text:
Hóa keo
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Hóa keo là lĩnh vực hóa học nghiên cứu về các cách chế tạo, đặc điểm và biến đổi các hệ keo. Hệ keo là một hệ thống phân tán các phần tử có kích thước từ một phần triệu cho đến vài phần ngàn milimét. Các phần tử này được phân tán trong một môi trường phân tán.
Hệ keo là một hệ phân tán giữa dung dịch và huyền phù. Hệ keo không có áp suất thẩm thấu, không tăng nhiệt độ sôi và không giảm nhiệt độ đông đặc của môi trường phân tán (gọi là các tính chất của hệ keo). Các hạt keo thường mang điện tích hấp thụ vì thế mà có thể tách chúng ra bằng phương pháp điện di. Các hạt keo chống sự kết tụ của các loại hạt keo khác thường được gọi là keo bảo vệ, ví dụ như dextrin. Trong cơ thể động vật và thực vật có rất nhiều hoạt chất tồn tại trong hệ keo.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Hóa học ngày nay (Tiếng Việt)

markdown:
# Hóa keo
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Bài viết này
|cần thêm . **Hóa keo** là lĩnh vực [hóa học](/wiki/H%C3%B3a_h%E1%BB%8Dc) nghiên cứu về các cách chế tạo, đặc điểm và biến đổi các [hệ keo](/wiki/H%E1%BB%87_keo). Hệ keo là một hệ thống phân tán các phần tử có kích thước từ một phần triệu cho đến vài phần ngàn [milimét](/wiki/Milim%C3%A9t). Các phần tử này được phân tán trong một môi trường phân tán.
Hệ keo là một hệ phân tán giữa
[dung dịch](/wiki/Dung_d%E1%BB%8Bch) và [huyền phù](/wiki/Huy%E1%BB%81n_ph%C3%B9). Hệ keo không có [áp suất thẩm thấu](/w/index.php?title=%C3%81p_su%E1%BA%A5t_th%E1%BA%A9m_th%E1%BA%A5u&action=edit&redlink=1), không tăng [nhiệt độ sôi](/wiki/Nhi%E1%BB%87t_%C4%91%E1%BB%99_bay_h%C6%A1i) và không giảm [nhiệt độ đông đặc](/wiki/Nhi%E1%BB%87t_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%C3%B4ng_%C4%91%E1%BA%B7c) của môi trường phân tán (gọi là các tính chất của hệ keo). Các hạt keo thường mang điện tích hấp thụ vì thế mà có thể tách chúng ra bằng phương pháp [điện di](/wiki/%C4%90i%E1%BB%87n_di). Các hạt keo chống sự kết tụ của các loại hạt keo khác thường được gọi là keo bảo vệ, ví dụ như [dextrin](/w/index.php?title=Dextrin&action=edit&redlink=1). Trong cơ thể [động vật](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) và [thực vật](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt) có rất nhiều hoạt chất tồn tại trong hệ keo.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=H%C3%B3a_keo&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%C3%B3a_keo&action=edit§ion=1)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=H%C3%B3a_keo&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%C3%B3a_keo&action=edit§ion=2)] [Hóa học ngày nay](http://hoahocngaynay.com)(Tiếng Việt)
|
|[Hóa vô cơ](/wiki/H%C3%B3a_v%C3%B4_c%C6%A1)• [Hóa hữu cơ](/wiki/H%C3%B3a_h%E1%BB%AFu_c%C6%A1)• [Hóa dược](/wiki/H%C3%B3a_d%C6%B0%E1%BB%A3c)• [Điện hóa](/wiki/%C4%90i%E1%BB%87n_h%C3%B3a)• [Hóa phân tích](/wiki/H%C3%B3a_ph%C3%A2n_t%C3%ADch)• [Hóa học lượng tử](/wiki/H%C3%B3a_h%E1%BB%8Dc_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_t%E1%BB%AD)• [Hóa lý](/wiki/H%C3%B3a_l%C3%BD)• **Hóa keo**•

X-Cache: cp1065 miss(0), cp1054 frontend miss(0)


text:
Kim Nhật Thành
Kim Nhật Thành[1][2] (Kim Il-sung, 15 tháng 4 năm 1912 - 8 tháng 7 năm 1994) là nhà lãnh đạo Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên từ khi quốc gia này được thành lập vào đầu năm 1948 đến khi ông mất, và được con trai là Kim Jong-il thay thế. Ông giữ chức Thủ tướng từ năm 1948 đến năm 1972, và Chủ tịch nước từ năm 1972 đến khi mất. Ngoài ra, ông còn là Tổng Bí thư của Đảng Lao động Triều Tiên. Với tư cách là nhà lãnh đạo của Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên, ông đã chuyển từ hệ tư tưởng Marx-Lenin sang tư tưởng chủ thể (주체사상), nghĩa là "tự lực tự cường" do ông tự phát triển và tạo nên sự sùng bái cá nhân. Bắc Triều Tiên chính thức gọi ông là "Lãnh tụ vĩ đại" và hiến pháp xem ông là "Chủ tịch vĩnh cửu". Ngày sinh và ngày mất của ông là quốc lễ ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên.
Mục lục
Thân thế gia đình[sửa | sửa mã nguồn]
Kim Nhật Thành là con của Kim Hyŏng-jik (김형직) và Kang Pan-sŏk (강반석), với tên khai sinh là Kim Sŏng-ju (김성주) (Hán Việt: Kim Thành Trụ), và là anh cả của hai em trai, Ch’ŏl-chu and Yŏng-ju. Ông sinh ra ở Nam-ri, ấp Kophyŏng, quận Taedong, đạo Bình An Nam - tức Vạn Cảnh Đài (Mangyŏngdae), thuộc Bình Nhưỡng ngày nay - khi đó còn dưới sự chiếm đóng của Nhật Bản.
Tổ tiên của gia đình Kim là ở Chŏnju, đạo Bắc Chŏlla. Những gì được biết về gia tộc này rất ít oit, đó là trong thời gian chiến tranh Triều Tiên-Nhật Bản (1592-1598), một tổ tiên trực hệ đã di cư về phía Bắc. Điều này có thể hiểu được nếu ta biết được rằng chính sách định cư ở miền Bắc của nhà Triều Tiên khi đó đã dẫn tới một cuộc tái định cư ồ ạt của các gia đình nông dân ở vùng Phyŏngan và Hamgyŏng trong thế kỷ thứ 15 và 16. Dù gì đi nữa, với đa số người họ Kim gốc Chŏnju, ngày nay sống ở Bắc Triều Tiên, và những gì còn sót lại của phả hệ họ Kim gốc Chŏnju có những ghi nhận không thống nhất. Hơn nữa, có tin đồn rằng khi Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên chiếm được Seoul trong chiến tranh Triều Tiên, quân đội của họ đã thu thập tất cả các phả hệ họ Kim gốc Chŏnju và mang chúng lên phía Bắc.
Lịch sử chính xác của gia đình của Kim còn mơ hồ. Gia đình họ không quá nghèo nhưng cũng không dư dả, luôn trong tình trạng cận đói nghèo. Kim nói rằng ông được nuôi dạy trong một gia đình Tin Lành Trưởng lão, rằng ông ngoại của ông là một mục sư Tin Lành, cha của ông đã học ở một trường truyền giáo và là một trưởng lão trong nhà thờ và rằng cha mẹ ông đều hoạt động tích cực trong cộng đồng tôn giáo.[3] Theo thông tin chính thức, gia đình Kim tham gia vào phong trào kháng Nhật, và vào năm 1920, họ phải di cư sang Mãn Châu, nơi ông học thành thạo tiếng Trung. Những nguồn tin khác thì cho rằng gia đình ông di cư đến Mãn Châu như bao người Triều Tiên chạy trốn nạn đói khi đó. Dù vậy, gia đình của Kim rõ ràng không đóng vai trò lãnh đạo lớn trong những nhóm hoạt động, dù cho động cơ của họ là truyền giáo, tuyên truyền lòng yêu nước, hay cả hai, đều không rõ ràng.[4]
Hoạt động kháng Nhật[sửa | sửa mã nguồn]
Cha mất vào năm 1926, khi Kim được 14 tuổi. Khi đó, ông đang học ở Trường Trung học Dục Văn ở Cát Lâm, nơi ông từ bỏ truyền thống phong kiến của những người Triều Tiên thế hệ trước và có cảm tình với hệ tư tưởng của Chủ nghĩa cộng sản. Ông còn được cho là đã thành lập hội "T'ŭdŭ" (T'ado Cheguk Chuŭi Tongmaeng, Đả đảo Đế quốc Chủ nghĩa Đồng minh), một tổ chức chủ trương chống Đế quốc Nhật và ủng hộ Chủ nghĩa Marx - Lenin, được xem là tổ chức đầu tiên tiền thân của Đảng Lao động Triều Tiên sau này. Việc học tập chính quy của ông kết thúc khi ông bị bắt và bị tống giam vì những hoạt động chống Nhật Bản. Vào tuổi 17, Kim trở thành thành viên trẻ tuổi nhất của tổ chức theo chủ nghĩa Mác hoạt động ngầm với chưa đầy 20 thành viên, do Hŏ So, người thuộc Hội thanh niên Cộng sản Nam Mãn Châu, lãnh đạo. Cảnh sát khám phá ra nhóm này ba tuần sau khi được thành lập vào năm 1929, và Kim bị tống giam vài tháng.[5][6]
Ông gia nhập nhóm du kích chống Nhật ở bắc Trung Hoa, và gia nhập Đảng Cộng sản Trung Quốc năm 1931. Đầu năm 1932, ông là phái khiển của Đặc khu ủy Đông Mãn tại đội Du kích phản Nhật huyện An Đồ. Năm 1935, ông được chỉ định là Chính ủy Đại đội du kích phản Nhật Uông Thanh, Chính ủy Trung đoàn 3, Sư đoàn độc lập, Quân đoàn 2, Quân Cách mạng Nhân dân Đông Bắc, chỉ huy khoảng 160 quân[4]. Chính ở đây Kim đã gặp người sau này trở thành người đỡ đầu ông trở thành người cộng sản, Wei Zhengmin, sĩ quan trực tiếp của Kim, người lúc đó đang là Chính ủy của Liên quân Kháng Nhật Đông Bắc. Wei báo cáo trực tiếp lên Khang Sinh, một đảng viên cấp cao gần gũi với Mao Trạch Đông ở Diên An, cho đến khi Wei chết vào ngày 8 tháng 3 năm 1941[7].
Năm 1937, Kim được nâng lên làm Sư trưởng Sư đoàn 3 (sau đổi phiên hiệu thành Sư đoàn 6), Quân đoàn 2, Liên quân Kháng Nhật Đông Bắc, khi mới 24 tuổi, điều khiển vài trăm quân du kích trong một nhóm được biết đến với tên "sư đoàn của Kim Nhật Thành". Chính khi ông chỉ huy sư đoàn này, ông đã thực hiện một cuộc đột kích quân Nhật tại Poch’onbo, vào ngày 4 tháng 6. Mặc dù đơn vị của Kim chỉ giành được một số thị trấn nhỏ ở biên giới Triều Tiên trong vài giờ, nó được xem là một thành công về quân sự vào thời điểm đó, khi đơn vị du kích đã trải qua rất nhiều khó khăn trong việc chiếm bất kỳ vùng đất nào của địch. Thành công này đã khiến Kim nổi tiếng ở mức độ nào đó trong lực lượng du kích Trung Quốc, và sách sử của Bắc Triều Tiên sau này đưa nó thành một thắng lợi mở đầu cho phong trào chống Nhật tại Triều Tiên.
Năm 1938, Kim nhậm chức Chỉ huy trưởng Phương diện quân số 2, Đệ nhất Lộ quân của Liên quân Kháng Nhật Đông Bắc. Lúc này, Kim đổi tên mình thành Kim Nhật Thành, với ý nghĩa "trở thành mặt trời"[8]. Vào cuối cuộc chiến tranh, cái tên này đã trở thành huyền thoại ở Triều Tiên, và vài nhà sử học cho rằng thực ra không phải do bản thân Kim Sŏng-ju làm cho cái tên này nổi tiếng. Tuyên truyền viên Xô viết Grigory Mekler, người yêu cầu chuẩn bị cho Kim lãnh đạo Bắc Triều Tiên, đã nói rằng Kim lấy tên này khi ở Liên Xô vào đầu những năm 1940 từ một người chỉ huy cũ đã chết trận[9]. Mặt khác, một số người Triều Tiên chỉ đơn giản là không tin rằng một người trẻ tuổi như Kim lại có thể trở thành một huyền thoại[10]. Tuy nhiên, Sử gia Andrei Lankov cho rằng tin đồn Kim Nhật Thành được tráo đổi với một Kim "gốc" nào đó là không đúng. Bản thân Kim là một lãnh đạo cấp cao khi đó, ông không có lý do phải đổi tên theo một chỉ huy nào khác. Một số nhân chứng biết Kim trước và sau thời gian ông ở Liên Xô, bao gồm cả Chu Bảo Trung, cấp trên của ông, người đã phủ nhận việc tồn tại một Kim "thứ hai" trong nhật ký của mình.[11]
Năm 1941, Đạo quân Quan Đông của Nhật Bản mở cuộc tiễu trừ vào các căn cứ của Liên quân Kháng Nhật Đông Bắc. Đệ nhất Lộ quân bị thiệt hại trầm trọng, quân số còn lại hợp thành Chi đội số 1, do Kim làm Chi đội trưởng. Bị quân đội Nhật truy kích, Kim và các đồng chí của mình đã trốn thoát bằng cách vượt sông Amur chạy sang Liên Xô[12]. Năm 1942, ông Kim và đội quân của mình được gửi tới đóng quân gần Khabarovsk, tại đây, các du kích kháng chiến Triều Tiên được các sĩ quan Xô viết huấn luyện lại và tập hợp lại với danh nghĩa Phương diện quân 88 Bộ binh Viễn Đông. Kim trở thành Đại úy trong Hồng quân Xô viết và phục vụ ở đó cho đến cuối Đệ nhị thế chiến.
Trở lại Triều Tiên[sửa | sửa mã nguồn]
Tháng 9 năm 1945, Kim trở về Triều Tiên cùng với quân đội Xô viết tiến vào để giải giới quân Nhật. Là một đảng viên Cộng sản Trung Quốc, lại là sĩ quan Hồng quân Liên Xô, Kim được các lãnh đạo Liên Xô xem là ứng cử viên sáng giá để nắm quyền lãnh đạo một chính phủ Triều Tiên của những người Cộng sản. Đảng Cộng sản Triều Tiên từng được thành lập vào năm 1925, nhưng sau đó nhanh chóng tan đàn xẻ nghé do mâu thuẫn nội bộ. Bấy giờ, trụ sở chính của Đảng lại nằm ở Seoul, trong vùng chiếm đóng của Hoa Kỳ ở phía Nam. Với sự hậu thuẫn của Liên Xô, Kim vượt lên khỏi vị thế của lãnh tụ phe dân tộc chủ nghĩa là Cho Man-sik lẫn lãnh tụ của Đảng cộng sản Bắc Triều Tiên là Hyun Joon Hyuk, cũng như nhờ vào sự ủng hộ của người dân Triều Tiên đã ủng hộ cuộc chiến của ông chống lại sự chiếm đóng của Nhật Bản. Ông trở thành người đứng đầu của Đảng Cộng sản Triều Tiên ở Địa khu Bắc Triều Tiên với vai trò Trưởng ban Tổ chức Trung ương Đảng Cộng sản ở Bắc Triều Tiên. Khi đó, Kim mới vừa 33 tuổi.
