text:
Archive | Tháng Một 2013
Nhạc sĩ Phạm Tuyên :Lúc anh ấy về, tôi rất là vui
“Bài nào nói về tinh thần yêu nước, như Bà mẹ Gio Linh, vẫn có sức sống trong đời sống âm nhạc dân tộc.”
Bùi Văn Phú( từ ĐH Berkeley HK): ‘VN hai câu nói sau cùng khi lìa đời’
Lánh Bắc vô Nam, cha muốn xa bạo cường
Một ngày 75, đứng ở cuối đường
Loài quỷ dữ xua con ra đại dương!…
Hai mươi năm tình, yêu người yêu cuộc sống
Giờ nơi nước mình niềm đau thay nỗi vui
Sài Gòn đã chết rồi, phải mang tên xác người…
Phải nuôi ngày sau về ôm Tổ Quốc.
“Một ngày 54, cha lìa quê hương Lánh Bắc vô Nam, cha muốn xa bạo cường Một ngày 75, đứng ở cuối đường Loài quỷ dữ xua con ra đại dương!…”
Nước tuôn trên đồng vuông vắn
Lúa thơm cho đủ hai mùa
Dân trong làng trời về khuya vẳng tiếng lúa đê mê.
Nắng trưa im lìm trong lá
Những con trâu lành trên đồi nằm mộng gì
Chờ nghe tôi thổi khúc sáo chơi vơi…
TNO: Vĩnh biệt nhạc sĩ Phạm Duy
Nhạc sĩ Phạm Duy đã ra đi vào lúc 14 giờ 30 hôm qua 27.1. Chúng ta cũng biết rằng sự ra đi của một người ở vào lứa tuổi ngoài 90 không phải là đường đột, nhưng tôi vẫn nuối tiếc.
Đỗ Anh Thơ Những bài thơ viết trước tết Quý Tỵ III.- Ta và họa mi
Kieu Mien Luong&Đàm Cao: Hà Nội Ăn và Tiêu
TTCh(ct): Văn Cao: Một thiên tài bị lưu đầy– Bài của Trần Mạnh Hảo
Âm nhạc sang trọng bậc nhất nước Việt của ông còn sống mãi. Những bài hát rất hay,
rất quý phái cao sang đầy chất thánh ca của ông vẫn hằng tụng ca con người, tụng
ca Cái Đẹp, như một cứu cánh góp phần cứu chuộc dân tộc ta, đất nước ta đang có
cơ bị diệt vong bởi chính sự băng hoại của những tà thuyết phi nhân. Xin được gọi
ông bằng tên gọi thường nhật trìu mến nhất mà thế hệ đi sau ông vẫn hằng được gọi
thầm tên ông: ANH VĂN; như ngày xưa thi thoảng được hầu rượu ông nơi quán rượu
gần rạp xiếc. Vâng, anh Văn suốt một đời sống chết cũng chỉ vì hai chữ Nhân Văn
thiêng liêng, cao cả này mà thôi…*
“Trong âm nhạc, Văn Cao sang trọng như một
ông hoàng. Trên cánh đồng ca khúc, tôi như một đứa bé ước mơ mặt trời là con diều
giấy thả chơi. Âm nhạc của anh Văn là âm nhạc của thần tiên bay bổng. Tôi la đà
đi giữa cõi con người. Anh cứ bay và tôi cứ chìm khuất. Bay và chìm trong những
thân phận riêng tư…” – Trịnh Công Sơn.
Năm 2013 này là năm kỷ niệm 90 năm ngày sinh của thiên tài văn
nghệ Văn Cao – người đã tự lưu đầy mình vào vĩnh cửu bằng ba tài năng lớn: hội
họa, thi ca và âm nhạc. Văn Cao nhà cải cách tiền phong cả ba nghệ thuật: hội họa,
âm nhạc và thi ca. Bài này chỉ nói về kiếp nhạc của Văn Cao.
Không đợi khi xuân đến, tết về như dịp này, chúng tôi mới nghe lại
bản nhạc bất hủ: “Mùa xuân đầu tiên” Văn Cao khởi viết cuối
tháng 12-1975, hoàn thành trong dịp tết Bính Thìn năm 1976.
Đây là bài hát có số phận đặc biệt nhất trong cuộc đời sáng tác
của Văn Cao. Đây cũng là bài hát mang nhiều tâm trạng đối lập, hòa trộn nước với
lửa: vui ít, buồn nhiều, mừng ít, tủi nhiều, hoan ca ít, bi ca nhiều, tha thiết
ít, nghẹn ngào nhiều, bâng khuâng ít, đau đáu nhiều, tự sự ít, ai oán nhiều, mê
say ít, thở than nhiều, cứng cỏi ít, run run nhiều, da diết ít, nỉ non nhiều,
cười ít, khóc nhiều, sum họp ít, cô đơn nhiều, yêu thương ít, đau thương nhiều,
gặp gỡ ít, bơ vơ nhiều…
Hầu như tất cả các trạng thái tình cảm trái ngược nhau của con
người đều có trong bản nhạc kỳ lạ này: ai vui hát lên thì nghe vui, ai buồn hát
lên thấy buồn não ruột, ai đau khổ hát lên thấy một trời đau khổ, ai sầu thảm
hát lên thấy cả một thế giới sầu thảm đang đồng cảm cùng mình…
Nghe đi nghe lại bản nhạc này, ta thấy xuất hiện trong tâm trí
mình rất nhiều tâm trạng không thể dùng ngôn ngữ diễn đạt. Nếu bạn đã hoặc đang
đi qua bể khổ trần gian, nghe bản nhạc“Mùa xuân đầu tiên” bạn sẽ cảm
thương, nhờ nước mắt diễn đạt nỗi lòng mình.
Riêng lời bài hát đã là một bài thơ hay:
“Rồi dặt dìu mùa xuân theo én về
Mùa bình thường mùa vui nay đã về
mùa xuân mơ ước ấy đang đến đầu tiên
Với khói bay trên sông, gà đang gáy trưa bên sông
một trưa nắng cho bao tâm hồn.
Rồi dặt dìu mùa xuân theo én về
Người mẹ nhìn đàn con nay đã về
Mùa xuân mơ ước ấy đang đến đầu tiên
Nước mắt trên vai anh, giọt sưởi ấm đôi vai anh
Niềm vui phút giây như đang long lanh.
ôi giờ phút yêu quê hương làm sao trong xuân vui đầu tiên.
ôi giờ phút trong tay anh đầu tiên một cuộc đời êm ấm.
Từ đây người biết quê người
Từ đây người biết thương người
Từ đây người biết yêu người.
Giờ dặt dìu mùa xuân theo én về
Mùa bình thường, mùa vui nay đã về.
Mùa xuân mơ ước ấy xưa có về đâu
với khói bay trên sông, gà đang gáy trưa bên sông
một trưa nắng thôi hôm nay mênh mông.”
Rất nhiều chim én, nhiều nắng gió, có nước mắt vui gặp gỡ của
đàn con nay đã về, có cuộc đời êm ấm… nhưng sao hình ảnh “khói bay
trên sông, gà đang gáy trưa trên sông” lặp lại hai lần làm không gian
của “Mùa xuân đầu tiên” xa xôi, bơ thờ thế, xao xác thế, hoang
vắng thế, hiu quạnh thế, đơn độc có phần cô đơn thế? Chợt nhớ nỗi buồn thiếu
quê hương của Thôi Hiệu trong Hoàng Hạc lâu xưa, cũng một tiếng gà trưa Văn Cao
nay, một khói sóng trên sông xa Văn Cao nay, u hoài khôn xiết: “một
trưa nắng thôi hôm nay mênh mông”:
Nhật mộ hương quan hà xứ thị,
Yên ba giang thượng sử nhân sầu.
(Trời về chiều tối, tự hỏi quê nhà nơi đâu?
Trên sông khói tỏa, sóng gợn, khiến buồn lòng người!)
Chợt nhớ Lưu Trọng Lư “thời con nai vàng ngơ ngác” với
câu thơ tiền chiến xưa sao rất đồng cảm với nỗi vui não nùng Văn Cao nay: “Tiếng
gà trưa xao xác não nùng”.
Bài hát như một điệu valse bằng nước mắt; sự thướt tha, quý phái
của một giai điệu bi thương; sự sang trọng của ngậm ngùi, day dứt; sự lãng mạn
của một phiêu linh, xô dạt; sự mê đắm của một vu vơ; sự đoan trang của cái đẹp
lỡ thì; sự liêu trai của ngơ ngác, đìu hiu; sự dịu dàng của nỗi thương đau, xót
nhớ…
Chừng như đã mấy chục năm chiến tranh liên miên chưa từng có
xuân về? Chừng như gần hết cả đời người bận chuyện đấu tranh giai cấp giành giật
miếng ăn chưa từng thấy chim én báo xuân? Chừng như đã rất lâu rồi sự căm thù
trùm lên xã hội không còn ai biết thương người? Chừng như đã lâu lắm rồi ta tha
hương trên chính quê hương mình? Chừng như suốt mấy cuộc chém giết kinh hoàng mạo
danh cách mạng, không còn ai biết yêu con người? Chừng như mấy mươi năm rồi con
người đã quên mình còn nước mắt? Chừng như lâu rồi tâm hồn người không được sưởi
nắng mùa xuân?
Và chừng như lâu lắm rồi Văn Cao quên không còn nhớ mình từng là
nhạc sĩ lãng mạn đã có cả chục ca khúc vào hàng kiệt tác? Chừng như cây đàn
piano cũ kỹ do Hội nhạc sĩ Việt Nam cho Văn Cao thuê mỗi tháng 07 đồng, (thuê
căn gác chật hẹp cũ kỹ 108 Yết Kiêu 15 đồng) đã bị thời gian phủ bụi đầy rêu mốc?
Chừng như đôi tai Văn Cao đã bị súng đạn thời cuộc, sự hò hét xướng ca hò vè phục
vụ chính trị một thời làm ù đặc, khi tất cả các kiệt tác âm nhạc của ông đều bị
chế độ Việt Nam dân chủ cộng hòa (Miền Bắc) cấm hát, trừ bài quốc ca (kể cả thơ
Văn Cao cũng bị cấm)?
Và chừng như toàn bộ vết thương cuộc đời Văn Cao, vết thương cuộc
đời dân tộc, bỗng mượn ngón tay ông mà nhỏ xuống cây đàn piano những giọt nước
mắt giai điệu, khiến những vết thương chợt mở miệng ca hát: “Mùa xuân đầu
tiên”
Chừng như nỗi niềm ngày 30 tháng tư năm 1975: “có một
triệu người Việt Nam vui thì cũng có một triệu người Việt Nam buồn” (lời
ông cựu thủ tướng Võ Văn Kiệt) đã hiện ra nơi bài hát: “Mùa xuân đầu
tiên” của Văn Cao? Trong bài hát ấy, kỳ lạ thay, tôi nghe có một nửa
nước vui thắng trận trào nước mắt và một nửa nước buồn thua trận cũng trào nước
mắt, chợt ôm chầm lấy nhau mà quằn quại, mà dằn vặt giằng xé nhau, cười khóc mếu
máo bầm dập nhau, nên vui ấy sao buồn hiu hắt thế, lênh đênh phiêu bạt thế, nức
nở nghẹn ngào thế?
Có lẽ, chính vì những điều trên mà kiệt tác “Mùa xuân đầu
tiên” của Văn Cao sau khi được báo“Sài Gòn giải phóng” in
trước tết Bính Thìn: 01-01-1976, được hát trên Đài Tiếng nói Việt Nam mấy lần
liền bị cấm suốt 24 năm (1976-2000). Sinh thời, Văn Cao không được nghe, được
nhìn thấy đứa con tinh thần lớn lao này của mình được trình diễn. Sau khi ông mất
(1995) 05 năm,“Mùa xuân đầu tiên” mới ra khỏi nhà tù kiểm duyệt của
chế độ.
Xin quý bạn đọc hãy nghe nhà thơ, họa sĩ Văn Thao, con trai trưởng
của nhạc sĩ Văn Cao kể sơ qua về sự ra đời của bài hát này:
“Sau khi bài “Tiến về Hà Nội” ra
đời cuối năm 1949, bố bị đưa ra kiểm điểm và bị phê phán khắp nơi. Từ đó bố đã
thề, sẽ không sáng tác ca khúc chính trị nữa… Nhưng rồi những năm tháng sau
này đôi lúc hứng khởi bố vẫn sáng tác. Vẫn biết có sáng tác ra cũng chẳng được
dàn dựng…
Tôi còn lưu giữ được một số tác phẩm của
ông sáng tác sau này nên tôi hiểu những điều ông nói. Giá như ông không bị rơi
vào cái nạn “Nhân văn” và bị “vô hiệu hoá” mất 30 năm thì
tôi chắc rằng ông sẽ còn sáng tác được thêm nhiều tác phẩm cho nền âm nhạc Việt
Nam.
Những ngày tháng sau đó, căn gác nhỏ nhà
Văn Cao không lúc nào ngớt khách. Những khuôn mặt bừng sáng. Những nụ cười rạng
rỡ. Những giọt nước mắt sung sướng bên những ly rượu tràn đầy và có cả những
khuôn mặt, một thời không dám bước chân đến căn gác nhỏ này vì sợ “bị vỗ vai”.
Văn Cao đã sáng tác xong ca khúc MÙA XUÂN ĐẦU
TIÊN vào đúng dịp tết Bính Thìn.” – Trích bài “Văn Cao với ca khúc “Mùa xuân đầu tiên” của Văn Thao in
trên “Tạp chí Sông Hương” số 179-180
Văn Thao tiết lộ tiếp rằng, bài hát bị cấm ở Việt Nam nhưng bên
nước Liên Xô người ta lại dịch sang tiếng Nga, phát trên Đài phát thanh
Matxcova:
“Nhưng cũng thật bất ngờ (không hiểu bằng
con đường nào), trong cái năm 1976 ấy MÙA XUÂN ĐẦU TIÊN đã được in ở nước Nga
và được Liên Xô trả nhuận bút cho tác giả 100 Rúp. Văn Cao phải viết giấy uỷ
quyền qua sứ quán để con gái ông đang học bên đó lĩnh hộ. Ông bảo con gái: “Con
cứ lấy mà tiêu, ở nước mình bao lâu nay bố có được biết đến đồng nhuận bút tác
phẩm nào đâu.”
Qua tiết lộ trên của anh Văn Thao, con trưởng nhạc sĩ thì nhà
ông Văn Cao trên căn gác nhỏ 108 Yết Kiêu suốt một thời luôn luôn có công an ngầm
canh gác, ai đến đều “bị vỗ vai” hỏi tên tuổi, xem đến nhà tên
phản động “Nhân Văn” làm gì? Người viết bài này sau năm 1975
có lần đến thăm nhạc sĩ Văn Cao để cho ông mượn cuốn tiểu thuyết vĩ đại: “Giờ
thứ 25” của văn hào Romania Constantin Virgil Gheorghiu (1916-1992)
mang ra từ Sài Gòn như đã hứa, cũng đã từng bị công an mật “vỗ vai” hỏi
đi đâu? Bèn bảo: đi phỏng vấn tác giả “Quốc ca” viết bài in báo cũng bị cấm à?
Người “vỗ vai” hất đầu cộc lộc: “Vào đi”.
