markdown:
Tin tức
:
Trang chủ diễn đàn
Trợ giúp
Đăng nhập
Đăng ký
Chào
Khách
. Bạn có thể
đăng nhập
hoặc
đăng ký
.
17 Tháng Một, 2018, 10:07:27 AM
1 Giờ
1 Ngày
1 Tuần
1 Tháng
Vô hạn
Đăng nhập với Tên truy nhập, Mật khẩu và thời gian tự động thoát
Dựng nước - Giữ nước
>
Thảo luận Lịch sử bảo vệ Tổ quốc
>
Kiến thức quốc phòng
(Các quản trị:
Triumf
,
daibangden
,
selene0802
,
longtrec
) >
Vũ khí và chiến tranh thời cổ
Trang:
1
2
3
4
5
»
Xuống
« Trước
Tiếp »
In
Tác giả
Chủ đề: Vũ khí và chiến tranh thời cổ (Đọc 106140 lần)
0 Thành viên và 2 Khách đang xem chủ đề.
huyphuc1981_nb
Thành viên
Bài viết: 788
Vũ khí và chiến tranh thời cổ
«
vào lúc:
29 Tháng Mười, 2007, 08:41:41 PM »
Cây gậy là công cụ đầu tiên của cha ông ta. Hồi đó cha ông tá giống tinh tinh, biết dùng gậy để lao động, như câu kiến, bẩy đá. Chắc chắn rằng cha ông ta cũng biết dùng gậy để vụ nhau. Đó có lẽ là vũ khí cổ xưa nhất.
Pà con ai kiếm được đây ảnh của dao đao giáo gậy, thương kiếm rìu búa cho nhau xem cái nhỉ. Không có xiền mua thì xem cho đỡ háo.
Logged
Ờ, ừ, thì ký.
huyphuc1981_nb
Thành viên
Bài viết: 788
Re: Vũ khí và chiến tranh thời cổ
«
Trả lời #1 vào lúc:
30 Tháng Mười, 2007, 04:55:11 PM »
Qua, Chữ ghi ở trên là
Tăng Hầu Trắc Chi Dụng Qua
曾侯昃之用戈
, chắc là đồ dùng của ông Hầu Tước có họ là Tăng. CŨng có thể khônh phải là Hầu Tước, cái thời đánh nhau liền tù tì này ai thích xưng là gì chẳng được.
Kích thời Chiến Quốc
«
Sửa lần cuối: 30 Tháng Mười, 2007, 06:38:03 PM gửi bởi huyphuc1981_nb
»
Logged
Ờ, ừ, thì ký.
huyphuc1981_nb
Thành viên
Bài viết: 788
Re: Vũ khí và chiến tranh thời cổ
«
Trả lời #2 vào lúc:
30 Tháng Mười, 2007, 05:43:49 PM »
Đao, thương, kiếm, kích, phủ, việt, câu, xoa, thang, côn, sóc, bổng, tiên, giản, chùy, trảo, quải tử, lưu tinh.
Thanh Long Yển Nguyệt Đại Đao. Quan Công. Hồi level 60, kiếm mãi ra được con này.
Đao ngắn hộ thân, kiểu sỹ quan đeo súng ngắn (ờ, mà Quan Công lại đeo súng trường à).
Thương, nhớ đến Triệu Tử Long bách chiến bách thắng.
Kiếm, đôi song kiếm này lấy ở mộ Lưu Bị.
kích, cây Thiên Phương Họa Kích này đào được ở mộ Lã Bố.
Phủ, nhớ đến Từ Hoảng
Song Phủ, nhớ đến Lý Quỳ Lý Quỷ.
Việt. Búa của tướng thời đồ đổng, sau được dùng như biểu tượng của Tổng chỉ huy quân đội, dùng kèm với Tiết.
Câu, cái này bắt sống Ô Mã Nhi đây.
Xoa, là cái đinh ba dầu ăn. Ai ngày xưa dùng xoa nhỉ, à Huy Phúc Nguyên Soái xửa xưa ở Giảng Võ Hồ đánh bọn Mè Ngư Phi Ngư.
Thang. Thang này không dùng để trèo.
Côn. Còn nghi ngờ gì nữa, Hoa Quả Sơn đại quân theo Tề Thiên Đại Thánh. Đây là vũ khí cổ nhất của con người đã dùng.
Sóc. Không tìm được ảnh nào hơn. Sóc là thương 4 mặt.
Bổng. Lang Nha Bổng.
Tiên của Lực Vân Tiên
Giản. Của thằng mả mịe nèo hùi Tàn Đường.
Chùy. Chùy, chùy .... ai dùng chùy.
Trảo, nhớ đến Mai Siêu Phong. Nhỏ ấy xinh thế nhẩy.
Quải tử. Cái này rất khó đánh
Lưu tinh. Cái này còn đánh khó nữa.
«
Sửa lần cuối: 30 Tháng Mười, 2007, 05:46:55 PM gửi bởi huyphuc1981_nb
»
Logged
Ờ, ừ, thì ký.
huyphuc1981_nb
Thành viên
Bài viết: 788
Re: Vũ khí và chiến tranh thời cổ
«
Trả lời #3 vào lúc:
02 Tháng Mười Một, 2007, 12:39:37 AM »
1. 将船 Tướng Thuyền
2. 正船 Chính Thuyền
3. 奇船 Kỳ thuyền
4. 井樓船 Tỉnh Lầu Thuyền
5. 馬船 Mã Thuyền
6. 亀甲船 Quy Giáp thuyền
7. 打械船 Đả giới thuyền
8. 斥候船 Xích hậu thuyền
Tướng Thuyền. Tư lệnh Đoành ngồi đây.
Chính Thuyền. Thuyền chủ lực, bố trí đối địch mặt chính diện.
Kỳ Thuyền. Thuyền sát thủ, thuyền tiến công chủ lực.
Tỉnh Lầu Thuyền. Lâu thuyền kiểu Nhật, thuyền có đài quan sát cao và pháo(máy bắn đá, nỏ lỡn bắn tên)
Mã thuyền. Chuồng ngựa nổi, thuyền chở kỵ binh đổ bộ.
Quy giáp thuyền. Đây là thuyền chiến học được từ Trièu Tiên, Nhật thảm bại rồi học cái này. Thuyền có mui kín vững bọc đồng sắt.
Đả giới thuyền.
Xích Hậu Thuyền
«
Sửa lần cuối: 03 Tháng Mười Một, 2007, 06:13:55 PM gửi bởi huyphuc1981_nb
»
Logged
Ờ, ừ, thì ký.
seahawk1
Thành viên
Bài viết: 33
Re: Vũ khí và chiến tranh thời cổ
«
Trả lời #4 vào lúc:
02 Tháng Mười Một, 2007, 11:24:07 PM »
Kể cũng lạ, NB chơ lơ giữa biển mà dùng toàn thuyền chèo tay thế này nghe chừng khó đánh xa được. Không biết đám này mà chọi đám galley chèo tay của mấy bác cướp biển an giê ri có lại không nhỉ. Nhân thể chủ đề về vũ khí cổ, các chuyên gia có phân biệt hộ tớ halbert và pike khác nhau thế nào không, nghe nói ngày trước lính Thụy Sĩ hay xài mấy món này.
Logged
huyphuc1981_nb
Thành viên
Bài viết: 788
Re: Vũ khí và chiến tranh thời cổ
«
Trả lời #5 vào lúc:
03 Tháng Mười Một, 2007, 12:51:25 AM »
Thời chưa có súng thì các
tuần dương hạm
,
ship of the line
(
chiến liệt hạm
, chiến thuyền rất nhiều pháo mạn chiến đấu trong đội hình) chưa có đâu. Đây là thời giáo kiếm,
đóng ship of the line (chiến liệt hạm)
thì nó bắn tên cháy sạch bách buồm với lái, lấy gì mà chạy. Những chiến thuyền chạy buồm đầu tiên dùng súng của châu Âu là
man of war
được dùng từ thế kỷ 15 đến cuối thế kỷ 18. Chính thời điểm này, châu Âu đi sau châu Á, xem
giáp thuyền
(đây là từ Nhật và Triều Tiên gọi, phát minh của Triều Tiên),
giáp thuyền
này là tổ sư của
chiến thuyền
,
battle ship
thế kỷ 20.
Vào đầu thế kỷ 18,
man of war
(chiến thuyền độc lập chạy buồm dùng pháo) đã vô dụng trước
galley
(chiến thuyền chèo tay) trong chiến tranh Nga-Thụy Điển. Thuyền buồm bao giờ cũng tồi tệ hơn thuyền chèo tay nếu đánh tầm gần, chèo tay nhanh hơn-linh hoạt hơn-khó tổn thương hơn, chạy buồm chỉ hơn được là đi xa được. Phương Tây mỗi cuộc chiến tranh bé như đầu ngón tay của phương Đông, nên thế kỷ 15 bọn cướp biển Địa Trung Hải mới chế ra
man of war
, tiện dùng đánh cướp rồi chạy. Gặp chiến tranh lớn, chiếm đất giữ thành thì thuyềm buồm chịu sao thấu, như Piôts Đại Đế đánh Thụy Điển đấy.
Hạm đội Nhật cũng như các nước Phương Đông khác, dùng để hỗ trợ trên bờ là chính, có hải chiến thủy chiến cũng tầm gần. Trên có đủ kỳ chính công tướng đủ dùng theo binh pháp, chứ không duy nhất một thứ thuyền chở quân như các nước khác.
Chính thuyền
xếp vào nhau như bức thành trên biển, voi ngưạ đi lại mà chiến được, khi tiến thì
chính thuyền
dàn ngang đánh mặt chính, lui thì như bức thành. Khái niệm sử dụng
chính thuyền
như
chiến liệt hạm Ship Of the Line
, phương Tây thế kỷ 18 mới có.
Kỳ thuyền
chở
kỳ binh
, đi nhanh quân đông bảo vệ tốt, tấn công thọc sâu.
Tướng thuyền
có lầu cao cờ hiệu (phương Tây và Trung Quốc cái này giống nhau, là
Lâu thuyền
tiếng Trung,
FlagShip english
, không như tiếng Nhật).
Tỉnh Lâu Thuyền
tiếng Nhật lại khác, chỉ
pháo thuyền
tiếng Trung, cái
Tỉnh Lâu
(tháp kéo nước của giếng, cần cẩu, ròng rọc...) đây chỉ
máy bắn đá
. Tớ rất khâm phục Hải Quân Nhật cổ đại, nhất quả đất.
Ví dụ như người hùng đơn độc
man of war
đến gần bức thành
Chính Thuyền
thì bị tên lửa dày như châu chấu bắn ra cháy hết buồm, bị
Tỉnh Lâu Thuyền
nắm đá vỡ mạn, có thả ba
Xà-Lúp
xuống chạy thì bị
Kỳ Thuyền
đuổi cướp.
Hải Quân Nhật bản và các nước phương Đông khác không chú ý Viễn chinh, chỉ đánh trong nước. Nhưng nội chiến của phương Đông trước thế kỷ 18 thì to bằng mấy lần đại chiến thế giới của Địa Trung Hải. Địa Trung Hải sóng gió bão bùng như gió xuân mưa phùn phương Đông nên dùng thuyền buồm, ra Thái Bình Dương khoan nói, đến cái biển Đông hay Vịnh Tomkin đã nghẻo củ tỏi củt hành rồi.
Ơ, cái nút sửa đâu rồi nhẩy, kiện kiện kiện.
Logged
Ờ, ừ, thì ký.
huyphuc1981_nb
Thành viên
Bài viết: 788
Re: Vũ khí và chiến tranh thời cổ
«
Trả lời #6 vào lúc:
03 Tháng Mười Một, 2007, 01:14:54 AM »
Sao không sửa được nhỉ.
Đây là các công cụ chỉ huy, bi giờ là những 3C 4C.
Thời đồ đồng trở về trước đã có phù (節). Phù là thứ đồ hình tượng, trao phù như trao niềm tin, quyền hành. Tiết Phù (符節) chỉ những thứ phù quan trọng của nhà nước. Tiết phù khí, 符節器 là công cụ dùng làm phù quan trọng.
Tín Phù là thứ phù của người truyền tin, thường là thẻ tre mảnh gốm tách đôi. Người tướng cầm quân ra trận cầm một nửa, vưa cầm một nửa, lúc đưa thư trao cho người mang thư làm tin. Nhận thư lấy tín phù ra chắp, khớp là đúng.
Binh Phù là thứ trao cho người Tướng, người Tướng giơ lên hô toàn quân phải theo. Đây có ảnh Binh Phù thời Tây Chu, rìu bằng ngọc (ngọc phủ 玉斧). Dài 9cm, rộng nhất 9cm, đầu trên 8cm.
Tiết Mao (節毛) Phù, Tiết Mao Kỳ, còn gọi là cờ tiết, mao kỳ, cờ tiết mao... Mao là lông, tiết là quan trọng. Đây là thứ phù trông như phất trần, phất về hướng nào quân phải về hướng đó. Sau Mao được dùng cùng với Việt, người Thừa Tướng mới có, thường sai hai đội quân rước đi cùng mình cho gấu. Nhưng người chép chuyện thường không dùng Mao, mà dùng Tiết, Tiết Việt tượng trung cho tổng chỉ huy quân đội. Vật liệu làm tiết mao không bền như việt, nên chẳng bít ngày xưa tiết mao thế nào. Cùng lắm giống cờ lau của Đinh Tiên Hoàng hồi bé.
西周 玉斧 (符節器). Rìu ngọc Tây Chu - Đồ dùng làm phù quan trọng.
Từ khi người ta chỉ dùng cái hồn của việt thì việt trông mới hoành tráng, và cũng vô dụng như những đồ hoành tráng khác, về mặt chặt chém. Đây là cái xác phàm đắc dụng của việt, về mặt chặt chém, trông chả oai hùng tí nào cả.
Phủ (斧), búa rìu.
