text:
J. Alexander
J. Alexander, tên khai sinh là Alexander Jenkins, biệt danh Miss J, là một huấn luyện viên sàn diễn trứ danh, đã từng đào tạo ra hàng lớp siêu mẫu nổi tiếng như: Naomi Campbell, Kimora Lee Simmons.. và cũng là gương mặt quen thuộc xuất hiện trên các sàn diễn thời trang, các chương trình truyền hình. J. Alexander đang đảm nhiệm vai trò giám khảo chính và giảng dạy cho các thí sinh trong chương trình truyền hình thực tế hàng đầu về đào tạo người mẫu như America's Next Top Model.[1][3] Miss J được thế giới thời trang công nhận tài năng cũng như khả năng đào tạo và làm người mẫu.[4] J. Alexander hiện tại đang sống ở Paris, Pháp.[2]
Mục lục
Thuở nhỏ[sửa | sửa mã nguồn]
J. Alexander sinh ra ở South Bronx, New York là con trai của Julius và Mary Jenkins; mẹ là người đầu tiên dẫn dắt ông vào con đường thời trang.[1]
Đến tuổi thiếu niên Miss J tình cờ gặp được giám đốc của công ty quản lý người mẫu Elite Model Management, Monique Pillard. Bà Pillard đã có ấn tượng từ cái nhìn đầu tiên và quyết định mời Miss J gia nhập công ty, tham gia vào sô trình diễn thời trang của Jean Paul Gaultier, tại New York.[1]
J. Alexander và Tyra Banks biết nhau và bắt đầu chơi thân từ năm anh 16. Trước đó, Miss J và Tyra đã diễn chung một sàn diễn nọ, tận tình chỉ dạy Tyra các kiểu bước đi trên sân khấu. Từ đấy, Tyra đặt cho J. biệt danh Nữ hoàng sàn diễn.
Nghề nghiệp[sửa | sửa mã nguồn]
J. Alexander bắt đầu sự nghiệp huấn luyện người mẫu rất tình cờ; từ chỉ dẫn những bạn đồng nghiệp phía sau hậu đài, tài năng của J. đã được phát hiện. Từ năm 1991, ông bắt đầu đào tạo và tuyển lựa người mẫu.[2] Ông đã nâng siêu mẫu Naomi Campbell và Kimora Lee lên một tầm cao mới, thành một trong những huyền thoại của làng thời trang.
Sau sai lầm trên sàn diễn Tokyo, J. quyết định về định cư ở Paris. Năm 1991, ông trở thành cộng tác viên tuyển chọn người mẫu của Hervé Léger, Bill Blass, Valentino Garavani, John Galliano, Chanel, Alexander McQueen và Nina Ricci.[1][2][2]
J. Alexander đi khắp thế giới để vận động nhân đạo và tham gia và các chương trình thời trang[1][2].
America's Next Top Model[sửa | sửa mã nguồn]
Mỗi mùa thi ANTM, J. Alexander luôn xuất hiện với một vai trò khác nhau: Huấn luyện viên sàn diễn và Giám khảo...
Biệt danh "Miss J" có từ Mùa thi 1. Do thí sinh Robin Manning luôn nhầm lẫn giữa J. Alexander và Jay Manuel, trong một lần lỡ lời, cô đã gọi J. Alexander là "Miss J" vì ông ta luôn mặc váy loè loẹt, hay áo bó, giày cao gót. Ngay sau đó, cái tên "Mr. Jay" xuất hiện ăn theo, gán cho Jay Manuel; khi hai người cùng xuất hiện thì họ gọi là "Gia đình Jay", hoặc "Hai Jay".
Ngoài phiên bản gốc, J. cũng tham gia vào các phiên bản quốc tế khác như Canada's Next Top Model và Scandinavia's Next Top Model; xuất hiện trong một tập ở phiên bản Phần Lan - Suomen huippumalli haussa, chiếu 04 tháng 05 2008[5].
Nhà thiết kế[sửa | sửa mã nguồn]
J. Alexander có đam mê mãnh liệt với ngành thời trang, tự tay ông thiết kế từ bộ trang phục của chính mình trong chương trình America’s Next Top Model, ngoại trừ bộ đồ y tá, "Chính tôi đã tạo nên cái mũ và cái túi này."[1] "Tất cả váy đầm bạn thấy tôi mặc trong các thử thách (của ANTM), từng đường kim - mũi chỉ đều do tôi làm, không hề đụng tới máy móc. Tôi đã thêu ren và mọi thứ."[1]
Trích dẫn[sửa | sửa mã nguồn]
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ a ă â b c d đ e ê g Indramalar, S. (15 tháng 02 2008). “Nữ hoàng sàn diễn”. Star Publications. Truy cập 02 tháng 03 2008. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:
|date=, |accessdate=(trợ giúp)
- ^ a ă â b c d “America's Next Top Model: Cast: J Alexander”. America's Next Top Model via The CW Television Network. 2008. Truy cập ngày 6 tháng 3 năm 2008.
- ^ Staff report (28 tháng 02, 2007). Tyra, 'Top Model' trở lại. Washington Times
- ^ Ko, Christina (Tháng 05 2007). “Ánh đèn, Camera, Diễn viên!: Một cái nhìn xuyên thời gian để biết con người ấy đã làm việc thế nào” (PDF). A Plus. Truy cập 06 tháng 03, 2008. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:
|date=, |accessdate=(trợ giúp)
- ^ TV-ohjelmat - Ilta-Sanomat
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- J. Alexander trên Internet Movie Database
- Lý lịch J. Alexander trong America's Next Top Model
- Lý lịch J. Alexander-America's Next Top Model, Mùa thi 10
- Chân dung Miss J.
- "Một cô gái có thể trông bèo nhèo như gót giày tôi đang mang, nhưng một khi biết làm chủ bước chân, biết tự tin, tỏ ra rạng ngời, từng đấy thôi đấy là chìa khoá giải quyết vấn đề. Ta có thể biến cái xấu thảm hại đó thì vẻ đẹp kiêu kỳ." - Miss J. phát biểu msn Groups: j-alexander@groups.msn.com

