markdown:
*Conus pulcher*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Conus pulcher
|
|![]()
vỏ ốc Conus pulcher.
[Tình trạng bảo tồn](/wiki/T%C3%ACnh_tr%E1%BA%A1ng_b%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n) [Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Mollusca](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_th%C3%A2n_m%E1%BB%81m) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Gastropoda](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Ch%C3%A2n_b%E1%BB%A5ng) [Liên họ](/wiki/Li%C3%AAn_h%E1%BB%8D)( *superfamilia*) [Conoidea](/wiki/Conoidea) [Caenogastropoda](/wiki/Caenogastropoda)
nhánh
[Hypsogastropoda](/wiki/Hypsogastropoda)
nhánh
[Neogastropoda](/wiki/Neogastropoda) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Conidae](/w/index.php?title=Conidae&action=edit&redlink=1) [Phân họ](/wiki/Ph%C3%A2n_h%E1%BB%8D)( *subfamilia*) [Coninae](/wiki/Coninae) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Conus](/wiki/Conus) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **C. pulcher** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Conus pulcher* [Lightfoot](/w/index.php?title=John_Lightfoot&action=edit&redlink=1), [1786](/wiki/1786) [[1]](#cite_note-1) [Danh pháp đồng nghĩa](/wiki/T%C3%AAn_%C4%91%E1%BB%93ng_ngh%C4%A9a_(sinh_v%E1%BA%ADt_h%E1%BB%8Dc)) [[2]](#cite_note-WoRMS-2)
Danh sách
*Conus archithalassius*Link, 1807 *Conus bicolor*G. B. Sowerby II, 1833 (May) *Conus breviculus*G. B. Sowerby II, 1833 *Conus fluctifer*Dillwyn, 1817 *Conus grandis*G. B. Sowerby I, 1823 *Conus leoninus*Gmelin, 1791 *Conus nicolii*Wilson, 1831 *Conus papilionaceus*Hwass in Bruguière, 1792 *Conus paulina*Kiener, 1845 *Conus prometheus*Hwass in Bruguière, 1792 *Cucullus achatinus*Röding, 1798 *Cucullus indiae*Röding, 1798 *Kalloconus pulcher*([Lightfoot], 1786) * là một loài Conus pulcher* [ốc biển](/wiki/%E1%BB%90c_bi%E1%BB%83n), là [động vật thân mềm](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_th%C3%A2n_m%E1%BB%81m) [chân bụng](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_ch%C3%A2n_b%E1%BB%A5ng)sống ở biển trong họ [Conidae](/w/index.php?title=Conidae&action=edit&redlink=1), họ ốc cối. [[2]](#cite_note-WoRMS-2)
Giống như tất cả các loài thuộc chi
*Conus*, chúng là loài [săn mồi](/wiki/S%C4%83n_m%E1%BB%93i) và có [nọc độc](/wiki/N%E1%BB%8Dc_%C4%91%E1%BB%99c). Chúng có khả năng "đốt" con người, do vậy khi cầm chúng phải hết sức cẩn thận.
## Miêu tả[
[sửa](/w/index.php?title=Conus_pulcher&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Conus_pulcher&action=edit§ion=1)]
|
|![]()
|
|Xin hãy cùng
Nếu bài viết đã được phát triển, hãy gỡ bản mẫu này.
## Phân bố[
[sửa](/w/index.php?title=Conus_pulcher&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Conus_pulcher&action=edit§ion=2)]
|
|![]()
|
|Xin hãy cùng
Nếu bài viết đã được phát triển, hãy gỡ bản mẫu này.
## Hình ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=Conus_pulcher&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Conus_pulcher&action=edit§ion=3)]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Conus_pulcher&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Conus_pulcher&action=edit§ion=4)] **Lightfoot, J., 1786. A Catalogue of the Portland Museum, Lately the Property of the Duchess Dowager of Portland, Deceased; Which will be sold by Auction** [^](#cite_ref-1)
- ^
**a** **ă** [, 1786].](http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=224308) *Conus pulcher*[Lightfoot [World Register of Marine Species](http://www.marinespecies.org), truy cập 27 March 2010.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Conus_pulcher&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Conus_pulcher&action=edit§ion=5)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Conus_pulcher&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Conus_pulcher&action=edit§ion=6)]
Phương tiện liên quan tới
[Conus pulcher](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Conus_pulcher) tại [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons)

Content-language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

X-Cache: cp1055 miss (0), cp1066 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Set-Cookie: WMF-Last-Access=31-Aug-2015;Path=/;HttpOnly;Expires=Fri, 02 Oct 2015 12:00:00 GMT


markdown:
# Nikolai Davydenko
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Bài viết này cần thêm
|
|
|![]()
**Biệt danh** *Kolya* *Iron Man* *The Machine* **Quốc gia** ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f3/Flag_of_Russia.svg/22px-Flag_of_Russia.svg.png)
[Nga](/wiki/Nga) **Nơi cư trú** [Volgograd](/wiki/Volgograd), Nga **Ngày sinh** [2 tháng 6](/wiki/2_th%C3%A1ng_6), [1981](/wiki/1981) **Nơi sinh** [Sieverodonetsk](/wiki/Sieverodonetsk), [Ukrainian SSR](/w/index.php?title=Ukrainian_SSR&action=edit&redlink=1), Liên bang Xô Viết **Chiều cao** 1⁄ 2in) **Cân nặng** **Bắt đầu chơi chuyên nghiệp** **Tay thuận** **Tiền thưởng giành được** **Đánh đơn** **Thắng/thua** **Số chức vô địch** **Thứ hạng cao nhất** **Thứ hạng hiện tại** **Thành tích tốt nhất tại các giải Grand Slam** [Úc Mở rộng](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_qu%E1%BA%A7n_v%E1%BB%A3t_%C3%9Ac_M%E1%BB%9F_r%E1%BB%99ng) [2005](/w/index.php?title=2005_Australian_Open_-_Men%27s_Singles&action=edit&redlink=1), [2006](/w/index.php?title=2006_Australian_Open_-_Men%27s_Singles&action=edit&redlink=1), [2007](/w/index.php?title=2007_Australian_Open_-_Men%27s_Singles&action=edit&redlink=1)) [Pháp Mở rộng](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_qu%E1%BA%A7n_v%E1%BB%A3t_Ph%C3%A1p_M%E1%BB%9F_r%E1%BB%99ng) [2005](/w/index.php?title=2005_French_Open_-_Men%27s_Singles&action=edit&redlink=1), [2007](/w/index.php?title=2007_French_Open_-_Men%27s_Singles&action=edit&redlink=1)) [Wimbledon](/wiki/Wimbledon) [2007](/w/index.php?title=2007_Wimbledon_Championships_-_Men%27s_Singles&action=edit&redlink=1)) [Mỹ Mở rộng](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_qu%E1%BA%A7n_v%E1%BB%A3t_M%E1%BB%B9_M%E1%BB%9F_r%E1%BB%99ng) [2006](/w/index.php?title=2006_U.S._Open_-_Men%27s_Singles&action=edit&redlink=1), [2007](/w/index.php?title=2007_U.S._Open_-_Men%27s_Singles&action=edit&redlink=1)) **Các giải đấu khác** [Tour Finals](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_qu%E1%BA%A7n_v%E1%BB%A3t_ATP_World_Tour_Finals) [2008](/w/index.php?title=2008_Tennis_Masters_Cup&action=edit&redlink=1)) [Thế vận hội](/wiki/Th%E1%BA%BF_v%E1%BA%ADn_h%E1%BB%99i_M%C3%B9a_h%C3%A8) [2008](/w/index.php?title=Tennis_at_the_2008_Summer_Olympics_-_Men%27s_Singles&action=edit&redlink=1)) **Đánh đôi** **Thắng/thua** **Số chức vô địch** **Thứ hạng cao nhất**
Tiêu bản được cập nhật lần cuối vào: 31 tháng 8 năm 2009.