Trong một hội nghị từ ngày 28 đến ngày 30 tháng 8 năm 1946, một cuộc sát nhập Văn phòng Bắc Triều Tiên của Đảng Cộng sản Triều Tiên và Đảng Tân Nhân dân để thành lập Đảng Lao động Triều Tiên[13][14][15]. Kim Tu-bong, lãnh đạo của Đảng Tân nhân dân, đã được bầu làm chủ tịch đảng. Phó chủ tịch đảng là Chu Nyong-ha và Kim Nhật Thành.[16]
Một trong những thành công có ảnh hưởng lâu dài nhất của ông là việc thành lập một đội quân chuyên nghiệp, Quân đội Nhân dân Triều Tiên (NKPA), với lực lượng nòng cốt là du kích và những người lính trước đây đã có được kinh nghiệm trận mạc trong những trận chiến đấu chống lại quân Nhật và sau này là quân đội Trung Hoa Quốc dân đảng. Từ vị thế này, sử dụng các khí tài do Liên Xô viện trợ, Kim đã xây dựng một lực lượng quân đội lớn, thành thạo chiến tranh quy ước và chiến tranh du kích. Trước khi Chiến tranh Triều Tiên bùng nổ, Joseph Stalin đã trang bị cho NKPA các xe tăng hạng trung T-34, xe tải, trọng pháo, và những vũ khí hạng nhẹ (vào thời điểm này, Quân đội Nam Triều Tiên kém hơn nhiều về số lượng quân đội lẫn trang bị). Kim cũng thành lập lực lượng không quân, được trang bị sơ bộ với những máy bay chạy bằng cánh quạt cũ thu được của Nhật và máy bay tiêm kích của Liên Xô. Sau đó, những ứng cử viên phi công Bắc Triều Tiên được gửi đến Liên Xô và Trung Quốc để luyện tập trong chiếc máy bay phản lực MiG-15 tại các căn cứ bí mật.
Ngày 9 tháng 9 năm 1948, Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên tuyên bố thành lập. Kim trở thành Ủy viên trưởng Đảng Lao động Bắc Triều Tiên, đồng thời giữ chức Thủ tướng. Ngày 30 tháng 6 năm 1949, Đảng Lao động Bắc Triều Tiên trở thành Đảng Lao động Triều Tiên và Kim trở thành Tổng Bí thư của đảng cho đến khi qua đời.
Chiến tranh Triều Tiên[sửa | sửa mã nguồn]
Phía nam Triều Tiên do Mỹ chiếm đóng đoạt lại quyền lực từ những "Ủy ban Nhân dân" được điều hành theo từng địa phương và đã thiết lập lại nhiều chủ đất và cảnh sát cũ, những người đã nắm quyền khi Triều Tiên còn dưới sự đô hộ của Nhật Bản. Những động thái này gặp phải sự chống đối nặng nề và sự phản kháng công khai ở một số phần của Nam Triều Tiên như các đảo ở phía Nam[17].
Sau một số vụ đụng độ ở biên giới (được cho là xuất phát từ lệnh của Mỹ), dường như cuộc chiến là không thể tránh khỏi. Quân đội Bắc Triều Tiên tràn qua biên giới vào ngày 25 tháng 6 năm 1950 với dự định thống nhất đất nước. Những nhân chứng ghi chép rằng công cuộc tái thống nhất đất nước của phía Bắc đã nhận được nhiều sự ủng hộ của người dân ở phía Nam[17]. Các tài liệu lưu trữ cho thấy[18][19][20]. Quyết định tấn công phía Nam là một quyết định của chính Kim chứ không phải ý muốn từ Liên Xô, chủ nghĩa dân tộc thôi thúc ông phi thống nhất đất nước. Những bằng chứng cho thấy những điệp viên Liên Xô, thông qua những nguồn tình báo ở chính phủ Mỹ và SIS của Anh, đã thu được những thông tin về hạn chế của kho bom nguyên tử của Mỹ cũng như sự cắt giảm chương trình phòng thủ, khiến cho Stalin kết luận rằng chính quyền Truman sẽ không can thiệp vào Triều Tiên.[21]
Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa chỉ ưng thuận một cách miễn cưỡng ý tưởng tái thống nhất Triều Tiên sau khi Kim nói rằng Stalin đã chấp nhận hành động này[18][19][20], và không cung cấp hỗ trợ quân sự trực tiếp (chỉ qua các kênh hậu cần) cho đến khi quân đội nhân danh Liên Hiệp Quốc, đa số là thành phần quân Mỹ, gần tiến đến sông Áp Lục vào cuối năm 1950. Lực lượng Bắc Triều Tiên đã chiếm được Seoul và phần lớn miền Nam, nhưng bị đánh bật lại ngay sau cuộc đổ bộ lên Inchon của lực lượng Liên Hiệp Quốc do Hoa Kỳ lãnh đạo. Đến tháng 10, lực lượng Mỹ đã tái chiếm Seoul và vào ngày 19 tháng 10 chiếm được Bình Nhưỡng, buộc Kim và chính quyền của ông phải chạy sang Trung Quốc.
Vào ngày 25 tháng 10 năm 1950, sau khi gửi nhiều cảnh báo can thiệp nếu lực lượng Liên Hiệp Quốc không dừng cuộc tiến quân, hàng ngàn quân Trung Quốc vượt sông Áp Lục và tham chiến như đồng minh của NKPA. Quân đội Liên Hiệp Quốc bị buộc phƺi rút ra và quân đội Trung Quốc tái chiếm được Bình Nhưỡng vào tháng 12 và Seoul vào tháng 1 năm 1951. Vào tháng 3, lực lượng Liên Hiệp Quốc và Mỹ bắt đầu một cuộc tấn công mới, chiếm lại Seoul. Sau hàng loạt các cuộc tấn công và phản công của cả hai phía, tiếp theo là giai đoạn đánh du kích với chiến tranh đường hầm chiến thuật quy mô lớn, mặt trận đã ổn định cùng với những gì cuối cùng trở thành "Đường đình chiến" vĩnh viễn vào ngày 27 tháng 7, 1953. Bắc Triều Tiên bị tàn phá nặng nề bởi bom Mỹ, chỉ còn vài căn nhà còn đứng vững. Khoảng 1,5 - 3 triệu người Triều Tiên bị chết trong chiến tranh, và một danh sách dài các tội ác chiến tranh của các bên tham chiến đã được ghi nhận, bao gồm cả việc sử dụng vũ khí sinh học như lan truyền bệnh dịch tả, và những cuộc tàn sát cư dân địa phương bị cho là ủng hộ đối phương.[22][23]
Lãnh đạo Bắc Triều Tiên[sửa | sửa mã nguồn]
Sau khi trở lại làm người đứng đầu Bắc Triều Tiên, Kim bắt tay vào tái kiến thiến đất nước đã bị tàn phá nặng nề do chiến tranh. Ông thực hiện kế hoạch kinh tế quốc gia năm năm để tạo nên một nền kinh tế mệnh lệnh, với tất cả ngành công nghiệp đều là công hữu và tất cả nền công nghiệp được tập thể hóa. Đất nước hình thành dựa trên nguyên lý chủ nghĩa quân bình triệt tiêu sự khác biệt về giai cấp và nền kinh tế dựa trên nhu cầu của công nhân và nông dân. Kinh tế tập trung vào công nghiệp nặng và sản xuất vũ khí. Cả Bắc và Nam Triều Tiên đều duy trì một lực lượng vũ trang khổng lồ để bảo vệ đường ngừng bắn năm 1953. Không có quân đội nước ngoài đóng quân ở Bắc Triều Tiên, trong khi quân Mỹ vẫn duy trì hàng vạn quân tại Nam Triều Tiên cũng như sẽ nắm quyền chỉ huy quân sự ở đây nếu chiến tranh tái diễn.
Trong suốt thập niên 1950, Kim được nhìn nhận là một nhà lãnh đạo Cộng sản chính thống. Ông bác bỏ phi Stalin hóa của Liên Xô và bắt đầu tạo khoảng cách với những nhà tài trợ cho ông, bao gồm việc không bao giờ nhắc lại một thời làm Hồng Quân trong tiểu sử chính thống. Nhiều người xem Kim là một nhà lãnh đạo chống chủ nghĩa xét lại có ảnh hưởng trong phong trào cộng sản. Vào năm 1956, những phần tử chống Kim được khích lệ bởi sự phi Stalin hóa ở Liên Xô xuất hiện cùng với Đảng để chỉ trích Kim và yêu cầu đổi mới[24]. Sau một thời gian do dự, Kim tiến hành một sự thanh lọc những người được xem là có ý đồ tạo phản và buộc những người còn lại lưu đày tha hương[24]. Khi Trung-Xô chia rẽ xảy ra vào thập niên 1960, Kim ban đầu đứng về phía người Trung Quốc nhưng không bao giờ làm tổn thương mối quan hệ với Liên Xô. Khi Cách mạng văn hóa nổ ra ở Trung Quốc sau năm 1966, Kim quay về phía Liên Xô. Cùng lúc đó, ông tạo ra một sự sùng bái cá nhân rộng rãi, và toàn bộ người dân Bắc Triều Tiên bắt đầu gọi ông là "Lãnh tụ vĩ đại" (widaehan suryŏng 위대한 수령). Kim phát triển một chính sách và hệ tư tưởng Juche (tự lực tự cường) chứ không trở thành một quốc gia vệ tinh của Liên Xô.
Giữa thập niên 1960, Kim ấn tượng với những nỗ lực của chủ tịch Hồ Chí Minh trong việc thống nhất Việt Nam thông qua chiến tranh du kích và cho rằng một kiểu tương tự như vậy có thể áp dụng ở Triều Tiên. Những nỗ lực xâm nhập và lật đổ do đó được leo thang chống lại lực lượng chiếm đóng Mỹ và sự lãnh đạo mà họ ủng hộ. Những cố gắng đó lên đến cực điểm trong nỗ lực nhằm tấn công Nhà xanh và ám sát Tổng thống Park Chung-hee. Quân đội Bắc Triều Tiên có thái độ thù địch ngày càng mãnh liệt đối với quân đội Hoa Kỳ ở khắp Nam Triều Tiên, lôi kéo quân đội Mỹ vào những cuộc đấu súng dọc theo Vùng phi quân sự. Vụ bắt giữ thủy thủ của tàu do thám USS Pueblo là một phần của chiến dịch này.
Một hiến pháp mới được ban hành vào tháng 12 năm 1972, trong đó Kim trở thành Chủ tịch nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên. Đến lúc này, ông đã quyết định rằng con trai ông Kim Jong-il sẽ là người tiếp bước ông, và dần dần giao phó công việc chính quyền cho con trai. Gia đình Kim được quân đội ủng hộ, do những chiến công cách mạng của Kim Nhật Thành và sự ủng hộ của Bộ trưởng Quốc phòng kỳ cựu, O Chin-u. Tại Đại hội Đảng lần thứ 6 vào tháng 10 năm 1980, Kim công khai chỉ định con trai ông làm người kế nhiệm.
Trong 3 thập niên Kim Nhật Thành lãnh đạo, kinh tế Triều Tiên tăng trưởng với tốc độ cao, GDP đầu người năm 1976 thậm chí còn cao hơn so với Hàn Quốc[25]. Thống kê cho thấy, trong 10 năm sau khi chiến tranh Triều Tiên kết thúc, tốc độ tăng trưởng trung bình của kinh tế Triều Tiên lên tới 25%/năm, có thể coi là mức tăng trưởng cao nhất trên thế giới thời điểm đó. Cuối thập kỷ 1960, toàn bộ nông thôn Triều Tiên có đường điện. Đầu thập kỷ 1980, 70% diện tích đất canh tác của quốc gia này được tưới tiêu, 95% hoạt động gieo cấy và 70% hoạt động thu hoạch được cơ khí hóa. Năm 1984, lần đầu tiên tổng sản lượng lương thực của Triều Tiên đạt 10 triệu tấn, đáp ứng đủ nhu cầu lương thực trong nước và xuất khẩu một phần. Kinh tế công nghiệp của Triều Tiên thời điểm đó cũng phát triển với tốc độ chóng mặt. Thập kỷ 1960, 1970 Triều Tiên đã từng cùng Nhật Bản được coi là hai nước công nghiệp lớn của châu Á, là một trong những quốc gia có trình độ hiện đại hóa cao nhất ở khu vực Đông Á.
Những năm sau đó[sửa | sửa mã nguồn]
Cuối thập niên 1980, Bắc Triều Tiên đã gặp phải những khó khăn ngày càng tăng về kinh tế sau nhiều thập kỷ phát triển thành công. Sự cải cách kinh tế của Đặng Tiểu Bình ở Trung Quốc vào năm 1979 về sau đồng nghĩa với việc thương mại với Bắc Triều Tiên xã hội chủ nghĩa đang làm giảm lợi ích của Trung Quốc. Sự sụp đổ của hệ thống chủ nghĩa xã hội ở Đông Âu và Liên Xô trong thời kỳ 1989-1991 đã đẩy Bắc Triều Tiên hoàn toàn vào thế cô lập. Những sự kiện này cùng với sự bao vây cấm vận kinh tế của các nước do Mỹ cầm đầu càng làm tăng thêm khó khăn về kinh tế. Một Bắc Triều Tiên trước đây có tốc độ công nghiệp hóa nhanh hơn, tỷ lệ chết ở trẻ sơ sinh thấp hơn, chất lượng sống cao hơn Nam Triều Tiên trong nhiều thập kỷ, đến những năm 1990 đã gặp vô số khó khăn xuất phát từ sự thiếu thốn đối tác thương mại sau khi Liên Xô sụp đổ, Mỹ cấm vận, các trận lụt khủng khiếp. Người dân Bắc Triều Tiên gọi thời kỳ này là "cuộc hành quân gian khổ".
Bắc Triều Tiên thường xuyên lặp lại rằng bán đảo Triều Tiên sẽ được thống nhất trước sinh nhật lần thứ 70 của Kim vào năm 1982, và đã có những nỗi lo sợ từ phương Tây rằng Kim sẽ tiến hành một cuộc Chiến tranh Triều Tiên lần thứ hai. Tuy nhiên, sự chênh lệch về kinh tế và quân sự giữa miền Bắc và miền Nam (nơi vẫn hiện diện quân đội Mỹ) vào thời kỳ đó khiến cho việc này không thể xảy ra.