Người ta đã cầm giữ Văn Cao như một tù nhân lương tâm bị giam lỏng,
một thứ nhà tù tại chỗ, nhà tù nhân dân kiểu xã hội chủ nghĩa. Rằng Văn Cao bị
vô hiệu hóa suốt 30 năm vì tội Nhân Văn – Giai Phẩm. Rằng suốt 30 năm ấy, nhạc
sĩ Văn Cao sống rất nghèo khổ, “bố có được biết đến đồng nhuận bút tác
phẩm nào đâu”.
Chúng ta lại được nghe người con trai thứ của nhạc sĩ Văn Cao,
nhà thơ Nghiêm Bằng kể sơ qua về sự ra đời của “Mùa xuân đầu tiên”:
“Đó là một đêm vào giữa tháng 12-1975.
Chúng tôi đang sống với cha mẹ trong ngôi nhà số 108 Yết Kiêu. Mùa đông Hà Nội
rét tê tái. Cha tôi đã từ lâu rồi không đàn. Vậy mà trong đêm ấy, tôi nghe có
tiếng chân nhè nhẹ lần từng bước từ phòng trong ra gần chiếc đàn piano – đối diện
với chiếc đi văng tôi đang ngủ.
Một giai điệu khe khẽ vang lên, nó được đàn
bởi một bàn tay phải. Cũng phải nói thêm là cha tôi đã đàn trên chiếc đàn vốn
được Hội Nhạc sĩ VN cho thuê lại với giá 7 đồng rưỡi một tháng (lương tôi hồi
đó là 63 đồng, còn tiền thuê nhà là 15 đồng); từ ngày kỷ niệm 30 năm Tiến quân
ca (1974), chiếc đàn mới được tặng hẳn cho cha tôi thì cha lại rất ít có dịp
dùng đến.
Bài hát đã được báo Sài Gòn Giải Phóng số
năm mới 1-1-1976 in trang trọng ở bìa 4 và thu thanh ngay sau đó, được phát
trên sóng Đài Tiếng nói Việt Nam, nếu tôi không nhầm thì do ca sĩ Trần Khánh và
đoàn ca nhạc Đài Tiếng nói Việt Nam trình bày. Bài hát được phát khoảng mươi lần
trong chừng một tháng (hồi ấy ca khúc được truyền bá chủ yếu qua sóng phát
thanh), rồi không hiểu sao lặng lẽ chìm đi, như thể bị quên lãng.
Như mọi lần, trong suốt mấy chục năm, cha
không tỏ ra bực bội gì, chỉ hơi buồn thôi. Cha tôi nói chắc chắn bài hát sẽ có
ngày được hát lại và mọi người sẽ yêu nó. Và như mọi lần, cha tôi lại đúng. Chỉ
có điều lúc đó cha tôi không còn nữa. Khi bài hát lần đầu tiên được phát trên
sóng truyền hình Việt Nam năm 2000, cha tôi đã mất được năm năm.” – Nhà thơ NGHIÊM BẰNG – THU HÀ ghi
Nhà văn Vũ Thư Hiên, trong tác phẩm “Đêm giữa ban ngày”,
kể lại lời Văn Cao nói với ông về Tố Hữu hay Trường Chính chủ trương đánh “Nhân
Văn”, kể lại chuyện ông lãnh tụ Trường Chinh cho gọi Nguyễn Tuân và Văn Cao
lên cảnh cáo sau vụ “Nhân Văn – Giai Phẩm” < *1 *> (xem
thú thích dưới bài)
Xuân Diệu đấu tố Văn Cao là trùm phản động, là đầu sỏ chống cộng
< *2*> (xem chú thích cuối bài)
Với tất cả tội trạng tày trời do Xuân Diệu đấu tố Văn Cao công khai
trên báo chí, tội của Văn Cao có khi còn to hơn tội của bà nhà văn Thụy An và
ông Nguyễn Hữu Đang (cùng bị án 15 năm tù giam, 05 năm quản thúc vì hai người
này bị cho là đầu sỏ gây ra vụ án chống đảng“Nhân văn – giai phẩm”). Sở
dĩ Văn Cao thoát tù mọt gông vì ông chính là tác giả Quốc ca.
Ngay sau vụ “Nhân Văn”, nhà nước cộng sản tính lấy một
bài hát “Cách mạng tiến quân” của Đỗ Nhuận làm bài quốc ca,
thay bài “Tiến quân ca” của Văn Cao nhưng việc không thành. Mấy
năm sau, năm 1981 nhà nước mở cuộc thi quốc ca trong suốt hai năm, quyết thay
bài hát của tên phản động đang bất đắc dĩ dùng làm quốc ca; nhưng mấy trăm bài
dự thi thay đổi quốc ca, không bài nào được chọn (vì quá tẻ nhạt) để thay thế
bài ca lịch sử của Văn Cao.
Nếu không có bài quốc ca che chắn, có lẽ Văn Cao có thể đã chết
trong tù Cộng sản? Một Văn Cao mềm mỏng, nồng nàn, say đắm, lãng mạn tận cùng
(với các ca khúc bất diệt: “Buồn tàn thu”, “Suối mơ”, “Bến xuân”,
“Trương Chi”, “Thiên Thai”..) trong một Văn Cao tỉnh bơ, quyết liệt, lạnh
băng, thần kinh thép, thậm chí dữ dằn, sắt máu: “thề ăn gan uống máu
quân thù”… “đường ta đi xây xác quân thù”… đến cùng tận khi một mình một
xe đạp, đến tiệm hút thuốc phiện ở Hải Phòng, dương khẩu súng lục số 7165 của tổ
chức (do Nguyễn Đình Thi trao) nhắm thẳng vào đầu Đỗ Đức Phin (bị Việt Minh cho
là tay sai của Nhật) tuyên án từng lời đanh thép: tao bắn mày vì mày là Việt
gian tay sai giặc Nhật! Đoạn, Văn Cao bóp cò súng cái đoàng, đầu Đỗ Đức Phin nức
toác, tóe máu; rồi ông thủng thẳng nhét súng vào thắt lưng, đủng đỉnh đạp xe đi
như đang dạo mát…
Sau này, cả cuộc đời còn lại, Văn Cao vô cùng ân hận vì đã bắn
chết một con người là Đỗ Đức Phin. Đến nỗi, sự sám hối quằn quại khôn xiết này
đã khiến ông không còn dám gõ lên piano những giai điệu lãng mạn tuyệt đẹp thuở
ban đầu kiểu “Suối mơ”, “Bến xuân”… nữa; vì ông có cảm giác tay
mình còn nhuốm máu đồng loại. Thế mà, có những kẻ vô lương tâm, can dự vào việc
giết chết hàng chục triệu đồng bào vô tội của mình mà vẫn vênh mặt tự hào, chẳng
một chút ăn năn sám hối!
Nghe nói Văn Cao còn bắn sẩy (bắn hụt) hai mật thám Nhật tại Hà
Nội là Cung Đình Vạn và Võ Văn Cẩm (không biết có phải vì ông căm thù quân Nhật
từng giết bố vợ mình là cụ Nghiêm Xuân Huyến – một chủ báo, chủ xuất bản lớn Hà
Nội từng bị Nhật thủ tiêu trong tù?). Một con người như thế không dễ gì thỏa hiệp,
đầu hàng, thà chết cho điều mình tin yêu hơn là phải sống như một chiếc bóng
trong suốt hơn ba mươi năm bị giam lỏng trong án tù thả rông:“Nhân văn –
Giai phẩm”…
Có lần, Văn Cao kể cho người viết bài này (trong một bàn rượu
đơn sơ “cuốc lủi”, lạc rang, đậu phụ mắm tôm, với bạn tâm giao: nhà
văn Mạc Phi, nhà văn Sơn Tùng…) rằng: “Sau vụ Nhân Văn, anh em “chống
đảng” chúng tôi, ngoài mấy người bị án tù 15 năm, tất cả đều bị đi cải tạo lao
động trên Tây Bắc. Trong chặng đường đi đày trên tàu hỏa, dù tôi đang đau dạ
dày nặng sắp chết vẫn bị điệu đi, mấy lần tôi đã toan nhảy xuống đường tự tử
khi tàu chạy, nhưng hình bóng đàn con lóe lên trong đầu như ánh chớp, hình bóng
bà Băng (bà Nghiêm Thúy Băng – phu nhân nhạc sĩ) còng lưng nuôi đàn con bơ vơ mất
bố, tôi liền bỏ ý định tự sát để tiếp tục sống hèn mà trở về nuôi con…”
Có lẽ men “cuốc lủi” làm Văn Cao cảm động, tay
ông run run, kể tiếp: “Thảm nhất là khi ở nơi cải tạo lao động, đến bữa
ăn, cứ thấy mình ngồi bàn nào là anh em (cùng bị đi đày lao động) lại tìm sang
bàn khác ngồi, không ai chịu ngồi cùng bàn ăn với kẻ đầu sỏ Nhân Văn, đến nỗi
chị nuôi trại đi đày phải xẻ một suất cơm ôi cá thối cho tôi ngồi một mình một
bóng mà ăn cho khỏi chết đói chứ nào có ngon lành gì…”
Ngày 30 tháng tư 1975, ngày kết thúc 30 năm chiến tranh, theo mấy
người con và mấy người bạn thân của nhạc sĩ kể lại, Văn Cao im lặng không nói
gì, không reo mừng hò hét vỗ tay vỗ chân rầm rập trong hàng nghìn ca khúc khẩu
hiệu điếc tai như phần lớn đồng nghiệp đã hét. Có lẽ, ông nghĩ rằng, nhờ chiến
thắng này mà có thể thân phận “tù tại ngoại” của ông cũng sẽ
được giải phóng, thoát án giam lỏng nhân văn chăng?
Dồn nén khát vọng tự do mấy chục năm, dồn nén khát vọng hòa bình
mấy chục năm, dồn nén khát vọng mùa xuân mấy chục năm, dồn nén khát vọng thoát
khỏi “nhà giam tư nhân” mấy chục năm, dồn nén khổ đau buồn hận
mấy chục năm, dồn nén oan ức bị chà đạp mấy chục năm, chợt một sáng cuối đông,
đầu xuân năm 1976, vỡ òa cảm xúc, vỡ òa nước mắt nhỏ giọt yêu thương, nhỏ giọt
mật đắng nghẹn ngào lên từng phím đàn thành giai điệu Văn Cao “Mùa xuân
đầu tiên” chăng?
Thành ra, “Mùa xuân đầu tiên” chính là lời reo
vui của đắng cay, niềm rưng rưng kiếp nạn giải thoát, nỗi hoan ca ngục tù gặp nắng
gió mênh mông…?
Xin xem thêm tài liệu tổng kết vụ án “Nhân Văn – Giai Phẩm” (NVGP)
của đại tá công an A 25 Thái Kế Toại đã in công khai trên rất nhiều trang mạng,
để thấy thân phận của Văn Cao suốt ba mươi năm dưới chế độ “ưu việt gấp triệu lần
tư bản” thê thảm là dường nào < *3 *> (xem chú thích cuối bài)
Qua lời tự thú của vị đại tá công an phụ trách theo dõi văn hóa
văn nghệ trên, ta thấy số phận kẻ trọng tội NVGP bị lưu đày trong chính căn phòng
mình, trên chính quê hương mình của Văn Cao và các bạn hữu NVGP của ông hầu như
đã bị tước quyền công dân, tước hết quyền sáng tạo nghệ thuật, bị “giam
tại nhà”, bị đấu tố, bị làm nhục, bị cải tạo lao động hà khắc; không khác mấy
so với những kẻ thua trận Việt Nam cộng hòa bị tù tội trong danh phận học tập cải
tạo sau năm 1975…
Không thấu hiểu hoàn cảnh sống bị chà đạp, bị lăng nhục, vùi dập,
bị đói khổ, bị mất hết tự do nơi Văn Cao suốt ba mươi năm, chúng ta sẽ không cảm
nhận được hết nỗi vui của người tù vừa tìm thấy một khe hở gió nắng, được vụt
lóe với khói trên sông, với tiếng gà trưa hiu quạnh trong nỗi đau nghẹn
ngào “Mùa xuân đầu tiên” này…
Chính nỗi đau buồn kia đã đẩy Văn Cao tới chân tường của cô đơn,
lưu đày ông vào ly rượu và khói thuốc. Chứng nghiện rượu đã giúp Văn Cao phần
nào quên đi thực tại thê thảm, giúp ông có nghị lực để sống qua thời thương
khó. Nhiều đêm, không ngủ được, thức khuya để tìm ảo giác trong men rượu, thấy
bóng mình in trên tường, Văn Cao chợt rùng mình hoảng sợ, ngỡ là công an mật nửa
đêm xuyên tường đến hỏi cung ông, suýt nữa làm ông co cẳng ù té chạy…
Suốt một đời Văn Cao không chạy thoát khỏi bóng mình, không
thoát khỏi kiếp lưu đầy thiên bẩm của một nghệ sĩ lớn mà thời đại dường như
không đủ chỗ cho mình tỏa bóng. Đành thu bóng lại như con mèo nghệ thuật nằm cuộn
tròn trong đống tro tàn cải tạo tại gia mà ăn năn hối cải về tội chống đảng của
mình.
Đâu rồi chàng trai Văn Cao yêu đời, yêu người, tự do tự tại,
thanh bình, phiêu lãng miền thiên giới, thần tiên sống lẫn con người, lãng mạn
tới tận cùng chân trời góc bể trong những ca khúc tiền chiến tuyệt tác? Xin
cùng nghe lại bản nhạc đầu tay tuyệt diệu của trang thiếu niên 16 tuổi, và xem
lại lời của ca từ “Buồn tàn thu”:
Ai lướt đi ngoài sương gió,
Không dừng chân đến em bẽ bàng,
Ôi vừa thoáng nghe em mơ ngay bước chân chàng,
Từ từ xa đường vắng.
Đêm mùa thu chết, nghe mùa đang rớt rơi theo lá vàng.
Em ngồi đan áo lòng buồn vương vấn, em thương nhớ chàng.
Người ơi còn biết em nhớ mong,
Tình xưa còn đó xa xôi lòng.
Nhờ bóng chim uyên, nhờ gió đưa duyên
Chim với gió bay về, chàng quên hết lời thề.
Áo đan hết rồi, cố quên dáng người,
Chàng ngày nào tìm đến?
Còn nhớ đêm xưa kề má say sưa
Nhưng năm tháng qua dần, mùa thu chết bao lần.
Thôi tình em đấy, như mùa thu chết rơi theo lá vàng.
“Buồn tàn thu” một nỗi buồn đẹp,
trong veo dù tình em tưởng “chết rơi theo lá vàng”. Cái buồn của
tình yêu “em thương nhớ chàng” Văn Cao kết hợp hồn nhạc ngũ
cung với chất khải huyền Thánh ca Thiên Chúa giáo rất cổ thi; như người chinh
phụ nhớ chinh phu “Chinh phụ ngâm”Đặng Trần Côn – Đoàn Thị Điểm,
như thần thiếp nhớ quân vương “Cung oán ngâm khúc”Nguyễn Gia Thiều,
Kiều nhớ Thúc Sinh trong mùa thu chết “Rừng phong thu đã nhuốm màu quan
san” Nguyễn Du thuở lục bát “người lên ngựa, kẻ chia bào” của “bụi
hồng dặm cuốn chinh an”…
Cái buồn của con người gặp cái buồn của trời đất, rất “mang
mang thiên cổ sầu” Văn Cao. Chàng thiếu niên 16 tuổi đã ký thác đời
mình trong vàng thu lá chết, lấy lá vàng mùa thu làm chiếc diều của của nghệ
thuật muôn đời siêu thoát. Chàng tự lưu đày mình vào mùa thu một cách tự nguyện.
