markdown:
# SI
[1 E12 m²](/w/index.php?title=1_E12_m%C2%B2&redirect=no)) *Xin xem các mục từ khác có tên tương tự ở* [SI (định hướng)](/wiki/SI_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)).
|
|Thông tin trong bài này không
Xin bạn hãy
**Hệ đo lường quốc tế** (viết tắt **SI**, tiếng Pháp: **S**ystème **I**nternational d'unités) là [hệ đo lường](/wiki/H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_%C4%91o_l%C6%B0%E1%BB%9Dng) được sử dụng rộng rãi nhất. Nó được sử dụng trong hoạt động kinh tế, thương mại, khoa học, giáo dục và công nghệ của phần lớn các nước trên thế giới ngoại trừ [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3), [Liberia](/wiki/Liberia) và [Myanma](/wiki/Myanma). Năm [1960](/wiki/1960), SI đã được chọn làm bộ tiêu chuẩn thu gọn của hệ đo lường [Mét-Kilôgam-Giây](/w/index.php?title=M%C3%A9t-Kil%C3%B4gam-Gi%C3%A2y&action=edit&redlink=1) hiện hành, hơn là của hệ thống đo lường cũ [Xentimét-Gam-Giây](/w/index.php?title=Xentim%C3%A9t-Gam-Gi%C3%A2y&action=edit&redlink=1). Một số đơn vị đo lường mới được bổ sung cùng với sự giới thiệu của SI cũng như vào sau đó. SI đôi khi được tham chiếu tới như là hệ mét (đặc biệt tại [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3), là quốc gia vẫn chưa thông qua việc sử dụng hệ đo lường này mặc dù nó đã được sử dụng rộng rãi trong những năm gần đây, và tại [Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Li%C3%AAn_hi%E1%BB%87p_Anh_v%C3%A0_B%E1%BA%AFc_Ireland), là quốc gia mà việc chuyển đổi vẫn chưa hoàn thành). Hệ đo lường quốc tế tham chiếu đến các tiêu chuẩn đặc trưng của đo lường có nguồn gốc hoặc mở rộng từ hệ mét; tuy nhiên, không phải toàn bộ các đơn vị đo lường của hệ mét được chấp nhận làm đơn vị đo lường của SI.
Có bảy
[đơn vị cơ bản](/wiki/%C4%90%C6%A1n_v%E1%BB%8B_c%C6%A1_b%E1%BA%A3n) và một số [đơn vị dẫn xuất](/w/index.php?title=%C4%90%C6%A1n_v%E1%BB%8B_d%E1%BA%ABn_xu%E1%BA%A5t_trong_SI&action=edit&redlink=1), cùng với một bộ các [tiền tố](/w/index.php?title=Ti%E1%BB%81n_t%E1%BB%91&action=edit&redlink=1). Các đơn vị đo lường phi SI có thể chuyển đổi sang đơn vị đo lường của SI (hoặc ngược lại) phù hợp với các hệ số [chuyển đổi đơn vị đo lường](/w/index.php?title=Chuy%E1%BB%83n_%C4%91%E1%BB%95i_%C4%91%C6%A1n_v%E1%BB%8B_%C4%91o_l%C6%B0%E1%BB%9Dng&action=edit&redlink=1). Hầu hết mọi đơn vị phi SI đã được định nghĩa lại theo các đơn vị của SI.
## Nguồn gốc [
[sửa](/w/index.php?title=SI&action=edit§ion=1)]
Các đơn vị đo lường của SI được quyết định chọn lựa sau hàng loạt các hội nghị quốc tế được tổ chức bởi
[tổ chức tiêu chuẩn](/w/index.php?title=T%E1%BB%95_ch%E1%BB%A9c_ti%C3%AAu_chu%E1%BA%A9n&action=edit&redlink=1) là Viện đo lường quốc tế ( [BIPM](/w/index.php?title=BIPM&action=edit&redlink=1)). SI được đặt tên lần đầu tiên năm [1960](/wiki/1960) và sau đó được bổ sung năm [1971](/wiki/1971).
Nguồn gốc thực sự của SI, hay hệ mét, có thể tính từ những năm
[1640](/wiki/1640). Nó được phát minh bởi các nhà khoa học Pháp và nhận được sự quảng bá lớn bởi [Cuộc cách mạng Pháp](/wiki/C%C3%A1ch_m%E1%BA%A1ng_Ph%C3%A1p) năm [1789](/wiki/1789) để trở nên phổ biến hơn. Hệ mét cố gắng lựa chọn các đơn vị đo lường không mang tính tùy ý, trong khi gắn liền với tư tưởng chính thức của cuộc cách mạng là "lý trí thuần túy"; nó là một sự cải thiện đáng kể đối với các đơn vị đo hiện hành ngày ấy do giá trị của chúng thông thường phụ thuộc theo từng khu vực.
Đơn vị đo lường quan trọng nhất là đơn vị đo chiều dài: một
[mét](/wiki/M%C3%A9t) được cho là 1/10.000.000 của khoảng cách từ [cực](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_c%E1%BB%B1c) tới [xích đạo](/w/index.php?title=X%C3%ADch_%C4%91%E1%BA%A1o1&action=edit&redlink=1) dọc theo [kinh tuyến](/wiki/Kinh_tuy%E1%BA%BFn) đi qua [Paris](/wiki/Paris). Nó xấp xỉ 10% dài hơn một [thước Anh](/wiki/Yard). Sau đó một chiếc thước [platin](/wiki/Platin) với tiết diện hình chữ X đã được sản xuất để phục vụ cho mục đích dễ dàng kiểm tra tiêu chuẩn chiều dài của một mét. Tuy nhiên, vì những khó khăn của việc đo đạc thực tế chiều dài của góc phần tư kinh tuyến trong [thế kỷ 18](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_18), chiếc thước mẫu platin đầu tiên đã ngắn hơn 0,2 [milimét](/wiki/Milim%C3%A9t). Sau đó các chiều dài bước sóng bức xạ khác nhau đã được giới thiệu để có thể định nghĩa một cách trừu tượng chiều dài (không đổi) của đơn vị [mét](/wiki/M%C3%A9t), và cuối cùng mét đã được định nghĩa như là khoảng cách mà một tia sáng có thể đi được trong chân không trong một khoảng thời gian cụ thể.
