text:
Lộ diện hình ảnh adapter với cổng kết nối 19 chân dành cho thiết bị di động đời mới của Apple
Thảo luận trong '[iOS] Tin tức - Đánh giá' bắt đầu bởi Duy Luân, 5/8/12. Trả lời: 216, Xem: 39641.
Trang 1 / 11
Trang 1 / 11
Tag:
Đang tải...
Thảo luận trong '[iOS] Tin tức - Đánh giá' bắt đầu bởi Duy Luân, 5/8/12. Trả lời: 216, Xem: 39641.

markdown:
# Lộ diện hình ảnh adapter với cổng kết nối 19 chân dành cho thiết bị di động đời mới của Apple
Thảo luận trong '
[[iOS] Tin tức - Đánh giá](forums/ios-tin-tuc-danh-gia.118/)' bắt đầu bởi [Duy Luân](members/duy-luan.39792/), [5/8/12](threads/lo-dien-hinh-anh-adapter-voi-cong-ket-noi-19-chan-danh-cho-thiet-bi-di-dong-doi-moi-cua-apple.1427627/).
Trả lời: 216, Xem: 39641.
Trang 1 / 11
Trang 1 / 11
Tag:
Đang tải...
Thảo luận trong '
[[iOS] Tin tức - Đánh giá](forums/ios-tin-tuc-danh-gia.118/)' bắt đầu bởi [Duy Luân](members/duy-luan.39792/), [5/8/12](threads/lo-dien-hinh-anh-adapter-voi-cong-ket-noi-19-chan-danh-cho-thiet-bi-di-dong-doi-moi-cua-apple.1427627/).
Trả lời: 216, Xem: 39641.

Cache-control: private, max-age=0

Set-Cookie: tt_session=5474b658fabba8480a42e92fa2de0b64; path=/; domain=.tinhte.vn; secure; httponly


text:
2195 Tengström
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
2195 Tengström là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1209.6638432 ngày (3.31 năm).[1]
Nó được phát hiện ngày 27 tháng 9, 1941.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “JPL Small-Body Database Browser”. NASA. Truy cập ngày 17 tháng 5 năm 2008.

markdown:
# 2195 Tengström
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
**2195 Tengström** là một [tiểu hành tinh](/wiki/Ti%E1%BB%83u_h%C3%A0nh_tinh) [vành đai chính](/wiki/V%C3%A0nh_%C4%91ai_ti%E1%BB%83u_h%C3%A0nh_tinh) với [chu kỳ quỹ đạo](/wiki/Chu_k%E1%BB%B3_qu%E1%BB%B9_%C4%91%E1%BA%A1o) là 1209.6638432 ngày (3.31 năm). [[1]](#cite_note-JP:_Small-body_Database_Browser-1)
Nó được phát hiện ngày 27 tháng 9, 1941.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=2195_Tengstr%C3%B6m&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=2195_Tengstr%C3%B6m&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-JP:_Small-body_Database_Browser_1-0) [“JPL Small-Body Database Browser”](http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=2195). [NASA](/wiki/NASA). Truy cập ngày 17 tháng 5 năm 2008.
|
|
|
|
|Danh sách/danh mục
|

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Content-Language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

X-Cache: cp1054 miss(0), cp1065 frontend miss(0)

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Accept-Ranges: bytes

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
23 tháng 5
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Ngày 23 tháng 5 là ngày thứ 143 (144 trong năm nhuận) trong lịch Gregory. Còn 222 ngày trong năm.
Sự kiện[sửa | sửa mã nguồn]
- 619 – Vương Thế Sung tuyên bố rằng vua Tùy là Dương Đồng hạ lệnh nhường ngôi cho mình, triều Tùy hoàn toàn kết thúc.
- 1592 – Một hạm đội của Nhật Bản dời đảo Tsushima đến Busan của Triều Tiên, Chiến tranh Nhâm Thìn bùng phát.
- 1430 – Jeanne d'Arc bị người Bourgogne bắt trong khi cô đang dẫn quân đến cứu viện Compiègne.
- 1844 – Một thương nhân tại Shiraz, Ba Tư tuyên bố rằng mình là một nhà tiên tri, sáng lập một phong trào tôn giáo là tiền thân của Bahá'í.
- 1945 – Chiến tranh thế giới thứ hai: Thống chế đội cận vệ Đức Quốc xã là Heinrich Himmler tự sát trong khi bị Đồng Minh giam giữ.
- 1977 - Việt Nam và vương quốc Tây Ban Nha đã thiết lập quan hệ ngoại giao giữa hai nước.
- 1983 - Thành lập vườn quốc gia Cát Bà.
- 1885 - Kinh đô Huế thất thủ vào tay Pháp. Vua Hàm Nghi chạy khỏi Huế.
- 1915 – Chiến tranh thế giới thứ hai: Ý tham gia phe Trục sau khi tuyên bố chiến tranh với Đế quốc Áo-Hung.
- 1995 – Phiên bản đầu tiên của ngôn ngữ lập trình Java được phát hành.
- 1949 – Tây Berlin thành lập, bao gồm các khu vực chiếm đóng của Hoa Kỳ, Anh Quốc và Pháp.
Người sinh[sửa | sửa mã nguồn]
- 1052 - Vua Philippe I của Pháp (m. 1108).
- 1870 - N'Trang Long, người lãnh đạo nhân dân các dân tộc Tây Nguyên đánh giặc Pháp trong suốt 24 nǎm.
Người chết[sửa | sửa mã nguồn]
- 1125 - Henry V, Hoàng đế La Mã (s. 1081).
- 2014 - Thanh Bình, nhạc sỹ, tác giả bài Tình lỡ

