقويم الهجري; *at-taqwīm al-hijrī*; [tiếng Ba Tư](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Ba_T%C6%B0): تقویم هجری قمری *taqwīm-e hejri-ye qamari*; [tiếng Thổ Nhĩ Kỳ](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Th%E1%BB%95_Nh%C4%A9_K%E1%BB%B3): *Hicri Takvim*; còn gọi là **lịch Hijri**) là một loại [âm lịch](/wiki/%C3%82m_l%E1%BB%8Bch) được sử dụng để xác định ngày tháng các sự kiện tại nhiều quốc gia với dân cư chủ yếu là theo [Hồi giáo](/wiki/H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o) cũng như được những người Hồi giáo tại các quốc gia khác sử dụng để xác định chính xác ngày tháng để kỷ niệm các ngày lễ linh thiêng của đạo Hồi. Loại lịch này có 12 tháng âm lịch trong mỗi năm với khoảng 354 ngày. Do năm âm lịch này khoảng 11 ngày ngắn hơn so với năm dương lịch nên các ngày lễ linh thiêng của Hồi giáo, mặc dù được kỷ niệm vào các ngày cố định trong lịch của họ, thường dịch chuyển lùi lại khoảng 11 ngày trong mỗi năm dương lịch kế tiếp, chẳng hạn như khi đối chiếu với [lịch Gregory](/wiki/L%E1%BB%8Bch_Gregory). Các năm Hồi giáo được gọi là *năm Hijra* vì [năm đầu tiên](/wiki/K%E1%BB%B7_nguy%C3%AAn) là năm trong đó [Hijra](/wiki/Hijra_(H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o)) (sự di cư của [nhà tiên tri Hồi giáo](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_ti%C3%AAn_tri_H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o&action=edit&redlink=1) [Muhammad](/wiki/Muhammad) từ [Mecca](/wiki/Mecca) tới [Medina](/wiki/Medina)) đã diễn ra. Vì thế mỗi năm đã đánh số được chỉ rõ hoặc là với H hoặc là với AH, với AH là những chữ đầu của cụm từ trong [tiếng Latinh](/wiki/Latinh) *anno Hegirae* (trong năm của Hijra). [[1]](#cite_note-WH-1)
Năm
[2008](/wiki/2008) của lịch Gregory tương ứng gần đúng với năm **1429 AH** của lịch Hồi giáo, do nó bắt đầu từ khoảng ngày [9 tháng 1](/wiki/9_th%C3%A1ng_1) (buổi chiều) và kết thúc vào ngày [28 tháng 12](/wiki/28_th%C3%A1ng_12) (buổi chiều).
## Mục lục
[1 Lịch sử](#L.E1.BB.8Bch_s.E1.BB.AD) [2 Tháng](#Th.C3.A1ng) [3 Ngày trong tuần](#Ng.C3.A0y_trong_tu.E1.BA.A7n) [4 Đánh số năm](#.C4.90.C3.A1nh_s.E1.BB.91_n.C4.83m) [5 Tính toán thiên văn](#T.C3.ADnh_to.C3.A1n_thi.C3.AAn_v.C4.83n) [6 Quan sát Hilāl, tính toán ngày tháng, ngày tháng không thống nhất giữa các khu vực](#Quan_s.C3.A1t_Hil.C4.81l.2C_t.C3.ADnh_to.C3.A1n_ng.C3.A0y_th.C3.A1ng.2C_ng.C3.A0y_th.C3.A1ng_kh.C3.B4ng_th.E1.BB.91ng_nh.E1.BA.A5t_gi.E1.BB.AFa_c.C3.A1c_khu_v.E1.BB.B1c) [7 Ngày tháng đáng chú ý](#Ng.C3.A0y_th.C3.A1ng_.C4.91.C3.A1ng_ch.C3.BA_.C3.BD) [8 Tương quan hiện tại](#T.C6.B0.C6.A1ng_quan_hi.E1.BB.87n_t.E1.BA.A1i) [9 Sử dụng](#S.E1.BB.AD_d.E1.BB.A5ng) [10 Xem thêm](#Xem_th.C3.AAm) [11 Tham khảo](#Tham_kh.E1.BA.A3o) [12 Liên kết ngoài](#Li.C3.AAn_k.E1.BA.BFt_ngo.C3.A0i)
## Lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o&action=edit§ion=1)]
### Lịch tiền-Hồi giáo[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o&action=edit§ion=2)]
Loại lịch kiểu Ả Rập được dùng trước khi có lịch Hồi giáo là một
[âm dương lịch](/wiki/%C3%82m_d%C6%B0%C6%A1ng_l%E1%BB%8Bch), trong đó sử dụng các tháng âm lịch nhưng được đồng bộ hóa với các [mùa](/wiki/M%C3%B9a) bằng cách chèn thêm [tháng nhuận](/wiki/Nhu%E1%BA%ADn) bổ sung khi cần thiết. Việc tháng nhuận này ( *nasi*) được bổ sung vào [mùa xuân](/wiki/M%C3%B9a_xu%C3%A2n) như ở [lịch Do Thái](/wiki/L%E1%BB%8Bch_Do_Th%C3%A1i) hay trong [mùa thu](/wiki/M%C3%B9a_thu) vẫn còn là vấn đề gây tranh cãi. Cũng có giả định cho rằng tháng nhuận được bổ sung vào giữa tháng thứ 12 (tháng của [Hajj](/wiki/Hajj) tiền Hồi giáo) và tháng thứ nhất ( [Muharram](/w/index.php?title=Muharram&action=edit&redlink=1)) của năm tiền-Hồi giáo [. Hai tháng Rabi' biểu hiện mùa gặm cỏ và mùa mưa Mecca [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c)] *hiện đại*(thực ra chỉ ít khô cằn hơn so với các tháng khác), là các tháng có điều kiện tốt hơn cho sự phát triển của cỏ cho gia súc gặm, diễn ra trong [mùa thu](/wiki/M%C3%B9a_thu).Điều này hàm chứa là năm trong lịch tiền-Hồi giáo bắt đầu gần với [thu phân](/wiki/Thu_ph%C3%A2n). Tuy nhiên, mùa mưa sau các tháng đã được đặt tên này có thể là khác biệt so với khi các tên gọi khởi nguồn (trước thời kỳ của Muhammad) hoặc là lịch đã được du nhập từ khu vực khác mà tại đó có mùa mưa như thế. Ngoài ra, người Ả Rập có các tháng trong đó những cuộc chiến bị cấm đoán. Vì thế họ đã sử dụng tháng nhuận để điều chỉnh thời gian trong đó các tháng này diễn ra. Và tháng nhuận đã không còn được phép (giải phóng lịch khỏi các mùa) bởi [kinh Koran](/wiki/Qur%E2%80%99an)chương 9, tiết số 36 (người ta tin là nó bộc lộ về khi Muhammad từ giã cõi đời), trong đó hàm ý là năm tiền-Hồi giáo bắt đầu gần với [xuân phân](/wiki/Xu%C3%A2n_ph%C3%A2n)do nó là khi âm lịch hiện đại bắt đầu trong năm cuối cùng của ông.
### Bãi bỏ nhuận[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o&action=edit§ion=3)] ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0d/Maome.jpg/220px-Maome.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0d/Maome.jpg/220px-Maome.jpg)
*(کتاب الآثار الباقية عن القرون الخالي) của* [Các vết tích của Quá khứ](/w/index.php?title=C%C3%A1c_v%E1%BA%BFt_t%C3%ADch_c%E1%BB%A7a_Qu%C3%A1_kh%E1%BB%A9&action=edit&redlink=1) [Al-Bīrūnī](/w/index.php?title=Ab%C5%AB_Rayh%C4%81n_al-B%C4%ABr%C5%ABn%C4%AB&action=edit&redlink=1), bản sao thế kỷ 17 của bản chép tay [hãn quốc Y Nhi](/wiki/H%C3%A3n_qu%E1%BB%91c_Y_Nhi)(Ил хан улс/ سلسله ایلخانی) thế kỷ 14.
Trong năm thứ chín sau Hijra, như được nói tới trong
[Qur'an](/wiki/Qur%E2%80%99an) ( [9](/w/index.php?title=Sura_9&action=edit&redlink=1):36-37), người Hồi giáo tin rằng [Allah](/wiki/Allah) đã biểu lộ sự cấm đoán tháng nhuận.
Số tháng với Allah là mười hai tháng theo sắc lệnh của Allah kể từ ngày Người sáng tạo ra trời và đất. Trong số này bốn tháng bị cấm [đánh lộn]; Đó là việc sử dụng sáng suốt, vì thế tự bản thân mình không được lầm lỗi về mặt ấy, và chống lại những ai đi lạc lối. Nhưng biết rằng Allah là cùng với những ai biết kiềm chế chính họ.
Quả thực sự chuyển đổi (tháng cấm) là sự bổ sung cho sự Thiếu niềm tin: Theo cách ấy những kẻ thiếu niềm tin bị dẫn tới tội lỗi: vì họ làm cho nó là hợp pháp trong một năm, và cấm đoán trong năm khác, các tháng mà Allah cấm và làm cho những tháng bị cấm đó là hợp pháp. Tội lỗi trong cách cư xử của họ dường như làm hài lòng họ. Nhưng chỉ dẫn của Allah không dành cho những kẻ từ chối Niềm tin.
Sự cấm đoán này được Muhammad nhắc lại trong
[bài giảng đạo cuối cùng](/w/index.php?title=B%C3%A0i_gi%E1%BA%A3ng_%C4%91%E1%BA%A1o_V%C4%A9nh_bi%E1%BB%87t&action=edit&redlink=1) trên [đỉnh Arafat](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%89nh_Arafah&action=edit&redlink=1) được đọc trong [Cuộc hành hương Vĩnh biệt](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_h%C3%A0nh_h%C6%B0%C6%A1ng_V%C4%A9nh_bi%E1%BB%87t&action=edit&redlink=1) tới Mecca ngày 9 tháng [Dhu al-Hijja](/w/index.php?title=Dhu_al-Hijja&action=edit&redlink=1) năm 10 AH:
Này, con người, nhuận là sự bổ sung cho sự thiếu lòng tin, thông qua nó
[Allah]dẫn những kẻ thiếu niềm tin đi lạc lối: họ làm cho nó là có thể cho phép trong một năm và cấm nó [chỉ là sự tiện lợi của họ] trong năm sau để lảng tránh thời gian của những gì Chúa trời đã cấm, vì thế họ làm có thể những gì mà Allah đã cấm [đánh lộn trong những tháng bị cấm], và cấm những gì Allah đã làm thành có thể [đánh lộn trong các tháng khác]. Và [năm đó] thời gian đã trở về con đường nó đã từng có từ ngày Chúa trời tạo ra Trời và Đất [Các tháng nhuận kể từ khi tạo ra Trời và Đất tất cả đã bị hủy bỏ (làm tròn tới nguyên năm)]. Một năm là mười hai tháng, bốn trong đó bị cấm, ba tháng kế tiếp nhau: [Dhu al-Qi'dah]và [Dhu al-Hijjah]và [Muharram]; và [Rajab]của Mudar nằm giữa [Jumada]và [Sha'aban] . [[2]]
Ba tháng bị cấm kế tiếp nhau mà Muhammad đề cập (các tháng trong đó các trận chiến bị cấm) là
[Dhu al-Qi'dah](/w/index.php?title=Dhu_al-Qi%27dah&action=edit&redlink=1), [Dhu al-Hijjah](/w/index.php?title=Dhu_al-Hijjah&action=edit&redlink=1), [Muharram](/w/index.php?title=Muharram&action=edit&redlink=1), vì thế loại bỏ tháng nhuận trước tháng Muharram. Tháng bị cấm đơn lẻ là [Rajab](/w/index.php?title=Rajab&action=edit&redlink=1). Các tháng này được coi là bị cấm cả trong lịch Hồi giáo mới lẫn trong lịch tà giáo Mecca cũ, mặc dù việc họ có duy trì tình trạng "bị cấm" của họ sau sự xâm chiếm [Mecca](/wiki/Mecca) hay không vẫn còn là vấn đề đang tranh cãi giữa các học giả Hồi giáo [. [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c)]