**Nikolay Davydenko** (sinh ngày 2 tháng 6 năm 1981) là cựu vận động viên tenis người [Nga](/wiki/Nga). Anh từng có vị trí cao nhất trong sự nghiệp là thứ 3 trong bảng xếp hạng [ATP](/wiki/ATP).Trong sự nghiệp thi đấu của mính anh là một tay vợt khó chơi với các tay vợt lớn như [Rafael Nadal](/wiki/Rafael_Nadal) hay [Roger Federer](/wiki/Roger_Federer).Trong 21 danh hiệu đơn thì danh hiệu đáng kể nhất là [ATP World Tour Finals](/wiki/ATP_World_Tour_Finals) năm [2009](/wiki/2009) khi anh đánh bại [Juan Martin del Potro](/wiki/Juan_Martin_del_Potro).Ngoài ra anh cũng có 3 lần vô địch [Master 1000](/w/index.php?title=Master_1000&action=edit&redlink=1)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Nikolai_Davydenko&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nikolai_Davydenko&action=edit§ion=1)]
|
|10 tay vợt nam hàng đầu tính đến
|
|
|
|![]()

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-Encoding: gzip

Accept-Ranges: bytes

X-Cache: cp1068 miss (0), cp1066 frontend miss (0)

Set-Cookie: WMF-Last-Access=01-Sep-2015;Path=/;HttpOnly;Expires=Sat, 03 Oct 2015 00:00:00 GMT


markdown:
# Quận Boulder, Colorado
|
|Quận Boulder, Colorado
|
|Bản đồ
|
|![]()
Vị trí trong tiểu bang
[Colorado](/wiki/Colorado) ![ Bản đồ Hoa Kỳ có ghi chú đậm tiểu bang Colorado](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/55/Map_of_USA_CO.svg/200px-Map_of_USA_CO.svg.png)
![ Bản đồ Hoa Kỳ có ghi chú đậm tiểu bang Colorado](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/55/Map_of_USA_CO.svg/200px-Map_of_USA_CO.svg.png)
Vị trí của tiểu bang Colorado trong
[Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) **Thống kê** [1 tháng 11](/wiki/1_th%C3%A1ng_11), [1861](/wiki/1861) [Quận lỵ](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_l%E1%BB%B5) [Boulder](/wiki/Boulder,_Colorado) [Diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch)
- Tổng cộng
- Đất
- Nước
751
[mi²](/wiki/D%E1%BA%B7m_vu%C3%B4ng_Anh)(1.945 [km²](/wiki/Km%C2%B2))
742 mi² (1.922 km²)
9 mi² (23 km²), 1.19%
[Dân số](/wiki/D%C3%A2n_s%E1%BB%91)
- (
[2000](/wiki/2000))
-
[Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91)
291.288
391/mi² (151/km²)
**Website:** [www.co.boulder.co.us](http://www.co.boulder.co.us) **Đặt tên theo:**large [granite](/wiki/%C4%90%C3%A1_hoa_c%C6%B0%C6%A1ng) [boulders](/w/index.php?title=Boulders&action=edit&redlink=1)in area **Quận đông dân thứ 6 bang Colorado** **Quận Boulder** là một quận đông dân thứ sáu trong số 64 [quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Hoa_K%E1%BB%B3) của [tiểu bang](/wiki/Ti%E1%BB%83u_bang_Hoa_K%E1%BB%B3) [Colorado](/wiki/Colorado) của [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3). [Cục điều tra dân số Hoa Kỳ](/wiki/C%E1%BB%A5c_Th%E1%BB%91ng_k%C3%AA_D%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3) ước tính rằng dân số quận là 282.304 vào năm 2006 . Quận lỵ là [1] [thành phố Boulder](/wiki/Boulder,_Colorado) . Khu vực thống kê đô thị Boulder bao gồm quận Boulder. [6](/wiki/Wikipedia:Tham_kh%E1%BA%A3o_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD_h%E1%BB%8Dc#6)
## Lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Boulder,_Colorado&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Boulder,_Colorado&action=edit§ion=1)]
Quận Boulder là một trong 17 quận ban đầu được thành lập bởi các Lãnh thổ Colorado vào 1 tháng 11 năm 1861. Quận này được đặt tên theo thành phố Boulder và Boulder Creek. Quận Boulder vẫn giữ nguyên ranh giới cơ bản giống như biên giới năm 1861, mặc dù là 27,5 dặm vuông (71,2 km2) của góc đông nam của nó và dân số gần đúng của nó từ 40.000 trở thành một phần của thành phố và quận Broomfield vào năm 2001.
## Địa lý[
[sửa](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Boulder,_Colorado&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Boulder,_Colorado&action=edit§ion=2)]
Theo Cục Điều tra Dân số Hoa Kỳ, quận có tổng diện tích 751 dặm vuông (1,945.1 km2), trong đó 742 dặm vuông (1,921.8 km2) là đất và 9 dặm vuông (23,3 km2) (1,19%) là diện tích mặt nước.
## Các quận lân cận[
[sửa](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Boulder,_Colorado&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Boulder,_Colorado&action=edit§ion=3)] [Quận Larimer](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Larimer,_Colorado)- phía bắc [Quận Weld](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Weld,_Colorado)- phía đông [Thành phố và quận Broomfield, Colorado](/w/index.php?title=Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_v%C3%A0_qu%E1%BA%ADn_Broomfield,_Colorado&action=edit&redlink=1)- phía đông nam [Quận Jefferson](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Jefferson,_Colorado)- phía nam [Quận Gilpin](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Gilpin,_Colorado)- phía nam [Quận Grand](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Grand,_Colorado)- phía tây
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Boulder,_Colorado&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Boulder,_Colorado&action=edit§ion=4)] [^](#cite_ref-PopEstCounty_1-0) [“Annual County Population Estimates and Estimated Components of Change: ngày 1 tháng 4 năm 2000 to ngày 1 tháng 7 năm 2006 (CO-EST2006-alldata)”](http://www.census.gov/popest/counties/files/CO-EST2006-ALLDATA.csv)( [CSV](/w/index.php?title=Comma-separated_values&action=edit&redlink=1)). *2006 Population Estimates*. [United States Census Bureau](/w/index.php?title=United_States_Census_Bureau&action=edit&redlink=1), Population Division. 22 tháng 3 năm 2007. Truy cập ngày 8 tháng 5 năm 2007.


markdown:
# Tùng Phan
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
**Tùng Phan** ( [chữ Tạng](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_T%E1%BA%A1ng) chuyển tự: zung-chu, [chữ Hán giản thể](/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n_gi%E1%BA%A3n_th%E1%BB%83): 松潘县, âm [Hán Việt](/wiki/T%E1%BB%AB_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t): *Tùng Phan huyện*) là một [huyện](/wiki/Huy%E1%BB%87n_(Trung_Qu%E1%BB%91c)) thuộc châu tự trị [A Bá](/wiki/Ngawa), [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Trung_Qu%E1%BB%91c)) [Tứ Xuyên](/wiki/T%E1%BB%A9_Xuy%C3%AAn), [Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Trung_Hoa). Huyện này có diện tích 8.486 km², dân số năm 2002 là 67.972 người, chủ yếu là dân tộc Tạng, Hán, Hồi và [Khương](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Kh%C6%B0%C6%A1ng). Huyện Tùng Phan giá với: [Bình Vũ](/wiki/B%C3%ACnh_V%C5%A9) (đông), [Mậu](/w/index.php?title=M%E1%BA%ADu,_A_B%C3%A1&action=edit&redlink=1) (nam), đông nam giáp [Bắc Xuyên](/wiki/B%E1%BA%AFc_Xuy%C3%AAn), tây nam giáp [Hồng Nguyên](/wiki/H%E1%BB%93ng_Nguy%C3%AAn) và [Hắc Thủy](/wiki/H%E1%BA%AFc_Th%E1%BB%A7y), bắc giáp [Cửu Trại Câu](/wiki/Khu_th%E1%BA%AFng_c%E1%BA%A3nh_C%E1%BB%ADu_Tr%E1%BA%A1i_C%C3%A2u), [Nhược Nhĩ Cái](/wiki/Zoig%C3%AA). Đây là một huyện có nghề chăn nuôi, nông nghiệp. Phong cảnh ở đây có [khu danh thắng phong cảnh Hoàng Long](/w/index.php?title=Khu_danh_th%E1%BA%AFng_phong_c%E1%BA%A3nh_Ho%C3%A0ng_Long&action=edit&redlink=1). Huyện lỵ đóng ở trấn Tiến An.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=T%C3%B9ng_Phan&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%C3%B9ng_Phan&action=edit§ion=1)]
|
|![]()

X-Cache: cp1053 miss (0), cp1066 frontend miss (0)


markdown:
# Thể loại:Sinh 699
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|[690](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_690)– [691](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_691)– [692](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_692)– [693](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_693)– [694](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_694) [695](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_695)– [696](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_696)– [697](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_697)– [698](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_698)– **699**
Thể loại này liệt kê những
**người sinh năm 699** . Xem thêm [những người qua đời năm 699](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_699). **Về đầu trang** [A](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_699&from=A) [B](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_699&from=B) [C](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_699&from=C) [D](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_699&from=D) [E](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_699&from=E) [F](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_699&from=F) [G](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_699&from=G) [H](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_699&from=H) [I](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_699&from=I) [J](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_699&from=J) [K](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_699&from=K) [L](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_699&from=L) [M](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_699&from=M) [N](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_699&from=N) [O](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_699&from=O) [P](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_699&from=P) [Q](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_699&from=Q) [R](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_699&from=R) [S](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_699&from=S) [T](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_699&from=T) [U](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_699&from=U) [V](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_699&from=V) [W](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_699&from=W) [X](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_699&from=X) [Y](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_699&from=Y) [Z](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_699&from=Z)
|
|![]()
[Sinh 699](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:699_births?uselang=vi)
## Các trang trong thể loại “Sinh 699”
2 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 2 trang.