markdown:
# 23 tháng 5
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Ngày
**23 tháng 5** là ngày thứ 143 (144 trong [năm nhuận](/wiki/N%C4%83m_nhu%E1%BA%ADn)) trong [lịch Gregory](/wiki/L%E1%BB%8Bch_Gregory). Còn 222 ngày trong năm.
|
|[1](/wiki/1_th%C3%A1ng_5) [2](/wiki/2_th%C3%A1ng_5) [3](/wiki/3_th%C3%A1ng_5) [4](/wiki/4_th%C3%A1ng_5) [5](/wiki/5_th%C3%A1ng_5) [6](/wiki/6_th%C3%A1ng_5) [7](/wiki/7_th%C3%A1ng_5) [8](/wiki/8_th%C3%A1ng_5) [9](/wiki/9_th%C3%A1ng_5) [10](/wiki/10_th%C3%A1ng_5) [11](/wiki/11_th%C3%A1ng_5) [12](/wiki/12_th%C3%A1ng_5) [13](/wiki/13_th%C3%A1ng_5) [14](/wiki/14_th%C3%A1ng_5) [15](/wiki/15_th%C3%A1ng_5) [16](/wiki/16_th%C3%A1ng_5) [17](/wiki/17_th%C3%A1ng_5) [18](/wiki/18_th%C3%A1ng_5) [19](/wiki/19_th%C3%A1ng_5) [20](/wiki/20_th%C3%A1ng_5) [21](/wiki/21_th%C3%A1ng_5) [22](/wiki/22_th%C3%A1ng_5) **23** [24](/wiki/24_th%C3%A1ng_5) [25](/wiki/25_th%C3%A1ng_5) [26](/wiki/26_th%C3%A1ng_5) [27](/wiki/27_th%C3%A1ng_5) [28](/wiki/28_th%C3%A1ng_5) [29](/wiki/29_th%C3%A1ng_5) [30](/wiki/30_th%C3%A1ng_5) [31](/wiki/31_th%C3%A1ng_5)
## Sự kiện[
[sửa](/w/index.php?title=23_th%C3%A1ng_5&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=23_th%C3%A1ng_5&action=edit§ion=1)] [619](/wiki/619)– [Vương Thế Sung](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_Th%E1%BA%BF_Sung)tuyên bố rằng vua Tùy là [Dương Đồng](/wiki/D%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%E1%BB%93ng)hạ lệnh [nhường ngôi](/wiki/Thi%E1%BB%87n_nh%C6%B0%E1%BB%A3ng)cho mình, [triều Tùy](/wiki/Tri%E1%BB%81u_T%C3%B9y)hoàn toàn kết thúc. [1592](/wiki/1592)– Một hạm đội của Nhật Bản dời đảo [Tsushima](/wiki/Tsushima)đến [Busan](/wiki/Busan)của [Triều Tiên](/wiki/Nh%C3%A0_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn), [Chiến tranh Nhâm Thìn](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n-Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn_(1592-1598))bùng phát. [1430](/wiki/1430)– [Jeanne d'Arc](/wiki/Jeanne_d%27Arc)bị người Bourgogne bắt trong khi cô đang dẫn quân đến cứu viện [Compiègne](/wiki/Compi%C3%A8gne). [1844](/wiki/1844)– Một thương nhân tại Shiraz, Ba Tư tuyên bố rằng mình là một nhà tiên tri, sáng lập một phong trào tôn giáo là tiền thân của [Bahá'í](/wiki/Bah%C3%A1%27%C3%AD). [1945](/wiki/1945)– [Chiến tranh thế giới thứ hai](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai): Thống chế [đội cận vệ](/wiki/Schutzstaffel)Đức Quốc xã là [Heinrich Himmler](/wiki/Heinrich_Himmler)tự sát trong khi bị [Đồng Minh](/wiki/Kh%E1%BB%91i_%C4%90%E1%BB%93ng_Minh_th%E1%BB%9Di_Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai)giam giữ. [1977](/wiki/1977)- Việt Nam và vương quốc [Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha)đã thiết lập quan hệ ngoại giao giữa hai nước. [1983](/wiki/1983)- Thành lập [vườn quốc gia Cát Bà](/wiki/V%C6%B0%E1%BB%9Dn_qu%E1%BB%91c_gia_C%C3%A1t_B%C3%A0). [1885](/wiki/1885)- Kinh đô Huế thất thủ vào tay Pháp. Vua [Hàm Nghi](/wiki/H%C3%A0m_Nghi)chạy khỏi Huế. [1915](/wiki/1915)– [Chiến tranh thế giới thứ hai](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai): [Ý](/wiki/%C3%9D)tham gia [phe Trục](/wiki/Phe_Tr%E1%BB%A5c)sau khi tuyên bố chiến tranh với [Đế quốc Áo-Hung](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_%C3%81o-Hung). [1995](/wiki/1995)– Phiên bản đầu tiên của [ngôn ngữ lập trình Java](/wiki/Java_(ng%C3%B4n_ng%E1%BB%AF_l%E1%BA%ADp_tr%C3%ACnh))được phát hành. [1949](/wiki/1949)– [Tây Berlin](/wiki/T%C3%A2y_Berlin)thành lập, bao gồm các khu vực chiếm đóng của [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3), [Anh Quốc](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Li%C3%AAn_hi%E1%BB%87p_Anh_v%C3%A0_B%E1%BA%AFc_Ireland)và [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p).
## Người sinh[
[sửa](/w/index.php?title=23_th%C3%A1ng_5&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=23_th%C3%A1ng_5&action=edit§ion=2)] [1052](/wiki/1052)- Vua [Philippe I của Pháp](/wiki/Philippe_I_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p)(m. [1108](/wiki/1108)). [1870](/wiki/1870)- [N'Trang Long](/w/index.php?title=N%27Trang_Long&action=edit&redlink=1), người lãnh đạo nhân dân các dân tộc Tây Nguyên đánh giặc Pháp trong suốt 24 nǎm.
## Người chết[
[sửa](/w/index.php?title=23_th%C3%A1ng_5&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=23_th%C3%A1ng_5&action=edit§ion=3)] [1125](/wiki/1125)- [Henry V](/w/index.php?title=Enrico_V_(%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_La_M%C3%A3_Th%E1%BA%A7n_th%C3%A1nh)&action=edit&redlink=1), Hoàng đế La Mã (s. [1081](/wiki/1081)). [2014](/wiki/2014)- [Thanh Bình](/wiki/Thanh_B%C3%ACnh_(nh%E1%BA%A1c_s%C4%A9)), nhạc sỹ, tác giả bài Tình lỡ
## Những ngày lễ và kỷ niệm[
[sửa](/w/index.php?title=23_th%C3%A1ng_5&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=23_th%C3%A1ng_5&action=edit§ion=4)]
|
|
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=23_th%C3%A1ng_5&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=23_th%C3%A1ng_5&action=edit§ion=5)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|

X-Cache: cp1053 hit(1), cp1065 frontend miss(0)


text:
ATM (máy tính)
ATM (ATM Turbo) là một phiên bản sao chép của ZX Spectrum, phát triển tại Moskva, năm 1991, bởi hai hãng, MicroArt và ATM. Nó sử dụng CPU Z80 chạy ở tốc độ 7 MHz, 1024k RAM, 128k ROM, AY-8910 (hai cái trong mô-đen nâng cấp), 8-bit DAC, 8-bit 8-kênh ADC, RS-232, Centronics, Beta Disk Interface, giao tiếp IDE, bàn phím AT/XT, chế độ text (80x25, 16 màu, mẫu 8x8), và 3 chế độ đồ họa.
Nó là một trong những máy tính gia đình thành công tại Xô viết. Mặc dù BK-0010 được biết đến nhiều hơn, ATM đã trở nên phổ biến.
Các chế độ đồ họa[sửa | sửa mã nguồn]
Chế độ 640x200 có thuộc tính byte màu cho mỗi 8 pixel. Khác với Profi rằng ATM có chế độ 16 màu cho cả mực và giấy.
Chế độ 320x200 (16 màu) là chế độ raster thông thường, nhưng không giống EGA (nó là hai điểm ảnh mập, không phải hai chiều như của EGA). Hai trò chơi này được chuyển đổi trực tiếp từ PC: Hoàng tử Ba Tư và Goblins, và Sony PlayStation: Time Gal. Cũng có một số trò khác cho chế độ này. Một bản sau này là Ball Quest (tháng 8, 2006).
Chế độ 256x192 của ZX Spectrum.
Bảng mẫu (16 màu 64) được đặt cho tất cả các chế độ.
Các mẫu máy[sửa | sửa mã nguồn]
Rất nhiều mô-đen tồn tại, gần đây nhất là 7.10 (với một số lỗi được sửa bởi NedoPC). Các mô-đen < v6.00 được gọi là ATM 1, các mô-đen sau này được gọi là ATM 2(2+) hoặc ATM Turbo 2(2+) hoặc đơn giản là Turbo 2+. IDE có mặt từ phiên bản v6.00.
Hệ điều hành[sửa | sửa mã nguồn]
48 BASIC, 128 BASIC, TR-DOS, CP/M, iS-DOS, TASiS, DNA OS, Mr Gluk Reset Service.
Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]
ATM được phát triển dựa trên nền tảng Pentagon nổi tiếng.
ATM được sản xuất cho đến năm 1994 bởi ATM và MicroArt, sau đó hai công ty tách ra và ngưng sản xuất.
Năm 2004 NedoPC (Moskva) tiếp tục.
Giả lập[sửa | sửa mã nguồn]
Unreal Speccy v0.27 và cao hơn.
Phần mềm[sửa | sửa mã nguồn]
Bản mẫu:Máy tính Sinclair và các bản sao chép