Chàng chết đuối theo vàng thu chìm nghỉm để bất tử trong giai điệu du dương,
sang trọng, như danh họa Nga gốc Do Thái Levitan phó linh hồn cho mùa thu Nga
vĩnh cửu sơn dầu…
Ngay từ 16 tuổi, bằng sự lãng mạn tận cùng qua “Buồn tàn
thu”, Văn Cao đã sung sướng được đắm chìm vào vương quốc Cái – Đẹp. Chàng dùng
nỗi buồn làm rượu, làm lương thực hằng sống nuôi dưỡng những giai điệu du dương
lãng mạn đẹp nhất của nền tân nhạc Việt Nam thuở ban đầu trong năm kiệt tác vô
song: “Buồn tàn thu”, “Suối mơ”, “Bến xuân” (lời Phạm
Duy) “Trương Chi” và “Thiên Thai”…
Dường như năm bản nhạc lãng mạn trên là năm bản thánh ca của tâm
hồn con người, đưa ta thoát mọi phàm tục để được thánh hóa, được thăng hoa tới
muôn vàn mê đắm, thoát khỏi hận thù mà bất tử với thương yêu? Bản tình ca của nỗi
buồn, của Cái – Đẹp ban sơ được hát lên cùng thiên giới thiêng liêng niềm hoài
niệm trần thế; nơi suối nguồn róc rách mê ly chảy ra từ năm dòng kẻ nhạc Văn
Cao, theo giai điệu thiên thần réo rắt thanh tao kia mà rót vào hồn ta hơi thở
đất trời, rót vào tai ta chất men say của niềm ham sống, của tin yêu và hoài vọng.
Âm nhạc Văn Cao nâng cánh con người bay lên cõi đẹp, cõi mê, cõi thần tiên, cõi
hằng sống là vì thế chăng?
Chừng như Văn Cao đã ngầm ký gửi thân phận mình vào hai ca khúc
lãng mạn một cách siêu nhiên có phần kỳ bí, huyền nhiệm: “Thiên thai” và “Trương
Chi”, vừa mang phong cách cao sang, nền nã, cổ điển của nghệ thuật Apollon
– thần ánh sáng và thi ca, vừa mang phong cách ma mị, xuất thần, cuồng si của
nghệ thuật Dionysos – thần rượu nho (theo quan niệm về bi kịch Hy Lạp của Nietzsche)?
Văn Cao, ngay từ độ đôi mươi, đã tự đày ải mình lên miền thiên
giới trong đại kiệt tác “Thiên Thai”. Cuộc nhập “Thiên
Thai” ấy không chỉ có hai chàng Lưu Nguyễn mà thực ra đã có ba chàng:
người tham gia khí muộn vụ thiên hành lên cõi tiên ấy chính là Văn Cao:
Tiếng ai hát chiều nay vang lừng trên sóng
Nhớ Lưu Nguyễn ngày xưa lạc tới Đào Nguyên
Kià đường lên tiên, kìa nguồn hương duyên
theo gió tiếng đàn xao xuyến
Phím tơ lưu luyến, mấy cung u huyền
Mấy cung trìu mến như nước reo mạn thuyền
Âm ba thoáng rung cánh đào rơi
Nao nao bầu sương khói phủ quanh trời
Lênh đênh dưới hoa chiếc thuyền lan
Quê hương dần xa lấp núi ngàn
Bâng khuâng chèo khua nước Ngọc Tuyền
Ai hát trên bờ Đào Nguyên
Thiên Thai chốn đây Hoa Xuân chưa gặp Bướm
trần gian
Có một mùa đào dòng ngày tháng chưa tàn qua một lần
Thiên Tiên chúng em xin dâng hai chàng trái đào thơm
Khúc nghê thường này đều cùng múa vui bầy tiên theo đàn
Đèn soi trăng êm nhạc lắng tiếng quyên
đây đó nỗi lòng mong nhớ
Này khúc bồng lai
là cả một thiên thu trong tiếng đàn chơi vơi
Đàn xui ai quên đời dương thế
Đàn non tiên đàn khao khát khúc tình duyên
Thiên Thai! Ánh trăng xanh mơ tan thành suối
trần gian
Ái ân thiên tiên em ngờ phút mê cuồng có một lần
Gió hắt trầm tiếng ca tiếng phách ròn lắng
xa
Nhắc chi ngày xưa đó đến se buồn lòng ta
Đào Nguyên trước Lưu Nguyễn quên trần hoàn
Cùng bầy tiên đàn ca bao năm
Nhớ quê chiều nào xa khơi Chắc không đường về
Tiên nữ ơi!
Đào Nguyên trước Lưu Nguyễn khi trở về
Tìm Đào Nguyên, Đào Nguyên nơi nao?
Những khi chiều tà trăng lên
Tiếng ca còn rền trên cõi tiên
Văn Cao và hai chàng Lưu Nguyễn đã nhập “Thiên Thai” nghệ
thuật. Nơi đó, Cái Đẹp chính là tiên nữ, khởi nguồn mọi xúc cảm hồn người. Nghệ
thuật, nói cho cùng KHÔNG VỊ BẤT CỨ ĐIỀU GÌ, vì nó là cái chân thiện mỹ đã được
thánh hóa, được đóng dấu thiên giới cao sang. Tột cùng của nghệ thuật là sự
thoát tục, sự thăng hoa con người lên những thế giới khác, tâm hồn khác, rung động
khác, mê ly khác, ảo diệu khác… do con đò của tưởng tượng chở ta sang bờ bên
kia của sự thật, bờ bên kia của thế giới.
Những giai điệu thần tiên mê ly hết mực Văn Cao đã đưa hồn ta du
nhập cùng ba chàng lãng tử Lưu – Nguyễn – Văn vào cõi trời. Thiên Thai ấy, tiên
nữ ấy, nghê thường ấy hóa ra không ở đâu xa, lại ở chính nơi hồn ta khi được âm
nhạc thiên tài Văn Cao đánh thức…
Văn Cao hóa thân vào bi kịch nghệ thuật Trương Chi, hay chính hồn
chàng Trương Chi đã ám lấy cuộc đời Văn Cao trong một ca khúc hay đến rợn người,
hay đến ngờ có ma trong giai điệu du dương chìm lắng, thê lương, rờn rợn liêu
trai, khuya khoắt ngồi nghe một mình có thể nổi da gà:
Một chiều xưa trăng nước chưa thành thơ
Trầm trầm không gian mới rung thành tơ
Vương vất heo may hoa yến mong chờ
Ôi, tiếng cầm ca thu tới bao giờ.
Lòng chiều bơ vơ lúc thu vừa sang,
Chập chùng đêm khuya thức ai phòng loan
Một cánh chim rơi trong khúc nhạc vàng
Đây đó từng song the hé đợi đàn.
Tây hiên Mỵ Nương khi nghe tiếng ngân
Hò khoan mơ bóng con đò trôi
Giai nhân cười nép trăng sáng lả lơi, lả lơi bên trời
Anh Trương Chi
Tiếng hát vọng ngàn xưa còn rung,
Anh thương nhớ.
Oán trách cuộc từ ly não nùng.
Đò trăng cắm giữa sông vắng.
Gió đưa câu ca về đâu?
Nhìn xuống đáy nước sông sâu.
Thuyền anh đã chìm đâu!
Từng khúc nhạc xa vời
Trong đêm khuya dìu dặt tiếng tơ rơi.
Sương thu vừa buông xuống
Bóng cây ven bờ xa mờ xóa dòng sông
Ai qua bến giang đầu tha thiết,
Nghe sông than mối tình Trương Chi
Dâng úa trăng khi về khuya,
Bao tiếng ca ru mùa thu.
Ngoài song mưa rơi trên bao cung đàn
Còn nghe như ai nức nở và than,
Trầm vút tiếng gió mưa
Cùng với tiếng nước róc rách ai có buồn chăng?
Lòng bâng khuâng theo mưa đưa canh tàn
Về phương xa ai nức nở và than,
Cùng với tiếng gió vương,
Nhìn thấy ngấn nước lấp lánh in bóng đò xưa.
Đò ơi! Đêm nay dòng sông Thương dâng cao
Mà ai hát dưới trăng ngà
Ngồi đây ta gõ ván thuyền,
Ta ca trái đất còn riêng ta.
Đàn đêm thâu
Trách ai khinh nghèo quên nhau,
Đôi lứa bên giang đầu.
Người ra đi với cuộc phân ly,
Đâu bóng thuyền Trương Chi?
Bi kịch Trương Chi chính là bi kịch của nghệ thuật, bi kịch cuộc
đời, hơn nữa là bi kịch của thiên tài và thời đại, bi kịch của Văn Cao và chế độ…
Hình như Văn Cao đã đổi vai cho chàng ca sĩ thiên tài Trương Chi trong câu chuyện
cổ diễm tình, được kể lại bằng hồn Văn Cao với giai điệu bi ca, khốc ca, hú ca,
Mỵ Nương ca?
Hồn Trương Chi u uẩn, u u trong gió sương vương vấn trên sông,
đêm đêm đã lấy đi hết nước mắt nàng Mỵ nương ân hận nghìn đời. Nay hồn ấy, tình
đơn phương yêu đến chết ấy lại nhập vào hồn Văn Cao với giai điệu sầu thương, nức
nở, lấy đi bao giọt khóc của người nghe nhạc hôm nay.
Thương thay chàng Trương Chi Văn Cao đã dâng hiến cả tâm hồn và
thân xác mình cho tình yêu con người, cho tình yêu thời đại, yêu đến nỗi cuồng
điên kiểu Xuân Diệu: “Hỡi xuân hồng ta muốn cắn vào ngươi” nhưng
đã bị thời đại đáp lại bằng “cú đớp chính trị” Nhân Văn Giai Phẩm tàn mạt cả một
đời.
Nàng Mỵ Nương cuộc đời, nàng Mỵ Nương thời đại không chấp nhận
tình yêu đơn phương tận hiến ấy, yêu và ca hát như con ve tới chết cho nàng, vì
nàng, một tình yêu phi điều kiện, phi chính trị. Cũng như Trương Chi, Văn Cao
đã bị nàng Mỵ Nương – Thời đại phụ tình, hớp hết hồn chàng, rút hết gan ruột
chàng trong các ca khúc kháng chiến bất hủ: “Trường ca Sông Lô”,
trong “Tiến quân ca”, trong “Làng tôi”, trong “Tiến
vế Hà Nội”, trong “Ngày mùa”… ăn ốc đổ vỏ, rồi nhốt chàng vào mật
thất cô đơn như một huyệt mộ của tự do trá hình có tên là căn gác chật hẹp 108
Yết Kiêu, Hà Nội, thuê 15 đồng một tháng (ở tù tại gia mà phải thuê a?)…
Trương Chi đã yêu, đã chết cho mối tình lý tưởng đơn phương,
thân xác tan vào sông nước và hồn hóa thành đá quý làm chén ngọc cho Mỵ Nương
gieo nước mắt thương tình thành sông. Văn Cao không ném thân xác mình vào cát bụi
để được chết vì yêu như Trương Chi; nhưng linh hồn ông, âm nhạc ông đã đang và
mãi mãi sẽ được người đời yêu thương đón nhận. Hồn Văn Cao còn hát mãi tiếng
tuyệt vời Trương Chi trên dòng sông âm nhạc, nơi sẽ có hàng nghìn Mỵ Nương xinh
đẹp mong ước chàng sống lại để hậu thế được yêu chàng như lời thơ R. Tagore vẽ
hộ tình yêu mai sau dành cho chàng Trương Chi – Văn Cao:
“Nàng ơi / tất nhiên là nàng sẽ ra đời /
trong một thế kỷ nào đó / xin nàng tha thứ cho / nếu quả vì tôi kiêu hãnh / vẽ
dáng nàng đang đọc thơ tôi / khi trăng rọi im lìm qua khe chữ / tôi biết đêm
nay / dưới trăng mờ / nàng thắp đèn chờ / dù nàng biết chẳng bao giờ nhà thơ
(nhạc sĩ – chua thêm TMH) đến nữa …” (bản dịch từ tiếng Anh của Cao Huy Đỉnh)
Tiền bối Văn Cao ơi!
Âm nhạc sang trọng bậc nhất nước Việt của ông còn sống mãi. Những
bài hát rất hay, rất quý phái cao sang đầy chất thánh ca của ông vẫn hằng tụng
ca con người, tụng ca Cái Đẹp, như một cứu cánh góp phần cứu chuộc dân tộc ta,
đất nước ta đang có cơ bị diệt vong bởi chính sự băng hoại của những tà thuyết
phi nhân. Xin được gọi ông bằng tên gọi thường nhật trìu mến nhất mà thế hệ đi
sau ông vẫn hằng được gọi thầm tên ông: ANH VĂN; như ngày xưa thi thoảng được hầu
rượu ông nơi quán rượu gần rạp xiếc. Vâng, anh Văn suốt một đời sống chết cũng
chỉ vì hai chữ Nhân Văn thiêng liêng, cao cả này mà thôi…
Sài Gòn ngày 23-01-2013
Trần Mạnh Hảo

markdown:
# Archive | Tháng Một 2013
[Nhạc sĩ Phạm Tuyên :Lúc anh ấy về, tôi rất là vui](https://docago.wordpress.com/2013/01/30/nhac-si-pham-tuyen-luc-anh-ay-ve-toi-rat-la-vui/) **Tri ân nhạc sĩ Phạm Duy (1921-2013), một đồng nghiệp của ông nhưng nhạc sĩ thuộc dòng nhạc cách mạng, ông Phạm Tuyên nói “một thế hệ vẫn chịu ảnh hưởng” của Phạm Duy.** **‘Quá khứ tội lỗi’**
“Bài nào nói về tinh thần yêu nước, như Bà mẹ Gio Linh, vẫn có sức sống trong đời sống âm nhạc dân tộc.”
[Bùi Văn Phú( từ ĐH Berkeley HK): ‘VN hai câu nói sau cùng khi lìa đời’](https://docago.wordpress.com/2013/01/30/bui-van-phu-tu-dh-berkeley-hk-vn-hai-cau-noi-sau-cung-khi-lia-doi/) **Cuối tháng Tư 1975, tôi rời Việt Nam trên một con tàu không máy được kéo ra khỏi bờ sông Sài Gòn từ bến kho 5. Khi tàu tách bến, nhìn thành phố bập bùng khói lửa, nước mắt rưng rưng và lòng thầm hát:**
Lánh Bắc vô Nam, cha muốn xa bạo cường
Một ngày 75, đứng ở cuối đường
Loài quỷ dữ xua con ra đại dương!…
Hai mươi năm tình, yêu người yêu cuộc sống
Giờ nơi nước mình niềm đau thay nỗi vui
Sài Gòn đã chết rồi, phải mang tên xác người…
Phải nuôi ngày sau về ôm Tổ Quốc.
“Một ngày 54, cha lìa quê hương Lánh Bắc vô Nam, cha muốn xa bạo cường Một ngày 75, đứng ở cuối đường Loài quỷ dữ xua con ra đại dương!…”
Nước tuôn trên đồng vuông vắn
Lúa thơm cho đủ hai mùa
Dân trong làng trời về khuya vẳng tiếng lúa đê mê.