Từ trái qua:
Tạc, Phủ(锛), Việt
(đục-có thể là rìu cánh, búa bổ củi tiều phu, việt)
Thạch việt, việt đá. Bốn cái việt này làm từ một viên đã, đã sắp lại theo vị trí. Chắc hồi này tổ tiên mới bỏ model dùng đuôi. Tiết Mao sau này chắc là hậu duệ của đuôi.
Đến cuối Chiến Quốc thì các Tướng chán dùng
Việt
hay búa, trông không trí thức chút nào. Phong tục tướng đeo kiếm có từ lúc đó cho đến khi
kiếm Nhật
bị
súng ngắn
bắn gãy. Đây là thanh kiếm cực quý,
thanh kiếm của Việt Vương Câu Tiễn
(không biết là
Can
hay
Mạc
). Kiếm không gỉ, kẻ ô hình góc cạnh, có tám chữ kiểu
chữ triện hình chim
, điểu triện 鸟篆:
Việt Vương cưu thiển tự tác dụng kiếm 越王鸠浅自作用剑 (
cưu
=chin
cưu
, chim tu hú, vụng về. thiển=thô thiển. Tự tác dụng=tự chế lấy mà dùng. Việt Vương tự chế lấy mà dùng, thô vụng).
Sau những biến loạn Ngô Việt, Sở thôn tính cả hai đất và lấy làm chiến lợi phẩm, mới đào lên được.
Xem những thanh kiếm này thì chuyện Lỗ Tấn viết về kiếm sắc Can Mạc là bốc phét !!!!!!! Kiếm này tác dụng khác gì đồng giản, dùng sức nặng đập gẫy người ta chứ sắc sảo gì cái đồng thanh với bạc.
Đây là thanh kiếm đồng thanh thời Xuân Thu, đào dược ở Nam Việt (đất Triệu Đà).
«
Sửa lần cuối: 03 Tháng Mười Một, 2007, 03:24:12 AM gửi bởi huyphuc1981_nb
»
Logged
Ờ, ừ, thì ký.
seahawk1
Thành viên
Bài viết: 33
Re: Vũ khí và chiến tranh thời cổ
«
Trả lời #7 vào lúc:
03 Tháng Mười Một, 2007, 04:51:18 PM »
Trích dẫn từ: huyphuc1981_nb trong 03 Tháng Mười Một, 2007, 12:51:25 AM
Hải Quân Nhật bản và các nước phương Đông khác không chú ý Viễn chinh, chỉ đánh trong nước. Nhưng nội chiến của phương Đông trước thế kỷ 18 thì to bằng mấy lần đại chiến thế giới của Địa Trung Hải.
Địa Trung Hải sóng gió bão bùng như gió xuân mưa phùn phương Đông nên dùng thuyền buồm, ra Thái Bình Dương khoan nói, đến cái biển Đông hay Vịnh Tomkin đã nghẻo củ tỏi củt hành rồi.
Ơ, cái nút sửa đâu rồi nhẩy, kiện kiện kiện.
Bác HP xem lại, thuyền chèo tay dùng nhiều ở Địa Trung Hải là do điều kiện biển kín, khoảng cách không quá xa, lại ít sóng gió bão bùng nên mới xài nổi. Tuy thế vẫn trang bị buồm như thường, vì chèo tay chỉ phát huy tác dụng được trong một khoảng cách rất ngắn, chẳng thế để giúp giữ sức nô lệ chèo thuyền bao giờ cũng phải có một chú ngồi gõ mõ làm nhịp, đến khi xung trận hay truy kích mới gõ nhịp tấn công một thời gian ngắn, mà như thế cũng bở hơi tai các bác chèo thuyền rồi.
Bác HP bảo thuyền buồm chịu bão kém hơn thuyền chèo tay nên phương tây xài galley có lẽ là hơi lầm(phần bôi vàng). Thuyền buồm đã chạy vòng quanh thế giới không biết bao nhiêu lần, thuyền chèo tay làm sao làm vậy được. Nói về thuyền chèo tay chịu bão tốt thì bác thử đọc về chiến tranh punic xem thuyền chèo tay Roma gặp bão chìm khủng khiếp như thế nào. Nói chung thuyền chèo tay chỉ phát huy ưu thế như bác nói khi trời yên biển lặng và thuận gió thôi, chứ gặp thời tiết xấu hay ngược gió là thuyền chèo tay khóc. Thuyền đi biển người phương tây hơn hẳn phương đông. Từ cuối TK 14 họ đã có loại thuyền caravel chuyên dùng hải hành xa rất đắc dụng. Sớm hơn thì người Phecinie và Roma đã dùng thuyền buồm để chở hàng rồi. Còn những chiếc thuyền buồm tre khổng lồ của Trịnh Hòa tuy có ghê gớm nhưng có lẽ cùng nhiều nhược điểm nên cũng không thấy nhắc đến nhiều. Nhìn chung ở phương đông chủ yếu là giang chiến và thủy chiến duyên hải, chứ không có trận hải chiến ngoài biển khơi nào lớn. Nếu bác bảo trước TK18 phương tây hải chiến quy mô nhỏ thì cũng hơi nhầm. Từ trước công nguyên các trận Salamis, Actium đã có quy mô khá lớn. Đến sau này trận Lepanto cũng là một trận hải chiến nổi tiếng của galley. Nếu nói về số thuyền thì đúng phương tây ít hơn thật, nhưng các bác phương đông thứ nhất hay bốc phét phóng đại số lượng, thứ nhì là thuyền đa số bé tẹo (công nhận là thuyền của Trịnh Hòa to thật, nhưng chắc không được nổi 100 cái), nên nhiều mà chưa chắc đã phải là quy mô lớn.
Logged
huyphuc1981_nb
Thành viên
Bài viết: 788
Re: Vũ khí và chiến tranh thời cổ
«
Trả lời #8 vào lúc:
03 Tháng Mười Một, 2007, 05:49:01 PM »
Trích dẫn từ: seahawk1 trong 03 Tháng Mười Một, 2007, 04:51:18 PM
Trích dẫn từ: huyphuc1981_nb trong 03 Tháng Mười Một, 2007, 12:51:25 AM
Hải Quân Nhật bản và các nước phương Đông khác không chú ý Viễn chinh, chỉ đánh trong nước. Nhưng nội chiến của phương Đông trước thế kỷ 18 thì to bằng mấy lần đại chiến thế giới của Địa Trung Hải.
Địa Trung Hải sóng gió bão bùng như gió xuân mưa phùn phương Đông nên dùng thuyền buồm, ra Thái Bình Dương khoan nói, đến cái biển Đông hay Vịnh Tomkin đã nghẻo củ tỏi củt hành rồi.
Ơ, cái nút sửa đâu rồi nhẩy, kiện kiện kiện.
Bác HP xem lại, thuyền chèo tay dùng nhiều ở Địa Trung Hải là do điều kiện biển kín, khoảng cách không quá xa, lại ít sóng gió bão bùng nên mới xài nổi. Tuy thế vẫn trang bị buồm như thường, vì chèo tay chỉ phát huy tác dụng được trong một khoảng cách rất ngắn, chẳng thế để giúp giữ sức nô lệ chèo thuyền bao giờ cũng phải có một chú ngồi gõ mõ làm nhịp, đến khi xung trận hay truy kích mới gõ nhịp tấn công một thời gian ngắn, mà như thế cũng bở hơi tai các bác chèo thuyền rồi.
Bác HP bảo thuyền buồm chịu bão kém hơn thuyền chèo tay nên phương tây xài galley có lẽ là hơi lầm(phần bôi vàng). Thuyền buồm đã chạy vòng quanh thế giới không biết bao nhiêu lần, thuyền chèo tay làm sao làm vậy được. Nói về thuyền chèo tay chịu bão tốt thì bác thử đọc về chiến tranh punic xem thuyền chèo tay Roma gặp bão chìm khủng khiếp như thế nào. Nói chung thuyền chèo tay chỉ phát huy ưu thế như bác nói khi trời yên biển lặng và thuận gió thôi, chứ gặp thời tiết xấu hay ngược gió là thuyền chèo tay khóc. Thuyền đi biển người phương tây hơn hẳn phương đông. Từ cuối TK 14 họ đã có loại thuyền caravel chuyên dùng hải hành xa rất đắc dụng. Sớm hơn thì người Phecinie và Roma đã dùng thuyền buồm để chở hàng rồi. Còn những chiếc thuyền buồm tre khổng lồ của Trịnh Hòa tuy có ghê gớm nhưng có lẽ cùng nhiều nhược điểm nên cũng không thấy nhắc đến nhiều. Nhìn chung ở phương đông chủ yếu là giang chiến và thủy chiến duyên hải, chứ không có trận hải chiến ngoài biển khơi nào lớn. Nếu bác bảo trước TK18 phương tây hải chiến quy mô nhỏ thì cũng hơi nhầm. Từ trước công nguyên các trận Salamis, Actium đã có quy mô khá lớn. Đến sau này trận Lepanto cũng là một trận hải chiến nổi tiếng của galley. Nếu nói về số thuyền thì đúng phương tây ít hơn thật, nhưng các bác phương đông thứ nhất hay bốc phét phóng đại số lượng, thứ nhì là thuyền đa số bé tẹo (công nhận là thuyền của Trịnh Hòa to thật, nhưng chắc không được nổi 100 cái), nên nhiều mà chưa chắc đã phải là quy mô lớn.
Những trận đánh trên to, nhưng không thể so với những trận như Xích Bích thời Tam Quốc, Hồ Vân Mộng lập ra nhà Minh. Ngay cả nội chiến Đàng Trong Ngoài của Vịt cũng to phết. Đến sau thời Quy Giáp Thuyền Triều Tiên đốt trụi thùi lụi hạm đội Nhật 200 năm thì mới có Nenson và Battle of Trafalgar, 60 Ship of the line tham chiến với hơn chục tàu hạng nhì frigate.
Tớ đồng ý về thuyền Buồm và Thuyền Trịnh Hòa. Thuyền Trịnh Hòa chỉ là truyền thuyết.
Về thuyền chèo tay. Tớ đã ví dụ chiến tranh Nga-Thụy Điển của Piốts là Cac-Lơ. Hạm đội gồm toàn thuyền buồm
man of war
của Anh sang cứu Thụy Điển nhưng có làm ăn gì được đâu, thuyền chèo tay
Ga-Lê
của Nga vẫn đánh Thụy Điển tưng bừng. Tớ cũng đã nói, phương Đông thủy quân không đánh xa mà đánh ven bờ và hỗ trợ trên bờ. Tớ nói rõ thêm là phương Đông không có Hải quân mà chỉ có thủy quân lục chiến. Vậy nên những trận đánh hai bên dàn thuyền ra giữa biển rất ít.
Thuyền buồn như tớ đã nói, chỉ có hơn điểm đi xa, nhưng đi chậm và không luồn lách lắt léo. Như vậy, mpột trận đánh bình thường không gió ta sóng lớn diễn ra (như những người bầy trận muốn) thì thuyền buồm yếu thế. Nhất là khi trong sông rạch, thuyền buồmn khống có gió và không luồn lách.
Điạ Trung Hải, nơi đẻ ra
Man of war
là biển lặng sóng, rất thuận tiện đi thuyền buồm. Như ý tớ nói trên, ở Thái Bình Dương không có thuyền buồm lớn đi xa. Chỉ có kiểu thuyền đặc biệt của thổ dân Nam Đảo và thuyền bồm đi ven vờ của Trịnh Hòa.
Đến thời có nhiều súng, thì thuyền buồm ở châu Âu mới lên ngôi. Khi đó những thuyền buồm to chở được nhiều súng tầm bắn lớn ưu thế, thuyền chèo tay mới xuống chức. Đó là cuối Thế kỷ 19, ngay trước
trận đánh Trafalgar
. Quá trình sử dụng thuyền buồm châu Âu gọi là
Thời đại thuyền buồm
(Sailer age), chí làm hai phần. Giai đoạn đầu là
Man of War
sau là
Ship of the line
.
Tầu
Man of War
thì súng vẫn chưa quyết định. Trận chiến thường là phủ đầu bằng một hai loạt bắn súng lớn rồi hai nên xáp nhau giáp lá cà bằng súng nhỏ gươm giáo. Tầu
Ship of the line
là tầu chở nhiều súng lớn làm vũ khí chính, hai bên dàn hàng bắn nhau. Pháo tầu Ship of the line là pháo mạn, không có giá quay, thuyền trưởng quay từng mạn sang địch bắn đồng loạt cả mạn tầu rồi lại quay mặt khác. Tuy nhiên, trong
Trận đánh Trafalgar
1805, Nenson chiến thắng vì sử dụng chiến thuật cổ điển của
Man of War
. Ông tập trung tầu thành hàng dọc, chọc vào đội hình liên quân Pháp-Tây Ban Nha chiến giáp lá cà. Điều này chứng tỏ pháo hồi đó còi cọc hơn dao găm và kiếm.
Những tầu nhiều pháo mạn đắc dụng ở Nga, như
Tuần dương hạm bọc thép
Rạng Đông nổi tiếng. Các hải chiến lớn nhất của nước này là ven bờ, giống phương Đông, Baltic Sea và Black Sea. Trong khi đó tháp pháo quay phía trước phát triển ở Mỹ cho ra
Chiến Hạm Battle Ship
(tiếng Việt là
Thiết giáp Hạm
, Nhật là
Chiến Hạm
). Tuy vậy, những tầu như vậy đi sau
Quy Giáp Thuyền
của Triều Tiên 350 năm.