markdown:
# Trăn gấm
|Trăn gấm|
|
|![]()
[Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Phân giới](/wiki/Ph%C3%A2n_gi%E1%BB%9Bi)( *subregnum*) *Nhánh* [Bilateria](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%91i_x%E1%BB%A9ng_hai_b%C3%AAn&action=edit&redlink=1) [Liên ngành](/wiki/Li%C3%AAn_ng%C3%A0nh)( *superphylum*) [Deuterostomia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_mi%E1%BB%87ng_th%E1%BB%A9_sinh) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) *Nhánh* [Craniata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_h%E1%BB%99p_s%E1%BB%8D) [Phân ngành](/wiki/Ph%C3%A2n_ng%C3%A0nh)( *subphylum*) [Vertebrata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_x%C6%B0%C6%A1ng_s%E1%BB%91ng) [Phân thứ ngành](/wiki/Ph%C3%A2n_ng%C3%A0nh)( *infraphylum*) [Gnathostomata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_quai_h%C3%A0m) [Liên lớp](/wiki/Li%C3%AAn_l%E1%BB%9Bp)( *superclass*) *Nhánh* [Amniota](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_m%C3%A0ng_%E1%BB%91i) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Sauropsida](/wiki/Sauropsida) [Phân lớp](/wiki/Ph%C3%A2n_l%E1%BB%9Bp)( *subclass*) [Diapsida](/w/index.php?title=Ph%C3%A2n_l%E1%BB%9Bp_Hai_l%E1%BB%97&action=edit&redlink=1) [Phân thứ lớp](/wiki/Ph%C3%A2n_th%E1%BB%A9_l%E1%BB%9Bp)( *infraclass*) [Lepidosauromorpha](/w/index.php?title=C%E1%BA%ADn_l%E1%BB%9Bp_B%C3%B2_s%C3%A1t_c%C3%B3_v%E1%BA%A3y&action=edit&redlink=1) [Liên bộ](/wiki/Li%C3%AAn_b%E1%BB%99)( *superordo*) [Lepidosauria](/w/index.php?title=Si%C3%AAu_b%E1%BB%99_B%C3%B2_s%C3%A1t_c%C3%B3_v%E1%BA%A3y&action=edit&redlink=1) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Squamata](/wiki/B%C3%B2_s%C3%A1t_c%C3%B3_v%E1%BA%A3y) [Phân bộ](/wiki/Ph%C3%A2n_b%E1%BB%99)( *subordo*) [Serpentes](/wiki/R%E1%BA%AFn) [Phân thứ bộ](/wiki/Ph%C3%A2n_th%E1%BB%A9_b%E1%BB%99)( *infraordo*) [Alethinophidia](/wiki/Alethinophidia) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Pythonidae](/wiki/H%E1%BB%8D_Tr%C4%83n) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Python](/wiki/Chi_Tr%C4%83n) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **P. reticulatus** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Python reticulatus*
(
[Schneider](/w/index.php?title=Johann_Gottlob_Schneider&action=edit&redlink=1), 1801) ![ Python reticulatus Area.PNG](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/48/Python_reticulatus_Area.PNG/272px-Python_reticulatus_Area.PNG)
[Danh pháp đồng nghĩa](/wiki/T%C3%AAn_%C4%91%E1%BB%93ng_ngh%C4%A9a_(sinh_v%E1%BA%ADt_h%E1%BB%8Dc)) *Boa reticulata*- Schneider, 1801 *Boa rhombeata*- Schneider, 1801 *Boa phrygia*- Shaw, 1802 *Broghammerus reticulatus* *Coluber javanicus*- Shaw, 1802 *Morelia reticulatus*- Welch, 1988 *Python schneideri*- Merrem, 1820 *Python reticulatus*- Gray, 1842 *Python reticulatus*- Boulenger, 1893 *Python reticulatus*- Kluge, 1993 [[1]](#cite_note-McD99-1) **Trăn gấm**, **Trăn vua** hay [2] **Trăn mắt lưới châu Á** (tên khoa học [[3]](#cite_note-ITIS-3) *) là một loại* **Python reticulatus** [trăn](/wiki/Tr%C4%83n)lớn, thuộc [họ Trăn](/wiki/H%E1%BB%8D_Tr%C4%83n)( *Pythonidae*) và [chi cùng tên](/wiki/Chi_Tr%C4%83n)( *Python*), sống ở vùng [Đông Nam Á](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81). Loài này được Schneider mô tả khoa học đầu tiên năm 1801. [[4]](#cite_note-4)
## Mục lục
## Mô tả[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%C4%83n_g%E1%BA%A5m&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%C4%83n_g%E1%BA%A5m&action=edit§ion=1)]
Trăn gấm có đầu dài, nhỏ, màu vàng nhạt hay nâu, có một vệt xám đen mảnh chạy dọc chính giữa từ mõm tới gáy nối liền với vết trên lưng. Một vệt đen khác tứ sau mắt chạy xiên xuống góc mép. Trên thân và đuôi có các đường xám đen nối với nhau tạo thành dạng mắt dưới nổi trên nền màu vàng nâu. Bụng vàng nhạt đôi khi đốm sáng nhạt. Chiều dài cơ thể tới 6,95 mét (22,8 ft) - 6,95 mét (22,8 ft),
[[5]](#cite_note-TG-5) dài hơn khoảng 2-3,5 m so với trăn khổng lồ [6] [anaconda](/wiki/Tr%C4%83n_anaconda)(loài trăn lớn nhất thế giới về trọng lượng). Trên thực tế, trăn gấm là thành viên thuộc [phân họ Rắn](/w/index.php?title=Ph%C3%A2n_h%E1%BB%8D_R%E1%BA%AFn&action=edit&redlink=1)dài nhất thế giới, trong lich sử người ta đã tìm thấy có con có chiều dài lên đến 9-10 [mét](/wiki/M%C3%A9t) và cũng là loài [[7]](#cite_note-7) [bò sát](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_b%C3%B2_s%C3%A1t)dài nhất thế giới tuy nhiên cơ thể chúng lại không quá mập mạp. [[8]](#cite_note-8)
Giống như các loại trăn khác, trăn gấm không có
[nọc độc](/wiki/N%E1%BB%8Dc_%C4%91%E1%BB%99c) và vì vậy chúng giết con mồi bằng cách dùng thân quấn quanh con vật và siết nó cho đến chết. Mặc dù loài trăn gấm đủ khỏe để giết người, chúng không được xem là loài động vật nguy hiểm cho con người và trường hợp người bị chúng tấn công rất ít khi xảy ra. Là loài [động vật](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) bơi lội giỏi, trăn gấm có thể di cư đến sinh sống ở những hòn đảo nhỏ nằm gần bờ. Tên khoa học "reticulatus" (có nghĩa là "mắt lưới") có liên quan đến những họa tiết đặc trưng trên da chúng. [[9]](#cite_note-Got-9)
## Mô tả[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%C4%83n_g%E1%BA%A5m&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%C4%83n_g%E1%BA%A5m&action=edit§ion=2)]
Nhìn chung, hiếm khi trăn gấm đạt chiều dài hơn 6 mét (20 ft). Một trong những cá thể dài nhất sống ở vùng
[Balikpapan](/wiki/Balikpapan), [Đông Kalimantan](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Kalimantan), [Indonesia](/wiki/Indonesia) có chiều dài và cân nặng (được đo trong tình trạng [gây mê](/wiki/G%C3%A2y_m%C3%AA) và đã nhịn đói 3 tháng) lần lượt là 6,95 mét (22,8 ft) và 59 kilôgam (130 lb). [[6]](#cite_note-SunBear-6)
Những thông tin về các cá thể dài hơn chiều dài đó vài foot đã được công bố rộng rãi, tuy nhiên chúng chưa được kiểm chứng. Một trong số đó là một con trăn đực mang tên là Colossus có chiều dài tối đa lên đến 8,7 mét (29 ft) - với việc đo đạc được thực hiện tại Vườn thú Higland Park (nay là Vườn thú Pittsburgh và Công viên thủy sinh PPG) ở
[Pittsburgh, Pennsylvania](/wiki/Pittsburgh) trong các thập niên 1950 và đầu thập niên 1960; tuy nhiên các kết quả đó được cho là không chính xác. Sau khi Colossus chết, ngày 14 tháng 1 năm 1963 "thi hài" của nó được gửi cho [Bảo tàng Lịch sử tự nhiên Carnegie](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3o_t%C3%A0ng_L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_t%E1%BB%B1_nhi%C3%AAn_Carnegie&action=edit&redlink=1). Tại đó, bộ xương của Colossus được đo đạc và cho kết quả chiều dài là 20 feet 10 in (6,35 mét), ngắn hơn rất nhiều so với kết quả được Barton và Allen công bố trước đó. Có thể những người đo đạc trước kia đã tự tăng chiều dài của con vật thêm vài foot để bù cho những chỗ xoắn vì việc kéo thẳng hoàn toàn một con vật to và dài như vậy gần như là không thể. Do kích thước quá to lớn, xác con vật không thể được bảo quản bằng cách ngâm trong [fomanđêhít](/wiki/Formaldehyd) và [cồn](/wiki/%C3%8Atanol), vì vậy nó được trưng bày dưới dạng bộ xương đã được tháo rời thành từng mảnh. Còn bộ da con vật được đưa vào phòng thí nghiệm để [thuộc](/wiki/Thu%E1%BB%99c_da), nhưng bộ da này đến nay đã bị thất lạc. [[10]](#cite_note-10)
Hiện nay có nhiều thông tin về những cá thể trăn còn dài hơn thế, tuy nhiên do chưa có cá thể nào được đạc bởi các khoa học gia hay được trưng bày ở
[viện bảo tàng](/wiki/Vi%E1%BB%87n_b%E1%BA%A3o_t%C3%A0ng), các thông tin trên được cho là sai lầm hoặc chưa được chứng thực. [Hội Động vật học New York](/w/index.php?title=H%E1%BB%99i_%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_h%E1%BB%8Dc_New_York&action=edit&redlink=1) (từ năm 1993 là [Hội Bảo tồn Động vật hoang dã](/w/index.php?title=H%E1%BB%99i_B%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n_%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_hoang_d%C3%A3&action=edit&redlink=1)) đã treo một phần thưởng trị giá 50.000 [Mỹ kim](/wiki/%C4%90%C3%B4_la_M%E1%BB%B9) trao cho bất cứ ai tìm được một con trăn sống và khỏe mạnh có chiều dài hơn 9,1 mét (30 ft) , tuy nhiên cho tới nay chưa có ai được vinh dự là người lãnh phần giải thưởng này. [[11]](#cite_note-Mur97-11)
Về hình dạng, trăn gấm có đầu dài, nhỏ, màu vàng nhạt hay nâu, có một vệt xám đen mảnh chạy dọc chính giữa từ mõm tới gáy nối liền với vết trên lưng. Một vệt đen khác từ sau mắt chạy xiên xuống góc mép. Trên thân và đuôi có các đường xám đen nối với nhau tạo thành dạng mắt dưới nổi trên nền màu vàng nâu. Bụng vàng nhạt đôi khi đốm sáng nhạt. Bộ da con vật mang nhiều hoa văn với các màu sắc khác nhau. Nhìn chung, lưng con vật mang các hoạt tiết
[hình thoi](/wiki/H%C3%ACnh_thoi) được sắp xếp không theo quy tắc nào, viền bởi những vệt hoa văn nhỏ hơn có vùng trung tâm màu nhạt. Do trăn gấm phân bổ trên một khu vực địa lý rộng lớn, loài vật này mang nhiều kiểu màu da và kích thước khác nhau. Những con trăn gấm trong các vườn thú, thường có màu sắc sặc sỡ nhưng trong vùng rừng rậm âm u, trên mặt đất có nhiều lá rụng cùng các loại vụn hữu cơ khác thì kiểu màu sặc sỡ này lại giúp con vật ngụy trang rất tốt. Kiểu màu sắc này được gọi là " [màu sắc phá vỡ](/w/index.php?title=Thuy%E1%BA%BFt_ng%E1%BB%A5y_trang&action=edit&redlink=1)" và nó có tác dụng giúp loài trăn đất lẩn trốn được kẻ thù cũng như khiến con mồi không nhận ra sự hiện diện của trăn. [[12]](#cite_note-Meh87-12)