Khi đã có tuổi, ông Kim xuất hiện một khối u lớn sau cổ - một dạng sỏi, hoặc hok theo tiếng Triều Tiên, thường là kết quả của sự thiếu dinh dưỡng khi ấu thơ. Vị trí này nằm gần não và tủy sống nên không thể giải phẫu. Do hình ảnh không được đẹp này, các nhiếp ảnh gia Bắc Triều Tiên luôn luôn chụp ảnh ông từ một góc cố định hơi chếch sang trái, một việc ngày càng khó làm khi khối u trở nên lớn bằng quả bóng chày.[26][27]
Vào ngày 19 tháng 5 1994, ông Kim đã ra lệnh sử dụng nhiên liệu từ các cơ sở nghiên cứu hạt nhân gây tranh cãi ở Yongbyon. Mặc dù thường xuyên bị các nước phương Tây lên án, Kim vẫn tiếp tục tiến hành nghiên cứu hạt nhân và các chương trình làm giàu uranium. Vào tháng 6 năm 1994, cựu Tổng thống Mỹ Jimmy Carter đã có chuyến thăm Bình Nhưỡng để hội đàm với Kim. Trước sự ngạc nhiên của Hoa Kỳ và IAEA, ông Kim đồng ý dừng chương trình nghiên cứu hạt nhân và có vẻ muốn bắt đầu một mối quan hệ cởi mở hơn với phương Tây. Tuy nhiên, phương Tây luôn coi ông Kim là nhà độc tài, họ cho rằng ông Kim muốn duy trì quyền lực theo kiểu cha truyền con nối, bằng phương pháp sùng bái cá nhân để biến mình thành lãnh đạo vĩ đại trong mắt dân chúng
Qua đời[sửa | sửa mã nguồn]
Đến những năm 1990, Bắc Triều Tiên gần như bị cô lập với thế giới bên ngoài, ngoại trừ một ít liên hệ với Trung Quốc. Nền kinh tế suy sụp đi nhiều bởi sự chi tiêu quá mức vào quân đội, với một nền nông nghiệp không đủ đáp ứng cho dân số do thiếu đất trồng trọt, nhưng thông tấn Bắc Triều Tiên vẫn tiếp tục ca ngợi Kim. Kim qua đời đột ngột vì trụy tim ở Bình Nhưỡng vào ngày 8 tháng 7 năm 1994 (theo tài liệu của Triều Tiên thì phía sau cổ ông có một khối u biến tướng của u sỏi, đây chính là kết quả sự thiếu dinh dưỡng tuổi ấu thơ và không thể cắt bỏ, chưa có một kết luận liên quan tới bệnh tim trong bệnh án của ông). Một số nguồn mô tả sự việc cụ thể: sau khi nghe tin một viên đô đốc mất do một cơn đau tim, ông đã gọi điện và bị kích động sau khi nghe được thông tin này và vì quá tức giận không giữ nổi bình tĩnh, ông quát vào điện thoại sau đó ông cũng đột ngột lên cơn trụy tim, ngã lăn ra đất và đã qua đời, để lại đất nước đang trong thời kỳ đầy khó khăn cho Kim Jong Il.
Lễ tang ông ở Bình Nhưỡng có hàng trăm ngàn người tham dự, nhiều người trong số đó khóc và kêu gào tên ông trong suốt lễ tang. Thi thể của Kim Nhật Thành được đặt trong một lăng mộ ngoài trời tại Cung tưởng niệm Kumsusan. Thi thể được bảo quản của ông đặt trong một quan tài kính. Đầu ông đặt trên một cái gối và cơ thể được phủ bằng một lá cờ đỏ như một cái chăn, có thể là biểu tượng của Thuyết Chủ thể do ông đề xướng. Bộ phim về lễ tang ở Bình Nhưỡng được phát đi trên một số kênh, và hiện nay có thể tìm thấy ở các trang mạng khác nhau[28].
Cuộc sống gia đình[sửa | sửa mã nguồn]
Kim Nhật Thành kết hôn 3 lần. Vợ đầu của ông, Kim Jong-suk, sinh cho ông 2 người con trai và 1 con gái. Kim Jong-il là con trai trưởng, và người con còn lại (Kim il man, hay Shura Kim) chết vào năm 1947 do một tai nạn khi bơi. Kim Jong-suk chết năm 1949 trong khi đang sinh nở. Kim tái hôn với Kim Sŏng-ae năm 1962, và có tin rằng ông ta có 3 hoặc 4 người con với bà, trong đó có: Kim Yŏng-il, Kim Kyŏng-il và Kim P’yŏng-il. Kim P’yong-il là một người nổi bật trong chính sự Triều Tiên, làm tới chức đại sứ Triều Tiên ở Hungary.
Ngoài ra Kim còn có những đứa con không chính thức như Kim Hyon-nam (sinh năm 1972, trưởng Ban Tuyên truyền của Đảng Lao động từ năm 2002)[29] và Chang-hyŏn (sinh năm 1971, do chị của Kim Jong-Il là Kim Kyŏng-hŭi nuôi)[30].
Sau khi Kim chết, con trai ông Kim Jong-Il đã thay thế lịch Gregoria ở Bắc Triều Tiên bằng một bộ lịch trong đó năm mới bắt đầu bằng ngày sinh nhật Kim Il-sung[cần dẫn nguồn].
Tên tuổi và hình ảnh[sửa | sửa mã nguồn]
Có khoảng 500 bức tượng về Kim Nhật Thành ở Bắc Triều Tiên[31]. Những nơi đáng chú ý nhất là: Đại học Kim Il-sung, Sân vận động Kim Il-sung, Quảng trường Kim Il-sung, Cầu Kim Nhật Thành và Tượng Bất diệt Kim Nhật Thành.
Hình ảnh của Kim Nhật Thành chiếm ưu thế ở những nơi gắn liền với giao thông cộng, được treo ở mỗi nhà ga và sân bay ở Bắc Triều Tiên[cần dẫn nguồn]. Nó cũng được đặt ở biên giới giữa Trung Quốc và Bắc Triều Tiên. Tên của ông được đặt cho một loài hoa lai tạo, hoa Kim Nhật Thành.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ http://thuvienso.cdtm.edu.vn/bitstream/CDTM/1200/1/KNM-023-V%C3%AC%20sao%20c%C3%A1c%20Qu%E1%BB%91c%20gia%20Th%E1%BA%A5t%20b%E1%BA%A1i.pdf
- ^ Ngọc Liên Phan (2003). Từ điển tri thức lịch sử phổ thông thế kỷ XX. Hà Nội. tr. 220–222.
- ^ “PETER HITCHENS: North Korea, the last great Marxist bastion, is a real-life Truman show”. Daily Mail (London). Ngày 8 tháng 10 năm 2007.
- ^ a ă Lankov, Andrei, From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945-1960, Rutgers University Press (2002), p. 53.
- ^ Lankov, Andrei, From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945-1960, Rutgers University Press (2002), p. 52.
- ^ Suh Dae-Sook, Kim Il Sung: The North Korean Leader, Columbia University Press (1998) p. 7.
- ^ Suh Dae-Sook, Kim Il Sung: The North Korean Leader, Columbia University Press (1998) pp. 8-10.
- ^ Bradley K. Martin (2004). Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty. Thomas Dunne Books. ISBN 0312323220.
- ^ Staff writer. “Soviets groomed Kim Il Sung for leadership”. Vladivostok News.
- ^ Hong An. (Interview). Washington, DC. The Cold War. CNN. Washington, DC http://www.gwu.edu/~nsarchiv/coldwar/interviews/episode-5/hong1.html.
|tựa đề=trống hay bị thiếu (trợ giúp)
- ^ Lankov, Andrei, From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945-1960, Rutgers University Press (2002), p. 55.
- ^ Lankov, Andrei, From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945-1960, Rutgers University Press (2002), p. 53-54.
- ^ Chosun.
- ^ Biography, KCCKP.
- ^ JStor.
- ^ JStor.
- ^ a ă Cumings, Bruce, The Origins of the Korean war, , Princeton University Press (1981, 1990)
- ^ a ă Weathersby, Kathryn, The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War, The Journal of American-East Asian Relations 2, no. 4 (Winter 1993): 432
- ^ a ă Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War (1993)
- ^ a ă Mansourov, Aleksandr Y., Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, September 16-15 tháng 10, 1950: New Evidence from the Russian Archives, Cold War International History Project Bulletin, Issues 6-7 (Winter 1995/1996): 94-107
- ^ Sudoplatov, Pavel Anatoli, Schecter, Jerrold L., and Schecter, Leona P., Special Tasks: The Memoirs of an Unwanted Witness - A Soviet Spymaster, Little Brown, Boston (1994)
- ^ IADL report (1952)
- ^ Korea Truth Commission (2001)
- ^ a ă Lankov, Andrei N., Crisis in North Korea: The Failure of De-Stalinization, 1956. Honolulu:Hawaii University Press (2004)
- ^ http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/pdf/CS_North-Korea.pdf
- ^ Cumings, Bruce, North Korea: Another Country, The New Press, New York, 2003, p.xii.
- ^ Image of Kim Il-sung's "neck tumor"
- ^ Scenes of lamentation after Kim Il-sung's death
- ^ Terrence Henry, After Kim Jong Il, The Atlantic Monthly, tháng 5 năm 2005
- ^ Leadership Succession Recent Developments
- ^ Portal, Jane; British Museum (2005). Art under control in North Korea. Reaktion Books. tr. 82. ISBN 978-1-86189-236-2.
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
Đọc thêm[sửa | sửa mã nguồn]
- Toàn bộ tiểu sử của Kim Chủ tịch http://www.korea-dpr.com/lib/202.pdf
- Blair, Clay, The Forgotten War: America in Korea, , Naval Institute Press (2003)
- Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai, Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War (1993)
- Kim Il-sung (2003). With the Century (PDF). Korean Friendship Association.
- Lankov, Andrei N., Crisis in North Korea: The Failure of De-Stalinization, 1956. Honolulu:Hawaii University Press (2004)
- Mansourov, Aleksandr Y., Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, September 16-15 tháng 10, 1950: New Evidence from the Russian Archives, Cold War International History Project Bulletin, Issues 6-7 (Winter 1995/1996)
- Martin, Bradley (2004). Under The Loving Care Of The Fatherly Leader: North Korea And The Kim Dynasty. St. Martins. ISBN.
- Sudoplatov, Pavel Anatoli, Schecter, Jerrold L., and Schecter, Leona P., Special Tasks: The Memoirs of an Unwanted Witness - A Soviet Spymaster, Little Brown, Boston (1994)
- Suh, Dae-Sook, Kim Il Sung: The North Korean Leader. New York: Columbia University Press (1988)
- Weathersby, Kathryn, The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War, The Journal of American-East Asian Relations 2, no. 4 (Winter 1993)
- Christian Kracht, Eva Munz, Lukas Nikol, "The Ministry Of Truth. Kim Jong Ils North Korea", Feral House, tháng 10 năm 2007, 132 pages, 88 color photographs, ISBN 978-932595-27-7
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Hải Hưng, Những vấn đề về quan hệ đối ngoại của Triều Tiên, Tạp chí Mặt trận số 95, tháng 9 năm 2011, bản lưu trên Trang thông tin điện tử Uỷ ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.
- Bắc Triều Tiên chưa khám phá, (Google Earth Bắc Triều Tiên) Xem nhiều nơi ở và tượng đài của Kim Il-sung, cũng như phần lớn các cơ sở hạ tầng chính trị, văn hóa, kinh tế và quân sự.
- Articles needing Korean script or text
- Use of the tablewidth parameter in Infobox Korean name
- Sinh 1912
- Mất 1994
- Người Bình Nhưỡng
- Lãnh đạo tối cao Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên
- Độc tài
- Lãnh tụ Cộng sản
- Người Cộng sản
- Nhà viết kịch CHDCND Triều Tiên
- Nhà văn CHDCND Triều Tiên
- Nhà cách mạng Triều Tiên
- Thủ tướng Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên
- Gia đình Kim Il-sung
- Kim Il-sung
- Nhà dân tộc chủ nghĩa Triều Tiên

markdown:
# Kim Nhật Thành
|Kim Il-sung
|
김일성
金日成
Kim Nhật Thành
|
|![]()
[28 tháng 12](/wiki/28_th%C3%A1ng_12), [1972](/wiki/1972)– [Choi Yong-kun](/wiki/Choi_Yong-kun)(Chủ tịch Hội đồng lập pháp Nhân dân Tối cao) *chức vụ vĩnh viễn* [30 tháng 6](/wiki/30_th%C3%A1ng_6), [1949](/wiki/1949)– [8 tháng 7](/wiki/8_th%C3%A1ng_7), [1994](/wiki/1994) *Không* [Kim Jong-il](/wiki/Kim_Jong-il) [9 tháng 9](/wiki/9_th%C3%A1ng_9), [1948](/wiki/1948)– [28 tháng 12](/wiki/28_th%C3%A1ng_12), [1972](/wiki/1972) *Không* [Kim Il](/w/index.php?title=Kim_Il_(ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B_gia)&action=edit&redlink=1) [Đảng lao động Triều Tiên](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_Lao_%C4%91%E1%BB%99ng_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn) [15 tháng 4](/wiki/15_th%C3%A1ng_4), [1912](/wiki/1912) [Bình Nhưỡng](/wiki/B%C3%ACnh_Nh%C6%B0%E1%BB%A1ng), [Triều Tiên thời Nhật chiếm đóng](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn_d%C6%B0%E1%BB%9Bi_s%E1%BB%B1_cai_tr%E1%BB%8B_c%E1%BB%A7a_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&action=edit&redlink=1) [Bình Nhưỡng](/wiki/B%C3%ACnh_Nh%C6%B0%E1%BB%A1ng), [Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn) [Kim Jong-il](/wiki/Kim_Jong-il), [Kim Man-il](/w/index.php?title=Kim_Man-il&action=edit&redlink=1), [Kim Kyong-jin](/w/index.php?title=Kim_Kyong-jin&action=edit&redlink=1), [Kim Pyong-il](/w/index.php?title=Kim_Pyong-il&action=edit&redlink=1), [Kim Yong-il](/w/index.php?title=Kim_Yong-il&action=edit&redlink=1)
|Kim Il-sung|
|
|[Romaja quốc ngữ](/wiki/Romaja_qu%E1%BB%91c_ng%E1%BB%AF) [McCune–Reischauer](/wiki/McCune%E2%80%93Reischauer) **Kim Nhật Thành** [[1]](#cite_note-1) (Kim Il-sung, [2] [15 tháng 4](/wiki/15_th%C3%A1ng_4)năm [1912](/wiki/1912)- [8 tháng 7](/wiki/8_th%C3%A1ng_7)năm [1994](/wiki/1994)) là nhà lãnh đạo [Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn)từ khi quốc gia này được thành lập vào đầu năm 1948 đến khi ông mất, và được con trai là [Kim Jong-il](/wiki/Kim_Jong-il)thay thế. Ông giữ chức [Thủ tướng](/wiki/Th%E1%BB%A7_t%C6%B0%E1%BB%9Bng)từ năm 1948 đến năm 1972, và [Chủ tịch nước](/wiki/Ch%E1%BB%A7_t%E1%BB%8Bch_n%C6%B0%E1%BB%9Bc)từ năm 1972 đến khi mất. Ngoài ra, ông còn là [Tổng Bí thư](/wiki/T%E1%BB%95ng_B%C3%AD_th%C6%B0)của [Đảng Lao động Triều Tiên](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_Lao_%C4%91%E1%BB%99ng_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn). Với tư cách là nhà lãnh đạo của Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên, ông đã chuyển từ hệ tư tưởng [Marx-Lenin](/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_Marx-Lenin)sang tư tưởng chủ thể (주체사상), nghĩa là *"tự lực tự cường"*do ông tự phát triển và tạo nên sự [sùng bái cá nhân](/wiki/S%C3%B9ng_b%C3%A1i_c%C3%A1_nh%C3%A2n). Bắc Triều Tiên chính thức gọi ông là "Lãnh tụ vĩ đại" và hiến pháp xem ông là " [Chủ tịch vĩnh cửu](/w/index.php?title=Ch%E1%BB%A7_t%E1%BB%8Bch_v%C4%A9nh_c%E1%BB%ADu_c%E1%BB%A7a_%C4%91%E1%BA%A5t_n%C6%B0%E1%BB%9Bc&action=edit&redlink=1)". Ngày sinh và ngày mất của ông là [quốc lễ ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên](/w/index.php?title=Qu%E1%BB%91c_l%E1%BB%85_%E1%BB%9F_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn&action=edit&redlink=1).