markdown:
# ATM (máy tính)
**ATM** (ATM Turbo) là một phiên bản sao chép của [ZX Spectrum](/w/index.php?title=ZX_Spectrum&action=edit&redlink=1), phát triển tại [Moskva](/wiki/Moskva), năm 1991, bởi hai hãng, MicroArt và ATM. Nó sử dụng CPU [Z80](/w/index.php?title=Z80&action=edit&redlink=1) chạy ở tốc độ 7 MHz, 1024k [RAM](/wiki/RAM), 128k [ROM](/wiki/B%E1%BB%99_nh%E1%BB%9B_ch%E1%BB%89_%C4%91%E1%BB%8Dc), [AY-8910](/w/index.php?title=AY-3-8910&action=edit&redlink=1) (hai cái trong mô-đen nâng cấp), 8-bit [DAC](/wiki/DAC), 8-bit 8-kênh [ADC](/w/index.php?title=ADC_(m%C3%A1y_t%C3%ADnh)&action=edit&redlink=1), [RS-232](/wiki/C%E1%BB%95ng_n%E1%BB%91i_ti%E1%BA%BFp), [Centronics](/w/index.php?title=Centronics&action=edit&redlink=1), [Beta Disk Interface](/w/index.php?title=Beta_Disk_Interface&action=edit&redlink=1), giao tiếp IDE, bàn phím [AT](/w/index.php?title=AT&action=edit&redlink=1)/ [XT](/w/index.php?title=XT&action=edit&redlink=1), chế độ text (80x25, 16 màu, mẫu 8x8), và 3 chế độ đồ họa.
Nó là một trong những
[máy tính gia đình](/w/index.php?title=M%C3%A1y_t%C3%ADnh_gia_%C4%91%C3%ACnh&action=edit&redlink=1) thành công tại Xô viết. Mặc dù [BK-0010](/wiki/Elektronika_BK) được biết đến nhiều hơn, ATM đã trở nên phổ biến.
## Các chế độ đồ họa[
[sửa](/w/index.php?title=ATM_(m%C3%A1y_t%C3%ADnh)&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=ATM_(m%C3%A1y_t%C3%ADnh)&action=edit§ion=1)]
Chế độ 640x200 có thuộc tính byte màu cho mỗi 8 pixel. Khác với
[Profi](/w/index.php?title=Profi_(m%C3%A1y_t%C3%ADnh)&action=edit&redlink=1) rằng ATM có chế độ 16 màu cho cả mực và giấy.
Chế độ 320x200 (16 màu) là chế độ raster thông thường, nhưng không giống
[EGA](/w/index.php?title=EGA&action=edit&redlink=1) (nó là hai điểm ảnh mập, không phải hai chiều như của EGA). Hai trò chơi này được chuyển đổi trực tiếp từ [PC](/wiki/M%C3%A1y_t%C3%ADnh_c%C3%A1_nh%C3%A2n): [Hoàng tử Ba Tư](/wiki/Ho%C3%A0ng_t%E1%BB%AD_Ba_T%C6%B0_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)) và [Goblins](/w/index.php?title=Goblins_(tr%C3%B2_ch%C6%A1i_m%C3%A1y_t%C3%ADnh)&action=edit&redlink=1), và [Sony PlayStation](/w/index.php?title=PlayStation&action=edit&redlink=1): [Time Gal](/w/index.php?title=Time_Gal&action=edit&redlink=1). Cũng có một số trò khác cho chế độ này. Một bản sau này là [Ball Quest](/w/index.php?title=Ball_Quest&action=edit&redlink=1) (tháng 8, 2006).
Chế độ 256x192 của
[ZX Spectrum](/w/index.php?title=ZX_Spectrum&action=edit&redlink=1). [Bảng mẫu](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3ng_m%E1%BA%ABu&action=edit&redlink=1) (16 màu 64) được đặt cho tất cả các chế độ.
## Các mẫu máy[
[sửa](/w/index.php?title=ATM_(m%C3%A1y_t%C3%ADnh)&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=ATM_(m%C3%A1y_t%C3%ADnh)&action=edit§ion=2)]
Rất nhiều mô-đen tồn tại, gần đây nhất là 7.10 (với một số lỗi được sửa bởi NedoPC). Các mô-đen < v6.00 được gọi là ATM 1, các mô-đen sau này được gọi là ATM 2(2+) hoặc ATM Turbo 2(2+) hoặc đơn giản là Turbo 2+. IDE có mặt từ phiên bản v6.00.
## Hệ điều hành[
[sửa](/w/index.php?title=ATM_(m%C3%A1y_t%C3%ADnh)&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=ATM_(m%C3%A1y_t%C3%ADnh)&action=edit§ion=3)]
48
[BASIC](/wiki/BASIC), 128 [BASIC](/wiki/BASIC), [TR-DOS](/w/index.php?title=TR-DOS&action=edit&redlink=1), [CP/M](/w/index.php?title=CP/M&action=edit&redlink=1), [iS-DOS](/w/index.php?title=IS-DOS&action=edit&redlink=1), [TASiS](/w/index.php?title=TASiS&action=edit&redlink=1), [DNA OS](/w/index.php?title=DNA_OS&action=edit&redlink=1), [Mr Gluk Reset Service](/w/index.php?title=Mr_Gluk_Reset_Service&action=edit&redlink=1).
## Lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=ATM_(m%C3%A1y_t%C3%ADnh)&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=ATM_(m%C3%A1y_t%C3%ADnh)&action=edit§ion=4)]
ATM được phát triển dựa trên nền tảng
[Pentagon](/w/index.php?title=Pentagon_(computer)&action=edit&redlink=1) nổi tiếng.
ATM được sản xuất cho đến năm 1994 bởi ATM và MicroArt, sau đó hai công ty tách ra và ngưng sản xuất.
Năm 2004
[NedoPC](http://www.nedopc.com/) ( [Moskva](/wiki/Moskva)) tiếp tục.
## Giả lập[
[sửa](/w/index.php?title=ATM_(m%C3%A1y_t%C3%ADnh)&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=ATM_(m%C3%A1y_t%C3%ADnh)&action=edit§ion=5)] [Unreal Speccy](/w/index.php?title=Unreal_Speccy&action=edit&redlink=1) v0.27 và cao hơn.
## Phần mềm[
[sửa](/w/index.php?title=ATM_(m%C3%A1y_t%C3%ADnh)&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=ATM_(m%C3%A1y_t%C3%ADnh)&action=edit§ion=6)] [Bản mẫu:Máy tính Sinclair và các bản sao chép](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:M%C3%A1y_t%C3%ADnh_Sinclair_v%C3%A0_c%C3%A1c_b%E1%BA%A3n_sao_ch%C3%A9p&action=edit&redlink=1)
|
|