Nắng trưa im lìm trong lá
Những con trâu lành trên đồi nằm mộng gì
Chờ nghe tôi thổi khúc sáo chơi vơi…
*Tác giả hiện dạy đại học cộng đồng và là một nhà báo tự do sống tại vùng Vịnh San Francisco. Độc giả có thể đọc bài phỏng vấn nhạc sĩ Phạm Duy trên Blog Buivanphu.*
[TNO: Vĩnh biệt nhạc sĩ Phạm Duy](https://docago.wordpress.com/2013/01/28/tno-vinh-biet-nhac-si-pham-duy/)
## Nhạc sĩ Phạm Duy đã ra đi vào lúc 14 giờ 30 hôm qua 27.1. Chúng ta cũng biết rằng sự ra đi của một người ở vào lứa tuổi ngoài 90 không phải là đường đột, nhưng tôi vẫn nuối tiếc.
|
|![]()
Nhà báo Nguyễn Công Khế và nhạc sĩ Phạm Duy – Ảnh: Đào Ngọc Thạch
*Duyên Dáng Việt Nam*trình diễn ở Anh, một nhà báo hỏi tôi yêu âm nhạc nước nào nhất, tôi không ngần ngại nói rằng tôi yêu âm nhạc Việt Nam và các nhạc sĩ Việt Nam. Vì nhạc cùng ngôn ngữ, cùng dòng chảy qua các thăng trầm của lịch sử mà tôi từng chứng kiến hoặc đọc qua những trang sử của đất nước. *Làng tôi, Quê nghèo, Tình hoài hương, Tình ca, Việt Nam Việt Nam*có lúc lãng mạn, có lúc hùng tráng…, lòng tôi lại rung lên, thơ thẩn bởi những giai điệu đó. Khi tiếp xúc với ông (ở Mỹ và cả Việt Nam) trước khi ông trở về sống và tiếp tục viết trong những năm tháng cuối đời, tôi là người nhiệt tình ủng hộ; mặc dù tôi biết không phải ai trong chúng ta cũng dễ có sự đồng cảm này. Chiến tranh, hòa bình, chia ly, hội ngộ là những ký ức khó phai mờ cho cả những người Việt Nam ở bên này hoặc bên kia cuộc chiến. Trước khi về Việt Nam, ông có nhờ tôi: “ *Anh nói giúp tôi với các vị lãnh đạo bên nhà suốt cuộc chiến tranh tôi mang trên vai 6-7 đứa con mà tôi nuôi chúng nó bằng chính nhạc của mình, nên có lúc tôi cũng rất khốn khó, nhưng chưa bao giờ có ai đó bảo được tôi phải làm một việc gì đó không có lợi cho đất nước*”. *Bà mẹ Gio linh, những “Giặc về ta đánh, giặc tràn ruộng xanh, đời nghèo mong manh, đừng chia rẽ đôi đứa mình*” lại trở về trong bữa cơm trưa hôm đó.
[Đỗ Anh Thơ Những bài thơ viết trước tết Quý Tỵ III.- Ta và họa mi](https://docago.wordpress.com/2013/01/26/do-anh-tho-nhung-bai-tho-viet-truoc-tet-quy-ty-iii-ta-va-hoa-mi/)
|
|
Trần văn Kinh: Đọc bài “Xùy cho họa mi hót” của Đỗ Anh Thơ, tôi cảm thấy
đừng nghe họa mi hót là hơn Vậy xin có bài họa vần như sau:
Đừng nghe họa mi hót
(Họa vần bài
của Đỗ Anh Thơ). Xùy cho họa mi hót
Lên lầu rồi lại xuống lầu
Nghe gì cái thứ thêm sầu thế gian
Quanh năm một giọng khàn khàn
Làm sao nghe được gió ngàn tây đông
Thôi đành về lại thư phòng
Họa là nghe được tiếng lòng của ai !
TVK. 1/2/2013.
[Kieu Mien Luong&Đàm Cao: Hà Nội Ăn và Tiêu](https://docago.wordpress.com/2013/01/26/kieu-mien-luongdam-cao-ha-noi-an-va-tieu/)
|
|
[TTCh(ct): Văn Cao: Một thiên tài bị lưu đầy– Bài của Trần Mạnh Hảo](https://docago.wordpress.com/2013/01/26/ttchct-van-cao-mot-thien-tai-bi-luu-day-bai-cua-tran-manh-hao/)
Âm nhạc sang trọng bậc nhất nước Việt của ông còn sống mãi. Những bài hát rất hay,
rất quý phái cao sang đầy chất thánh ca của ông vẫn hằng tụng ca con người, tụng
ca Cái Đẹp, như một cứu cánh góp phần cứu chuộc dân tộc ta, đất nước ta đang có
cơ bị diệt vong bởi chính sự băng hoại của những tà thuyết phi nhân. Xin được gọi
ông bằng tên gọi thường nhật trìu mến nhất mà thế hệ đi sau ông vẫn hằng được gọi
thầm tên ông: ANH VĂN; như ngày xưa thi thoảng được hầu rượu ông nơi quán rượu
gần rạp xiếc. Vâng, anh Văn suốt một đời sống chết cũng chỉ vì hai chữ Nhân Văn
thiêng liêng, cao cả này mà thôi…*
“Trong âm nhạc, Văn Cao sang trọng như một
ông hoàng. Trên cánh đồng ca khúc, tôi như một đứa bé ước mơ mặt trời là con diều
giấy thả chơi. Âm nhạc của anh Văn là âm nhạc của thần tiên bay bổng. Tôi la đà
đi giữa cõi con người. Anh cứ bay và tôi cứ chìm khuất. Bay và chìm trong những
thân phận riêng tư…” – Trịnh Công Sơn.
Năm 2013 này là năm kỷ niệm 90 năm ngày sinh của thiên tài văn
nghệ Văn Cao – người đã tự lưu đầy mình vào vĩnh cửu bằng ba tài năng lớn: hội
họa, thi ca và âm nhạc. Văn Cao nhà cải cách tiền phong cả ba nghệ thuật: hội họa,
âm nhạc và thi ca. Bài này chỉ nói về kiếp nhạc của Văn Cao.
Không đợi khi xuân đến, tết về như dịp này, chúng tôi mới nghe lại
bản nhạc bất hủ: “Mùa xuân đầu tiên” Văn Cao khởi viết cuối
tháng 12-1975, hoàn thành trong dịp tết Bính Thìn năm 1976.
Đây là bài hát có số phận đặc biệt nhất trong cuộc đời sáng tác
của Văn Cao. Đây cũng là bài hát mang nhiều tâm trạng đối lập, hòa trộn nước với
lửa: vui ít, buồn nhiều, mừng ít, tủi nhiều, hoan ca ít, bi ca nhiều, tha thiết
ít, nghẹn ngào nhiều, bâng khuâng ít, đau đáu nhiều, tự sự ít, ai oán nhiều, mê
say ít, thở than nhiều, cứng cỏi ít, run run nhiều, da diết ít, nỉ non nhiều,
cười ít, khóc nhiều, sum họp ít, cô đơn nhiều, yêu thương ít, đau thương nhiều,
gặp gỡ ít, bơ vơ nhiều…
Hầu như tất cả các trạng thái tình cảm trái ngược nhau của con
người đều có trong bản nhạc kỳ lạ này: ai vui hát lên thì nghe vui, ai buồn hát
lên thấy buồn não ruột, ai đau khổ hát lên thấy một trời đau khổ, ai sầu thảm
hát lên thấy cả một thế giới sầu thảm đang đồng cảm cùng mình…
Nghe đi nghe lại bản nhạc này, ta thấy xuất hiện trong tâm trí
mình rất nhiều tâm trạng không thể dùng ngôn ngữ diễn đạt. Nếu bạn đã hoặc đang
đi qua bể khổ trần gian, nghe bản nhạc“Mùa xuân đầu tiên” bạn sẽ cảm
thương, nhờ nước mắt diễn đạt nỗi lòng mình.
Riêng lời bài hát đã là một bài thơ hay:
“Rồi dặt dìu mùa xuân theo én về
Mùa bình thường mùa vui nay đã về
mùa xuân mơ ước ấy đang đến đầu tiên
Với khói bay trên sông, gà đang gáy trưa bên sông
một trưa nắng cho bao tâm hồn.
Rồi dặt dìu mùa xuân theo én về
Người mẹ nhìn đàn con nay đã về
Mùa xuân mơ ước ấy đang đến đầu tiên
Nước mắt trên vai anh, giọt sưởi ấm đôi vai anh
Niềm vui phút giây như đang long lanh.
ôi giờ phút yêu quê hương làm sao trong xuân vui đầu tiên.
ôi giờ phút trong tay anh đầu tiên một cuộc đời êm ấm.
Từ đây người biết quê người
Từ đây người biết thương người
Từ đây người biết yêu người.
Giờ dặt dìu mùa xuân theo én về
Mùa bình thường, mùa vui nay đã về.
Mùa xuân mơ ước ấy xưa có về đâu
với khói bay trên sông, gà đang gáy trưa bên sông
một trưa nắng thôi hôm nay mênh mông.”
Rất nhiều chim én, nhiều nắng gió, có nước mắt vui gặp gỡ của
đàn con nay đã về, có cuộc đời êm ấm… nhưng sao hình ảnh “khói bay
trên sông, gà đang gáy trưa trên sông” lặp lại hai lần làm không gian
của “Mùa xuân đầu tiên” xa xôi, bơ thờ thế, xao xác thế, hoang
vắng thế, hiu quạnh thế, đơn độc có phần cô đơn thế? Chợt nhớ nỗi buồn thiếu
quê hương của Thôi Hiệu trong Hoàng Hạc lâu xưa, cũng một tiếng gà trưa Văn Cao
nay, một khói sóng trên sông xa Văn Cao nay, u hoài khôn xiết: “một
trưa nắng thôi hôm nay mênh mông”:
Nhật mộ hương quan hà xứ thị,
Yên ba giang thượng sử nhân sầu.
(Trời về chiều tối, tự hỏi quê nhà nơi đâu?
Trên sông khói tỏa, sóng gợn, khiến buồn lòng người!)
Chợt nhớ Lưu Trọng Lư “thời con nai vàng ngơ ngác” với
câu thơ tiền chiến xưa sao rất đồng cảm với nỗi vui não nùng Văn Cao nay: “Tiếng
gà trưa xao xác não nùng”.
Bài hát như một điệu valse bằng nước mắt; sự thướt tha, quý phái
của một giai điệu bi thương; sự sang trọng của ngậm ngùi, day dứt; sự lãng mạn
của một phiêu linh, xô dạt; sự mê đắm của một vu vơ; sự đoan trang của cái đẹp
lỡ thì; sự liêu trai của ngơ ngác, đìu hiu; sự dịu dàng của nỗi thương đau, xót
nhớ…
Chừng như đã mấy chục năm chiến tranh liên miên chưa từng có
xuân về? Chừng như gần hết cả đời người bận chuyện đấu tranh giai cấp giành giật
miếng ăn chưa từng thấy chim én báo xuân? Chừng như đã rất lâu rồi sự căm thù
trùm lên xã hội không còn ai biết thương người? Chừng như đã lâu lắm rồi ta tha
hương trên chính quê hương mình? Chừng như suốt mấy cuộc chém giết kinh hoàng mạo
danh cách mạng, không còn ai biết yêu con người? Chừng như mấy mươi năm rồi con
người đã quên mình còn nước mắt? Chừng như lâu rồi tâm hồn người không được sưởi
nắng mùa xuân?
Và chừng như lâu lắm rồi Văn Cao quên không còn nhớ mình từng là
nhạc sĩ lãng mạn đã có cả chục ca khúc vào hàng kiệt tác? Chừng như cây đàn
piano cũ kỹ do Hội nhạc sĩ Việt Nam cho Văn Cao thuê mỗi tháng 07 đồng, (thuê
căn gác chật hẹp cũ kỹ 108 Yết Kiêu 15 đồng) đã bị thời gian phủ bụi đầy rêu mốc?
Chừng như đôi tai Văn Cao đã bị súng đạn thời cuộc, sự hò hét xướng ca hò vè phục
vụ chính trị một thời làm ù đặc, khi tất cả các kiệt tác âm nhạc của ông đều bị
chế độ Việt Nam dân chủ cộng hòa (Miền Bắc) cấm hát, trừ bài quốc ca (kể cả thơ
Văn Cao cũng bị cấm)?
Và chừng như toàn bộ vết thương cuộc đời Văn Cao, vết thương cuộc
đời dân tộc, bỗng mượn ngón tay ông mà nhỏ xuống cây đàn piano những giọt nước
mắt giai điệu, khiến những vết thương chợt mở miệng ca hát: “Mùa xuân đầu
tiên”
Chừng như nỗi niềm ngày 30 tháng tư năm 1975: “có một
triệu người Việt Nam vui thì cũng có một triệu người Việt Nam buồn” (lời
ông cựu thủ tướng Võ Văn Kiệt) đã hiện ra nơi bài hát: “Mùa xuân đầu
tiên” của Văn Cao? Trong bài hát ấy, kỳ lạ thay, tôi nghe có một nửa
nước vui thắng trận trào nước mắt và một nửa nước buồn thua trận cũng trào nước
mắt, chợt ôm chầm lấy nhau mà quằn quại, mà dằn vặt giằng xé nhau, cười khóc mếu
máo bầm dập nhau, nên vui ấy sao buồn hiu hắt thế, lênh đênh phiêu bạt thế, nức
nở nghẹn ngào thế?
Có lẽ, chính vì những điều trên mà kiệt tác “Mùa xuân đầu
tiên” của Văn Cao sau khi được báo“Sài Gòn giải phóng” in
trước tết Bính Thìn: 01-01-1976, được hát trên Đài Tiếng nói Việt Nam mấy lần
liền bị cấm suốt 24 năm (1976-2000). Sinh thời, Văn Cao không được nghe, được
nhìn thấy đứa con tinh thần lớn lao này của mình được trình diễn. Sau khi ông mất
(1995) 05 năm,“Mùa xuân đầu tiên” mới ra khỏi nhà tù kiểm duyệt của
chế độ.
Xin quý bạn đọc hãy nghe nhà thơ, họa sĩ Văn Thao, con trai trưởng
của nhạc sĩ Văn Cao kể sơ qua về sự ra đời của bài hát này:
“Sau khi bài “Tiến về Hà Nội” ra
đời cuối năm 1949, bố bị đưa ra kiểm điểm và bị phê phán khắp nơi. Từ đó bố đã
thề, sẽ không sáng tác ca khúc chính trị nữa… Nhưng rồi những năm tháng sau
này đôi lúc hứng khởi bố vẫn sáng tác. Vẫn biết có sáng tác ra cũng chẳng được
dàn dựng…
Tôi còn lưu giữ được một số tác phẩm của
ông sáng tác sau này nên tôi hiểu những điều ông nói. Giá như ông không bị rơi
vào cái nạn “Nhân văn” và bị “vô hiệu hoá” mất 30 năm thì
tôi chắc rằng ông sẽ còn sáng tác được thêm nhiều tác phẩm cho nền âm nhạc Việt
Nam.