Đơn vị đo cơ bản của khối lượng trong hệ mét đầu tiên là
[gam](/wiki/Gam), nhưng đã nhanh chóng bị chuyển sang [kilôgam](/wiki/Kil%C3%B4gam), đã được định nghĩa như là khối lượng của [nước nguyên chất](/w/index.php?title=N%C6%B0%E1%BB%9Bc_nguy%C3%AAn_ch%E1%BA%A5t&action=edit&redlink=1) tại điểm mà nó nặng nhất (+3,98 độ C) trong một [khối lập phương](/wiki/Kh%E1%BB%91i_l%E1%BA%ADp_ph%C6%B0%C6%A1ng) có các cạnh bằng 1/10 của mét. Một kilôgam bằng khoảng 2,2 [pound](/wiki/Pound_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)). Khoảng không gian lập phương này còn được gọi là một [lít](/wiki/L%C3%ADt) để thể tích của các chất lỏng khác nhau có thể dễ dàng so sánh. Năm [1799](/wiki/1799), một ống hình trụ bằng platin đã được sản xuất để làm tiêu chuẩn cho kilôgam, vì thế tiêu chuẩn dựa trên cơ sở nước chưa bao giờ được sử dụng như là tiêu chuẩn gốc khi mà hệ mét thực sự được sử dụng. Năm [1890](/wiki/1890), nó được thay thế bằng ống hình trụ là hợp kim gồm 90% platin và 10% [iridi](/wiki/Iridi). Nó được sử dụng làm kilôgam tiêu chuẩn từ đó đến nay và được lưu giữ ở [Paris](/wiki/Paris). Kilôgam là đơn vị đo lường cơ bản duy nhất không được định nghĩa lại theo thuật ngữ của các hiện tượng tự nhiên không đổi. Tuy nhiên, tại cuộc họp của [Hội khoa học Hoàng gia](/w/index.php?title=H%E1%BB%99i_khoa_h%E1%BB%8Dc_Ho%C3%A0ng_gia&action=edit&redlink=1) tại [London](/wiki/Lu%C3%A2n_%C4%90%C3%B4n) vào [ngày 15 tháng 2](/w/index.php?title=Ng%C3%A0y_15_th%C3%A1ng_2&action=edit&redlink=1) năm [2005](/wiki/2005), các nhà khoa học đã lên tiếng kêu gọi thay thế khối lượng của *kilôgam tiêu chuẩn* ở Paris vì định nghĩa chính thức chỉ rõ rằng "thuộc tính không thay đổi của tự nhiên" cần được sử dụng (hơn là một vật cụ thể mà khối lượng của nó có thể bị thay đổi), nhưng vẫn chưa có một quyết định nào về việc định nghĩa lại cho đến năm [2007](/wiki/2007).
Đơn vị đo nhiệt độ là độ bách phân hay
[độ Celsius](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_Celsius) (C), có nghĩa là thang [thủy ngân](/wiki/Th%E1%BB%A7y_ng%C3%A2n) giữa điểm **đóng băng** và điểm **sôi** của nước nguyên chất được chia thành một trăm phần bằng nhau. Nước sôi vì thế là 100 độ Celsius và nước đóng băng có 0 độ Celsius. Đây là đơn vị đo lường nhiệt độ của hệ mét trong sử dụng thông thường. Khoảng một trăm năm sau, các nhà khoa học phát hiện ra [điểm 0 tuyệt đối](/w/index.php?title=%C4%90i%E1%BB%83m_0_tuy%E1%BB%87t_%C4%91%E1%BB%91i&action=edit&redlink=1). Điều này dẫn đến sự ra đời của thang đo nhiệt độ mới, được gọi là thang độ tuyệt đối hay thang [Kelvin](/wiki/Kelvin), nó xác định lại điểm 0 nhưng vẫn sử dụng 100 kelvin bằng khoảng cách giữa điểm đóng băng và điểm sôi của nước nguyên chất.
Đơn vị đo lường thời gian của hệ mét là
[giây](/wiki/Gi%C3%A2y), nguyên thủy được định nghĩa như là 1/86.400 của một ngày trung bình. Các hình thức định nghĩa giây đã thay đổi vài lần để đáp ứng được các yêu cầu ngày càng tăng của khoa học (các quan sát thiên văn, đồng hồ âm thoa, đồng hồ thạch anh và sau đó là [đồng hồ nguyên tử](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng_h%E1%BB%93_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%AD) [xêri](/wiki/Xeri)) nhưng những đồng hồ đeo tay vẫn không chịu ảnh hưởng (một cách tương đối).
Sự chấp nhận nhanh chóng hệ mét như là công cụ của kinh tế và các hoạt động thương mại hằng ngày chủ yếu dựa trên cơ sở sự thiếu hụt của các hệ thống đo lường theo phong tục, tập quán tại nhiều quốc gia trong việc miêu tả một cách đầy đủ một số khái niệm, hay là kết quả của những cố gắng để tiêu chuẩn hóa rất nhiều sai khác theo khu vực trong các hệ thống phong tục, tập quán. Các yếu tố quốc tế cũng ảnh hưởng đến sự chấp nhận hệ mét, vì nhiều quốc gia tăng cường các hoạt động thương mại. Về khoa học, nó cung cấp một sự tiện lợi trong việc tính toán các đại lượng lớn và nhỏ vì nó rất phù hợp với
[hệ đếm thập phân](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_%C4%91%E1%BA%BFm_th%E1%BA%ADp_ph%C3%A2n&action=edit&redlink=1) của chúng ta.
Sự khác biệt về văn hóa cũng có thể hiện diện trong việc sử dụng hệ mét trong cuộc sống hàng ngày theo từng khu vực. Ví dụ, bánh mì được bán ở nhiều nước có khối lượng 1 hoặc 2 kg, nhưng bạn phải mua chúng theo cơ số nhân của 100 gam tại
[Liên Xô](/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4) cũ. Ở một số nước, dung tích của một chiếc cốc không chính thức là 250 mL, và giá của một số mặt hàng đôi khi được tính theo 100 g hơn là cho một kilôgam.
Những người bình thường có thể không cần quan tâm đến sự cải tiến và hoàn thiện của hệ mét trong khoảng 200 năm qua, nhưng các chuyên gia vẫn phải cố gắng để hoàn thiện hệ mét để nó phù hợp hơn với những nghiên cứu khoa học (ví dụ từ
[CGS](/wiki/CGS) sang [MKS](/w/index.php?title=MKS&action=edit&redlink=1) tới hệ SI hay sự phát minh ra thang Kelvin). Những sự thay đổi này không ảnh hưởng tới việc sử dụng hệ mét hằng ngày. Sự hiện diện của các điều chỉnh là một lý do biện hộ cho việc sử dụng của [các đơn vị đo lường theo tập quán](/w/index.php?title=C%C3%A1c_%C4%91%C6%A1n_v%E1%BB%8B_%C4%91o_l%C6%B0%E1%BB%9Dng_theo_t%E1%BA%ADp_qu%C3%A1n&action=edit&redlink=1) thay vì hệ mét. Tuy nhiên các đơn vị đo lường theo phong tục, tập quán này ngày nay về cơ bản đã được định nghĩa lại theo các thuật ngữ của các đơn vị đo lường của SI, vì thế bất kỳ sự sai khác nào trong định nghĩa các đơn vị đo lường theo SI đều gây ra sự sai khác trong định nghĩa của các đơn vị đo lường theo tập quán.
## Cơ sở [
[sửa](/w/index.php?title=SI&action=edit§ion=2)]
SI được xây dựng trên cơ sở của bảy
[đơn vị đo lường cơ bản](/w/index.php?title=%C4%90%C6%A1n_v%E1%BB%8B_%C4%91o_l%C6%B0%E1%BB%9Dng_c%C6%A1_b%E1%BA%A3n&action=edit&redlink=1) của SI, đó là [kilôgam](/wiki/Kil%C3%B4gam), [mét](/wiki/M%C3%A9t), [giây](/wiki/Gi%C3%A2y), [ămpe](/wiki/Ampe), [kelvin](/wiki/Kelvin), [mol](/wiki/Mol) và [candela](/wiki/Candela). Các đơn vị này được sử dụng để định nghĩa các đơn vị đo lường suy ra khác.