## Phân loài[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%C4%83n_g%E1%BA%A5m&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%C4%83n_g%E1%BA%A5m&action=edit§ion=3)]
3
[phân loài](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%C3%A0i) của trăn gấm đã được đề xuất, tuy nhiên chúng chưa được công nhận bởi [13] [Hệ thống thông tin phân loài hợp nhất](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_th%C3%B4ng_tin_ph%C3%A2n_lo%C3%A0i_h%E1%BB%A3p_nh%E1%BA%A5t&action=edit&redlink=1)( *Integrated Taxonomic Information System*- ITIS). Màu sắc và kích cỡ của chúng có thể thay đổi nhiều tùy theo mô tả của các phân loài. Phân bổ địa lý là yếu tố quan trọng để thiết lập nên một phân loài trăn gấm, vì mỗi phân loài được đề xuất có một vùng phân bổ địa lý rất khác nhau. *P. r. reticulatus*, [Schneider](/w/index.php?title=Johann_Gottlob_Schneider&action=edit&redlink=1)(1801) - được gọi tắt là "retics" trong cộng đồng những người [chăn nuôi bò sát](/w/index.php?title=Ch%C4%83n_nu%C3%B4i_b%C3%B2_s%C3%A1t&action=edit&redlink=1). *P. r. jampeanus*, Auliya *et al.*(2002) - trăn gấm lùn Kayaudi hay trăn gấm Jampea, có chiều dài bằng một nửa bình thường, hay theo Auliya [[14]](#cite_note-Mat99-14) *et al.*(2002) thì không dài quá 2 mét. Found on Tanahjampea in the [[13]](#cite_note-Aul02-13) [Selayar Archipelago](/w/index.php?title=Selayar_Islands&action=edit&redlink=1)south of [Sulawesi](/wiki/Sulawesi). Closely related to *P. r. reticulatus*of the [Lesser Sundas](/w/index.php?title=Lesser_Sundas&action=edit&redlink=1). [[13]](#cite_note-Aul02-13) *P. r. saputrai*, Auliya *et al.*(2002) - trăn gấm Selayer. Được tìm thấy ở [đảo Selayar](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A3o_Selayar&action=edit&redlink=1)tại [quần đảo Selayar](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Selayar&action=edit&redlink=1), nằm kế bên [Sulawesi](/wiki/Sulawesi). Phân loài này đại diện cho [nhóm chị em](/w/index.php?title=Nh%C3%B3m_ch%E1%BB%8B_em&action=edit&redlink=1)của tất cả những quần thể trăn gấm được nghiên cứu. According to Auliya [[13]](#cite_note-Aul02-13) *et al.*(2002) it does not exceed 4 m in length. [[13]](#cite_note-Aul02-13)
Hai phân loài sau là sản phẩm của hiện tượng
[lùn hóa trên đảo](/w/index.php?title=L%C3%B9n_h%C3%B3a_tr%C3%AAn_%C4%91%E1%BA%A3o&action=edit&redlink=1). Quần thể trên [quần đảo Sangihe](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Sangihe&action=edit&redlink=1) dường như chính là một phân loài khác có vai trò là [nhánh gốc](/w/index.php?title=Nh%C3%A1nh_g%E1%BB%91c_(ph%C3%A1t_sinh_lo%C3%A0i)&action=edit&redlink=1) của [nhánh](/wiki/Nh%C3%A1nh) *P. r. reticulatus* và *P. r. jampeanus*, tuy nhiên điều này chưa được mô tả một cách chính thức. [[13]](#cite_note-Aul02-13)
Các phân loài
*dalegibbonsi*, *euanedwardsi*, *haydnmacphiei*, *neilsonnemani*, *patrickcouperi* and *stuartbigmorei* [[15]](#cite_note-Hos03-15) chỉ mới được đề xuất chứ chưa được chấp nhận rộng rãi. [16]
Một nghiên cứu phân loài học của trăn gần đây
cho kết quả rằng, có khả năng, trăn gấm lẫn trăn Timor là hai họ hàng gần gũi hơn của các loại trăn Á-Úc so với các thành viên khác của [17] [chi Trăn](/wiki/Chi_Tr%C4%83n), vì vậy chúng nên được xếp vào một [chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))riêng là *Broghammerus*.
## Phân bổ địa lý[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%C4%83n_g%E1%BA%A5m&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%C4%83n_g%E1%BA%A5m&action=edit§ion=4)]
Trăn gấm phân bổ ở khu vực
[Đông Nam Á](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81), từ [quần đảo Nicobar](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Nicobar), Tây Bắc [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99), [Bangladesh](/wiki/Bangladesh), [Myanma](/wiki/Myanma), [Thái Lan](/wiki/Th%C3%A1i_Lan), [Lào](/wiki/L%C3%A0o), [Campuchia](/wiki/Campuchia), [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam), [Malaysia](/wiki/Malaysia), [Singapore](/wiki/Singapore) cho tới tận [Indonesia](/wiki/Indonesia) và [quần đảo Indo-Australia](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Indo-Australia&action=edit&redlink=1) ( [Sumatra](/wiki/Sumatra), [quần đảo Mentawai](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Mentawai), [quần đảo Natuna](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Natuna), [Borneo](/wiki/Borneo), [Sulawesi](/wiki/Sulawesi), [Java](/wiki/Java), [Lombok](/wiki/Lombok), [Sumbawa](/wiki/Sumbawa), [Sumba](/wiki/Sumba), [Flores](/wiki/Flores,_Indonesia), [Timor](/wiki/Timor), [quần đảo Maluku](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Maluku), [quần đảo Tanimbar](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Tanimbar)) và [Philippines](/wiki/Philippines) ( [Basilan](/wiki/Basilan), [Bohol](/wiki/Bohol), [Cebu](/wiki/Cebu), [Leyte](/wiki/Leyte_(t%E1%BB%89nh)), [Luzon](/wiki/Luzon), [Mindanao](/wiki/Mindanao), [Mindoro](/wiki/Mindoro), [quần đảo Negro](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Negro&action=edit&redlink=1), [Palawan](/wiki/Palawan), [Panay](/wiki/Panay), [Polillo](/w/index.php?title=Polillo&action=edit&redlink=1), [Samar](/wiki/Samar), [Tawi-Tawi](/wiki/Tawi-Tawi)). The original description does not include a [type locality](/w/index.php?title=Type_locality_(biology)&action=edit&redlink=1). Restricted to "Java" by Brongersma (1972). Do là loài [1] [động vật biến nhiệt](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_bi%E1%BA%BFn_nhi%E1%BB%87t), trăn gấm cũng thường chỉ sống ở những vùng khí hậu [nhiệt đới](/wiki/Nhi%E1%BB%87t_%C4%91%E1%BB%9Bi)ấm áp để đảm bảo nhiệt độ cơ thể của chúng không bị tụt xuống quá thấp.
## Môi trường sống[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%C4%83n_g%E1%BA%A5m&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%C4%83n_g%E1%BA%A5m&action=edit§ion=5)]
Trăn gấm sống trong các khu
[rừng mưa](/wiki/R%E1%BB%ABng_m%C6%B0a), [rừng](/wiki/R%E1%BB%ABng), và gần các [đồng cỏ](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng_c%E1%BB%8F). Chúng cũng xuất hiện gần các [sông](/wiki/S%C3%B4ng) và được tìm thấy tại các khu vực lân cận những con [suối](/wiki/Su%E1%BB%91i) và [hồ](/wiki/H%E1%BB%93). Con vật giành phần lớn thời gian của chúng trên cây, nhưng đôi khi cũng có thể tìm thấy chung trong môi trường nước. Do là loài động vật bơi lội giỏi, trăn gấm đã được ghi nhận tại các vùng biển khơi và đã vượt biển sang nhiều đảo nhỏ (gần bờ) để sinh sống. Vào đầu thế kỷ 20, trăn gấm thường xuyên được tìm thấy ngay cả ở những nơi đông đúc nhất của [12] [Băng Cốc](/wiki/Bangkok), đôi khi chúng bắt và ăn thịt những con [vật nuôi](/wiki/V%E1%BA%ADt_nu%C3%B4i). [[18]](#cite_note-Sti74-18)
## Nguồn thức ăn[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%C4%83n_g%E1%BA%A5m&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%C4%83n_g%E1%BA%A5m&action=edit§ion=6)]
Nguồn thức ăn trong tự nhiên của trăn gấm bao hàm các loài
[thú](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Th%C3%BA) và [chim](/wiki/Chim). Những cá thể dài 3-4 mét (10–14 ft) thông thường ăn thịt những [động vật gặm nhấm](/wiki/B%E1%BB%99_G%E1%BA%B7m_nh%E1%BA%A5m) như [chuột cống](/wiki/Chu%E1%BB%99t_c%E1%BB%91ng), trong khi những con lớn hơn thì nhắm đến các loài [cầy](/wiki/H%E1%BB%8D_C%E1%BA%A7y) như [cầy hương](/wiki/C%E1%BA%A7y_h%C6%B0%C6%A1ng) và [cầy mực](/wiki/C%E1%BA%A7y_m%E1%BB%B1c), thậm chí cả các loài [linh trưởng](/wiki/B%E1%BB%99_Linh_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng) và [lợn](/wiki/Chi_L%E1%BB%A3n). Những con trăn sống tại khu dân cư thường tóm những con [gà](/wiki/G%C3%A0), [mèo](/wiki/M%C3%A8o), [chó](/wiki/Ch%C3%B3) vô ý lảng vảng gần nơi cư ngụ của chúng. Trong số những "nạn nhân" to lớn nhất (và được ghi nhận đầy đủ) là một con [gấu chó](/wiki/G%E1%BA%A5u_ch%C3%B3) nặng 23 kilogram, bị một con trăn dài 6,95 m (23 ft) ăn thịt và tiêu hóa hết trong vòng 10 [tuần](/wiki/Tu%E1%BA%A7n), ngoài ra những nạn nhân to lớn khác là các con lợn có cân nặng lên tới 60 kg (132 lb). Theo kinh nghiệm, trăn gấm có thể nuốt trọn những con mồi không dài quá ¼ chiều dài và không nặng quá khối lượng của chính nó. [19] Giống như các loài trăn khác, trăn gấm không có [[20]](#cite_note-Fre05-20) [nọc độc](/wiki/N%E1%BB%8Dc_%C4%91%E1%BB%99c)và không giết con mồi của chúng bằng vết cắn. Việc cắn chỉ để giữ chặt con mồi, còn công việc giết mồi được tiến hành bằng cách quấn cơ thể to lớn của trăn quanh mồi để siết chết nó. Mỗi lần con mồi của chúng thở ra, trăn gấm sẽ lại siết chặt cơ thể của chúng thêm một chút quanh phổi con mồi, từng chút từng chút một và cuối cùng khiến con mồi chết vì [ngạt thở](/w/index.php?title=Ng%E1%BA%A1t_th%E1%BB%9F&action=edit&redlink=1). Đồng thời, trong quá trình bóp siết đó, các xương cứng của con mồi cũng sẽ bị bẻ gãy thành nhiều mảnh, khiến cho việc nuốt và tiêu hóa mồi trở nên dễ dàng hơn.