Một số hình ảnh dựng lại của Quy Giáp Thuyền
«
Sửa lần cuối: 04 Tháng Mười Một, 2007, 01:41:44 AM gửi bởi huyphuc1981_nb
»
Logged
Ờ, ừ, thì ký.
seahawk1
Thành viên
Bài viết: 33
Re: Vũ khí và chiến tranh thời cổ
«
Trả lời #9 vào lúc:
04 Tháng Mười Một, 2007, 07:13:30 PM »
Còn đây là một chú galley thời TK 16. Quả là các tư tưởng lớn gặp nhau nếu so với chiếc thuyền mai rùa TT. Không rõ hai lỗ châu mai hai bên mạn của Quy giáp thuyền bố trí vũ khí gì, có phải đại bác không? Nếu đúng là đại bác thì đúng là đi trước tàu buồm pháo mạn thời thuyền trưởng Blood rồi. Nhưng mái của quy giáp thuyền làm bằng vật liệu gì bác Hp có thông tin không? Trông kích thước (nếu cái dấu ' có nghĩa là foot bằng tầm 30 cm) thì chú rùa Hàn này cũng khá hoành tráng. Bác Hp có nguồn nào về thành tích chiến đấu của chú này chưa?
«
Sửa lần cuối: 04 Tháng Mười Một, 2007, 08:38:19 PM gửi bởi seahawk1
»
Logged
Trang:
1
2
3
4
5
»
Lên
In
« Trước
Tiếp »
Chuyển tới:
Chọn nơi chuyển đến:
-----------------------------
Thông tin chung
-----------------------------
=> Bảng tin
=> Chung sức xây dựng website
===> Trao đổi thông tin về sách
===> Mặt trận Wiki
=> Giúp đỡ tìm người
-----------------------------
Thư viện Lịch sử Quân sự Việt Nam
-----------------------------
=> Cha ông ta đánh giặc
=> Tài liệu - Hồi ký Việt Nam
=> Tài liệu nước ngoài
=> Tự dịch
=> Văn học chiến tranh
-----------------------------
Thảo luận Lịch sử bảo vệ Tổ quốc
-----------------------------
=> Từ thuở mang gươm đi mở cõi...
=> Quyết tử cho Tổ quốc...
=> Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước...
=> Anh ở biên cương...
=> Từ cây giáo đến khẩu súng...
=> Kiến thức quốc phòng
-----------------------------
Máu và Hoa
-----------------------------
=> Một thời máu và hoa
=> Về người lính hôm nay
=> Hình ảnh - Kỷ vật
=> Về lại chiến trường xưa...
-----------------------------
Văn hoá - Thể thao - Giao lưu
-----------------------------
=> Quán nước cổng doanh trại
=> Du lịch
=> Xem phim bãi
=> Văn công
=> Chiến sỹ khoẻ
-----------------------------
Chợ xép ngoài rào doanh trại
-----------------------------
=> Hàng sách cũ
=> Chợ trời
Powered by SMF 1.1.19
|
SMF © 2006-2008, Simple Machines
Dilber MC
Theme by
HarzeM
Loading...


markdown:
Sau ba ngày ăn liên tục nước củ dền, bé trai bỗng bứt rứt, không chịu ngủ rồi tím tái. Các bác sĩ Bệnh viện Nhi Đồng 1 sau đó xác định, bệnh nhi bị ngộ độc nước củ dền mà phụ huynh đã cho ăn.
![](http://www.dalat.gov.vn/web/portals/0/dulich/cuden.jpg)
![](http://www.dalat.gov.vn/web/portals/0/dulich/cuden.jpg)
Tại bệnh viện cuối tuần qua, bé rơi vào tình trạng tím nhẹ toàn thân, nhịp tim nhanh. Các bệnh lý tim mạch, hô hấp được loại trừ sau khi khám. Bằng kinh nghiệm cấp cứu ngộ độc, kết hợp với lời mẹ bé cho biết ba ngày liên tục chị cho ăn nước củ dền, các bác sĩ xác định bé bị tím tái là do loại thức ăn này gây nên.
Các biện pháp hỗ trợ thở, tiếp ứng ôxy đã được các bác sĩ tiến hành ngay sau đó. Kết quả sau 12 giờ đồng hồ điều trị, tình trạng tím tái dần cải thiện. Hiện bệnh nhi đã được xuất viện.
Giải thích hiện tượng trên, các bác sĩ cho biết, củ dền, củ carrot, nước cải bẹ xanh, bắp cải, củ cải đường là loại thức ăn có hàm lượng nitrate cao có thể gây ngộ độc.
Ở trẻ nhỏ, khi ăn quá nhiều hoặc thường xuyên loại rau củ này, chất nitrate biến hemoglobine (chất có khả năng chuyên chở oxy đến mô cơ thể khiến da có màu hồng) thành chất methemoglobine không có khả năng vận chuyển oxy, khiến da tím tái. Những trường hợp không cấp cứu kịp thời, trẻ có thể tử vong.
Không phủ nhận giá trị dinh dưỡng từ các loại rau củ giàu chất nitrate, tuy nhiên để tránh ngộ độc, các chuyên gia dinh dưỡng khuyên khi thiết lập chế độ ăn, phụ huynh nên tuân theo nguyên tắc thay đổi món để trẻ nhận được các loại thức ăn phong phú, không bị “chán” vừa tránh các chất có hại tích lũy.
VNE
## 1 tin nhắn:
Trời ơi! Giờ mình mới biết thông tin này. Hicc11:40 11 tháng 9, 2013
## Đăng nhận xét

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Server: GSE

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, max-age=0

X-XSS-Protection: 1; mode=block

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


markdown:
Ảnh minh họa
Năm 2016 và 6 tháng đầu năm 2017, Hà Nội đã có sự đột phá về thu hút đầu tư. Trong đó có nhiều dự án đầu tư vào lĩnh vực phát triển hạ tầng đô thị.
Tại cuộc làm việc của với đoàn đại biểu của Thành phố Hồ Chí Minh nhằm trao đổi kinh nghiệm phát triển, Hà Nội đã chia sẻ một sộ kinh nghiệm của Hà Nội trong thu hút vốn đầu tư cho lĩnh vực này.
Năm 2016, thành phố Hà Nội đã thu hút 3,11 tỷ USD vốn đầu tư nước ngoài (tăng 2,93 lần so với với năm 2015). Cấp chủ trương đầu tư cho 150 dự án trong nước với số vốn là 141,4 nghìn tỷ đồng, trong đó, lĩnh vực phát triển hạ tầng đô thị là 82 dự án với tổng số vốn là 114,7 nghìn tỷ đồng. 38 dự án theo hình thức đối tác công tư PPP có nhà đầu tư đăng ký thực hiện với tổng mức đầu tư dự kiến là 153,9 nghìn tỷ đồng, trong đó lĩnh vực phát triển hạ tầng đô thị là 36 dự án với tổng mức đầu tư là 151,8 nghìn tỷ đồng.
Lũy kế 7 tháng đầu năm 201, Hà Nội đã thu hút 301 dự án FDI vốn đăng ký 1,355 tỷ USD. Thành phố đã cấp chủ trương đầu tư cho 98 dự án trong nước với số vốn 68,97 nghìn tỷ đồng. Trong đó, lĩnh vực phát triển hạ tầng đô thị là 61 dự án với tổng số vốn là 65,6 nghìn tỷ đồng. 75 dự án theo hình thức đối tác công tư PPP có nhà đầu tư đăng ký thực hiện với tổng mức đầu tư dự kiến là 123,6 nghìn tỷ đồng, trong đó lĩnh vực phát triển hạ tầng đô thị là 71 dự án với tổng mức đầu tư là 120,9 nghìn tỷ đồng.
Thành phố cấp chủ trương đầu tư cho 150 dự án trong nước với số vốn là 141,4 nghìn tỷ đồng, trong đó, lĩnh vực phát triển hạ tầng đô thị là 82 dự án với tổng số vốn là 114,7 nghìn tỷ đồng.
Theo Giám đốc Sở Kế hoạch đầu tư Hà Nội Nguyễn Mạnh Quyền, sự vào cuộc tích cực của Thường trực Thành ủy, Thường trực HĐND, UBND Thành phố và cả hệ thống chính trị chính là yếu tố quan trọng đầu tiên tạo đột phá trong lĩnh vực thu hút vốn đầu tư cho xây dựng hạ tầng đô thị.
Hà Nội xác định, để đạt được các mục tiêu về phát triển kinh tế - xã hội: Tăng trưởng GRDP bình quân giai đoạn 2016-2020: 8,5-9,0%; GRDP bình quân/người: 6.700-6.800 USD và thực hiện nhiệm vụ đột phá về phát triển hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội giai đoạn 2016-2020, Hà Nội cần huy động khoảng 2,5-2,6 triệu tỷ đồng vốn đầu tư xã hội. Trong đó, vốn đầu tư ngân sách chiếm khoảng 20%; vốn đầu tư khu vực ngoài nhà nước và vốn đầu tư nước ngoài khoảng 80%. Tức là, đầu tư của doanh nghiệp trong và ngoài nước sẽ là nòng cốt cho sự phát triển kinh tế của Thủ đô.
Quan điểm đầu tư của Thành phố là Ngân sách nhà nước chỉ tập trung đầu tư vào những dự án hạ tầng kỹ thuật khung; những dự án trọng điểm có vai trò thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội; những dự án mang tính đặc thù nhà nước. Đối với các dự án khác, Thành phố kêu gọi đầu tư xã hội theo nhiều hình thức: PPP, xã hội hóa, FDI và vận động ODA cho các dự án lớn chậm thu hồi vốn…
Do vậy, các cấp lãnh đạo cao nhất của Thành phố quyết liệt chỉ đạo đối với các nhiệm vụ để đẩy mạnh thu hút đầu tư. Thành phố đã rà soát, xây dựng các cơ chế chính sách mới để tăng cường thu hút các nguồn lực đầu tư xã hội, như: Cơ chế xã hội hóa, đặt hàng doanh nghiệp xây dựng nhà tái định cư; quy hoạch cải tạo đồng bộ các khu chung cư cũ; các khu nhà ở xã hội tập trung quy mô lớn; xã hội hóa cấp nước sạch khu vực nông thôn, xử lý ô nhiễm tại môi trường tại các hồ; xã hội hóa hạ ngầm đường dây điện, viễn thông, thay đổi cách thức quản lý hạ tầng bưu chính - viễn thông; tăng diện tích đỗ xe của các công trình cao tầng để từng bước giải quyết tình trạng thiếu chỗ đỗ xe trong khu vực đô thị. Các đồng chí Lãnh đạo cao nhất của Thành phố trực tiếp giới thiệu các cơ hội đầu tư, kêu gọi các nhà đầu tư và đồng hành cùng các nhà đầu tư để các dự án có thể triển khai thực hiện nhanh chóng, đóng góp kết quả thiết thực cho doanh nghiệp, cho xã hội.
Tạo lập môi trường kinh doanh thuận lợi cho doanh nghiệp
Kinh nghiệm thứ hai mà Hà Nội đã thực hiện, đó là nỗ lực tạo lập môi trường đầu tư, kinh doanh thuận lợi để các doanh nghiệp, nhà đầu tư hoạt động sản xuất kinh doanh. Chỉ số PCI năm 2016 thuộc nhóm địa phương có chất lượng điều hành tốt, tăng 10 bậc so với năm 2015, xếp thứ 14/63 tỉnh thành. Tập trung rà soát tất cả các thủ tục hành chính của các sở ban ngành, trên cơ sở đó, cắt giảm, phối hợp liên thông các thủ tục hành chính. Thời gian giải quyết TTHC trong lĩnh vực đăng ký kinh doanh giảm 30%; lĩnh vực đầu tư giảm 40-60%, trong lĩnh vực quy hoạch, đất đai giảm 30-50%...
Thành lập Tổ công tác liên ngành của Thành phố để giải quyết thủ tục quyết định chủ trương đầu tư, phê duyệt đề xuất dự án và giải quyết khó khăn vướng mắc các dự án đầu tư xây dựng. Tổ công tác liên ngành hoạt động sẽ giúp giảm thời gian thực hiện thủ tục các dự án đầu tư đến 43%. Thành phố tạo chuyển biến căn bản về xây dựng Chính phủ điện tử để giảm thời gian và chi phí cho doanh nghiệp như hiện đại hóa trong việc giải quyết thủ tục hành chính; xây dựng, triển khai hệ thống một cửa điện tử dùng chung 3 cấp kết nối hệ thống dịch vụ công trực tuyến. Hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận các nguồn lực: đất đai, lao động chất lượng cao, thị trường (kết nối liên kết vùng nguyên liệu, kết nối thị trường trong nước và nước ngoài), hỗ trợ đào tạo nâng cao chất lượng quản trị doanh nghiệp.
Tháo gỡ bất cập, khó khăn trong cơ chế chính sách và GPMB
Thời gian qua, Hà Nội đã kiến nghị với Trung ương hỗ trợ một số cơ chế, chính sách đặc thù trong lựa chọn đầu tư, ví dụ như để rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư các dự án, Thành phố đề nghị Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ báo cáo Quốc hội phân cấp, ủy quyền cho thành phố Hà Nội phê duyệt chủ trương đầu tư đối với các dự án đầu tư công nhóm A vốn ngân sách Thành phố.
Để sớm triển khai các dự án có sử dụng đất, nhất là các dự án có quy mô diện tích và tổng vốn đầu tư lớn, có nhiều đóng góp cho phát triển kinh tế - xã hội, đô thị, đề nghị Chính phủ báo cáo Quốc hội phân cấp cho UBND Thành phố được áp dụng cơ chế đặc thù trong việc chủ động xem xét, quyết định phương án lựa chọn nhà đầu tư đối với các dự án có quy mô diện tích và tổng vốn đầu tư lớn, đóng góp quan trọng cho thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, phát triển đô thị Thành phố.