X-Cache: cp1053 miss(0), cp1065 frontend miss(0)


text:
Ada Lovelace
Ada Lovelace (tên đầy đủ: Augusta Ada King, nữ Bá tước Lovelace; tên trước khi kết hôn: Augusta Ada Byron; 10 tháng 12, 1815 – 27 tháng 11, 1852).Bà trở nên nổi tiếng vì đã viết bản mô tả chiếc máy tính của Charles Babbage, nhan đề có tên The Analytical Engine. Bà cũng được xem như là lập trình viên đầu tiên trong lịch sử, tuy đây còn là một vấn đề gây tranh cãi.
Mục lục
Tiểu sử[sửa | sửa mã nguồn]
Ada là con gái độc nhất (chính thức) của nhà thơ Lord Byron và bà Annabella Milbanke. Ada được đặt tên Augusta vì Byron đã có quan hệ với người em cùng cha khác mẹ, Augusta Leigh, mà người ta đồn rằng họ đã có một con với nhau. Để tránh rắc rối, bà Augusta Leigh khuyên Byron cưới vợ nên Byron đã miễn cưỡng chọn Annabella. Vào ngày 16 tháng 1 năm 1816, khi Ada chỉ độ 1 tháng, Annabella bỏ Byron. Vào ngày 21 tháng 4 cùng năm Byron ký giấy ly dị vợ và rời khỏi Anh một vài ngày sau đó. Ông sẽ không bao giờ nhìn thấy mặt vợ con và nước Anh nữa.
Khi rời bỏ Byron, Annabella mang Ada (lúc đó hãy còn mang họ cha là Augusta Ada Byron) theo mình nhưng Ada có thật sự lớn lên với mẹ hay không thì không ai biết chính xác. Có người nói là Ada sống dưới sự kiểm soát và kiềm chế của mẹ, ngay cả sau khi đã có chồng; có người nói là Ada không biết mặt cả cha lẫn mẹ. Ngay từ nhỏ, Ada đã nổi tiếng là thông minh, có năng khiếu đặc biệt về toán học và khoa học, nhưng bà chỉ theo học với gia sư riêng tại nhà. Khi còn trẻ, Ada được biết đến trong xã hội (tầng lớp trung lưu và quý tộc) của London thời đó; Ada cũng là hội viên của hội Bluestockings.
Năm 1835, Ada kết hôn với William King, Bá tước Lovelace. Họ có 3 người con: Byron King sinh ngày 12 tháng 5 năm 1836, Annabella King sinh ngày 22 tháng 9 năm 1837 (sau này được biết đến như Lady Anne Blunt) và Ralph Gordon King sinh ngày 2 tháng 7 năm 1839. Từ khi lấy chồng về sau, tên hiệu đầy đủ của Ada là The Right Honourable Augusta Ada, Countess of Lovelace (hay "Augusta Ada, nữ Bá tước Lovelace"). Nhưng trên thực tế bà được mọi người biết với tên Ada Lovelace.
Bà có quen biết với Mary Somerville, một nhà nghiên cứu về khoa học và tác giả nổi tiếng trong thế kỷ 19. Chính Mary Somerville đã giới thiệu bà với Charles Babbage vào ngày 5 tháng 6 năm 1833. Ngoài ra bà cũng quen biết với nhiều nhân vật nổi tiếng như: Sir David Brewster, Charles Wheatstone, Charles Dickens và Michael Faraday.
Sau khi Charles Babbage phát minh ra cái máy tính cơ khí của ông, The Analytical Engine, nhà toán học người Ý Luigi Menabrea đã viết một quyển sách về chiếc máy này. Trong thời gian 9 tháng, giữa 1842 và 1843, Ada (dưới tên Ada Byron) đã giúp Babbage dịch cuốn sách đó. Trong bản dịch, không những cho thêm ý kiến của mình, bà còn phụ chú một chương nói về cách tính chuỗi số Bernoulli bằng cách dùng máy tính của Babbage. Bản phụ chú này (Xem Bản phụ chú của Ada Byron) được xem như là chương trình máy tính đầu tiên trong lịch sử.
Ada Lovelace mất khi 37 tuổi. Bà bị ung thư tử cung. Với kiến thức y khoa lúc đó, các bác sĩ đã làm cho bà mất máu mà chết.
Tranh luận về vai trò lập trình viên[sửa | sửa mã nguồn]
Nhiều người viết tiểu sử đã chú ý đến việc Ada Lovelace phải chật vật với toán. Họ cũng đã tranh luận xem bà có thật sự thấu hiểu các khái niệm về cái máy được phát minh bởi Charles Babbage, hay chỉ phải dùng vì vị trí trong xã hội và vì là một người đàn bà.
Những người viết tiểu sử cũng chú ý đến việc các chương trình máy tính (trong phụ chú của Ada) được soạn bởi Babbage, Ada chỉ tìm ra một lỗi trong cách tính chuỗi số Bernoulli và viết cho Babbage nhờ sửa. Các thư từ giữa hai người trong thời gian cộng tác chứng minh là người soạn các chương trình là Charles Babbage. Ngoài sự khám phá ra lỗi trên, Ada đã chỉ ra các khả năng của chiếc máy mà Babbage chưa đề cập đến. Bà đã dám tiên đoán "the Engine might compose elaborate and scientific pieces of music of any degree of complexity or extent".
Tuy nhiên, dưới vai trò của người phụ nữ đầu tiên trong lĩnh vực tin học, Ada Lovelace chiếm một vị trí quan trọng trong lịch sử. Sự đóng góp của bà, thật sự là to lớn hay không, không thể xét qua với các thông tin và các tài liệu hiện có.
Tưởng niệm[sửa | sửa mã nguồn]
Vào ngày 10 tháng 12 năm 1980, Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ đã phê chuẩn hướng dẫn sử dụng cho một ngôn ngữ lập trình mới mang tên bà. Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ cũng chọn mã MIL-STD-1815 cho ngôn ngữ Ada vì nó bao gồm năm sinh của Ada Lovelace. Hình ảnh của bà có trên các nhãn hiệu hologram của Microsoft. Từ 1998, the Đoàn thể Máy tính Anh đã tặng thưởng một huy chương có tên của bà[1] và trong năm 2008 đã khởi xướng một cuộc thi hằng niên dành cho các nữ sinh ngành khoa học máy tính.[2]
Tại Vương quốc Anh, hội thảo chuyên đề Lovelace của BCSWomen (BCSWomen Lovelace Colloquium), một hội thảo hằng năm dành cho các nữ sinh chưa tốt nghiệp đại học, được đặt theo tên của Ada Lovelace.[3]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “Lovelace Lecture & Medal”. BCS. Truy cập ngày 2 tháng 3 năm 2008.
- ^ “Undergraduate Lovelace Colloquium, BCSWomen”. Leeds. Truy cập ngày 6 tháng 3 năm 2008.
- ^ “BCSWomen Lovelace Colloquium”. UK.
- Baum, Joan. The Calculating Passion of Ada Byron. Archon Books, 1986. ISBN 0-208-02119-1
- Fuegi, J. and Francis, J. "Lovelace & Babbage and the creation of the 1843 'notes'". IEEE Annals of the History of Computing 25 #4 (October–December 2003): Digital Object Identifier
- Kim, Eugene and Toole, Betty Alexandra T, "Ada and the First Computer", Scientific American, May 1999
- Menabrea, Luigi Federico (1843). “Sketch of the Analytical Engine Invented by Charles Babbage”. Scientific Memoirs 3. Truy cập ngày 29 tháng 8 năm 2008. With notes upon the Memoir by the Translator
- Moore, Doris Langley (1961). The Late Lord Byron. Philadelphia: Lippincott. ISBN 0-06-013013-X. OCLC 358063.
- Stein, Dorothy (1985). Ada: A Life and a Legacy. MIT Press Series in the History of Computing. Cambridge, Mass.: The MIT Press. ISBN 0-262-19242-X.
- Toole, Betty Alexandra Toole Ed.D, Ada, the Enchantress of Numbers, A Selection from the Letters of Ada Lovelace, and her Description of the First Computer (1992)
- Toole, Betty Alexandra Toole Ed.D., Ada, The Enchantress of Numbers: Poetical Science, 2010
- Turney, Catherine (1972). Byron's Daughter. New York: Charles Scribner's Sons. ISBN 0-684-12753-9.
- Woolley, Benjamin (tháng 2 năm 2002). The Bride of Science: Romance, Reason, and Byron's Daughter. ISBN 0-333-72436-4. Truy cập ngày 29 tháng 8 năm 2008.
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
(Tiếng Anh)
- Ada Lovelace: Founder of Scientific Computing (SDSC Women in Science)
- Augusta Ada King, Countess of Lovelace (MacTutor History of Math)
- WISE Project biography
- Phụ chú của Ada và bài The Ladies Diary
- Ada & The Analytical Engine của Charles Babbage
- Các hình ảnh về Ada, sở hữu công cộng
- Sketch of the Analytical Engine dịch bởi Ada Byron
- Tranh luận về Ada, và Có phải Ada là lập trình viên đầu tiên?
- The Ada Perplex của Jim Holt
- Tiểu sử về Ada Augusta
- Ada Lovelace - visions of today