### Ăn thịt người[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%C4%83n_g%E1%BA%A5m&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%C4%83n_g%E1%BA%A5m&action=edit§ion=7)]
Mặc dù loài trăn này rất ít khi tấn công người, tuy nhiên đã có một số trường hợp những con trăn gấm (trong hoang dã và trong điều kiện nuôi nhốt) đã tấn công, giết chết người và thậm chí ăn thịt người.
- Đã từng có ghi nhận về một con trăn lang thang trong rừng đã mò vào một túp lều dựng ở đó và ăn thịt một đứa trẻ.
[[21]](#cite_note-autogenerated1-21)
- Hai vụ trăn ăn thịt người từng xảy ra vào đầu thế kỷ 20 ở
[Indonesia](/wiki/Indonesia): vụ thứ nhất 1 thiếu niên 14 tuổi ở [Salibabu](/w/index.php?title=Salibabu&action=edit&redlink=1)đã bị 1 con trăn dài 5,17 m (17 ft) ăn thịt in length. Vụ thứ hai là một người phụ nữ trưởng thành bị "một con trăn gấm lớn" ăn thịt, tuy nhiên không rõ chi tiết như thế nào. [[22]](#cite_note-Kop27-22) [Franz Werner](/w/index.php?title=Franz_Werner&action=edit&redlink=1)từng ghi nhận một vụ trăn ăn thịt người ở [Myanma](/wiki/Myanma), có thể xảy ra vào đầu thập niên 1910 hay vào năm 1927. Cụ thể, một người thợ kim hoàn tên Maung Chit Chine trong khi đi săn cùng với bạn bè đã bị một con trăn dài 6 m (20 ft.) ăn thịt lúc anh trú mưa trong một lùm cây. Con trăn đã nuốt chân của Maung vào trước, điều này trái với thường lệ là nó nuốt đầu con mồi vào trước, nhưng có lẽ khi nuốt người thì cách này tiện hơn. [[11]](#cite_note-Mur97-11) [[23]](#cite_note-Bru98-23)
- Vào năm 1932,
[Frank Buck](/w/index.php?title=Frank_Buck&action=edit&redlink=1)viết về một thiếu niên ở Phillipines bị ăn thịt bởi một con trăn dài 25 ft (7,6 m) nuôi trong nhà. Theo Buck, ban đầu con trăn trốn thoát được, sau đó nó bị bắt được và khi mổ bụng con vật ra, người ta tìm thấy một vật có hình dạng như thi thể một thiếu niên. Sau khi phân tích, thi thể đó chính là con trai của người chủ con trăn. [[24]](#cite_note-autogenerated2-24)
- Trong cộng đồng
[người Aeta](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Aeta&action=edit&redlink=1)ở Philipppines, trong vòng 40 năm đã có 6 người bị giết bởi trăn được ghi nhận, cộng thêm 1 người chết vì bị nhiễm trùng do vết trăn cắn. [[21]](#cite_note-autogenerated1-21)
- Ngày 4 tháng 9 năm 1995, Ee Heng Chuan, một công nhân cạo mủ cao su 29 tuổi sống ở miền Nam bang
[Johor](/wiki/Johor)của [Malaysia](/wiki/Malaysia)đã bị một con trăn gấm dài 23 ft (7,0 m) và nặng 300 lb. Cảnh sát đã phải bắn 4 phát súng mới hạ được nó. [[11]](#cite_note-Mur97-11)
- Theo Mark Auliya, thi thể một
[người Mangya](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Mangya&action=edit&redlink=1)32 tuổi tên là Lantod Gumiliu đã được tìm thấy trong bụng của 1 con trăn gấm dài 7 mét (23 foot) ở [Mindoro](/wiki/Mindoro)vào tháng 1 năm 1998. [[20]](#cite_note-Fre05-20)
- Ngày 23 tháng 1 năm 2008, một phụ nữ 25 tuổi sống ở
[Virginia Beach, Virginia](/wiki/Virginia_Beach)được cho là đã bị con trăn gấm dài 13 foot (4,0 m) của mình giết chết. Nguyên nhân cái chết là do [ngạt thở](/w/index.php?title=Ng%E1%BA%A1t_th%E1%BB%9F&action=edit&redlink=1), còn con trăn thì được tìm thấy trong phòng ngủ với tình trạng bị kích động. [[25]](#cite_note-UPI-25)
- Ngày 21 tháng 1 năm 2009, một đứa trẻ 3 tuổi sống tại
[Las Vegas](/wiki/V%C3%B9ng_%C4%91%C3%B4_th%E1%BB%8B_Las_Vegas)đã suýt bị bóp chết bởi một con trăn gấm nuôi làm cảnh dài 18 foot (5,5 m). Người mẹ của đứa trẻ - được người chủ con trăn nhờ trông chừng con vật cưng của mình - đã kịp thời cứu sống đứa con của mình khi dùng [dao](/wiki/Dao)đâm con trăn bị thương. Tuy nhiên, đối với con trăn, vết đâm của người mẹ quá nặng đến mức các bác sĩ không thể cứu sống nó và buộc phải giúp con vật [chết không đau đớn](/w/index.php?title=Ch%E1%BA%BFt_kh%C3%B4ng_%C4%91au_%C4%91%E1%BB%9Bn&action=edit&redlink=1). [[26]](#cite_note-Las_Vegas_Sun-26)
Nếu xét kích thước tối đa của các con mồi của loài trăn gấm, trên lý thuyết một con trăn trưởng thành hoàn toàn có đủ khả năng ăn thịt trẻ em, người vị thành niên, hoặc thậm chí người lớn; mặc dù bờ vai rộng của con người có thể khiến những con trăn nhỏ (dài dưới 6 mét) gặp khó khăn khi nuốt. Khi con trăn bắt đầu nuốt nạn nhân thì trong phần lớn các trường hợp, người bị nuốt đã chết.
## Sinh sản[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%C4%83n_g%E1%BA%A5m&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%C4%83n_g%E1%BA%A5m&action=edit§ion=8)]
Trăn gấm là loài bò sát
[đẻ trứng](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%BB_tr%E1%BB%A9ng&action=edit&redlink=1). Mỗi lứa, con trăn cái đẻ chừng 15-80 [trứng](/wiki/Tr%E1%BB%A9ng_(sinh_h%E1%BB%8Dc)) trong một ổ. Nhiệt độ lý tưởng nhất để [ấp trứng](/w/index.php?title=%E1%BA%A4p_tr%E1%BB%A9ng&action=edit&redlink=1) là 31-32 độ C (88–90 độ [F](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_Fahrenheit)). Thời gian ấp trứng kéo dài trung bình 88 ngày. Trăn non mới nở dài chừng 2 foot (61 cm). [14] [[18]](#cite_note-Sti74-18)
## Nuôi trăn gấm làm cảnh[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%C4%83n_g%E1%BA%A5m&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%C4%83n_g%E1%BA%A5m&action=edit§ion=9)]
Trong thời gian gần đây, trăn gấm trở thành một vật nuôi thịnh hành và nguyên nhân là do nỗ lực của những người nuôi trăn trong việc
[chọn lọc](/wiki/Ch%E1%BB%8Dn_l%E1%BB%8Dc_nh%C3%A2n_t%E1%BA%A1o) ra những nòi trăn mang các đặc điểm biến dị độc đáo, tỉ như các nòi "bạch tạng" hay nòi "cọp". Trăn gấm không phải là vật nuôi quá hung dữ và nguy hiểm, nhưng người nuôi tốt nhất phải có kinh nghiệm trong việc quản lý các con vật to lớn và khỏe như vậy để đảm bảo an toàn tính mạng cho cả người nuôi lẫn trăn. Việc tương tác cũng như vẻ đẹp của trăn đã giành được cảm tình đáng kể, tuy nhiên nhiều ý kiến vẫn cho rằng tính khí, tâm trạng của trăn gấm khó đoán trước được. [[27]](#cite_note-27) Bản thân trăn gấm không chủ động tấn công người, tuy nhiên nếu chúng bị kích động, sợ hãi hay lầm tưởng tay chân người là thức ăn thì chúng có thể cắn và siết người nuôi. Mặc dù không có nọc độc, vết cắn của những con trăn kích thước lớn cũng rất nghiêm trọng, nhiều khi vết cắn quá lớn đến mức buộc phải [28] [khâu](/w/index.php?title=Kh%C3%A2u_(d%E1%BB%87t_may)&action=edit&redlink=1)lại.