SI cũng định nghĩa một số các
[tiền tố của SI](/w/index.php?title=Ti%E1%BB%81n_t%E1%BB%91_c%E1%BB%A7a_SI&action=edit&redlink=1) để sử dụng cùng với đơn vị đo lường: các tiền tố này kết hợp với bất kỳ đơn vị đo lường nào để tạo ra các bội số hay ước số của nó. Ví dụ, tiền tố *kilô* biểu hiện là bội số hàng nghìn (ngàn), vì thế kilômét bằng 1.000 mét, kilôgam bằng 1.000 gam v.v . Cũng lưu ý rằng một phần triệu của kilôgam là miligam, không phải micrôkilôgam.
## Kiểu viết trong SI [
[sửa](/w/index.php?title=SI&action=edit§ion=3)]
- Các ký hiệu được viết bằng
[chữ thường](/w/index.php?title=Ch%E1%BB%AF_th%C6%B0%E1%BB%9Dng&action=edit&redlink=1), ngoại trừ các ký hiệu lấy theo tên người. Điều đó có nghĩa là [ký hiệu](/wiki/K%C3%BD_hi%E1%BB%87u)cho đơn vị đo áp suất của SI, lấy tên của [Blaise Pascal](/wiki/Blaise_Pascal), là [Pa](/wiki/Pascal_(%C4%91%C6%A1n_v%E1%BB%8B)), trong khi [đơn vị đo](/wiki/%C4%90%C6%A1n_v%E1%BB%8B_%C4%91o)tự bản thân nó là [pascal](/wiki/Pascal_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)). Trong danh mục chính thức của SI chỉ có một ngoại lệ duy nhất trong quy tắc viết hoa, đó là ký hiệu của lít. Nó có thể viết là l hay L đều được chấp nhận.
- Các ký hiệu được viết theo số ít. Ví dụ trong tiếng Anh phải viết là "25 kg" chứ không phải "25 kgs". Trong tiếng Việt, điều này không ảnh hưởng gì do không có sự khác nhau trong cách gọi theo số nhiều và số ít.
- Các ký hiệu, dù là viết tắt nhưng không có dấu chấm (.) ở cuối.
- Được khuyến khích sử dụng các ký hiệu theo kiểu viết Roman thường (ví dụ, m cho mét, L cho lít), để có thể dễ dàng phân biệt với các ký hiệu của biến (tham số) trong toán học và vật lý (ví dụ,
*m*cho tham số khối lượng, *l*cho tham số chiều dài).
- Một khoảng trống giữa số và ký hiệu: 2.21 kg, 7.3x10
2m 2. Có một ngoại lệ trong trường hợp này. Ký hiệu của góc phẳng như độ, phút và giây (°, ′ và ″) được đặt liền ngay sau giá trị số mà không có khoảng trống.
- SI sử dụng các khoảng trống để tách các số (phần nguyên) theo từng bộ ba chữ số. Ví dụ 1 000 000 hay 342 142 (hoàn toàn không giống với việc sử dụng các dấu chấm hay phẩy trong các hệ đo lường khác, như 1.000.000 hay 1.000.000).
- SI sử dụng dấu phẩy duy nhất để chia tách phần thập phân cho đến năm
[1997](/wiki/1997). Số "hai mươi tư phẩy năm mươi mốt" được viết là "24,51". Năm 1997 [CGPM](/w/index.php?title=CGPM&action=edit&redlink=1)quyết định rằng dấu chấm sẽ là dấu chia tách phần thập phân cho các văn bản mà trong đó chủ yếu là tiếng Anh ("24.51"); dấu phẩy sẽ là dấu chia tách phần thập phân cho các văn bản bằng ngôn ngữ khác.
- Ký hiệu cho các đơn vị được suy ra từ các đơn vị đo khác bằng cách nhân chúng với nhau được kết nối với nhau với một khoảng trống hoặc một dấu chấm (·) ở giữa, ví dụ N m hay N·m.
- Ký hiệu được tạo thành do việc chia của hai đơn vị đo được kết nối với nhau bằng dấu
[gạch chéo](/w/index.php?title=G%E1%BA%A1ch_ch%C3%A9o&action=edit&redlink=1)(/), hoặc được viết dưới dạng số mũ với lũy thừa âm, ví dụ "m/s", hay "m s -1" hay "m·s -1" hoặc
. Dấu gạch chéo không được sử dụng nếu như kết quả là phức hợp, ví dụ "kg·m
-1·s -2", không phải là "kg/m·s²".
- Nếu không dùng tên Việt hóa của các đơn vị nên viết mét, lít và gam thành
*metre*, *litre*và *gram*– thay vì *meter*, *liter*và *gramme*.
Với một số ngoại lệ (chẳng hạn bia tươi được bán ở Anh) hệ thống có thể được sử dụng hợp pháp tại mọi quốc gia trên thế giới và rất nhiều quốc gia không cần thiết phải duy trì định nghĩa của các đơn vị đo khác. Các quốc gia khác vẫn còn công nhận các đơn vị đo phi SI (ví dụ như
[Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) hay [Anh](/wiki/Anh)) cần phải định nghĩa các đơn vị đo lường theo [thuật ngữ của các đơn vị đo của SI](/w/index.php?title=Chuy%E1%BB%83n_%C4%91%E1%BB%95i_%C4%91%C6%A1n_v%E1%BB%8B_%C4%91o_l%C6%B0%E1%BB%9Dng&action=edit&redlink=1); ví dụ, một [inch](/wiki/Inch) thông thường được định nghĩa bằng chính xác 0.0254 mét. Tuy nhiên, tại Mỹ, các khoảng cách địa lý không được định nghĩa lại do sai số tích lũy nó có thể để lại và một lý do khác là **survey foot** và **survey inch** (là hai đơn vị đo chiều dài sử dụng trong công tác lập [bản đồ](/wiki/B%E1%BA%A3n_%C4%91%E1%BB%93)) vẫn là các đơn vị đo tách biệt. (Đây không phải là vấn đề cho Anh, bởi vì [Ordnance Survey](/w/index.php?title=Ordnance_Survey&action=edit&redlink=1) (tổ chức lập bản đồ ở Anh) đã lập các bản đồ theo hệ mét từ trước [Đại chiến thế giới lần thứ hai](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai).) (Xem [hệ đo lường](/wiki/H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_%C4%91o_l%C6%B0%E1%BB%9Dng) để hiểu thêm về lịch sử phát triển của các đơn vị đo.)
## Các đơn vị [
[sửa](/w/index.php?title=SI&action=edit§ion=4)]
### Các đơn vị cơ sở [
[sửa](/w/index.php?title=SI&action=edit§ion=5)]
Các đơn vị đo lường dưới đây là nền tảng cơ sở để từ đó các đơn vị khác được suy ra (dẫn xuất), chúng là hoàn toàn độc lập với nhau. Các định nghĩa dưới đây được chấp nhận rộng rãi.