Những ngày tháng sau đó, căn gác nhỏ nhà
Văn Cao không lúc nào ngớt khách. Những khuôn mặt bừng sáng. Những nụ cười rạng
rỡ. Những giọt nước mắt sung sướng bên những ly rượu tràn đầy và có cả những
khuôn mặt, một thời không dám bước chân đến căn gác nhỏ này vì sợ “bị vỗ vai”.
Văn Cao đã sáng tác xong ca khúc MÙA XUÂN ĐẦU
TIÊN vào đúng dịp tết Bính Thìn.” – Trích bài “Văn Cao với ca khúc “Mùa xuân đầu tiên” của Văn Thao in
trên “Tạp chí Sông Hương” số 179-180
Văn Thao tiết lộ tiếp rằng, bài hát bị cấm ở Việt Nam nhưng bên
nước Liên Xô người ta lại dịch sang tiếng Nga, phát trên Đài phát thanh
Matxcova:
“Nhưng cũng thật bất ngờ (không hiểu bằng
con đường nào), trong cái năm 1976 ấy MÙA XUÂN ĐẦU TIÊN đã được in ở nước Nga
và được Liên Xô trả nhuận bút cho tác giả 100 Rúp. Văn Cao phải viết giấy uỷ
quyền qua sứ quán để con gái ông đang học bên đó lĩnh hộ. Ông bảo con gái: “Con
cứ lấy mà tiêu, ở nước mình bao lâu nay bố có được biết đến đồng nhuận bút tác
phẩm nào đâu.”
Qua tiết lộ trên của anh Văn Thao, con trưởng nhạc sĩ thì nhà
ông Văn Cao trên căn gác nhỏ 108 Yết Kiêu suốt một thời luôn luôn có công an ngầm
canh gác, ai đến đều “bị vỗ vai” hỏi tên tuổi, xem đến nhà tên
phản động “Nhân Văn” làm gì? Người viết bài này sau năm 1975
có lần đến thăm nhạc sĩ Văn Cao để cho ông mượn cuốn tiểu thuyết vĩ đại: “Giờ
thứ 25” của văn hào Romania Constantin Virgil Gheorghiu (1916-1992)
mang ra từ Sài Gòn như đã hứa, cũng đã từng bị công an mật “vỗ vai” hỏi
đi đâu? Bèn bảo: đi phỏng vấn tác giả “Quốc ca” viết bài in báo cũng bị cấm à?
Người “vỗ vai” hất đầu cộc lộc: “Vào đi”.
Người ta đã cầm giữ Văn Cao như một tù nhân lương tâm bị giam lỏng,
một thứ nhà tù tại chỗ, nhà tù nhân dân kiểu xã hội chủ nghĩa. Rằng Văn Cao bị
vô hiệu hóa suốt 30 năm vì tội Nhân Văn – Giai Phẩm. Rằng suốt 30 năm ấy, nhạc
sĩ Văn Cao sống rất nghèo khổ, “bố có được biết đến đồng nhuận bút tác
phẩm nào đâu”.
Chúng ta lại được nghe người con trai thứ của nhạc sĩ Văn Cao,
nhà thơ Nghiêm Bằng kể sơ qua về sự ra đời của “Mùa xuân đầu tiên”:
“Đó là một đêm vào giữa tháng 12-1975.
Chúng tôi đang sống với cha mẹ trong ngôi nhà số 108 Yết Kiêu. Mùa đông Hà Nội
rét tê tái. Cha tôi đã từ lâu rồi không đàn. Vậy mà trong đêm ấy, tôi nghe có
tiếng chân nhè nhẹ lần từng bước từ phòng trong ra gần chiếc đàn piano – đối diện
với chiếc đi văng tôi đang ngủ.
Một giai điệu khe khẽ vang lên, nó được đàn
bởi một bàn tay phải. Cũng phải nói thêm là cha tôi đã đàn trên chiếc đàn vốn
được Hội Nhạc sĩ VN cho thuê lại với giá 7 đồng rưỡi một tháng (lương tôi hồi
đó là 63 đồng, còn tiền thuê nhà là 15 đồng); từ ngày kỷ niệm 30 năm Tiến quân
ca (1974), chiếc đàn mới được tặng hẳn cho cha tôi thì cha lại rất ít có dịp
dùng đến.
Bài hát đã được báo Sài Gòn Giải Phóng số
năm mới 1-1-1976 in trang trọng ở bìa 4 và thu thanh ngay sau đó, được phát
trên sóng Đài Tiếng nói Việt Nam, nếu tôi không nhầm thì do ca sĩ Trần Khánh và
đoàn ca nhạc Đài Tiếng nói Việt Nam trình bày. Bài hát được phát khoảng mươi lần
trong chừng một tháng (hồi ấy ca khúc được truyền bá chủ yếu qua sóng phát
thanh), rồi không hiểu sao lặng lẽ chìm đi, như thể bị quên lãng.
Như mọi lần, trong suốt mấy chục năm, cha
không tỏ ra bực bội gì, chỉ hơi buồn thôi. Cha tôi nói chắc chắn bài hát sẽ có
ngày được hát lại và mọi người sẽ yêu nó. Và như mọi lần, cha tôi lại đúng. Chỉ
có điều lúc đó cha tôi không còn nữa. Khi bài hát lần đầu tiên được phát trên
sóng truyền hình Việt Nam năm 2000, cha tôi đã mất được năm năm.” – Nhà thơ NGHIÊM BẰNG – THU HÀ ghi
Nhà văn Vũ Thư Hiên, trong tác phẩm “Đêm giữa ban ngày”,
kể lại lời Văn Cao nói với ông về Tố Hữu hay Trường Chính chủ trương đánh “Nhân
Văn”, kể lại chuyện ông lãnh tụ Trường Chinh cho gọi Nguyễn Tuân và Văn Cao
lên cảnh cáo sau vụ “Nhân Văn – Giai Phẩm” < *1 *> (xem
thú thích dưới bài)
Xuân Diệu đấu tố Văn Cao là trùm phản động, là đầu sỏ chống cộng
< *2*> (xem chú thích cuối bài)
Với tất cả tội trạng tày trời do Xuân Diệu đấu tố Văn Cao công khai
trên báo chí, tội của Văn Cao có khi còn to hơn tội của bà nhà văn Thụy An và
ông Nguyễn Hữu Đang (cùng bị án 15 năm tù giam, 05 năm quản thúc vì hai người
này bị cho là đầu sỏ gây ra vụ án chống đảng“Nhân văn – giai phẩm”). Sở
dĩ Văn Cao thoát tù mọt gông vì ông chính là tác giả Quốc ca.
Ngay sau vụ “Nhân Văn”, nhà nước cộng sản tính lấy một
bài hát “Cách mạng tiến quân” của Đỗ Nhuận làm bài quốc ca,
thay bài “Tiến quân ca” của Văn Cao nhưng việc không thành. Mấy
năm sau, năm 1981 nhà nước mở cuộc thi quốc ca trong suốt hai năm, quyết thay
bài hát của tên phản động đang bất đắc dĩ dùng làm quốc ca; nhưng mấy trăm bài
dự thi thay đổi quốc ca, không bài nào được chọn (vì quá tẻ nhạt) để thay thế
bài ca lịch sử của Văn Cao.
Nếu không có bài quốc ca che chắn, có lẽ Văn Cao có thể đã chết
trong tù Cộng sản? Một Văn Cao mềm mỏng, nồng nàn, say đắm, lãng mạn tận cùng
(với các ca khúc bất diệt: “Buồn tàn thu”, “Suối mơ”, “Bến xuân”,
“Trương Chi”, “Thiên Thai”..) trong một Văn Cao tỉnh bơ, quyết liệt, lạnh
băng, thần kinh thép, thậm chí dữ dằn, sắt máu: “thề ăn gan uống máu
quân thù”… “đường ta đi xây xác quân thù”… đến cùng tận khi một mình một
xe đạp, đến tiệm hút thuốc phiện ở Hải Phòng, dương khẩu súng lục số 7165 của tổ
chức (do Nguyễn Đình Thi trao) nhắm thẳng vào đầu Đỗ Đức Phin (bị Việt Minh cho
là tay sai của Nhật) tuyên án từng lời đanh thép: tao bắn mày vì mày là Việt
gian tay sai giặc Nhật! Đoạn, Văn Cao bóp cò súng cái đoàng, đầu Đỗ Đức Phin nức
toác, tóe máu; rồi ông thủng thẳng nhét súng vào thắt lưng, đủng đỉnh đạp xe đi
như đang dạo mát…
Sau này, cả cuộc đời còn lại, Văn Cao vô cùng ân hận vì đã bắn
chết một con người là Đỗ Đức Phin. Đến nỗi, sự sám hối quằn quại khôn xiết này
đã khiến ông không còn dám gõ lên piano những giai điệu lãng mạn tuyệt đẹp thuở
ban đầu kiểu “Suối mơ”, “Bến xuân”… nữa; vì ông có cảm giác tay
mình còn nhuốm máu đồng loại. Thế mà, có những kẻ vô lương tâm, can dự vào việc
giết chết hàng chục triệu đồng bào vô tội của mình mà vẫn vênh mặt tự hào, chẳng
một chút ăn năn sám hối!
Nghe nói Văn Cao còn bắn sẩy (bắn hụt) hai mật thám Nhật tại Hà
Nội là Cung Đình Vạn và Võ Văn Cẩm (không biết có phải vì ông căm thù quân Nhật
từng giết bố vợ mình là cụ Nghiêm Xuân Huyến – một chủ báo, chủ xuất bản lớn Hà
Nội từng bị Nhật thủ tiêu trong tù?). Một con người như thế không dễ gì thỏa hiệp,
đầu hàng, thà chết cho điều mình tin yêu hơn là phải sống như một chiếc bóng
trong suốt hơn ba mươi năm bị giam lỏng trong án tù thả rông:“Nhân văn –
Giai phẩm”…
Có lần, Văn Cao kể cho người viết bài này (trong một bàn rượu
đơn sơ “cuốc lủi”, lạc rang, đậu phụ mắm tôm, với bạn tâm giao: nhà
văn Mạc Phi, nhà văn Sơn Tùng…) rằng: “Sau vụ Nhân Văn, anh em “chống
đảng” chúng tôi, ngoài mấy người bị án tù 15 năm, tất cả đều bị đi cải tạo lao
động trên Tây Bắc. Trong chặng đường đi đày trên tàu hỏa, dù tôi đang đau dạ
dày nặng sắp chết vẫn bị điệu đi, mấy lần tôi đã toan nhảy xuống đường tự tử
khi tàu chạy, nhưng hình bóng đàn con lóe lên trong đầu như ánh chớp, hình bóng
bà Băng (bà Nghiêm Thúy Băng – phu nhân nhạc sĩ) còng lưng nuôi đàn con bơ vơ mất
bố, tôi liền bỏ ý định tự sát để tiếp tục sống hèn mà trở về nuôi con…”
Có lẽ men “cuốc lủi” làm Văn Cao cảm động, tay
ông run run, kể tiếp: “Thảm nhất là khi ở nơi cải tạo lao động, đến bữa
ăn, cứ thấy mình ngồi bàn nào là anh em (cùng bị đi đày lao động) lại tìm sang
bàn khác ngồi, không ai chịu ngồi cùng bàn ăn với kẻ đầu sỏ Nhân Văn, đến nỗi
chị nuôi trại đi đày phải xẻ một suất cơm ôi cá thối cho tôi ngồi một mình một
bóng mà ăn cho khỏi chết đói chứ nào có ngon lành gì…”
Ngày 30 tháng tư 1975, ngày kết thúc 30 năm chiến tranh, theo mấy
người con và mấy người bạn thân của nhạc sĩ kể lại, Văn Cao im lặng không nói
gì, không reo mừng hò hét vỗ tay vỗ chân rầm rập trong hàng nghìn ca khúc khẩu
hiệu điếc tai như phần lớn đồng nghiệp đã hét. Có lẽ, ông nghĩ rằng, nhờ chiến
thắng này mà có thể thân phận “tù tại ngoại” của ông cũng sẽ
được giải phóng, thoát án giam lỏng nhân văn chăng?
Dồn nén khát vọng tự do mấy chục năm, dồn nén khát vọng hòa bình
mấy chục năm, dồn nén khát vọng mùa xuân mấy chục năm, dồn nén khát vọng thoát
khỏi “nhà giam tư nhân” mấy chục năm, dồn nén khổ đau buồn hận
mấy chục năm, dồn nén oan ức bị chà đạp mấy chục năm, chợt một sáng cuối đông,
đầu xuân năm 1976, vỡ òa cảm xúc, vỡ òa nước mắt nhỏ giọt yêu thương, nhỏ giọt
mật đắng nghẹn ngào lên từng phím đàn thành giai điệu Văn Cao “Mùa xuân
đầu tiên” chăng?
Thành ra, “Mùa xuân đầu tiên” chính là lời reo
vui của đắng cay, niềm rưng rưng kiếp nạn giải thoát, nỗi hoan ca ngục tù gặp nắng
gió mênh mông…?
Xin xem thêm tài liệu tổng kết vụ án “Nhân Văn – Giai Phẩm” (NVGP)
của đại tá công an A 25 Thái Kế Toại đã in công khai trên rất nhiều trang mạng,
để thấy thân phận của Văn Cao suốt ba mươi năm dưới chế độ “ưu việt gấp triệu lần
tư bản” thê thảm là dường nào < *3 *> (xem chú thích cuối bài)
Qua lời tự thú của vị đại tá công an phụ trách theo dõi văn hóa
văn nghệ trên, ta thấy số phận kẻ trọng tội NVGP bị lưu đày trong chính căn phòng
mình, trên chính quê hương mình của Văn Cao và các bạn hữu NVGP của ông hầu như
đã bị tước quyền công dân, tước hết quyền sáng tạo nghệ thuật, bị “giam
tại nhà”, bị đấu tố, bị làm nhục, bị cải tạo lao động hà khắc; không khác mấy
so với những kẻ thua trận Việt Nam cộng hòa bị tù tội trong danh phận học tập cải
tạo sau năm 1975…
Không thấu hiểu hoàn cảnh sống bị chà đạp, bị lăng nhục, vùi dập,
bị đói khổ, bị mất hết tự do nơi Văn Cao suốt ba mươi năm, chúng ta sẽ không cảm
nhận được hết nỗi vui của người tù vừa tìm thấy một khe hở gió nắng, được vụt
lóe với khói trên sông, với tiếng gà trưa hiu quạnh trong nỗi đau nghẹn
ngào “Mùa xuân đầu tiên” này…
Chính nỗi đau buồn kia đã đẩy Văn Cao tới chân tường của cô đơn,
lưu đày ông vào ly rượu và khói thuốc. Chứng nghiện rượu đã giúp Văn Cao phần
nào quên đi thực tại thê thảm, giúp ông có nghị lực để sống qua thời thương
khó. Nhiều đêm, không ngủ được, thức khuya để tìm ảo giác trong men rượu, thấy
bóng mình in trên tường, Văn Cao chợt rùng mình hoảng sợ, ngỡ là công an mật nửa
đêm xuyên tường đến hỏi cung ông, suýt nữa làm ông co cẳng ù té chạy…
Suốt một đời Văn Cao không chạy thoát khỏi bóng mình, không
thoát khỏi kiếp lưu đầy thiên bẩm của một nghệ sĩ lớn mà thời đại dường như
không đủ chỗ cho mình tỏa bóng. Đành thu bóng lại như con mèo nghệ thuật nằm cuộn
tròn trong đống tro tàn cải tạo tại gia mà ăn năn hối cải về tội chống đảng của
mình.