## Mục lục
## Thân thế gia đình[
[sửa](/w/index.php?title=Kim_Nh%E1%BA%ADt_Th%C3%A0nh&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kim_Nh%E1%BA%ADt_Th%C3%A0nh&action=edit§ion=1)]
Kim Nhật Thành là con của
[Kim Hyŏng-jik](/wiki/Kim_Hanh_T%E1%BA%AFc) (김형직) và Kang Pan-sŏk (강반석), với tên khai sinh là Kim Sŏng-ju (김성주) (Hán Việt: *Kim Thành Trụ*), và là anh cả của hai em trai, Ch’ŏl-chu and Yŏng-ju. Ông sinh ra ở Nam-ri, ấp Kophyŏng, quận Taedong, [đạo Bình An Nam](/w/index.php?title=P%27y%C5%8Fngan-nam&action=edit&redlink=1) - tức Vạn Cảnh Đài (Mangyŏngdae), thuộc [Bình Nhưỡng](/wiki/B%C3%ACnh_Nh%C6%B0%E1%BB%A1ng) ngày nay - khi đó còn dưới sự chiếm đóng của Nhật Bản.
Tổ tiên của gia đình Kim là ở
[Chŏnju](/wiki/Jeonju), [đạo Bắc Chŏlla](/wiki/Jeolla_B%E1%BA%AFc). Những gì được biết về gia tộc này rất ít oit, đó là trong thời gian chiến tranh Triều Tiên-Nhật Bản (1592-1598), một tổ tiên trực hệ đã di cư về phía Bắc. Điều này có thể hiểu được nếu ta biết được rằng chính sách định cư ở miền Bắc của [nhà Triều Tiên](/wiki/Nh%C3%A0_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn) khi đó đã dẫn tới một cuộc tái định cư ồ ạt của các gia đình nông dân ở vùng Phyŏngan và Hamgyŏng trong thế kỷ thứ 15 và 16. Dù gì đi nữa, với đa số người họ Kim gốc Chŏnju, ngày nay sống ở Bắc Triều Tiên, và những gì còn sót lại của phả hệ họ Kim gốc Chŏnju có những ghi nhận không thống nhất. Hơn nữa, có tin đồn rằng khi Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên chiếm được Seoul trong [chiến tranh Triều Tiên](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn), quân đội của họ đã thu thập tất cả các phả hệ họ Kim gốc Chŏnju và mang chúng lên phía Bắc.
Lịch sử chính xác của gia đình của Kim còn mơ hồ. Gia đình họ không quá nghèo nhưng cũng không dư dả, luôn trong tình trạng cận đói nghèo. Kim nói rằng ông được nuôi dạy trong một gia đình
[Tin Lành Trưởng lão](/wiki/Gi%C3%A1o_h%E1%BB%99i_Tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_Nhi%E1%BB%87m), rằng ông ngoại của ông là một [mục sư](/wiki/M%E1%BB%A5c_s%C6%B0) Tin Lành, cha của ông đã học ở một trường truyền giáo và là một trưởng lão trong nhà thờ và rằng cha mẹ ông đều hoạt động tích cực trong cộng đồng tôn giáo. Theo thông tin chính thức, gia đình Kim tham gia vào phong trào kháng Nhật, và vào năm 1920, họ phải di cư sang [3] [Mãn Châu](/wiki/M%C3%A3n_Ch%C3%A2u), nơi ông học thành thạo tiếng Trung. Những nguồn tin khác thì cho rằng gia đình ông di cư đến Mãn Châu như bao người Triều Tiên chạy trốn nạn đói khi đó. Dù vậy, gia đình của Kim rõ ràng không đóng vai trò lãnh đạo lớn trong những nhóm hoạt động, dù cho động cơ của họ là truyền giáo, tuyên truyền lòng yêu nước, hay cả hai, đều không rõ ràng. [[4]](#cite_note-formation53-4)
## Hoạt động kháng Nhật[
[sửa](/w/index.php?title=Kim_Nh%E1%BA%ADt_Th%C3%A0nh&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kim_Nh%E1%BA%ADt_Th%C3%A0nh&action=edit§ion=2)]
Cha mất vào năm 1926, khi Kim được 14 tuổi. Khi đó, ông đang học ở Trường Trung học Dục Văn ở
[Cát Lâm](/wiki/C%C3%A1t_L%C3%A2m), nơi ông từ bỏ truyền thống phong kiến của những người Triều Tiên thế hệ trước và có cảm tình với hệ tư tưởng của [Chủ nghĩa cộng sản](/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_c%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n). Ông còn được cho là đã thành lập hội " [T'ŭdŭ](/w/index.php?title=T%27%C5%ADd%C5%AD&action=edit&redlink=1)" ( *T'ado Cheguk Chuŭi Tongmaeng*, Đả đảo Đế quốc Chủ nghĩa Đồng minh), một tổ chức chủ trương chống [Đế quốc Nhật](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) và ủng hộ [Chủ nghĩa Marx - Lenin](/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_Marx_-_Lenin), được xem là tổ chức đầu tiên tiền thân của [Đảng Lao động Triều Tiên](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_Lao_%C4%91%E1%BB%99ng_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn) sau này. Việc học tập chính quy của ông kết thúc khi ông bị bắt và bị tống giam vì những hoạt động chống Nhật Bản. Vào tuổi 17, Kim trở thành thành viên trẻ tuổi nhất của tổ chức theo chủ nghĩa Mác hoạt động ngầm với chưa đầy 20 thành viên, do Hŏ So, người thuộc [Hội thanh niên Cộng sản Nam Mãn Châu](/w/index.php?title=H%E1%BB%99i_thanh_ni%C3%AAn_C%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n_Nam_M%C3%A3n_Ch%C3%A2u&action=edit&redlink=1), lãnh đạo. Cảnh sát khám phá ra nhóm này ba tuần sau khi được thành lập vào năm 1929, và Kim bị tống giam vài tháng. [[5]](#cite_note-5) [[6]](#cite_note-6)
Ông gia nhập nhóm du kích chống Nhật ở bắc Trung Hoa, và gia nhập
[Đảng Cộng sản Trung Quốc](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_C%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n_Trung_Qu%E1%BB%91c) năm 1931. Đầu năm 1932, ông là phái khiển của Đặc khu ủy Đông Mãn tại đội Du kích phản Nhật huyện An Đồ. Năm 1935, ông được chỉ định là Chính ủy Đại đội du kích phản Nhật Uông Thanh, Chính ủy Trung đoàn 3, Sư đoàn độc lập, Quân đoàn 2, Quân Cách mạng Nhân dân Đông Bắc, chỉ huy khoảng 160 quân . Chính ở đây Kim đã gặp người sau này trở thành người đỡ đầu ông trở thành người cộng sản, [4] [Wei Zhengmin](/w/index.php?title=Wei_Zhengmin&action=edit&redlink=1), sĩ quan trực tiếp của Kim, người lúc đó đang là Chính ủy của Liên quân Kháng Nhật Đông Bắc. Wei báo cáo trực tiếp lên [Khang Sinh](/wiki/Khang_Sinh), một đảng viên cấp cao gần gũi với [Mao Trạch Đông](/wiki/Mao_Tr%E1%BA%A1ch_%C4%90%C3%B4ng)ở [Diên An](/wiki/Di%C3%AAn_An), cho đến khi Wei chết vào ngày [8 tháng 3](/wiki/8_th%C3%A1ng_3)năm [1941](/wiki/1941) . [[7]](#cite_note-7)
Năm 1937, Kim được nâng lên làm Sư trưởng Sư đoàn 3 (sau đổi phiên hiệu thành Sư đoàn 6), Quân đoàn 2, Liên quân Kháng Nhật Đông Bắc, khi mới 24 tuổi, điều khiển vài trăm quân du kích trong một nhóm được biết đến với tên "
[sư đoàn của Kim Nhật Thành](/w/index.php?title=S%C6%B0_%C4%91o%C3%A0n_c%E1%BB%A7a_Kim_Nh%E1%BA%ADt_Th%C3%A0nh&action=edit&redlink=1)". Chính khi ông chỉ huy sư đoàn này, ông đã thực hiện một cuộc đột kích quân Nhật tại [Poch’onbo](/w/index.php?title=Poch%E2%80%99onbo&action=edit&redlink=1), vào ngày [4 tháng 6](/wiki/4_th%C3%A1ng_6). Mặc dù đơn vị của Kim chỉ giành được một số thị trấn nhỏ ở biên giới Triều Tiên trong vài giờ, nó được xem là một thành công về quân sự vào thời điểm đó, khi đơn vị du kích đã trải qua rất nhiều khó khăn trong việc chiếm bất kỳ vùng đất nào của địch. Thành công này đã khiến Kim nổi tiếng ở mức độ nào đó trong lực lượng du kích Trung Quốc, và sách sử của Bắc Triều Tiên sau này đưa nó thành một thắng lợi mở đầu cho phong trào chống Nhật tại Triều Tiên.
Năm 1938, Kim nhậm chức Chỉ huy trưởng Phương diện quân số 2, Đệ nhất Lộ quân của
[Liên quân Kháng Nhật Đông Bắc](/w/index.php?title=Li%C3%AAn_qu%C3%A2n_Kh%C3%A1ng_Nh%E1%BA%ADt_%C4%90%C3%B4ng_B%E1%BA%AFc&action=edit&redlink=1). Lúc này, Kim đổi tên mình thành Kim Nhật Thành, với ý nghĩa "trở thành mặt trời" . Vào cuối cuộc chiến tranh, cái tên này đã trở thành huyền thoại ở Triều Tiên, và vài nhà sử học cho rằng thực ra không phải do bản thân Kim Sŏng-ju làm cho cái tên này nổi tiếng. Tuyên truyền viên Xô viết Grigory Mekler, người yêu cầu chuẩn bị cho Kim lãnh đạo Bắc Triều Tiên, đã nói rằng Kim lấy tên này khi ở Liên Xô vào đầu những năm 1940 từ một người chỉ huy cũ đã chết trận [8] . Mặt khác, một số người Triều Tiên chỉ đơn giản là không tin rằng một người trẻ tuổi như Kim lại có thể trở thành một huyền thoại [[9]](#cite_note-9) . Tuy nhiên, Sử gia [[10]](#cite_note-10) [Andrei Lankov](/w/index.php?title=Andrei_Lankov&action=edit&redlink=1)cho rằng tin đồn Kim Nhật Thành được tráo đổi với một Kim "gốc" nào đó là không đúng. Bản thân Kim là một lãnh đạo cấp cao khi đó, ông không có lý do phải đổi tên theo một chỉ huy nào khác. Một số nhân chứng biết Kim trước và sau thời gian ông ở Liên Xô, bao gồm cả Chu Bảo Trung, cấp trên của ông, người đã phủ nhận việc tồn tại một Kim "thứ hai" trong nhật ký của mình. [[11]](#cite_note-11)
Năm 1941,
[Đạo quân Quan Đông](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1o_qu%C3%A2n_Quan_%C4%90%C3%B4ng) của Nhật Bản mở cuộc tiễu trừ vào các căn cứ của Liên quân Kháng Nhật Đông Bắc. Đệ nhất Lộ quân bị thiệt hại trầm trọng, quân số còn lại hợp thành Chi đội số 1, do Kim làm Chi đội trưởng. Bị quân đội Nhật truy kích, Kim và các đồng chí của mình đã trốn thoát bằng cách vượt sông [Amur](/wiki/Amur) chạy sang [Liên Xô](/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4) . Năm 1942, ông Kim và đội quân của mình được gửi tới đóng quân gần [12] [Khabarovsk](/wiki/Khabarovsk), tại đây, các du kích kháng chiến Triều Tiên được các sĩ quan Xô viết huấn luyện lại và tập hợp lại với danh nghĩa Phương diện quân 88 Bộ binh Viễn Đông. Kim trở thành [Đại úy](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_%C3%BAy)trong [Hồng quân](/wiki/H%E1%BB%93ng_Qu%C3%A2n)Xô viết và phục vụ ở đó cho đến cuối [Đệ nhị thế chiến](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai).
## Trở lại Triều Tiên[
[sửa](/w/index.php?title=Kim_Nh%E1%BA%ADt_Th%C3%A0nh&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kim_Nh%E1%BA%ADt_Th%C3%A0nh&action=edit§ion=3)]
Tháng 9 năm 1945, Kim trở về Triều Tiên cùng với quân đội Xô viết tiến vào để giải giới quân Nhật. Là một đảng viên Cộng sản Trung Quốc, lại là sĩ quan
[Hồng quân Liên Xô](/wiki/H%E1%BB%93ng_Qu%C3%A2n), Kim được các lãnh đạo Liên Xô xem là ứng cử viên sáng giá để nắm quyền lãnh đạo một chính phủ Triều Tiên của những người Cộng sản. [Đảng Cộng sản Triều Tiên](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_C%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn) từng được thành lập vào năm 1925, nhưng sau đó nhanh chóng tan đàn xẻ nghé do mâu thuẫn nội bộ. Bấy giờ, trụ sở chính của Đảng lại nằm ở [Seoul](/wiki/Seoul), trong vùng chiếm đóng của [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) ở phía Nam. Với sự hậu thuẫn của Liên Xô, Kim vượt lên khỏi vị thế của lãnh tụ phe dân tộc chủ nghĩa là [Cho Man-sik](/wiki/Cho_Man-sik) lẫn lãnh tụ của Đảng cộng sản Bắc Triều Tiên là Hyun Joon Hyuk, cũng như nhờ vào sự ủng hộ của người dân Triều Tiên đã ủng hộ cuộc chiến của ông chống lại sự chiếm đóng của Nhật Bản. Ông trở thành người đứng đầu của Đảng Cộng sản Triều Tiên ở Địa khu Bắc Triều Tiên với vai trò Trưởng ban Tổ chức Trung ương Đảng Cộng sản ở Bắc Triều Tiên. Khi đó, Kim mới vừa 33 tuổi.