Các đơn vị đo lường cơ bản:
|Tên||Ký hiệu||Đại lượng||Định nghĩa|
|
|[Chiều dài](/wiki/Chi%E1%BB%81u_d%C3%A0i) [CGPM](/w/index.php?title=CGPM&action=edit&redlink=1)lần thứ 17 (1983) Nghị quyết số 1, CR 97). Con số này là chính xác và mét được định nghĩa theo cách này. [kilôgam](/wiki/Kil%C3%B4gam) [Khối lượng](/wiki/Kh%E1%BB%91i_l%C6%B0%E1%BB%A3ng) [platin](/wiki/Platin)- [iriđi](/wiki/Iridi)) được giữ tại [Viện đo lường quốc tế](/w/index.php?title=Vi%E1%BB%87n_%C4%91o_l%C6%B0%E1%BB%9Dng_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF&action=edit&redlink=1)(viết tắt tiếng Pháp: [BIPM](/w/index.php?title=BIPM&action=edit&redlink=1)), [Sèvres](/wiki/S%C3%A8vres), [Paris](/wiki/Paris)(CGPM lần thứ 1 (1889), CR 34-38). Cũng lưu ý rằng kilôgam là đơn vị đo cơ bản có tiền tố duy nhất; [gam](/wiki/Gam)được định nghĩa như là đơn vị suy ra, bằng 1 / 1 000 của kilôgam; các tiền tố như mêga được áp dụng đối với gam, không phải kg; ví dụ Gg, không phải Mkg. Nó cũng là đơn vị đo lường cơ bản duy nhất còn được định nghĩa bằng nguyên mẫu vật cụ thể thay vì được đo lường bằng các hiện tượng tự nhiên (Xem thêm bài về [kilôgam](/wiki/Kil%C3%B4gam)để có các định nghĩa khác). [giây](/wiki/Gi%C3%A2y) [Thời gian](/wiki/Th%E1%BB%9Di_gian) [xêzi](/wiki/X%C3%AAzi)-133 tại nhiệt độ 0 K (CGPM lần thứ 13 (1967-1968) Nghị quyết 1, CR 103). [ampe](/wiki/Ampe) [Cường độ dòng điện](/wiki/D%C3%B2ng_%C4%91i%E1%BB%87n#C.C6.B0.E1.BB.9Dng_.C4.91.E1.BB.99_d.C3.B2ng_.C4.91i.E1.BB.87n) −7niutơn trên một mét chiều dài (CGPM lần thứ 9 (1948), Nghị quyết 7, CR 70). [kelvin](/wiki/Kelvin) [Nhiệt độ](/wiki/Nhi%E1%BB%87t_%C4%91%E1%BB%99) [cân bằng ba trạng thái của nước](/w/index.php?title=C%C3%A2n_b%E1%BA%B1ng_ba_tr%E1%BA%A1ng_th%C3%A1i_c%E1%BB%A7a_n%C6%B0%E1%BB%9Bc&action=edit&redlink=1)(CGPM lần thứ 13 (1967) Nghị quyết 4, CR 104). [mol](/wiki/Mol) [Số hạt](/wiki/S%E1%BB%91_t%E1%BB%B1_nhi%C3%AAn) [nguyên tử](/wiki/Nguy%C3%AAn_t%E1%BB%AD)trong 0,012 kilôgam [cacbon](/wiki/Cacbon)-12 nguyên chất (CGPM lần thứ 14 (1971) Nghị quyết 3, CR 78). Các hạt có thể là các [nguyên tử](/wiki/Nguy%C3%AAn_t%E1%BB%AD), [phân tử](/wiki/Ph%C3%A2n_t%E1%BB%AD), [ion](/wiki/Ion), [điện tử](/wiki/Electron)... Nó xấp xỉ 6.022 141 99 × 10 23hạt. [candela](/wiki/Candela) [Cường độ chiếu sáng](/w/index.php?title=C%C6%B0%E1%BB%9Dng_%C4%91%E1%BB%99_chi%E1%BA%BFu_s%C3%A1ng&action=edit&redlink=1) [bức xạ đơn sắc](/w/index.php?title=B%E1%BB%A9c_x%E1%BA%A1_%C4%91%C6%A1n_s%E1%BA%AFc&action=edit&redlink=1)với tần số 540×10 12 [héc](/wiki/Hertz)và cường độ bức xạ theo hướng đó là 1/683 [oát](/wiki/Watt)trên một [sterađian](/w/index.php?title=Stera%C4%91ian&action=edit&redlink=1)(CGPM lần thứ 16 (1979) Nghị quyết 3, CR 100).
### Các đơn vị đo dẫn xuất không thứ nguyên [
[sửa](/w/index.php?title=SI&action=edit§ion=6)]
Các đơn vị đo lường của SI được suy ra từ các đơn vị đo cơ bản và là không thứ nguyên. Các đơn vị đo dẫn xuất không thứ nguyên của SI:
|Tên||Ký hiệu||Đại lượng đo||Định nghĩa|
|
|[Góc](/wiki/G%C3%B3c) [hình tròn](/wiki/H%C3%ACnh_tr%C3%B2n)theo một [cung](/w/index.php?title=Cung_(h%C3%ACnh_h%E1%BB%8Dc)&action=edit&redlink=1)có chiều dài bằng chiều dài bán kính của đường tròn. Như vậy ta có 2π rađian trong hình tròn. [sterađian](/w/index.php?title=Stera%C4%91ian&action=edit&redlink=1) [Góc khối](/wiki/G%C3%B3c_kh%E1%BB%91i) [hình cầu](/wiki/Qu%E1%BA%A3_c%E1%BA%A7u)có bán kính r theo một phần trên bề mặt của hình cầu có diện tích r². Như vậy ta có 4π sterađian trong hình cầu.