markdown:
# J. Alexander
|J. Alexander|
|Sinh||Alexander Jenkins
|
|Nơi cư trú||
|[Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3)
Chuyên viên tư vấn thời trang
Diễn viên truyền hình,
Huấn luyện viên sàn diễn
**J. Alexander**, tên khai sinh là **Alexander Jenkins**, biệt danh *Miss J*, là một huấn luyện viên sàn diễn trứ danh, đã từng đào tạo ra hàng lớp siêu mẫu nổi tiếng như: [Naomi Campbell](/w/index.php?title=Naomi_Campbell&action=edit&redlink=1), Kimora Lee Simmons.. và cũng là gương mặt quen thuộc xuất hiện trên các sàn diễn thời trang, các chương trình truyền hình. **J. Alexander** đang đảm nhiệm vai trò giám khảo chính và giảng dạy cho các thí sinh trong chương trình [truyền hình thực tế](/wiki/Truy%E1%BB%81n_h%C3%ACnh_th%E1%BB%B1c_t%E1%BA%BF) hàng đầu về đào tạo [người mẫu](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_m%E1%BA%ABu) như *. America's Next Top Model* [[1]](#cite_note-N.E1.BB.AF_ho.C3.A0ng_s.C3.A0n_d-1) Miss J được thế giới thời trang công nhận tài năng cũng như khả năng đào tạo và làm người mẫu. [[3]](#cite_note-washtimes-3) J. Alexander hiện tại đang sống ở [[4]](#cite_note-.C3.81nh_.C4.91.C3.A8n.2C_Camera-4) [Paris](/wiki/Paris), [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p). [[2]](#cite_note-ANTM_Cast_JA-2)
## Mục lục
## Thuở nhỏ[
[sửa](/w/index.php?title=J._Alexander&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=J._Alexander&action=edit§ion=1)]
J. Alexander sinh ra ở
[South Bronx](/w/index.php?title=South_Bronx&action=edit&redlink=1), [New York](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_New_York) là con trai của Julius và Mary Jenkins; mẹ là người đầu tiên dẫn dắt ông vào con đường thời trang. [[1]](#cite_note-N.E1.BB.AF_ho.C3.A0ng_s.C3.A0n_d-1)
Đến tuổi thiếu niên Miss J tình cờ gặp được giám đốc của công ty quản lý người mẫu
*Elite Model Management*, Monique Pillard. Bà Pillard đã có ấn tượng từ cái nhìn đầu tiên và quyết định mời Miss J gia nhập công ty, tham gia vào sô trình diễn thời trang của Jean Paul Gaultier, tại [New York](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_New_York). [[1]](#cite_note-N.E1.BB.AF_ho.C3.A0ng_s.C3.A0n_d-1)
J. Alexander và
[Tyra Banks](/wiki/Tyra_Banks) biết nhau và bắt đầu chơi thân từ năm anh 16. Trước đó, Miss J và Tyra đã diễn chung một sàn diễn nọ, tận tình chỉ dạy Tyra các kiểu bước đi trên sân khấu. Từ đấy, Tyra đặt cho J. biệt danh *Nữ hoàng sàn diễn*.
## Nghề nghiệp[
[sửa](/w/index.php?title=J._Alexander&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=J._Alexander&action=edit§ion=2)]
J. Alexander bắt đầu sự nghiệp huấn luyện người mẫu rất tình cờ; từ chỉ dẫn những bạn đồng nghiệp phía sau hậu đài, tài năng của J. đã được phát hiện. Từ năm
[1991](/wiki/1991), ông bắt đầu đào tạo và tuyển lựa người mẫu. Ông đã nâng siêu mẫu [2] [Naomi Campbell](/w/index.php?title=Naomi_Campbell&action=edit&redlink=1)và Kimora Lee lên một tầm cao mới, thành một trong những huyền thoại của làng thời trang.
Sau sai lầm trên sàn diễn
[Tokyo](/wiki/T%C5%8Dky%C5%8D), J. quyết định về định cư ở [Paris](/wiki/Paris). Năm 1991, ông trở thành cộng tác viên tuyển chọn người mẫu của Hervé Léger, Bill Blass, [Valentino Garavani](/w/index.php?title=Valentino_Garavani&action=edit&redlink=1), John Galliano, [Chanel](/wiki/Chanel), Alexander McQueen và Nina Ricci. [[1]](#cite_note-N.E1.BB.AF_ho.C3.A0ng_s.C3.A0n_d-1) [[2]](#cite_note-ANTM_Cast_JA-2) [[2]](#cite_note-ANTM_Cast_JA-2)
J. Alexander đi khắp thế giới để vận động nhân đạo và tham gia và các chương trình thời trang
[[1]](#cite_note-N.E1.BB.AF_ho.C3.A0ng_s.C3.A0n_d-1) . [2]
[ [America's Next Top Model](/wiki/America%27s_Next_Top_Model) [sửa](/w/index.php?title=J._Alexander&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=J._Alexander&action=edit§ion=3)] [America's Next Top Model](/wiki/America%27s_Next_Top_Model)
Mỗi mùa thi
[ANTM](/wiki/America%27s_Next_Top_Model), J. Alexander luôn xuất hiện với một vai trò khác nhau: Huấn luyện viên sàn diễn và Giám khảo...
Biệt danh "Miss J" có từ
[Mùa thi 1](/wiki/America%27s_Next_Top_Model,_M%C3%B9a_thi_1). Do thí sinh Robin Manning luôn nhầm lẫn giữa J. Alexander và [Jay Manuel](/wiki/Jay_Manuel), trong một lần lỡ lời, cô đã gọi J. Alexander là "Miss J" vì ông ta luôn mặc váy loè loẹt, hay áo bó, giày cao gót. Ngay sau đó, cái tên "Mr. Jay" xuất hiện ăn theo, gán cho [Jay Manuel](/wiki/Jay_Manuel); khi hai người cùng xuất hiện thì họ gọi là "Gia đình Jay", hoặc "Hai Jay".
Ngoài phiên bản gốc, J. cũng tham gia vào các phiên bản quốc tế khác như
*Canada's Next Top Model* và *Scandinavia's Next Top Model*; xuất hiện trong một tập ở phiên bản [Phần Lan](/wiki/Ph%E1%BA%A7n_Lan) - *Suomen huippumalli haussa*, chiếu [04 tháng 05](/wiki/4_th%C3%A1ng_5) [2008](/wiki/2008) . [5]
### Nhà thiết kế[
[sửa](/w/index.php?title=J._Alexander&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=J._Alexander&action=edit§ion=4)]
J. Alexander có đam mê mãnh liệt với ngành thời trang, tự tay ông thiết kế từ bộ trang phục của chính mình trong chương trình
*America’s Next Top Model*, ngoại trừ bộ đồ y tá, "Chính tôi đã tạo nên cái mũ và cái túi này." "Tất cả váy đầm bạn thấy tôi mặc trong các thử thách (của [1] [ANTM](/wiki/America%27s_Next_Top_Model)), từng đường kim - mũi chỉ đều do tôi làm, không hề đụng tới máy móc. Tôi đã thêu ren và mọi thứ." [[1]](#cite_note-N.E1.BB.AF_ho.C3.A0ng_s.C3.A0n_d-1)
## Trích dẫn[
[sửa](/w/index.php?title=J._Alexander&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=J._Alexander&action=edit§ion=5)]
|“||Đây là một nhân cách tốt trong một con người nổi tiếng, biết yêu sàn diễn, yêu cả bộ trang phục trên người, và yêu vẻ ngoài lộng lẫy cũng như yêu cảm xúc thăng hoa. Một chút tự tin cũng đóng vai trò rất quan trọng. Hiển nhiên, phải có chân đẹp.
|
- Miss J thành công trên sàn diễn
|”|
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=J._Alexander&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=J._Alexander&action=edit§ion=6)]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=J._Alexander&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=J._Alexander&action=edit§ion=7)]
- ^
**a** **ă** **â** **b** **c** **d** **đ** **e** **ê** [Indramalar, S. (](#cite_ref-N.E1.BB.AF_ho.C3.A0ng_s.C3.A0n_d_1-9) **g** [15 tháng 02](/wiki/15_th%C3%A1ng_2) [2008](/wiki/2008)). [“Nữ hoàng sàn diễn”](http://star-ecentral.com/news/story.asp?file=/2008/2/15/tvnradio/20307872&sec=tvnradio). Star Publications. Truy cập [02 tháng 03](/wiki/2_th%C3%A1ng_3) [2008](/wiki/2008). Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:
|date=, |accessdate=(
[trợ giúp](//en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#bad_date))
- ^
**a** **ă** **â** **b** **c** **d** [“America's Next Top Model: Cast: J Alexander”](http://www.cwtv.com/shows/americas-next-top-model/cast/jalexander). [America's Next Top Model](/wiki/America%27s_Next_Top_Model)via The CW Television Network. 2008. Truy cập ngày 6 tháng 3 năm 2008. **Staff report (28 tháng 02, 2007).** [^](#cite_ref-washtimes_3-0) [Tyra, 'Top Model' trở lại.](http://washingtontimes.com/entertainment/20070227-105217-1073r.htm) [Washington Times](/w/index.php?title=Washington_Times&action=edit&redlink=1) **Ko, Christina (Tháng 05 2007).** [^](#cite_ref-.C3.81nh_.C4.91.C3.A8n.2C_Camera_4-0) [“Ánh đèn, Camera, Diễn viên!: Một cái nhìn xuyên thời gian để biết con người ấy đã làm việc thế nào”](http://209.85.173.104/search?q=cache:0VTsO0RsUZYJ:www.hkicpa.org.hk/APLUS/0705/22.pdf+%22Miss+j%22+%22runway+coach%22+father&hl=en&ct=clnk&cd=2&gl=us)(PDF). A Plus. Truy cập 06 tháng 03, 2008. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:
|date=, |accessdate=(
[trợ giúp](//en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#bad_date)) [^](#cite_ref-5) [TV-ohjelmat - Ilta-Sanomat](http://tv.iltasanomat.fi/tvopas/sohjelma/11322898)
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=J._Alexander&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=J._Alexander&action=edit§ion=8)] [J. Alexander](http://www.imdb.com/name/nm1556231/)trên [Internet Movie Database](/wiki/Internet_Movie_Database) [Lý lịch J. Alexander](http://www.cwtv.com/shows/americas-next-top-model/cast/jalexander)trong [America's Next Top Model](/wiki/America%27s_Next_Top_Model) [Lý lịch J. Alexander](http://cwtv.com/shows/americas-next-top-model10/cast/cycle10-jalexander)- [America's Next Top Model, Mùa thi 10](/wiki/America%27s_Next_Top_Model,_M%C3%B9a_thi_10) [Chân dung Miss J.](http://l.yimg.com/img.tv.yahoo.com/tv/us/img/site/48/84/0000034884_20061021024408.jpg) ["Một cô gái có thể trông bèo nhèo như gót giày tôi đang mang, nhưng một khi biết làm chủ bước chân, biết tự tin, tỏ ra rạng ngời, từng đấy thôi đấy là chìa khoá giải quyết vấn đề. Ta có thể biến cái xấu thảm hại đó thì vẻ đẹp kiêu kỳ." - Miss J. phát biểu](http://groups.msn.com/j-alexander)msn Groups: *j-alexander@groups.msn.com*

X-Cache: cp1053 hit (1), cp1053 frontend miss (0)


text:
Linh dương lùn Bates
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
(đổi hướng từ Linh dương lùn)
Neotragus batesi là một loài động vật có vú trong họ Bovidae, bộ Artiodactyla. Loài này được De Winton mô tả năm 1903.[2] Loài dương rất nhỏ này sinh sống ở khu rừng và cây bụi ẩm ướt của Trung và Tây Phi. Đó là trong các chi giống như Suni và linh dương hoàng gia. Linh dương trưởng thành nặng khoảng 2–3 kg (4,4-6,6 lb), và dài 50–57 cm (20–22 in), với đuôi dài 4,5-5,0 cm (1,8-2,0 in). Chỉ con đực có sừng, dài khoảng 3,8-5,0 cm (1,5-2,0 in). Chúng có lông hạt dẻ sẫm bóng trên lưng và nhẹ về phía hai cánh. Con đực lớn hơn nhiều so với con cái.
Hình ảnh[sửa | sửa mã nguồn]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ IUCN SSC Antelope Specialist Group (2008). Neotragus batesi. 2008 IUCN Red List of Threatened Species. IUCN 2008. Truy cập ngày ngày 13 tháng 11 năm 2008.Database entry includes justification for why this species is listed as Least Concern.
- ^ a ă Wilson, D. E.; Reeder, D. M. biên tập (2005). “Neotragus batesi”. Mammal Species of the World . Baltimore: Nhà in Đại học Johns Hopkins, 2 tập (2.142 trang). ISBN 978-0-8018-8221-0. OCLC 62265494.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
Phương tiện liên quan tới Antilopinae tại Wikimedia Commons

markdown:
# Linh dương lùn Bates
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
(đổi hướng từ
[Linh dương lùn](/w/index.php?title=Linh_d%C6%B0%C6%A1ng_l%C3%B9n&redirect=no))
|
|Neotragus batesi
|
|![]()
[Tình trạng bảo tồn](/wiki/T%C3%ACnh_tr%E1%BA%A1ng_b%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n) [Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Chordata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_d%C3%A2y_s%E1%BB%91ng) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Mammalia](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Th%C3%BA) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Artiodactyla](/wiki/B%E1%BB%99_Gu%E1%BB%91c_ch%E1%BA%B5n) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Bovidae](/wiki/H%E1%BB%8D_Tr%C3%A2u_b%C3%B2) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) **Neotragus** [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **N. batesi** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Neotragus batesi* [de Winton](/w/index.php?title=William_Edward_de_Winton&action=edit&redlink=1), [1903](/wiki/1903) [[2]](#cite_note-msw3-2) * là một loài Neotragus batesi* [động vật có vú](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Th%C3%BA)trong họ [Bovidae](/wiki/H%E1%BB%8D_Tr%C3%A2u_b%C3%B2), bộ [Artiodactyla](/wiki/B%E1%BB%99_Gu%E1%BB%91c_ch%E1%BA%B5n). Loài này được De Winton mô tả năm 1903. Loài dương rất nhỏ này sinh sống ở khu rừng và cây bụi ẩm ướt của Trung và Tây Phi. Đó là trong các chi giống như Suni và linh dương hoàng gia. Linh dương trưởng thành nặng khoảng 2–3 kg (4,4-6,6 lb), và dài 50–57 cm (20–22 in), với đuôi dài 4,5-5,0 cm (1,8-2,0 in). Chỉ con đực có sừng, dài khoảng 3,8-5,0 cm (1,5-2,0 in). Chúng có lông hạt dẻ sẫm bóng trên lưng và nhẹ về phía hai cánh. Con đực lớn hơn nhiều so với con cái. [[2]](#cite_note-msw3-2)
## Hình ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=Linh_d%C6%B0%C6%A1ng_l%C3%B9n_Bates&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Linh_d%C6%B0%C6%A1ng_l%C3%B9n_Bates&action=edit§ion=1)]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Linh_d%C6%B0%C6%A1ng_l%C3%B9n_Bates&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Linh_d%C6%B0%C6%A1ng_l%C3%B9n_Bates&action=edit§ion=2)] **IUCN SSC Antelope Specialist Group (2008).** [^](#cite_ref-iucn_1-0) [.](http://www.iucnredlist.org/details/14603) *Neotragus batesi* *2008*. [IUCN Red List of Threatened Species](/wiki/S%C3%A1ch_%C4%91%E1%BB%8F) [IUCN](/wiki/IUCN)2008. Truy cập ngày ngày 13 tháng 11 năm 2008.Database entry includes justification for why this species is listed as Least Concern.
- ^
**a** [Wilson, D. E.; Reeder, D. M. biên tập (2005). “](#cite_ref-msw3_2-1) **ă** *Neotragus batesi*”. [. Baltimore: Nhà in Đại học Johns Hopkins, 2 tập (2.142 trang).](http://www.bucknell.edu/msw3/browse.asp?id=14200624) *Mammal Species of the World* [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-8018-8221-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-8018-8221-0). [OCLC](/wiki/OCLC) [62265494](//www.worldcat.org/oclc/62265494).
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Linh_d%C6%B0%C6%A1ng_l%C3%B9n_Bates&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Linh_d%C6%B0%C6%A1ng_l%C3%B9n_Bates&action=edit§ion=3)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Linh_d%C6%B0%C6%A1ng_l%C3%B9n_Bates&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Linh_d%C6%B0%C6%A1ng_l%C3%B9n_Bates&action=edit§ion=4)]
Phương tiện liên quan tới
[Antilopinae](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Antilopinae) tại [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons)