Kích thước khổng lồ và màu sắc bắt mắt cũng khiến trăn gấm trở thành một loài động vật thườngt được trưng bày trong các
[vườn bách thú](/wiki/V%C6%B0%E1%BB%9Dn_b%C3%A1ch_th%C3%BA), trong đó nhiều cá thể dài đến hơn 20 foot (6,1 m) và nhiều cá thể được cho rằng có kích thước lớn nhất trong số các con trăn gấm được nuôi. [[29]](#cite_note-29) [[30]](#cite_note-30) [[31]](#cite_note-31) Tuy nhiên, do kích thước khổng lồ và sức khỏe khủng khiếp và tâm tính cũng không phải thuộc dạng hiền lành, dễ bảo, việc xác định chính xác kích thước của trăn rất khó khăn, đó là chưa nói các con trăn được nuôi thường bị [32] [béo phì](/wiki/B%C3%A9o_ph%C3%AC). Các thông tin do vườn thú và công viên đưa ra thường là phóng đại, tỉ như thông tin về con trăn dài 49 foot (15 m) ở [[11]](#cite_note-Mur97-11) [Indonesia](/wiki/Indonesia)là không chính xác vì kích thước thật của nó chỉ 23 foot (7,0 m). Chính vì vậy, chỉ có thông tin đo đạc chiều dài của một con trăn bị gây mê, bị chết và được bảo tồn trong một viện bảo tàng thì mới đáng tin cậy trong mắt giới khoa học. [[33]](#cite_note-reuters-33) [[11]](#cite_note-Mur97-11)
Về kích thước, hiện nay đã có một số nòi trăn "siêu nhỏ" tồn tại ở các đảo miền Tây Bắc Úc (con trưởng thành ít khi dài quá 15 foot (4,6 m), với con đực thường dài tối đa 5 foot (1,5 m), con cái có thể dài hơn); chúng đang được các nhà nuôi trăn gây giống và chọn lọc để sản sinh ra những nòi trăn cảnh còn nhỏ hơn nữa.
## Hình ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%C4%83n_g%E1%BA%A5m&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%C4%83n_g%E1%BA%A5m&action=edit§ion=10)]
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%C4%83n_g%E1%BA%A5m&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%C4%83n_g%E1%BA%A5m&action=edit§ion=11)]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%C4%83n_g%E1%BA%A5m&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%C4%83n_g%E1%BA%A5m&action=edit§ion=12)]
- ^
**a** [McDiarmid RW, Campbell JA, Touré T. 1999. Snake Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference, vol. 1. Herpetologists' League. 511 pp.](#cite_ref-McD99_1-1) **ă** [ISBN 1-893777-00-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1893777006)(series). [ISBN 1-893777-01-4](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1893777014)(volume). [^](#cite_ref-repdis_2-0) [The Reticulated Python](http://www.reptilediscovery.com/retic.html)tại ReptileDiscovery. [^](#cite_ref-ITIS_3-0) [tại](http://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=209567) *Python reticulatus*(TSN 209567) [Hệ thống Thông tin Phân loại Tích hợp](/wiki/H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_Th%C3%B4ng_tin_Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_T%C3%ADch_h%E1%BB%A3p)(ITIS). [^](#cite_ref-4) [“](http://reptile-database.reptarium.cz/species?genus=Broghammerus&species=reticulatus&search_param=%28%28search%3D%27Broghammerus+reticulatus%27%29%29). The Reptile Database. Truy cập ngày 29 tháng 5 năm 2013. *Broghammerus reticulatus*” [^](#cite_ref-TG_5-0) [“Trăn gấm”](http://www.vncreatures.net/chitiet.php?page=5&loai=1&ID=5049). Truy cập ngày 17 tháng 12 năm 2009.
- ^
**a** [G. M. Fredriksson:](#cite_ref-SunBear_6-1) **ă** *Predation on Sun Bears by Reticulated Python in East Kalimantan, Indonesian Borneo*. Raffles Bulletin of Zoology 53(1), 2005, p. 165-168, **Mark O'Shea (2007).** [^](#cite_ref-7) [. New Holland Publishers. tr. 88.](http://books.google.com/books?id=VDIbbpl_ktgC&pg=PA88&lpg=PA88&dq=reticulated+python&source=bl&ots=L5t5pXKTQ2&sig=ufYBwvH97wl6cI20B7iladiwHno&hl=en&sa=X&ei=BD8nUNKcJ6WEiwKBhIGwCQ&ved=0CEIQ6AEwAw#v=onepage&q=reticulated%20python&f=false) *Boas and Pythons of the World* **Kathy Kinsner (2011).** [^](#cite_ref-8) [. Benchmark Educational Company. tr. 23.](http://books.google.com/books?id=NkMbvn2jzkEC&pg=PA23&lpg=PA23&dq=reticulated+python+%22longest+reptitle%22&source=bl&ots=t4066oDTQu&sig=jo5kIfeYLhMu3nW2XnUgt-EVZ90&hl=en&sa=X&ei=1kAnUJTUJMq5igLes4CICg&ved=0CD8Q6AEwAg#v=onepage&q=reticulated%20python%20%22longest%20reptitle%22&f=false) *Animals at the Extremes* **Gotch AF. 1986.** [^](#cite_ref-Got_9-0) *Reptiles -- Their Latin Names Explained*. Poole, UK: Blandford Press. 176 pp. [ISBN 0-7137-1704-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0713717041). **Barker, David G.; Stephen L. Barten, DVM; Jonas P. Ehrsam; and Louis Daddono. 2012. The Corrected Lengths of Two Well-known Giant Pythons and the Establishment of a new Maximum Length Record for Burmese Pythons,** [^](#cite_ref-10) *Python bivittatus*. Bull. Chicago Herp. Soc. 47(1):1-6,
- ^
**a** **ă** **â** **b** [Murphy JC, Henderson RW. 1997.](#cite_ref-Mur97_11-4) **c** *Tales of Giant Snakes: A Historical Natural History of Anacondas and Pythons*. Krieger Pub. Co. 221 pp. [ISBN 0-89464-995-7](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0894649957).
- ^
**a** [Mehrtens JM. 1987.](#cite_ref-Meh87_12-1) **ă** *Living Snakes of the World in Color*. New York: Sterling Publishers. 480 pp. [ISBN 0-8069-6460-X](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/080696460X).
- ^
**a** **ă** **â** **b** **c** [Auliya, M.; Mausfeld, P.; Schmitz, A.; Böhme, W. (9 tháng 4 năm 2002).](#cite_ref-Aul02_13-5) **d** [“Review of the reticulated python (](http://www.springerlink.com/content/bv8nny7e8k8lv8nv/). *Python reticulatus*Schneider, 1801) with the description of new subspecies from Indonesia” [Naturwissenschaften](/w/index.php?title=Naturwissenschaften&action=edit&redlink=1) **89**(5): 201–213. [doi](/wiki/DOI): [10.1007/s00114-002-0320-4](http://dx.doi.org/10.1007%2Fs00114-002-0320-4). Truy cập ngày 8 tháng 4 năm 2012.
- ^
**a** [Mattison, Christopher (1999):](#cite_ref-Mat99_14-1) **ă** *Snake*. DK Publishing. [ISBN 0-7894-4660-X](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/078944660X). **Hoser, Raymond (2003): A Reclassification of the Pythoninae Including the Descriptions of Two New Genera, Two New Species, and Nine New Subspecies. Part I.** [^](#cite_ref-Hos03_15-0) *Crocodilian* **4**(3): 31-37. [HTML fulltext](http://www.smuggled.com/pytrev2.htm) **Hoser, Raymond (2004): A Reclassification of the Pythoninae Including the Descriptions of Two New Genera, Two New Species, and Nine New Subspecies. Part II.** [^](#cite_ref-Hos04_16-0) *Crocodilian* **4**(4): 21-40. [HTML fulltext](http://www.smuggled.com/pytrev2.htm) **Rawlings, L.H., Rabosky, D.L., Donnellan, S.C. & Hutchinson, M.N. (2008) Python phylogenetics: inference from morphology and mitochondrial DNA. Biological Journal of the Linnean Society 93: 603-629.** [^](#cite_ref-Rawl01_17-0)
- ^
**a** [Stidworthy J. 1974.](#cite_ref-Sti74_18-1) **ă** *Snakes of the World*. Grosset & Dunlap Inc. 160 pp. [ISBN 0-448-11856-4](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0448118564). **Shine R, Harlow PS, Keogh JS, Boeadi NI. (1998). The influence of sex and body size on food habits of a giant tropical snake, Python reticulatus.** [^](#cite_ref-19) *Functional Ecology*12:248–258.
- ^
**a** [Fredriksson, Gabriella M. (2005): Predation on Sun Bears by Reticulated Python in East Kalimantan, Indonesian Borneo.](#cite_ref-Fre05_20-1) **ă** *Raffles Bulletin of Zoology* **53**(1): 165-168. [PDF fulltext](http://rmbr.nus.edu.sg/rbz/biblio/53/53rbz165-168.pdf)
- ^
**a** [Thomas N. Headland and Harry W. Greene. 2011. Hunter–gatherers and other primates as prey, predators, and competitors of snakes.](#cite_ref-autogenerated1_21-1) **ă** *Proceedings of the National Academy of Sciences*108.52. **Kopstein, F. (1927): Over het verslinden van menschen door** [^](#cite_ref-Kop27_22-0) *Python reticulatus*["On the swallowing of humans by *P. reticulatus*"]. *Tropische Natuur* **4**: 65–67. [Article in Dutch] **Bruno, Silvio (1998): I serpenti giganti ["The giant snakes"].** [^](#cite_ref-Bru98_23-0) *Criptozoologia* **4**: 16–29. [Article in Italian] [HTML fulltext](http://www.pna.it/Site_old/criptozoologia/serpenti.htm) **Kobis I. 1995. Giant python killed after trying to swallow man. The Star (Malaysian English newspaper), ngày 16 tháng 9 năm 1995.** [^](#cite_ref-autogenerated2_24-0) [^](#cite_ref-UPI_25-0) [Woman killed by pet 13-foot python](http://www.upi.com/Top_News/2008/10/23/Woman_killed_by_pet_13-foot_python/UPI-21431224801360/)at [UPI](http://www.upi.com/). Truy cập ngày 27 tháng 10 năm 2008. [^](#cite_ref-Las_Vegas_Sun_26-0) [In Las Vegas, python vs. angry mom with a knife](http://www.lasvegassun.com/news/2009/jan/22/python-vs-angry-mom-knife/)at [Las Vegas Sun](http://www.lasvegassun.com/). Truy cập ngày 23 tháng 1 năm 2009. [^](#cite_ref-27) [“Reticulated Python Care (Python reticulatus) - Eco Terrarium Supply”](http://ecoterrariumsupply.com/reticulated-python-care.php). Truy cập ngày 6 tháng 2 năm 2009. [^](#cite_ref-28) [“Reticulated Pythons - Boatips.com”](http://www.boatips.com/reticulatedpythons/). Truy cập ngày 6 tháng 2 năm 2009. [^](#cite_ref-29) [“Columbus Zoo Pays to Keep Largest Snake in Captivity on Permanent Display”](http://www.foxnews.com/story/0,2933,322408,00.html). *Fox News*. Ngày 14 tháng 1 năm 2008. [^](#cite_ref-30) *Orlando News*: 22-Foot Python In Fla. Is World's Largest [^](#cite_ref-31) [Rimba Reptil (Rimba Reptile Park)](http://www.marriott.com/city-guide/city-poi.mi?cityId=191&attractionId=292071) [^](#cite_ref-32) *New York Time*: Never Leather, Samantha The Python Dies at the Zoo (ngày 22 tháng 11 năm 2002) [^](#cite_ref-reuters_33-0) [Stay still, will you?](http://www.guardian.co.uk/uk/2004/jan/05/animalwelfare.indonesia)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%C4%83n_g%E1%BA%A5m&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%C4%83n_g%E1%BA%A5m&action=edit§ion=13)]
- Auliya, M.A. (2003):
*Taxonomy, Life History and Conservation of Giant Reptiles in West Kalimantan*. Ph.D. thesis, [University of Bonn](/w/index.php?title=University_of_Bonn&action=edit&redlink=1).