Trong một hội nghị từ ngày 28 đến ngày
[30 tháng 8](/wiki/30_th%C3%A1ng_8) năm [1946](/wiki/1946), một cuộc sát nhập Văn phòng Bắc Triều Tiên của [Đảng Cộng sản Triều Tiên](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_C%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn) và [Đảng Tân Nhân dân](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A3ng_T%C3%A2n_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n&action=edit&redlink=1) để thành lập [Đảng Lao động Triều Tiên](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_Lao_%C4%91%E1%BB%99ng_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn) [[13]](#cite_note-chosun-13) [[14]](#cite_note-kcckp-14) . [15] [Kim Tu-bong](/wiki/Kim_%C4%90%E1%BA%A5u_Ph%E1%BB%A5ng), lãnh đạo của Đảng Tân nhân dân, đã được bầu làm chủ tịch đảng. Phó chủ tịch đảng là [Chu Nyong-ha](/w/index.php?title=Chu_Nyong-ha&action=edit&redlink=1)và Kim Nhật Thành. [[16]](#cite_note-quarter-16)
Một trong những thành công có ảnh hưởng lâu dài nhất của ông là việc thành lập một đội quân chuyên nghiệp,
[Quân đội Nhân dân Triều Tiên](/wiki/Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn) (NKPA), với lực lượng nòng cốt là du kích và những người lính trước đây đã có được kinh nghiệm trận mạc trong những trận chiến đấu chống lại quân Nhật và sau này là quân đội [Trung Hoa Quốc dân đảng](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c_Qu%E1%BB%91c_D%C3%A2n_%C4%90%E1%BA%A3ng). Từ vị thế này, sử dụng các khí tài do Liên Xô viện trợ, Kim đã xây dựng một lực lượng quân đội lớn, thành thạo chiến tranh quy ước và chiến tranh du kích. Trước khi Chiến tranh Triều Tiên bùng nổ, [Joseph Stalin](/wiki/Iosif_Vissarionovich_Stalin) đã trang bị cho NKPA các xe tăng hạng trung T-34, xe tải, trọng pháo, và những vũ khí hạng nhẹ (vào thời điểm này, Quân đội Nam Triều Tiên kém hơn nhiều về số lượng quân đội lẫn trang bị). Kim cũng thành lập lực lượng không quân, được trang bị sơ bộ với những máy bay chạy bằng cánh quạt cũ thu được của Nhật và máy bay tiêm kích của Liên Xô. Sau đó, những ứng cử viên phi công Bắc Triều Tiên được gửi đến Liên Xô và Trung Quốc để luyện tập trong chiếc máy bay phản lực [MiG-15](/wiki/Mikoyan-Gurevich_MiG-15) tại các căn cứ bí mật.
Ngày 9 tháng 9 năm 1948,
[Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn) tuyên bố thành lập. Kim trở thành Ủy viên trưởng Đảng Lao động Bắc Triều Tiên, đồng thời giữ chức Thủ tướng. Ngày 30 tháng 6 năm 1949, Đảng Lao động Bắc Triều Tiên trở thành Đảng Lao động Triều Tiên và Kim trở thành Tổng Bí thư của đảng cho đến khi qua đời.
## Chiến tranh Triều Tiên[
[sửa](/w/index.php?title=Kim_Nh%E1%BA%ADt_Th%C3%A0nh&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kim_Nh%E1%BA%ADt_Th%C3%A0nh&action=edit§ion=4)]
Phía nam Triều Tiên do Mỹ chiếm đóng đoạt lại quyền lực từ những "Ủy ban Nhân dân" được điều hành theo từng địa phương và đã thiết lập lại nhiều chủ đất và cảnh sát cũ, những người đã nắm quyền khi Triều Tiên còn dưới sự đô hộ của Nhật Bản. Những động thái này gặp phải sự chống đối nặng nề và sự phản kháng công khai ở một số phần của Nam Triều Tiên như các đảo ở phía Nam
. [17]
Sau một số vụ đụng độ ở biên giới (được cho là xuất phát từ lệnh của Mỹ), dường như cuộc chiến là không thể tránh khỏi. Quân đội Bắc Triều Tiên tràn qua biên giới vào ngày
[25 tháng 6](/wiki/25_th%C3%A1ng_6) năm [1950](/wiki/1950) với dự định thống nhất đất nước. Những nhân chứng ghi chép rằng công cuộc tái thống nhất đất nước của phía Bắc đã nhận được nhiều sự ủng hộ của người dân ở phía Nam . Các tài liệu lưu trữ cho thấy [17] [[18]](#cite_note-weathersby432-18) [[19]](#cite_note-goncharov-19) . Quyết định tấn công phía Nam là một quyết định của chính Kim chứ không phải ý muốn từ Liên Xô, chủ nghĩa dân tộc thôi thúc ông phi thống nhất đất nước. Những bằng chứng cho thấy những điệp viên Liên Xô, thông qua những nguồn tình báo ở chính phủ Mỹ và [[20]](#cite_note-mansourov94107-20) [SIS](/w/index.php?title=D%E1%BB%8Bch_v%E1%BB%A5_T%C3%ACnh_b%C3%A1o_B%C3%AD_m%E1%BA%ADt&action=edit&redlink=1)của Anh, đã thu được những thông tin về hạn chế của kho bom nguyên tử của Mỹ cũng như sự cắt giảm chương trình phòng thủ, khiến cho Stalin kết luận rằng chính quyền [Truman](/wiki/Harry_S._Truman)sẽ không can thiệp vào Triều Tiên. [[21]](#cite_note-21) [Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Trung_Hoa) chỉ ưng thuận một cách miễn cưỡng ý tưởng tái thống nhất Triều Tiên sau khi Kim nói rằng Stalin đã chấp nhận hành động này [[18]](#cite_note-weathersby432-18) [[19]](#cite_note-goncharov-19) , và không cung cấp hỗ trợ quân sự trực tiếp (chỉ qua các kênh hậu cần) cho đến khi quân đội nhân danh [20] [Liên Hiệp Quốc](/wiki/Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c), đa số là thành phần quân Mỹ, gần tiến đến [sông Áp Lục](/wiki/%C3%81p_L%E1%BB%A5c)vào cuối năm 1950. Lực lượng Bắc Triều Tiên đã chiếm được [Seoul](/wiki/Seoul)và phần lớn miền Nam, nhưng bị đánh bật lại ngay sau [cuộc đổ bộ lên Inchon](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_%C4%91%C3%A1nh_Nh%C3%A2n_Xuy%C3%AAn)của lực lượng [Liên Hiệp Quốc](/wiki/Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c)do Hoa Kỳ lãnh đạo. Đến tháng 10, lực lượng Mỹ đã tái chiếm Seoul và vào ngày 19 tháng 10 chiếm được Bình Nhưỡng, buộc Kim và chính quyền của ông phải chạy sang Trung Quốc.
Vào ngày
[25 tháng 10](/wiki/25_th%C3%A1ng_10) năm [1950](/wiki/1950), sau khi gửi nhiều cảnh báo can thiệp nếu lực lượng Liên Hiệp Quốc không dừng cuộc tiến quân, hàng ngàn quân Trung Quốc vượt sông Áp Lục và tham chiến như đồng minh của NKPA. Quân đội Liên Hiệp Quốc bị buộc phƺi rút ra và quân đội Trung Quốc tái chiếm được Bình Nhưỡng vào tháng 12 và Seoul vào tháng 1 năm 1951. Vào tháng 3, lực lượng Liên Hiệp Quốc và Mỹ bắt đầu một cuộc tấn công mới, chiếm lại Seoul. Sau hàng loạt các cuộc tấn công và phản công của cả hai phía, tiếp theo là giai đoạn đánh du kích với chiến tranh đường hầm chiến thuật quy mô lớn, mặt trận đã ổn định cùng với những gì cuối cùng trở thành "Đường đình chiến" vĩnh viễn vào ngày [27 tháng 7](/wiki/27_th%C3%A1ng_7), [1953](/wiki/1953). Bắc Triều Tiên bị tàn phá nặng nề bởi bom Mỹ, chỉ còn vài căn nhà còn đứng vững. Khoảng 1,5 - 3 triệu người Triều Tiên bị chết trong [chiến tranh](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh), và một danh sách dài các [tội ác chiến tranh](/wiki/T%E1%BB%99i_%C3%A1c_chi%E1%BA%BFn_tranh) của các bên tham chiến đã được ghi nhận, bao gồm cả việc sử dụng vũ khí sinh học như lan truyền bệnh [dịch tả](/wiki/B%E1%BB%87nh_t%E1%BA%A3), và những cuộc tàn sát cư dân địa phương bị cho là ủng hộ đối phương. [[22]](#cite_note-22) [[23]](#cite_note-23)
## Lãnh đạo Bắc Triều Tiên[
[sửa](/w/index.php?title=Kim_Nh%E1%BA%ADt_Th%C3%A0nh&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kim_Nh%E1%BA%ADt_Th%C3%A0nh&action=edit§ion=5)]
Sau khi trở lại làm người đứng đầu Bắc Triều Tiên, Kim bắt tay vào tái kiến thiến đất nước đã bị tàn phá nặng nề do chiến tranh. Ông thực hiện kế hoạch kinh tế quốc gia năm năm để tạo nên một nền
[kinh tế mệnh lệnh](/w/index.php?title=Kinh_t%E1%BA%BF_m%E1%BB%87nh_l%E1%BB%87nh&action=edit&redlink=1), với tất cả ngành công nghiệp đều là công hữu và tất cả nền công nghiệp được [tập thể hóa](/w/index.php?title=T%E1%BA%ADp_th%E1%BB%83_h%C3%B3a&action=edit&redlink=1). Đất nước hình thành dựa trên nguyên lý chủ nghĩa quân bình triệt tiêu sự khác biệt về giai cấp và nền kinh tế dựa trên nhu cầu của công nhân và nông dân. Kinh tế tập trung vào công nghiệp nặng và sản xuất vũ khí. Cả Bắc và Nam Triều Tiên đều duy trì một lực lượng vũ trang khổng lồ để bảo vệ đường ngừng bắn năm 1953. Không có quân đội nước ngoài đóng quân ở Bắc Triều Tiên, trong khi quân Mỹ vẫn duy trì hàng vạn quân tại Nam Triều Tiên cũng như sẽ nắm quyền chỉ huy quân sự ở đây nếu chiến tranh tái diễn.
Trong suốt thập niên 1950, Kim được nhìn nhận là một nhà lãnh đạo Cộng sản chính thống. Ông bác bỏ
[phi Stalin hóa](/wiki/Phi_Stalin_h%C3%B3a) của Liên Xô và bắt đầu tạo khoảng cách với những nhà tài trợ cho ông, bao gồm việc không bao giờ nhắc lại một thời làm Hồng Quân trong tiểu sử chính thống. Nhiều người xem Kim là một nhà lãnh đạo chống chủ nghĩa xét lại có ảnh hưởng trong phong trào cộng sản. Vào năm 1956, những phần tử chống Kim được khích lệ bởi sự phi Stalin hóa ở Liên Xô xuất hiện cùng với Đảng để chỉ trích Kim và yêu cầu đổi mới . Sau một thời gian do dự, Kim tiến hành một sự thanh lọc những người được xem là có ý đồ tạo phản và buộc những người còn lại lưu đày tha hương [24] . Khi [[24]](#cite_note-crisis-24) [Trung-Xô chia rẽ](/wiki/Chia_r%E1%BA%BD_Trung-X%C3%B4)xảy ra vào thập niên 1960, Kim ban đầu đứng về phía người Trung Quốc nhưng không bao giờ làm tổn thương mối quan hệ với Liên Xô. Khi [Cách mạng văn hóa](/wiki/C%C3%A1ch_m%E1%BA%A1ng_v%C4%83n_h%C3%B3a)nổ ra ở Trung Quốc sau năm 1966, Kim quay về phía Liên Xô. Cùng lúc đó, ông tạo ra một sự [sùng bái cá nhân](/wiki/S%C3%B9ng_b%C3%A1i_c%C3%A1_nh%C3%A2n)rộng rãi, và toàn bộ người dân Bắc Triều Tiên bắt đầu gọi ông là "Lãnh tụ vĩ đại" (widaehan suryŏng 위대한 수령). Kim phát triển một chính sách và hệ tư tưởng *(tự lực tự cường) chứ không trở thành một quốc gia vệ tinh của Liên Xô.* [Juche](/wiki/T%C6%B0_t%C6%B0%E1%BB%9Fng_Ch%E1%BB%A7_th%E1%BB%83)
Giữa thập niên 1960, Kim ấn tượng với những nỗ lực của chủ tịch
[Hồ Chí Minh](/wiki/H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh) trong việc thống nhất Việt Nam thông qua chiến tranh du kích và cho rằng một kiểu tương tự như vậy có thể áp dụng ở Triều Tiên. Những nỗ lực xâm nhập và lật đổ do đó được leo thang chống lại lực lượng chiếm đóng Mỹ và sự lãnh đạo mà họ ủng hộ. Những cố gắng đó lên đến cực điểm trong nỗ lực nhằm tấn công [Nhà xanh](/w/index.php?title=Cheong_Wa_Dae&action=edit&redlink=1) và ám sát Tổng thống [Park Chung-hee](/wiki/Park_Chung_Hee). Quân đội Bắc Triều Tiên có thái độ thù địch ngày càng mãnh liệt đối với quân đội Hoa Kỳ ở khắp Nam Triều Tiên, lôi kéo quân đội Mỹ vào những cuộc đấu súng dọc theo Vùng phi quân sự. Vụ bắt giữ thủy thủ của tàu do thám [USS Pueblo](/w/index.php?title=USS_Pueblo_(AGER-2)&action=edit&redlink=1) là một phần của chiến dịch này.
Một hiến pháp mới được ban hành vào tháng 12 năm 1972, trong đó Kim trở thành Chủ tịch nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên. Đến lúc này, ông đã quyết định rằng con trai ông
[Kim Jong-il](/wiki/Kim_Jong-il) sẽ là người tiếp bước ông, và dần dần giao phó công việc chính quyền cho con trai. Gia đình Kim được quân đội ủng hộ, do những chiến công cách mạng của Kim Nhật Thành và sự ủng hộ của Bộ trưởng Quốc phòng kỳ cựu, O Chin-u. Tại Đại hội Đảng lần thứ 6 vào tháng 10 năm 1980, Kim công khai chỉ định con trai ông làm người kế nhiệm.
Trong 3 thập niên Kim Nhật Thành lãnh đạo, kinh tế Triều Tiên tăng trưởng với tốc độ cao,
[GDP](/wiki/GDP) đầu người năm 1976 thậm chí còn cao hơn so với [Hàn Quốc](/wiki/H%C3%A0n_Qu%E1%BB%91c) . Thống kê cho thấy, trong 10 năm sau khi chiến tranh Triều Tiên kết thúc, tốc độ tăng trưởng trung bình của kinh tế Triều Tiên lên tới 25%/năm, có thể coi là mức tăng trưởng cao nhất trên thế giới thời điểm đó. Cuối thập kỷ 1960, toàn bộ nông thôn Triều Tiên có đường điện. Đầu thập kỷ 1980, 70% diện tích đất canh tác của quốc gia này được tưới tiêu, 95% hoạt động gieo cấy và 70% hoạt động thu hoạch được [25] [cơ khí hóa](/w/index.php?title=C%C6%A1_kh%C3%AD_h%C3%B3a&action=edit&redlink=1). Năm 1984, lần đầu tiên tổng sản lượng lương thực của Triều Tiên đạt 10 triệu tấn, đáp ứng đủ nhu cầu lương thực trong nước và xuất khẩu một phần. Kinh tế công nghiệp của Triều Tiên thời điểm đó cũng phát triển với tốc độ chóng mặt. Thập kỷ 1960, 1970 Triều Tiên đã từng cùng [Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n)được coi là hai nước công nghiệp lớn của châu Á, là một trong những quốc gia có trình độ hiện đại hóa cao nhất ở khu vực Đông Á.