Đâu rồi chàng trai Văn Cao yêu đời, yêu người, tự do tự tại,
thanh bình, phiêu lãng miền thiên giới, thần tiên sống lẫn con người, lãng mạn
tới tận cùng chân trời góc bể trong những ca khúc tiền chiến tuyệt tác? Xin
cùng nghe lại bản nhạc đầu tay tuyệt diệu của trang thiếu niên 16 tuổi, và xem
lại lời của ca từ “Buồn tàn thu”:
Ai lướt đi ngoài sương gió,
Không dừng chân đến em bẽ bàng,
Ôi vừa thoáng nghe em mơ ngay bước chân chàng,
Từ từ xa đường vắng.
Đêm mùa thu chết, nghe mùa đang rớt rơi theo lá vàng.
Em ngồi đan áo lòng buồn vương vấn, em thương nhớ chàng.
Người ơi còn biết em nhớ mong,
Tình xưa còn đó xa xôi lòng.
Nhờ bóng chim uyên, nhờ gió đưa duyên
Chim với gió bay về, chàng quên hết lời thề.
Áo đan hết rồi, cố quên dáng người,
Chàng ngày nào tìm đến?
Còn nhớ đêm xưa kề má say sưa
Nhưng năm tháng qua dần, mùa thu chết bao lần.
Thôi tình em đấy, như mùa thu chết rơi theo lá vàng.
“Buồn tàn thu” một nỗi buồn đẹp,
trong veo dù tình em tưởng “chết rơi theo lá vàng”. Cái buồn của
tình yêu “em thương nhớ chàng” Văn Cao kết hợp hồn nhạc ngũ
cung với chất khải huyền Thánh ca Thiên Chúa giáo rất cổ thi; như người chinh
phụ nhớ chinh phu “Chinh phụ ngâm”Đặng Trần Côn – Đoàn Thị Điểm,
như thần thiếp nhớ quân vương “Cung oán ngâm khúc”Nguyễn Gia Thiều,
Kiều nhớ Thúc Sinh trong mùa thu chết “Rừng phong thu đã nhuốm màu quan
san” Nguyễn Du thuở lục bát “người lên ngựa, kẻ chia bào” của “bụi
hồng dặm cuốn chinh an”…
Cái buồn của con người gặp cái buồn của trời đất, rất “mang
mang thiên cổ sầu” Văn Cao. Chàng thiếu niên 16 tuổi đã ký thác đời
mình trong vàng thu lá chết, lấy lá vàng mùa thu làm chiếc diều của của nghệ
thuật muôn đời siêu thoát. Chàng tự lưu đày mình vào mùa thu một cách tự nguyện.
Chàng chết đuối theo vàng thu chìm nghỉm để bất tử trong giai điệu du dương,
sang trọng, như danh họa Nga gốc Do Thái Levitan phó linh hồn cho mùa thu Nga
vĩnh cửu sơn dầu…
Ngay từ 16 tuổi, bằng sự lãng mạn tận cùng qua “Buồn tàn
thu”, Văn Cao đã sung sướng được đắm chìm vào vương quốc Cái – Đẹp. Chàng dùng
nỗi buồn làm rượu, làm lương thực hằng sống nuôi dưỡng những giai điệu du dương
lãng mạn đẹp nhất của nền tân nhạc Việt Nam thuở ban đầu trong năm kiệt tác vô
song: “Buồn tàn thu”, “Suối mơ”, “Bến xuân” (lời Phạm
Duy) “Trương Chi” và “Thiên Thai”…
Dường như năm bản nhạc lãng mạn trên là năm bản thánh ca của tâm
hồn con người, đưa ta thoát mọi phàm tục để được thánh hóa, được thăng hoa tới
muôn vàn mê đắm, thoát khỏi hận thù mà bất tử với thương yêu? Bản tình ca của nỗi
buồn, của Cái – Đẹp ban sơ được hát lên cùng thiên giới thiêng liêng niềm hoài
niệm trần thế; nơi suối nguồn róc rách mê ly chảy ra từ năm dòng kẻ nhạc Văn
Cao, theo giai điệu thiên thần réo rắt thanh tao kia mà rót vào hồn ta hơi thở
đất trời, rót vào tai ta chất men say của niềm ham sống, của tin yêu và hoài vọng.
Âm nhạc Văn Cao nâng cánh con người bay lên cõi đẹp, cõi mê, cõi thần tiên, cõi
hằng sống là vì thế chăng?
Chừng như Văn Cao đã ngầm ký gửi thân phận mình vào hai ca khúc
lãng mạn một cách siêu nhiên có phần kỳ bí, huyền nhiệm: “Thiên thai” và “Trương
Chi”, vừa mang phong cách cao sang, nền nã, cổ điển của nghệ thuật Apollon
– thần ánh sáng và thi ca, vừa mang phong cách ma mị, xuất thần, cuồng si của
nghệ thuật Dionysos – thần rượu nho (theo quan niệm về bi kịch Hy Lạp của Nietzsche)?
Văn Cao, ngay từ độ đôi mươi, đã tự đày ải mình lên miền thiên
giới trong đại kiệt tác “Thiên Thai”. Cuộc nhập “Thiên
Thai” ấy không chỉ có hai chàng Lưu Nguyễn mà thực ra đã có ba chàng:
người tham gia khí muộn vụ thiên hành lên cõi tiên ấy chính là Văn Cao:
Tiếng ai hát chiều nay vang lừng trên sóng
Nhớ Lưu Nguyễn ngày xưa lạc tới Đào Nguyên
Kià đường lên tiên, kìa nguồn hương duyên
theo gió tiếng đàn xao xuyến
Phím tơ lưu luyến, mấy cung u huyền
Mấy cung trìu mến như nước reo mạn thuyền
Âm ba thoáng rung cánh đào rơi
Nao nao bầu sương khói phủ quanh trời
Lênh đênh dưới hoa chiếc thuyền lan
Quê hương dần xa lấp núi ngàn
Bâng khuâng chèo khua nước Ngọc Tuyền
Ai hát trên bờ Đào Nguyên
Thiên Thai chốn đây Hoa Xuân chưa gặp Bướm
trần gian
Có một mùa đào dòng ngày tháng chưa tàn qua một lần
Thiên Tiên chúng em xin dâng hai chàng trái đào thơm
Khúc nghê thường này đều cùng múa vui bầy tiên theo đàn
Đèn soi trăng êm nhạc lắng tiếng quyên
đây đó nỗi lòng mong nhớ
Này khúc bồng lai
là cả một thiên thu trong tiếng đàn chơi vơi
Đàn xui ai quên đời dương thế
Đàn non tiên đàn khao khát khúc tình duyên
Thiên Thai! Ánh trăng xanh mơ tan thành suối
trần gian
Ái ân thiên tiên em ngờ phút mê cuồng có một lần
Gió hắt trầm tiếng ca tiếng phách ròn lắng
xa
Nhắc chi ngày xưa đó đến se buồn lòng ta
Đào Nguyên trước Lưu Nguyễn quên trần hoàn
Cùng bầy tiên đàn ca bao năm
Nhớ quê chiều nào xa khơi Chắc không đường về
Tiên nữ ơi!
Đào Nguyên trước Lưu Nguyễn khi trở về
Tìm Đào Nguyên, Đào Nguyên nơi nao?
Những khi chiều tà trăng lên
Tiếng ca còn rền trên cõi tiên
Văn Cao và hai chàng Lưu Nguyễn đã nhập “Thiên Thai” nghệ
thuật. Nơi đó, Cái Đẹp chính là tiên nữ, khởi nguồn mọi xúc cảm hồn người. Nghệ
thuật, nói cho cùng KHÔNG VỊ BẤT CỨ ĐIỀU GÌ, vì nó là cái chân thiện mỹ đã được
thánh hóa, được đóng dấu thiên giới cao sang. Tột cùng của nghệ thuật là sự
thoát tục, sự thăng hoa con người lên những thế giới khác, tâm hồn khác, rung động
khác, mê ly khác, ảo diệu khác… do con đò của tưởng tượng chở ta sang bờ bên
kia của sự thật, bờ bên kia của thế giới.
Những giai điệu thần tiên mê ly hết mực Văn Cao đã đưa hồn ta du
nhập cùng ba chàng lãng tử Lưu – Nguyễn – Văn vào cõi trời. Thiên Thai ấy, tiên
nữ ấy, nghê thường ấy hóa ra không ở đâu xa, lại ở chính nơi hồn ta khi được âm
nhạc thiên tài Văn Cao đánh thức…
Văn Cao hóa thân vào bi kịch nghệ thuật Trương Chi, hay chính hồn
chàng Trương Chi đã ám lấy cuộc đời Văn Cao trong một ca khúc hay đến rợn người,
hay đến ngờ có ma trong giai điệu du dương chìm lắng, thê lương, rờn rợn liêu
trai, khuya khoắt ngồi nghe một mình có thể nổi da gà:
Một chiều xưa trăng nước chưa thành thơ
Trầm trầm không gian mới rung thành tơ
Vương vất heo may hoa yến mong chờ
Ôi, tiếng cầm ca thu tới bao giờ.
Lòng chiều bơ vơ lúc thu vừa sang,
Chập chùng đêm khuya thức ai phòng loan
Một cánh chim rơi trong khúc nhạc vàng
Đây đó từng song the hé đợi đàn.
Tây hiên Mỵ Nương khi nghe tiếng ngân
Hò khoan mơ bóng con đò trôi
Giai nhân cười nép trăng sáng lả lơi, lả lơi bên trời
Anh Trương Chi
Tiếng hát vọng ngàn xưa còn rung,
Anh thương nhớ.
Oán trách cuộc từ ly não nùng.
Đò trăng cắm giữa sông vắng.
Gió đưa câu ca về đâu?
Nhìn xuống đáy nước sông sâu.
Thuyền anh đã chìm đâu!
Từng khúc nhạc xa vời
Trong đêm khuya dìu dặt tiếng tơ rơi.
Sương thu vừa buông xuống
Bóng cây ven bờ xa mờ xóa dòng sông
Ai qua bến giang đầu tha thiết,
Nghe sông than mối tình Trương Chi
Dâng úa trăng khi về khuya,
Bao tiếng ca ru mùa thu.
Ngoài song mưa rơi trên bao cung đàn
Còn nghe như ai nức nở và than,
Trầm vút tiếng gió mưa
Cùng với tiếng nước róc rách ai có buồn chăng?
Lòng bâng khuâng theo mưa đưa canh tàn
Về phương xa ai nức nở và than,
Cùng với tiếng gió vương,
Nhìn thấy ngấn nước lấp lánh in bóng đò xưa.
Đò ơi! Đêm nay dòng sông Thương dâng cao
Mà ai hát dưới trăng ngà
Ngồi đây ta gõ ván thuyền,
Ta ca trái đất còn riêng ta.
Đàn đêm thâu
Trách ai khinh nghèo quên nhau,
Đôi lứa bên giang đầu.
Người ra đi với cuộc phân ly,
Đâu bóng thuyền Trương Chi?
Bi kịch Trương Chi chính là bi kịch của nghệ thuật, bi kịch cuộc
đời, hơn nữa là bi kịch của thiên tài và thời đại, bi kịch của Văn Cao và chế độ…
Hình như Văn Cao đã đổi vai cho chàng ca sĩ thiên tài Trương Chi trong câu chuyện
cổ diễm tình, được kể lại bằng hồn Văn Cao với giai điệu bi ca, khốc ca, hú ca,
Mỵ Nương ca?
Hồn Trương Chi u uẩn, u u trong gió sương vương vấn trên sông,
đêm đêm đã lấy đi hết nước mắt nàng Mỵ nương ân hận nghìn đời. Nay hồn ấy, tình
đơn phương yêu đến chết ấy lại nhập vào hồn Văn Cao với giai điệu sầu thương, nức
nở, lấy đi bao giọt khóc của người nghe nhạc hôm nay.
Thương thay chàng Trương Chi Văn Cao đã dâng hiến cả tâm hồn và
thân xác mình cho tình yêu con người, cho tình yêu thời đại, yêu đến nỗi cuồng
điên kiểu Xuân Diệu: “Hỡi xuân hồng ta muốn cắn vào ngươi” nhưng
đã bị thời đại đáp lại bằng “cú đớp chính trị” Nhân Văn Giai Phẩm tàn mạt cả một
đời.
Nàng Mỵ Nương cuộc đời, nàng Mỵ Nương thời đại không chấp nhận
tình yêu đơn phương tận hiến ấy, yêu và ca hát như con ve tới chết cho nàng, vì
nàng, một tình yêu phi điều kiện, phi chính trị. Cũng như Trương Chi, Văn Cao
đã bị nàng Mỵ Nương – Thời đại phụ tình, hớp hết hồn chàng, rút hết gan ruột
chàng trong các ca khúc kháng chiến bất hủ: “Trường ca Sông Lô”,
trong “Tiến quân ca”, trong “Làng tôi”, trong “Tiến
vế Hà Nội”, trong “Ngày mùa”… ăn ốc đổ vỏ, rồi nhốt chàng vào mật
thất cô đơn như một huyệt mộ của tự do trá hình có tên là căn gác chật hẹp 108
Yết Kiêu, Hà Nội, thuê 15 đồng một tháng (ở tù tại gia mà phải thuê a?)…
Trương Chi đã yêu, đã chết cho mối tình lý tưởng đơn phương,
thân xác tan vào sông nước và hồn hóa thành đá quý làm chén ngọc cho Mỵ Nương
gieo nước mắt thương tình thành sông. Văn Cao không ném thân xác mình vào cát bụi
để được chết vì yêu như Trương Chi; nhưng linh hồn ông, âm nhạc ông đã đang và
mãi mãi sẽ được người đời yêu thương đón nhận. Hồn Văn Cao còn hát mãi tiếng
tuyệt vời Trương Chi trên dòng sông âm nhạc, nơi sẽ có hàng nghìn Mỵ Nương xinh
đẹp mong ước chàng sống lại để hậu thế được yêu chàng như lời thơ R. Tagore vẽ
hộ tình yêu mai sau dành cho chàng Trương Chi – Văn Cao:
“Nàng ơi / tất nhiên là nàng sẽ ra đời /
trong một thế kỷ nào đó / xin nàng tha thứ cho / nếu quả vì tôi kiêu hãnh / vẽ
dáng nàng đang đọc thơ tôi / khi trăng rọi im lìm qua khe chữ / tôi biết đêm
nay / dưới trăng mờ / nàng thắp đèn chờ / dù nàng biết chẳng bao giờ nhà thơ
(nhạc sĩ – chua thêm TMH) đến nữa …” (bản dịch từ tiếng Anh của Cao Huy Đỉnh)
Tiền bối Văn Cao ơi!
Âm nhạc sang trọng bậc nhất nước Việt của ông còn sống mãi. Những
bài hát rất hay, rất quý phái cao sang đầy chất thánh ca của ông vẫn hằng tụng
ca con người, tụng ca Cái Đẹp, như một cứu cánh góp phần cứu chuộc dân tộc ta,
đất nước ta đang có cơ bị diệt vong bởi chính sự băng hoại của những tà thuyết
phi nhân. Xin được gọi ông bằng tên gọi thường nhật trìu mến nhất mà thế hệ đi
sau ông vẫn hằng được gọi thầm tên ông: ANH VĂN; như ngày xưa thi thoảng được hầu
rượu ông nơi quán rượu gần rạp xiếc. Vâng, anh Văn suốt một đời sống chết cũng
chỉ vì hai chữ Nhân Văn thiêng liêng, cao cả này mà thôi…
Sài Gòn ngày 23-01-2013
Trần Mạnh Hảo


text:
Trang Nhà Đối Thoại
Kính thông báo,
Sau một thời gian làm việc, Đối Thọai đã thu hồi tòan bộ các địa chỉ bị phá họai.