Do số lượng và vị trí của các tháng nhuận trong khoảng từ năm 1 AH tới năm 10 AH là không chắc chắn, nên các ngày tháng trong lịch phương tây nói chung trích dẫn các sự kiện quan trọng trong thế giới Hồi giáo thời kỳ đầu như
[Hijra](/wiki/Hijra_(H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o)), [trận chiến Badr](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_chi%E1%BA%BFn_Badr&action=edit&redlink=1), [trận chiến Uhud](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_chi%E1%BA%BFn_Uhud&action=edit&redlink=1) và [trận chiến đường hào](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_chi%E1%BA%BFn_%C4%91%C6%B0%E1%BB%9Dng_h%C3%A0o&action=edit&redlink=1), nên xem xét với sự cẩn trọng do chúng có thể có sai số khoảng 1-3 tháng âm lịch.
## Tháng[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o&action=edit§ion=4)]
Các tháng Hồi giáo được đặt tên như sau:
[[3]](#cite_note-3) [Muharram](/w/index.php?title=Muharram&action=edit&redlink=1)محرّم (hay Muḥarram al Ḥaram) [Safar](/w/index.php?title=Safar&action=edit&redlink=1)صفر (hay Ṣafar al Muzaffar) [Rabi' al-awwal](/w/index.php?title=Rabi%27_al-awwal&action=edit&redlink=1)(Rabī' I) ربيع الأول [Rabi' al-thani](/w/index.php?title=Rabi%27_al-thani&action=edit&redlink=1)(hay Rabī' al Thānī hoặc Rabī' al-Akhir) (Rabī' II) ربيع الآخر أو ربيع الثاني [Jumada al-awwal](/w/index.php?title=Jumada_al-awwal&action=edit&redlink=1)(Jumādā I) جمادى الاولى [Jumada al-thani](/w/index.php?title=Jumada_al-thani&action=edit&redlink=1)(hay Jumādā al-akhir) (Jumādā II) جمادى الآخر أو جمادى الثاني [Rajab](/w/index.php?title=Rajab&action=edit&redlink=1)رجب (hay Rajab al Murajab) [Sha'aban](/w/index.php?title=Sha%27aban&action=edit&redlink=1)شعبان (hay Sha'abān al Moazam) [Ramadan](/w/index.php?title=Ramadan_(th%C3%A1ng)&action=edit&redlink=1)رمضان (hay Ramzān, dạng dài: Ramaḍān al Mubarak) [Shawwal](/w/index.php?title=Shawwal&action=edit&redlink=1)شوّال (hay Shawwal al Mukarram) [Dhu al-Qi'dah](/w/index.php?title=Dhu_al-Qi%27dah&action=edit&redlink=1)ذو القعدة [Dhu al-Hijjah](/w/index.php?title=Dhu_al-Hijjah&action=edit&redlink=1)ذو الحجة
Trong tất cả các tháng của lịch Hồi giáo,
[Ramaḍān](/w/index.php?title=Ramadan_(th%C3%A1ng)&action=edit&redlink=1) là quan trọng nhất. Các giáo dân Hồi giáo cần phải kiêng khem ăn uống và quan hệ tình dục trong thời gian ban ngày của tháng này.
## Ngày trong tuần[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o&action=edit§ion=5)]
Trong
[tiếng Ả Rập](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_%E1%BA%A2_R%E1%BA%ADp), cũng như trong [tiếng Do Thái](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Hebrew), "ngày thứ nhất" của tuần tương ứng với Chủ nhật của tuần trong dương lịch. Các ngày của lịch Hồi giáo và Do Thái bắt đầu vào lúc hoàng hôn (từ đây hiểu theo nghĩa là thời điểm khi mặt trời lặn), trong khi ngày của lịch Kitô giáo trung cổ và dương lịch ngày nay bắt đầu từ nửa đêm Những người Hồi giáo tập hợp lại để cầu nguyện tại [4] [nhà thờ Hồi giáo](/wiki/Th%C3%A1nh_%C4%91%C6%B0%E1%BB%9Dng_H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o)vào giữa trưa trong "ngày tụ họp", tương ứng với ngày thứ Sáu. Vì thế "ngày tụ họp" thường được coi là ngày nghỉ trong tuần, nên ngày kế tiếp (tương ứng với thứ Bảy), thường được coi là ngày đầu tiên của tuần làm việc.
- yaum al-ahad يوم الأحد (ngày thứ nhất - Chủ nhật) (
[Urdu](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Urdu), Itwaar اتوار) (Ba Tư: Yek-Shanbeh یکشنبه) ("yaum يوم" có nghĩa là ngày)
- yaum al-ithnayn يوم الإثنين (ngày thứ hai - thứ Hai) (Urdu, Pîr پير) (Ba Tư: Do-Shanbeh, دوشنبه)
- yaum ath-thulaathaa' يوم الثُّلَاثاء (ngày thứ ba - thứ Ba) (Urdu, Mangl منگل) (Ba Tư: Seh-Shanbeh, سه شنبه)
- yaum al-arbia`aa' يوم الأَرْبِعاء (ngày thứ tư - thứ Tư) (Urdu, Budh بدھ) (Ba Tư: Chahar-Shanbeh, چهارشنبه)
- yaum al-khamis يوم الخَمِيس (ngày thứ năm - thứ Năm) (Urdu, Jumahraat جمعرات) (Ba Tư: Panj-Shanbeh, پنجشنبه)
- yaum al-jumu`a يوم الجُمُعَة (ngày tụ họp - thứ Sáu) (Urdu, Jumah جمعہ) (Ba Tư: Jom'eh, جمعه or Adineh آدينه)
- yaum as-sabt يوم السَّبْت (ngày xaba - thứ Bảy) (Urdu, Saneechar/Hafta ہفتہ) (Ba Tư: Shanbeh, شنبه)
## Đánh số năm[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o&action=edit§ion=6)]
Theo truyền thuyết Hồi giáo,
[Abraha](/w/index.php?title=Abraha&action=edit&redlink=1), thống đốc của [Yemen](/wiki/Yemen) (khi đó là một tỉnh của [Vương quốc Aksum](/w/index.php?title=V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Aksum&action=edit&redlink=1) Kitô giáo tại [Ethiopia](/wiki/Ethiopia)), đã cố gắng phá hủy [Kaaba](/wiki/Kaaba) bằng một lực lượng quân đội, bao gồm cả lực lượng [tượng binh](/wiki/Voi). Mặc dù cuộc tấn công không thành công, nhưng do tập quán đặt tên năm theo sự kiện chính xảy ra trong năm đó, nên năm đó được biết đến như là * (عام الفيل, `Âm al-Fîl), cũng là năm mà Muhammad sinh ra năm Voi* . (Xem [[5]](#cite_note-Hajjah-5) [surat](/w/index.php?title=Sura&action=edit&redlink=1) [al-Fil](/w/index.php?title=Al-Fil&action=edit&redlink=1).). Mặc dù phần lớn những người Hồi giáo đều coi nó là khoảng năm 570 trong lịch phương tây, nhưng một số ít vẫn coi nó như là năm 571. Các năm muộn hơn được đánh số từ *năm Voi*, kể cả cho các năm của âm dương lịch tiền Hồi giáo, loại âm dương lịch được Muhammad dùng trước khi ông ngăn cấm việc chèn các tháng nhuận lẫn một vài năm đầu của âm lịch được tạo ra từ sự cấm đoán đó. Năm 638 (17 AH), khaliph thứ hai [Umar](/wiki/Omar_bin_Khattab)đã bắt đầu đánh số các năm của lịch Hồi giáo từ năm diễn ra [Hijra](/wiki/Hijra_(H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o)), được đề lùi ngày tháng như là năm 1 AH. Ngày đầu tiên của tháng đầu tiên (1 Muharram) của năm Hồi giáo đón trước này, nghĩa là, sau khi loại bỏ mọi tháng nhuận trong khoảng từ Hijra tới khi có ngăn cấm của Muhammad về chúng (khoảng 9-10 năm sau), tương ứng với ngày [16 tháng 7](/wiki/16_th%C3%A1ng_7)năm [622](/wiki/622)(việc di cư thực tế diễn ra trong tháng 9) . Việc sử dụng có chứng thực lần đầu tiên còn sót lại của lịch Hijri là trên một tờ [[1]](#cite_note-WH-1) [giấy cói](/wiki/Gi%E1%BA%A5y_c%C3%B3i)từ [Ai Cập](/wiki/Ai_C%E1%BA%ADp)năm 22 AH (Xem [PERF 558](/w/index.php?title=PERF_558&action=edit&redlink=1)).
Theo thời điểm tới
[Medina](/wiki/Medina) của [Muhammad](/wiki/Muhammad) sau sự kiện [Hijra](/wiki/Hijra_(H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o)) của ông từ [Mecca](/wiki/Mecca), những người đồng hành cùng ông đã đặt tên cho năm đó như là năm đầu tiên của họ. Đây là một thực tiễn của người ta vào thời kỳ đó trong việc khởi đầu lịch của mình bằng một sự kiện nhất định.
Sự đi tới Medina của Muhammad là thắng lợi đầu tiên cho người Hồi giáo. Lần đầu tiên những người Hồi giáo đã giành được quyền điều hành đất nước dựa trên các giáo huấn Hồi giáo do chính Muhammad hướng dẫn. Điều này là tự nhiên để những người Hồi giáo vào thời gian đó đặt tên cho năm đi tới Medina của Muhammad như là năm đầu tiên. Hành động này không bị Muhammad ngăn cấm và họ tiếp tục tính toán và đếm các năm của mình kể từ năm diễn ra Hijra trở đi.
Trong năm 17 AH,
[Abu-Musa al-Asha'ari](/w/index.php?title=Abu-Musa_al-Asha%27ari&action=edit&redlink=1), một trong các quan chức của vị khalip thứ hai (Umar) tại [Basrah](/wiki/Basrah), tấu trình rằng một bức thư của Umar đến chỗ của ông mà không đề ngày tháng. Tấu trình này đã kích thích Umar trong việc giới thiệu một hệ thống lịch cho người Hồi giáo. Umar mời những người có danh tiếng đương thời, như [Ali](/wiki/Ali_bin_Abu_Talib), đến họp bàn để ghi nhận quan điểm của họ về loại lịch phù hợp cho người Hồi giáo. Một số người đề nghị sử dụng lịch Messiah [ là loại lịch đã được một số người sử dụng vào thời gian đó. Một số người đề xuất việc sử dụng ngày sinh của Muhammad như là khởi đầu của lịch. Tất cả các đề xuất này đều bị bác bỏ do ngày tháng khởi đầu của cả hai hệ thống lịch đều khá mơ hồ. [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c)]