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Content-Encoding: gzip

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Accept-Ranges: bytes

X-Cache: cp1066 miss (0), cp1053 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Set-Cookie: WMF-Last-Access=04-Oct-2015;Path=/;HttpOnly;Expires=Thu, 05 Nov 2015 00:00:00 GMT


text:
Linh dương hoẵng Jentink
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
(đổi hướng từ Linh dương thân bạc)
Linh dương thân bạc[3] (danh pháp hai phần: Cephalophus jentinki) là một loài động vật có vú trong họ Bovidae, bộ Artiodactyla. Loài này được Thomas mô tả năm 1892.[2]
Hình ảnh[sửa | sửa mã nguồn]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ IUCN SSC Antelope Specialist Group (2008). Cephalophus jentinki. 2008 IUCN Red List of Threatened Species. IUCN 2008. Truy cập ngày ngày 29 tháng 3 năm 2009. Database entry includes a brief justification for considering this species endangered.
- ^ a ă Wilson, D. E.; Reeder, D. M. biên tập (2005). “Cephalophus jentinki”. Mammal Species of the World . Baltimore: Nhà in Đại học Johns Hopkins, 2 tập (2.142 trang). ISBN 978-0-8018-8221-0. OCLC 62265494.
- ^ “Thông tư Ban hành Danh mục các loài động vật, thực vật hoang dã thuộc quản lý của Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp”. Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam. Truy cập ngày 24 tháng 1 năm 2013.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
Phương tiện liên quan tới Cephalophus tại Wikimedia Commons

markdown:
*Linh dương hoẵng Jentink*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
(đổi hướng từ
[Linh dương thân bạc](/w/index.php?title=Linh_d%C6%B0%C6%A1ng_th%C3%A2n_b%E1%BA%A1c&redirect=no))
|
|Cephalophus jentinki
|
|![]()
[Tình trạng bảo tồn](/wiki/T%C3%ACnh_tr%E1%BA%A1ng_b%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n) [Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Chordata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_d%C3%A2y_s%E1%BB%91ng) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Mammalia](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Th%C3%BA) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Artiodactyla](/wiki/B%E1%BB%99_Gu%E1%BB%91c_ch%E1%BA%B5n) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Bovidae](/wiki/H%E1%BB%8D_Tr%C3%A2u_b%C3%B2) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Cephalophus](/wiki/Cephalophus) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **C. jentinki** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Cephalophus jentinki*
(
[Thomas](/w/index.php?title=Oldfield_Thomas&action=edit&redlink=1), 1892) [[2]](#cite_note-msw3-2) **Linh dương thân bạc** ( [3] [danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n): *Cephalophus jentinki*) là một loài [động vật có vú](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Th%C3%BA)trong họ [Bovidae](/wiki/H%E1%BB%8D_Tr%C3%A2u_b%C3%B2), bộ [Artiodactyla](/wiki/B%E1%BB%99_Gu%E1%BB%91c_ch%E1%BA%B5n). Loài này được Thomas mô tả năm 1892. [[2]](#cite_note-msw3-2)
## Hình ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=Linh_d%C6%B0%C6%A1ng_ho%E1%BA%B5ng_Jentink&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Linh_d%C6%B0%C6%A1ng_ho%E1%BA%B5ng_Jentink&action=edit§ion=1)]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Linh_d%C6%B0%C6%A1ng_ho%E1%BA%B5ng_Jentink&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Linh_d%C6%B0%C6%A1ng_ho%E1%BA%B5ng_Jentink&action=edit§ion=2)] **IUCN SSC Antelope Specialist Group (2008).** [^](#cite_ref-iucn_1-0) [.](http://www.iucnredlist.org/details/4140) *Cephalophus jentinki* *2008*. [IUCN Red List of Threatened Species](/wiki/S%C3%A1ch_%C4%91%E1%BB%8F) [IUCN](/wiki/IUCN)2008. Truy cập ngày ngày 29 tháng 3 năm 2009. Database entry includes a brief justification for considering this species endangered.
- ^
**a** [Wilson, D. E.; Reeder, D. M. biên tập (2005). “](#cite_ref-msw3_2-1) **ă** *Cephalophus jentinki*”. [. Baltimore: Nhà in Đại học Johns Hopkins, 2 tập (2.142 trang).](http://www.bucknell.edu/msw3/browse.asp?id=14200873) *Mammal Species of the World* [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-8018-8221-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-8018-8221-0). [OCLC](/wiki/OCLC) [62265494](//www.worldcat.org/oclc/62265494). [^](#cite_ref-3) [“Thông tư Ban hành Danh mục các loài động vật, thực vật hoang dã thuộc quản lý của Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp”](http://congbao.chinhphu.vn/tai-ve-van-ban-so-59_2010_TT-BNNPTNT-(5901)?cbid=5896). Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam. Truy cập ngày 24 tháng 1 năm 2013.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Linh_d%C6%B0%C6%A1ng_ho%E1%BA%B5ng_Jentink&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Linh_d%C6%B0%C6%A1ng_ho%E1%BA%B5ng_Jentink&action=edit§ion=3)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Linh_d%C6%B0%C6%A1ng_ho%E1%BA%B5ng_Jentink&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Linh_d%C6%B0%C6%A1ng_ho%E1%BA%B5ng_Jentink&action=edit§ion=4)]
Phương tiện liên quan tới
[Cephalophus](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Cephalophus) tại [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons)

X-Cache: cp1055 miss (0), cp1053 frontend miss (0)


text:
Thể loại:Bài viết chọn lọc về Chiến tranh thế giới thứ hai
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Các trang trong thể loại “Bài viết chọn lọc về Chiến tranh thế giới thứ hai”
42 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 42 trang.
C
- Thảo luận:Casablanca (phim)
- Thảo luận:Chiến dịch Barbarossa
- Thảo luận:Chiến dịch Blau
- Thảo luận:Chiến dịch Guadalcanal
- Thảo luận:Chiến dịch Mãn Châu (1945)
- Thảo luận:Chiến dịch Sao Thiên Vương
- Thảo luận Chủ đề:Chiến tranh thế giới thứ hai
- Thảo luận:Chiến tranh Xô-Đức
- Thảo luận:Convair B-36
- Thảo luận:Cuộc hành quân Ten-Go
- Thảo luận:Cuộc tấn công Matanikau
H
T
- Thảo luận:Tác chiến chiều sâu
- Thảo luận:Thảm sát Katyn
- Thảo luận:Trận chiến biển Bismarck
- Thảo luận:Trận chiến đảo Rennell
- Thảo luận:Trận chiến đồi Edson
- Thảo luận:Trận chiến Đông Solomon
- Thảo luận:Trận chiến nước Pháp
- Thảo luận:Trận chiến sân bay Henderson
- Thảo luận:Trận Hà Lan
- Thảo luận:Trận Iwo Jima
- Thảo luận:Trận Smolensk (1941)
- Thảo luận:Trận Tenaru
- Thảo luận:Trận Trân Châu Cảng

markdown:
# Thể loại:Bài viết chọn lọc về Chiến tranh thế giới thứ hai
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|[Chưa xếp](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:B%C3%A0i_ch%C6%B0a_x%E1%BA%BFp_lo%E1%BA%A1i_ch%E1%BA%A5t_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_v%E1%BB%81_Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai) [Sơ khai](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:B%C3%A0i_s%C6%A1_khai_v%E1%BB%81_Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai) [C](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:B%C3%A0i_ch%E1%BA%A5t_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_C_v%E1%BB%81_Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai) [B](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:B%C3%A0i_ch%E1%BA%A5t_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_B_v%E1%BB%81_Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai) [A](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:B%C3%A0i_ch%E1%BA%A5t_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_A_v%E1%BB%81_Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai) ![ Sao bài viết tốt](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/da/Fairytale_bookmark_silverstar.svg/12px-Fairytale_bookmark_silverstar.svg.png)
![ Sao bài viết tốt](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/da/Fairytale_bookmark_silverstar.svg/12px-Fairytale_bookmark_silverstar.svg.png)
[BVT](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:B%C3%A0i_vi%E1%BA%BFt_t%E1%BB%91t_v%E1%BB%81_Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai) ![ Sao chọn lọc](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/66/Fairytale_bookmark_gold.svg/12px-Fairytale_bookmark_gold.svg.png)
![ Sao chọn lọc](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/66/Fairytale_bookmark_gold.svg/12px-Fairytale_bookmark_gold.svg.png)
[DSCL](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Danh_s%C3%A1ch_ch%E1%BB%8Dn_l%E1%BB%8Dc_v%E1%BB%81_Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai) ![ Sao chọn lọc](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/66/Fairytale_bookmark_gold.svg/12px-Fairytale_bookmark_gold.svg.png)
![ Sao chọn lọc](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/66/Fairytale_bookmark_gold.svg/12px-Fairytale_bookmark_gold.svg.png)
**CL**
## Các trang trong thể loại “Bài viết chọn lọc về Chiến tranh thế giới thứ hai”
42 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 42 trang.
### C
[Thảo luận:Casablanca (phim)](/wiki/Th%E1%BA%A3o_lu%E1%BA%ADn:Casablanca_(phim)) [Thảo luận:Chiến dịch Barbarossa](/wiki/Th%E1%BA%A3o_lu%E1%BA%ADn:Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_Barbarossa) [Thảo luận:Chiến dịch Blau](/wiki/Th%E1%BA%A3o_lu%E1%BA%ADn:Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_Blau) [Thảo luận:Chiến dịch Guadalcanal](/wiki/Th%E1%BA%A3o_lu%E1%BA%ADn:Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_Guadalcanal) [Thảo luận:Chiến dịch Mãn Châu (1945)](/wiki/Th%E1%BA%A3o_lu%E1%BA%ADn:Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_M%C3%A3n_Ch%C3%A2u_(1945)) [Thảo luận:Chiến dịch Sao Thiên Vương](/wiki/Th%E1%BA%A3o_lu%E1%BA%ADn:Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_Sao_Thi%C3%AAn_V%C6%B0%C6%A1ng) [Thảo luận Chủ đề:Chiến tranh thế giới thứ hai](/wiki/Th%E1%BA%A3o_lu%E1%BA%ADn_Ch%E1%BB%A7_%C4%91%E1%BB%81:Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai) [Thảo luận:Chiến tranh Xô-Đức](/wiki/Th%E1%BA%A3o_lu%E1%BA%ADn:Chi%E1%BA%BFn_tranh_X%C3%B4-%C4%90%E1%BB%A9c) [Thảo luận:Convair B-36](/wiki/Th%E1%BA%A3o_lu%E1%BA%ADn:Convair_B-36) [Thảo luận:Cuộc hành quân Ten-Go](/wiki/Th%E1%BA%A3o_lu%E1%BA%ADn:Cu%E1%BB%99c_h%C3%A0nh_qu%C3%A2n_Ten-Go) [Thảo luận:Cuộc tấn công Matanikau](/wiki/Th%E1%BA%A3o_lu%E1%BA%ADn:Cu%E1%BB%99c_t%E1%BA%A5n_c%C3%B4ng_Matanikau)
### H
### T
[Thảo luận:Tác chiến chiều sâu](/wiki/Th%E1%BA%A3o_lu%E1%BA%ADn:T%C3%A1c_chi%E1%BA%BFn_chi%E1%BB%81u_s%C3%A2u) [Thảo luận:Thảm sát Katyn](/wiki/Th%E1%BA%A3o_lu%E1%BA%ADn:Th%E1%BA%A3m_s%C3%A1t_Katyn) [Thảo luận:Trận chiến biển Bismarck](/wiki/Th%E1%BA%A3o_lu%E1%BA%ADn:Tr%E1%BA%ADn_chi%E1%BA%BFn_bi%E1%BB%83n_Bismarck) [Thảo luận:Trận chiến đảo Rennell](/wiki/Th%E1%BA%A3o_lu%E1%BA%ADn:Tr%E1%BA%ADn_chi%E1%BA%BFn_%C4%91%E1%BA%A3o_Rennell) [Thảo luận:Trận chiến đồi Edson](/wiki/Th%E1%BA%A3o_lu%E1%BA%ADn:Tr%E1%BA%ADn_chi%E1%BA%BFn_%C4%91%E1%BB%93i_Edson) [Thảo luận:Trận chiến Đông Solomon](/wiki/Th%E1%BA%A3o_lu%E1%BA%ADn:Tr%E1%BA%ADn_chi%E1%BA%BFn_%C4%90%C3%B4ng_Solomon) [Thảo luận:Trận chiến nước Pháp](/wiki/Th%E1%BA%A3o_lu%E1%BA%ADn:Tr%E1%BA%ADn_chi%E1%BA%BFn_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_Ph%C3%A1p) [Thảo luận:Trận chiến sân bay Henderson](/wiki/Th%E1%BA%A3o_lu%E1%BA%ADn:Tr%E1%BA%ADn_chi%E1%BA%BFn_s%C3%A2n_bay_Henderson) [Thảo luận:Trận Hà Lan](/wiki/Th%E1%BA%A3o_lu%E1%BA%ADn:Tr%E1%BA%ADn_H%C3%A0_Lan) [Thảo luận:Trận Iwo Jima](/wiki/Th%E1%BA%A3o_lu%E1%BA%ADn:Tr%E1%BA%ADn_Iwo_Jima) [Thảo luận:Trận Smolensk (1941)](/wiki/Th%E1%BA%A3o_lu%E1%BA%ADn:Tr%E1%BA%ADn_Smolensk_(1941)) [Thảo luận:Trận Tenaru](/wiki/Th%E1%BA%A3o_lu%E1%BA%ADn:Tr%E1%BA%ADn_Tenaru) [Thảo luận:Trận Trân Châu Cảng](/wiki/Th%E1%BA%A3o_lu%E1%BA%ADn:Tr%E1%BA%ADn_Tr%C3%A2n_Ch%C3%A2u_C%E1%BA%A3ng)