Địa chỉ hiện thời của Đối Thọai là www.doithoaionline.com
Email: webdoithoai@gmail.com
***
Các địa chỉ khác cũng như các blog hiện có được dùng để hổ trợ khi Đối Thọai bị tấn công.
Nếu không truy cập được www.doithoaionline.com vì bị phá họai, kính mời độc giả vào các địa chỉ sau đây
1. doithoaionline2.blogspot.com
2. doithoaionline.wordpress.com
3. doithoaionline.info
4. doi-thoai.com
5. doithoaionline.org
6.doithoaionline.net
Riêng địa chỉ www.doi-thoai.com chúng tôi đang dùng để lưu trữ tài liệu cần thiết
Các thân hữu Đối thọai hiện hứa hẹn tạo dựng thêm 10 blog khác để hổ trợ Đối Thọai. Hy vọng với phương cách này chúng tôi có thể đối đầu với một cuộc chiến không cân sức
Xin ghi email của quý vị, các bài mới sẽ được gởi thẳng tới email.
Join 129 other followers
BBC
Filed under: BBC |
Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:
Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com ( Đăng xuất / Thay đổi )
Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter ( Đăng xuất / Thay đổi )
Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook ( Đăng xuất / Thay đổi )
Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ ( Đăng xuất / Thay đổi )
Connecting to %s
Notify me of new comments via email.
Thông báo cho tôi bằng email khi có bài đăng mới.
Nghe các chương trình phát thanh
RFA 18.10.17 0630
RFA 17.10.17 2100
VOA 18.10.17 0430
VOA 17.10.17 2200
RFI 17.10.17 2100
Blog tại WordPress.com. WP Designer.
Trả lời

markdown:
Trang Nhà Đối Thoại
Kính thông báo,
Sau một thời gian làm việc, Đối Thọai đã thu hồi tòan bộ các địa chỉ bị phá họai.
Địa chỉ hiện thời của Đối Thọai là www.doithoaionline.com
Email: webdoithoai@gmail.com
***
Các địa chỉ khác cũng như các blog hiện có được dùng để hổ trợ khi Đối Thọai bị tấn công.
Nếu không truy cập được www.doithoaionline.com vì bị phá họai, kính mời độc giả vào các địa chỉ sau đây
1. doithoaionline2.blogspot.com
2. doithoaionline.wordpress.com
3. doithoaionline.info
4. doi-thoai.com
5. doithoaionline.org
6.doithoaionline.net
Riêng địa chỉ www.doi-thoai.com chúng tôi đang dùng để lưu trữ tài liệu cần thiết
Các thân hữu Đối thọai hiện hứa hẹn tạo dựng thêm 10 blog khác để hổ trợ Đối Thọai. Hy vọng với phương cách này chúng tôi có thể đối đầu với một cuộc chiến không cân sức
Xin ghi email của quý vị, các bài mới sẽ được gởi thẳng tới email.
Join 129 other followers
BBC
Filed under: BBC |
Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:
Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com ( Đăng xuất / Thay đổi )
Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter ( Đăng xuất / Thay đổi )
Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook ( Đăng xuất / Thay đổi )
Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ ( Đăng xuất / Thay đổi )
Connecting to %s
Notify me of new comments via email.
Thông báo cho tôi bằng email khi có bài đăng mới.
Nghe các chương trình phát thanh
RFA 18.10.17 0630
RFA 17.10.17 2100
VOA 18.10.17 0430
VOA 17.10.17 2200
RFI 17.10.17 2100
Blog tại WordPress.com. WP Designer.
## Trả lời Hủy trả lời

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Server: nginx

Connection: close

Vary: Cookie

X-hacker: If you're reading this, you should visit automattic.com/jobs and apply to join the fun, mention this header.

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

X-ac: 1.dca _dca


text:
You are currently browsing the category archive for the ‘Suy ngẫm’ category.
Chúa chúng ta là Đấng Quan Phòng mặc dù thường khi chúng ta không hiểu được phương cách Ngài sử dụng để tiếp trợ chúng ta. Có thể dễ dàng tìm thấy trong Kinh Thánh những lời hứa của Ngài như ở Phi-líp 4: 19, “Thượng Đế của tôi sẽ dùng sự giàu có vinh hiển của Ngài trong Chúa Cứu Thế Giê-xu để đáp ứng mọi nhu cầu của anh chị em.” Ngài không bao giờ tiếp trợ những gì có hại cho chúng ta. Ý chỉ của Chúa là giúp chúng ta ngày càng trở nên giống Chúa Giê-xu hầu cho chúng ta trở nên muối và ánh sáng cho thế gian. Ngài phân biện tách bạch những gì chúng ta cần và những gì chúng ta muốn. Ngài quan tâm đến chúng ta cả thuộc linh lẫn thuộc thể. Sự quan phòng của Chúa vượt quá mọi sự cầu xin và suy tưởng. Do đó, có thể Ngài để chúng ta trải qua hoạn nạn không chỉ để uốn nắn mà còn để thay đổi cuộc đời chúng ta. Vì vậy, chúng ta cần tin tưởng rằng sự soi dẫn, tình yêu thương, sự chăm sóc Chúa dành cho chúng ta lớn hơn những gì chúng ta dành cho chính mình. Có sáu cách Chúa quan phòng khi chúng ta gặp hoạn nạn.
Hỗ trợ tinh thần
Chúng ta nên nhìn xem những thử thách và hoạn nạn như là phương cách mầu nhiệm Chúa dùng để giúp chúng ta tiến xa hơn trong hành trình thuộc linh. Khi ấy, Ngài thường chọn ai đó đứng bên đường để hỗ trợ tinh thần chúng ta. Vì vậy, nếu tự thu mình vào vỏ ốc, chúng ta sẽ không thể thấy Chúa đã dự bị ai đó đến giúp đỡ chúng ta.
Dạy dỗ chúng ta
Sẽ rất hoang mang và bối rối khi chúng ta nếm trải những khó khăn. Mọi sự trở nên khó lường và vuột khỏi tầm kiểm soát. Dù vậy, chính trong những ngày gian khó ấy, Chúa dạy dỗ nhiều điều quý báu nhằm thay đổi cuộc đời chúng ta. Thí dụ, bạn đang căng thẳng vì mất việc, có thể Chúa khiến bạn nghĩ ra những phương cách mới để tạo thêm thu nhập và mài dũa kỹ năng của bạn. Bạn có thể khởi lập danh sách những dịch vụ mà hàng xóm đang cần và cung ứng những tiện ích cho họ. Có thể Chúa đang hành động để bạn trở nên khiêm nhu và giúp bạn tiến bộ. Tin cậy Chúa với tinh thần lạc quan sẽ giúp bạn sáng trí mà thay đổi cuộc đời mình.
Lời Chúa
Lời Chúa là phương thuốc nhiệm mầu và là lời phước hạnh giúp bạn vượt qua những khó khăn. Đôi khi bạn chỉ cần lướt qua những trang Kinh Thánh, dừng lại ở một chương nào đó để nhận thấy rằng Chúa đang phán dạy bạn. Một ngày Chúa nhật, khi nghe đọc Kinh Thánh hoặc một thông điệp từ tòa giảng bạn nhận ra rằng Chúa đang dạy dỗ bạn. Bất cứ hoàn cảnh nào, bạn cũng có thể an tâm vì biết rằng Chúa chúng ta là Đấng Thành Tín.
Chúa Thánh Linh
Cách lặng lẽ nhưng mạnh mẽ bạn cảm nhận trong lòng và trong tâm trí một niềm xác tín về lẽ thật, bạn biết rằng đó là sự soi dẫn của Chúa. Đối với một số người, điều đó xảy ra trong một buổi thảo luận hoặc từ một bài thánh ca. Chúa Thánh Linh là Thần Chân Lý. Bạn sẽ cảm nhận sự bình an, hi vọng và niềm vui thỏa khi Ngài dạy dỗ bạn về chân lý. Khi bạn để Thánh Linh vận hành bóng tối sẽ bị trục xuất; trong lòng bạn sẽ dấy lên niềm khao khát muốn làm điều tốt lành và ước muốn cháy bỏng thay đổi cách suy nghĩ và lối sống. Khi trải qua những ngày khốn khó, giải pháp cho chúng ta là chấp nhận và cầm giữ ân tứ Chúa hứa ban cho chúng ta.
Lời soi dẫn
Có những lúc mới vừa tỉnh giấc vào buổi sáng, khi chân chưa chạm đất chúng ta đã nhận ra rằng cuộc sống đang tuột dốc thảm hai. Dồn dập những tai ương, thách thức, và ưu sầu. Đôi lúc, chẳng hiểu vì sao mà chúng ta cảm thấy lòng trĩu nặng dù mới vừa vui vẻ yêu đời trước đó ít phút. Khi trải qua những thời điểm khó khăn, biết lắng nghe những lời khích lệ sẽ giúp bạn lên tinh thần. Bạn cần một động lực thúc đẩy bạn sắp xếp lại cung cách tư duy. Thường khi, Chúa chọn ai đó cho bạn những lời khuyên chạm đến đáy lòng và giúp bạn tích cực hơn mà bước tới. Có những lúc, bạn tình cờ đọc những lời giúp bạn cảm thấy cuộc đời không phải là vô vọng. Đó là những nhắc nhở nho nhỏ Chúa dành cho bạn để đừng quên rằng bạn là đứa con yêu quý của Ngài, và Ngài yêu bạn biết bao.
Âm nhạc
Đã bao lần bạn bật nhạc và cảm nhận được thông điệp từ ca khúc bạn đang lắng nghe. Không phải chuyện ngẫu nhiên. Có thể đó là thời điểm Chúa chọn để truyền tải ân điển và tình yêu lúc bạn đang gặp khó khăn. Sẽ rất căng thẳng khi bị vùi dập dưới giông bão cuộc đời mà không biết đến lúc nào mới thoát ra. Song, Chúa hành động theo những phương cách huyền nhiệm để nâng đỡ con dân Ngài qua món quà âm nhạc.
Chúng ta thường liệt kê hàng trăm điều trong danh sách những ước mơ của mình. Có thể đó là một chiếc điện thoại mới, một chiếc xe mới, hoặc ngay cả được trúng số độc đắc, rồi hi vọng rằng Chúa sẽ mở đường để chúng ta có được chúng. Vấn đề của chúng ta là khi suy nghĩ như thế chúng ta đã mặc định rằng Chúa là một dạng thần đèn như được miêu tả trong câu chuyện của Alibaba. Ngài không hề hứa ban cho những gì chúng ta muốn, nhưng quả quyết rằng Ngài sẽ tiếp trợ mọi điều cần thiết cho con dân Ngài. Chúa là Đấng Thành Tín. Ngài biết chính xác chúng ta cần gì, và Ngài sẽ tiếp trợ, nhất là khi chúng ta gặp khó khăn. Chỉ cần tin tưởng Ngài.
theo 6 Ways God Will Provide in Troubled Times của Leslie White, beliefnet
Ký thuật của các sách Phúc âm về sự giáng sinh và phục sinh của Chúa Giê-xu thể hiện những phương cách khác nhau Thiên Chúa đã chọn để thực hiện công việc của Ngài.
Ánh sáng thiên thượng phơi bày những điều ẩn giấu bên trong mà chúng ta không muốn nhìn thấy.
Giống các môn đồ khi Chúa bị đóng đinh trên đồi Gô-gô-tha, chúng ta chỉ muốn né tránh thập tự giá – thập tự giá của Chúa Cơ Đốc và thập tự giá của chính chúng ta
Một khi chúng ta nâng sở thích cá nhân lên ngang tầm của sự đoán định xấu tốt, chúng ta đang hạ thấp thẩm quyền đạo đức của mình, và đánh mất niềm tin của người khác khi chúng ta lên tiếng phê phán điều xấu.
Tất cả được ghi lại để cho chúng ta những bài học sâu sắc về Thiên Chúa và ân điển của Ngài. Ngài đã đến để cứu mọi người, ngay cả những kẻ bạo hành tình dục, như gia phả của Chúa Giê-xu đã ghi lại.
Chúng ta cần có sự khôn ngoan để nhận ra rằng ngay cả hậu quả nghiêm trọng của tội lỗi có thể là cơ hội để tội nhân trải nghiệm ân điển và sự cứu chuộc của Chúa .
Có phải Thiên Chúa đang nức lòng tìm kiếm một kẻ cầu thay, một người đủ dũng khí nài ép Ngài đi đến mức tận cùng của lòng thương xót?
Tại sao có những lúc cuộc đời quá khó khăn? Tại sao đau khổ là một phần của đời người? Tác giả Thi Thiên nhắc chúng ta nhớ lại rằng Chúa luôn gần gũi với những tấm lòng tan vỡ. Chúng ta có thể học biết từ những nhân vật trong Kinh Thánh những gì cần làm khi tuyệt vọng.
Tình dục là món quà quý báu Chúa ban cho chúng ta để tôn vinh Ngài qua sự hoàn thiện hôn nhân, thể hiện tình yêu, truyền giống, và vui hưởng lạc thú. Nền đạo đức tình dục Cơ Đốc tìm cách cực đại hóa niềm vui thỏa và lạc thú bằng cách thụ hưởng đặc ân này.
Không có gì đáng ngạc nhiên khi thấy các Cơ Đốc nhân đã thất bại trong sứ mạng thể hiện Chúa Giê-xu trong đời sống, bởi vì sự thay đổi trong Chúa đối với họ là quá khó và quá hiếm hoi. Đặc biệt là những người Tin Lành xem như đã định hướng đúng cho nếp sống nhưng thường khi lại thích khoe mẻ đạo đức và thánh khiết.
Đối với tín hữu, ngày chết là ngày đăng quang, là ngày lễ cưới để hiệp một với Chúa Cơ Đốc. Được giải thoát khỏi tội lỗi, buồn rầu, đau khổ và mọi cám dỗ…
Nếu để lòng mình lắng xuống, chịu khiêm nhu thuận phục tìm kiếm sự soi dẫn của Chúa Thánh Linh, chúng ta sẽ thấy có sự tương đồng kỳ lạ giữa người Pha-ra-si thời Tân Ước với chúng ta ngày nay.
Dù với đức tin hoài nghi hay đức tin xác tín thì chúng ta được xưng công chính chỉ bởi một điều duy nhất: Thập tự giá.
Không có thẩm quyền nào khác cho người rao giảng Lời Chúa ngoài sự kêu gọi và sai phái từ chính Thiên Chúa
Chấp nhận Chúa Cứu Thế tức là chấp nhận điều kiện làm người: Chúng ta không còn bị đoán phạt. Lịch sử không còn là bi kịch. Sự chết đời đời không còn là định mệnh của chúng ta.
Đọc tiếp »
Mọi hình thái của đạo thật là sự thể hiện tình yêu thương và lòng nhân ái bất vụ lợi, bất cứ điều gì không phát xuất từ tình yêu thương không thể được xem là đức hạnh hoặc tôn giáo thật.