Người ta khi đó cho rằng lịch Hồi giáo nên khởi đầu vào một ngày rõ ràng, và ngày đó phải được nhiều người biết đến. Đã có gợi ý cho rằng nên khởi đầu ngày tháng vào ngày mất của Muhammad, và một số khác gợi ý nên bắt đầu bằng ngày tới Medina của Muhammad. Umar chọn ngày khởi đầu của lịch bằng ngày đến Medina của Muhammad, không phải chỉ do nó là sự kiện rất có ý nghĩa và mọi người Hồi giáo vào thời gian đó đều biết tới, mà quan trọng hơn, là những người đồng hành cùng Muhammad đã khởi đầu lịch của họ từ ngày đó, ngoài mọi tập quán.
Vấn đề thứ hai cần phải quyết định là tháng đầu tiên trong lịch là tháng nào. Một số gợi ý về tháng
[Ramadan](/wiki/Ramadan) còn một số khác gợi ý về tháng [Rajab](/w/index.php?title=Rajab&action=edit&redlink=1) do nó là tháng được [người Ả Rập](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_%E1%BA%A2_R%E1%BA%ADp) ca ngợi nhiều nhất trước khi Hồi giáo xuất hiện. [Uthman Ibn Affan](/wiki/Othman_bin_Affan) gợi ý nên khởi đầu lịch bằng tháng [Muharram](/w/index.php?title=Muharram&action=edit&redlink=1), do nó đã là tập quán của người Ả Rập vào thời gian đó trong việc khởi đầu năm của họ bằng tháng này, sau khi những người hành hương trở về từ [Hajj](/wiki/Hajj) (cuộc hành hương tới Mecca) của họ. Gợi ý này được tất cả những người tham dự cuộc họp chấp nhận.
Vì thế, lịch Hồi giáo bắt đầu từ tháng Muharram trong năm Muhammad tới thành phố Medina, và do sự kiện Hijra nên lịch cũng được gọi là lịch Hijra
. [6]
## Tính toán thiên văn[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o&action=edit§ion=7)]
Lịch Hồi giáo không nên đồng nhất hóa với khái niệm
[âm lịch](/wiki/%C3%82m_l%E1%BB%8Bch). Âm lịch dựa trên năm có 12 tháng, được bổ sung sao cho nó chứa trung bình khoảng 354,367 ngày. Mỗi tháng âm lịch bắt đầu vào thời gian của "giao hội" tháng, nghĩa là khi Mặt Trăng nằm trên đường thẳng giữa Trái Đất và Mặt Trời. Mỗi tháng được định nghĩa như là khoảng thời gia trung bình trong sự quay của Mặt Trăng quanh Trái Đất (29,530588... ngày). Theo quy ước, các tháng 30 ngày và 29 ngày kế tiếp lẫn nhau, làm cho hai tháng kế tiếp nhau có tổng cộng 59 ngày. Điều này làm cho sự dao động thời gian của tháng chỉ là khoảng 44 phút để tính toán tiếp, nó sẽ bổ sung đủ cho 1 ngày (24 giờ) trong vòng 2,73 năm. Để giải quyết số dư này, chỉ cần thêm 1 ngày sau mỗi chu kỳ 3 năm vào âm lịch, tương tự như cách mà [lịch Gregory](/wiki/L%E1%BB%8Bch_Gregory) đang làm sau mỗi bốn năm . Các chi tiết kỹ thuật để điều chỉnh được miêu tả trong đoạn về [7] [Lịch Hồi giáo dạng bảng](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o_d%E1%BA%A1ng_b%E1%BA%A3ng&action=edit&redlink=1)dưới đây và trong bài viết cùng tên trong Wikipedia.
Tuy nhiên, lịch Hồi giáo lại dựa trên một bộ các quy ước khác hẳn
Mỗi quốc gia Hồi giáo công bố lịch của mình dựa trên quan sát trực tiếp của chính mình về thời điểm trăng mới (hoặc nếu thất bại, phải chờ đợi cho đủ 30 ngày) trước khi tuyên bố sự bắt đầu của tháng mới trên lãnh thổ của mình. [8]
Nhưng trăng lưỡi liềm chỉ có thể nhìn thấy sau khoảng 15-18 giờ kể từ thời điểm giao hội và lệ thuộc vào sự hiện hữu của một loạt các điều kiện tốt liên quan tới thời tiết, thời gian, vị trí địa lý cũng như một loạt các tham biến thiên văn khác
. Kết quả là sự khởi đầu mỗi tháng là khác nhau giữa các quốc gia Hồi giáo và thông tin do lịch cung cấp không vượt quá tháng hiện hành. [9]
Nếu như lịch Hồi giáo được tạo ra bằng các tính toán thiên văn thì người Hồi giáo trong toàn thế giới Hồi giáo có thể sử dụng nó để đạt được các nhu cầu của họ, giống như cách thức sử dụng lịch Gregory ngày nay. Nhưng ở đây có các quan điểm rất khác nhau về việc điều này có hợp pháp hay không
[[10]](#cite_note-10)
Phần lớn các nhà thần học phản đối việc sử dụng các tính toán trên mặt đất do điều này có thể không phù hợp với khuyến cáo của Sứ giả (Muhammad) về quan sát trăng mới cho các tháng Ramadan và Shawwal nhằm xác định sự khởi đầu của các tháng này
. [11]
Nhưng do ở đây không có cấm đoán nào đối với việc sử dụng các tính toán thiên văn trong
[Qur’an](/wiki/Qur%E2%80%99an) (kinh Coran), một số nhà luật học nhìn thấy ở đây không có mâu thuẫn nào giữa các giáo huấn của Sứ giả và việc sử dụng các tính toán để xác định khởi đầu của tháng âm lịch . Họ cho rằng khuyến cáo của Sứ giả chỉ đơn thuần thích nghi với văn hóa của thời gian đó và không nên lẫn lộn với các hành vi tôn kính [12] [[13]](#cite_note-13) [[14]](#cite_note-14) . [[15]](#cite_note-15)
Vì thế, các nhà luật học Ahmad Muhammad Shakir và Yusuf al-Qaradawi đều tán thành việc sử dụng các tính toán để xác định khởi đầu của mọi tháng trong lịch Hồi giáo, tương ứng trong năm 1939 và 2004
[[16]](#cite_note-16) . Hội đồng luật học Hồi giáo Bắc Mỹ ("Fiqh Council of North America", FCNA) cũng làm như vậy năm 2006 [17] [[18]](#cite_note-18) và "Hội đồng châu Âu về [[19]](#cite_note-19) [Fatwa](/w/index.php?title=Fatw%C4%81&action=edit&redlink=1)và Nghiên cứu" (ECFR) năm 2007 . [[20]](#cite_note-20)
## Quan sát Hilāl, tính toán ngày tháng, ngày tháng không thống nhất giữa các khu vực[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o&action=edit§ion=8)]
Có ít nhất một vụ việc rắc rối đã ghi chép lại trong thế kỷ Hồi giáo đầu tiên
trong đó người Hồi giáo tại [21] [Medina](/wiki/Medina)và [al-Sham](/wiki/Al-Sham)ăn kiêng độc lập theo các quan sát tương ứng của họ về trăng lưỡi liềm ( *Hilāl*).
Mỗi tháng có hoặc là 29 hoặc là 30 ngày, nhưng thông thường không theo một trật tự có thể nhận thấy rõ. Theo truyền thống, ngày đầu tiên của mỗi tháng là ngày (bắt đầu từ hoàng hôn) của lần đầu tiên nhìn thấy trăng lưỡi liềm (
*) ngay sau hoàng hôn. Nếu như hilāl không quan sát được ngay lập tức sau ngày thứ 29 của tháng, hoặc là do mây ngăn trở việc nhìn thấy nó hoặc là do bầu trời phía tây vẫn còn quá sáng khi trăng lặn, thì ngày bắt đầu từ hoàng hôn đó là ngày thứ 30. Việc nhìn như vậy được thực hiện bởi một hay nhiều người đàn ông đáng tin cậy được ủy ban các thủ lĩnh Hồi giáo chứng thực. Việc xác định ngày có khả năng nhất mà hilāl nên được quan sát là động cơ thúc đẩy những người Hồi giáo quan tâm tới hilāl* [thiên văn](/wiki/Thi%C3%AAn_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc), điều này đặt các nước Hồi giáo vào hàng đầu về ngành khoa học này trong nhiều thế kỷ.
Thực tiễn truyền thống này vẫn còn được tuân theo ở một số nhỏ các phần trên thế giới, như
[Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99), [Pakistan](/wiki/Pakistan) và [Jordan](/wiki/Jordan). Tuy nhiên, trong phần lớn các quốc gia Hồi giáo thì các quy tắc thiên văn được tuân thủ, cho phép lịch được xác định trước, và nó lại không là tình huống có thể khi sử dụng phương pháp truyền thống. [Malaysia](/wiki/Malaysia), [Indonesia](/wiki/Indonesia) và một vài quốc gia khác bắt đầu mỗi tháng từ hoàng hôn vào ngày đầu tiên mà Mặt Trăng lặn ngay sau khi mặt trời lặn. Tại [Ai Cập](/wiki/Ai_C%E1%BA%ADp), tháng bắt đầu vào hoàng hôn ngày đầu tiên mà Mặt Trăng lặn nhiều nhất là 5 phút sau mặt trời.
Mặt Trăng lặn muộn hơn so với Mặt Trời theo chiều tăng dần lên đối với các khu vực xa hơn về phía tây, vì thế người Hồi giáo tại các quốc gia phía tây rất nhiều khả năng sẽ kỷ niệm một vài ngày lễ trọng một ngày sớm hơn so với người Hồi giáo tại các quốc gia phía đông.
### Lịch Umm al-Qura[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o&action=edit§ion=9)]
Lịch