- Auliya, M.A.; Mausfeld, P.; Schmitz, A. & Böhme, W. (2002): Review of the reticulated python (
*Python reticulatus*Schneider, 1801[ *sic*]) with the description of new subspecies from Indonesia. [Naturwissenschaften](/w/index.php?title=Naturwissenschaften&action=edit&redlink=1) **89**(5): 201-213. (HTML abstract, electronic supplement available to subscribers)
- Raven, H.C. (1946): Adventures in python country.
[Natural History](/w/index.php?title=Natural_History_(t%E1%BA%A1p_ch%C3%AD)&action=edit&redlink=1) **55**: 38-41.
- Shine R, Ambariyanto, Harlow PS, Mumpuni. Reticulated pythons in Sumatra: biology, harvesting and sustainability. Biol. conserv. ISSN 0006-3207.
[Abstract](http://cat.inist.fr/?aModele=afficheN&cpsidt=1742391)at [CAT.INIST](http://cat.inist.fr/). Truy cập ngày 12 tháng 9 năm 2007. [Nưa độc cắn người đàn ông](http://doisong.vnexpress.net/tin-tuc/suc-khoe/nua-doc-can-nguoi-dan-ong-2848908.html) [Nuôi nhầm con nưa, bị cắn trúng độc](http://baogialai.com.vn/channel/8301/201307/nuoi-nham-con-nua-bi-can-trung-doc-2249727/) [Ngộ độc vì ăn thịt trăn?](http://www.anninhthudo.vn/khoe-dep/ngo-doc-vi-an-thit-tran/565904.antd) [Bí ẩn loài "trăn tinh" khổng lồ ở Thất Sơn huyền bí](http://vtc.vn/bi-an-loai-tran-tinh-khong-lo-o-that-son-huyen-bi.394.352725.htm) [Giải cứu con trăn gấm dài 3,5 mét, nặng 45 kg](http://news.zing.vn/Giai-cuu-con-tran-gam-dai-35-met-nang-45-kg-post359083.html) [Ồn ào chuyện kì bí về rắn khổng lồ ở Việt Nam](http://kienthuc.net.vn/kho-tri-thuc/on-ao-chuyen-ki-bi-ve-ran-khong-lo-o-viet-nam-189814.html) [Những loài mãng xà khổng lồ ở Việt Nam](http://vnexpress.net/tin-tuc/khoa-hoc/nhung-loai-mang-xa-khong-lo-o-viet-nam-3184612.html) [Phân biệt trăn gấm và trăn đất](http://baodatviet.vn/khoa-hoc/phan-biet-tran-gam-va-tran-dat-2221410) [Bắt được trăn gấm 'khủng' quý hiếm nặng 45 kg](http://www.thanhnien.com.vn/chinh-tri-xa-hoi/bat-duoc-tran-gam-khung-quy-hiem-nang-45-kg-469879.html) [Điểm mặt quái trăn khổng lồ được tìm thấy ở Việt Nam](http://kienthuc.net.vn/kham-pha/diem-mat-quai-tran-khong-lo-duoc-tim-thay-o-viet-nam-430509.html?p=12)
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%C4%83n_g%E1%BA%A5m&veaction=edit&vesection=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%C4%83n_g%E1%BA%A5m&action=edit§ion=14)]
|
|![]()
[Trăn gấm](//commons.wikimedia.org/wiki/Python_reticulatus?uselang=vi) [Reticulated python life history](http://www.reticulatedpython.info/history.html)at [Reticulatedpython.info](http://www.reticulatedpython.info). Truy cập ngày 7 tháng 11 năm 2009 [at](http://www.reptileexpert.org/reticulated-python-care/) *Python reticulatus* [ReptileExpert.org](http://www.reptileexpert.org/). Truy cập ngày 22 tháng 8 năm 2011. [Reticulated python](http://www.answers.com/main/ntq-dsid-2392-dekey-%23Reticulated_python)at [Answers.com](http://www.answers.com/). Truy cập ngày 12 tháng 9 năm 2007. [Study of man-eating snakes: Snakes are predators on, prey of, and competitors with primates](http://www.news.cornell.edu/stories/Dec11/SnakesGreene.html)Cornell Chronicle Online. Truy cập ngày 22 tháng 12 năm 2011. [Thể loại](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i): [Bài viết Wikipedia cần thẩm tra tính chính xác](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:B%C3%A0i_vi%E1%BA%BFt_Wikipedia_c%E1%BA%A7n_th%E1%BA%A9m_tra_t%C3%ADnh_ch%C3%ADnh_x%C3%A1c) [Chi Trăn](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Chi_Tr%C4%83n) [Boa](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Boa) [Coluber](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Coluber) [Morelia (chi động vật)](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Morelia_(chi_%C4%91%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt)) [Bò sát châu Á](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:B%C3%B2_s%C3%A1t_ch%C3%A2u_%C3%81&action=edit&redlink=1) [Động vật bò sát Brunei](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_b%C3%B2_s%C3%A1t_Brunei) [Động vật bò sát Campuchia](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_b%C3%B2_s%C3%A1t_Campuchia) [Động vật bò sát Indonesia](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_b%C3%B2_s%C3%A1t_Indonesia) [Động vật bò sát Lào](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_b%C3%B2_s%C3%A1t_L%C3%A0o) [Động vật bò sát Malaysia](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_b%C3%B2_s%C3%A1t_Malaysia) [Động vật bò sát Myanmar](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_b%C3%B2_s%C3%A1t_Myanmar&action=edit&redlink=1) [Động vật bò sát Philippines](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_b%C3%B2_s%C3%A1t_Philippines) [Động vật bò sát Thái Lan](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_b%C3%B2_s%C3%A1t_Th%C3%A1i_Lan) [Động vật bò sát Việt Nam](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_b%C3%B2_s%C3%A1t_Vi%E1%BB%87t_Nam) [Động vật bò sát Myanma](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_b%C3%B2_s%C3%A1t_Myanma) [Động vật lớn Ấn-Âu](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_l%E1%BB%9Bn_%E1%BA%A4n-%C3%82u) [Động vật được mô tả năm 1801](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_%C4%91%C6%B0%E1%BB%A3c_m%C3%B4_t%E1%BA%A3_n%C4%83m_1801) [Trăn](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Tr%C4%83n) [Động vật nguy hiểm](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_nguy_hi%E1%BB%83m) [Động vật Borneo](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_Borneo)


markdown:
# Xá xị (thức uống)
[Xá xị (định hướng)](/wiki/X%C3%A1_x%E1%BB%8B_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)). **Xá xị** hay **Sá xị**, là một loại nước giải khát tạo hương vị từ nước chiết rễ cây [xá xị](/w/index.php?title=X%C3%A1_x%E1%BB%8B_(chi_Kh%C3%BAc_kh%E1%BA%AFc)&action=edit&redlink=1) ( *Smilax regelii*, thuộc [Chi Khúc khắc](/wiki/Chi_Kh%C3%BAc_kh%E1%BA%AFc)), được dùng rộng rãi ở một số quốc gia trên thế giới. Nước xá xị thường được sục thêm khí [cacbonic](/wiki/Axit_cacbonic), thêm có màu sắc giống với [cola](/wiki/Cola) nhưng có hương vị đặc trưng riêng.
Tên gọi này có lẽ là do phiên âm từ
[tiếng Trung](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Trung_Qu%E1%BB%91c) của 沙示 ( [Hán Việt](/wiki/T%E1%BB%AB_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t): *sá thị*) hay 沙士 ( *sá sĩ*) hay là *sarsi* trong [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh).
## Mục lục
## Sản xuất và tiêu thụ[
[sửa](/w/index.php?title=X%C3%A1_x%E1%BB%8B_(th%E1%BB%A9c_u%E1%BB%91ng)&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=X%C3%A1_x%E1%BB%8B_(th%E1%BB%A9c_u%E1%BB%91ng)&action=edit§ion=1)]
### Tại Việt Nam[
[sửa](/w/index.php?title=X%C3%A1_x%E1%BB%8B_(th%E1%BB%A9c_u%E1%BB%91ng)&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=X%C3%A1_x%E1%BB%8B_(th%E1%BB%A9c_u%E1%BB%91ng)&action=edit§ion=2)]
Trước năm 1975, xá xị rất phổ biến tại
[miền Nam Việt Nam](/wiki/Mi%E1%BB%81n_Nam_(Vi%E1%BB%87t_Nam)), và phần lớn do hãng [BGI](/w/index.php?title=BGI&action=edit&redlink=1) sản xuất, chứa trong chai thủy tinh, nhãn hiệu có hình [con cọp](/wiki/H%E1%BB%95) (hổ), nên còn gọi là " *xá xị con cọp*". Hay là " *xá xị con nai*" của hãng Phương Toàn. [[1]](#cite_note-1)
Xá xị được tiêu dùng rộng rãi toàn quốc trong thời gian gần đây. Các loại đáng chú ý như xá xị Wonderfarm, Mirinda, Chương Dương,
[Tribeco](/w/index.php?title=Tribeco&action=edit&redlink=1), zizy được người tiêu dùng ưa chuộng đã vài năm.