Tôn giáo của họ là tôn giáo của sự quyết tâm, thay vì tôn giáo của đức tin và tình yêu thương, và của tấm lòng tan vỡ.
Khi cầu nguyện trở thành cuộc tranh đấu hơn là mối tương giao, tôi cứ lặp đi lặp lại cùng một lời nài xin rồi tự hỏi, “Chúa có lắng nghe?”
Tôn giáo của anh em là gì? Có phải là sự công chính bề ngoài hoàn hảo nhất? Hãy tiến xa hơn nữa. Tôn giáo của anh em phải là tôn giáo của tấm lòng.
Trong ngày đoán xét, người Pha-ri-si sẽ đứng dậy mà lên án anh em. Vì sự công chính của họ vượt quá sự công chính của anh em như các từng trời cao hơn đất vậy!
Các thầy thông giáo được xem là những người khôn ngoan nhất, còn người Pha-ri-si là những người thánh thiện nhất.
Thường khi Ngài để chúng ta thắng, nhất là khi tâm điểm của cuộc tranh luận liên quan đến ơn thương xót của Ngài.
Không bệnh tật nào Chúa Giê-xu không thể chữa lành, không khuyết tật bẩm sinh nào ngài không thể hàn gắn, không ma quỷ nào ngài không thể trục xuất. Song, ngài từng gặp những người vô tín không thể thuyết phục, và những tội nhân không chịu hoán cải.
Tôn giáo càng tinh tuyền số người theo càng ít. Chẳng có gì đáng ngạc nhiên khi chỉ có ít người chọn đường hẹp.
Đấng thánh khiết tuyệt đối không khứng chịu tội ác, mà họ đối với Ngài chẳng khác gì “khói nơi lỗ mũi, như lửa cháy cả ngày.”
Chính họ đã chọn kiếp sống lang thang trong hoang mạc khi ngoan cố khước từ vâng phục mạng lịnh Chúa.

markdown:
You are currently browsing the category archive for the ‘Suy ngẫm’ category.
Chúa chúng ta là Đấng Quan Phòng mặc dù thường khi chúng ta không hiểu được phương cách Ngài sử dụng để tiếp trợ chúng ta. Có thể dễ dàng tìm thấy trong Kinh Thánh những lời hứa của Ngài như ở Phi-líp 4: 19, “Thượng Đế của tôi sẽ dùng sự giàu có vinh hiển của Ngài trong Chúa Cứu Thế Giê-xu để đáp ứng mọi nhu cầu của anh chị em.” Ngài không bao giờ tiếp trợ những gì có hại cho chúng ta. Ý chỉ của Chúa là giúp chúng ta ngày càng trở nên giống Chúa Giê-xu hầu cho chúng ta trở nên muối và ánh sáng cho thế gian. Ngài phân biện tách bạch những gì chúng ta cần và những gì chúng ta muốn. Ngài quan tâm đến chúng ta cả thuộc linh lẫn thuộc thể. Sự quan phòng của Chúa vượt quá mọi sự cầu xin và suy tưởng. Do đó, có thể Ngài để chúng ta trải qua hoạn nạn không chỉ để uốn nắn mà còn để thay đổi cuộc đời chúng ta. Vì vậy, chúng ta cần tin tưởng rằng sự soi dẫn, tình yêu thương, sự chăm sóc Chúa dành cho chúng ta lớn hơn những gì chúng ta dành cho chính mình. Có sáu cách Chúa quan phòng khi chúng ta gặp hoạn nạn.
**Hỗ trợ tinh thần**
Chúng ta nên nhìn xem những thử thách và hoạn nạn như là phương cách mầu nhiệm Chúa dùng để giúp chúng ta tiến xa hơn trong hành trình thuộc linh. Khi ấy, Ngài thường chọn ai đó đứng bên đường để hỗ trợ tinh thần chúng ta. Vì vậy, nếu tự thu mình vào vỏ ốc, chúng ta sẽ không thể thấy Chúa đã dự bị ai đó đến giúp đỡ chúng ta.
**Dạy dỗ chúng ta**
Sẽ rất hoang mang và bối rối khi chúng ta nếm trải những khó khăn. Mọi sự trở nên khó lường và vuột khỏi tầm kiểm soát. Dù vậy, chính trong những ngày gian khó ấy, Chúa dạy dỗ nhiều điều quý báu nhằm thay đổi cuộc đời chúng ta. Thí dụ, bạn đang căng thẳng vì mất việc, có thể Chúa khiến bạn nghĩ ra những phương cách mới để tạo thêm thu nhập và mài dũa kỹ năng của bạn. Bạn có thể khởi lập danh sách những dịch vụ mà hàng xóm đang cần và cung ứng những tiện ích cho họ. Có thể Chúa đang hành động để bạn trở nên khiêm nhu và giúp bạn tiến bộ. Tin cậy Chúa với tinh thần lạc quan sẽ giúp bạn sáng trí mà thay đổi cuộc đời mình.
**Lời Chúa**
Lời Chúa là phương thuốc nhiệm mầu và là lời phước hạnh giúp bạn vượt qua những khó khăn. Đôi khi bạn chỉ cần lướt qua những trang Kinh Thánh, dừng lại ở một chương nào đó để nhận thấy rằng Chúa đang phán dạy bạn. Một ngày Chúa nhật, khi nghe đọc Kinh Thánh hoặc một thông điệp từ tòa giảng bạn nhận ra rằng Chúa đang dạy dỗ bạn. Bất cứ hoàn cảnh nào, bạn cũng có thể an tâm vì biết rằng Chúa chúng ta là Đấng Thành Tín.
**Chúa Thánh Linh**
Cách lặng lẽ nhưng mạnh mẽ bạn cảm nhận trong lòng và trong tâm trí một niềm xác tín về lẽ thật, bạn biết rằng đó là sự soi dẫn của Chúa. Đối với một số người, điều đó xảy ra trong một buổi thảo luận hoặc từ một bài thánh ca. Chúa Thánh Linh là Thần Chân Lý. Bạn sẽ cảm nhận sự bình an, hi vọng và niềm vui thỏa khi Ngài dạy dỗ bạn về chân lý. Khi bạn để Thánh Linh vận hành bóng tối sẽ bị trục xuất; trong lòng bạn sẽ dấy lên niềm khao khát muốn làm điều tốt lành và ước muốn cháy bỏng thay đổi cách suy nghĩ và lối sống. Khi trải qua những ngày khốn khó, giải pháp cho chúng ta là chấp nhận và cầm giữ ân tứ Chúa hứa ban cho chúng ta.
**Lời soi dẫn**
Có những lúc mới vừa tỉnh giấc vào buổi sáng, khi chân chưa chạm đất chúng ta đã nhận ra rằng cuộc sống đang tuột dốc thảm hai. Dồn dập những tai ương, thách thức, và ưu sầu. Đôi lúc, chẳng hiểu vì sao mà chúng ta cảm thấy lòng trĩu nặng dù mới vừa vui vẻ yêu đời trước đó ít phút. Khi trải qua những thời điểm khó khăn, biết lắng nghe những lời khích lệ sẽ giúp bạn lên tinh thần. Bạn cần một động lực thúc đẩy bạn sắp xếp lại cung cách tư duy. Thường khi, Chúa chọn ai đó cho bạn những lời khuyên chạm đến đáy lòng và giúp bạn tích cực hơn mà bước tới. Có những lúc, bạn tình cờ đọc những lời giúp bạn cảm thấy cuộc đời không phải là vô vọng. Đó là những nhắc nhở nho nhỏ Chúa dành cho bạn để đừng quên rằng bạn là đứa con yêu quý của Ngài, và Ngài yêu bạn biết bao.
**Âm nhạc**
Đã bao lần bạn bật nhạc và cảm nhận được thông điệp từ ca khúc bạn đang lắng nghe. Không phải chuyện ngẫu nhiên. Có thể đó là thời điểm Chúa chọn để truyền tải ân điển và tình yêu lúc bạn đang gặp khó khăn. Sẽ rất căng thẳng khi bị vùi dập dưới giông bão cuộc đời mà không biết đến lúc nào mới thoát ra. Song, Chúa hành động theo những phương cách huyền nhiệm để nâng đỡ con dân Ngài qua món quà âm nhạc.
Chúng ta thường liệt kê hàng trăm điều trong danh sách những ước mơ của mình. Có thể đó là một chiếc điện thoại mới, một chiếc xe mới, hoặc ngay cả được trúng số độc đắc, rồi hi vọng rằng Chúa sẽ mở đường để chúng ta có được chúng. Vấn đề của chúng ta là khi suy nghĩ như thế chúng ta đã mặc định rằng Chúa là một dạng thần đèn như được miêu tả trong câu chuyện của Alibaba. Ngài không hề hứa ban cho những gì chúng ta muốn, nhưng quả quyết rằng Ngài sẽ tiếp trợ mọi điều cần thiết cho con dân Ngài. Chúa là Đấng Thành Tín. Ngài biết chính xác chúng ta cần gì, và Ngài sẽ tiếp trợ, nhất là khi chúng ta gặp khó khăn. Chỉ cần tin tưởng Ngài.
theo
*6 Ways God Will Provide in Troubled Times* của Leslie White, beliefnet **Ký thuật của các sách Phúc âm về sự giáng sinh và phục sinh của Chúa Giê-xu thể hiện những phương cách khác nhau Thiên Chúa đã chọn để thực hiện công việc của Ngài.** **Ánh sáng thiên thượng phơi bày những điều ẩn giấu bên trong mà chúng ta không muốn nhìn thấy.** **Giống các môn đồ khi Chúa bị đóng đinh trên đồi Gô-gô-tha, chúng ta chỉ muốn né tránh thập tự giá – thập tự giá của Chúa Cơ Đốc và thập tự giá của chính chúng ta** **Một khi chúng ta nâng sở thích cá nhân lên ngang tầm của sự đoán định xấu tốt, chúng ta đang hạ thấp thẩm quyền đạo đức của mình, và đánh mất niềm tin của người khác khi chúng ta lên tiếng phê phán điều xấu.** **Tất cả được ghi lại để cho chúng ta những bài học sâu sắc về Thiên Chúa và ân điển của Ngài. Ngài đã đến để cứu mọi người, ngay cả những kẻ bạo hành tình dục, như gia phả của Chúa Giê-xu đã ghi lại.** **Chúng ta cần có sự khôn ngoan để nhận ra rằng ngay cả hậu quả nghiêm trọng của tội lỗi có thể là cơ hội để tội nhân trải nghiệm ân điển và sự cứu chuộc của Chúa .** **Có phải Thiên Chúa đang nức lòng tìm kiếm một kẻ cầu thay, một người đủ dũng khí nài ép Ngài đi đến mức tận cùng của lòng thương xót?** **Tại sao có những lúc cuộc đời quá khó khăn? Tại sao đau khổ là một phần của đời người? Tác giả Thi Thiên nhắc chúng ta nhớ lại rằng Chúa luôn gần gũi với những tấm lòng tan vỡ. Chúng ta có thể học biết từ những nhân vật trong Kinh Thánh những gì cần làm khi tuyệt vọng.** **Tình dục là món quà quý báu Chúa ban cho chúng ta để tôn vinh Ngài qua sự hoàn thiện hôn nhân, thể hiện tình yêu, truyền giống, và vui hưởng lạc thú. Nền đạo đức tình dục Cơ Đốc tìm cách cực đại hóa niềm vui thỏa và lạc thú bằng cách thụ hưởng đặc ân này.** **Không có gì đáng ngạc nhiên khi thấy các Cơ Đốc nhân đã thất bại trong sứ mạng thể hiện Chúa Giê-xu trong đời sống, bởi vì sự thay đổi trong Chúa đối với họ là quá khó và quá hiếm hoi. Đặc biệt là những người Tin Lành xem như đã định hướng đúng cho nếp sống nhưng thường khi lại thích khoe mẻ đạo đức và thánh khiết.** **Đối với tín hữu, ngày chết là ngày đăng quang, là ngày lễ cưới để hiệp một với Chúa Cơ Đốc. Được giải thoát khỏi tội lỗi, buồn rầu, đau khổ và mọi cám dỗ…** **Nếu để lòng mình lắng xuống, chịu khiêm nhu thuận phục tìm kiếm sự soi dẫn của Chúa Thánh Linh, chúng ta sẽ thấy có sự tương đồng kỳ lạ giữa người Pha-ra-si thời Tân Ước với chúng ta ngày nay.** **Dù với đức tin hoài nghi hay đức tin xác tín thì chúng ta được xưng công chính chỉ bởi một điều duy nhất: Thập tự giá.** **Không có thẩm quyền nào khác cho người rao giảng Lời Chúa ngoài sự kêu gọi và sai phái từ chính Thiên Chúa** **Chấp nhận Chúa Cứu Thế tức là chấp nhận điều kiện làm người: Chúng ta không còn bị đoán phạt. Lịch sử không còn là bi kịch. Sự chết đời đời không còn là định mệnh của chúng ta.
** [Đọc tiếp »](https://enarty.wordpress.com/2011/06/19/di%e1%bb%81u-ki%e1%bb%87n-lam-ng%c6%b0%e1%bb%9di/#more-1272) **Mọi hình thái của đạo thật là sự thể hiện tình yêu thương và lòng nhân ái bất vụ lợi, bất cứ điều gì không phát xuất từ tình yêu thương không thể được xem là đức hạnh hoặc tôn giáo thật.** **Tôn giáo của họ là tôn giáo của sự quyết tâm, thay vì tôn giáo của đức tin và tình yêu thương, và của tấm lòng tan vỡ.** **Khi cầu nguyện trở thành cuộc tranh đấu hơn là mối tương giao, tôi cứ lặp đi lặp lại cùng một lời nài xin rồi tự hỏi, “Chúa có lắng nghe?”** **Tôn giáo của anh em là gì? Có phải là sự công chính bề ngoài hoàn hảo nhất? Hãy tiến xa hơn nữa. Tôn giáo của anh em phải là tôn giáo của tấm lòng.** **Trong ngày đoán xét, người Pha-ri-si sẽ đứng dậy mà lên án anh em. Vì sự công chính của họ vượt quá sự công chính của anh em như các từng trời cao hơn đất vậy!** **Các thầy thông giáo được xem là những người khôn ngoan nhất, còn người Pha-ri-si là những người thánh thiện nhất.** **Thường khi Ngài để chúng ta thắng, nhất là khi tâm điểm của cuộc tranh luận liên quan đến ơn thương xót của Ngài. ** **Không bệnh tật nào Chúa Giê-xu không thể chữa lành, không khuyết tật bẩm sinh nào ngài không thể hàn gắn, không ma quỷ nào ngài không thể trục xuất. Song, ngài từng gặp những người vô tín không thể thuyết phục, và những tội nhân không chịu hoán cải.** **Tôn giáo càng tinh tuyền số người theo càng ít. Chẳng có gì đáng ngạc nhiên khi chỉ có ít người chọn đường hẹp.** **Đấng thánh khiết tuyệt đối không khứng chịu tội ác, mà họ đối với Ngài chẳng khác gì “khói nơi lỗ mũi, như lửa cháy cả ngày.”** **Chính họ đã chọn kiếp sống lang thang trong hoang mạc khi ngoan cố khước từ vâng phục mạng lịnh Chúa.**