markdown:
# Ada Lovelace
|
|Ada Lovelace
|Sinh||
|[Marylebone](/w/index.php?title=Marylebone&action=edit&redlink=1), London [Toán học](/wiki/To%C3%A1n_h%E1%BB%8Dc), [Khoa học máy tính](/wiki/Khoa_h%E1%BB%8Dc_m%C3%A1y_t%C3%ADnh) **Ada Lovelace** (tên đầy đủ: **Augusta Ada King, nữ Bá tước Lovelace**; tên trước khi kết hôn: **Augusta Ada Byron**; [10 tháng 12](/wiki/10_th%C3%A1ng_12), [1815](/wiki/1815) – [27 tháng 11](/wiki/27_th%C3%A1ng_11), [1852](/wiki/1852)).Bà trở nên nổi tiếng vì đã viết bản mô tả chiếc [máy tính](/wiki/M%C3%A1y_t%C3%ADnh) của [Charles Babbage](/wiki/Charles_Babbage), nhan đề có tên **The Analytical Engine**. Bà cũng được xem như là [lập trình viên](/wiki/L%E1%BA%ADp_tr%C3%ACnh_vi%C3%AAn) đầu tiên trong lịch sử, tuy đây còn là một vấn đề gây tranh cãi.
## Mục lục
## Tiểu sử[
[sửa](/w/index.php?title=Ada_Lovelace&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ada_Lovelace&action=edit§ion=1)]
Ada là con gái độc nhất (chính thức) của nhà thơ
[Lord Byron](/wiki/Lord_Byron) và bà [Annabella Milbanke](/w/index.php?title=Anne_Isabella_Milbanke&action=edit&redlink=1). Ada được đặt tên Augusta vì Byron đã có quan hệ với người em cùng cha khác mẹ, [Augusta Leigh](/w/index.php?title=Augusta_Leigh&action=edit&redlink=1), mà người ta đồn rằng họ đã có một con với nhau. Để tránh rắc rối, bà Augusta Leigh khuyên Byron cưới vợ nên Byron đã miễn cưỡng chọn Annabella. Vào ngày [16 tháng 1](/wiki/16_th%C3%A1ng_1) năm [1816](/wiki/1816), khi Ada chỉ độ 1 tháng, Annabella bỏ Byron. Vào ngày [21 tháng 4](/wiki/21_th%C3%A1ng_4) cùng năm Byron ký giấy ly dị vợ và rời khỏi [Anh](/wiki/Anh) một vài ngày sau đó. Ông sẽ không bao giờ nhìn thấy mặt vợ con và nước Anh nữa.
Khi rời bỏ Byron, Annabella mang Ada (lúc đó hãy còn mang họ cha là
**Augusta Ada Byron**) theo mình nhưng Ada có thật sự lớn lên với mẹ hay không thì không ai biết chính xác. Có người nói là Ada sống dưới sự kiểm soát và kiềm chế của mẹ, ngay cả sau khi đã có chồng; có người nói là Ada không biết mặt cả cha lẫn mẹ. Ngay từ nhỏ, Ada đã nổi tiếng là thông minh, có năng khiếu đặc biệt về [toán học](/wiki/To%C3%A1n_h%E1%BB%8Dc) và [khoa học](/wiki/Khoa_h%E1%BB%8Dc), nhưng bà chỉ theo học với gia sư riêng tại nhà. Khi còn trẻ, Ada được biết đến trong xã hội (tầng lớp trung lưu và quý tộc) của [London](/wiki/Lu%C3%A2n_%C4%90%C3%B4n) thời đó; Ada cũng là hội viên của [hội Bluestockings](/w/index.php?title=H%E1%BB%99i_Bluestockings&action=edit&redlink=1).
Năm
[1835](/wiki/1835), Ada kết hôn với [William King](/w/index.php?title=William_King&action=edit&redlink=1), [Bá tước](/wiki/B%C3%A1_t%C6%B0%E1%BB%9Bc) Lovelace. Họ có 3 người con: Byron King sinh ngày [12 tháng 5](/wiki/12_th%C3%A1ng_5) năm [1836](/wiki/1836), Annabella King sinh ngày [22 tháng 9](/wiki/22_th%C3%A1ng_9) năm [1837](/wiki/1837) (sau này được biết đến như Lady [Anne Blunt](/w/index.php?title=Anne_Blunt&action=edit&redlink=1)) và Ralph Gordon King sinh ngày [2 tháng 7](/wiki/2_th%C3%A1ng_7) năm [1839](/wiki/1839). Từ khi lấy chồng về sau, tên hiệu đầy đủ của Ada là *The Right Honourable Augusta Ada, Countess of Lovelace* (hay "Augusta Ada, nữ Bá tước Lovelace"). Nhưng trên thực tế bà được mọi người biết với tên **Ada Lovelace**.
Bà có quen biết với
[Mary Somerville](/w/index.php?title=Mary_Somerville&action=edit&redlink=1), một nhà nghiên cứu về khoa học và tác giả nổi tiếng trong [thế kỷ 19](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_19). Chính Mary Somerville đã giới thiệu bà với [Charles Babbage](/wiki/Charles_Babbage) vào ngày [5 tháng 6](/wiki/5_th%C3%A1ng_6) năm [1833](/wiki/1833). Ngoài ra bà cũng quen biết với nhiều nhân vật nổi tiếng như: Sir [David Brewster](/wiki/David_Brewster), [Charles Wheatstone](/wiki/Charles_Wheatstone), [Charles Dickens](/wiki/Charles_Dickens) và [Michael Faraday](/wiki/Michael_Faraday).
Sau khi Charles Babbage phát minh ra cái
[máy tính](/wiki/M%C3%A1y_t%C3%ADnh) cơ khí của ông, [The Analytical Engine](/w/index.php?title=The_Analytical_Engine&action=edit&redlink=1), [nhà toán học](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_nh%C3%A0_to%C3%A1n_h%E1%BB%8Dc) [người Ý](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_%C3%9D) [Luigi Menabrea](/w/index.php?title=Luigi_Menabrea&action=edit&redlink=1) đã viết một quyển sách về chiếc máy này. Trong thời gian 9 tháng, giữa [1842](/wiki/1842) và [1843](/wiki/1843), Ada (dưới tên **Ada Byron**) đã giúp Babbage dịch cuốn sách đó. Trong bản dịch, không những cho thêm ý kiến của mình, bà còn phụ chú một chương nói về cách tính [chuỗi số Bernoulli](/w/index.php?title=Chu%E1%BB%97i_s%E1%BB%91_Bernoulli&action=edit&redlink=1) bằng cách dùng máy tính của Babbage. Bản phụ chú này ( *Xem Bản phụ chú của Ada Byron*) được xem như là [chương trình máy tính](/wiki/Ph%E1%BA%A7n_m%E1%BB%81m)đầu tiên trong lịch sử.
Ada Lovelace mất khi 37 tuổi. Bà bị
[ung thư](/wiki/Ung_th%C6%B0) [tử cung](/wiki/T%E1%BB%AD_cung). Với kiến thức [y khoa](/wiki/Y_h%E1%BB%8Dc) lúc đó, các bác sĩ đã làm cho bà mất máu mà chết.
## Tranh luận về vai trò lập trình viên[
[sửa](/w/index.php?title=Ada_Lovelace&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ada_Lovelace&action=edit§ion=2)]
Nhiều người viết tiểu sử đã chú ý đến việc Ada Lovelace phải chật vật với toán. Họ cũng đã tranh luận xem bà có thật sự thấu hiểu các khái niệm về cái máy được phát minh bởi Charles Babbage, hay chỉ phải dùng vì vị trí trong xã hội và vì là một người đàn bà.
Những người viết tiểu sử cũng chú ý đến việc các chương trình máy tính (trong phụ chú của Ada) được soạn bởi Babbage, Ada chỉ tìm ra một lỗi trong cách tính chuỗi số Bernoulli và viết cho Babbage nhờ sửa. Các thư từ giữa hai người trong thời gian cộng tác chứng minh là người soạn các chương trình là Charles Babbage. Ngoài sự khám phá ra lỗi trên, Ada đã chỉ ra các khả năng của chiếc máy mà Babbage chưa đề cập đến. Bà đã dám tiên đoán "