## Những năm sau đó[
[sửa](/w/index.php?title=Kim_Nh%E1%BA%ADt_Th%C3%A0nh&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kim_Nh%E1%BA%ADt_Th%C3%A0nh&action=edit§ion=6)]
Cuối thập niên 1980, Bắc Triều Tiên đã gặp phải những khó khăn ngày càng tăng về kinh tế sau nhiều thập kỷ phát triển thành công. Sự cải cách kinh tế của
[Đặng Tiểu Bình](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7ng_Ti%E1%BB%83u_B%C3%ACnh) ở Trung Quốc vào năm 1979 về sau đồng nghĩa với việc thương mại với Bắc Triều Tiên xã hội chủ nghĩa đang làm giảm lợi ích của Trung Quốc. Sự sụp đổ của hệ thống chủ nghĩa xã hội ở Đông Âu và Liên Xô trong thời kỳ 1989-1991 đã đẩy Bắc Triều Tiên hoàn toàn vào thế cô lập. Những sự kiện này cùng với sự bao vây cấm vận kinh tế của các nước do Mỹ cầm đầu càng làm tăng thêm khó khăn về kinh tế. Một Bắc Triều Tiên trước đây có tốc độ [công nghiệp hóa](/wiki/C%C3%B4ng_nghi%E1%BB%87p_h%C3%B3a) nhanh hơn, tỷ lệ chết ở trẻ sơ sinh thấp hơn, chất lượng sống cao hơn Nam Triều Tiên trong nhiều thập kỷ, đến những năm 1990 đã gặp vô số khó khăn xuất phát từ sự thiếu thốn đối tác thương mại sau khi Liên Xô sụp đổ, Mỹ cấm vận, các trận lụt khủng khiếp. Người dân Bắc Triều Tiên gọi thời kỳ này là "cuộc hành quân gian khổ".
Bắc Triều Tiên thường xuyên lặp lại rằng bán đảo Triều Tiên sẽ được thống nhất trước sinh nhật lần thứ 70 của Kim vào năm 1982, và đã có những nỗi lo sợ từ phương Tây rằng Kim sẽ tiến hành một cuộc Chiến tranh Triều Tiên lần thứ hai. Tuy nhiên, sự chênh lệch về kinh tế và quân sự giữa miền Bắc và miền Nam (nơi vẫn hiện diện quân đội Mỹ) vào thời kỳ đó khiến cho việc này không thể xảy ra.
Khi đã có tuổi, ông Kim xuất hiện một khối u lớn sau cổ - một dạng sỏi, hoặc
*hok* theo tiếng Triều Tiên, thường là kết quả của sự thiếu dinh dưỡng khi ấu thơ. Vị trí này nằm gần não và tủy sống nên không thể giải phẫu. Do hình ảnh không được đẹp này, các nhiếp ảnh gia Bắc Triều Tiên luôn luôn chụp ảnh ông từ một góc cố định hơi chếch sang trái, một việc ngày càng khó làm khi khối u trở nên lớn bằng quả [bóng chày](/wiki/B%C3%B3ng_ch%C3%A0y). [[26]](#cite_note-26) [[27]](#cite_note-27)
Vào ngày
[19 tháng 5](/wiki/19_th%C3%A1ng_5) [1994](/wiki/1994), ông Kim đã ra lệnh sử dụng nhiên liệu từ các cơ sở nghiên cứu hạt nhân gây tranh cãi ở [Yongbyon](/wiki/Nyongbyon). Mặc dù thường xuyên bị các nước phương Tây lên án, Kim vẫn tiếp tục tiến hành nghiên cứu hạt nhân và các chương trình làm giàu [uranium](/wiki/Urani). Vào tháng 6 năm 1994, cựu Tổng thống Mỹ [Jimmy Carter](/wiki/Jimmy_Carter) đã có chuyến thăm Bình Nhưỡng để hội đàm với Kim. Trước sự ngạc nhiên của Hoa Kỳ và [IAEA](/wiki/C%C6%A1_quan_N%C4%83ng_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_Nguy%C3%AAn_t%E1%BB%AD_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF), ông Kim đồng ý dừng chương trình nghiên cứu hạt nhân và có vẻ muốn bắt đầu một mối quan hệ cởi mở hơn với phương Tây. Tuy nhiên, phương Tây luôn coi ông Kim là nhà độc tài, họ cho rằng ông Kim muốn duy trì quyền lực theo kiểu cha truyền con nối, bằng phương pháp sùng bái cá nhân để biến mình thành lãnh đạo vĩ đại trong mắt dân chúng
## Qua đời[
[sửa](/w/index.php?title=Kim_Nh%E1%BA%ADt_Th%C3%A0nh&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kim_Nh%E1%BA%ADt_Th%C3%A0nh&action=edit§ion=7)]
Đến những năm 1990, Bắc Triều Tiên gần như bị cô lập với thế giới bên ngoài, ngoại trừ một ít liên hệ với
[Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c). Nền kinh tế suy sụp đi nhiều bởi sự chi tiêu quá mức vào quân đội, với một nền nông nghiệp không đủ đáp ứng cho dân số do thiếu đất trồng trọt, nhưng thông tấn Bắc Triều Tiên vẫn tiếp tục ca ngợi Kim. Kim qua đời đột ngột vì trụy tim ở Bình Nhưỡng vào ngày [8 tháng 7](/wiki/8_th%C3%A1ng_7) năm [1994](/wiki/1994) (theo tài liệu của [Triều Tiên](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn) thì phía sau cổ ông có một khối u biến tướng của [u sỏi](/w/index.php?title=U_s%E1%BB%8Fi&action=edit&redlink=1), đây chính là kết quả sự thiếu dinh dưỡng tuổi ấu thơ và không thể cắt bỏ, chưa có một kết luận liên quan tới bệnh tim trong bệnh án của ông). Một số nguồn mô tả sự việc cụ thể: sau khi nghe tin một viên đô đốc mất do một cơn đau tim, ông đã gọi điện và bị kích động sau khi nghe được thông tin này và vì quá tức giận không giữ nổi bình tĩnh, ông quát vào điện thoại sau đó ông cũng đột ngột lên cơn trụy tim, ngã lăn ra đất và đã qua đời, để lại đất nước đang trong thời kỳ đầy khó khăn cho [Kim Jong Il](/wiki/Kim_Jong-il).
Lễ tang ông ở Bình Nhưỡng có hàng trăm ngàn người tham dự, nhiều người trong số đó khóc và kêu gào tên ông trong suốt lễ tang. Thi thể của Kim Nhật Thành được đặt trong một
[lăng mộ](/wiki/L%C4%83ng_m%E1%BB%99) ngoài trời tại [Cung tưởng niệm Kumsusan](/wiki/Cung_k%E1%BB%B7_ni%E1%BB%87m_Kumsusan). Thi thể được bảo quản của ông đặt trong một quan tài kính. Đầu ông đặt trên một cái gối và cơ thể được phủ bằng một lá cờ đỏ như một cái chăn, có thể là biểu tượng của Thuyết Chủ thể do ông đề xướng. Bộ phim về lễ tang ở Bình Nhưỡng được phát đi trên một số kênh, và hiện nay có thể tìm thấy ở các trang mạng khác nhau . [28]
## Cuộc sống gia đình[
[sửa](/w/index.php?title=Kim_Nh%E1%BA%ADt_Th%C3%A0nh&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kim_Nh%E1%BA%ADt_Th%C3%A0nh&action=edit§ion=8)]
Kim Nhật Thành kết hôn 3 lần. Vợ đầu của ông,
[Kim Jong-suk](/wiki/Kim_Ch%C3%ADnh_Th%E1%BB%A5c), sinh cho ông 2 người con trai và 1 con gái. [Kim Jong-il](/wiki/Kim_Jong-il) là con trai trưởng, và người con còn lại ( [Kim il man](/w/index.php?title=Kim_il_man&action=edit&redlink=1), hay [Shura Kim](/w/index.php?title=Shura_Kim&action=edit&redlink=1)) chết vào năm [1947](/wiki/1947) do một tai nạn khi bơi. [Kim Jong-suk](/wiki/Kim_Ch%C3%ADnh_Th%E1%BB%A5c) chết năm 1949 trong khi đang sinh nở. Kim tái hôn với [Kim Sŏng-ae](/w/index.php?title=Kim_S%C5%8Fng-ae&action=edit&redlink=1) năm 1962, và có tin rằng ông ta có 3 hoặc 4 người con với bà, trong đó có: [Kim Yŏng-il](/w/index.php?title=Kim_Y%C5%8Fng-il&action=edit&redlink=1), [Kim Kyŏng-il](/w/index.php?title=Kim_Ky%C5%8Fng-il&action=edit&redlink=1) và [Kim P’yŏng-il](/w/index.php?title=Kim_Pyong-il&action=edit&redlink=1). Kim P’yong-il là một người nổi bật trong chính sự Triều Tiên, làm tới chức đại sứ Triều Tiên ở [Hungary](/wiki/Hungary).
Ngoài ra Kim còn có những đứa con không chính thức như
[Kim Hyon-nam](/w/index.php?title=Kim_Hyon-nam&action=edit&redlink=1) (sinh năm 1972, trưởng Ban Tuyên truyền của Đảng Lao động từ năm 2002) và [29] [Chang-hyŏn](/w/index.php?title=Kim_Chang-hy%C5%8Fn&action=edit&redlink=1)(sinh năm 1971, do chị của Kim Jong-Il là Kim Kyŏng-hŭi nuôi) . [[30]](#cite_note-30)
Sau khi Kim chết, con trai ông Kim Jong-Il đã thay thế
[lịch Gregoria](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_Gregoria&action=edit&redlink=1) ở Bắc Triều Tiên bằng một bộ lịch trong đó năm mới bắt đầu bằng ngày sinh nhật Kim Il-sung [. [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c)]
|Kim Bo-hyon
|
1871–1955
|
|
1894–1926
[Kang Pan-sok](/w/index.php?title=Kang_Pan-sok&action=edit&redlink=1)
1892–1932
[Kim Jong-suk](/wiki/Kim_Jong-suk)
1919–1949
[Kim Il-sung](/wiki/Kim_Il-sung)
1912–1994
[Kim Sung-ae](/w/index.php?title=Kim_Sung-ae&action=edit&redlink=1)
1928–?
[Kim Yong-ju](/w/index.php?title=Kim_Yong-ju&action=edit&redlink=1)
1920–
[Kim Young-sook](/w/index.php?title=Kim_Young-sook&action=edit&redlink=1)
1947–
[Song Hye-rim](/w/index.php?title=Song_Hye-rim&action=edit&redlink=1)
1937–2002
[Kim Jong-il](/wiki/Kim_Jong-il)
1941–2011
[Ko Yong-hui](/w/index.php?title=Ko_Yong-hui&action=edit&redlink=1)
1953–2004
[Kim Ok](/w/index.php?title=Kim_Ok&action=edit&redlink=1)
1964–
[Kim Kyong-hui](/wiki/Kim_Kyong-hui)
1946–
[Jang Sung-taek](/wiki/Jang_Sung-taek)
1946–2013
[Kim Pyong-il](/w/index.php?title=Kim_Pyong-il&action=edit&redlink=1)
1954–
[Kim Sul-song](/wiki/Kim_Sul-song)
1974–
[Kim Jong-nam](/wiki/Kim_Jong-nam)
1971–
[Kim Jong-chul](/wiki/Kim_Jong-chul)
1981–
[Kim Jong-un](/wiki/Kim_Jong-un)
1983–
[Ri Sol-ju](/wiki/Ri_Sol-ju)
k. 1986–
[Kim Yo-jong](/wiki/Kim_Yo-jong)
1987–
[Kim Han-sol](/w/index.php?title=Kim_Han-sol&action=edit&redlink=1)
1995–
[Kim Ju-ae](/w/index.php?title=Kim_Ju-ae&action=edit&redlink=1)
k. 2012–
## Tên tuổi và hình ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=Kim_Nh%E1%BA%ADt_Th%C3%A0nh&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kim_Nh%E1%BA%ADt_Th%C3%A0nh&action=edit§ion=9)]
Có khoảng 500 bức tượng về Kim Nhật Thành ở Bắc Triều Tiên
. Những nơi đáng chú ý nhất là: [31] [Đại học Kim Il-sung](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_T%E1%BB%95ng_h%E1%BB%A3p_Kim_Il-sung&action=edit&redlink=1), [Sân vận động Kim Il-sung](/wiki/S%C3%A2n_v%E1%BA%ADn_%C4%91%E1%BB%99ng_Kim_Il-sung), [Quảng trường Kim Il-sung](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%A3ng_tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_Kim_Il-sung&action=edit&redlink=1), Cầu Kim Nhật Thành và Tượng Bất diệt Kim Nhật Thành.
Hình ảnh của Kim Nhật Thành chiếm ưu thế ở những nơi gắn liền với giao thông cộng, được treo ở mỗi nhà ga và sân bay ở Bắc Triều Tiên
[. Nó cũng được đặt ở biên giới giữa Trung Quốc và Bắc Triều Tiên. Tên của ông được đặt cho một loài hoa lai tạo, [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c)] [hoa Kim Nhật Thành](/wiki/Hoa_Kim_Nh%E1%BA%ADt_Th%C3%A0nh).
|
|
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Kim_Nh%E1%BA%ADt_Th%C3%A0nh&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kim_Nh%E1%BA%ADt_Th%C3%A0nh&action=edit§ion=10)] [^](#cite_ref-1) [http://thuvienso.cdtm.edu.vn/bitstream/CDTM/1200/1/KNM-023-V%C3%AC%20sao%20c%C3%A1c%20Qu%E1%BB%91c%20gia%20Th%E1%BA%A5t%20b%E1%BA%A1i.pdf](http://thuvienso.cdtm.edu.vn/bitstream/CDTM/1200/1/KNM-023-V%C3%AC%20sao%20c%C3%A1c%20Qu%E1%BB%91c%20gia%20Th%E1%BA%A5t%20b%E1%BA%A1i.pdf) **Ngọc Liên Phan (2003).** [^](#cite_ref-Phan2003_2-0) [. Hà Nội. tr. 220–222.](http://books.google.com/books?id=k9hmAAAAMAAJ) *Từ điển tri thức lịch sử phổ thông thế kỷ XX* [^](#cite_ref-3) [“PETER HITCHENS: North Korea, the last great Marxist bastion, is a real-life Truman show”](http://www.dailymail.co.uk/news/article-486079/PETER-HITCHENS-North-Korea-great-Marxist-bastion-real-life-Truman-show.html). *Daily Mail*(London). Ngày 8 tháng 10 năm 2007.