### Tại Philippines[
[sửa](/w/index.php?title=X%C3%A1_x%E1%BB%8B_(th%E1%BB%A9c_u%E1%BB%91ng)&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=X%C3%A1_x%E1%BB%8B_(th%E1%BB%A9c_u%E1%BB%91ng)&action=edit§ion=3)] [Tập tin:Sarsae.jpg](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:T%E1%BA%A3i_l%C3%AAn&wpDestFile=Sarsae.jpg)
Tại
[Philippines](/wiki/Philippines), xá xị được coi là nhãn hiệu nước giải khát số một trên thị trường. Nó thay thế cho [Barq's](/w/index.php?title=Barq%27s&action=edit&redlink=1) trong phần lớn các tiệm bán thức ăn nhanh do cả xá xị, khi đó do [Công ty đóng chai Cosmos](/w/index.php?title=C%C3%B4ng_ty_%C4%91%C3%B3ng_chai_Cosmos&action=edit&redlink=1) (thuộc [tập đoàn RFM](/w/index.php?title=T%E1%BA%ADp_%C4%91o%C3%A0n_RFM&action=edit&redlink=1)) sở hữu, lẫn Barq's hiện nay đều thuộc quyền sở hữu của [Công ty đóng chai Coca-Cola Philippines, Inc.](/w/index.php?title=C%C3%B4ng_ty_Coca-Cola&action=edit&redlink=1), một công ty con của [tập đoàn San Miguel](/w/index.php?title=San_Miguel_(bia)&action=edit&redlink=1) (SMC). Các loại thức uống cạnh tranh với nó là Barq's cũng của SMC và [Mug root beer](/w/index.php?title=Mug_root_beer&action=edit&redlink=1) từ công ty đóng chai Pepsi-Cola Philippines, Inc. Nó được bày bán rộng rãi trong khắp các [siêu thị](/wiki/Si%C3%AAu_th%E1%BB%8B) cũng như các [cửa hàng sari-sari](/w/index.php?title=C%E1%BB%ADa_h%C3%A0ng_sari-sari&action=edit&redlink=1) và được bán ở mức giá hợp lý, vì thế nó là phổ biến nhất.
### Hồng Kông[
[sửa](/w/index.php?title=X%C3%A1_x%E1%BB%8B_(th%E1%BB%A9c_u%E1%BB%91ng)&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=X%C3%A1_x%E1%BB%8B_(th%E1%BB%A9c_u%E1%BB%91ng)&action=edit§ion=4)]
Tại
[Hong Kong](/wiki/H%E1%BB%93ng_K%C3%B4ng), xá xị được phân phối bởi hãng [AS Watson](/w/index.php?title=AS_Watson&action=edit&redlink=1), nơi nó được bán trong một lon nhôm.
Các thức uống cũng là chủ đề của một bộ phim năm 1985 được gọi là
* (với sự tham gia của Đó là một thức uống, Đó là một quả bom* [George Lam](/wiki/L%C3%A2m_T%E1%BB%AD_T%C6%B0%E1%BB%9Dng), [John Sham](/w/index.php?title=John_Sham&action=edit&redlink=1)và [Maggie Cheung](/wiki/Tr%C6%B0%C6%A1ng_M%E1%BA%A1n_Ng%E1%BB%8Dc)), về một quả lựu đạn cầm tay, ngụy trang như một lon xá xị. [[2]](#cite_note-2)
### Tại Đài Loan[
[sửa](/w/index.php?title=X%C3%A1_x%E1%BB%8B_(th%E1%BB%A9c_u%E1%BB%91ng)&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=X%C3%A1_x%E1%BB%8B_(th%E1%BB%A9c_u%E1%BB%91ng)&action=edit§ion=5)] ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f3/Heysong_Sarsaparilla.jpg/200px-Heysong_Sarsaparilla.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f3/Heysong_Sarsaparilla.jpg/200px-Heysong_Sarsaparilla.jpg)
*ngọt sinh lực*với nước chiết từ [guaraná](/w/index.php?title=Guaran%C3%A1&action=edit&redlink=1)( *Paullinia cupana*), từ phải sang trái.
Tại
[Đài Loan](/wiki/%C4%90%C3%A0i_Loan), "Hắc Tùng sá sĩ" (黑松沙士，sá sĩ thông đen), còn gọi là *sarsaparilla*, được coi là "côca-côla của Đài Loan". Kiểu dáng chai của nó khá giống với các mẫu thiết kế mới của [Coca-Cola](/wiki/Coca-Cola). Nó do tập đoàn Hắc Tùng đóng chai tại [Đài Bắc](/wiki/%C4%90%C3%A0i_B%E1%BA%AFc). [[3]](#cite_note-3)
Nước giải khát Hắc Tùng sá sĩ có 3 loại:
- Thông thường – Hương vị xá xị thông thường.
- Ngọt sinh lực (Sweetie Energy) – Ngọt và dịu với nước chiết từ
[guaraná](/w/index.php?title=Guaran%C3%A1&action=edit&redlink=1), tương tự như [A&W](/w/index.php?title=Th%E1%BB%A9c_u%E1%BB%91ng_r%E1%BB%85_c%C3%A2y_A%26W&action=edit&redlink=1) [cream soda](/w/index.php?title=Cream_soda&action=edit&redlink=1)và là nước [tăng lực](/w/index.php?title=T%C4%83ng_l%E1%BB%B1c&action=edit&redlink=1).
- Mặn – Cay tê và dư vị hơn, tương tự như thức uống
[Barq's](/w/index.php?title=Barq%27s&action=edit&redlink=1).
### Malaysia[
[sửa](/w/index.php?title=X%C3%A1_x%E1%BB%8B_(th%E1%BB%A9c_u%E1%BB%91ng)&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=X%C3%A1_x%E1%BB%8B_(th%E1%BB%A9c_u%E1%BB%91ng)&action=edit§ion=6)]
Tại
[Malaysia](/wiki/Malaysia), F&N [Coca-Cola](/wiki/Coca-Cola) (M) Sdn Bhd chỉ sản xuất và phân phối thức uống xá xị trong quốc gia này. Nó có hai dạng đóng lon nhôm 325 ml và chai nhựa 1,5 lít.
### Thái Lan[
[sửa](/w/index.php?title=X%C3%A1_x%E1%BB%8B_(th%E1%BB%A9c_u%E1%BB%91ng)&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=X%C3%A1_x%E1%BB%8B_(th%E1%BB%A9c_u%E1%BB%91ng)&action=edit§ion=7)]
Tại
[Thái Lan](/wiki/Th%C3%A1i_Lan), loại thức uống xá xị duy nhất gọi là Hi-Mark, do [Green Spot](/w/index.php?title=Green_Spot_(th%E1%BB%A9c_u%E1%BB%91ng)&action=edit&redlink=1) sản xuất.
### Mỹ[
[sửa](/w/index.php?title=X%C3%A1_x%E1%BB%8B_(th%E1%BB%A9c_u%E1%BB%91ng)&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=X%C3%A1_x%E1%BB%8B_(th%E1%BB%A9c_u%E1%BB%91ng)&action=edit§ion=8)]
Có loại nước giải khát tương tự là
* có nguyên liệu làm từ rễ cây Sassafras thuộc root beer* [Họ Nguyệt quế](/wiki/H%E1%BB%8D_Nguy%E1%BB%87t_qu%E1%BA%BF).
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=X%C3%A1_x%E1%BB%8B_(th%E1%BB%A9c_u%E1%BB%91ng)&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=X%C3%A1_x%E1%BB%8B_(th%E1%BB%A9c_u%E1%BB%91ng)&action=edit§ion=9)] [Tinh dầu xá xị](/w/index.php?title=Tinh_d%E1%BA%A7u_x%C3%A1_x%E1%BB%8B&action=edit&redlink=1): Loại tinh dầu không liên quan, được chiết từ một vài loại re (de, xá xị) thuộc chi *của* [Sassafras](/w/index.php?title=Chi_Re&action=edit&redlink=1) [họ Nguyệt quế](/wiki/H%E1%BB%8D_Nguy%E1%BB%87t_qu%E1%BA%BF)( *Lauraceae*). [Safrol](/wiki/Safrol): Hợp chất hóa học có liên quan tới [tinh dầu xá xị](/w/index.php?title=Tinh_d%E1%BA%A7u_x%C3%A1_x%E1%BB%8B&action=edit&redlink=1), một tiền chất công nghiệp.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=X%C3%A1_x%E1%BB%8B_(th%E1%BB%A9c_u%E1%BB%91ng)&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=X%C3%A1_x%E1%BB%8B_(th%E1%BB%A9c_u%E1%BB%91ng)&action=edit§ion=10)] **Hình ảnh** [^](#cite_ref-1) [Quà vặt Sài Gòn xưa](http://vannghetiengiang.vn/news/Nhiep-anh/Qua-vat-Sai-Gon-xua-2176/), Văn nghệ Tiền Giang, 15/09/2012 [^](#cite_ref-2) [“It's a Drink, It's a Bomb (1985)”](http://www.lovehkfilm.com/reviews/its_a_drink.htm). **Jinn's Publishers và ctv. "Omoshiro Temakan Meguri No.4: HeySong Soft Drink Museum".** [^](#cite_ref-3) **Nãruhodo The Taiwan**. Quyển 235. tháng 10 năm 2006.

X-Cache: cp1066 miss (0), cp1066 frontend miss (0)