text:
Trường lũy Quảng Ngãi
Trường Lũy Quảng Ngãi (gọi tắt là Trường Lũy), hay Trường Lũy Quảng Ngãi-Bình Định, Tĩnh Man trường lũy (gọi theo sử Nguyễn); đều là tên gọi của một công trình kiến trúc lớn, đa dạng, nhiều phần được làm bằng đá hoặc đất, chạy dọc theo đường thượng đạo xưa từ Quảng Ngãi đến Bình Định, bắt đầu từ huyện Trà Bồng (Quảng Ngãi) đến huyện An Lão (Bình Định) thuộc Việt Nam.[1] Theo nhiều nhà nghiên cứu, thì đây là một trường lũy dài nhất Đông Nam Á.[2]
Mục lục
Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]
Theo các nhà nghiên cứu gần đây, trong đó có GS. Phan Huy Lê, thì lũy cổ khởi xây từ thế kỷ 17 thời các chúa Nguyễn với tính cách phòng thủ quân sự. Sang thế kỷ sau, vì nhiều nguyên nhân, một số dân tộc ở Đá Vách (Quảng Ngãi, phần đông là tộc người H’rê) đã nổi lên chống đối triều đình. Đến triều Gia Long thì cuộc xung đột càng quyết liệt hơn. Sách Quốc triều sử toát yếu (phần Chính biên) chép:
- Tháng 4 năm Quý Hợi (1803), Lê Văn Duyệt phá tan mọi Đá Vách. Ngài (Gia Long) hạ chiếu khen thưởng.[3]
Mặc dù phải dùng biện pháp quân sự, triều đình vẫn không sao tiêu diệt được. Suốt các triều đại kế tiếp từ Minh Mệnh đến Tự Đức quan quân phải hao binh tướng đánh dẹp. Mãi cho đến khi thực dân Pháp xâm chiếm Việt Nam, vùng Đá Vách vẫn có nhiều biến loạn.[4] Triều đình phải dùng cả thế công lẫn thế thủ nên một mặt phái quân lên tiễu trừ, mặt kia thì củng cố và khuếch trương thêm dãy lũy cũ.
Thư tịch chính sử[sửa | sửa mã nguồn]
Theo sử nhà Nguyễn thì để ngăn nguy cơ "bị uy hiếp, tràn lấn của ác man Đá Vách", kể từ năm Gia Long thứ 18 (1819), Tả quân Lê Văn Duyệt đã cho đắp "lũy Bình Man." Sách Vũ Man tạp lục thư (in năm 1898 triều Thành Thái) của Tĩnh Man tiễu phủ sứ Nguyễn Tấn chép rõ:
- Năm Gia Long thứ 18 (1819), Lê Văn Duyệt tâu xin xây Trường lũy, nam giáp ranh giới huyện Bồng Sơn, tỉnh Bình Định; bắc giáp ranh giới huyện Hà Đông (thuộc phủ Tam Kỳ), tỉnh Quảng Nam. Dọc theo lũy có đào hào trồng tre, trước lũy là vùng Man, sau lũy có xây đồn...[5]
Sách Viêm Giao trưng cổ ký (Ghi chép sưu tập di tích cổ nước Nam) của Tổng tài Quốc sử quán Cao Xuân Dục, hoàn thành năm 1900, cũng chép tương tự:
- Năm thứ 18 (1819), Chưởng Tả quân Lê Văn Duyệt đắp Trường lũy, trồng hàng rào, đào hào chắn[6]... Trải lâu năm lũy bị đổ nát, nhiều toán quân Man vượt quan lũy đến cướp bóc các làng dưới xuôi. Năm Tự Đức thứ 8 (1855), trùng tu Trường lũy.[7]
Căn cứ theo đó thì Trường Lũy có từ xưa nhưng được xây dựng thêm vào triều Gia Long - Minh Mạng. Hai vị có công nhiều nhất trong việc kiến thiết và trùng tu là Lê Văn Duyệt và Nguyễn Tấn; cả hai đều xuất thân ở Quảng Ngãi. Việc xây cất kéo dài đến nửa cuối thế kỷ 19 như ghi lại trong Đại Nam thực lục:
- Tháng 4 năm Bính Thìn (1856), "dân hơn 60 xã, thôn, trại, ấp ở ba huyện Bình Sơn, Chương Nghĩa (nay là Tư Nghĩa), Mộ Đức ủy người về kinh (Huế) kêu xin, vì tình hình khổ quá, (mà) phải đi đắp đê dài... công việc quá nặng, khó gánh chịu nổi". Tháng 3 năm sau (1857), bố chính Quảng Ngãi là Phạm Tỉnh lại tâu xin đắp "Trường lũy" một cách quy mô, tập trung ngót 2500 binh lính và huy động dân đinh ba huyện 3700 người. Tự Đức đồng ý, lại còn ra lệnh khẩn trương sửa đắp xong trong ba tháng.[8]
Khảo cổ[sửa | sửa mã nguồn]
Cuộc khai quật di tích đã tìm thấy các mảnh gốm địa phương, gốm Bát Tràng, và cả gốm ngoại quốc với niên đại từ thế kỷ 17, chứng minh lũy không chỉ có từ triều Gia Long.[9] Tuy nhiên việc củng cổ và xây đắp lại cho thêm cẩn mật diễn ra từ triều Gia Long về sau.
Kích thước, địa thế, cấu tạo[sửa | sửa mã nguồn]
Trường Lũy Quảng Ngãi, các tài liệu ghi không thống nhất. Theo Đại Nam thực lục thì lũy có chiều dài là 117 dặm,[10] còn sách Viêm Giao trưng cổ ký thì ghi là 177 dặm[11] Sở dĩ có sự khác biệt này, có lẽ là do chiều dài của Trường Lũy tùy ở thời điểm khi được ghi chép. Song, trong các công bố gần đây, độ dài của công trình vẫn còn nhiều khác biệt:
- -Sau nhiều năm nghiên cứu (2005-2010), tại Hội nghị thông báo khảo cổ học năm 2010 tại Hà Nội, đoàn khảo sát thuộc Trường Viễn Đông Bác cổ của Pháp, Viện Khảo cổ học (Hà Nội), đã cho biết độ dài của lũy từ Ba Tơ vào đến Bình Định là 300 km, riêng đoạn thành chạy trên đất Bình Định là 30 km.[12]
- -Theo bài viết "Sức hút kỳ lạ từ Trường Lũy" trên báo Pháp luật (bản điện tử) thì Trường Lũy chỉ dài 133 km.[13]
- -Theo TS. Nguyễn Tiến Đông (Viện Khảo cổ học Việt Nam), thì Trường lũy có chiều dài xấp xỉ 200 km.[14]
Về mặt địa thế, lũy nằm theo con đường thượng đạo Bắc Nam, nơi từng là lộ trình cho các cuộc hành quân lịch sử thời xưa. Như vào năm 1786, khi quân Tây Sơn kéo từ Thị Nại ra đánh lấy Phú Xuân, họ đã dùng con đường thượng đạo này để di chuyển mà không bị cản trở như ở hạ nguồn vì nơi đó có những cửa sông lớn chắn lối [15].
Về cấu tạo, Trường Lũy đắp bằng đất và đá (to bằng đầu người), cao 2m, dày 1,5m, phía ngoài có hào sâu rộng trên 3m và một hàng rào tre gai. Khảo sát bờ Trường Lũy chạy qua La Vuông (Bình Định) còn khá nguyên vẹn, thì thấy lũy có dáng hình thang, chân rộng 4-5m, mặt thành 2-3m có thể đi lại tuần tra thuận tiện. Tuy đây là một ranh giới nhưng không phải là một ranh giới đóng kín. Lũy cắt ngang qua nhiều sông, suối. Mỗi chỗ cắt ngang lại có một cổng, do một đồn bảo canh gác điều hành việc đi lại giữa cộng đồng người Việt và người H’rê.
Song cái đáng chú ý của Trường Lũy không chỉ ở độ dài, mà còn vì công trình được đắp hoàn toàn trên một địa hình rất khó khăn và phức tạp, gần như theo địa hình, hướng thành không theo một hướng nào nhất định, khi thì trên đỉnh núi, khi thì sườn đồi, dọc theo suối. Phải là người uyên bác mới tính toán được vậy, và phải tốn biết bao công sức của bao thế hệ người Việt mới được vậy.[16]
Vai trò của Trường Lũy đối với nhà Nguyễn[sửa | sửa mã nguồn]
Trường lũy xưa, triều Nguyễn xây dựng mang tính chất phòng vệ, song hiệu quả không cao, vì "quân Đá Vách dùng lối đánh du kích ẩn hiện khó lường, mà quân triều từ nơi khác đến đóng giữ lâu ngày không quen thủy thổ", và vì họ đều có "tài nghệ chiến đấu".[18] Tướng Nguyễn Tấn trong Vũ Man tạp lục thư kể:
- Người Man ở tỉnh tôi, tính tình hung hãn, đi đứng chạy nhảy lanh lẹ, đến như luồng điện sáng, đi tựa ánh chớp. Dựa vào nơi hiểm yếu, bắn tên phóng lao, đó là môn sở trường của họ vậy... Trước đây quan binh đã từng bị chúng đánh thua, và chẳng phải là một lần mà thôi.[19]
Rút lại, theo GS. Nguyễn Phan Quang trong Việt Nam thế kỷ XIX, thì:
- Trải qua các triều vua từ Gia Long đến Tự Đức, "lũy bình Man" liên tiếp được củng cố, đồn bảo trên lũy liên tiếp được sửa đắp, tăng cường, nhưng triều Nguyễn vẫn không sao đè bẹp được cuộc đấu tranh của các dân tộc Đá Vách. Ngay tác giả Vũ Man tạp lục thư cũng đã thú nhật sự bất lực của Trường lũy: "... Kế sách phòng bị quá chu đáo, chặt chẽ, không gì lọt qua được, tuy nhiên không có gì tốt hơn là giữ được (lòng) người vậy."[20]
Thế giới lưu ý[sửa | sửa mã nguồn]
Ngày 27 tháng 3 năm 2011, đoàn đại sứ các nước Châu Âu gồm: Pháp, Ba Lan, Hungary, Anh, Hy Lạp, România và Trưởng phái đoàn Liên Âu tại Việt Nam Sean Doyle đã cùng các nhà khoa học nước ngoài và nhà chức trách tỉnh Quảng Ngãi đã tổ chức hội thảo "Lịch sử quan hệ kinh tế và dân tộc" về di tích quốc gia Trường Lũy Quảng Ngãi.
Tại hội thảo, tham luận của các nhà khoa học đều thống nhất rằng:
- -Trường Lũy không những chỉ có nhiệm vụ bảo vệ an ninh và quản lý nội địa; mà còn tạo điều kiện cho giao thương, mua bán giữa đồng bào miền ngược và miền xuôi, giữa miền núi và miền biển.
- -Công trình không chỉ có ý nghĩa lớn về giá trị kinh tế, văn hóa, xã hội, là đường ranh giới đảm bảo về sự ổn định và hòa bình, là nơi giao thương mà còn có giá trị lớn về mặt quân sự, là cơ sở để quản lý, tạo mối quan hệ hòa hợp, gắn kết giữa cộng đồng các dân tộc.
Hiện nay, tỉnh Quảng Ngãi đã thống nhất giữ nguyên hiện trạng Trường Lũy trên cơ sở lấy Trường Lũy làm tâm, dọc theo hai bên lũy 500m là khu vực di tích.[21]
Theo kỳ vọng của ngành chức năng, với di tích Trường Lũy, không chỉ là việc nghiên cứu mà còn tạo ra cơ hội về du lịch. Những cư dân sống dọc Trường Lũy sẽ có cơ hội về công ăn việc làm.[13]
Ngày 10 tháng 3 năm 2011, Trường Lũy Quảng Ngãi đã chính thức được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng là di tích cấp Quốc gia.[22]
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
Tài liệu tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Quốc sử quán triều Nguyễn, Đại Nam thực lục, Tập 28 (bản dịch). Nhà xuất bản Sử học và Nhà xuất bản Khoa học xã hội hợp tác ấn hành, Hà Nội, 1962-1972.
- Quốc sử quán triều Nguyễn, Quốc triều sử toát yếu (phần Chính biên, bản dịch). Nhà xuất bản Văn học, 2002.
- Cao Xuân Dục, Viêm Giao trưng cổ ký (bản dịch). Nhà xuất bản thời đại, 2010.
- Trương Hữu Quýnh-Phan Đại Doãn-Nguyễn Cảnh Minh, Đại cương lịch sử Việt Nam (Tập I). Nhà xuất bản Giáo dục, 2007.
- Nguyễn Phan Quang, Việt Nam thế kỷ XIX (1802-1884). Nhà xuất bản Thành phố Hồ Chí Minh, 2002.
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Trường Lũy chạy dọc theo dãy Trường Sơn, đi qua địa phận 6 huyện thuộc Quảng Ngãi, gồm: Trà Bồng, Sơn Tịnh, Sơn Hà, Tư Nghĩa, Minh Long, Nghĩa Hành, Ba Tơ, Đức Phổ; và 2 huyện thuộc Bình Định, gồm: Hoài Nhơn, An Lão)
- ^ Theo bài viết "Trường Lũy dài nhất Đông Nam Á" trên báo Thanh Niên
- ^ Quốc triều sử toát yếu (phần Chính biên, tr. 81)
- ^ Đại cương lịch sử Việt Nam (Quyển I), tr. 462.
- ^ Dẫn lại theo Việt Nam thế kỷ XIX (tr. 216-217). Chữ trong ngoặc cũng chép theo sách này.
- ^ Trích trong Viêm Giao trưng cổ ký, tr. 194.
- ^ Viêm Giao trưng cổ ký, tr. 195.
- ^ Đại Nam thực lục, Tập 28, tr. 224 và 328.
- ^ Trích trong bài viết "Giải mã Trường lũy dài nhất Đông nam Á" trên báo Thể thao Văn hóa (bản điện tử) [1]
- ^ Dẫn lại theo bài viết "Sức hút kỳ lạ từ Trường Lũy" trên báo Pháp luật (bản điện tử) [2]
- ^ Theo bài viết "Đi tìm dấu tích "Tĩnh man trường lũy" đăng trên website Khoa học và Công nghệ tỉnh Bình Định [3], nếu tính 1 dặm là 444,44m (số đo cổ được áp dụng thời Nguyễn) thì 117 dặm chỉ hơn 50 km. Nếu là 177 dặm thì chưa đầy 80 km
- ^ Theo bài viết "Đi tìm dấu tích "tĩnh man trường lũy" đăng trên website Khoa học và Công nghệ tỉnh Bình Định [4]
- ^ a ă [5]
- ^ Xem bài "Trường Lũy dài nhất Đông Nam Á" trên báo Thanh Niên (bản điện tử) [6] và ở đây [7].
- ^ Theo bài viết "Giải mã Trường lũy dài nhất Đông nam Á" trên báo Thể thao Văn hóa (bản điện tử) [8].
- ^ Lược theo bài viết "Đi tìm dấu tích "tĩnh man trường lũy" đăng trên website Khoa học và Công nghệ tỉnh Bình Định [9].
- ^ Viêm Giao trưng cổ ký, tr. 194-195.
- ^ Theo Việt Nam thế kỷ XIX, tr 215 và 219.
- ^ Dẫn theo Việt Nam thế kỷ XIX, tr. 219 và 220.
- ^ Việt Nam thế kỷ XIX, tr. 220.
- ^ Lược theo bài viết "Trường Lũy Quảng Ngãi mang đậm dấu ấn tinh thần Việt Nam" đăng trên báo Công an thành phố Đà Nẵng (bản điện tử) [10]
- ^ Xem
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- "Đi tìm dấu tích "tĩnh man trường lũy" đăng trên website Khoa học và Công nghệ tỉnh Bình Định [11].
- "Sức hút kỳ lạ từ Trường Lũy" trên báo Pháp luật (bản điện tử)[12]
- "Trường Lũy dài nhất Đông Nam Á" trên báo Thanh Niên [13]
- "Trường Lũy Quảng Ngãi mang đậm dấu ấn tinh thần Việt Nam" trên báo Công an TP. Đà Nẵng [14]
- "Cần quy hoạch, bảo vệ Trường lũy Quảng Ngãi" [15]
- "Giải mã Trường lũy dài nhất Đông nam Á" trên báo Thể thao Văn hóa (bản điện tử) [16]