- ^
**a** [Lankov, Andrei,](#cite_ref-formation53_4-1) **ă** *From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945-1960,*Rutgers University Press (2002), p. 53. **Lankov, Andrei,** [^](#cite_ref-5) *From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945-1960,*Rutgers University Press (2002), p. 52. **Suh Dae-Sook,** [^](#cite_ref-6) *Kim Il Sung: The North Korean Leader,*Columbia University Press (1998) p. 7. **Suh Dae-Sook,** [^](#cite_ref-7) *Kim Il Sung: The North Korean Leader,*Columbia University Press (1998) pp. 8-10. **Bradley K. Martin (2004).** [^](#cite_ref-8) *Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea and the Kim Dynasty*. Thomas Dunne Books. [ISBN](/wiki/ISBN) [0312323220](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0312323220). **Staff writer.** [^](#cite_ref-9) [“Soviets groomed Kim Il Sung for leadership”](http://vn.vladnews.ru/Arch/2003/ISS345/News/upd10.HTM). *Vladivostok News*. **Hong An. (Interview). Washington, DC.** [^](#cite_ref-10) *The Cold War*. CNN. Washington, DC [http://www.gwu.edu/~nsarchiv/coldwar/interviews/episode-5/hong1.html](http://www.gwu.edu/~nsarchiv/coldwar/interviews/episode-5/hong1.html).
|tựa đề=trống hay bị thiếu (
[trợ giúp](//en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#citation_missing_title)) **Lankov, Andrei,** [^](#cite_ref-11) *From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945-1960,*Rutgers University Press (2002), p. 55. **Lankov, Andrei,** [^](#cite_ref-12) *From Stalin to Kim Il Sung: The Formation of North Korea 1945-1960,*Rutgers University Press (2002), p. 53-54. [^](#cite_ref-chosun_13-0) [Chosun](http://nk.chosun.com/english/database/database.html?ACT=timeline). [^](#cite_ref-kcckp_14-0) [Biography](http://www.kcckp.net/en/great/biography.php?1), KCCKP. [^](#cite_ref-15) [JStor](http://links.jstor.org/sici?sici=0004-4687(198601)26%3A1%3C78%3ANKI1AN%3E2.0.CO%3B2-R). [^](#cite_ref-quarter_16-0) [JStor](http://links.jstor.org/sici?sici=0305-7410(196304%2F06)14%3C3%3APINKPW%3E2.0.CO%3B2-N).
- ^
**a** [Cumings, Bruce,](#cite_ref-Cumings.2C_Bruce_1981_17-1) **ă** *The Origins of the Korean war,*, Princeton University Press (1981, 1990)
- ^
**a** [Weathersby, Kathryn,](#cite_ref-weathersby432_18-1) **ă** *The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War,*The Journal of American-East Asian Relations 2, no. 4 (Winter 1993): 432
- ^
**a** [Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai,](#cite_ref-goncharov_19-1) **ă** *Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War*(1993)
- ^
**a** [Mansourov, Aleksandr Y.,](#cite_ref-mansourov94107_20-1) **ă** *Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, September 16-15 tháng 10, 1950: New Evidence from the Russian Archives,*Cold War International History Project Bulletin, Issues 6-7 (Winter 1995/1996): 94-107 **Sudoplatov, Pavel Anatoli, Schecter, Jerrold L., and Schecter, Leona P.,** [^](#cite_ref-21) *Special Tasks: The Memoirs of an Unwanted Witness - A Soviet Spymaster*, Little Brown, Boston (1994) **IADL report (1952)** [^](#cite_ref-22) **Korea Truth Commission (2001)** [^](#cite_ref-23)
- ^
**a** [Lankov, Andrei N.,](#cite_ref-crisis_24-1) **ă** *Crisis in North Korea: The Failure of De-Stalinization, 1956. Honolulu:Hawaii University Press (2004)* [^](#cite_ref-25) [http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/pdf/CS_North-Korea.pdf](http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/pdf/CS_North-Korea.pdf) **Cumings, Bruce,** [^](#cite_ref-26) *North Korea: Another Country*, The New Press, New York, 2003, p.xii. [^](#cite_ref-27) [Image of Kim Il-sung's "neck tumor"](http://nikiwai.free.fr/kimilsungtumor.jpg) [^](#cite_ref-28) *Scenes of lamentation after Kim Il-sung's death* **Terrence Henry,** [^](#cite_ref-29) [After Kim Jong Il](http://www.itcc.org/article.asp?artid=182), The Atlantic Monthly, tháng 5 năm 2005 [^](#cite_ref-30) [Leadership Succession Recent Developments](http://www.globalsecurity.org/military/world/dprk/leadership-succession1.htm) **Portal, Jane; British Museum (2005).** [^](#cite_ref-portal_31-0) *Art under control in North Korea*. Reaktion Books. tr. 82. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-1-86189-236-2](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-1-86189-236-2).
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Kim_Nh%E1%BA%ADt_Th%C3%A0nh&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kim_Nh%E1%BA%ADt_Th%C3%A0nh&action=edit§ion=11)]
## Đọc thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Kim_Nh%E1%BA%ADt_Th%C3%A0nh&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kim_Nh%E1%BA%ADt_Th%C3%A0nh&action=edit§ion=12)]
- Toàn bộ tiểu sử của Kim Chủ tịch
[http://www.korea-dpr.com/lib/202.pdf](http://www.korea-dpr.com/lib/202.pdf)
- Blair, Clay,
*The Forgotten War: America in Korea,*, Naval Institute Press (2003)
- Goncharov, Sergei N., Lewis, John W. and Xue Litai,
*Uncertain Partners: Stalin, Mao, and the Korean War*(1993)
- Kim Il-sung (2003).
[(PDF).](http://www.korea-dpr.com/library/202.pdf) *With the Century* [Korean Friendship Association](/w/index.php?title=Korean_Friendship_Association&action=edit&redlink=1).
- Lankov, Andrei N.,
*Crisis in North Korea: The Failure of De-Stalinization, 1956. Honolulu:Hawaii University Press (2004)*
- Mansourov, Aleksandr Y.,
*Stalin, Mao, Kim, and China's Decision to Enter the Korean War, September 16-15 tháng 10, 1950: New Evidence from the Russian Archives,*Cold War International History Project Bulletin, Issues 6-7 (Winter 1995/1996)
- Martin, Bradley (2004).
*Under The Loving Care Of The Fatherly Leader: North Korea And The Kim Dynasty*. St. Martins. ISBN.
- Sudoplatov, Pavel Anatoli, Schecter, Jerrold L., and Schecter, Leona P.,
*Special Tasks: The Memoirs of an Unwanted Witness - A Soviet Spymaster*, Little Brown, Boston (1994)
- Suh, Dae-Sook,
*Kim Il Sung: The North Korean Leader. New York: Columbia University Press (1988)*
- Weathersby, Kathryn,
*The Soviet Role in the Early Phase of the Korean War,*The Journal of American-East Asian Relations 2, no. 4 (Winter 1993) [Christian Kracht](/w/index.php?title=Christian_Kracht&action=edit&redlink=1), [Eva Munz](/w/index.php?title=Eva_Munz&action=edit&redlink=1), [Lukas Nikol](/w/index.php?title=Lukas_Nikol&action=edit&redlink=1), "The Ministry Of Truth. Kim Jong Ils North Korea", Feral House, tháng 10 năm 2007, 132 pages, 88 color photographs, ISBN 978-932595-27-7
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Kim_Nh%E1%BA%ADt_Th%C3%A0nh&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kim_Nh%E1%BA%ADt_Th%C3%A0nh&action=edit§ion=13)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|
- Hải Hưng,
[Những vấn đề về quan hệ đối ngoại của Triều Tiên](http://mattran.org.vn/home/TapChi/so%2095/nvdqt.htm), Tạp chí Mặt trận số 95, tháng 9 năm 2011, bản lưu trên Trang thông tin điện tử Uỷ ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. [Bắc Triều Tiên chưa khám phá](http://bbs.keyhole.com/ubb/showthreaded.php?Cat=&Number=861907&page=&vc=1&PHPSESSID=#Post861907), (Google Earth Bắc Triều Tiên) Xem nhiều nơi ở và tượng đài của Kim Il-sung, cũng như phần lớn các cơ sở hạ tầng chính trị, văn hóa, kinh tế và quân sự.
|
|
[Thể loại](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i): [Articles needing Korean script or text](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Articles_needing_Korean_script_or_text&action=edit&redlink=1) [Use of the tablewidth parameter in Infobox Korean name](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Use_of_the_tablewidth_parameter_in_Infobox_Korean_name&action=edit&redlink=1) [Sinh 1912](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1912) [Mất 1994](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_1994) [Người Bình Nhưỡng](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_B%C3%ACnh_Nh%C6%B0%E1%BB%A1ng) [Lãnh đạo tối cao Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:L%C3%A3nh_%C4%91%E1%BA%A1o_t%E1%BB%91i_cao_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn) [Độc tài](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:%C4%90%E1%BB%99c_t%C3%A0i) [Lãnh tụ Cộng sản](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:L%C3%A3nh_t%E1%BB%A5_C%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n) [Người Cộng sản](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_C%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n) [Nhà viết kịch CHDCND Triều Tiên](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Nh%C3%A0_vi%E1%BA%BFt_k%E1%BB%8Bch_CHDCND_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn) [Nhà văn CHDCND Triều Tiên](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Nh%C3%A0_v%C4%83n_CHDCND_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn) [Nhà cách mạng Triều Tiên](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Nh%C3%A0_c%C3%A1ch_m%E1%BA%A1ng_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn) [Thủ tướng Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Th%E1%BB%A7_t%C6%B0%E1%BB%9Bng_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn) [Gia đình Kim Il-sung](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Gia_%C4%91%C3%ACnh_Kim_Il-sung&action=edit&redlink=1) [Kim Il-sung](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Kim_Il-sung&action=edit&redlink=1) [Nhà dân tộc chủ nghĩa Triều Tiên](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Nh%C3%A0_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn)

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Content-Language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

X-Cache: cp1053 hit(1), cp1054 frontend miss(0)

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Accept-Ranges: bytes

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
Paraćin
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Paraćin (tiếng Serbia:) là một thị xã và khu tự quản của Serbia. Thị xã Paraćin có diện tích km2, dân số là 25.292 người (theo điều tra dân số Serbia năm 2002) còn dân số cả khu tự quản là người. Đây là thủ phủ hành chính của quận

markdown:
# Paraćin
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
**Paraćin** ( [tiếng Serbia](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Serbia):) là một [thị xã](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_Serbia) và [khu tự quản](/w/index.php?title=Khu_t%E1%BB%B1_qu%E1%BA%A3n_c%E1%BB%A7a_Serbia&action=edit&redlink=1) của [Serbia](/wiki/Serbia). Thị xã Paraćin có diện tích km2, dân số là 25.292 người (theo điều tra dân số Serbia năm 2002) còn dân số cả [khu tự quản](/w/index.php?title=Khu_t%E1%BB%B1_qu%E1%BA%A3n_Serbia&action=edit&redlink=1) là người. Đây là thủ phủ hành chính của [quận](/w/index.php?title=(qu%E1%BA%ADn)&action=edit&redlink=1)

X-Cache: cp1055 miss(0), cp1054 frontend miss(0)


text:
Phê bình văn học
Phê bình văn học là sự phán đoán, bình phẩm, đánh giá và giải thích tác phẩm văn học[1], đồng thời kèm theo việc phán đoán, bình luận, giải thích, đánh giá những hiện tượng đời sống mà tác phẩm nói tới.
Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]
Những phán đoán phê bình xuất hiện hầu như đồng thời với sự xuất hiện của văn học, ban đầu với tư cách là những ý kiến của các độc giả thuộc tầng lớp quan trọng và hiểu biết nhất, trong số đó không ít người là cũng đồng thời là người sáng tác văn học.
Trong những giai đoạn về sau, khi được tách ra thành một công việc riêng, phê bình văn học vẫn mang một ứng dụng tương đối khiêm nhường: đánh giá khái quát về các tác phẩm, giới thiệu tác phẩm với độc giả, khích lệ hoặc chỉ trích tác giả. Với sự phát triển của văn học, những mục tiêu và tính chất của phê bình văn học trở nên phức tạp hơn, đòi hỏi bộ môn phải được phân nhán và đa dạng hóa[1].
Từ thế kỷ 17 và nhất là từ thế kỷ 18, văn học trở thành lĩnh vực hoạt động xã hội đặc thù. Tương ứng với nó là sự hình thành các thiết chế xã hội của văn học như báo chí, xuất bản, công chúng, dư luận, là sự hình thành đời sống văn học như một lĩnh vực đặc thù của đời sốgn xã hội. Phê bình văn học kiểu mới được phát triển trong bối cảnh đó của đời sống, trở thành một dạng thức xã hội của dư luận đối với văn học. Các quan hệ của phê bình văn học với văn học, đời sống xã hội nảy sinh tác phẩm văn học, công chúng văn học ngày càng phức tạp, đa dạng. Các trào lưu, khuynh hướng trong phê bình văn học nảy nở và phát triển mạnh mẽ tương ứng với sự nảy nở và phát triển của các trào lưu, khuynh hướng văn học.
Từ cuối thế kỷ 19 và trong nửa đầu thế kỷ 20, một số trường phái phê bình văn học nổi tiếng có thể kể đến, như phê bình phân tâm học, phê bình mới, phê bình thần thoại, phê bình chủ đề, phê bình hiện tượng luận, phê bình Mác xít[2] v.v. với hoạt động, ngôn luận đặc thù, đã tác động vào đời sống văn học và đưa tới những thay đổi trong xu hướng phát triển của văn học đương đại. Phê bình văn học đã trở thành một bộ phận lập pháp về lý thuyết cho sáng tác và nhân tố tổ chức của quá trình văn học.
Phạm vi bộ môn[sửa | sửa mã nguồn]
Phê bình văn học được coi như một hoạt động tác động trong đời sống văn học và quá trình văn học như một loại sáng tác văn học, đồng thời còn được coi như một bộ môn thuộc nghiên cứu văn học[1]. Bên cạnh văn học sử lấy đối tượng là văn học quá khứ, phê bình văn học ưu tiên đến những quá trình, những chuyển động đang xảy ra trong văn học hiện thời, khảo sát các tác phẩm xuất bản và báo chí, phản ứng với các hiện tượng văn học, với sự cảm thụ văn học của công chúng.
Tùy thể tài và mục đích, phê bình văn học có thể bộc lộ khả năng cũng như đặc tính của mình bắt đầu từ một thông tin đơn giản của một độc giả về một tác phẩm mới ra mắt, và kết thúc là việc đặt ra các vấn đề về văn học và xã hội.
Loại hình sáng tác[sửa | sửa mã nguồn]
Trong phê bình văn học hiện đại, các thể tài thường dùng có thể là các bài báo, bài điểm sách, bài tổng quan văn học, tiểu luận, bài viết về các chân dung văn học, bài đối thoại phê bình văn học, thậm chí là các trào lưu bút chiến văn học v.v..
Đặc điểm[sửa | sửa mã nguồn]
Một trong những đặc điểm của phê bình văn học so sánh với phê bình nghệ thuật nói chung (như phê bình âm nhạc, phê bình sân khấu, phê bình điện ảnh, phê bình hội họa v.v.) là nếu các loại phê bình nói trên không thể trở thành đối tượng của nó (như phê bình hội họa không trở thành tác phẩm hội họa) thì phê bình văn học (và các loại thể phê bình nghệ thuật) đều có thể trở thành văn học, nghĩa là thuộc nghệ thuật ngôn từ. Bởi vì phê bình văn học (và các dạng phê bình nghệ thuật) đều sử dụng chất liệu ngôn ngữ (ngôn ngữ tự nhiên tức ngôn ngữ các dân tộc) như mọi sáng tác văn học.