[Umm al-Qura](/w/index.php?title=Umm_al-Qura&action=edit&redlink=1) chính thức của [Ả Rập Saudi](/wiki/%E1%BA%A2_R%E1%BA%ADp_Saudi) sử dụng phương pháp thiên văn khác biệt đáng kể cho tới những năm gần đây . Trước 1420 AH (trước ngày [22] [18 tháng 4](/wiki/18_th%C3%A1ng_4)năm [1999](/wiki/1999)), nếu như tuổi của trăng vào lúc hoàng hôn tại [Riyad](/w/index.php?title=Riyad&action=edit&redlink=1)là ít nhất 12 giờ, thì ngày *kết thúc*vào hoàng hôn đó là ngày đầu tiên của tháng. Điều này thường làm cho người dân Ả Rập Saudi kỷ niệm các ngày lễ trọng một hay thậm chí là hai ngày trước người Hồi giáo tại các quốc gia khác với dân cư chủ yếu là người Hồi giáo, bao gồm cả ngày cho lễ [Hajj](/wiki/Hajj), mà chỉ có thể được định ngày tháng sử dụng các ngày tháng Saudi do nó diễn ra tại Mecca là địa danh của quốc gia này hiện nay. Trong một năm thuộc thập niên 1380 AH (thập niên 1970), các quốc gia Hồi giáo khác nhau đã kết thúc sự ăn kiêng của tháng Ramadan trong 4 ngày kế tiếp nhau. Các lẽ hội trở thành thống nhất hơn bắt đầu từ năm 1420 AH. Trong giai đoạn 1420-1422 AH, nếu trăng lặn diễn ra sau hoàng hôn tại Mecca, thì ngày bắt đầu vào lúc hoàng hôn là ngày đầu tiên của tháng Saudi, về cơ bản là cùng một quy tắc được sử dụng tại Malaysia, Indonesia và các quốc gia khác (ngoại trừ những nơi còn áp dụng việc quan sát hilāl). Kể từ khi bắt đầu năm 1423 AH ( [16 tháng 3](/wiki/16_th%C3%A1ng_3)năm [2002](/wiki/2002)), quy tắc đã được làm cho dễ hiểu hơn một chút bằng cách yêu cầu giao hội địa tâm của Mặt Trời và Mặt Trăng diễn ra trước hoàng hôn, bổ sung thêm cho yêu cầu là trăng lặn diễn ra sau hoàng hôn tại Mecca. Điều này đảm bảo rằng Mặt Trăng đã di chuyển ngang qua mặt trời vào lúc hoàng hôn, thậm chí là ngay cả khi bầu trời còn quá sáng ngay trước lúc trăng lặn để thực sự nhìn thấy trăng lưỡi liềm. Nói một cách chặt chẽ thì lịch Umm al-Qura có ý định dành cho các mục đích dân sự mà thôi. Những người tạo ra nó nhận thức rất rõ ràng về thực tế rằng lần nhìn thấy thực sự đầu tiên của trăng lưỡi liềm (hilāl) có thể diễn ra 1-2 ngày sau ngày tính toán trong lịch Umm al-Qura. Kể từ năm 1419 AH (1998/99), một vài ủy ban quan sát hilāl chính thức đã được chính quyền Ả Rập Saudi lập ra để xác định thời điểm của lần nhìn thấy trăng lưỡi liềm đầu tiên khi bắt đầu mỗi tháng âm lịch. Tuy nhiên, giới hữu trách tôn giáo ở Ả Rập Saudi cũng cho phép lời chứng thực của các nhà quan sát ít kinh nghiệm hơn và vì thế thường thông báo việc nhìn thấy trăng lưỡi liềm vào ngày mà các nhà quan sát ít kinh nghiệm này có thể nhìn thấy trăng lưỡi liềm trong khi không có ủy ban chính thức nào có thể nhìn thấy trăng lưỡi liềm.
Đây là trường hợp đặc biệt cụ thể cho các ngày tháng quan trọng nhất trong lịch Hồi giáo - sự bắt đầu và kết thúc của tháng Ramadan (tháng ăn kiêng) và bắt đầu của tháng Dhu al-Hijja (tháng hành hương hàng năm tới Mecca). Nếu một cư dân Hồi giáo là nam giới (hai trong trường hợp kết thúc tháng Ramadan) nhìn thấy trăng mới vào ngày thứ 29 của tháng trước đó và nó được các giới hữu trách tôn giáo chấp nhận, thì tháng mới được điều chỉnh là đã tới, mặc dù lịch Umm al-Qura chính thức coi nó là ngày thứ 30 trước khi tháng mới bắt đầu. Điều này có thể làm thay đổi sự khởi đầu và/hoặc kết thúc của tháng ăn chay (nếu là tháng Ramadan) hay thời gian khởi đầu các cuộc hành hương tới Mecca (nếu là tháng Dhu al-Hijja). Điều này đôi khi xảy ra, với sự xảy ra gần đây nhất nằm trong năm 1428 AH (2007-2008), khi sự khởi đầu của các tháng Shawwal và Dhu al-Hijja diễn ra 1 ngày sớm hơn so với ngày tháng trong lịch Umm al-Qura chính thức.
Năm 2007,
[Hiệp hội Hồi giáo Bắc Mỹ](/w/index.php?title=Hi%E1%BB%87p_h%E1%BB%99i_H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o_B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9&action=edit&redlink=1), [hội đồng luật học Hồi giáo Bắc Mỹ](/w/index.php?title=H%E1%BB%99i_%C4%91%E1%BB%93ng_lu%E1%BA%ADt_h%E1%BB%8Dc_H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o_B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9&action=edit&redlink=1) và [ủy ban châu Âu về Fatwa và Nghiên cứu](/w/index.php?title=%E1%BB%A6y_ban_ch%C3%A2u_%C3%82u_v%E1%BB%81_Fatwa_v%C3%A0_Nghi%C3%AAn_c%E1%BB%A9u&action=edit&redlink=1) đã thông báo rằng kể từ nay trở đi họ sẽ dùng lịch dựa trên các tính toán, sử dụng cùng các tham biến như lịch Umm al-Qura, để xác định (trước) sự khởi đầu của mọi tháng âm lịch (và vì thế các ngày gắn liền với mọi sự tuân thủ tôn giáo) [[23]](#cite_note-23) . [24]
### Lịch Hồi giáo dạng bảng[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o&action=edit§ion=10)]
Tồn tại một biến thể của lịch Hồi giáo gọi là
[lịch Hồi giáo dạng bảng](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o_d%E1%BA%A1ng_b%E1%BA%A3ng&action=edit&redlink=1), trong đó các tháng được tính theo các quy tắc số học thay vì dựa trên quan sát hoặc tính toán thiên văn. Nó có chu kỳ 30 năm với 11 năm dài chứa 355 ngày và 19 năm ngắn chứa 354 ngày. Về dài hạn, độ chính xác của nó là 1 ngày trong khoảng 2.500 năm. Nó cũng có các dung sai khoảng từ ±1 tới ±2 ngày trong chu kỳ ngắn hạn.
### Thuật toán Kuwait[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o&action=edit§ion=11)] [Microsoft](/wiki/Microsoft) sử dụng "Kuwaiti algorithm" (thuật toán Kuwait) để chuyển đổi ngày tháng trong lịch Gregory thành ngày tháng trong lịch Hồi giáo. Microsoft tuyên bố rằng nó dựa trên phân tích thống kê các dữ liệu lịch sử từ [Kuwait](/wiki/Kuwait) nhưng trên thực tế nó là một biến thể của lịch Hồi giáo dạng bảng [25] . [[26]](#cite_note-26)
## Ngày tháng đáng chú ý[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o&action=edit§ion=12)]
Các ngày tháng quan trọng trong năm Hồi giáo (Hijri) là:
- 1 Muharram (
[Năm mới Hồi giáo](/wiki/N%C4%83m_m%E1%BB%9Bi_H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o))
- 10 Muharram (
[Ngày Ashurah](/w/index.php?title=Ng%C3%A0y_Ashurah&action=edit&redlink=1)) Ngày kỷ niệm [Moses](/wiki/Moses)và các [Con của Israel](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Israelit&action=edit&redlink=1)vượt qua [Hồng Hải](/wiki/Bi%E1%BB%83n_%C4%90%E1%BB%8F)và ngày tử vì đạo của [Husayn ibn Ali](/w/index.php?title=Husayn_ibn_Ali&action=edit&redlink=1)và những môn đồ của ông.
- 12 Rabi al Awal (
[Mawlid an Nabi](/w/index.php?title=Mawlid_an_Nabi&action=edit&redlink=1)đối với người Hồi giáo hệ phái Sunni)
- 17 Rabi al Awal (Mawlid an Nabi đối với người Hồi giáo phái Shia "
[Mười hai giáo trưởng](/w/index.php?title=M%C6%B0%E1%BB%9Di_hai_gi%C3%A1o_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng&action=edit&redlink=1)")
- 13 Rajab (Ngày sinh của
[Ali ibn Abi Talib](/wiki/Ali_bin_Abu_Talib).)
- 27 Rajab (Ngày
[Isra và Miraj](/w/index.php?title=Isra_v%C3%A0_Miraj&action=edit&redlink=1))
- 15 Sha'ban (Shab-e-Baraat, hay Đêm Tha thứ)
- 1 Ramadan (ngày ăn kiêng đầu tiên)
- 21 Ramadan (ngày tử vì đạo của
[Ali ibn Abi Talib](/wiki/Ali_bin_Abu_Talib))
- 27 Ramadan (Nuzul Al-Qur'an) (17 Ramadan ở
[Indonesia](/wiki/Indonesia)và [Malaysia](/wiki/Malaysia))
- Hạ tuần (10 ngày cuối) tháng Ramadan, bao gồm cả
[Laylat al-Qadr](/w/index.php?title=Laylat_al-Qadr&action=edit&redlink=1)
- 1 Shawwal (Lễ
[Eid al-Fitr](/wiki/Eid_al-Fitr))
- 8-10 Dhu al-Hijjah (Các nghi thức hành hương
[Hajj](/wiki/Hajj)ở [Mecca](/wiki/Mecca))
- 10 Dhu al-Hijjah (Lễ
[Eid al-Adha](/wiki/Eid_al-Adha))
- 18 Dhu al-Hijjah (Lễ
[Eid al-Ghadeer](/w/index.php?title=Eid_al-Ghadeer&action=edit&redlink=1))
## Tương quan hiện tại[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o&action=edit§ion=13)]
Để chuyển đổi một cách rất thô thiển, nhân số năm Hồi giáo với 0,97 và sau đó cộng thêm 622 để nhận được số năm Gregory. Năm Hồi giáo sẽ nằm hoàn toàn trong phạm vi năm Gregory với cùng một số chỉ năm là 20874. Năm Hồi giáo thứ 1429 diễn ra hoàn toàn trong năm 2008 của lịch Gregory. Các năm như thế diễn ra một lần trong mỗi chu kỳ khoảng 33 hay 34 năm Hồi giáo (32 hay 33 năm Gregory). Một số được liệt kê tại đây:
|
|Năm Hồi giáo trong năm Gregory
|
|Hồi giáo |
|Gregory |
|Chênh lệch
|1060||1650||590|
|1093||1682||589|
|1127||1715||588|
|1161||1748||587|
|1194||1780||586|
|1228||1813||585|
|1261||1845||584|
|1295||1878||583|
|1329||1911||582|
|1362||1943||581|
|1396||1976||580|
|1429||2008||579|
|1463||2041||578|
|1496||2073||577|
|1530||2106||576|
|1564||2139||575|
## Sử dụng[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o&veaction=edit&vesection=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o&action=edit§ion=14)]
Lịch Hồi giáo được sử dụng chủ yếu cho các mục đích
[tôn giáo](/wiki/T%C3%B4n_gi%C3%A1o), và đôi khi cũng được sử dụng cho các mục đích hành chính chính thức. Tuy nhiên, do bản chất của nó là một loại [âm lịch](/wiki/%C3%82m_l%E1%BB%8Bch) thuần túy, nên nó không thể sử dụng cho các mục đích nông nghiệp (mang tính chất theo mùa) và trong lịch sử thì các cộng đồng Hồi giáo cũng đã sử dụng các loại lịch khác cho mục đích này. [Lịch Ai Cập](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_Ai_C%E1%BA%ADp&action=edit&redlink=1) trước đây đã từng phổ biến rộng tại các quốc gia Hồi giáo và [lịch Iran](/wiki/L%E1%BB%8Bch_Iran) cũng như lịch Ottoman 1789 (dạng [lịch Julius](/wiki/L%E1%BB%8Bch_Julius) biến đổi) cũng đã được sử dụng trong nông nghiệp tại các quốc gia này. Các loại [dương lịch](/wiki/D%C6%B0%C6%A1ng_l%E1%BB%8Bch) địa phương này đã suy giảm tầm quan trọng với sự chấp nhận gần như phổ biến toàn cầu đối với lịch Gregory cho các mục đích dân sự. Hiện nạy Ả Rập Saudi là quốc gia Hồi giáo duy nhất còn sử dụng lịch Hồi giáo như là lịch cho hoạt động thường ngày của chính quyền . [27]