Sự hưởng ứng của cộng đồng doanh nghiệp và nhân dân ủng hộ Thành phố trong GPMB cũng là một trong những kinh nghiệm của Hà Nội cho thành công này. Các quan điểm, định hướng về đầu tư cũng như các dự án Thành phố giới thiệu đều nhận được sự hưởng ứng tích cực từ các nhà đầu tư, các doanh nghiệp. Riêng tại danh mục dự án giới thiệu đầu tư tại Hội nghị năm 2016, đã có 25 dự án giao thông và bãi đỗ xe đã được các nhà đầu tư đăng ký, triển khai thủ tục đầu tư với tổng mức đầu tư là 262.816 tỷ đồng. Trong năm 2017, dự kiến sẽ khởi công các Dự án: Khép kín đường Vành đai 1, Vành đai 2, Vành đai 2,5, Quốc lộ 6: Ba La Xuân Mai,…
Đã có rất nhiều nhà đầu tư quan tâm, đề xuất đầu tư trong lĩnh vực cấp nước sạch. Tính đến nay, Thành phố đã phê duyệt Quyết định chủ trương đầu tư cho 23 dự án với tổng mức đầu tư hơn 9,6 nghìn tỷ đồng. Đã khởi công Nhà máy nước mặt sông Đuống. Các dự án hoàn thành sẽ nâng tỷ lệ người dân khu vực nông thôn được sử dụng nước sạch lên 86,6%, tăng 49,4% so với thời điểm cuối năm 2016; sẽ có thêm khoảng 2 triệu người dân ở 200 xã được dùng nước sạch.
Xử lý nước thải, rác thải theo công nghệ hiện đại là một trong những lĩnh vực thu hút các nhà đầu tư. Cùng với nhà máy xử lý nước thải Yên Xá đang triển khai xây dựng, hiện đang có 2 dự án đang tiến hành các thủ tục đầu tư là Dự án hệ thống thu gom nước thải tại Yên Sở và Long Biên.
Về công viên, cây xanh, Hà Nội đã khởi công Công viên Kim Quy, Khu công viên và hồ điều hòa CV1 khu đô thị mới Cầu Giấy, Nhà hát Hoa Sen và nhiều công viên khác đang được triển khai các thủ tục để sớm khởi công.Bên cạnh sự hưởng ứng của các doanh nghiệp, Thành phố cũng nhận được sự tích cực của nhân dân Thủ đô, đã ủng hộ Thành phố trong GPMB để các dự án này nhanh chóng được triển khai, đi vào hoạt động.
Theo chinhphu.vn
Gửi bài viết cho bạn bè

WARC-Truncated: length

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Connection: close

Set-Cookie: COOKIE_SUPPORT=true; Expires=Thu, 17-Jan-2019 03:26:47 GMT; Path=/

Liferay-Portal: Liferay Portal Community Edition 6.0.6 CE (Bunyan / Build 6006 / February 17, 2011)


markdown:
Tỉnh thức giữa đêm thiêng YênTử
Để thấm hiểu đức Nhân Tông
Ta thành tâm đi bộ
Lên tận đỉnh chùa Đồng
Tâm sáng Ức Trai trong tựa ngọc
TÌNH YÊU CUỘC SỐNG
THUNG DUNG
Nguyễn Bỉnh Khiêm, ...
DẠY VÀ HỌC
Để chấn hưng giáo dục Việt Nam cấp thiết phải có đội ngũ những người thầy giáo ưu tú có tâm đức thiết tha với nghề, có trình độ chuyên môn cao và có kỹ năng giảng dạy tốt. Đây là trang thông tin chuyên đề dạy và học để trao đổi và bàn luận
Khoa Nông Học
Những nhà khoa học xanh,
http://foodcrops.vn
Norman Borlaug
Lời Thầy dặn
Việc chính đời người chỉ ít thôi
Chuyên tâm đừng bận chuyện trời ơi
Phúc hậu suốt đời làm việc thiện
Di sản muôn năm mãi sáng ngời.
Thông tin Cây Lương thực
Lúa, Ngô, Sắn, Khoai lang
Nông trại và Hệ thống Canh tác
http://foodcrops.vn
FOOD CROPS
CÂY LƯƠNG THỰC
Tình yêu cuộc sống
Thông tin chuyên đề chọn lọc
Science Daily
KHÁT KHAO XANH
HOÀNG KIM
CNM365
Luôn làm mới kiến thức của bạn !
Bút tích NB gửi HK và
Những tư liệu quý về
GS.TS. Norman Borlaug
Lối vào Phong Nha
HOÀNG KIM
NGỌC PHƯƠNG NAM
CHÀO NGÀY MỚI
DẠY VÀ HỌC
CÂY LƯƠNG THỰC
FOOD CROPS
THƯ VIỆN NGHỀ LÚA
Thư viện Khoa học Xã hội
Cassava in Vietnam
A New Future for Cassava in Asia
On-line: Cassava in Asia
(Tải tài liệu PDF tại đây)
KimFaceBook
KimYouTube
KimLinkedIn
KimLinkedIn
KIMYOUTUBE. Video nhạc tuyển Sóng không từ biển (xem tiếp).
GỬI THƯ ĐIẾN TỬ VÀ
LIÊN KẾT TRỰC TUYẾN
hoangkimvietnam@gmail.com
hoangkim@hcmuaf.edu.vn
TS. Hoàng Kim
http://foodcrops.vn
http://vi.gravatar.com/hoangkimvn
http://en.gravatar.com/hoangkimvn
Thành viên
Ngày xuân đọc Trạng Trình
NGÀY XUÂN ĐỌC TRẠNG TRÌNH
Hoàng Kim
"Thanh nhàn vô sự là tiên", ngày xuân đọc Trạng Trình là học phong thái thung dung tự tại, gần với thiên nhiên và dân chúng. Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm (1491–1585) là nhà giáo, nhà tiên tri, nhà thơ triết lý, nhà văn hoá lớn của thời Lê - Mạc, bậc kỳ tài yêu nước thương dân, xuất xử hợp lý, hợp thời, sáng suốt. Sấm ký Nguyễn Bỉnh Khiêm thể hiện khả năng dự báo thiên tài và tầm nhìn kiệt xuất của một trí thức lớn.
Bài tựa về Trạng Trình của tiến sĩ Vũ Khâm Lân có vị trí trọng yếu để tìm hiểu thân thế và sự nghiệp của Nguyễn Bỉnh Khiêm. Tác phẩm được viết năm 1743 cho tập gia phả dòng họ Trạng Trình sau khi cụ Trạng đã mất khoảng 158 năm. Áng văn xuất sắc này là viên ngọc rất quý của người xưa xứng đáng được đọc đi đọc lại nhiều lần. Hoàng Kim duyên may sưu tầm được sách hay nay tuyển chọn, biên soạn thành chín mục, hổ trợ dạy và học, đăng dần trên blog: Ngày xuân đọc Trạng Trình (1); Nguyễn Bỉnh Khiêm trí tuệ bậc Thầy (2); Bài tựa Nguyễn Công Văn Đạt phổ ký của TS. Vũ Khâm Lân (3) Sấm ký Nguyễn Bỉnh Khiêm (4); Thơ văn Nguyễn Bỉnh Khiêm (5). Thầy bạn Nguyễn Bỉnh Khiêm (6); Học trò Nguyễn Bỉnh Khiêm (7); Giai thoại về Trạng Trình (8); Cảm nhận về Trạng Trình (9).
Ngày xuân đọc Trạng Trình để học gương đạo đức thương dân, học sự minh triết thuận lý, tuỳ thời của kẻ sĩ trước biến động phức tạp. Học sự thanh nhàn vô sự là tiên, thung dung tự tại, gần với thiên nhiên và dân chúng. Học những trang thơ văn, sấm ký, thấm đẫm tình người và sự minh triết. Học những giai thoại, lời truyền, tâm thức dân gian, di tích lịch sử- văn hoá về Người.
Ngày xuân đọc Trạng Trình, càng thấy sự DẠY VÀ HỌC thật tâm huyết, trí tuệ và vinh dự biết bao!
(xem tiếp...)
Ngày xuân đọc Trạng Trình, càng thấy sự DẠY VÀ HỌC thật tâm huyết, trí tuệ và vinh dự biết bao!
NGUYỄN BỈNH KHIÊM TRÍ TUỆ BẬC THẦY
Nguyễn Bỉnh Khiêm (1491–1585) là nhà giáo, nhà tiên tri, nhà thơ triết lý, nhà văn hoá lớn của thời Lê -Mạc.
Nguyễn Bỉnh Khiêm, sinh năm Tân Hợi (1491) đời vua Lê Thánh Tông, năm Hồng Ðức thứ 21, quê gốc ở huyện Vĩnh Lại, Hải Dương, nay là huyện Vĩnh Bảo, thành phố Hải Phòng. Ông sinh cùng thời với Nostradamus (1503-1566) là nhà tiên tri đại tài của phương Tây. Nguyễn Bỉnh Khiêm sinh trưởng trong một danh gia vọng tộc, thân phụ ông là Thái bảo Nghiêm Quận công Nguyễn Văn Định, thân mẫu là bà Nhữ Thị Thục, con gái quan Thượng thư Nhữ Văn Lan, là người giỏi văn thơ và am hiểu lý số, nên Nguyễn Bỉnh Khiêm từ sớm đã hấp thụ truyền thống gia giáo.Ông khôi ngô tuấn tú và có tư chất thông minh khác thường, một tuổi đã nói sõi, năm tuổi đã thuộc nhiều thơ văn chữ Nôm truyền miệng và kinh sách được mẹ dạy cho. Năm 1497, vua Lê Thánh Tông mất, truyền ngôi cho Lê Hiếu Tông. Khi đó mới bảy tuổi, Nguyễn Bỉnh Khiêm đã phải sống với cha vì mẹ đã bỏ nhà đi do bất đồng trong dạy con.
Lớn lên, ông theo học người thầy nổi tiếng tinh thông Lý học là Bảng nhãn Lương Đắc Bằng ở làng Lạch Triều, huyện Hoằng Hoá, tỉnh Thanh Hoá. Ông có nhân cách và tài năng lỗi lạc nên đã được thầy giảng dạy Bát quái đồ, Kinh Dịch, Lý học và trao truyền cho bộ sách Thái Ất Thần Kinh.
Nguyễn Bỉnh Khiêm khi vào tuổi trưởng thành thì nhà Lê cũng bắt đầu giai đoạn cực kỳ suy yếu dưới thời vua Lê Uy Mục (1505-1509) "vua nghiện rượu, hay giết người, hoang dâm, thích ra oai, giết hại người tôn thất, giết ngầm tổ mẫu, họ ngoại chuyên quyền, trăm họ oán giận, người đời gọi là vua Quỷ". Tiếp đó là triều vua Lê Tương Dực (1510- 1516) "mặt thì đẹp mà người lệch,tính thích dâm, là vua Lợn" "ham chơi mà không quyết đoán, việc thổ mộc bừa bãi, nhân dân thất nghiệp, trộm cướp nổi dậy" (Đại Việt sử ký toàn thư). Năm 1508, Mạc Đăng Dung vốn là chàng đánh cá khoẻ ở làng Cổ Trai thuộc vùng Đồ Sơn đã thi trúng võ cử được lên chức Đô chỉ huy sứ. Năm 1526, ông được phong tước Thái Sư và đã hiếp vua phải nhường ngôi để lập ra nhà Mạc. Trong nước biến loạn, nhà Mạc tuy thay thế nhà Lê nhưng chưa được lòng dân. Cựu thần nhà Lê là Lê Ý và Nguyễn Kim dựng cờ “Lê Trung hưng” ở Thanh Hoá. Nguyễn Bỉnh Khiêm đã ở ẩn suốt hai mươi năm, cùng hai người bạn thân là Bùi Doãn Đốc và Nguyễn Thừa Hưu (tam hữu: Tùng, Mai, Trúc) không ra dự thi tiến sĩ.
Nguyễn Bỉnh Khiêm lúc 45 tuổi, thời Mạc Đăng Doanh lên nối ngôi năm Đại Chính thứ sáu (1535), thì ông mới ra thi và đã đỗ Trạng nguyên. Hai bạn thân của ông đã đỗ Bảng nhãn và Thám hoa. Vua Mạc cất ông lên làm Ðông các Hiệu thư rồi được thăng tới chức Lại Bộ Tả thị lang kiêm Đông các Đại học sĩ.
Nguyễn Bỉnh Khiêm làm quan Tam phẩm triều Mạc 8 năm. Sau khi vua giỏi Mạc Đăng Doanh đột ngột từ trần (1540), nhà Mạc không có vua sáng nối nghiệp. Ông dâng sớ hạch tội 18 lộng thần dưới triều vua Mạc Phúc Hải nhưng không được vua nghe. Năm 1542, ông đã xin cáo quan ở tuổi 53.
Sau khi về trí sĩ, Nguyễn Bỉnh Khiêm đã mở trường dạy học, dựng am Bạch Vân, quán Trung Tân cạnh sông Hàn Giang, lấy hiệu là Bạch Vân Cư Sĩ và học trò gọi ông là "Tuyết Giang Phu tử". Học trò của ông có nhiều người nổi tiếng như: Trạng Bùng Phùng Khắc Khoan, nhà ngoại giao lỗi lạc; Nguyễn Dữ, tác giả "Truyền kỳ mạn lục"; Lương Hữu Khánh, Lễ bộ Thượng thư của triều Lê Trung hưng; Giáp Hải, Trạng nguyên của triều Mạc; Nguyễn Quyện, danh tướng của triều Mạc; Trương Thời Cử, Trương Thời Trung, Nguyễn Mãn, Đinh Bá Lộc, Nguyễn Văn Chính ... đều là những nhân tài kiệt xuất một thời. Cụ ngay cả khi đã lui về dạy học, vẫn được các vua Mạc đến vời ra giúp hoặc hỏi về mưu lược. Nguyễn Bỉnh Khiêm mặc dù tôn phù nhà Mạc nhưng chúa Trịnh, chúa Nguyễn đều kính phục và vấn kế.