*the Engine might compose elaborate and scientific pieces of music of any degree of complexity or extent*".
Tuy nhiên, dưới vai trò của người phụ nữ đầu tiên trong lĩnh vực
[tin học](/wiki/Tin_h%E1%BB%8Dc), Ada Lovelace chiếm một vị trí quan trọng trong lịch sử. Sự đóng góp của bà, thật sự là to lớn hay không, không thể xét qua với các thông tin và các tài liệu hiện có.
## Tưởng niệm[
[sửa](/w/index.php?title=Ada_Lovelace&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ada_Lovelace&action=edit§ion=3)]
Vào ngày
[10 tháng 12](/wiki/10_th%C3%A1ng_12) năm [1980](/wiki/1980), Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ đã phê chuẩn hướng dẫn sử dụng cho một [ngôn ngữ lập trình](/wiki/Ng%C3%B4n_ng%E1%BB%AF_l%E1%BA%ADp_tr%C3%ACnh) mới [mang tên bà](/wiki/Ada_(ng%C3%B4n_ng%E1%BB%AF_l%E1%BA%ADp_tr%C3%ACnh)). Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ cũng chọn mã MIL-STD-1815 cho ngôn ngữ Ada vì nó bao gồm năm sinh của Ada Lovelace. Hình ảnh của bà có trên các nhãn hiệu [hologram](/wiki/Hologram) của [Microsoft](/wiki/Microsoft). Từ 1998, the [Đoàn thể Máy tính Anh](/w/index.php?title=%C4%90o%C3%A0n_th%E1%BB%83_M%C3%A1y_t%C3%ADnh_Anh&action=edit&redlink=1) đã tặng thưởng một huy chương có tên của bà và trong năm 2008 đã khởi xướng một cuộc thi hằng niên dành cho các nữ sinh ngành khoa học máy tính. [1] [[2]](#cite_note-2)
Tại Vương quốc Anh, hội thảo chuyên đề Lovelace của
[BCSWomen](/w/index.php?title=BCSWomen&action=edit&redlink=1) (BCSWomen Lovelace Colloquium), một hội thảo hằng năm dành cho các nữ sinh chưa tốt nghiệp đại học, được đặt theo tên của Ada Lovelace. [[3]](#cite_note-3)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Ada_Lovelace&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ada_Lovelace&action=edit§ion=4)] [^](#cite_ref-1) [“Lovelace Lecture & Medal”](http://www.bcs.org/server.php?show=nav.5822). BCS. Truy cập ngày 2 tháng 3 năm 2008. [^](#cite_ref-2) [“Undergraduate Lovelace Colloquium, BCSWomen”](http://www.comp.leeds.ac.uk/bcswomen). Leeds. Truy cập ngày 6 tháng 3 năm 2008. [^](#cite_ref-3) [“BCSWomen Lovelace Colloquium”](http://www.aber.ac.uk/en/cs/lovelace-colloquium/). UK.
- Baum, Joan.
*The Calculating Passion of Ada Byron*. Archon Books, 1986. [ISBN 0-208-02119-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0208021191)
- Fuegi, J. and Francis, J. "Lovelace & Babbage and the creation of the 1843 'notes'".
*IEEE Annals of the History of Computing*25 #4 (October–December 2003): [Digital Object Identifier](http://dx.doi.org/10.1109/MAHC.2003.1253887)
- Kim, Eugene and Toole, Betty Alexandra T, "Ada and the First Computer",
*Scientific American*, May 1999 [Menabrea, Luigi Federico](/w/index.php?title=Federico_Luigi,_Conte_Menabrea&action=edit&redlink=1)(1843). [“Sketch of the Analytical Engine Invented by Charles Babbage”](http://www.fourmilab.ch/babbage/sketch.html). [Scientific Memoirs](/w/index.php?title=Scientific_Memoirs&action=edit&redlink=1) **3**. Truy cập ngày 29 tháng 8 năm 2008. With notes upon the Memoir by the Translator
- Moore, Doris Langley (1961).
*The Late Lord Byron*. Philadelphia: Lippincott. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-06-013013-X](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-06-013013-X). [OCLC](/wiki/OCLC) [358063](//www.worldcat.org/oclc/358063).
- Stein, Dorothy (1985).
*Ada: A Life and a Legacy*. MIT Press Series in the History of Computing. Cambridge, Mass.: The MIT Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-262-19242-X](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-262-19242-X).
- Toole, Betty Alexandra Toole Ed.D, Ada, the Enchantress of Numbers, A Selection from the Letters of Ada Lovelace, and her Description of the First Computer (1992)
- Toole, Betty Alexandra Toole Ed.D.,
[Ada, The Enchantress of Numbers: Poetical Science](http://www.well.com/~adatoole/), 2010
- Turney, Catherine (1972).
*Byron's Daughter*. New York: Charles Scribner's Sons. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-684-12753-9](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-684-12753-9).
- Woolley, Benjamin (tháng 2 năm 2002).
[.](http://www.amazon.com/dp/0071388605/) *The Bride of Science: Romance, Reason, and Byron's Daughter* [ISBN](/wiki/ISBN) [0-333-72436-4](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-333-72436-4). Truy cập ngày 29 tháng 8 năm 2008.
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Ada_Lovelace&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ada_Lovelace&action=edit§ion=5)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Ada_Lovelace&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ada_Lovelace&action=edit§ion=6)]
(Tiếng Anh)
[Ada Lovelace: Founder of Scientific Computing (SDSC Women in Science)](http://www.sdsc.edu/ScienceWomen/lovelace.html) [Augusta Ada King, Countess of Lovelace (MacTutor History of Math)](http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/history/Mathematicians/Lovelace.html) [WISE Project biography](http://vms.www.uwplatt.edu/~wise/lovelace/lovelace.html) [Phụ chú của Ada và bài](http://www.cs.yale.edu/homes/tap/Files/ada-lovelace-notes.html) *The Ladies Diary* [Ada & The Analytical Engine của Charles Babbage](http://www.educause.edu/pub/er/review/reviewArticles/31240.html) [Các hình ảnh về Ada, sở hữu công cộng](http://www.cs.kuleuven.ac.be/~dirk/ada-belgium/pictures.html) *Sketch of the Analytical Engine*dịch bởi Ada Byron [Tranh luận về Ada](http://www.techtv.com/news/culture/story/0,24195,3316503,00.html), và [Có phải Ada là lập trình viên đầu tiên?](http://www.techtv.com/news/culture/jump/0,24196,3316508,00.html) *The Ada Perplex*của Jim Holt [Tiểu sử về Ada Augusta](http://www.scottlan.edu/lriddle/women/love.htm) [Ada Lovelace - visions of today](http://plus.maths.org/issue34/features/ada/)
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|