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o&veaction=edit&vesection=15) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o&action=edit§ion=15)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o&veaction=edit&vesection=16) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o&action=edit§ion=16)]
- ^
**a** [Watt W. Montgomery. “Hidjra”. Trong P.J. Bearman, Th. Bianquis,](#cite_ref-WH_1-1) **ă** [C.E. Bosworth](/w/index.php?title=Clifford_Edmund_Bosworth&action=edit&redlink=1), E. van Donzel và W.P. Heinrichs. *. Brill Academic Publishers. ISSN 1573-3912.* [Bách khoa toàn thư Hồi giáo](/w/index.php?title=B%C3%A1ch_khoa_to%C3%A0n_th%C6%B0_H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o&action=edit&redlink=1)trực tuyến [^](#cite_ref-2) [Sahih Muslim](/w/index.php?title=Sahih_Muslim&action=edit&redlink=1) **B. van Dalen; R.S. Humphreys; A.K.S Lambton** [^](#cite_ref-3) *và ctv.*. “Tarikh”. Trong P.J. Bearman, Th. Bianquis, [C.E. Bosworth](/w/index.php?title=Clifford_Edmund_Bosworth&action=edit&redlink=1), E. van Donzel và W.P. Heinrichs. *. Brill Academic Publishers. ISSN 1573-3912.* [Bách khoa toàn thư Hồi giáo](/w/index.php?title=B%C3%A1ch_khoa_to%C3%A0n_th%C6%B0_H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o&action=edit&redlink=1)trực tuyến **Trawicky (2000) trang 232** [^](#cite_ref-4) **Hajjah Adil., Amina, "** [^](#cite_ref-Hajjah_5-0) *Prophet Muhammad (PBUH)*", ISCA, 1-6-2002, [ISBN 1-930409-11-7](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1930409117) [^](#cite_ref-6) [Appreciating Islamic History](http://www.muis.gov.sg/cms/uploadedFiles/PortalSG/Community/Khutbah/E08Jan11%20-%20Appreciating%20Islamic%20History.doc)(tài liệu dạng Microsoft Word, 569 KB) **Emile Biémont, Rythmes du temps, Astronomie et calendriers, De Borck, 2000, 393 trang.** [^](#cite_ref-7) [^](#cite_ref-8) [Khalid Chraibi: Issues in the Islamic Calendar, Tabsir.net](http://tabsir.net/?p=633#more-633) **Karim Meziane et Nidhal Guessoum: La visibilité du croissant lunaire et le ramadan, La Recherche, số 316, tháng 1 năm 1999, trang 66-71** [^](#cite_ref-9) **Allal el Fassi: "Aljawab assahih wannass-hi al-khaliss ‘an nazilati fas wama yata’allaqo bimabda-i acchouhouri al-islamiyati al-arabiyah", "[...] và sự khởi đầu của các tháng Ả Rập Hồi giáo", báo cáo được chuẩn bị theo yêu cầu của Quốc vương Hassan II của Morocco, Rabat, 1965 (36 trang), không có chỉ dẫn về người biên tập** [^](#cite_ref-10) **Muhammad Mutawalla al-Shaârawi: Fiqh al-halal wal haram (Ahmad Azzaâbi biên tập), Dar al-Qalam, Beyrouth, 2000, trang 88** [^](#cite_ref-11) [^](#cite_ref-12) [Abderrahman al-Haj: "Chuyên gia luật học Hồi giáo (faqih), chính trị gia và sự xác định các tháng âm lịch" (tiếng Ả Rập)](http://www.islamonline.net/Arabic/contemporary/2003/10/article03.shtml) **Allal el Fassi: "Aljawab assahih...".** [^](#cite_ref-13) **Triều đại nhà Fatimid ở Ai Cập đã sử dụng lịch tính toán trước dạng bảng trong một thời kỳ trên 2 thế kỷ, trong khoảng từ thế kỷ 10 tới thế kỷ 12, trước khi sự thay đổi chế độ chính trị phục hồi lại thủ tục quan sát trăng mới.** [^](#cite_ref-14) [^](#cite_ref-15) [Helmer Aslaksen: Lịch Hồi giáo](http://www.math.nus.edu.sg/aslaksen/calendar/islamic.html) [^](#cite_ref-16) [Ahmad Shakir: "Sự khởi đầu của các tháng Ả Rập … hợp pháp hay không khi dùng các tính toán thiên văn xác định nó?" (xuất bản bằng tiếng Ả Rập năm 1939) tái bản trong nhật báo tiếng Ả Rập "Al-Madina", 13-10-2006 (số 15878)](http://ahmadmuhammadshakir.blogspot.com/) [^](#cite_ref-17) [Yusuf al-Qaradawi: "Các tính toán thiên văn và xác định khởi đầu các tháng" (tiếng Ả Rập)](http://www.islamonline.net/Arabic/contemporary/2004/10/article01b.shtml) [^](#cite_ref-18) [Hội đồng luật học Hồi giáo Bắc Mỹ: Âm lịch Hồi giáo](http://www.fiqhcouncil.org/Default.aspx?tabid=55) [^](#cite_ref-19) [Zulfikar Ali Shah, Các tính toán thiên văn: Thảo luận luật học](http://www.icbwayland.org/include/CalculationsFiqhPosition.pdf) [^](#cite_ref-20) [Trung tâm Hồi giáo Boston, Wayland](http://www.icbwayland.org/include/MoonsightingDecisionWeb.pdf) [^](#cite_ref-21) [Sunan al-Tirmidhi](/w/index.php?title=Sunan_al-Tirmidhi&action=edit&redlink=1) [^](#cite_ref-22) [Crescent sighting using the Uml al Qura calendar in Saudi Arabia](http://www.icoproject.org/pdf/khan_2001.pdf), pdf file, 268 KB [^](#cite_ref-23) [Ramadan and Eid announcement by the Fiqh Council of North America (revised)](http://progmuslim.meetup.com/14/messages/boards/thread/3449676) [^](#cite_ref-24) [Khalid Chraibi: Can the Umm al Qura calendar serve as a global Islamic calendar?](http://tabsir.net/?p=621#more-621) [^](#cite_ref-25) [Ngày tháng Hijri trong SQL Server 2000](http://www.microsoft.com/globaldev/DrIntl/columns/002/default.mspx#EAD) [^](#cite_ref-26) ["Thuật toán Kuwait"](http://www.phys.uu.nl/~vgent/islam/islam_tabcal.htm#kuwait)(Robert van Gent) **Glassé Cyril (2001).** [^](#cite_ref-27) *The New Encyclopedia of Islam*, trang 98-99. Rowman Altamira. [ISBN 0-7591-0190-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0759101906).
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o&veaction=edit&vesection=17) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o&action=edit§ion=17)] [Website moonsighting.com](http://www.moonsighting.com) [Helmer Aslaksen: Lịch Hồi giáo](http://www.math.nus.edu.sg/aslaksen/calendar/islamic.shtml) [Moonsighting.com: Một vài bài chọn lọc về lịch Hồi giáo](http://www.moonsighting.com/articles.html) [Dự án quan sát trăng lưỡi liềm Hồi giáo (ICOP): Một vài bài chọn lọc về lịch Hồi giáo](http://www.icoproject.org/paper.html) [Mohammad Ilyas: Tiêu chuẩn khả năng nhìn thấy của lưỡi liềm trăng và lịch Hồi giáo](http://www.icoproject.org/pdf/ilyas_1994.pdf) [Mohamed Odeh: Hệ thống xác định ngày tháng Saudi thực tế](http://www.icoproject.org/sau.html) [van Gent: Lịch Umm al-Qura ở Ả Rập Saudi](http://www.phys.uu.nl/~vgent/islam/ummalqura.htm) [van Gent: Dự báo lần nhìn thấy đầu tiên của trăng lưỡi liềm](http://www.phys.uu.nl/~vgent/islam/islam_lunvis.htm) [van Gent: Thư tịch nhìn thấy Hilal với các liên kết](http://www.phys.uu.nl/~vgent/islam/bibl_hilal.htm) [Ahmad Shakir: "Sự khởi đầu các tháng Ả Rập … hợp pháp hay không trong việc xác định nó bằng tính toán thiên văn?" (xuất bản bằng tiếng Ả Rập năm 1939), tái bản trong nhật báo "Al-Madina", 13-10-2006 (số 15878)](http://ahmadmuhammadshakir.blogspot.com/) [Yusuf al-Qaradawi: "Tính toán thiên văn và xác định khởi đầu các tháng" (tiếng Ả Rập)](http://www.islamonline.net/Arabic/contemporary/2004/10/article01b.shtml) [Abderrahman al-Haj: " Chuyên gia luật học Hồi giáo (faqih), chính trị gia và sự xác định các tháng âm lịch" (tiếng Ả Rập)](http://www.islamonline.net/Arabic/contemporary/2003/10/article03.shtml) [Hội đồng luật học Hồi giáo Bắc Mỹ: Quyết định về âm lịch Hồi giáo năm 2006](http://www.fiqhcouncil.org/Default.aspx?tabid=55) [Trung tâm Hồi giáo Boston, Wayland: Các văn bản quyết định về quan sát trăng](http://www.icbwayland.org/include/MoonsightingDecisionWeb.pdf) [Zulfikar Ali Shah: Tính toán thiên văn: thảo luận luật học Hồi giáo](http://www.icbwayland.org/include/CalculationsFiqhPosition.pdf) [Khalid Chraibi: Các vấn đề trong lịch Hồi giáo, Tabsir.net](http://tabsir.net/?p=633#more-633) [Khalid Chraibi: Về lịch Hồi giáo toàn cầu, SaudiDebate.com](http://www.islamic-calendar.blogspot.com/) [Khalid Chraibi: Lịch Umm al Qura có thể phục vụ như lịch Hồi giáo toàn cầu không? Tabsir.net](http://tabsir.net/?p=621#more-621) [Các thủ tục quan sát trăng mới theo quốc gia](http://www.moonsighting.com/methods.html) [Quan sát trăng mới cho tháng Ramadan năm 1428 AH theo quốc gia](http://www.moonsighting.com/1428rmd.html) [Quan sát trăng mới cho tháng Shawwal năm 1428 AH theo quốc gia](http://www.moonsighting.com/1428shw.html) [Lịch Gregory-Hijri](http://www.linkislam.net/calendar.htm) [Các tháng Hồi giáo - Tầm quan trọng và các tháng thiêng liêng](http://abdurrahman.org/hajj/index.html#islamicmonths) [Lịch Hijri](http://www.alavibohra.org./calendar.htm) [Lịch Mahdavia cho Bắc Mỹ](http://www.mahdavia.com/Calendar.htm) [Sự tương ứng giữa lịch Do Thái và lịch Hồi giáo, các tháng và ngày lễ (pdf)](http://www.alsadiqin.org/history/The%20Islamic%20Jewish%20Calendar.pdf)