markdown:
# Trường lũy Quảng Ngãi
**Trường Lũy Quảng Ngãi** (gọi tắt là **Trường Lũy**), hay **Trường Lũy Quảng Ngãi-Bình Định**, **Tĩnh Man trường lũy** (gọi theo sử [Nguyễn](/wiki/Nh%C3%A0_Nguy%E1%BB%85n)); đều là tên gọi của một công trình kiến trúc lớn, đa dạng, nhiều phần được làm bằng đá hoặc đất, chạy dọc theo đường thượng đạo xưa từ [Quảng Ngãi](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_Ng%C3%A3i) đến [Bình Định](/wiki/B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh), bắt đầu từ huyện [Trà Bồng](/wiki/Tr%C3%A0_B%E1%BB%93ng) ( [Quảng Ngãi](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_Ng%C3%A3i)) đến huyện [An Lão](/wiki/An_L%C3%A3o_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)) ( [Bình Định](/wiki/B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh)) thuộc [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam). Theo nhiều nhà nghiên cứu, thì đây là một trường lũy dài nhất [1] [Đông Nam Á](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81). [[2]](#cite_note-2)
## Mục lục
## Lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_l%C5%A9y_Qu%E1%BA%A3ng_Ng%C3%A3i&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_l%C5%A9y_Qu%E1%BA%A3ng_Ng%C3%A3i&action=edit§ion=1)]
Theo các nhà nghiên cứu gần đây, trong đó có GS.
[Phan Huy Lê](/wiki/Phan_Huy_L%C3%AA), thì lũy cổ khởi xây từ [thế kỷ 17](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_17) thời các [chúa Nguyễn](/wiki/Ch%C3%BAa_Nguy%E1%BB%85n) với tính cách phòng thủ quân sự. Sang thế kỷ sau, vì nhiều nguyên nhân, một số dân tộc ở Đá Vách ( [Quảng Ngãi](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_Ng%C3%A3i), phần đông là tộc [người H’rê](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_H%E2%80%99r%C3%AA&action=edit&redlink=1)) đã nổi lên chống đối triều đình. Đến triều [Gia Long](/wiki/Gia_Long) thì cuộc xung đột càng quyết liệt hơn. Sách *Quốc triều sử toát yếu* (phần Chính biên) chép: [Tháng 4](/wiki/Th%C3%A1ng_t%C6%B0)năm [Quý Hợi](/wiki/Qu%C3%BD_H%E1%BB%A3i)( [1803](/wiki/1803)), [Lê Văn Duyệt](/wiki/L%C3%AA_V%C4%83n_Duy%E1%BB%87t)phá tan mọi Đá Vách. Ngài ( [Gia Long](/wiki/Gia_Long)) hạ chiếu khen thưởng. [[3]](#cite_note-3)
Mặc dù phải dùng biện pháp quân sự, triều đình vẫn không sao tiêu diệt được. Suốt các triều đại kế tiếp từ
[Minh Mệnh](/wiki/Minh_M%E1%BA%A1ng) đến [Tự Đức](/wiki/T%E1%BB%B1_%C4%90%E1%BB%A9c) quan quân phải hao binh tướng đánh dẹp. Mãi cho đến khi [thực dân Pháp](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_th%E1%BB%B1c_d%C3%A2n_Ph%C3%A1p) xâm chiếm Việt Nam, vùng Đá Vách vẫn có nhiều biến loạn. Triều đình phải dùng cả thế công lẫn thế thủ nên một mặt phái quân lên tiễu trừ, mặt kia thì củng cố và khuếch trương thêm dãy lũy cũ. [4]
### Thư tịch chính sử[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_l%C5%A9y_Qu%E1%BA%A3ng_Ng%C3%A3i&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_l%C5%A9y_Qu%E1%BA%A3ng_Ng%C3%A3i&action=edit§ion=2)] ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/vi/thumb/1/16/100South_Vietmanese_%C4%91%E1%BB%93ng1966f.jpg/320px-100South_Vietmanese_%C4%91%E1%BB%93ng1966f.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/vi/thumb/1/16/100South_Vietmanese_%C4%91%E1%BB%93ng1966f.jpg/320px-100South_Vietmanese_%C4%91%E1%BB%93ng1966f.jpg)
[Lê Văn Duyệt](/wiki/L%C3%AA_V%C4%83n_Duy%E1%BB%87t)trên tờ 100 [đồng (tiền Việt Nam Cộng hòa)](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng_(ti%E1%BB%81n_Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a))in năm 1966. Ông là người có công lớn trong việc bồi đắp Trường Lũy Quảng Ngãi.
Theo sử
[nhà Nguyễn](/wiki/Nh%C3%A0_Nguy%E1%BB%85n) thì để ngăn nguy cơ "bị uy hiếp, tràn lấn của ác man Đá Vách", kể từ năm [Gia Long](/wiki/Gia_Long) thứ 18 ( [1819](/wiki/1819)), Tả quân [Lê Văn Duyệt](/wiki/L%C3%AA_V%C4%83n_Duy%E1%BB%87t) đã cho đắp "lũy Bình Man." Sách *Vũ Man tạp lục thư* (in năm [1898](/wiki/1898) triều [Thành Thái](/wiki/Th%C3%A0nh_Th%C3%A1i)) của Tĩnh Man tiễu phủ sứ [Nguyễn Tấn](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_T%E1%BA%A5n) chép rõ: *Năm* [Gia Long](/wiki/Gia_Long)thứ 18 ( [1819](/wiki/1819)), [Lê Văn Duyệt](/wiki/L%C3%AA_V%C4%83n_Duy%E1%BB%87t)tâu xin xây Trường lũy, nam giáp ranh giới huyện [Bồng Sơn](/wiki/B%E1%BB%93ng_S%C6%A1n), tỉnh [Bình Định](/wiki/B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh); bắc giáp ranh giới huyện Hà Đông (thuộc phủ [Tam Kỳ](/wiki/Tam_K%E1%BB%B3)), tỉnh [Quảng Nam](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_Nam). Dọc theo lũy có đào hào trồng [tre](/wiki/Tre), trước lũy là vùng Man, sau lũy có xây đồn... [[5]](#cite_note-5)
Sách
*Viêm Giao trưng cổ ký* (Ghi chép sưu tập di tích cổ nước Nam) của Tổng tài Quốc sử quán [Cao Xuân Dục](/wiki/Cao_Xu%C3%A2n_D%E1%BB%A5c), hoàn thành năm [1900](/wiki/1900), cũng chép tương tự: *Năm thứ 18 (* [1819](/wiki/1819)), Chưởng Tả quân [Lê Văn Duyệt](/wiki/L%C3%AA_V%C4%83n_Duy%E1%BB%87t)đắp Trường lũy, trồng hàng rào, đào hào chắn ... Trải lâu năm lũy bị đổ nát, nhiều toán quân Man vượt quan lũy đến cướp bóc các làng dưới xuôi. Năm [[6]](#cite_note-6) [Tự Đức](/wiki/T%E1%BB%B1_%C4%90%E1%BB%A9c)thứ 8 ( [1855](/wiki/1855)), trùng tu Trường lũy. [[7]](#cite_note-7)
Căn cứ theo đó thì Trường Lũy có từ xưa nhưng được xây dựng thêm vào triều
[Gia Long](/wiki/Gia_Long) - [Minh Mạng](/wiki/Minh_M%E1%BA%A1ng). Hai vị có công nhiều nhất trong việc kiến thiết và trùng tu là [Lê Văn Duyệt](/wiki/L%C3%AA_V%C4%83n_Duy%E1%BB%87t) và [Nguyễn Tấn](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_T%E1%BA%A5n); cả hai đều xuất thân ở [Quảng Ngãi](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_Ng%C3%A3i). Việc xây cất kéo dài đến nửa cuối thế kỷ 19 như ghi lại trong *: Đại Nam thực lục* [Tháng 4](/wiki/Th%C3%A1ng_t%C6%B0)năm [Bính Thìn](/wiki/B%C3%ADnh_Th%C3%ACn)( [1856](/wiki/1856)), "dân hơn 60 xã, thôn, trại, ấp ở ba huyện [Bình Sơn](/wiki/B%C3%ACnh_S%C6%A1n), Chương Nghĩa (nay là [Tư Nghĩa](/wiki/T%C6%B0_Ngh%C4%A9a)), [Mộ Đức](/wiki/M%E1%BB%99_%C4%90%E1%BB%A9c)ủy người về kinh ( [Huế](/wiki/Hu%E1%BA%BF)) kêu xin, vì tình hình khổ quá, (mà) phải đi đắp đê dài... công việc quá nặng, khó gánh chịu nổi". [Tháng 3](/wiki/Th%C3%A1ng_ba)năm sau ( [1857](/wiki/1857)), bố chính [Quảng Ngãi](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_Ng%C3%A3i)là Phạm Tỉnh lại tâu xin đắp "Trường lũy" một cách quy mô, tập trung ngót 2500 binh lính và huy động dân đinh ba huyện 3700 người. Tự Đức đồng ý, lại còn ra lệnh khẩn trương sửa đắp xong trong ba tháng. [[8]](#cite_note-8)
### Khảo cổ[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_l%C5%A9y_Qu%E1%BA%A3ng_Ng%C3%A3i&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_l%C5%A9y_Qu%E1%BA%A3ng_Ng%C3%A3i&action=edit§ion=3)]
Cuộc khai quật di tích đã tìm thấy các mảnh