X-Cache: cp1068 miss(0), cp1065 frontend miss(0)


text:
Edwin Hubble
Edwin Powell Hubble (20 tháng 11, 1889 – 28 tháng 9, 1953) là một nhà vật lý, nhà thiên văn học người Mỹ. Ông là người rất thành công trong việc nghiên cứu về thiên văn, vũ trụ. Ông chỉ ra, vũ trụ gồm những Thiên hà (Galaxy) đang giãn ra và phồng lên giống như một quả khinh khí cầu lớn không giới hạn, đưa ra bằng chứng đầu tiên cho thuyết Vụ nổ lớn (Big bang) mô tả quá trình hình thành và phát triển của vũ trụ. Những nghiên cứu, phát hiện của ông về vũ trụ đã đặt nền móng cho ngành khoa học về vũ trụ. Tiếng tăm của ông nổi nên nhờ phát hiện vũ trụ là vô tận và Ngân hà (Milky Way) chúng ta đang sống chỉ là một phần không đáng kể. Tên của ông được đặt cho một định luật do ông phát hiện ra, ngày nay chúng ta gọi là Định luật Hubble. Tên ông sau đó cũng được dùng để đặt tên cho Đài thiên văn vũ trụ Hubble, một đài thiên văn lớn nhất thế giới hiện nay.
Mục lục
Tiểu sử[sửa | sửa mã nguồn]
Ông sinh ra tại Marshfield, Missouri và chuyển đến Wheaton, Illinois vào năm 1898. Thời trẻ ông nổi tiếng về thể thao hơn về trí tuệ của ông, mặc dù ông cũng đạt thứ hạng cao trong tất cả các môn học, ngoại trừ môn đánh vần. Ông chơi tốt bóng bầu dục và chạy, nhảy xa, nhảy cao, đấm bốc. Năm 1906, ông đã lập kỷ lục quốc gia cho môn nhảy cao tại Illinois.
Các nghiên cứu của ông ở Đại học Chicago tập trung vào toán học, thiên văn học và triết học. Năng lực về nghiên cứu và thể thao giúp ông giành được một xuất học bổng Rhodes của trường đại học Oxford. Tại đây ông nghiên cứu về luật học, sau đó chuyển sang nghiên cứu văn học và tiếng Tây Ban Nha. Khi trở về Hoa Kỳ, ông dạy tiếng Tây Ban Nha cho một trường trung học một thời gian. Một vài thói quen và cách ăn mặc của người Anh đã theo ông cả đời, đôi khi làm phát cáu thêm các đồng nghiệp người Mỹ của ông.
Trong Chiến tranh Thế giới lần 1, ông tham gia vào chiến đấu và nhanh chóng được thăng quân hàm thiếu tá. Sau đó, ông giải ngũ và quay trở lại vởi thiên văn học, ông làm việc tại Đài thiên văn Yerkes của đại học Chicago, tại đây ông nhận bằng tiến sĩ năm 1917 vởi luận án có tiêu đề "Photographic Investigations of Faint Nebulae". Năm 1919 ông đến làm việc tại Đài thiên văn Wilson. Ông quan sát vũ trụ qua kính viễn vọng Hooker 100 inch - loại kính viễn vọng mạnh nhất thế giới vừa được chế tạo khi đó. Tại đây ông phát hiện ra nhiều điều lý thú về vũ trụ và thiên văn.
Các khám phá[sửa | sửa mã nguồn]
Vũ trụ đang giãn nở[sửa | sửa mã nguồn]
Định luật Hubble[sửa | sửa mã nguồn]
Các phát minh khác[sửa | sửa mã nguồn]
Hubble với Giải Nobel[sửa | sửa mã nguồn]
Vào những năm 1950 của thế kỷ 20, chưa có giải Nobel dành cho thiên văn học. Ông là người đã giành nhiều thời gian cuối đời tranh luận cho việc xem xét, coi lĩnh vực thiên văn học là một ngành của vật lý. Sau nhiều năm tranh luận, Ủy ban trao Giải Nobel quyết định coi thiên văn học là một ngành của vật lý. Tuy nhiên quyết định này là quá muộn, ông qua đời vào năm 1953 và không hề nhận được giải thưởng khoa học uy tín này.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Christianson, Gale; Edwin Hubble: Mariner of the Nebulae Farrar Straus & Giroux (T) (New York, tháng 8 năm 1995.)
- Hubble E.P., The Observational Approach to Cosmology (Oxford, 1937.)
- Hubble E.P., The Realm of the Nebulae (New Haven, 1936.)
- Hubble, A relation between distance and radial velocity among extra-galactic nebulae, Proceedings of the National Academy of Sciences Volume 15 (1929)
http://antwrp.gsfc.nasa.gov/diamond_jubilee/d_1996/hubble_nas.html
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
- Ngân hà
- Sự giãn nở của vũ trụ
- Đài thiên văn vũ trụ Hubble
- Cosmic distance ladder
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Time 100 Profile
- Astronomy at the University of Louisville - Photographs of Edwin Hubble at New Albany High School.
- Edwin Hubble bio - Written by Allan Sandage