Tuy nhiên không phải mọi dạng viết lách thuộc phạm vi phê bình đều có thể được coi là văn học, chỉ một số ít những trang viết đạt được tính nghệ thuật cao về ngôn từ thẩm mỹ, bộc lộ phong cách độc đáo, cái nhìn có chủ kiến, mới trở thành văn học.
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ a ă â 150 thuật ngữ văn học, Lại Nguyên Ân chủ biên, NXB Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội, 2003. Trang 259-261.
- ^ Xem thêm Lý luận-Phê bình văn học thế giới thế kỷ 20 do các cán bộ phòng văn học nước ngoài Viện Văn học thực hiện. Công trình đã xuất bản 2 tập, GS.TS. Lộc Phương Thủy chủ biên, NXB Giáo dục, H. 2007.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- 150 thuật ngữ văn học, Lại Nguyên Ân chủ biên, Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội, 2003.
- Lý luận văn học, Phương Lựu, Trần Đình Sử, Nguyễn Xuân Nam..., Phần 4: Phương pháp nghiên cứu văn học; Nhà xuất bản Giáo dục. H. 2004.
- Lý luận-Phê bình văn học thế giới thế kỷ 20 2 tập, GS.TS. Lộc Phương Thủy chủ biên, Nhà xuất bản Giáo dục, H. 2007.
- Xem Đỗ Lai Thúy, "Phê bình văn học là gì?": http://phebinhvanhoc.com.vn/?p=1110
- Roland Bathes, "Phê bình là gì": http://phebinhvanhoc.com.vn/?p=52

markdown:
# Phê bình văn học
|
|![ Libri books.jpg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/38/Libri_books.jpg/200px-Libri_books.jpg)
![ Libri books.jpg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/38/Libri_books.jpg/200px-Libri_books.jpg)
[Tiểu thuyết](/wiki/Ti%E1%BB%83u_thuy%E1%BA%BFt) **·** [Thơ](/wiki/Th%C6%A1) **·** [Chính kịch](/w/index.php?title=Ch%C3%ADnh_k%E1%BB%8Bch&action=edit&redlink=1)
[Truyện ngắn](/wiki/Truy%E1%BB%87n_ng%E1%BA%AFn) **·** [Tiểu thuyết ngắn](/wiki/Ti%E1%BB%83u_thuy%E1%BA%BFt_ng%E1%BA%AFn) [Trữ tình](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%AF_t%C3%ACnh&action=edit&redlink=1) **·** [Tình ái](/w/index.php?title=T%C3%ACnh_%C3%A1i&action=edit&redlink=1)
[Lãng mạn](/wiki/L%C3%A3ng_m%E1%BA%A1n) **·** [Trào phúng](/w/index.php?title=Tr%C3%A0o_ph%C3%BAng&action=edit&redlink=1)
[Chính kịch](/w/index.php?title=Ch%C3%ADnh_k%E1%BB%8Bch&action=edit&redlink=1) **·** [Bi kịch](/wiki/Bi_k%E1%BB%8Bch)
[Hài kịch](/wiki/H%C3%A0i_k%E1%BB%8Bch) **·** [Bi hài kịch](/w/index.php?title=Bi_h%C3%A0i_k%E1%BB%8Bch&action=edit&redlink=1)
[Sử thi](/wiki/S%E1%BB%AD_thi) [Trình diễn](/w/index.php?title=Tr%C3%ACnh_di%E1%BB%85n&action=edit&redlink=1) ( [Kịch](/wiki/K%E1%BB%8Bch)) **·** [Sách](/wiki/S%C3%A1ch) [Sơ lược về văn học](/w/index.php?title=S%C6%A1_l%C6%B0%E1%BB%A3c_v%E1%BB%81_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1)
[Thuật ngữ văn học](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3ng_li%E1%BB%87t_k%C3%AA_thu%E1%BA%ADt_ng%E1%BB%AF_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1)
[Lịch sử](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc) **·** [Lịch sử hiện đại](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc_hi%E1%BB%87n_%C4%91%E1%BA%A1i&action=edit&redlink=1)
[Sách](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_s%C3%A1ch&action=edit&redlink=1) **·** [Tác giả](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_t%C3%A1c_gi%E1%BA%A3&action=edit&redlink=1)
[Giải thưởng văn học](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_gi%E1%BA%A3i_th%C6%B0%E1%BB%9Fng_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1)
[Giải thưởng thơ ca](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_gi%E1%BA%A3i_th%C6%B0%E1%BB%9Fng_th%C6%A1_ca&action=edit&redlink=1) **Phê bình văn học** là sự phán đoán, bình phẩm, đánh giá và giải thích [tác phẩm văn học](/wiki/T%C3%A1c_ph%E1%BA%A9m_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc) , đồng thời kèm theo việc phán đoán, bình luận, giải thích, đánh giá những hiện tượng đời sống mà tác phẩm nói tới. [1]
## Lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%C3%AA_b%C3%ACnh_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%C3%AA_b%C3%ACnh_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc&action=edit§ion=1)]
Những phán đoán phê bình xuất hiện hầu như đồng thời với sự xuất hiện của
[văn học](/wiki/V%C4%83n_h%E1%BB%8Dc), ban đầu với tư cách là những ý kiến của các độc giả thuộc tầng lớp quan trọng và hiểu biết nhất, trong số đó không ít người là cũng đồng thời là người sáng tác văn học.
Trong những giai đoạn về sau, khi được tách ra thành một công việc riêng, phê bình văn học vẫn mang một ứng dụng tương đối khiêm nhường: đánh giá khái quát về các tác phẩm, giới thiệu tác phẩm với độc giả, khích lệ hoặc chỉ trích tác giả. Với sự phát triển của văn học, những mục tiêu và tính chất của phê bình văn học trở nên phức tạp hơn, đòi hỏi bộ môn phải được phân nhán và đa dạng hóa
. [1]
Từ thế kỷ 17 và nhất là từ thế kỷ 18, văn học trở thành lĩnh vực hoạt động xã hội đặc thù. Tương ứng với nó là sự hình thành các thiết chế xã hội của văn học như báo chí, xuất bản, công chúng, dư luận, là sự hình thành đời sống văn học như một lĩnh vực đặc thù của đời sốgn xã hội. Phê bình văn học kiểu mới được phát triển trong bối cảnh đó của đời sống, trở thành một dạng thức xã hội của dư luận đối với văn học. Các quan hệ của phê bình văn học với văn học,
[đời sống xã hội](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%9Di_s%E1%BB%91ng_x%C3%A3_h%E1%BB%99i&action=edit&redlink=1) nảy sinh [tác phẩm văn học](/wiki/T%C3%A1c_ph%E1%BA%A9m_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc), [công chúng văn học](/w/index.php?title=C%C3%B4ng_ch%C3%BAng_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1) ngày càng phức tạp, đa dạng. Các trào lưu, khuynh hướng trong phê bình văn học nảy nở và phát triển mạnh mẽ tương ứng với sự nảy nở và phát triển của các [trào lưu](/w/index.php?title=Tr%C3%A0o_l%C6%B0u&action=edit&redlink=1), [khuynh hướng](/w/index.php?title=Khuynh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng&action=edit&redlink=1) văn học.
Từ cuối thế kỷ 19 và trong nửa đầu thế kỷ 20, một số trường phái phê bình văn học nổi tiếng có thể kể đến, như
[phê bình phân tâm học](/w/index.php?title=Ph%C3%AA_b%C3%ACnh_ph%C3%A2n_t%C3%A2m_h%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1), [phê bình mới](/w/index.php?title=Ph%C3%AA_b%C3%ACnh_m%E1%BB%9Bi&action=edit&redlink=1), [phê bình thần thoại](/w/index.php?title=Ph%C3%AA_b%C3%ACnh_th%E1%BA%A7n_tho%E1%BA%A1i&action=edit&redlink=1), [phê bình chủ đề](/w/index.php?title=Ph%C3%AA_b%C3%ACnh_ch%E1%BB%A7_%C4%91%E1%BB%81&action=edit&redlink=1), [phê bình hiện tượng luận](/w/index.php?title=Ph%C3%AA_b%C3%ACnh_hi%E1%BB%87n_t%C6%B0%E1%BB%A3ng_lu%E1%BA%ADn&action=edit&redlink=1), [phê bình Mác xít](/w/index.php?title=Ph%C3%AA_b%C3%ACnh_M%C3%A1c_x%C3%ADt&action=edit&redlink=1) v.v. với hoạt động, ngôn luận đặc thù, đã tác động vào đời sống văn học và đưa tới những thay đổi trong xu hướng phát triển của văn học đương đại. Phê bình văn học đã trở thành một bộ phận lập pháp về lý thuyết cho sáng tác và nhân tố tổ chức của [2] [quá trình văn học](/w/index.php?title=Qu%C3%A1_tr%C3%ACnh_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1).
## Phạm vi bộ môn[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%C3%AA_b%C3%ACnh_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%C3%AA_b%C3%ACnh_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc&action=edit§ion=2)]
Phê bình văn học được coi như một hoạt động tác động trong đời sống văn học và quá trình văn học như một loại sáng tác văn học, đồng thời còn được coi như một bộ môn thuộc
[nghiên cứu văn học](/wiki/Nghi%C3%AAn_c%E1%BB%A9u_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc) . Bên cạnh [1] [văn học sử](/w/index.php?title=V%C4%83n_h%E1%BB%8Dc_s%E1%BB%AD&action=edit&redlink=1)lấy đối tượng là văn học quá khứ, phê bình văn học ưu tiên đến những quá trình, những chuyển động đang xảy ra trong văn học hiện thời, khảo sát các tác phẩm xuất bản và báo chí, phản ứng với các hiện tượng văn học, với sự cảm thụ văn học của công chúng.
Tùy thể tài và mục đích, phê bình văn học có thể bộc lộ khả năng cũng như đặc tính của mình bắt đầu từ một thông tin đơn giản của một độc giả về một tác phẩm mới ra mắt, và kết thúc là việc đặt ra các vấn đề về văn học và xã hội.
## Loại hình sáng tác[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%C3%AA_b%C3%ACnh_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%C3%AA_b%C3%ACnh_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc&action=edit§ion=3)]
Trong phê bình văn học hiện đại, các thể tài thường dùng có thể là các bài
[báo](/wiki/B%C3%A1o), bài [điểm sách](/w/index.php?title=%C4%90i%E1%BB%83m_s%C3%A1ch&action=edit&redlink=1), bài [tổng quan](/w/index.php?title=T%E1%BB%95ng_quan&action=edit&redlink=1) văn học, [tiểu luận](/wiki/Ti%E1%BB%83u_lu%E1%BA%ADn), bài viết về các [chân dung văn học](/w/index.php?title=Ch%C3%A2n_dung_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1), bài [đối thoại phê bình văn học](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%91i_tho%E1%BA%A1i_ph%C3%AA_b%C3%ACnh_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1), thậm chí là các trào lưu [bút chiến](/w/index.php?title=B%C3%BAt_chi%E1%BA%BFn&action=edit&redlink=1) văn học v.v..
## Đặc điểm[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%C3%AA_b%C3%ACnh_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%C3%AA_b%C3%ACnh_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc&action=edit§ion=4)]
Một trong những đặc điểm của phê bình văn học so sánh với phê bình nghệ thuật nói chung (như
[phê bình âm nhạc](/w/index.php?title=Ph%C3%AA_b%C3%ACnh_%C3%A2m_nh%E1%BA%A1c&action=edit&redlink=1), [phê bình sân khấu](/w/index.php?title=Ph%C3%AA_b%C3%ACnh_s%C3%A2n_kh%E1%BA%A5u&action=edit&redlink=1), [phê bình điện ảnh](/w/index.php?title=Ph%C3%AA_b%C3%ACnh_%C4%91i%E1%BB%87n_%E1%BA%A3nh&action=edit&redlink=1), [phê bình hội họa](/w/index.php?title=Ph%C3%AA_b%C3%ACnh_h%E1%BB%99i_h%E1%BB%8Da&action=edit&redlink=1) v.v.) là nếu các loại phê bình nói trên không thể trở thành đối tượng của nó (như phê bình hội họa không trở thành tác phẩm hội họa) thì phê bình văn học (và các loại thể phê bình nghệ thuật) đều có thể trở thành [văn học](/wiki/V%C4%83n_h%E1%BB%8Dc), nghĩa là thuộc [nghệ thuật ngôn từ](/w/index.php?title=Ngh%E1%BB%87_thu%E1%BA%ADt_ng%C3%B4n_t%E1%BB%AB&action=edit&redlink=1). Bởi vì phê bình văn học (và các dạng phê bình nghệ thuật) đều sử dụng chất liệu [ngôn ngữ](/wiki/Ng%C3%B4n_ng%E1%BB%AF) (ngôn ngữ tự nhiên tức ngôn ngữ các dân tộc) như mọi sáng tác văn học.
Tuy nhiên không phải mọi dạng viết lách thuộc phạm vi phê bình đều có thể được coi là văn học, chỉ một số ít những trang viết đạt được tính nghệ thuật cao về ngôn từ thẩm mỹ, bộc lộ phong cách độc đáo, cái nhìn có chủ kiến, mới trở thành văn học.
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%C3%AA_b%C3%ACnh_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%C3%AA_b%C3%ACnh_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc&action=edit§ion=5)]
- ^
**a** **ă** **â** *150 thuật ngữ văn học*, Lại Nguyên Ân chủ biên, NXB Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội, 2003. Trang 259-261. **Xem thêm** [^](#cite_ref-2) *Lý luận-Phê bình văn học thế giới thế kỷ 20*do các cán bộ phòng văn học nước ngoài Viện Văn học thực hiện. Công trình đã xuất bản 2 tập, GS.TS. Lộc Phương Thủy chủ biên, NXB Giáo dục, H. 2007.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%C3%AA_b%C3%ACnh_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%C3%AA_b%C3%ACnh_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc&action=edit§ion=6)] *150 thuật ngữ văn học*, Lại Nguyên Ân chủ biên, Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội, 2003. *Lý luận văn học*, Phương Lựu, Trần Đình Sử, Nguyễn Xuân Nam..., Phần 4: Phương pháp nghiên cứu văn học; Nhà xuất bản Giáo dục. H. 2004. *Lý luận-Phê bình văn học thế giới thế kỷ 20*2 tập, GS.TS. Lộc Phương Thủy chủ biên, Nhà xuất bản Giáo dục, H. 2007.
- Xem Đỗ Lai Thúy, "Phê bình văn học là gì?":
[http://phebinhvanhoc.com.vn/?p=1110](http://phebinhvanhoc.com.vn/?p=1110)
- Roland Bathes, "Phê bình là gì":
[http://phebinhvanhoc.com.vn/?p=52](http://phebinhvanhoc.com.vn/?p=52)

X-Cache: cp1052 miss(0), cp1054 frontend miss(0)