### Các đơn vị dẫn xuất với tên đặc biệt [
[sửa](/w/index.php?title=SI&action=edit§ion=7)]
Các đơn vị đo cơ bản có thể ghép với nhau để suy ra những đơn vị đo khác cho các đại lượng khác. Một số có tên theo bảng dưới đây. Các đơn vị dẫn xuất của SI với tên đặc biệt:
|Tên||Ký hiệu||Đại lượng đo||Chuyển sang đơn vị cơ bản|
|
|[Tần số](/wiki/T%E1%BA%A7n_s%E1%BB%91) −1 [niutơn](/wiki/Newton) [Lực](/wiki/L%E1%BB%B1c) −2 [jun](/wiki/Joule) [Công](/wiki/C%C3%B4ng_c%C6%A1_h%E1%BB%8Dc) 2s −2 [oát](/wiki/Watt) [Công suất](/wiki/C%C3%B4ng_su%E1%BA%A5t) 2s -3 [pascal](/wiki/Pascal_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)) [Áp suất](/wiki/%C3%81p_su%E1%BA%A5t) −1s −2 [lumen](/w/index.php?title=Lumen&action=edit&redlink=1) [Thông lượng chiếu sáng](/w/index.php?title=Th%C3%B4ng_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_chi%E1%BA%BFu_s%C3%A1ng&action=edit&redlink=1)(quang thông) [lux](/wiki/Lux) [Độ rọi](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%99_r%E1%BB%8Di&action=edit&redlink=1) −2 [culông](/wiki/Coulomb_(%C4%91%C6%A1n_v%E1%BB%8B)) [Tĩnh điện](/w/index.php?title=T%C4%A9nh_%C4%91i%E1%BB%87n&action=edit&redlink=1) [vôn](/wiki/V%C3%B4n) [Hiệu điện thế](/wiki/%C4%90i%E1%BB%87n_th%E1%BA%BF) 2A −1s −3 [ohm](/wiki/Ohm) [Điện trở](/wiki/%C4%90i%E1%BB%87n_tr%E1%BB%9F) 2A −2s −3 [farad](/wiki/Farad) [Điện dung](/wiki/%C4%90i%E1%BB%87n_dung) −1s = A 2s 4kg −1m −2 [weber](/wiki/Weber) [Từ thông](/wiki/T%E1%BB%AB_th%C3%B4ng) 2s −2A −1 [tesla](/wiki/Tesla) [Cường độ cảm ứng từ](/w/index.php?title=C%C6%B0%E1%BB%9Dng_%C4%91%E1%BB%99_c%E1%BA%A3m_%E1%BB%A9ng_t%E1%BB%AB&action=edit&redlink=1) 2= kg s −2A −1 [henry](/wiki/Henry_(%C4%91%C6%A1n_v%E1%BB%8B)) [Cường độ tự cảm](/w/index.php?title=C%C6%B0%E1%BB%9Dng_%C4%91%E1%BB%99_t%E1%BB%B1_c%E1%BA%A3m&action=edit&redlink=1) 2A −2s −2 [siemens](/wiki/Siemens_(%C4%91%C6%A1n_v%E1%BB%8B)) [Độ dẫn điện](/wiki/D%E1%BA%ABn_%C4%91i%E1%BB%87n) −1= kg −1m −2A² s³ [becơren](/wiki/Becquerel) [Cường độ phóng xạ](/w/index.php?title=C%C6%B0%E1%BB%9Dng_%C4%91%E1%BB%99_ph%C3%B3ng_x%E1%BA%A1&action=edit&redlink=1)(phân rã trên đơn vị thời gian) −1 [gray](/w/index.php?title=Gray&action=edit&redlink=1) [Lượng hấp thụ](/w/index.php?title=L%C6%B0%E1%BB%A3ng_h%E1%BA%A5p_th%E1%BB%A5&action=edit&redlink=1)(của bức xạ ion hóa) 2s −2 [sievert](/w/index.php?title=Sievert&action=edit&redlink=1) [Lượng tương đương](/w/index.php?title=L%C6%B0%E1%BB%A3ng_t%C6%B0%C6%A1ng_%C4%91%C6%B0%C6%A1ng&action=edit&redlink=1)(của bức xạ ion hóa) −2 [katal](/w/index.php?title=Katal&action=edit&redlink=1) [Độ hoạt hóa xúc tác](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%99_ho%E1%BA%A1t_h%C3%B3a_x%C3%BAc_t%C3%A1c&action=edit&redlink=1) −1 [độ C](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_Celsius) [nhiệt độ](/wiki/Nhi%E1%BB%87t_%C4%91%E1%BB%99)
### Các đơn vị phi SI được chấp nhận sử dụng với SI [
[sửa](/w/index.php?title=SI&action=edit§ion=8)]
Các đơn vị đo lường sau không phải là đơn vị đo lường của SI nhưng được "chấp nhận để sử dụng trong hệ đo lường quốc tế."
#### Các đơn vị phi SI được chấp nhận sử dụng với SI [
[sửa](/w/index.php?title=SI&action=edit§ion=9)]
|Tên||Ký hiệu||Đại lượng đo||Tương đương với đơn vị SI|
|
|[thời gian](/wiki/Th%E1%BB%9Di_gian) [giờ](/wiki/Gi%E1%BB%9D) [thời gian](/wiki/Th%E1%BB%9Di_gian) [ngày](/wiki/Ng%C3%A0y) [thời gian](/wiki/Th%E1%BB%9Di_gian) [độ](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_(g%C3%B3c))(của cung) [góc](/wiki/G%C3%B3c) [phút](/wiki/Ph%C3%BAt)(của cung) [góc](/wiki/G%C3%B3c) [giây](/wiki/Gi%C3%A2y)(của cung) [góc](/wiki/G%C3%B3c) [lít](/wiki/L%C3%ADt) [thể tích](/wiki/Th%E1%BB%83_t%C3%ADch) [tấn](/wiki/T%E1%BA%A5n) [khối lượng](/wiki/Kh%E1%BB%91i_l%C6%B0%E1%BB%A3ng)
#### Các đơn vị phi SI chưa được chấp nhận bởi CGPM (Conference Generale des Poids et Mesures) [
[sửa](/w/index.php?title=SI&action=edit§ion=10)]
|Tên||Ký hiệu||Đại lượng đo||Tương đương với đơn vị SI|
|
|[tỷ lệ](/w/index.php?title=T%E1%BB%B7_l%E1%BB%87&action=edit&redlink=1)(không thứ nguyên) F= ln(F/F 0) Np [nepơ](/w/index.php?title=Nep%C6%A1&action=edit&redlink=1)(đại lượng đo công suất) [tỷ lệ](/w/index.php?title=T%E1%BB%B7_l%E1%BB%87&action=edit&redlink=1)(không thứ nguyên) P= ½ ln(P/P 0) Np [bel](/w/index.php?title=Bel&action=edit&redlink=1), (đại lượng đo trường) [tỷ lệ](/w/index.php?title=T%E1%BB%B7_l%E1%BB%87&action=edit&redlink=1)(không thứ nguyên) F= 2 log 10(F/F 0) B [bel](/w/index.php?title=Bel&action=edit&redlink=1), (đại lượng đo công suất) [tỷ lệ](/w/index.php?title=T%E1%BB%B7_l%E1%BB%87&action=edit&redlink=1)(không thứ nguyên) P= log 10(P/P 0) B
#### Các đơn vị kinh nghiệm phi SI được chấp nhận sử dụng trong SI [
[sửa](/w/index.php?title=SI&action=edit§ion=11)]
|Tên||Ký hiệu||Đại lượng đo||Tương đương với đơn vị SI|
|
|[năng lượng](/wiki/N%C4%83ng_l%C6%B0%E1%BB%A3ng) −19J [đơn vị khối lượng nguyên tử](/wiki/%C4%90%C6%A1n_v%E1%BB%8B_kh%E1%BB%91i_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%AD) [khối lượng](/wiki/Kh%E1%BB%91i_l%C6%B0%E1%BB%A3ng) −27kg [đơn vị thiên văn](/wiki/%C4%90%C6%A1n_v%E1%BB%8B_thi%C3%AAn_v%C4%83n) [chiều dài](/wiki/Chi%E1%BB%81u_d%C3%A0i) 11m
#### Các đơn vị phi SI khác hiện được chấp nhận sử dụng trong SI [
[sửa](/w/index.php?title=SI&action=edit§ion=12)]
|Tên||Ký hiệu||Đại lượng đo||Tương đương với đơn vị SI|
|
|[chiều dài](/wiki/Chi%E1%BB%81u_d%C3%A0i) [knot](/w/index.php?title=Knot&action=edit&redlink=1) [vận tốc](/wiki/V%E1%BA%ADn_t%E1%BB%91c) [a](/wiki/A) [diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch) 2= 100 m² [hecta](/wiki/Hecta) [diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch) [ba](/wiki/3_(s%E1%BB%91)) [áp suất](/wiki/%C3%81p_su%E1%BA%A5t) 5Pa [ångström](/wiki/%C3%85ngstr%C3%B6m), ăngstrôm [chiều dài](/wiki/Chi%E1%BB%81u_d%C3%A0i) −10m [barn](/w/index.php?title=Barn&action=edit&redlink=1) [diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch) −28m²
1mpa= hải lý ||
[chiều dài](/wiki/Chi%E1%BB%81u_d%C3%A0i) || 1 hải lý = 1 852 m |-
### Các tiền tố của SI [
[sửa](/w/index.php?title=SI&action=edit§ion=13)] *Bài chính: Các tiền tố của SI*
Các tiền tố sau đây của SI có thể được sử dụng để tạo ra các bội số hay ước số của đơn vị đo lường gốc.