Nguyễn Bỉnh Khiêm được dân gian truyền tụng và suy tôn là "nhà tiên tri" số một của Việt Nam. Ông đã cho ra đời "Sấm ký" là những lời tiên tri mà người đời gọi là "Sấm Trạng Trình. Tương truyền, khi Nguyễn Hoàng sợ bị anh rể Trịnh Kiểm giết, ông khuyên nên xin về phía nam với câu "Hoành Sơn nhất đái, vạn đại dung thân". Khi vua Lê Trung Tông chết không có con nối, Trịnh Kiểm sai người đến hỏi ông. Ông nói với chú tiểu, nhưng thực ra là nói với bề tôi họ Trịnh: "Giữ chùa thờ Phật thì ăn oản" (ý nói giữ là tôi của các vua Lê thì lợi hơn). Trịnh Kiểm nghe theo, sai người tìm người tôn thất nhà Lê thuộc chi Lê Trừ (anh Lê Lợi) đưa lên ngôi, tức là vua Anh Tông. Họ Trịnh mượn tiếng thờ nhà Lê nhưng nắm thực quyền điều hành chính sự, còn nhà Lê nhờ họ Trịnh lo đỡ cho mọi chuyện chính sự, hai bên nương tựa lẫn nhau tồn tại tới hơn 200 năm. Bởi thế còn có câu: "Lê tồn Trịnh tại, Lê bại Trịnh vong". Lúc nhà Mạc sắp mất cũng sai người đến hỏi ông, ông khuyên vua tôi nhà Mạc "Cao Bằng tuy thiển, khả diên sổ thể" (tức Cao Bằng tuy nhỏ, nhưng có thể giữ được). Nhà Mạc theo lời ông và giữ được đất Cao Bằng gần 80 năm nữa.
Nguyễn Bỉnh Khiêm là nhà văn hoá lớn, nhà thơ triết lý, nhà hiền triết thông kim bác cổ, tài danh lỗi lạc "tác giả lớn của văn học thế kỷ XVI và của cả giai đoạn văn học thế kỷ XVI, XVII và nửa đầu thế kỷ XVIII" (Từ điển Văn học Việt Nam). Ông đã để lại tập thơ chữ Nôm "Bạch Vân Quốc ngữ thi tập" "có cả ngàn bài" theo lời "Bài tựa" của chính ông, và nhiều bài thơ chữ Hán. Thơ văn Nguyễn Bỉnh Khiêm đề cập đến nhiều vấn đề hiện thực xã hội, là tiếng nói về đạo lý ở đời. Vũ Khâm Lân đã khen "văn chương của tiên sinh thường bộc lộ cái tấc dạ ưu thời mẫn thế, không cần điêu luyện mà tự nhiên, giản dị mà lưu loát, thanh đạm mà ý vị, câu câu đều có ngụ ý răn đời" "ý nghĩa thanh cao mà siêu thoát", Phan Huy Chú thì cho rằng đọc qua thơ ông, dù nghìn năm sau còn tưởng như trăng trong, gió mát".
Cụ từ trần ngày 28 tháng 11 năm Ất Dậu (1585) hưởng thọ 95 tuổi. Vua Mạc Mậu Hợp truy phong Nguyễn Bỉnh Khiêm là Lại Bộ Thượng Thư Thái Phó Trình Quốc Công, nên nhân dân quen gọi là Trạng Trình.
Nhận xét về Nguyễn Bỉnh Khiêm, nhà sử học Phan Huy Chú đã viết trong bộ sách lớn Lịch triều hiến chương lọai chí: "Một bậc kỳ tài, hiền danh muôn thuở". La Sơn Phu tử Nguyễn Thiếp khi về thăm đền thờ Nguyễn Bỉnh Khiêm, có bài thơ Quá Trình tuyền mục tự (Qua thăm đền cũ Trình tuyền) đã xem Trình tuyền là người có tài "Huyền cơ tham tạo hóa" (nắm được huyền vi của tạo hóa). Tiến sĩ thời nhà Hậu Lê Vũ Khâm Lân đã làm bia ở đền Trạng Trình và nói rằng danh tiếng Trạng Trình “ như núi Thái sơn, sao Bắc Ðẩu / nghìn năm sau như vẫn một ngày/. Đạo Cao Đài đã suy tôn ông là một trong ba vị Thánh cùng với Tôn Trung Sơn và Victor Hugo.
BÀI TỰA NGUYỄN CÔNG VĂN ĐẠT PHỔ KÝ
Tiến sĩ Vũ Khâm Lân viết năm 1743
Trích Gia phả dòng họ Trạng Trình
DẠY VÀ HỌC. Hoàng Kim 2006 trích dẫn: Vũ Khâm Lân còn có tên là Vũ Khâm Thận, sinh năm 1702 tại làng Ngọc Lặc, huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương. Ông đỗ tiến sĩ năm 1727 làm quan đến chức Tham tụng, Ngự Sử đài, tước Ôn Quận công. Bài tựa này được chép trong quyển “Công Dư Tiệp Ký” (Những chuyện ghi nhanh trong lúc rãnh việc quan) của Vũ Phương Đề, cuốn 3, tờ 166- 175. Quyển “Công Dư Tiệp Ký” là của Vũ Phương Đề do vậy có người nghi vấn tác giả bài tựa này là Vũ Phương Đề, sinh năm 1697, người làng Mộ Trạch, huyện Đường An, nay là Bình Giang, Hải Dương, đỗ tiến sĩ năm 1736. Căn cứ trên văn bản thì tác giả “Bài tựa” này là của Vũ Khâm Lân mà Vũ Phương Đề là người chép lại. “Bài tựa” này tuyển chọn từ trích dẫn của nhà nghiên cứu Phạm Đan Quế năm 2000. Bản dịch tại quyển “Bạch Vân Quốc ngữ Thi tập” của Nguyễn Quân, nhà xuất bản Sống Mới- Sài Gòn năm 1974. Đây là một văn bản quý đã trải qua sự sàng lọc của thời gian 269 năm (1743- 2012). Nguồn tư liệu chuẩn mực, tin cậy với những dẫn liệu chọn lọc và xác thực, lời văn chặt chẽ, súc tích, khoáng đạt.
"Trình Quốc công Trạng nguyên Nguyễn Bỉnh Khiêm (còn có tên khác là Nguyễn Văn Đạt) tự Hành Phủ, đạo hiệu là Bạch Vân cư sĩ, người làng Trung Am, huyện Vĩnh Lại, tỉnh Hải Dương. Tiên tổ ngày xưa tu nhân, tích đức nhiều, nay không thể khảo cứu được, chỉ biết từ đời cụ tổ được tập phong Thiếu bảoTư Quận công, cụ bà được phong Chính phu nhân Phạm Thị Trinh Huệ. Nguyên trước các cụ lập gia cư ở nơi có núi sông bao bọc hợp với kiểu đất của Cao Biền, tay phong thủy trứ danh đời Đường.
Phụ thân cụ Trạng được tặng phong tước Thái bảo Nghiêm Quận công, mỹ tự là Văn Định, đạo hiệu là Cù Xuyên tiên sinh. Cụ Văn Định học rộng, tài cao, có đưc tốt và đã có lần sung chức Thái học sinh đời Lê.
Thân mẫu cụ Trạng được phong tặng tước Từ Thục phu nhân. Bà là người làng An Tử Hạ, huyện Tiên Minh cũng thuộc tỉnh Hải Dương, con gáí quan Thượng thư Bộ Hộ Nhữ Văn Lân. Bà thông minh, học rộng, văn hay, lại tinh thông tướng số. Ngay đời Hồng Đức (niên hiệu vua Lê Thánh Tôn), bà đã đoán trước rằng vận mệnh nhà Lê chỉ bốn mươi năm nữa là suy đồi khó gỡ. Bà có chí hướng muốn phò vua giúp nước như một bậc trượng phu nên chỉ chịu kết duyên khi gặp người trai vừa ý. Bà kén chồng đến ngót hai mươi năm, cho đến khi gặp ông Văn Định là người có tướng sinh quý tử, mới thành lập gia thất.
Sau khi lấy ông Văn Định, có lần qua bến đò Hàn thuộc sông Tuyết (sông thuộc làng Cổ Am) gặp một chàng thanh niên khác, bà nhìn người này và ngạc nhiên than rằng “lúc trước không gặp, ngày nay sao đến đây làm gì?”. Bọn theo hầu không hiểu nghĩa gì, cầm roi toan đánh đuổi chàng thanh niên ấy, bà cản lại và hỏi tên họ. khi được biết, bà buồn rầu hối hận đến cả mấy năm trời. Người thanh niên ấy không ai khác hơn là Mạc Đăng Dung, Thái Tổ của nhà Mạc sau này.
Bỉnh Khiêm sinh năm Hồng Đức thứ 21 (tức năm Tân Hợi 1491), lúc nhỏ có vóc dáng kỳ vĩ, chưa đầy một năm đã nói sõi. Một hôm vào buổi sáng sớm, Văn Định được bế cậu trên tay, bỗng thấy cậu nói ngay rằng: “Mặt trời mọc ở phương Đông” ông lấy làm lạ. Xem đó đủ biết con người khác thường, từ lúc thơ ấu đã có vẻ khác thường.
Năm Bỉnh Khiêm được bốn tuổi, thân mẫu dạy cậu học các bài chính nghĩa của Kinh, Truyện (tức các bài chính của các sách Tứ Thư, Ngũ Kinh). Bà dạy bằng cách khi ru, khi hát, nhưng dạy đến đâu cậu thuộc lòng đến đó. Cũng vào khoảng năm ấy, về thi ca, Bỉnh Khiêm đã thuộc vanh vách đến cả mấy chục bài quốc âm (thơ Nôm)…
… Trong tám năm ở triều, tiên sinh dâng sớ hạch tội mười tám kẻ lộng thần, xin đem ra chém để làm gương, bởi vì bản tâm. Tiên sinh chỉ muốn trăm họ được an vui, những người tàn tật mù loà được hành nghề hát xướng bói toán nhưng rồi thấy người con rể là Phạm Dao ỷ thế lộng hành, tiên sinh sợ liên luỵ đến mình nên cáo quan về nghỉ. Năm ấy là năm Quảng Hoà thứ hai (1542) đời Hiến Tông nhà Mạc, tiên sinh mới 52 tuổi.
Treo mũ về quê, tiên sinh dựng am Bách Vân ở phía đông làng và vẫn lấy biệt hiệu là Bạch Vân cư sĩ. Tiên sinh bắc hai chiếc cầu là Nghinh Phong và Trường Xuân để hóng mát, đồng thời dựng một cái quán ở bến sông Tuyết gọi là Trung Tân quán, hiện nay quán này còn tấm bia đá làm di tích để lại.
Ngoài ra, tiên sinh còn tu bổ chùa chiền. Tiên sinh thường cùng các lão tăng đàm luận và thường khi thả thuyền dạo chơi Kim hải hay Úc hải để xem người đánh cá. Các chỗ danh lam thắng cảnh như Yên Tử, Ngoạ Vân, Kinh Chủ, Đồ Sơn, nơi nào tiên sinh cũng chống gậy trèo lên, thừa hứng ngâm vịnh, có khi quên cả sớm chiều. Mỗi khi ngắm cảnh non cao chót vót, rừng rậm xanh rờn, gió động rì rào, chim ca thánh thót, tiên sinh lại hớn hở tự đắc, phiêu phiêu như một vị lục địa thần tiên (thần tiên ở thế gian).
Thời gian tiên sinh dưỡng lão ở quê hương, tiên sinh không tham dự quốc chính nhưng nhà Mạc vẫn kính như bậc thầy. Mỗi khi có việc trọng đại, vua Mạc thường sai quan về hỏi hoặc mời lên kinh đô nói chuyện. Tiên sinh dâng lên ý kiến được bổ ích rất nhiều. Mỗi lần lên kinh, xong việc, tiên sinh lại xin về, triều đình ân cần lưu lại, thế nào cũng không được. Sau tiên sinh được nhà Mạc xếp vào hạng đệ nhất công thần, phong tước Trình Tuyền hầu, rồi thăng dần tới tước Lại bộ Thượng thư, Thái phó, Trình Quốc công. Ông bà hai đời cũng được truy tặng chức tước, ba người vợ và bảy người con cũng được thứ tự phong hàm.
Năm Cảnh Lịch thứ ba (1555) đời Mạc Tuyên Tôn (Mạc Phúc Nguyên) Thư Quốc công Nguyễn Thiến (người làng Khoa Hoạch, huyện Thanh Oai, tỉnh Hà Đông) cùng con trai là Quyện và Miễn (cũng đọc Mồi) về hàng quốc triều (nhà Lê), tiên sinh làm bài thơ gửi cho Thiến trong có câu: Cố ngã tồn cô duy nghĩa tại/ Tri quân xử biến khởi cam tâm (Ta giúp con côi vì nghĩa trọng/ Ông khi xử biến khá cam lòng) ; Lại có câu: “Vận chuyển nhất chu ly phục hợp/ Tràng giang khởi hữu hạn đông nam (Vận chuyển một vòng tan lại hợp/ Trường giang đâu có hạn đông nam). Thiến xem thơ, trong lòng cảm thấy bứt rứt. Quyện là viên tướng có tài, luôn luôn lập được chiến công. Mạc Phúc Nguyên lấy làm lo ngại sai vời tiên sinh lên hỏi kế. Tiên sinh tâu: “Cha Quyện với hạ thần là chỗ bạn chí thân ngày trước, có lúc đã ở tại nhà thần, nay ra trấn thủ Thiên Trường, đang ở vào tình thế bán tín bán nghi nay muốn bắt lại, thật chẳng khó gì, cũng như thò tay vào túi để móc một vật gì ra thôi”. Tiên sinh nói đoạn, xin Mạc Phúc Nguyên giao cho một trăm tráng sĩ, sai đi phục sẵn trên bắc ngạn, rồi tiên sinh gửi thư mời Quyện sang bên thuyền uống rượu để gặp và nói chuyện tâm tình. Quyện nhận lời ngay; thừa lúc quá say, phục binh nổi dậy, bắt cóc đem về nam ngạn. Quyện cảm động quá khóc nức nở. Tiên sinh dẫn Quyện theo lại nhà Mạc và sau đó trở thành một danh tướng lừng lẫy. Nhờ đó nhà Mạc duy trì được mấy chục năm nữa.