[gốm](/wiki/G%E1%BB%91m) địa phương, [gốm Bát Tràng](/wiki/G%E1%BB%91m_B%C3%A1t_Tr%C3%A0ng), và cả gốm ngoại quốc với niên đại từ thế kỷ 17, chứng minh lũy không chỉ có từ triều Gia Long. Tuy nhiên việc củng cổ và xây đắp lại cho thêm cẩn mật diễn ra từ triều Gia Long về sau. [9]
## Kích thước, địa thế, cấu tạo[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_l%C5%A9y_Qu%E1%BA%A3ng_Ng%C3%A3i&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_l%C5%A9y_Qu%E1%BA%A3ng_Ng%C3%A3i&action=edit§ion=4)]
Trường Lũy Quảng Ngãi, các tài liệu ghi không thống nhất. Theo
* thì lũy có chiều dài là Đại Nam thực lục* **117**dặm, còn sách [[10]](#cite_note-10) *Viêm Giao trưng cổ ký*thì ghi là *177*dặm Sở dĩ có sự khác biệt này, có lẽ là do chiều dài của Trường Lũy tùy ở thời điểm khi được ghi chép. Song, trong các công bố gần đây, độ dài của công trình vẫn còn nhiều khác biệt: [[11]](#cite_note-11)
- -Sau nhiều năm nghiên cứu (
[2005](/wiki/2005)- [2010](/wiki/2010)), tại Hội nghị thông báo khảo cổ học năm [2010](/wiki/2010)tại [Hà Nội](/wiki/H%C3%A0_N%E1%BB%99i), đoàn khảo sát thuộc [Trường Viễn Đông Bác cổ](/wiki/Vi%E1%BB%87n_Vi%E1%BB%85n_%C4%90%C3%B4ng_B%C3%A1c_c%E1%BB%95)của [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p), Viện Khảo cổ học ( [Hà Nội](/wiki/H%C3%A0_N%E1%BB%99i)), đã cho biết độ dài của lũy từ [Ba Tơ](/wiki/Ba_T%C6%A1)vào đến [Bình Định](/wiki/B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh)là **300**, riêng đoạn thành chạy trên đất [km](/wiki/Kil%C3%B4m%C3%A9t) [Bình Định](/wiki/B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh)là 30 [km](/wiki/Kil%C3%B4m%C3%A9t). [[12]](#cite_note-12)
- -Theo bài viết "Sức hút kỳ lạ từ Trường Lũy" trên báo
*Pháp luật*(bản điện tử) thì Trường Lũy chỉ dài **133 km**. [[13]](#cite_note-phapluattp.vn-13)
- -Theo TS. Nguyễn Tiến Đông (Viện Khảo cổ học
[Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam)), thì Trường lũy có chiều dài xấp xỉ **200 km**. [[14]](#cite_note-14)
Về mặt địa thế, lũy nằm theo con đường thượng đạo Bắc Nam, nơi từng là lộ trình cho các cuộc hành quân lịch sử thời xưa. Như vào năm
[1786](/wiki/1786), khi quân [Tây Sơn](/wiki/Nh%C3%A0_T%C3%A2y_S%C6%A1n) kéo từ [Thị Nại](/wiki/Th%E1%BB%8B_N%E1%BA%A1i) ra đánh lấy [Phú Xuân](/wiki/C%E1%BB%91_%C4%91%C3%B4_Hu%E1%BA%BF), họ đã dùng con đường thượng đạo này để di chuyển mà không bị cản trở như ở hạ nguồn vì nơi đó có những cửa sông lớn chắn lối . [15]
Về cấu tạo, Trường Lũy đắp bằng đất và đá (to bằng đầu người), cao 2
[m](/wiki/M), dày 1,5 [m](/wiki/M), phía ngoài có hào sâu rộng trên 3 [m](/wiki/M) và một hàng rào [tre](/wiki/Tre) gai. Khảo sát bờ Trường Lũy chạy qua La Vuông ( [Bình Định](/wiki/B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh)) còn khá nguyên vẹn, thì thấy lũy có dáng hình thang, chân rộng 4-5 [m](/wiki/M), mặt thành 2-3 [m](/wiki/M) có thể đi lại tuần tra thuận tiện. Tuy đây là một ranh giới nhưng không phải là một ranh giới đóng kín. Lũy cắt ngang qua nhiều sông, suối. Mỗi chỗ cắt ngang lại có một cổng, do một đồn bảo canh gác điều hành việc đi lại giữa cộng đồng [người Việt](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Vi%E1%BB%87t) và [người H’rê](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_H%E2%80%99r%C3%AA&action=edit&redlink=1).
Song cái đáng chú ý của Trường Lũy không chỉ ở độ dài, mà còn vì công trình được đắp hoàn toàn trên một địa hình rất khó khăn và phức tạp, gần như theo địa hình, hướng thành không theo một hướng nào nhất định, khi thì trên đỉnh núi, khi thì sườn đồi, dọc theo suối. Phải là người uyên bác mới tính toán được vậy, và phải tốn biết bao công sức của bao thế hệ
[người Việt](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Vi%E1%BB%87t) mới được vậy. [[16]](#cite_note-16)
## Vai trò của Trường Lũy đối với
[nhà Nguyễn](/wiki/Nh%C3%A0_Nguy%E1%BB%85n)[ [sửa](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_l%C5%A9y_Qu%E1%BA%A3ng_Ng%C3%A3i&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_l%C5%A9y_Qu%E1%BA%A3ng_Ng%C3%A3i&action=edit§ion=5)]
|
|Năm Năm Minh Mạng thứ 3 ( Sang đời Trải lâu năm lũy bị đổ nát, nhiều toán quân Man vượt quan lũy đến cướp bóc các làng dưới xuôi. Năm
Trích sách
Trường lũy xưa, triều Nguyễn xây dựng mang tính chất phòng vệ, song hiệu quả không cao, vì "quân Đá Vách dùng lối đánh du kích ẩn hiện khó lường, mà quân triều từ nơi khác đến đóng giữ lâu ngày không quen thủy thổ", và vì họ đều có "tài nghệ chiến đấu".
Tướng Nguyễn Tấn trong [18] *Vũ Man tạp lục thư*kể: *Người Man ở tỉnh tôi, tính tình hung hãn, đi đứng chạy nhảy lanh lẹ, đến như luồng điện sáng, đi tựa ánh chớp. Dựa vào nơi hiểm yếu, bắn tên phóng lao, đó là môn sở trường của họ vậy... Trước đây quan binh đã từng bị chúng đánh thua, và chẳng phải là một lần mà thôi*. [[19]](#cite_note-19)
Rút lại, theo GS. Nguyễn Phan Quang trong
*Việt Nam thế kỷ XIX*, thì: *Trải qua các triều vua từ*Vũ Man tạp lục thư [Gia Long](/wiki/Gia_Long)đến [Tự Đức](/wiki/T%E1%BB%B1_%C4%90%E1%BB%A9c), "lũy bình Man" liên tiếp được củng cố, đồn bảo trên lũy liên tiếp được sửa đắp, tăng cường, nhưng triều Nguyễn vẫn không sao đè bẹp được cuộc đấu tranh của các dân tộc Đá Vách. Ngay tác giả *cũng đã thú nhật sự bất lực của Trường lũy: "... Kế sách phòng bị quá chu đáo, chặt chẽ, không gì lọt qua được, tuy nhiên không có gì tốt hơn là giữ được (lòng) người vậy."* [[20]](#cite_note-20)
## Thế giới lưu ý[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_l%C5%A9y_Qu%E1%BA%A3ng_Ng%C3%A3i&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_l%C5%A9y_Qu%E1%BA%A3ng_Ng%C3%A3i&action=edit§ion=6)]
Ngày
[27 tháng 3](/wiki/27_th%C3%A1ng_3) năm 2011, đoàn đại sứ các nước [Châu Âu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u) gồm: [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p), [Ba Lan](/wiki/Ba_Lan), [Hungary](/wiki/Hungary), [Anh](/wiki/Anh), [Hy Lạp](/wiki/Hy_L%E1%BA%A1p), [România](/wiki/Rom%C3%A2nia) và Trưởng phái đoàn [Liên Âu](/wiki/Li%C3%AAn_minh_ch%C3%A2u_%C3%82u) tại [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam) Sean Doyle đã cùng các nhà khoa học nước ngoài và nhà chức trách tỉnh [Quảng Ngãi](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_Ng%C3%A3i) đã tổ chức hội thảo "Lịch sử quan hệ kinh tế và dân tộc" về di tích quốc gia Trường Lũy Quảng Ngãi.
Tại hội thảo, tham luận của các nhà khoa học đều thống nhất rằng:
- -Trường Lũy không những chỉ có nhiệm vụ bảo vệ an ninh và quản lý nội địa; mà còn tạo điều kiện cho giao thương, mua bán giữa đồng bào miền ngược và miền xuôi, giữa miền núi và miền biển.
- -Công trình không chỉ có ý nghĩa lớn về giá trị kinh tế, văn hóa, xã hội, là đường ranh giới đảm bảo về sự ổn định và hòa bình, là nơi giao thương mà còn có giá trị lớn về mặt quân sự, là cơ sở để quản lý, tạo mối quan hệ hòa hợp, gắn kết giữa cộng đồng các dân tộc.
Hiện nay, tỉnh Quảng Ngãi đã thống nhất giữ nguyên hiện trạng Trường Lũy trên cơ sở lấy Trường Lũy làm tâm, dọc theo hai bên lũy 500m là khu vực di tích.
[[21]](#cite_note-21)