markdown:
# Edwin Hubble
|
|Edwin Hubble
|
|![]()
[20 tháng 11](/wiki/20_th%C3%A1ng_11), [1889](/wiki/1889) [Marshfield](/w/index.php?title=Marshfield&action=edit&redlink=1), [Missouri](/wiki/Missouri), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [San Marino](/wiki/San_Marino), [California](/wiki/California) [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [Thiên văn học](/wiki/Thi%C3%AAn_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc) [Đại học Chicago](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Chicago) [Đài thiên văn Wilson](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0i_thi%C3%AAn_v%C4%83n_Wilson&action=edit&redlink=1) [Alma mater](/wiki/Alma_mater) [Đại học Chicago](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Chicago) [Đại học Oxford](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Oxford) [Big Bang](/wiki/V%E1%BB%A5_N%E1%BB%95_L%E1%BB%9Bn)( [Vụ nổ lớn](/wiki/V%E1%BB%A5_N%E1%BB%95_L%E1%BB%9Bn)) [Định luật Hubble](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_lu%E1%BA%ADt_Hubble) [Redshift](/w/index.php?title=Redshift&action=edit&redlink=1) [Dẫy Hubble](/w/index.php?title=D%E1%BA%ABy_Hubble&action=edit&redlink=1) **Edwin Powell Hubble** ( [20 tháng 11](/wiki/20_th%C3%A1ng_11), [1889](/wiki/1889) – [28 tháng 9](/wiki/28_th%C3%A1ng_9), [1953](/wiki/1953)) là một [nhà vật lý](/wiki/Nh%C3%A0_v%E1%BA%ADt_l%C3%BD), [nhà thiên văn học](/wiki/Nh%C3%A0_thi%C3%AAn_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc) người Mỹ. Ông là người rất thành công trong việc nghiên cứu về [thiên văn](/wiki/Thi%C3%AAn_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc), [vũ trụ](/wiki/V%C5%A9_tr%E1%BB%A5). Ông chỉ ra, vũ trụ gồm những [Thiên hà](/wiki/Thi%C3%AAn_h%C3%A0) (Galaxy) đang giãn ra và phồng lên giống như một quả khinh khí cầu lớn không giới hạn, đưa ra bằng chứng đầu tiên cho thuyết * (Big bang) mô tả quá trình hình thành và phát triển của vũ trụ. Những nghiên cứu, phát hiện của ông về vũ trụ đã đặt nền móng cho ngành khoa học về vũ trụ. Tiếng tăm của ông nổi nên nhờ phát hiện vũ trụ là vô tận và Vụ nổ lớn* [Ngân hà](/wiki/Ng%C3%A2n_h%C3%A0)(Milky Way) chúng ta đang sống chỉ là một phần không đáng kể. Tên của ông được đặt cho một định luật do ông phát hiện ra, ngày nay chúng ta gọi là *. Tên ông sau đó cũng được dùng để đặt tên cho* [Định luật Hubble](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_lu%E1%BA%ADt_Hubble) [Đài thiên văn vũ trụ Hubble](/wiki/K%C3%ADnh_vi%E1%BB%85n_v%E1%BB%8Dng_kh%C3%B4ng_gian_Hubble), một đài thiên văn lớn nhất thế giới hiện nay.
## Mục lục
## Tiểu sử[
[sửa](/w/index.php?title=Edwin_Hubble&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Edwin_Hubble&action=edit§ion=1)]
Ông sinh ra tại
[Marshfield, Missouri](/w/index.php?title=Marshfield,_Missouri&action=edit&redlink=1) và chuyển đến [Wheaton, Illinois](/wiki/Wheaton,_Illinois) vào năm [1898](/wiki/1898). Thời trẻ ông nổi tiếng về thể thao hơn về trí tuệ của ông, mặc dù ông cũng đạt thứ hạng cao trong tất cả các môn học, ngoại trừ môn đánh vần. Ông chơi tốt bóng bầu dục và chạy, nhảy xa, nhảy cao, đấm bốc. Năm [1906](/wiki/1906), ông đã lập kỷ lục quốc gia cho môn [nhảy cao](/wiki/Nh%E1%BA%A3y_cao) tại [Illinois](/wiki/Illinois).
Các nghiên cứu của ông ở
[Đại học Chicago](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Chicago) tập trung vào [toán học](/wiki/To%C3%A1n_h%E1%BB%8Dc), [thiên văn học](/wiki/Thi%C3%AAn_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc) và [triết học](/wiki/Tri%E1%BA%BFt_h%E1%BB%8Dc). Năng lực về nghiên cứu và thể thao giúp ông giành được một xuất [học bổng Rhodes](/w/index.php?title=H%E1%BB%8Dc_b%E1%BB%95ng_Rhodes&action=edit&redlink=1) của trường [đại học Oxford](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Oxford). Tại đây ông nghiên cứu về luật học, sau đó chuyển sang nghiên cứu văn học và tiếng Tây Ban Nha. Khi trở về [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3), ông dạy tiếng Tây Ban Nha cho một trường trung học một thời gian. Một vài thói quen và cách ăn mặc của người Anh đã theo ông cả đời, đôi khi làm phát cáu thêm các đồng nghiệp [người Mỹ](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_M%E1%BB%B9) của ông.
Trong
[Chiến tranh Thế giới lần 1](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_nh%E1%BA%A5t), ông tham gia vào chiến đấu và nhanh chóng được thăng quân hàm [thiếu tá](/wiki/Thi%E1%BA%BFu_t%C3%A1). Sau đó, ông giải ngũ và quay trở lại vởi thiên văn học, ông làm việc tại [Đài thiên văn Yerkes](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0i_thi%C3%AAn_v%C4%83n_Yerkes&action=edit&redlink=1) của đại học Chicago, tại đây ông nhận bằng tiến sĩ năm [1917](/wiki/1917) vởi luận án có tiêu đề "Photographic Investigations of Faint Nebulae". Năm 1919 ông đến làm việc tại [Đài thiên văn Wilson](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0i_thi%C3%AAn_v%C4%83n_Wilson&action=edit&redlink=1). Ông quan sát [vũ trụ](/wiki/V%C5%A9_tr%E1%BB%A5) qua kính viễn vọng Hooker 100 inch - loại kính viễn vọng mạnh nhất thế giới vừa được chế tạo khi đó. Tại đây ông phát hiện ra nhiều điều lý thú về vũ trụ và thiên văn.
## Các khám phá[
[sửa](/w/index.php?title=Edwin_Hubble&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Edwin_Hubble&action=edit§ion=2)]
### Vũ trụ đang giãn nở[
[sửa](/w/index.php?title=Edwin_Hubble&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Edwin_Hubble&action=edit§ion=3)]
### Định luật Hubble[
[sửa](/w/index.php?title=Edwin_Hubble&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Edwin_Hubble&action=edit§ion=4)] ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ac/100inchHooker.jpg/250px-100inchHooker.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ac/100inchHooker.jpg/250px-100inchHooker.jpg)
[Mount Wilson Observatory](/w/index.php?title=Mount_Wilson_Observatory&action=edit&redlink=1)that Hubble used to measure galaxy [redshifts](/w/index.php?title=Redshift&action=edit&redlink=1)and a value for the rate of [expansion of the universe](/w/index.php?title=Expanding_universe&action=edit&redlink=1).
### Các phát minh khác[
[sửa](/w/index.php?title=Edwin_Hubble&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Edwin_Hubble&action=edit§ion=5)]
## Hubble với Giải Nobel[
[sửa](/w/index.php?title=Edwin_Hubble&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Edwin_Hubble&action=edit§ion=6)]
Vào những năm 1950 của
[thế kỷ 20](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_20), chưa có [giải Nobel](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Nobel) dành cho [thiên văn học](/wiki/Thi%C3%AAn_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc). Ông là người đã giành nhiều thời gian cuối đời tranh luận cho việc xem xét, coi lĩnh vực thiên văn học là một ngành của [vật lý](/wiki/V%E1%BA%ADt_l%C3%BD_h%E1%BB%8Dc). Sau nhiều năm tranh luận, Ủy ban trao Giải Nobel quyết định coi thiên văn học là một ngành của vật lý. Tuy nhiên quyết định này là quá muộn, ông qua đời vào năm 1953 và không hề nhận được giải thưởng khoa học uy tín này.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Edwin_Hubble&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Edwin_Hubble&action=edit§ion=7)]
- Christianson, Gale;
*Edwin Hubble: Mariner of the Nebulae*Farrar Straus & Giroux (T) (New York, tháng 8 năm 1995.)
- Hubble E.P.,
*The Observational Approach to Cosmology*(Oxford, 1937.)
- Hubble E.P.,
*The Realm of the Nebulae*(New Haven, 1936.)
- Hubble,
[(1929)](http://antwrp.gsfc.nasa.gov/diamond_jubilee/1996/hub_1929.html) *A relation between distance and radial velocity among extra-galactic nebulae*, Proceedings of the National Academy of Sciences Volume 15 [http://antwrp.gsfc.nasa.gov/diamond_jubilee/d_1996/hubble_nas.html](http://antwrp.gsfc.nasa.gov/diamond_jubilee/d_1996/hubble_nas.html)
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Edwin_Hubble&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Edwin_Hubble&action=edit§ion=8)] [Ngân hà](/wiki/Ng%C3%A2n_H%C3%A0) [Sự giãn nở của vũ trụ](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_gi%C3%A3n_n%E1%BB%9F_c%E1%BB%A7a_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5&action=edit&redlink=1) [Đài thiên văn vũ trụ Hubble](/wiki/K%C3%ADnh_vi%E1%BB%85n_v%E1%BB%8Dng_kh%C3%B4ng_gian_Hubble) [Cosmic distance ladder](/w/index.php?title=Cosmic_distance_ladder&action=edit&redlink=1)
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Edwin_Hubble&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Edwin_Hubble&action=edit§ion=9)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|[Time 100 Profile](http://www.time.com/time/time100/scientist/profile/hubble.html) [Astronomy at the University of Louisville](http://www.astro.louisville.edu/education/hubble_in_louisville/nahs/)- Photographs of Edwin Hubble at [New Albany High School](/w/index.php?title=New_Albany_High_School_(Indiana)&action=edit&redlink=1). [Edwin Hubble bio](http://antwrp.gsfc.nasa.gov/diamond_jubilee/1996/sandage_hubble.html)- Written by [Allan Sandage](/w/index.php?title=Allan_Sandage&action=edit&redlink=1)
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|

X-Cache: cp1065 hit(1), cp1065 frontend miss(0)