Trong thời gian ấy, đức Thế Tổ (tức Trịnh Kiểm) nhà chúa Trịnh đã dấy nghĩa binh, thanh thế vang dội khắp xa gần; trong trận giao tranh ở cửa biển Thần phù, Khiêm Vương Mạc Kính Điển (con thứ của Mạc Đăng Doanh) thua to. Thừa thắng, đức Thế tổ tiến binh theo đường núi phía tây ra tiến đánh Kinh Bắc, trong ngoài nơm nớp lo sợ. Nhà Mạc nhờ tiên sinh hiến kế rất nhiều, mới ổn định được tình thế lúc ấy.
Năm Diên Thành thứ 8 (1585) đời Mạc Mậu Hợp, tiên sinh lâm bệnh. Vua Mạc sai sứ đến thăm và hỏi kế quốc sự. Tiên sinh trả lời: Sau này nước nhà có bề gì thì đất Cao Bằng tuy nhỏ cũng thêm được vài đời (Tha nhật quốc sự hữu cố/Cao Bằng tuy thiểu, khả diên sổ thế). Qủa nhiên, cách bảy năm sau, nhà Mạc mất, các chuà nhà Mạc như Càn Thống, Long Thái, Thuận Đức, Vĩnh Xương rút lên Cao Bằng cũng còn giữ được hơn 70 năm, nghĩa là sau ba, bốn đời mới hoàn toàn bị diệt. Xem đó thấy lời dự đoán của tiên sinh rất nghiệm.
Ngày 28 tháng 11 (âm lịch) năm ấy, tiên sinh tạ thế, hưởng thọ 95 tuổi, học trò tôn hiệu là Tuyết Giang Phu tử. Phần mộ ở trên một mô đất khá cao trong làng…
2
Năm Thuận Bình thứ tám (1556) vua Lê Trung Tông băng, không hoàng nam nối ngôi, đức Thế Tổ (Trịnh Kiểm) do dự không biết lập ai, hỏi trạng nguyên Phùng Khắc Khoan, cũng không quyết định nổi, mới sai ngầm đem lễ vật ra tận Hải Dương hỏi tiên sinh. Tiên sinh không trả lời, chỉ quay lại bảo các gia nhân rằng:
- Vụ này lúa không được mẩy, chỉ tại thóc giống không tốt, vậy hãy đi tìm giống cũ mà gieo mạ. …
Nói xong, tiên sinh xe ra chùa, bảo các chú tiểu quét dọn và thắp nhang, ngoài ra không đã động gì đến chuyện khác, và đó là cái thâm ý tỏ ra cho biết “cứ việc thờ Phật thì sẽ có oản ăn”. Trạng Bùng thấy thế, hiểu ý, xin từ giả. Qua lời kể lại, đức Thế Tổ hiểu ngay, nên đón vua Anh Tôn về lập, tình hình nội bộ mới trở lại bình thường.
Trong thời gian ấy, Đoan Quốc Công Nguyễn Hoàng là con trai thứ Chiêu Huân Tĩnh Vương (Nguyễn Kim) đương ở trong tình thế nguy ngập, sợ không thát khỏi tay Trịnh Kiểm, thân mẫu ông, người làng Phạm Xá, huyện Tứ Kỳ, với tiên sinh là chỗ đồng hương, nên trước cảnh ấy, sai người bí mật về làng nhờ tiên sinh chỉ giúp con trai bà một lối sống. Sứ giả đặt gói bạc nén trước mặt,rồi chắp tay lạy mãi.
Tiên sinh thấy sứ giả cố năn nỉ nhưng vẫn không đáp, rồi đứng phắt dậy, cầm gậy thủng thẳng bước ra sau vườn. Đến chỗ núi non bộ (giả sơn) do mười tảng đá xanh xếp thành một dãy quanh co, tiên sinh thấy trên núi có bầy kiến đang men đá leo lên, đứng ngắm một lúc, mỉm cười đọc:
Hoành Sơn nhất đái, khả dĩ dung thân
Sứ giả hiểu ý trở về thuật lại, Nguyễn Hoàng liền nghĩ ra kế, xin vào trấn thủ Quảng Nam, đến nay con cháu còn hùng cứ một phương.
Trong lúc ngày thường, có lần tiên sinh cùng người học trò là Bùi Thời Cử bói dịch trúng quẻ Càn, thế mà tiên sinh dự đoán “chỉ sau tám đời cuộc can qua nổi dậy”. Sau đúng như thế. Lời đoán của tiên sinh quả thật thần diệu vậy.
Riêng số học trò của tiên sinh thì đông không biết bao nhiêu mà kể. Những người có danh vọng lừng lẫy của bản triều (nhà Lê) như Phùng Khắc Khoan, Lương Hữu Khánh, Nguyển Dữ và Trương Thời Cử đều là những người nhờ sự dạy dỗ của tiên sinh.
Nhắc đến Phùng Khắc Khoan khi còn theo học, bỗng một đêm tiên sinh đến thẳng nhà trọ, gõ cửa bảo: “Gà gáy rồi, sao chưa dậy nấu cơm, còn nằm ỳ ngủ vậy?”. Khắc Khoan hiểu ý, vội thu xếp hành lý, tìm đường vào Thanh Hóa, nhưng lại ẩn nơi nhà Nguyễn Dữ, người đã soạn bộ “Truyền kỳ mạn lục”. Bộ này được thành một tác phẩm “thiên cổ kỳ bút” là một phần lớn nhờ sự phủ chính rất nhiều của tiên sinh.
Xem đó thì thấy tiên sinh đối với bản triều (nhà Lê) cũng có góp phần đào tạo một số nhân tài vậy.
Tôi thấy tiên sinh là người lòng dạ khoáng đạt, tư chất cao siêu, sử dụng sự hồn nhiên, không chút cạnh góc, ai hỏi thì nói không thì thôi, đã nói câu gì là câu ấy không xê không dịch. Tiên sinh ở nơi thôn dã, vui với cúc tùng, hơn mười năm trời vẫn không quên nước.
Văn chương của tiên sinh thường bộc lộ cái tấc dạ ưu thời mẫn thế, không cần điêu luyện mà tự nhiên, giản dị mà lưu loát, thanh đạm mà ý vị, câu câu đều có chỗ ngụ ý răn đời. Thơ Quốc âm của tiên sinh có nhiều, trước đã soạn thành một tập gọi là Bạch Vân Quốc ngữ Thi tập, có cả ngàn bài nhưng nay chỉ còn độ hơn trăm. Thơ Hán tự cũng nhiều nhưng cũng thất lạc, tôi xem cũng đều thấy chứa những ý nghĩa thanh cao và siêu thoát. Thí dụ câu tiên sinh tự thuật chí hướng mình:
Cao khiết thùy vi thiên hạ sĩ
An nhàn ngã thị địa trung tiên
(Cao khiết ai là thiên hạ sĩ
An nhàn ta chính địa trung tiên)
Nói về gia đình thì tiên sinh có ba vợ:
Bà vợ cả người họ Dương, hiệu Từ Ý, quê tỉnh Hải Dương, người cùng huyện, là con gái quan Hình Bộ Thị lang Dương Đức Nhan.
Bà thứ hai, người họ Nguyễn, hiệu Như Tĩnh
Bà thứ ba hiệu Vi Tĩnh, cùng người họ Nguyễn
Tiên sinh có tất cả mười hai người con, gồm bảy người trai, năm người gái. Con trưởng lấy hiệu Hàn Giang Cư sĩ, được tập ấm phong hàm Trung Trinh đại phu, sau làm quan đến chức Phó hiến. Con thứ hai là Túy An tiên sinh được phong hàm Triều Liệt đại phu, tước Quảng Nghĩa hầu. Con thứ ba hàm Hiễn Cung đại phu, tước Xuyên Nghĩa bá. Con thứ tư hiệu Thuần Phu, hàm Hoằng Nghị đại phu, tước Quảng Đô hầu. Con thư năm là Thuần Đức, tước Bá Thư hầu (không thấy ghi người con thứ bảy). Mấy người này đều có quân công cả.
Sau đó, Hàn Giang sinh ra Thiết Đức, Thiết Đức sinh Đạo Tiến, Đạo Tiến sinh Đạo Thông. Đạo Thông sinh Đăng Doanh. Đăng Doanh sinh Thời Đương. Thời Đương lúc này đã 65 tuổi, sinh được ba người con trai, đều là cháu tám đời của tiên sinh vậy.
Năm Vĩnh Hựu nguyên niên (Ất Mão 1735 đời Lê Ý Tôn) người trong làng vì nhớ thịnh đức của tiên sinh nên đã dựng hai đền thờ này. Người hàng tổng cũng nhớ ơn đức, xuân thu hai kỳ đến tế lễ. Người trong họ của tiên sinh là Nguyễn Hữu Lý sợ sau này gia phả thất lạc có soạn lại một quyển và nhờ tôi viết cho bài tựa.
Tôi đây là người đất Hồng Châu, nghĩa là cùng quê với tiên sinh, nhưng nay đã cách 190 năm rồi, còn biết gì để viết.
Lúc thơ ấu , tôi cũng thường được nghe các bậc phụ huynh nói chuyện tiên sinh, nhưng cũng chỉ biết đại khái là cụ Trạng Trình thôi. Sau nhân những buổi bình luận về tiên hiền với các quan đại phu, tôi có thêm ít nhiều nên ước có dịp thuận tiện sẽ về tận quê quán của tiên sinh để tìm hiểu cho tường.
Ước mãi chưa được vì cứ luôn luôn bị việc quan bó buộc.
May thay! Năm Tân Dậu niên hiệu Cảnh Hưng (1741 đời Lê Hiển Tôn) tôi vâng mệnh đổi đi Hồng Châu, nhận thấy cùng với nơi nhà cũ tiên sinh chỉ trong gang tấc, tới lui dễ dàng, nhưng lại vì việc quân ngũ quá bề bộn nên mãi đến mùa xuân năm sau, tức năm Nhâm Tuất, trong khi vâng mệnh đi bối đắp đê sông Nhị Hà, mới thực hiện được ý định nói trên.
Đến quê hương của tiên sinh, tôi tìm đến nền quán Trung Tân, coi tấm bia cũ, nhưng nét chữ đã quá mờ, không sao đọc nổi. Tôi vào đền thờ bái yết, nhân tiện hỏi người cháu bảy đời là Nguyễn Thời Đương để xem hành trạng nhưng cũng không thâu thập được gì. Hỏi thăm các bô lão thì sau cơn binh lửa cũng chẳng còn ai biết; duy chỉ có viên hương ấp là Trần Bá Quang biết sơ qua về mấy việc cũ. Ông này ôn lại cho nghe bài phú quốc âm tức bài văn bia quán Trung Tân và đưa cho một bản lục ít bài thơ của tiên sinh. Nhân tiện tôi hỏi đến những di tích của cầu Trường Xuân, cầu Nghinh Phong rồi đi thăm nơi vườn cũ, tới nơi chỉ thấy ba gian nhà lá. Thời Đương và con cháu hơn mười người cũng ở căn nhà đó.
Tôi nhìn quang cảnh đã sinh lòng hoài cảm, lại trông bốn phía càng bồi hồi nữa. Này phía bên tả trước mặt là một cái đầm và bốn năm cái vũng, tất cả độ vài trăm mẫu, bề sâu chỉ độ hơn trượng, chỗ đứt chỗ nối, chỗ thắt chỗ phình, khi thì yên lặng, khi nắng vàng tỏa, phải chăng đây chính là chỗ kiểu đất Nghiễn trì thủy ảnh (mặt hồ nghiên, ánh nước long lanh) có khí thiêng chung đúc để sinh ra một đại nhân vậy?
Do đó tôi ngâm vịnh thẩn thơ, chẳng muốn dời chân. Ôi! Tôi muốn vì tiên sinh viết bài tựa quyển Gia phả, nhưng ngặt vì việc quân khẩn cấp, còn phải gác bút để đeo gươm, thành thử phải đợi ngày khác nữa.
3
Năm Quý Hợi (1743 đời Lê Hiển Tôn) khoảng mùa Đông, tôi vâng mệnh đi dẹp bọn thuỷ khấu ở vùng Đồ Sơn , nhân lúc đóng quân trên bờ sông Tuyết, lại đến yết kiến đền thờ của tiên sinh. Bọn Thời Đường cho tôi xem quyển Gia phả và nói :
Trước đây đã trãi bao phen loạn lạc, chẳng còn quyển nào, sau họ mới sưu tầm được mấy trang rách, trong đó chỉ biên tên họ tiền nhân, ngoài ra chảng có gì khác cả.
Vì thế tôi phải thâu nhặt ý kiến nhiều người, rồi hợp với những điều mắt thấy tai nghe để viết nên bài tựa. Còn việc sưu tầm những bài thơ của tiên sinh, xếp thành thiên, đóng thành tập, để lưu lại cho đời sau thì xin nhường phấn các vị cao minh khác.
Than ôi Phượng Hoàng, Kỳ Lân, đâu phải những vật thường thấy trong vũ trụ xưa nay, mà có thì chúng phải hiện ở những chỗ như vườn nhà Đường (vua Nghiêu) sân nhà Nhu (vua Thuấn) mới là điềm tốt lành.
Như tiên sinh đã có sẵn tư chất thông tuệ lại thâm hiểu đạo học thánh hiền, ví phỏng gặp thời để thi thố sở học thì chắc sẽ tạo ra được cảnh trị bình, biến đổi được thói ở trọc phù bạc ra lễ nghĩa văn minh. Khá tiếc thay, một người có tài đức phù tá Vương nghiệp lại sinh giữa thời đại bá giả, khiến cho sở học không áp dụng được gì.
Tuy nhiên, dùng thì làm, bỏ thì ẩn, sự đắc dụng hay không, đối với tiên sinh cũng chẳng quan trọng gì. Tôi rất hâm mộ điểm ấy của tiên sinh. Tiên sinh sinh trưởng trên đất nhà Mạc, có lúc thử ra làm quan để thi hành sở học thì cũng là việc bắt chước việc Khổng Phu Tử xưa đi ra mắt Công Sơn Phất Nhiễu; rồi khi thấy không thể giúp được, vội bỏ đi thì lại muốn theo trí sáng của Trương Tử Phòng theo gót Xích Tùng Tử xưa.