Theo kỳ vọng của ngành chức năng, với di tích Trường Lũy, không chỉ là việc nghiên cứu mà còn tạo ra cơ hội về du lịch. Những cư dân sống dọc Trường Lũy sẽ có cơ hội về công ăn việc làm.
[[13]](#cite_note-phapluattp.vn-13)
Ngày
[10 tháng 3](/wiki/10_th%C3%A1ng_3) năm [2011](/wiki/2011), Trường Lũy Quảng Ngãi đã chính thức được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng là di tích cấp Quốc gia. [[22]](#cite_note-22)
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_l%C5%A9y_Qu%E1%BA%A3ng_Ng%C3%A3i&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_l%C5%A9y_Qu%E1%BA%A3ng_Ng%C3%A3i&action=edit§ion=7)]
## Tài liệu tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_l%C5%A9y_Qu%E1%BA%A3ng_Ng%C3%A3i&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_l%C5%A9y_Qu%E1%BA%A3ng_Ng%C3%A3i&action=edit§ion=8)] [Quốc sử quán triều Nguyễn](/wiki/Qu%E1%BB%91c_s%E1%BB%AD_qu%C3%A1n_(tri%E1%BB%81u_Nguy%E1%BB%85n)), *, Tập 28 (bản dịch). Nhà xuất bản Sử học và Nhà xuất bản Khoa học xã hội hợp tác ấn hành,* [Đại Nam thực lục](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_Nam_th%E1%BB%B1c_l%E1%BB%A5c) [Hà Nội](/wiki/H%C3%A0_N%E1%BB%99i), 1962-1972. [Quốc sử quán triều Nguyễn](/wiki/Qu%E1%BB%91c_s%E1%BB%AD_qu%C3%A1n_(tri%E1%BB%81u_Nguy%E1%BB%85n)), *Quốc triều sử toát yếu*(phần Chính biên, bản dịch). Nhà xuất bản Văn học, 2002. [Cao Xuân Dục](/wiki/Cao_Xu%C3%A2n_D%E1%BB%A5c), *Viêm Giao trưng cổ ký*(bản dịch). Nhà xuất bản thời đại, 2010.
- Trương Hữu Quýnh-Phan Đại Doãn-Nguyễn Cảnh Minh,
*Đại cương lịch sử Việt Nam*(Tập I). Nhà xuất bản Giáo dục, 2007.
- Nguyễn Phan Quang,
*Việt Nam thế kỷ XIX (1802-1884). Nhà xuất bản Thành phố Hồ Chí Minh, 2002.*
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_l%C5%A9y_Qu%E1%BA%A3ng_Ng%C3%A3i&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_l%C5%A9y_Qu%E1%BA%A3ng_Ng%C3%A3i&action=edit§ion=9)] **Trường Lũy chạy dọc theo dãy** [^](#cite_ref-1) [Trường Sơn](/wiki/D%C3%A3y_Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_S%C6%A1n), đi qua địa phận 6 huyện thuộc [Quảng Ngãi](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_Ng%C3%A3i), gồm: [Trà Bồng](/wiki/Tr%C3%A0_B%E1%BB%93ng), [Sơn Tịnh](/wiki/S%C6%A1n_T%E1%BB%8Bnh), [Sơn Hà](/wiki/S%C6%A1n_H%C3%A0), [Tư Nghĩa](/wiki/T%C6%B0_Ngh%C4%A9a), [Minh Long](/wiki/Minh_Long), [Nghĩa Hành](/wiki/Ngh%C4%A9a_H%C3%A0nh), [Ba Tơ](/wiki/Ba_T%C6%A1), [Đức Phổ](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c_Ph%E1%BB%95); và 2 huyện thuộc [Bình Định](/wiki/B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh), gồm: [Hoài Nhơn](/wiki/Ho%C3%A0i_Nh%C6%A1n), [An Lão](/wiki/An_L%C3%A3o_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng))) [^](#cite_ref-2) [Theo bài viết "Trường Lũy dài nhất Đông Nam Á" trên báo Thanh Niên](http://www.thanhnien.com.vn/Pages/20100420/truong-luy-dai-nhat-dong-nam-a.aspx) [^](#cite_ref-3) *Quốc triều sử toát yếu*(phần Chính biên, tr. 81) [^](#cite_ref-4) *Đại cương lịch sử Việt Nam*(Quyển I), tr. 462. **Dẫn lại theo** [^](#cite_ref-5) *Việt Nam thế kỷ XIX*(tr. 216-217). Chữ trong ngoặc cũng chép theo sách này. **Trích trong** [^](#cite_ref-6) *Viêm Giao trưng cổ ký*, tr. 194. [^](#cite_ref-7) *Viêm Giao trưng cổ ký*, tr. 195. [^](#cite_ref-8) *Đại Nam thực lục*, Tập 28, tr. 224 và 328. **Trích trong bài viết "Giải mã Trường lũy dài nhất Đông nam Á" trên báo Thể thao Văn hóa (bản điện tử)** [^](#cite_ref-9) [[1]](http://thethaovanhoa.vn/133N20100423115352634T0/giai-ma-truong-luy-dai-nhat-dong-nam-a.htm) **Dẫn lại theo bài viết "Sức hút kỳ lạ từ Trường Lũy" trên báo Pháp luật (bản điện tử)** [^](#cite_ref-10) [[2]](http://phapluattp.vn/20110327122130371p0c1015/suc-hut-ky-la-tu-truong-luy.htm) **Theo bài viết "Đi tìm dấu tích "Tĩnh man trường lũy" đăng trên website Khoa học và Công nghệ tỉnh Bình Định** [^](#cite_ref-11) [[3]](http://www.dostbinhdinh.org.vn/MagazineNewsPage.asp?TinTS_ID=1229&TS_ID=119), nếu tính 1 dặm là 444,44 [m](/wiki/M)(số đo cổ được áp dụng thời Nguyễn) thì 117 dặm chỉ hơn 50 [km](/wiki/Kil%C3%B4m%C3%A9t). Nếu là 177 dặm thì chưa đầy 80 [km](/wiki/Kil%C3%B4m%C3%A9t) **Theo bài viết "Đi tìm dấu tích "tĩnh man trường lũy" đăng trên website Khoa học và Công nghệ tỉnh Bình Định** [^](#cite_ref-12) [[4]](http://www.dostbinhdinh.org.vn/MagazineNewsPage.asp?TinTS_ID=1229&TS_ID=119)
- ^
**a** **ă** [[5]](http://phapluattp.vn/20110327122130371p0c1015/suc-hut-ky-la-tu-truong-luy.htm) **Xem bài "Trường Lũy dài nhất Đông Nam Á" trên báo Thanh Niên (bản điện tử)** [^](#cite_ref-14) [[6]](http://www.thanhnien.com.vn/Pages/20100420/truong-luy-dai-nhat-dong-nam-a.aspx)và ở đây [[7]](http://thethaovanhoa.vn/133N20100423115352634T0/giai-ma-truong-luy-dai-nhat-dong-nam-a.htm). **Theo bài viết "Giải mã Trường lũy dài nhất Đông nam Á" trên báo Thể thao Văn hóa (bản điện tử)** [^](#cite_ref-15) [[8]](http://thethaovanhoa.vn/133N20100423115352634T0/giai-ma-truong-luy-dai-nhat-dong-nam-a.htm). **Lược theo bài viết "Đi tìm dấu tích "tĩnh man trường lũy" đăng trên website Khoa học và Công nghệ tỉnh Bình Định** [^](#cite_ref-16) [[9]](http://www.dostbinhdinh.org.vn/MagazineNewsPage.asp?TinTS_ID=1229&TS_ID=119). **Viêm Giao trưng cổ ký, tr. 194-195.** [^](#cite_ref-17) **Theo** [^](#cite_ref-18) *Việt Nam thế kỷ XIX*, tr 215 và 219. **Dẫn theo Việt Nam thế kỷ XIX** [^](#cite_ref-19) *, tr. 219 và 220.* [^](#cite_ref-20) *Việt Nam thế kỷ XIX*, tr. 220. **Lược theo bài viết "Trường Lũy Quảng Ngãi mang đậm dấu ấn tinh thần Việt Nam" đăng trên báo Công an thành phố** [^](#cite_ref-21) [Đà Nẵng](/wiki/%C4%90%C3%A0_N%E1%BA%B5ng)(bản điện tử) [[10]](http://cadn.com.vn/News/Van-Hoa/Van-Hoa-Van-Nghe/2011/3/28/57469.ca) [^](#cite_ref-22) [Xem](http://cadn.com.vn/News/Van-Hoa/Van-Hoa-Van-Nghe/2011/3/28/57469.ca)
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_l%C5%A9y_Qu%E1%BA%A3ng_Ng%C3%A3i&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_l%C5%A9y_Qu%E1%BA%A3ng_Ng%C3%A3i&action=edit§ion=10)]
- "Đi tìm dấu tích "tĩnh man trường lũy" đăng trên website Khoa học và Công nghệ tỉnh Bình Định
[[11]](http://www.dostbinhdinh.org.vn/MagazineNewsPage.asp?TinTS_ID=1229&TS_ID=119).
- "Sức hút kỳ lạ từ Trường Lũy" trên báo Pháp luật (bản điện tử)
[[12]](http://phapluattp.vn/20110327122130371p0c1015/suc-hut-ky-la-tu-truong-luy.htm)
- "Trường Lũy dài nhất Đông Nam Á" trên báo Thanh Niên
[[13]](http://www.thanhnien.com.vn/Pages/20100420/truong-luy-dai-nhat-dong-nam-a.aspx)
- "Trường Lũy Quảng Ngãi mang đậm dấu ấn tinh thần Việt Nam" trên báo Công an TP. Đà Nẵng
[[14]](http://cadn.com.vn/News/Van-Hoa/Van-Hoa-Van-Nghe/2011/3/28/57469.ca)
- "Cần quy hoạch, bảo vệ Trường lũy Quảng Ngãi"
[[15]](http://www.quangngai.gov.vn/quangngai/tiengviet/sbn_12/2011/58774/)
- "Giải mã Trường lũy dài nhất Đông nam Á" trên báo Thể thao Văn hóa (bản điện tử)
[[16]](http://thethaovanhoa.vn/133N20100423115352634T0/giai-ma-truong-luy-dai-nhat-dong-nam-a.htm)