X-Cache: cp1054 miss, cp1068 miss


markdown:
# Lịch sử địa chất Trái Đất
**Lịch sử địa chất Trái Đất** bắt đầu cách đây 4,567 tỷ năm khi các hành tinh trong [1] [hệ Mặt Trời](/wiki/H%E1%BB%87_M%E1%BA%B7t_Tr%E1%BB%9Di)được tạo ra từ [tinh vân mặt trời](/wiki/Tinh_v%C3%A2n_M%E1%BA%B7t_Tr%E1%BB%9Di), một khối bụi và khí có dạng đĩa còn lại sau sự hình thành của Mặt Trời. Ban đầu Trái Đất ở dạng nóng chảy, lớp ngoài cùng của [Trái Đất](/wiki/Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t)nguội dần và tạo thành [lớp vỏ](/wiki/L%E1%BB%9Bp_v%E1%BB%8F_(%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t))rắn khi nước bắt đầu tích tụ trong khí quyển. [Mặt Trăng](/wiki/M%E1%BA%B7t_Tr%C4%83ng)hình thành ngay sau đó, có thể là do một vật thể có kích thước cỡ [Sao Hỏa](/wiki/Sao_H%E1%BB%8Fa)bằng khoảng 10% khối lượng Trái Đất, được gọi là [[2]](#cite_note-2) [Theia](/w/index.php?title=Giant_impact_hypothesis&action=edit&redlink=1), va chạm vào Trái Đất. Khối lượng của vật thể này nhập vào Trái Đất và một phần bị bắn ra ngoài không gian, nhưng vật liệu đủ nhiều để hình thành một vệ tinh có quỹ đạo. [[3]](#cite_note-3)
Hoạt động núi lửa và thoát khí tạo ra bầu khí quyển nguyên thủy.
[Hơi nước](/wiki/H%C6%A1i_n%C6%B0%E1%BB%9Bc)đặc lại được tăng cường bởi băng của [sao chổi](/wiki/Sao_ch%E1%BB%95i) [tạo ra các đại dương](/w/index.php?title=Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c_%C4%91%E1%BA%A1i_d%C6%B0%C6%A1ng&action=edit&redlink=1). Khi bề mặt bị biến đổi liên tục qua hàng trăm triệu năm với sự hình thành và vỡ ra của các lục địa. Các lục địa chuyển động trên bề mặt, đôi khi kết hợp với nhau tạo thành [[4]](#cite_note-4) [siêu lục địa](/wiki/Si%C3%AAu_l%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BB%8Ba). Cách đây khoảng 750 triệu năm , siêu lục địa đầu tiên là [[5]](#cite_note-ICS2008-5) [Rodinia](/wiki/Rodinia)bắt đầu tách ra. Các lục địa sau đó tái kết hợp để tạo thành [Pannotia](/wiki/Pannotia)cách đây 600–540 Ma, và cuối cùng là [[5]](#cite_note-ICS2008-5) [Pangaea](/wiki/Pangaea)tách ra cách đây 180 Ma . [[5]](#cite_note-ICS2008-5) Mô hình [[6]](#cite_note-6) [kỷ băng hà](/wiki/K%E1%BB%B7_b%C4%83ng_h%C3%A0)hiện tại bắt đầu cách đây khoảng 40 Ma , sau đó tăng cường trong suốt [[5]](#cite_note-ICS2008-5) [thế Pleistocen](/wiki/Th%E1%BA%BF_Pleistocen)khoảng 3 Ma . Các khu vực vùng cực đã trải qua nhiều chu kỳ băng hà và gian băng cứ mỗi 40.000–100.000 năm. [[5]](#cite_note-ICS2008-5) [Thời kỳ băng hà](/wiki/Th%E1%BB%9Di_k%E1%BB%B3_b%C4%83ng_h%C3%A0)của [kỷ băng hà hiện tại](/w/index.php?title=B%C4%83ng_h%C3%A0_%C4%90%E1%BB%87_T%E1%BB%A9&action=edit&redlink=1)kết thúc cách đây khoảng 10.000 năm. [[7]](#cite_note-7)
Lịch sử địa chất của
[Trái Đất](/wiki/Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t) có thể phân tổng quát thành hai giai đoạn: [thời kỳ Tiền Cambri](/wiki/Th%E1%BB%9Di_k%E1%BB%B3_Ti%E1%BB%81n_Cambri) và [liên đại Hiển Sinh](/wiki/Li%C3%AAn_%C4%91%E1%BA%A1i_Hi%E1%BB%83n_sinh).
## Mục lục
[1 Thời kỳ Tiền Cambri](#Th.E1.BB.9Di_k.E1.BB.B3_Ti.E1.BB.81n_Cambri) [2 Liên đại Hiển sinh](#Li.C3.AAn_.C4.91.E1.BA.A1i_Hi.E1.BB.83n_sinh) [2.1 Đại Cổ sinh](#.C4.90.E1.BA.A1i_C.E1.BB.95_sinh) [2.2 Đại Trung sinh](#.C4.90.E1.BA.A1i_Trung_sinh) [2.3 Đại Tân sinh](#.C4.90.E1.BA.A1i_T.C3.A2n_sinh)
-
[3 Xem thêm](#Xem_th.C3.AAm) [4 Tham khảo](#Tham_kh.E1.BA.A3o) [5 Liên kết ngoài](#Li.C3.AAn_k.E1.BA.BFt_ngo.C3.A0i)
## Thời kỳ Tiền Cambri[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t&action=edit§ion=1)]
Thời kỳ tiền Cambri chiếm gần 90% trong niên đại địa chất, kéo dài cách đây 4,6 tỉ năm đến đầu kỷ Cambri (khoảng 570
[Ma](/wiki/M%C3%AAga)) và bao gồm 3 [liên đại](/w/index.php?title=Li%C3%AAn_%C4%91%E1%BA%A1i&action=edit&redlink=1): Hỏa thành, Thái cổ và Nguyên sinh.
### Niên đại Hadean[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t&action=edit§ion=2)]
Trong suốt thời gian
[liên đại Hỏa Thành](/wiki/Li%C3%AAn_%C4%91%E1%BA%A1i_H%E1%BB%8Fa_th%C3%A0nh) (4,6–3,8 [Ga](/wiki/Ga_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng))), trong khi [hệ Mặt Trời](/wiki/H%E1%BB%87_M%E1%BA%B7t_Tr%E1%BB%9Di) đang hình thành, có thể trong đám mây bụi và khí lớn xung quanh mặt trời, được gọi là [đĩa bồi đắp](/w/index.php?title=%C4%90%C4%A9a_b%E1%BB%93i_%C4%91%E1%BA%AFp&action=edit&redlink=1). Liên đại Hỏa thành không được nhận biết một cách chính thức, nhưng về cơ bản nó đánh dấu thời kỳ trước khi có bất kỳ loại đá nào. Việc định tuổi zircon cổ nhất có tuổi khoảng 4400 Ma [[5]](#cite_note-ICS2008-5) - rất gần với thời gian giả thuyết về [8] [sự hình thành Trái Đất](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t#Ngu.E1.BB.93n_g.E1.BB.91c).
Trong suốt thời kỳ này,
[Cuộc dọi bom mạnh cuối cùng](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_d%E1%BB%8Di_bom_m%E1%BA%A1nh_cu%E1%BB%91i_c%C3%B9ng&action=edit&redlink=1) xuất hiện (khoảng 3.800 đến 4100 Ma) trong suốt thời gian mà một lượng lớn các hố thiên thạch được cho là đã được hình thành trên [Mặt Trăng](/wiki/M%E1%BA%B7t_Tr%C4%83ng), và ảnh hưởng lên [Trái Đất](/wiki/Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t), [Sao Thủy](/wiki/Sao_Th%E1%BB%A7y), [Sao Kim](/wiki/Sao_Kim), cũnh như [Sao Hỏa](/wiki/Sao_H%E1%BB%8Fa).
### Niên đại Archean[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t&action=edit§ion=3)]
Trái Đất vào thời
[Archean](/wiki/Li%C3%AAn_%C4%91%E1%BA%A1i_Th%C3%A1i_c%E1%BB%95) sớm (3,8-2,5 Ga) có thể có kiểu kiến tạo khác ngày nay. Trong suốt giai đoạn này, [vỏ Trái Đất](/wiki/L%E1%BB%9Bp_v%E1%BB%8F_(%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t)) lạnh đi và hình thành các đá và mảng lục địa. Các nhà khoa học nghĩ rằng do Trái Đất nóng hơn và hoạt động kiến tạo mạnh mẽ hơn so với hiện tại nên tốc độ hút chìm các vật liệu trở vào manti nhanh hơn. Điều này có thể ngăn việc hình thành các lục địa và nền cổ hóa cho đến khi [manti](/wiki/L%E1%BB%9Bp_ph%E1%BB%A7_(%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t)) nguội đi và sự đối lưu chậm lại. Các tranh luận khác cho rằng manti thạch quyển lục địa quá nổi để bị [hút chìm](/wiki/H%C3%BAt_ch%C3%ACm) và thiếu các đá Archean để thực hiện việc [bào mòn](/wiki/B%C3%B3c_m%C3%B2n) và các hoạt động [kiến tạo](/wiki/Ki%E1%BA%BFn_t%E1%BA%A1o).
Ngược lại với
[Proterozoic](/wiki/Li%C3%AAn_%C4%91%E1%BA%A1i_Nguy%C3%AAn_sinh), các đá Archean thường là các trầm tích nước sâu bị biến chất cao, như các đá trầm tích [graywacke](/w/index.php?title=Graywacke&action=edit&redlink=1), [đá bùn](/wiki/%C4%90%C3%A1_b%C3%B9n), trầm tích núi lửa, và [thành hệ sắt dải](/w/index.php?title=Th%C3%A0nh_h%E1%BB%87_s%E1%BA%AFt_d%E1%BA%A3i&action=edit&redlink=1). [Greenstone belt](/w/index.php?title=Greenstone_belt&action=edit&redlink=1) là các hệ tầng tuổi Archean đặc trưng bao gồm sự luân phiên các đá biến chất cấp cao thấp và cao. Các đá biến chất cấp cao có nguồn gốc từ [cung đảo núi lửa](/wiki/Cung_n%C3%BAi_l%E1%BB%ADa), trong khi các đá biến chất cấp thấp đặc trưng cho các trầm tích biển sâu bị bào mòn từ các cung đảo núi lửa xung quanh và tích tụ trong [bồn trước cung](/w/index.php?title=B%E1%BB%93n_tr%C6%B0%E1%BB%9Bc_cung&action=edit&redlink=1). [[9]](#cite_note-9)
### Niên đại Proterozoic[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t&action=edit§ion=4)]
Các dấu vết địa chất của liên đại Nguyên Sinh tốt hơn nhiều so với liên đại
[liên đại Thái Cổ](/wiki/Li%C3%AAn_%C4%91%E1%BA%A1i_Th%C3%A1i_c%E1%BB%95) trước đó. Liên đại Nguyên Sinh được đặc trưng bằng các [địa tầng](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_t%E1%BA%A7ng) có nguồn gốc [biển thềm lục địa](/w/index.php?title=Bi%E1%BB%83n_th%E1%BB%81m_l%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BB%8Ba&action=edit&redlink=1) nông trải rộng; ngoài ra, phần nhiều trong số các loại đá này ít bị [biến chất](/wiki/%C4%90%C3%A1_bi%E1%BA%BFn_ch%E1%BA%A5t) hơn so với các loại đá thời kỳ Thái Cổ . Nghiên cứu các loại đá này chỉ ra rằng đặc trưng nổi bật của liên đại này là sự lớn dần lên của [10] [lục địa](/wiki/L%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BB%8Ba)khá nhanh và có quy mô lớn (là duy nhất trong liên đại Nguyên Sinh), các [chu kỳ siêu lục địa](/w/index.php?title=Chu_k%E1%BB%B3_si%C3%AAu_l%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BB%8Ba&action=edit&redlink=1)và các hoạt động [kiến tạo sơn](/wiki/Ki%E1%BA%BFn_t%E1%BA%A1o_s%C6%A1n)hiện đại hoàn toàn . [[11]](#cite_note-11)
Các sự kiện băng hà hóa đã bắt đầu diễn ra trong liên đại Nguyên Sinh; một trong số đó bắt đầu chỉ ngay sau khi liên đại này bắt đầu, trong khi có ít nhất 4 sự kiện như thế diễn ra trong đại Tân Nguyên Sinh, đạt tới đỉnh cao với "quả cầu tuyết Trái Đất" của
[băng hà Varangia](/w/index.php?title=B%C4%83ng_h%C3%A0_Varangia&action=edit&redlink=1) . [12]
## Liên đại Hiển sinh[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t&action=edit§ion=5)]
Trong thời kỳ này, các
[lục địa](/wiki/L%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BB%8Ba) trôi dạt lại gần nhau, sau đó tập hợp lại thành một khối đất duy nhất có tên gọi là [Pangaea](/wiki/Pangaea) để rồi sau đó lại chia cắt ra thành các vùng đất của các châu lục như ngày nay. Liên đại Hiển Sinh được chia thành ba [đại](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_(%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t)) — [đại Cổ Sinh](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_C%E1%BB%95_sinh), [đại Trung Sinh](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_Trung_sinh) và [đại Tân Sinh](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_T%C3%A2n_sinh).
### Đại Cổ sinh[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t&action=edit§ion=6)] **Đại cổ sinh** kéo dài từ khoảng 542 Ma đến khoảng 251 Ma [5] , được chia thành 6 [[5]](#cite_note-ICS2008-5) [kỷ](/wiki/K%E1%BB%B7_(%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t)). Đại Cổ sinh bắt đầu khi có sự chia tách của [siêu lục địa](/wiki/Si%C3%AAu_l%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BB%8Ba)gọi là [Rodinia](/wiki/Rodinia)và vào cuối của [thời kỳ băng hà](/wiki/Th%E1%BB%9Di_k%E1%BB%B3_b%C4%83ng_h%C3%A0)toàn cầu. (Xem [sự đóng băng Varanger](/wiki/K%E1%BB%B7_Cryogen)và [Quả cầu tuyết Trái Đất](/wiki/Qu%E1%BA%A3_c%E1%BA%A7u_tuy%E1%BA%BFt_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t)). Trong cả giai đoạn đầu của đại Cổ sinh, các khối đất đá của Trái Đất bị chia nhỏ thành một lượng đáng kể các lục địa tương đối nhỏ. Vào cuối đại này, các lục địa lại tập hợp lại cùng nhau thành một siêu lục địa mới gọi là [Pangea](/wiki/Pangaea), nó bao gồm phần lớn diện tích đất đai của Trái Đất.
#### Kỷ Cambri[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t&action=edit§ion=7)] **Kỷ Cambri** là một kỷ trong [niên đại địa chất](/wiki/Ni%C3%AAn_%C4%91%E1%BA%A1i_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t) bắt đầu vào khoảng 542 ± 1,0 Ma . Các [5] [lục địa](/wiki/L%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BB%8Ba)trong kỷ Cambri được cho là kết quả từ sự vỡ ra của [siêu lục địa](/wiki/Si%C3%AAu_l%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BB%8Ba)trong [đại Tân Nguyên Sinh](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_T%C3%A2n_Nguy%C3%AAn_Sinh)là [Pannotia](/wiki/Pannotia). Nước trong thời kỳ thuộc kỷ Cambri dường như là trải rộng và nông. Gondwana vẫn là siêu lục địa lớn nhất sau khi [Pannotia](/wiki/Pannotia)vỡ ra. Người ta cũng cho rằng [khí hậu](/wiki/Kh%C3%AD_h%E1%BA%ADu)thời kỳ này là nóng hơn một cách đáng kể so với thời gian trước đó, thời gian mà Trái Đất hứng chịu các [thời kỳ băng hà](/wiki/Th%E1%BB%9Di_k%E1%BB%B3_b%C4%83ng_h%C3%A0)mạnh đã được coi như là [sự đóng băng Varanger](/wiki/K%E1%BB%B7_Cryogen)(kỷ Thành băng). Bên cạnh đó đã không có sự đóng băng tại hai địa cực. Tỷ lệ [trôi dạt lục địa](/wiki/Tr%C3%B4i_d%E1%BA%A1t_l%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BB%8Ba)trong kỷ Cambri có thể là cao bất thường. [Laurentia](/wiki/Laurentia), [Baltica](/wiki/Baltica)và [Siberi](/wiki/Siberi_(l%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BB%8Ba))vẫn là các lục địa độc lập kể từ khi Pannotia vỡ ra. Gondwana bắt đầu trôi dạt về phía [cực Nam](/wiki/Nam_C%E1%BB%B1c). [Panthalassa](/wiki/Panthalassa)che phủ phần lớn Nam bán cầu, các đại dương nhỏ có [đại dương Proto-Tethys](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_d%C6%B0%C6%A1ng_Proto-Tethys), [đại dương Iapetus](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_d%C6%B0%C6%A1ng_Iapetus&action=edit&redlink=1)và [đại dương Khanty](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_d%C6%B0%C6%A1ng_Khanty&action=edit&redlink=1), tất cả chúng đều mở rộng trong thời gian này.
#### Kỷ Ordovic[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t&action=edit§ion=8)] **Kỷ Ordovic** bắt đầu vào thời điểm xảy ra [sự kiện tuyệt chủng Cambri-Ordovic](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_tuy%E1%BB%87t_ch%E1%BB%A7ng_Cambri-Ordovic&action=edit&redlink=1) vào khoảng 488,3 ± 1,7 Ma . Trong kỷ Ordovic thì mực nước biển là khá cao; trên thực tế trong thế Tremadoc thì biển lấn đất liền là mạnh nhất với các chứng cứ còn lưu lại dấu tích trong các lớp đá. [5]
Thời kỳ này thì các lục địa phía nam đã hợp lại thành một lục địa duy nhất, gọi là