Nay tôi đọc những thi văn còn lại của tiên sinh, cũng chẳng khác nào được nghe tiếng reo ngọc khua vàng, sang sủa như thái dương, rực rỡ như mây màu, thơ thái như cái phong vị tắm nước sông Nghi rồi lên hóng mát ở Vũ vu của Tăng Điểm ngày trước, và cái phong độ yêu sen thích lan của các tiên nho xưa. Đồng thời cũng như thấy tiên sinh và được bái kiến tiên sinh ở chỗ đang ngồi dạy học vậy.
Ngoài ra, tiên sinh lại là người tinh thông Lý học, thấu triệt hoạ phúc, biết rõ dĩ vãng và tương lai, cả trăm đời sau chưa chắc đã có ai hơn được.
Ôi ! Thiên hạ xưa nay, các bậc quân vương và hiền giả thiếu gì nhưng sống thì phú quý vinh hoa còn khuất, hỏi thời gian sau, đã có mấy ai được người đời nhắc đến. Còn tiên sinh, nay con cháu đã bảy tám đời mà gần thì sĩ phu, dân thứ còn xem như sao Đẩu trên trời, cho cách nghìn năm cũng còn mường tượng như mới buổi sớm nào; xa thì sứ giả Thanh triều là Chu Xán khi nói đến nhân vật Lĩnh Nam cũng có câu “An Nam lý học hữu Trình Tuyền” (về môn lý học nước Nam có ông Trình Tuyền) rồi chép vào sách để truyền lại bên Tàu.
Như thế, đủ biết tiên sinh là người rất mực của nước ta về thời đại trước vậy".
SẤM KÝ NGUYỄN BỈNH KHIÊM
Sấm ký là những lời tiên tri của Nguyễn Bỉnh Khiêm về các biến cố chính của dân tộc Việt trong khoảng 500 năm (từ năm 1509 đến năm 2009). Đây là những dự báo thiên tài, hợp lý, tùy thời, tự cường, hướng thiện và lạc quan theo lẽ tự nhiên “thuận thời thì an nhàn, trái thời thì vất vả”. “Trạng Trình đã nắm được huyền cơ của tạo hóa” (lời Nguyễn Thiếp – danh sĩ thời Lê mạt). “An Nam lý học hữu Trình Tuyền” (lời Chu Xán - sứ giả của triều Thanh).
Sấm ký ở bản A có 262 câu, gồm 14 câu “cảm đề” và 248 câu “sấm ký”. Đây là bản trích ở bộ “Thành ngữ, điển tích, danh nhân từ điển” (tập 2) của Trịnh Văn Thanh - Sài Gòn – 1966. Ngoài bản A còn có ít nhất ba dị bản về sấm Trạng Trình. Tài liệu liên quan hiện có 20 văn bản, trong đó 7 bản là tiếng Hán Nôm lưu tại Thư viện Khoa học Xã hội (trước đây là Viện Viễn Đông Bác Cổ) và Thư viện Quốc gia Hà Nội và 13 tựa sách quốc ngữ về sấm Trạng Trình xuất bản từ năm 1948 đến nay. Bản tiếng quốc ngữ phát hiện sớm nhất có lẽ là Bạch Vân Am thi văn tập in trong Quốc Học Tùng Thư năm 1930 mà hiện nay vẫn chưa tìm được.
Sấm ký gắn với những giai thoại và sự thật lịch sử. Nhiều nội dung trong sấm ký hiện đã được giải mã, chứng minh tính đúng đắn của những quy luật- dự đoán học trong Kinh Dịch và Thái Ất thần kinh”. (Đến nay đã có 36 giai thoại và sự thật lịch sử về Sấm Trạng Trình đã được giải mã mà chúng tôi sẽ lần lượt đăng trong các bài nghiên cứu tiếp theo).
Trước Nguyễn Bỉnh Khiêm, vua Phật Trần Nhân Tông (1258-1308) là người rất coi trọng phép biến Dịch. Người đã viết trong “Cư trần lạc đạo”: “Kinh Dịch xem chơi, yêu tính sáng yêu hơn châu báu. Sách Nhàn đọc giấu, trọng lòng rồi trọng nữa hoàng kim”.
Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm với “Thái Ất thần kinh”, “Sấm ký”, "Bạch Vân Am thi văn tập", "huyền thoại và di tích lịch sử" đã lưu lại cho dân tộc Việt Nam và nhân loại một tài sản văn hoá vô giá.
CẢM ĐỀ
Nguyễn Bỉnh Khiêm
1- Thanh nhàn vô sự là tiên
Năm hồ phong nguyệt ruổi thuyền buông chơi
Cơ tạo hoá
Phép đổi dời
Đầu non mây khói tỏa
Mặt nước cánh buồm trôi
Hươu Tần mặc kệ ai xua đuổi
Lầu Hán trăng lên ngẫm mệnh trời
Tuổi già thua kém bạn
Văn chương gửi lại đời
Dở hay nên tự lòng người cả
Nghiên bút soi hoa chép mấy lời
Bí truyền cho con cháu
Dành hậu thế xem chơi.
SẤM KÝ
15- Nước Nam từ họ Hồng Bàng
Biển dâu cuộc thế, giang sơn đổi dời
Từ Đinh, Lê, Lý, Trần thuở trước
Đã bao lần ngôi nước đổi thay
Núi sông thiên định đặt bày
Đồ thư một quyển xem nay mới rành
21- Hoà đao mộc lạc,
Thập bát tử thành.
Đông A xuất nhập
Dị mộc tái sinh.
25- Chấn cung xuất nhật
Đoài cung vẫn tinh.
Phụ nguyên trì thống,
Phế đế vi đinh.
29- Thập niên dư chiến,
Thiên hạ cửu bình.
Lời thần trước đã ứng linh,
Hậu lai phải đoán cho minh mới tường.
33- Hoà đao mộc hồi dương sống lại
Bắc Nam thời thế đại nhiễu nhương.
Hà thời biện lại vi vương,
Thử thời Bắc tận Nam trường xuất bôn.
37- Lê tồn, Trịnh tại,
Lê bại, Trịnh vong.
Bao giờ ngựa đá sang sông,
Thì dân Vĩnh Lại quận công cả làng.
Hà thời thạch mã độ giang.
Thử thời Vĩnh Lại nghênh ngang công hầu.
43- Chim bằng cất cánh về đâu?
Chết tại trên đầu hai chữ quận công.
Bao giờ trúc mọc qua sông,
Mặt trời sẽ lại đỏ hồng non Tây.
47- Đoài cung một sớm đổi thay,
Chấn cung sao cũng sa ngay chẳng còn.
Đầu cha lộn xuống chân con,
Mười bốn năm tròn hết số thời thôi.
51- Phụ nguyên chính thống hẳn hoi,
Tin dê lại phải mắc mồi đàn dê.
Dục lòng chim chích u mê,
Thập trên tứ dưới nhất đè chữ tâm.
55- Để loại quỷ bạch Nam xâm,
Làm cho trăm họ khổ trầm lưu ly
Ngai vàng gặp buổi khuynh nguy
Gia đình một ở ba đi dần dần.
Cho hay những gã công hầu,
Giầu sang biết gửi nơi đâu chuyến này.
61- Kìa kìa gió thổi lá rung cây
Rung Bắc, rung Nam, Đông tới Tây
Tan tác kiến kiều an đất nước
Xác xơ cổ thụ sạch am mây.
65- Lâm giang nổi sóng mù thao cát,
Hưng địa tràn dâng hóa nước đầy.
Một ngựa một yên ai sùng bái?
Nhắn con nhà vĩnh bảo cho hay.
69- Tiền ma bạc quỷ trao tay
Đồ, Môn, Nghệ, Thái dẫy đầy can qua,
Giữa năm hai bẩy mười ba,
Lửa đâu mà đốt tám gà trên mây.
73- Rồng nằm bể cạn dễ ai hay,
Rắn mới hai đầu khó chịu thay,
Ngựa đã gác yên không người cưỡi
Dê không ăn lộc ngoảnh về Tây.
77- Khỉ nọ ôm con ngồi khóc mếu
Gà kia vỗ cánh chập chùng bay
Chó nọ vẫy đuôi mừng thánh chúa
Ăn no ủn ỉn lợn kêu ngày.
81- Nói cho hay khảm cung ong dậy,
Chí anh hùng biết đấy mới ngoan.
Chữ rằng lục, thất nguyệt gian
Ai mà giữ được mới nên anh tài.
85- Ra tay điều độ hộ mai
Bấy giờ mới rõ là người an dân
Lọ là phải nhọc kéo quân,
Thấy nhân ai chẳng mến nhân tìm về.
89- Phá điền than đến đàn dê
Hễ mà chuột rúc thì dê về chuồng
Dê đi dê lại tuồn luồn
Đàn đi nó cũng một môn phù trì
93- Thương những kẻ nam nhi chí cả
Chớ vội sang tất tả chạy rong
Học cho biết chữ cát hung
Biết phương hướng đứng chớ đừng lầm chi
Hễ trời sinh xuống phải thì
Bất kỳ nhi ngộ tưởng gì đợi mong.
99- Kìa những kẻ vội lòng phú quý
Xem trong mình một tí đều không
Ví dù có gặp ngư ông
Lưới dăng đâu dễ nên công mà hòng.
103- Khuyên những đấng thời trung quân tử
Lòng trung nghi nên giữ cho mình
Âm dương cơ ngẫu hộ sinh
Thái Nhâm, Thái Ất trong mình cho hay.
Chớ vật vờ quen loài ong kiến
Hư vô bàn miệng tiếng nói không.
109- Ô hô thế sự tự bình bồng
Nam Bắc hà thời thiết lộ thông
Hồ ẩn sơn trung mao tận bạch
Kình ngư hải ngoại huyết lưu hồng.
113- Kê minh ngọc thụ thiên khuynh bắc
Ngưu xuất lam điền nhật chính đông
Nhược đãi ưng lai sư tử thượng
Tứ phương thiên hạ thái bình phong.
117- Ngỡ may gặp hội mây rồng
Công danh rạng rỡ chép trong vân đài
Nước Nam thường có thánh tài
Sơn hà đặt vững ai hay tỏ tường?
121- So mấy lề để tàng kim quỹ
Kể sau này ngu bỉ được coi
Đôi phen đất lở, cát bồi
Đó đây ong kiến, dậy trời quỷ ma
125- Ba con đổi lấy một cha
Làm cho thiên hạ xót xa vì tiền
Mão Thìn Tí Ngọ bất yên
Đợi tam tứ ngũ lai niên cùng gần.
129- Hoành Sơn nhất đái
Vạn đại dung thân
Đến thời thiên hạ vô quân
Làm vua chẳng dễ, làm dân chẳng lành.
133- Gà kêu cho khỉ dậy nhanh
Phụ nguyên số đã rành rành cáo chung
Thiên sinh hữu nhất anh hùng
Cứu dân độ thế trừ hung diệt tà.
137- Thái Nguyên cận Bắc đường xa
Ai mà tìm thấy mới là thần minh
Uy nghi dung mạo khác hình
Thác cư một góc kim tinh non đoài
141- Cùng nhau khuya sớm chăn nuôi
Chờ cơ mới sẽ ra đời cứu dân
Binh thư mấy quyển kinh luân
Thiên văn địa lý, nhân dân phép màu
145- Xem ý trời ngõ hầu khải thánh
Dốc sinh ra điều đỉnh hộ mai
Song thiên nhật nguyệt sáng soi
Thánh nhân chẳng biết thì coi như tường
149- Thông minh kim cổ khác thường
Thuấn Nghiêu là trí, Cao Quang là tài
Đấng hiên ngang nào ai biết trước
Tài lược thao uyên bác vũ văn
Ai còn khoe trí khoe năng
Cấm kia bắt nọ hung hăng với người.
155- Chưa từng thấy nay đời sự lạ
Chốc lại mòng gá vạ cho dân
Muốn bình sao chẳng lấy nhân
Muốn yên sao lại bắt dân ghê mình?
159- Đã ngu dại Hoàn, Linh đời Hán
Lại đua nhau quần thán đồ lê
Chức này quyền nọ say mê
Làm cho thiên hạ khôn bề tựa nương
Kẻ thì phải thuở hung hoang
Kẻ thì bận của bổng toan, khốn mình
165- Cửu cửu càn khôn dĩ định
Thanh minh thời tiết hoa tàn
Trực đáo dương đầu mã vĩ
Hồ binh bát vạn nhập Tràng An
169- Nực cười những kẻ bàng quang
Cờ tam lại muốn toan đường chống xe
Lại còn áo mũ xun xoe
Còn ra xe ngựa màu mè khoe khoang.
173- Ghê thay thau lẫn với vàng
Vàng kia thử lửa càng cao giá vàng
Thánh ra tuyết tán mây tan
Bây giờ mới sáng rõ ràng nơi nơi.
177- Can qua, việc nước bời bời
Trên thuận ý trời, dưới đẹp lòng dân
Oai phong khấp quỷ kinh thần
Nhân nghĩa xa gần bách tính ngợi ca
181- Rừng xanh, núi đỏ bao la
Đông tàn, Tây bại sang gà mới yên
Sửu Dần thiên hạ đảo điên
Ngày nay thiên số vận niên rành rành.
185- Long vĩ xà đầu khởi chiến tranh
Can qua xứ xứ khổ đao binh
Mã đề dương cước anh hùng tận
Thân dậu niên lai kiến thái bình
189- Sự đời tính đã phân minh
Thanh nhàn mới kểchyện mình trước sau
Đầu thu gà gáy xôn xao
Mặt trăng xưa sáng tỏ vào Thăng Long.