|10
|n |Tiền tố||Ký hiệu||Tên gọi
|1 |Tương đương²|
|10
|24 |
|[Triệu](/wiki/Tri%E1%BB%87u) [tỷ](/wiki/T%E1%BB%B7)tỷ 21 [zêta](/wiki/Z%C3%AAta) [Nghìn](/wiki/1000_(s%E1%BB%91))( [ngàn](/wiki/1000_(s%E1%BB%91))) tỷ tỷ 18 [êxa](/wiki/%C3%8Axa) 15 [pêta](/wiki/P%C3%AAta) 12 [têra](/wiki/T%C3%AAra) 9 [giga](/wiki/Giga) 6 [mêga](/wiki/M%C3%AAga) 3 [kilô](/wiki/Kil%C3%B4) 2 [héctô](/wiki/H%C3%A9ct%C3%B4) [Trăm](/w/index.php?title=Tr%C4%83m&action=edit&redlink=1) 1 [đêca](/wiki/%C4%90%C3%AAca) [Mười](/wiki/10_(s%E1%BB%91)) −1 [đêxi](/wiki/%C4%90%C3%AAxi) −2 [xenti](/wiki/Xenti), (đọc là xăng ti) −3 [mili](/wiki/Mili) −6 [micrô](/wiki/Micr%C3%B4) −9 [nanô](/wiki/Nan%C3%B4) −12 [picô](/wiki/Pic%C3%B4) −15 [femtô](/wiki/Femt%C3%B4) −18 [atô](/wiki/At%C3%B4) −21 [zeptô](/wiki/Zept%C3%B4) −24 [yóctô](/wiki/Y%C3%B3ct%C3%B4) **Ghi chú:**
¹ Đây chỉ là một trong rất nhiều
[cách đếm số của người Việt](/w/index.php?title=C%C3%A1ch_%C4%91%E1%BA%BFm_c%E1%BB%A7a_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Vi%E1%BB%87t&action=edit&redlink=1).
² Cách ghi số phù hợp với cách ghi phổ biến nhất của người Việt hiện nay.
### Các tiền tố SI lỗi thời [
[sửa](/w/index.php?title=SI&action=edit§ion=14)] *Bài chính: Các tiền tố SI lỗi thời*
Các tiền tố của SI dưới đây không được sử dụng nữa.
|10
|n |Tiền tố||Ký hiệu||Tên gọi||Tương đương|
|10
|4 |
|−4 [myriô](/w/index.php?title=Myri%C3%B4&action=edit&redlink=1)
Các tiền tố kép cũng đã lỗi thời như micrômicrôfara, héctôkilômét, micrômilimét, v.v.
## Xem thêm [
[sửa](/w/index.php?title=SI&action=edit§ion=15)] [Đo lường học](/wiki/%C4%90o_l%C6%B0%E1%BB%9Dng)
- Các hệ thống đo lường khác:
[CODATA](/w/index.php?title=CODATA&action=edit&redlink=1) [Chuyển đổi các hệ đo lường sang hệ mét](/w/index.php?title=Chuy%E1%BB%83n_%C4%91%E1%BB%95i_c%C3%A1c_h%E1%BB%87_%C4%91o_l%C6%B0%E1%BB%9Dng_sang_h%E1%BB%87_m%C3%A9t&action=edit&redlink=1) [Hệ đo lường mét tại Mỹ](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_%C4%91o_l%C6%B0%E1%BB%9Dng_m%C3%A9t_t%E1%BA%A1i_M%E1%BB%B9&action=edit&redlink=1) [UTC](/wiki/Gi%E1%BB%9D_ph%E1%BB%91i_h%E1%BB%A3p_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)(Giờ tiêu chuẩn quốc tế) [Các tiền tố hệ nhị phân](/w/index.php?title=C%C3%A1c_ti%E1%BB%81n_t%E1%BB%91_h%E1%BB%87_nh%E1%BB%8B_ph%C3%A2n&action=edit&redlink=1)- được sử dụng để đo các đại lượng lớn của dữ liệu [máy tính](/wiki/M%C3%A1y_t%C3%ADnh). [Bậc độ lớn](/w/index.php?title=B%E1%BA%ADc_%C4%91%E1%BB%99_l%E1%BB%9Bn&action=edit&redlink=1) [ISO 31](/w/index.php?title=ISO_31&action=edit&redlink=1)
## Chú thích [
[sửa](/w/index.php?title=SI&action=edit§ion=16)]
## Đọc thêm [
[sửa](/w/index.php?title=SI&action=edit§ion=17)]
- I. Mills, Tomislav Cvitas, Klaus Homann, Nikola Kallay, IUPAC: Quantities, Units and Symbols in Physical Chemistry, 2nd ed., Blackwell Science Inc 1993,
[ISBN 0-632-03583-8](/w/index.php?title=ISBN_0-632-03583-8&action=edit&redlink=1). [International Union of Pure and Applied Chemistry](/wiki/IUPAC)(1993). *, ấn bản thứ hai, Oxford: Blackwell Science.* [Đại Lượng, Đơn Vị và Ký Hiệu trong Hóa Lý](/w/index.php?title=Quantities,_Units_and_Symbols_in_Physical_Chemistry&action=edit&redlink=1) [ISBN 0-632-03583-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0632035838). [Bản toàn văn.](http://www.iupac.org/publications/books/gbook/green_book_2ed.pdf) [Unit Systems in Electromagnetism](http://info.ee.surrey.ac.uk/Workshop/advice/coils/unit_systems/#rms) [Metrology Triangle Using a Watt Balance, a Calculable Capacitor, and a Single- Electron Tunneling Device](http://www.nist.gov/customcf/get_pdf.cfm?pub_id=32943), MW Keller *et al.*, 16/5/2008
## Liên kết ngoài [
[sửa](/w/index.php?title=SI&action=edit§ion=18)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thể loại hình ảnh và tài liệu về:
|.