[Gondwana](/wiki/Gondwana). Vào đầu kỷ Ordovic thì lục địa này nằm ở các vĩ độ gần xích đạo và dần dần trôi dạt xuống [Nam cực](/wiki/Nam_C%E1%BB%B1c). Thời kỳ Tiền Ordovic được cho là rất ấm, ít nhất là tại các vĩ độ thuộc miền nhiệt đới. Giống như Bắc Mỹ và [châu Âu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u), Gondwana chủ yếu được các biển nông bao bọc trong suốt kỷ Ordovic.Các vùng nước nông và trong suốt trên các [thềm lục địa](/wiki/Th%E1%BB%81m_l%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BB%8Ba) đã tạo điều kiện cho sự phát triển của các nhóm sinh vật có khả năng tích tụ [cacbonat canxi](/wiki/Canxi_cacbonat) trong lớp mai (vỏ) hay các phần cứng của chúng. Đại dương [Panthalassa](/wiki/Panthalassa) bao phủ phần lớn Bắc bán cầu, các đại dương/biển nhỏ khác như [Proto-Tethys](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_d%C6%B0%C6%A1ng_Proto-Tethys), [Paleo-Tethys](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_d%C6%B0%C6%A1ng_Paleo-Tethys), [Khanty](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_d%C6%B0%C6%A1ng_Khanty&action=edit&redlink=1) (chúng đã bị khép lại vào cuối kỷ Ordovic), [đại dương Iapetus](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_d%C6%B0%C6%A1ng_Iapetus&action=edit&redlink=1) và một đại dương mới là [Rheic](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_d%C6%B0%C6%A1ng_Rheic).
Các loại đá thuộc kỷ Ordovic chủ yếu là đá trầm tích. Do diện tích và cao độ của khu vực đất liền là hạn chế nên nó đã hạn chế hiện tượng
[xói mòn](/wiki/X%C3%B3i_m%C3%B2n) và vì thế các trầm tích biển chủ yếu là chứa đá vôi. Các trầm tích [đá phiến sét](/wiki/%C4%90%C3%A1_phi%E1%BA%BFn_s%C3%A9t) và [đá cát](/wiki/C%C3%A1t_k%E1%BA%BFt) thì ít hơn.
Hiện tượng kiến tạo núi chính trong kỷ này là
[kiến tạo núi Taconic](/w/index.php?title=Ki%E1%BA%BFn_t%E1%BA%A1o_n%C3%BAi_Taconic&action=edit&redlink=1) đã diễn ra từ thời gian thuộc kỷ Cambri.
Vào cuối kỷ Ordovic thì Gondwana đã trôi dạt tới gần Nam cực và bề mặt của nó phần lớn bị đóng băng.
#### Kỷ Silur[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t&action=edit§ion=9)] **Kỷ Silur** là một kỷ trong [niên đại địa chất](/wiki/Ni%C3%AAn_%C4%91%E1%BA%A1i_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t) bắt đầu vào khoảng 443,7 ± 1,5 Ma . [5]
#### Kỷ Devon[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t&action=edit§ion=10)]
#### Kỷ Cacbon[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t&action=edit§ion=11)]
#### Kỷ Permi[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t&action=edit§ion=12)]
### Đại Trung sinh[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t&action=edit§ion=13)]
Đại Trung sinh là một trong những thời kỳ tăng cường các hoạt động kiến tạo. Nó bắt đầu khi tất cả các lục địa trên thế giới tập hợp lại với nhau thành một
[siêu lục địa](/wiki/Si%C3%AAu_l%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BB%8Ba) gọi là [Pangea](/wiki/Pangaea). Pangea dần dần tách ra thành lục địa phía bắc là [Laurasia](/wiki/Laurasia) và lục địa phía nam là [Gondwana](/wiki/Gondwana). Vào cuối đại này, các lục địa này đã tách tiếp thành hình dạng gần giống như ngày nay. Laurasia trở thành [Bắc Mỹ](/wiki/B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9) và [đại lục Á-Âu](/wiki/L%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BB%8Ba_%C3%81-%C3%82u), trong khi Gondwana tách ra thành [Nam Mỹ](/wiki/Nam_M%E1%BB%B9), [châu Phi](/wiki/Ch%C3%A2u_Phi), [Australia](/wiki/%C3%9Ac), [châu Nam Cực](/wiki/Ch%C3%A2u_Nam_C%E1%BB%B1c) và [tiểu lục địa Ấn Độ](/wiki/Nam_%C3%81), tiểu lục địa này sau đó va chạm với [châu Á](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%81) để hình thành nên dãy núi [Himalaya](/wiki/Himalaya).
Đại Trung sinh kéo dài khoảng 186 triệu năm (Ma): từ khoảng 251 triệu năm trước tới khi
[đại Tân sinh](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_T%C3%A2n_sinh) bắt đầu cách đây 65 triệu năm. Khoảng thời gian này được chia tách ra thành ba kỷ địa chất. Theo trật tự từ cổ nhất tới trẻ nhất là: [kỷ Trias](/wiki/K%E1%BB%B7_Tam_%C4%90i%E1%BB%87p), [kỷ Jura](/wiki/K%E1%BB%B7_Jura), và [kỷ Creta](/wiki/K%E1%BB%B7_Creta).
#### Kỷ Trias[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t&veaction=edit&vesection=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t&action=edit§ion=14)]
#### Kỷ Jura[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t&veaction=edit&vesection=15) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t&action=edit§ion=15)]
#### Kỷ Creta[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t&veaction=edit&vesection=16) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t&action=edit§ion=16)]
### Đại Tân sinh[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t&veaction=edit&vesection=17) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t&action=edit§ion=17)]
Đại Tân sinh là kỷ nguyên khi các
[lục địa](/wiki/L%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BB%8Ba) chuyển dịch tới vị trí hiện nay của chúng. [Australia-New Guinea](/w/index.php?title=Australia-New_Guinea&action=edit&redlink=1) tách ra từ đại lục [Gondwana](/wiki/Gondwana) để trôi về phía bắc và cuối cùng tiếp giáp với [Đông Nam Á](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81); [châu Nam Cực](/wiki/Ch%C3%A2u_Nam_C%E1%BB%B1c) cũng di chuyển tới vị trí hiện nay của nó tại khu vực [Nam cực](/wiki/Nam_C%E1%BB%B1c). [Đại Tây Dương](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_T%C3%A2y_D%C6%B0%C6%A1ng) mở rộng ra và vào giai đoạn cuối của đại này thì [Nam Mỹ](/wiki/Nam_M%E1%BB%B9) gắn liền với [Bắc Mỹ](/wiki/B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9).
#### Kỷ Paleogen[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t&veaction=edit&vesection=18) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t&action=edit§ion=18)]
##### Thế Paleocen[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t&veaction=edit&vesection=19) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t&action=edit§ion=19)]
##### Thế Eocen[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t&veaction=edit&vesection=20) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t&action=edit§ion=20)]
##### Thế Oligocen[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t&veaction=edit&vesection=21) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t&action=edit§ion=21)]
#### Kỷ Neogen[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t&veaction=edit&vesection=22) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t&action=edit§ion=22)]
##### Thế Miocen[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t&veaction=edit&vesection=23) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t&action=edit§ion=23)]
##### Thế Pliocen[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t&veaction=edit&vesection=24) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t&action=edit§ion=24)]
##### Thế Pleistocen[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t&veaction=edit&vesection=25) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t&action=edit§ion=25)]
##### Thế Holocen[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t&veaction=edit&vesection=26) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t&action=edit§ion=26)]
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t&veaction=edit&vesection=27) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t&action=edit§ion=27)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t&veaction=edit&vesection=28) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t&action=edit§ion=28)] **Dalrymple, G.B. (1991).** [^](#cite_ref-age_earth_1-0) *The Age of the Earth*. California: Stanford University Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-8047-1569-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-8047-1569-6). **Canup, R. M.; Asphaug, E. (Fall Meeting 2001).** [^](#cite_ref-2) [“An impact origin of the Earth-Moon system”](http://adsabs.harvard.edu/abs/2001AGUFM.U51A..02C). *Abstract #U51A-02*. American Geophysical Union. Truy cập ngày 10 tháng 3 năm 2007. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:
|date=(
[trợ giúp](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#bad_date)) **R. Canup and E. Asphaug (2001).** [^](#cite_ref-3) [“Origin of the Moon in a giant impact near the end of the Earth's formation”](http://www.nature.com/nature/journal/v412/n6848/abs/412708a0.html). *Nature* **412**: 708–712. [doi](/wiki/DOI): [10.1038/35089010](//dx.doi.org/10.1038%2F35089010). **Morbidelli, A.; Chambers, J.; Lunine, J. I.; Petit, J. M.; Robert, F.; Valsecchi, G. B.; Cyr, K. E. (2000).** [^](#cite_ref-4) [“Source regions and time scales for the delivery of water to Earth”](http://adsabs.harvard.edu/abs/2000M&PS...35.1309M). *Meteoritics & Planetary Science* **35**(6): 1309–1320. Truy cập ngày 6 tháng 3 năm 2007.
- ^
**a** **ă** **â** **b** **c** **d** **đ** **e** **ê** **g** **h** [International Stratigraphic Chart 2008, International Commission on Stratigraphy](http://www.stratigraphy.org/upload/ISChart2008.pdf) **Murphy, J. B.; Nance, R. D. (1965).** [^](#cite_ref-6) [“How do supercontinents assemble?”](http://scienceweek.com/2004/sa040730-5.htm). *American Scientist* **92**: 324–33. [doi](/wiki/DOI): [10.1511/2004.4.324](//dx.doi.org/10.1511%2F2004.4.324). Truy cập ngày 5 tháng 3 năm 2007. **Staff.** [^](#cite_ref-7) [“Paleoclimatology - The Study of Ancient Climates”](http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm). Page Paleontology Science Center. Truy cập ngày 2 tháng 3 năm 2007. [^](#cite_ref-8) [Wilde, S. A.; Valley, J.W.; Peck, W.H. and Graham, C.M. (2001) "Evidence from detrital zircons for the existence of continental crust and oceans on the Earth 4.4 Gyr ago"](http://www.nature.com/nature/journal/v409/n6817/abs/409175A0.html)Abstract *Nature*409: pp. 175-178 **Stanley, tr. 302-3** [^](#cite_ref-9) **Stanley, Steven M. (1999).** [^](#cite_ref-10) *Earth System History*. New York: W.H. Freeman và Công ty. tr. 315. [ISBN 0-7167-2882-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0716728826). **Stanley, 315-18, 329-32** [^](#cite_ref-11) **Stanley, 320-1, 325** [^](#cite_ref-12)
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t&veaction=edit&vesection=29) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t&action=edit§ion=29)] [Cosmic Evolution](http://www.tufts.edu/as/wright_center/cosmic_evolution/docs/splash.html)— a detailed look at events from the origin of the universe to the present
- Valley, John W. "
[A Cool Early Earth?](http://www.sciam.com/article.cfm?chanID=sa006&colID=1&articleID=0005FA5D-5F7C-1333-9F7C83414B7F0000)" *. 2005 Oct:58–65. – discusses the timing of the formation of the oceans and other major events in Earth’s early history.* [Scientific American](/wiki/Scientific_American) [Davies, Paul](/w/index.php?title=Paul_Davies&action=edit&redlink=1). " [Quantum leap of life](http://www.guardian.co.uk/science/story/0,3605,1671164,00.html)". *. 2005 Dec 20. – discusses speculation into the role of quantum systems in the origin of life* [The Guardian](/wiki/The_Guardian) [Evolution timeline](http://www.johnkyrk.com/evolution.html)(uses [Shockwave](/w/index.php?title=Adobe_Shockwave&action=edit&redlink=1)). Animated story of life since about 13,700,000,000 shows everything from the big bang to the formation of the earth and the development of bacteria and other organisms to the ascent of man. [Scientific American Magazine (October 2005 Issue) A Cool Early Earth?](http://www.sciam.com/article.cfm?chanID=sa006&articleID=0005FA5D-5F7C-1333-9F7C83414B7F0000) [Artist's Conception of Cold Early Earth](http://cosmographica.com/gallery/portfolio/portfolio2007/content/442_CoolEarlyEarth_large.html) [Theory of the Earth](http://www.mala.bc.ca/~johnstoi/essays/Hutton.htm) [Theory of the Earth & Abstract of the Theory of the Earth](http://www.uwmc.uwc.edu/geography/hutton/hutton.htm)
|
|
|
|
|Văn hóa, nghệ thuật
|
và xã hội
|Tâm linh
|
và mục đích luận
|Khác
|
|
|
|Genetic methods
||Linguistic methods
||Các chủ đề liên quan
|