193- Chó kêu ầm ỉ mùa đông
Cha con Nguyễn lại bế bồng nhau đi
Lợn kêu tình thế lâm nguy
Quỷ vương chết giữa đường đi trên giời
197- Chuột sa chỉnh gạo nằm chơi
Trâu cày ngốc lại chào đời bước ra
Hùm gầm khắp nẽo gần xa
Mèo kêu rợn tiếng, quỷ ma tơi bời.
201- Rồng bay năm vẻ sáng ngời
Rắn qua sửa soạn hết đời sa tăng
Ngựa hồng quỷ mới nhăn răng
Cha con dòng họ thầy tăng hết thời
205- Chín con rồng lộn khắp nơi
Nhện giăng lưới gạch dại thời mắc mưu
Lời truyền để lại bấy nhiêu
Phương đoài giặc đã đến chiều bại vong
Hậu sinh thuộc lấy làm lòng
Đến khi ngộ biến đường trong giữ mình.
211- Đầu can Võ tướng ra binh
Ắt là trăm họ thái bình âu ca
Thần Kinh Thái Ất suy ra
Để dành con cháu đem ra nghiệm bàn
215- Ngày thường xem thấy quyển vàng
Của riêng bảo ngọc để tàng xem chơi
Bởi Thái Ất thấy lạ đời
Ấy thuở sấm trời vô giá thập phân
219- Kể từ đời Lạc Long Quân
Đắp đổi xoay vần đến lục thất gian
Mỗi đời có một tôi ngoan
Giúp chung nhà nước dân an thái bình
223- Phú quý hồng trần mộng
Bần cùng bạch phát sinh
Hoa thôn đa khuyển phệ
Mục giã giục nhân canh
Bắc hữu Kim thành tráng
Nam hữu Ngọc bích thành
Phân phân tùng bách khởi
Nhiễu nhiễu xuất đông chinh
Bảo giang thiên tử xuất
Bất chiến tự nhiên thành
233- Rồi ra mới biết thánh minh
Mừng đời được lúc hiển vinh reo hò
Nhị Hà một dải quanh co
Chính thực chốn ấy đế đô hoàng bào
Khắp hoà thiên hạ nao nao
Cá gặp mưa rào có thích cùng chăng?
239- Nói đến độ thầy tăng mở nước
Đám quỷ kia xuôi ngược đến đâu
Bấy lâu những cậy phép màu
Bây giờ phép ấy để lâu không hào
243- Cũng có kẻ non trèo biển lội
Lánh mình vào ở nội Ngô Tề
Có thầy Nhân Thập đi về
Tả hữu phù trì, cây cỏ thành binh
247- Những người phụ giúp thánh minh
Quân tiên xướng nghĩa chẳng tàn hại ai
Phùng thời nay hội thái lai
Can qua chiến trận để người thưởng công
251- Trẻ già được biết sự lòng
Ghi làm một bản để hòng giở xem
Đời này những thánh cùng tiên
Sinh những người hiền trị nước an dân
255- Này những lúc thánh nhân chưa lại
Chó còn nằm đầu khải cuối thu
Khuyên ai sớm biết khuông phù
Giúp cho thiên hạ Đường, Ngu ngỏ hầu.
259- Cơ tạo hoá phép mầu khôn tỏ,
Cuộc tàn rồi mới tỏ thấp cao.
Thấy sấm từ đây chép vào
Một mảy tơ hào chẳng dám sai ngoa."
NHỮNG KIỆT TÁC THƠ VĂN NGUYỄN BỈNH KHIÊM
Thơ văn Nguyễn Bỉnh Khiêm là những kiệt tác bền vững với thời gian: “Biển Đông vạn dặm giang tay giữ. Đất Việt muôn năm vững thái bình” (Cự ngao đới sơn). An nhàn, vô sự là tiên (Sấm ký). Giữ khí, gìn tinh, lại dưỡng thần Ít lo, ít muốn, ít lao thân (Dưỡng sinh thi). Nhàn (Thơ Nôm, bài 73) Chín mươi thì kể xuân đà muộn. Xuân này qua thì xuân khác còn (Chín mươi, thơ Nôm bài 29 ). Vẹn toàn điều Thiện là Trung, không vẹn toàn điều Thiện thì không phải là Trung. Tân là cái bến, biết chỗ dừng lại là bến chính, không biết chỗ dừng lại là bến mê… Nghĩa chữ Trung chính là ở chỗ Chí Thiện. (Trung Tân quán bi ký, 1543) Làm việc thiện không phải vì công tích mà ở tấm lòng. Nay vừa sau cơn loạn lạc thì chẳng những thân người ta bị chìm đắm, mà tâm người ta càng thêm chìm đắm. Các bậc sĩ đệ nên khuyến khích nhau bằng điều thiện, để làm cho mọi người dấy nên lòng thiện mà tạo nên miền đất tốt lành. (Diên Thọ kiều bi ký, 1568). Sấm ký ở trên và những tuyển chọn dưới đây là những bài đặc sắc trong kho tàng đồ sộ Những kiệt tác thơ văn Nguyễn Bỉnh Khiêm
CỰ NGAO ĐỚI SƠN
Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm
Bích tầm tiên sơn triệt đế thanh
Cự ngao đới đắc ngọc hồ sinh
Đáo đầu thạch hữu bổ thiên lực
Trước cước trào vô quyển địa thanh
Vạn lý Đông minh quy bá ác
Ức niên Nam cực điện long bình (*)
Ngã kim dục triển phù nguy lực
Vãn khước quan hà cựu đế thành
Dịch nghĩa
CON RÙA LỚN ĐỘI NÚI
Nước biếc ngâm núi tiên trong tận đáy
Con rùa lớn đội được bầu ngọc mà sinh ra
Ngoi đầu lên, đá có sức vá trời
Bấm chân xuống, sóng cuộn không dội tiếng vào đất
Vạn dặm biển Đông đưa về nắm trong bàn tay
Muôn năm cõi Nam đặt vững cảnh trị bình
Ta nay muốn thi thổ sức phù nguy
Lấy lại quan hà, thành xưa của Tổ tiên.
Dịch thơ
CON RÙA LỚN ĐỘI NÚI
Núi tiên biển biếc nước trong xanh
Rùa lớn đội lên non nước thành
Đầu ngẩng trời dư sức vá đá
Dầm chân đất sóng vỗ an lành
Biển Đông vạn dặm dang tay giữ
Đất Việt muôn năm vững thái bình
Chí những phù nguy xin gắng sức
Cõi bờ xưa cũ Tổ tiên mình.
Nguyễn Khắc Mai
dịch nghĩa và dịch thơ
DƯỠNG SINH THI
Nguyễn Bỉnh Khiêm
Tích khí, tồn tinh, cánh dưỡng thần
Thiểu tư, qủa dục, vật lao thân.
Thực thôi ban bảo, vô kiêm vị,
Tửu chỉ tam phân, mạc quá tần
Mỗi bả hý ngôn, đa thủ tiếu,
Thường hàm, lạc ý, mạc sinh xân
Nhiệt viêm, biến trá, đô hưu vấn
Nhiệm ngã tiêu dao qúa bách xuân
Giữ khí, gìn tinh, lại dưỡng thần
Ít lo, ít muốn, ít lao thân.
Cơm nên vừa bụng, đừng nhiều vị,
Rượu chỉ vài phân, chớ qúa từng.
Miệng cứ câu đùa, vui miệng mãi,
Bụng thường nghĩ tốt, bụng lâng lâng.
Bốc đồng, biến trá, thôi đừng hỏi,
Để tớ tiêu dao đến tuổi trăm.
(Bản dịch của GS. Lê Trí Viễn)
NHÀN (Thơ Nôm, bài 73)
Một mai, một cuốc, một cần câu,
Thơ thẩn dầu ai vui thú nào.
Ta dại, ta tìm nơi vắng vẻ
Người khôn, người đến chốn lao xao.
Thu ăn măng trúc, đông ăn giá,
Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao
Rượu đến cội cây, ta sẽ nhắp
Nhìn xem phú quý tựa chiêm bao.
CHÍN MƯƠI (Thơ Nôm, bài 29)
Tóc đã thưa, răng đã mòn,
Việc nhà đã phó mặc dâu con.
Bàn cờ, cuộc rươu, vầy hoa cúc
Bó củi, cần câu, trốn nước non.
Nhàn được thú vui hay nấn ná,
Bữa nhiều muối bể chứa tươi ngon
Chín mươi thì kể xuân đà muộn
Xuân ấy qua thì xuân khác còn.
NGUYỄN BỈNH KHIÊM: MẶT TRỜI MỌC Ở PHƯƠNG ĐÔNG
Vẹn toàn điều Thiện là Trung, không vẹn toàn điều Thiện thì không phải là Trung. Tân là cái bến, biết chỗ dừng lại là bến chính, không biết chỗ dừng lại là bến mê… Nghĩa chữ Trung chính là ở chỗ Chí Thiện. (Trung Tân quán bi ký, 1543)
Làm việc thiện không phải vì công tích mà ở tấm lòng. Nay vừa sau cơn loạn lạc thì chẳng những thân người ta bị chìm đắm, mà tâm người ta càng thêm chìm đắm. Các bậc sĩ đệ nên khuyến khích nhau bằng điều thiện, để làm cho mọi người dấy nên lòng thiện mà tạo nên miền đất tốt lành. (Diên Thọ kiều bi ký, 1568).
Hoành Sơn nhất đái, khả dĩ dung thân (Nguyễn Bỉnh Khiêm nói với sứ giả của Đoan Quận công Nguyễn Hoàng)[7]
Cao Bằng tuy thiểu, khả diên sổ thế (Nguyễn Bỉnh Khiêm nói với sứ giả của vua Mạc)
Lê tồn Trịnh tại, Lê bại Trịnh vong (Nguyễn Bỉnh Khiêm nói về mối quan hệ giữa vua Lê và chúa Trịnh)
Tứ bách niên tiền, chung phục thuỷ / Thập tam thế hậu, dị nhi đồng (Nguyễn Bỉnh Khiêm viết về con cháu họ Mạc) [8]
Hồng Lam ngũ bách niên thiên hạ / Hưng tộ diên trường ức vạn xuân (Nguyễn Bỉnh Khiêm viết về thời vận mới của nước Việt)[9]
Cổ lai quốc dĩ dân vi bản / Đắc quốc ưng tri tại đắc dân (Thơ chữ Hán, Cảm hứng)[10]
Cổ lai nhân giả tư vô địch / Hà tất khu khu sự chiến tranh (Thơ chữ Hán)[11]
Tất cánh dục cầu ngô lạc xứ / Tri ngô hậu lạc tại tiên ưu (Thơ chữ Hán, Ngụ hứng)
Có thuở được thời mèo đuổi chuột / Đến khi thất thế kiến tha bò (Thơ Nôm, Bài 75)
Thớt có tanh tao ruồi đậu đến / Ang không mật mỡ kiến bò chi (Thơ Nôm, Bài 53)
Hoa càng khoe nở, hoa nên rữa / Nước chứa cho đầy, nước ắt vơi (Thơ Nôm, Bài 52)
Thế gian biến cải vũng nên đồi / Mặn nhạt chua cay lẫn ngọt bùi (Thơ Nôm, Bài 77)
Làm người hay một chớ hay hai / Chớ cậy rằng hơn, chớ cậy tài (Thơ Nôm, Bài 65)
Làm người chớ thấy tài mà cậy / Có nhọn bao nhiêu lại có tù (Thơ Nôm, Bài 11)
Làm người có dại mới nên khôn / Chớ dại ngây si, chớ quá khôn (Thơ Nôm, Bài 94)
Chớ cậy rằng khôn khinh rẻ dại / Gặp thời, dại cũng hoá ra khôn (Thơ Nôm, Bài 94)
Thuở khó dẫu chào, chào cũng lảng / Khi giàu chẳng hỏi, hỏi thời quen (Thơ Nôm, Bài 5)
Đạo ở mình ta lấy đạo trung / Chớ cho đục, chớ cho trong (Thơ Nôm, Bài 104)
CẢM NHẬN VỀ TRẠNG TRÌNH
Hoàng Kim
Em đã học nhiều gương sáng danh nhân
Hãy biết nhục biết hèn mà rèn chí
Thắp đèn lên đi em ngọn đèn dầu bền bỉ
Sáng giữa đời lấp lánh một niềm tin.
Video yêu thích
KimYouTube
Trở về trang chính
Hoàng Kim Ngọc Phương Nam Thung dung Dạy và học Cây Lương thực Dạy và Học Tình yêu cuộc sống Kim on LinkedIn Kim on Facebook
Số lần xem trang : 1993Nhập ngày : 28-01-2017Điều chỉnh lần cuối : 28-01-2017
Ý kiến của bạn về bài viết này
( Xem trả lời)
Họ tên :
Địa chỉ email
Nội dung
In trang này
Lên đầu trang
Gởi ý kiến
Văn hóa và Giáo dục
Cây táo chuyện đọc lúc nửa đêm(22-07-2009)
Trường chứ không phải chợ(07-07-2009)
Bạn và tôi. Hai nhà văn già và một cô gái trẻ (05-07-2009)
Bảo đảm sự phát triển ổn định hệ thống đại học, cao đẳng ngoài công lập ở nước ta(05-07-2009)
Xếp hạng đại học và cách tiếp cận mới trong xếp hạng đại học(30-06-2009)
Trường đại học Việt Đức đào tạo theo tiêu chuẩn Đức tại Việt Nam (24-06-2009)
Nguyên Ngọc nhà văn chiến sĩ(06-06-2009)
Thắp đèn lên đi em !(21-05-2009)
Trường tôi và lòng thương yêu gửi lại của thầy Lưu Trọng Hiếu(15-05-2009)
Rưng rưng Trường Sa(15-05-2009)
Trang kế tiếp ... 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22
Hoàng Kim, Khoa Nông Học, Trường ĐH Nông Lâm TP.HCM, ĐTDĐ:0903 613024, Email:hoangkim.vietnam@gmail.com, hoangkim@hcmuaf.edu.vn
Thiết kế: Quản trị mạng- ĐHNL 2007

Server: Apache/2.2.3 (CentOS)

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Pragma: no-cache