(trang
[Tiếng Việt](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Vi%E1%BB%87t)) [Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Việt Nam](http://www.tcvn.gov.vn/) [Trung tâm đo lường Việt Nam](http://www.vmi.gov.vn/) [Nghị định 134/2007/NĐ-CP quy định về đơn vị đo lường chính thức](http://www.chinhphu.vn/portal/page?_pageid=33,638900&_dad=portal&_schema=PORTAL&docid=35816)
(trang
[Tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh)) [BIPM](/w/index.php?title=BIPM&action=edit&redlink=1) [Cơ quan duy trì SI](http://www.bipm.org/en/si/)(Trang chủ) [Tham chiếu về BIPM](http://www.bipm.org/en/si/si_brochure/general.html)(Tham chiếu về SI)

X-Cache-Lookup: MISS from cp1013.eqiad.wmnet:80

X-Cache: MISS from cp1013.eqiad.wmnet


markdown:
# Chechnya
|Cộng hòa Chechenya
|
Чеченская республика
Нохчийн Республика
|
|
![]()
|Quốc kỳ||Huy hiệu|
|Hành chính|
|Ngôn ngữ chính thức||
|[Grozny](/wiki/Grozny) [UTC](/wiki/Gi%E1%BB%9D_ph%E1%BB%91i_h%E1%BB%A3p_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF) [hạng 49](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_qu%E1%BB%91c_gia_theo_d%C3%A2n_s%E1%BB%91)) [GDP](/wiki/T%E1%BB%95ng_s%E1%BA%A3n_ph%E1%BA%A9m_n%E1%BB%99i_%C4%91%E1%BB%8Ba)( [PPP](/wiki/S%E1%BB%A9c_mua_t%C6%B0%C6%A1ng_%C4%91%C6%B0%C6%A1ng)) [Đơn vị tiền tệ](/wiki/Ti%E1%BB%81n_t%E1%BB%87)
)
[] **Cộng hòa Chechen** ( [tiếng Nga](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Nga): Чече́нская Респу́блика *Čečenskaja Respublika*; [tiếng Chechen](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Chechnya): Нохчийн Республика/Noxçiyn Respublika), là một nước thuộc [liên bang Nga](/wiki/Nga). Nằm trên vùng [núi](/wiki/N%C3%BAi) Bắc Caucasus, Chechen giáp phía [tây](/wiki/H%C6%B0%E1%BB%9Bng_T%C3%A2y)– [bắc](/wiki/H%C6%B0%E1%BB%9Bng_B%E1%BA%AFc) với [Stavropol Krai](/wiki/Stavropol_(v%C3%B9ng)), [phía đông](/wiki/H%C6%B0%E1%BB%9Bng_%C4%90%C3%B4ng); đông– [bắc](/wiki/B%E1%BA%AFc) giáp [Gruzia](/wiki/Gruzia), phía tây giáp [Ingushetiya](/wiki/Ingushetiya) và [Bắc Ossetia](/wiki/B%E1%BA%AFc_Osetiya-Alaniya).
Trong thời gian
[Liên Xô](/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4) sụp đổ, chính phủ lâm thời của Chechnya tuyên bố độc lập, đặt tên nước là Cộng hòa Chechen. Nhưng hiện nay nền cộng hòa này vẫn chưa được quốc tế công nhận. (Năm [2000](/wiki/2000) chính phủ [Taliban](/wiki/Taliban) của [Afghanistan](/wiki/Afghanistan) công nhận Cộng hòa Chechen trước khi bị quân đội [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) đánh đuổi. ) [1]
### Lịch sử [
[sửa](/w/index.php?title=Chechnya&action=edit§ion=1)]
Chechnya là một vùng ở phía Bắc
[Caucasus](/wiki/Kavkaz) luôn phải kháng cự lại thế lực cai trị bên ngoài bắt đầu từ [người Thổ Nhĩ Kỳ Ottoman](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Th%E1%BB%95_Nh%C4%A9_K%E1%BB%B3_Ottoman&action=edit&redlink=1) ở thế kỷ 15. Cuối cùng người dân Chechnya đã cải theo [Hồi giáo](/wiki/H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o) và căng thẳng với người Thổ giảm dần; tuy nhiên, những cuộc xung đột với những người láng giềng theo Thiên Chúa giáo như [người Georgia](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Georgia&action=edit&redlink=1) và [Cô Dắc](/wiki/Cozak), cũng như với [người Kalmyk](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Kalmyk&action=edit&redlink=1) theo Phật giáo lại tăng lên. [Đạo quân Terek Cô Dắc](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1o_qu%C3%A2n_Terek_C%C3%B4_D%E1%BA%AFc&action=edit&redlink=1) của người Nga được thành lập tại vùng đất thấp Chechnya năm 1577 bởi những người Cô Dắc tự do tái định cư từ Volga tới vùng Sông Terek. Năm 1783, Nga và vương quốc đông Georgia [Kartl-Kakheti](/w/index.php?title=Kartl-Kakheti&action=edit&redlink=1) (vốn đã bị tàn phá bởi những cuộc cướp phá của người Thổ Nhĩ Kỳ và Ba Tư) ký kết Hiệp ước Georgievsk, theo đó Kartl-Kakheti nhận được sự bảo hộ của Nga. Để giữ mối liên lạc với Georgia và các vùng khác tại vùng Ngoại Kavkaz, Đế chế Nga bắt đầu mở rộng ảnh hưởng vào vùng núi Caucasus. Cuộc kháng chiến chống sự cai trị của Nga hiện nay đã bắt đầu từ cuối thế kỷ 18 (1785-1791) như là hậu quả của hành động mở rộng của nước Nga vào những lãnh thổ thuộc quyền kiểm soát cũ của [Thổ Nhĩ Kỳ](/wiki/Th%E1%BB%95_Nh%C4%A9_K%E1%BB%B3) và [Ba Tư](/wiki/Iran) (xem thêm [Những cuộc chiến tranh Nga-Thổ Nhĩ Kỳ](/w/index.php?title=Nh%E1%BB%AFng_cu%E1%BB%99c_chi%E1%BA%BFn_tranh_Nga-Th%E1%BB%95_Nh%C4%A9_K%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1) và [Chiến tranh Nga-Ba Tư, 1804-13](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_Nga-Ba_T%C6%B0,_1804-13&action=edit&redlink=1)), dưới sự lãnh đạo của [Mansur Ushurma](/w/index.php?title=Mansur_Ushurma&action=edit&redlink=1)—một [Naqshbandi](/w/index.php?title=Naqshbandi&action=edit&redlink=1) ( [Sufi](/w/index.php?title=Sufi&action=edit&redlink=1)) Sheikh Chechnya—với sự ủng hộ ít ỏi từ phía các bộ lạc Bắc Caucasia khác (việc các vị khan thay đổi phe xung đột nhiều lần trong một năm không phải là điều hiếm gặp). Mansur đã hy vọng thành lập một nhà nước Hồi giáo [Transcaucasus](/w/index.php?title=Transcaucasus&action=edit&redlink=1) theo luật [shari'a](/w/index.php?title=Shari%27a&action=edit&redlink=1), nhưng cuối cùng không thể thành công bởi cả sự phản đối của Nga và sự chống đối của nhiều người dân Chechnya (nhiều người trong số họ ở thời điểm ấy còn chưa theo Hồi giáo). Khẩu hiệu của họ do [Avar](/w/index.php?title=Caucasian_Avars&action=edit&redlink=1) [Imam Shamil](/wiki/Imam_Shamil), người đã chiến đấu chống lại người Nga từ năm 1834 tới 1859 đưa ra.