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.04:-77.49:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

X-Cache-Status: hit

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Content-Language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

X-Cache: cp1067 hit/1, cp1068 miss

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Accept-Ranges: bytes


markdown:
# Nehmten
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Nehmten
|
|Huy hiệu |
|Vị trí
|
|Hành chính
|
|[Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c) [Bang](/wiki/Bang_c%E1%BB%A7a_%C4%90%E1%BB%A9c) [Schleswig-Holstein](/wiki/Schleswig-Holstein) [Huyện](/wiki/Huy%E1%BB%87n_c%E1%BB%A7a_%C4%90%E1%BB%A9c) [Plön](/wiki/Pl%C3%B6n_(huy%E1%BB%87n)) [Amt](/w/index.php?title=Amt&action=edit&redlink=1) [Thị trưởng](/wiki/Burgomaster) **Số liệu thống kê cơ bản** [Diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch) [Cao độ](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99) [Dân số](/wiki/D%C3%A2n_s%E1%BB%91) *(31/12/2006)* [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) **Các thông tin khác** [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CET](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Trung_%C3%82u)/ [CEST](/wiki/Gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_H%C3%A8_Trung_%C3%82u)( [UTC+1](/wiki/UTC%2B1)/ [+2](/wiki/UTC%2B2)) [Biển số xe](/wiki/Bi%E1%BB%83n_s%E1%BB%91_xe) [Mã bưu chính](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_%C4%90%E1%BB%A9c) [Mã vùng](/w/index.php?title=M%C3%A3_v%C3%B9ng_%E1%BB%9F_%C4%90%E1%BB%A9c&action=edit&redlink=1) [Website](/wiki/Website) [www.amt-grosser-](http://www.amt-grosser-ploener-see.de/)
ploener-see.de
ploener-see.de
**Nehmten** là một [đô thị](/w/index.php?title=%C4%90%C3%B4_th%E1%BB%8B_c%E1%BB%A7a_%C4%90%E1%BB%A9c&action=edit&redlink=1) thuộc [huyện Plön](/wiki/Pl%C3%B6n_(huy%E1%BB%87n)), trong [bang](/wiki/Bang_c%E1%BB%A7a_%C4%90%E1%BB%A9c) [Schleswig-Holstein](/wiki/Schleswig-Holstein), nước [Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c). Đô thị Nehmten có [diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch) 22,04 [km²](/wiki/Km%C2%B2), [dân số](/wiki/D%C3%A2n_s%E1%BB%91) thời điểm [31 tháng 12](/wiki/31_th%C3%A1ng_12) năm 2006 là 273 người.

X-Cache-Status: miss

X-Cache: cp1066 miss, cp1068 miss


markdown:
# Sân bay Memmingen
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Sân bay Memmingen
|
Flughafen Memmingen
|
|[Memmingen](/wiki/Memmingen) [AMSL](/wiki/Tr%C3%AAn_m%E1%BB%B1c_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_bi%E1%BB%83n_trung_b%C3%ACnh) [ft](/wiki/Foot_(%C4%91%C6%A1n_v%E1%BB%8B_chi%E1%BB%81u_d%C3%A0i))(633 [m](/wiki/M%C3%A9t)) [Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD)
10° 14′ 22″ E
[Đường băng](/wiki/%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_b%C4%83ng) [ft](/wiki/Foot_(%C4%91%C6%A1n_v%E1%BB%8B_chi%E1%BB%81u_d%C3%A0i)) [m](/wiki/M%C3%A9t) **Sân bay Memmingen** ( [IATA](/wiki/M%C3%A3_s%C3%A2n_bay_IATA): **FMM**, [ICAO](/wiki/M%C3%A3_s%C3%A2n_bay_ICAO): **EDJA**) là một sân bay ở [Memmingen](/wiki/Memmingen), [Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c), ở vùng [Allgäu](/w/index.php?title=Allg%C3%A4u&action=edit&redlink=1). Sân bay này có một [đường băng](/wiki/%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_b%C4%83ng) dài 2981 m rải nhựa [asphalt](/wiki/Nh%E1%BB%B1a_%C4%91%C6%B0%E1%BB%9Dng).
## Các hãng hàng không và các tuyến điểm[
[sửa](/w/index.php?title=S%C3%A2n_bay_Memmingen&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C3%A2n_bay_Memmingen&action=edit§ion=1)] [TUIfly](/wiki/TUIfly)(Antalya, Berlin-Tegel, Cologne/Bonn, [Fuerteventura](/wiki/Fuerteventura), [Hamburg](/wiki/Hamburg), [Heraklion](/wiki/Heraklion), Lanzarote, Las Palmas, [Napoli](/wiki/Napoli), Palma de Mallorca, [Roma](/wiki/Roma), Tenerife North, Thessaloniki [bắt đầu năm 2008], Valencia [bắt đầu năm 2008])
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=S%C3%A2n_bay_Memmingen&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C3%A2n_bay_Memmingen&action=edit§ion=2)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=S%C3%A2n_bay_Memmingen&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C3%A2n_bay_Memmingen&action=edit§ion=3)] [Sân bay Memmingen](http://www.allgaeu-airport.de/)
- Dữ liệu hàng không thế giới
[thông tin về sân bay cho EDJA](http://worldaerodata.com/wad.cgi?airport=EDJA)
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|

X-Cache: cp1065 miss, cp1068 miss


markdown:
# beach
Từ điển mở Wiktionary
## Tiếng Anh[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-eng-&action=edit§ion=T-1)]
### Cách phát âm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-pron-&action=edit§ion=T-1)]
|Hoa Kỳ||
|
### Danh từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-noun-&action=edit§ion=T-1)] **beach** [/ˈbitʃ/](/wiki/Wiktionary:IPA)
### Ngoại động từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-tr-verb-&action=edit§ion=T-1)] **beach** *ngoại động từ* [/ˈbitʃ/](/wiki/Wiktionary:IPA)
#### Chia động từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-forms-&action=edit§ion=T-1)]
beach
|Dạng không chỉ ngôi|
|Động từ
|**beach** [Phân từ](/wiki/ph%C3%A2n_t%E1%BB%AB) [hiện tại](/wiki/hi%E1%BB%87n_t%E1%BA%A1i) [beaching](/wiki/beaching) [quá khứ](/wiki/qu%C3%A1_kh%E1%BB%A9) [beached](/wiki/beached) [Lối trình bày](/wiki/l%E1%BB%91i_tr%C3%ACnh_b%C3%A0y) **beach** **beach**hoặc [beachest](/w/index.php?title=beachest&action=edit&redlink=1)¹ [beaches](/wiki/beaches)hoặc [beacheth](/w/index.php?title=beacheth&action=edit&redlink=1)¹ **beach** **beach** **beach** [beached](/wiki/beached) [beached](/wiki/beached)hoặc [beachedst](/w/index.php?title=beachedst&action=edit&redlink=1)¹ [beached](/wiki/beached) [beached](/wiki/beached) [beached](/wiki/beached) [beached](/wiki/beached) [Tương lai](/wiki/t%C6%B0%C6%A1ng_lai) [will](/wiki/will)/ [shall](/wiki/shall)² **beach** **beach**hoặc [wilt](/wiki/wilt)/ [shalt](/wiki/shalt)¹ **beach** **beach** **beach** **beach** **beach** [Lối cầu khẩn](/wiki/l%E1%BB%91i_c%E1%BA%A7u_kh%E1%BA%A9n) **beach** **beach**hoặc [beachest](/w/index.php?title=beachest&action=edit&redlink=1)¹ **beach** **beach** **beach** **beach** [beached](/wiki/beached) [beached](/wiki/beached) [beached](/wiki/beached) [beached](/wiki/beached) [beached](/wiki/beached) [beached](/wiki/beached) [were](/wiki/were)to **beach**hoặc [should](/wiki/should) **beach** **beach**hoặc should **beach** **beach**hoặc should **beach** **beach**hoặc should **beach** **beach**hoặc should **beach** **beach**hoặc should **beach** [Lối mệnh lệnh](/wiki/l%E1%BB%91i_m%E1%BB%87nh_l%E1%BB%87nh) **beach** **beach** **beach**
- Cách chia động từ cổ.
- Thường nói
*will*; chỉ nói *shall*để nhấn mạnh. Ngày xưa, ở ngôi thứ nhất, thường nói *shall*và chỉ nói *will*để nhấn mạnh.
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP))

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.04:-77.49:v4; Path=/; secure; Domain=.wiktionary.org

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wiktionary.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

X-Cache: cp1066 miss, cp1055 miss