X-Cache: cp1054 hit (1), cp1053 frontend miss (0)


text:
interpolated
Từ điển mở Wiktionary
Tiếng Anh[sửa]
Động từ[sửa]
interpolated
- Quá khứ và phân từ quá khứ của interpolate.
Chia động từ[sửa]
interpolate
- Cách chia động từ cổ.
- Thường nói will; chỉ nói shall để nhấn mạnh. Ngày xưa, ở ngôi thứ nhất, thường nói shall và chỉ nói will để nhấn mạnh.

markdown:
# interpolated
Từ điển mở Wiktionary
## Tiếng Anh[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-eng-&action=edit§ion=T-1)]
### Động từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-verb-&action=edit§ion=T-1)] **interpolated** [Quá khứ](/wiki/qu%C3%A1_kh%E1%BB%A9)và [phân từ](/wiki/ph%C3%A2n_t%E1%BB%AB)quá khứ của [interpolate](/wiki/interpolate).
#### Chia động từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-forms-&action=edit§ion=T-1)]
interpolate
|Dạng không chỉ ngôi|
|Động từ
|[interpolate](/wiki/interpolate) [Phân từ](/wiki/ph%C3%A2n_t%E1%BB%AB) [hiện tại](/wiki/hi%E1%BB%87n_t%E1%BA%A1i) [interpolating](/wiki/interpolating) [quá khứ](/wiki/qu%C3%A1_kh%E1%BB%A9) **interpolated** [Lối trình bày](/wiki/l%E1%BB%91i_tr%C3%ACnh_b%C3%A0y) [interpolate](/wiki/interpolate) [interpolate](/wiki/interpolate)hoặc [interpolatest](/w/index.php?title=interpolatest&action=edit&redlink=1)¹ [interpolates](/wiki/interpolates)hoặc [interpolateth](/w/index.php?title=interpolateth&action=edit&redlink=1)¹ [interpolate](/wiki/interpolate) [interpolate](/wiki/interpolate) [interpolate](/wiki/interpolate) **interpolated** **interpolated**hoặc [interpolatedst](/w/index.php?title=interpolatedst&action=edit&redlink=1)¹ **interpolated** **interpolated** **interpolated** **interpolated** [Tương lai](/wiki/t%C6%B0%C6%A1ng_lai) [will](/wiki/will)/ [shall](/wiki/shall)² [interpolate](/wiki/interpolate) [interpolate](/wiki/interpolate)hoặc [wilt](/wiki/wilt)/ [shalt](/wiki/shalt)¹ [interpolate](/wiki/interpolate) [interpolate](/wiki/interpolate) [interpolate](/wiki/interpolate) [interpolate](/wiki/interpolate) [interpolate](/wiki/interpolate) [Lối cầu khẩn](/wiki/l%E1%BB%91i_c%E1%BA%A7u_kh%E1%BA%A9n) [interpolate](/wiki/interpolate) [interpolate](/wiki/interpolate)hoặc [interpolatest](/w/index.php?title=interpolatest&action=edit&redlink=1)¹ [interpolate](/wiki/interpolate) [interpolate](/wiki/interpolate) [interpolate](/wiki/interpolate) [interpolate](/wiki/interpolate) **interpolated** **interpolated** **interpolated** **interpolated** **interpolated** **interpolated** [were](/wiki/were)to [interpolate](/wiki/interpolate)hoặc [should](/wiki/should) [interpolate](/wiki/interpolate) [interpolate](/wiki/interpolate)hoặc should [interpolate](/wiki/interpolate) [interpolate](/wiki/interpolate)hoặc should [interpolate](/wiki/interpolate) [interpolate](/wiki/interpolate)hoặc should [interpolate](/wiki/interpolate) [interpolate](/wiki/interpolate)hoặc should [interpolate](/wiki/interpolate) [interpolate](/wiki/interpolate)hoặc should [interpolate](/wiki/interpolate) [Lối mệnh lệnh](/wiki/l%E1%BB%91i_m%E1%BB%87nh_l%E1%BB%87nh) [interpolate](/wiki/interpolate) [interpolate](/wiki/interpolate) [interpolate](/wiki/interpolate)
- Cách chia động từ cổ.
- Thường nói
*will*; chỉ nói *shall*để nhấn mạnh. Ngày xưa, ở ngôi thứ nhất, thường nói *shall*và chỉ nói *will*để nhấn mạnh.

X-Cache: cp1053 miss (0), cp1054 frontend miss (0)


text:
physiology
Từ điển mở Wiktionary
Bước tới:
dẫn lái
,
tìm
Mục lục
1
Tiếng Anh
1.1
Cách phát âm
1.2
Danh từ
1.3
Tham khảo
Tiếng Anh
[
sửa
]
Cách phát âm
[
sửa
]
IPA
:
/ˌfɪ.zi.ˈɑː.lə.dʒi/
Danh từ
[
sửa
]
physiology
/ˌfɪ.zi.ˈɑː.lə.dʒi/
Sinh lý học
.
Tham khảo
[
sửa
]
Hồ Ngọc Đức,
Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí
(
chi tiết
)
Lấy từ “
https://vi.wiktionary.org/w/index.php?title=physiology&oldid=1588055
”
Thể loại
:
Mục từ tiếng Anh
Danh từ
Danh từ tiếng Anh
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Mục từ
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Tra
Sửa đổi
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Chuyển hướng
Trang Chính
Cộng đồng
Thay đổi gần đây
Mục từ ngẫu nhiên
Trợ giúp
Thảo luận chung
Quyên góp
Chỉ mục
Ngôn ngữ
Chữ cái
Bộ thủ
Từ loại
Chuyên ngành
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản in được
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Tải tập tin lên
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Trích dẫn trang này
Ngôn ngữ định nghĩa
Azərbaycanca
Dansk
Ελληνικά
English
Esperanto
Español
Eesti
Euskara
Suomi
Français
Frysk
Magyar
Bahasa Indonesia
Ido
Italiano
日本語
ಕನ್ನಡ
한국어
Kurdî
Malagasy
Македонски
മലയാളം
မြန်မာဘာသာ
Polski
Português
Simple English
தமிழ்
తెలుగు
Türkçe
中文
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 10:09 ngày 25 tháng 7 năm 2015.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công–Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Xem
Điều khoản Sử dụng
để biết thêm chi tiết.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wiktionary
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Phiên bản di động

markdown:
# physiology
Từ điển mở Wiktionary
## Tiếng Anh[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-eng-&action=edit§ion=T-1)]
### Cách phát âm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-pron-&action=edit§ion=T-1)]
### Danh từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-noun-&action=edit§ion=T-1)] **physiology** [/ˌfɪ.zi.ˈɑː.lə.dʒi/](/wiki/Wiktionary:IPA)
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP)) **physiology** [/ˌfɪ.zi.ˈɑː.lə.dʒi/](/wiki/Wiktionary:IPA)

X-Cache: cp1052 hit (1), cp1054 frontend miss (0)


text:
stasis
Từ điển mở Wiktionary
Bước tới:
dẫn lái
,
tìm
Mục lục
1
Tiếng Anh
1.1
Cách phát âm
1.2
Danh từ
1.3
Tham khảo
Tiếng Anh
[
sửa
]
Cách phát âm
[
sửa
]
IPA
:
/ˈsteɪ.səs/
Danh từ
[
sửa
]
stasis
/ˈsteɪ.səs/
(
Y học
) Sự ứ (máu, sữa... ).
Tham khảo
[
sửa
]
Hồ Ngọc Đức,
Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí
(
chi tiết
)
Lấy từ “
https://vi.wiktionary.org/w/index.php?title=stasis&oldid=1396241
”
Thể loại
:
Mục từ tiếng Anh
Danh từ
Danh từ tiếng Anh
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Mục từ
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Tra
Sửa đổi
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Chuyển hướng
Trang Chính
Cộng đồng
Thay đổi gần đây
Mục từ ngẫu nhiên
Trợ giúp
Thảo luận chung
Quyên góp
Chỉ mục
Ngôn ngữ
Chữ cái
Bộ thủ
Từ loại
Chuyên ngành
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản in được
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Tải tập tin lên
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Trích dẫn trang này
Ngôn ngữ định nghĩa
English
Eesti
Suomi
Français
Magyar
Bahasa Indonesia
Ido
한국어
Polski
தமிழ்
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 12:45 ngày 26 tháng 12 năm 2011.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công–Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Xem
Điều khoản Sử dụng
để biết thêm chi tiết.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wiktionary
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Phiên bản di động

markdown:
# stasis
Từ điển mở Wiktionary
## Tiếng Anh[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-eng-&action=edit§ion=T-1)]
### Cách phát âm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-pron-&action=edit§ion=T-1)]
### Danh từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-noun-&action=edit§ion=T-1)] **stasis** [/ˈsteɪ.səs/](/wiki/Wiktionary:IPA)
- (
*Y học*) Sự ứ (máu, sữa... ).
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP)) **stasis** [/ˈsteɪ.səs/](/wiki/Wiktionary:IPA)


text:
totaliser
Từ điển mở Wiktionary
Tiếng Pháp[sửa]
Cách phát âm[sửa]
Ngoại động từ[sửa]
totaliser ngoại động từ /tɔ.ta.li.ze/
- Tổng cộng.
- Totaliser les dépenses — tổng cộng những món chi
- Tổng cộng là.
- La population de cette ville totalise à peu près deux millions — số dân thành phố này tổng cộng là gần hai triệu
- Dồn cả lại.
- Totaliser tous les moyens — dồn tất cả mọi phương tiện lại
Tham khảo[sửa]
- Hồ Ngọc Đức, Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí (chi tiết)

markdown:
# totaliser
Từ điển mở Wiktionary
## Tiếng Pháp[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-fra-&action=edit§ion=T-1)]
### Cách phát âm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-pron-&action=edit§ion=T-1)]
### Ngoại động từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-tr-verb-&action=edit§ion=T-1)] **totaliser** *ngoại động từ* [/tɔ.ta.li.ze/](/wiki/Wiktionary:IPA) [Tổng cộng](/wiki/t%E1%BB%95ng_c%E1%BB%99ng). *— tổng cộng những món chi* **Totaliser**les dépenses
-
[Tổng cộng](/wiki/t%E1%BB%95ng_c%E1%BB%99ng)là. *La population de cette ville*— số dân thành phố này tổng cộng là gần hai triệu **totalise**à peu près deux millions
-
[Dồn](/wiki/d%E1%BB%93n)cả lại. *— dồn tất cả mọi phương tiện lại* **Totaliser**tous les moyens
-
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP))

X-Cache: cp1065 miss (0), cp1054 frontend miss (0)