### Thời Sô viết [
[sửa](/w/index.php?title=Chechnya&action=edit§ion=2)]
Ngọn lửa
[chống đối](/w/index.php?title=Ch%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BB%91i&action=edit&redlink=1) Chechnya luôn bùng lên khi nước Nga phải đối mặt với tình trạng bất ổn bên trong. Nhiều cuộc nổi dậy đã xảy ra thời Chiến tranh Nga-Thổ ( *Xem* [Chiến tranh Nga-Thổ, 1877–1878](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_Nga-Th%E1%BB%95,_1877%E2%80%931878&action=edit&redlink=1)), [Cách mạng Nga 1905](/wiki/C%C3%A1ch_m%E1%BA%A1ng_Nga_(1905)), [Cách mạng Nga 1917](/wiki/C%C3%A1ch_m%E1%BA%A1ng_Nga_(1917)), [Nội chiến Nga](/wiki/N%E1%BB%99i_chi%E1%BA%BFn_Nga), và thời [Tập thể hoá](/w/index.php?title=T%E1%BA%ADp_th%E1%BB%83_ho%C3%A1&action=edit&redlink=1). Thời Sô viết, Chechnya được gộp cùng Ingushetia thành nước cộng hòa tự trị [Chechnya-Ingushetia](/w/index.php?title=C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_x%C3%A3_h%E1%BB%99i_ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_X%C3%B4_vi%E1%BA%BFt_Chechnya-Ingushetia&action=edit&redlink=1) vào cuối thập niên 1930.
Dù người Chechnya một lần nữa lại đứng lên chống lại quyền lực Sô viết trong thập niên 1940, dẫn tới cuộc
[trục xuất](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%A5c_xu%E1%BA%A5t&action=edit&redlink=1) mang tính diệt chủng người Chechnya tới [Kazakh SSR](/w/index.php?title=Kazakh_SSR&action=edit&redlink=1) (sau này là [Kazakhstan](/wiki/Kazakhstan)) và [Siberia](/wiki/Xibia) trong Chiến tranh thế giới thứ hai [[2]](http://www.kavkazcenter.com/eng/content/2004/02/26/2469_print.html). [Stalin](/wiki/Iosif_Vissarionovich_Stalin) và những người khác cho rằng điều này là cần thiết để ngăn chặn người Chechnya hỗ trợ cho quân Đức trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Dù chiến trận không bao giờ lan tới biên giới Chechnya, một phong trào [du kích](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_du_k%C3%ADch) đã đe dọa làm suy yếu thế trận phòng thủ vùng [Caucasus](/wiki/Kavkaz) của Sô viết (cần lưu ý nhà văn [Valentin Pikul](/w/index.php?title=Valentin_Pikul&action=edit&redlink=1) trong đoạn viết về lịch sử [Barbarossa](/wiki/Barbarossa_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)) đã cho rằng khi thành phố [Grozny](/wiki/Grozny) đang chuẩn bị cho một cuộc phong tỏa năm 1942, tất cả máy bay ném bom của mặt trận Caucasia được lệnh phải dẹp yên cuộc nổi loạn của người Chechnya thay vì chiến đấu với quân Đức trong [cuộc phong toả Stalingrad](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Stalingrad)). Tương tự, những vụ thả dù bí mật của quân Đức tiếp tế cho quân nổi loạn Chechnya cũng thường xảy ra. Người Chechnya được phép quay trở lại quê hương họ sau năm 1956 ở thời [phi Stalin hoá](/w/index.php?title=Phi_Stalin_ho%C3%A1&action=edit&redlink=1) khi [Nikita Khrushchev](/wiki/Nikita_Sergeyevich_Khrushchyov) lên nắm quyền.
Các chính sách Nga hóa người dân Chechnya tiếp tục diễn ra sau năm 1956, tiếng Nga trở thành ngôn ngữ cần thiết cho mọi mặt đời sống và để tiến thân vào hệ thống Sô viết.
Khi Liên bang xô viết sụp đổ năm 1990, một phong trào
[độc lập](/wiki/%C4%90%E1%BB%99c_l%E1%BA%ADp), ban đầu là Đại hội Quốc gia Chechnya, được thành lập. Phong trào này cuối cùng đã bị nhà nước [Liên bang Nga](/wiki/Nga) của [Boris Yeltsin](/wiki/Boris_Nikolayevich_Yeltsin) phản đối, với lý lẽ: (1) Chechnya chưa từng là một thực thể độc lập bên trong Liên bang Xô viết – như vùng Baltic, Trung Á, và các Quốc gia Caucasia khác – mà từng là một phần của [Cộng hòa Liên bang Nga Xã hội Chủ nghĩa](/w/index.php?title=C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Li%C3%AAn_bang_Nga_X%C3%A3_h%E1%BB%99i_Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a&action=edit&redlink=1) và vì thế không có quyền ly khai theo hiến pháp Sô viết;
(2) Các nhóm dân tộc thiểu số khác bên trong nước Nga, như người
[Tatars](/w/index.php?title=Tatars&action=edit&redlink=1), sẽ theo bước người Chechnya và ly khai khỏi Liên bang nga nếu họ được trao quyền đó;
(3) Chechnya là một điểm nút cơ sở hạ tầng dầu khí quốc gia và vì thế có thể gây ảnh hưởng tới nền kinh tế quốc gia cũng như việc kiểm soát các nguồn tài nguyên dầu khí.
### Cuộc chiến tranh Chechnya lần thứ nhất [
[sửa](/w/index.php?title=Chechnya&action=edit§ion=3)]
### Cuộc chiến tranh Chechnya lần thứ hai [
[sửa](/w/index.php?title=Chechnya&action=edit§ion=4)]
### Vai trò của Nga tại Chechnya [
[sửa](/w/index.php?title=Chechnya&action=edit§ion=5)]
Chechnya được những người theo chủ nghĩa ly khai của họ coi là một nước
[cộng hòa](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a) độc lập, và được những người theo chủ nghĩa liên bang coi là một nước [cộng hòa liên bang](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_li%C3%AAn_bang). Hiến pháp vùng của nước này bắt đầu có hiệu lực ngày [2 tháng 4](/wiki/2_th%C3%A1ng_4), [2003](/wiki/2003) sau cuộc trưng cầu dân ý tổ chức ngày [23 tháng 3](/wiki/23_th%C3%A1ng_3), [2003](/wiki/2003). Cuộc trưng cầu dân ý này được tổ chức không theo các tiêu chuẩn quốc tế. Con số người tham dự được đưa ra dường như cao hơn thực tế rất nhiều [[3]](http://www.ishr.org/publications/2003/chechnya.htm). Một số người Chechyna thuộc hay đã thuộc tầm kiểm soát của các [teip](/w/index.php?title=Teip&action=edit&redlink=1) địa phương, hay các dòng họ, dù vẫn có sự tồn tại của các phong trào chính trị ủng hộ và phản đối nước Nga.
Từ năm 1990, tại Cộng hoà Chechnya đã xảy ra một cuộc nội chiến quân sự, theo đúng nghĩa giữa phong trào phản đối và ủng hộ chính quyền Nga.
Động cơ của người Nga và người Chechya trong những cuộc xung đột này rất phức tạp. Nước Nga can dự vào Chechnya liên quan tới sự lo ngại rằng nếu Chechnya độc lập, sẽ có thêm nhiều vùng lãnh thổ khác ly khai khỏi nước Nga, dẫn tới sự tan rã của nó. Những nguồn lợi kinh tế cũng là một yếu tố khác. Từ lâu đã có một cuộc xung đột giữa Nga và Chechnya gây ra những tổn thất đẫm máu cho cả hai phía
[. [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c)]
Có nhiều nhóm khác nhau bên trong Chechnya chiến đấu chống lại Nga với những động cơ chính trị, kinh tế và/hay lý tưởng khác nhau. Một số nhóm xuất phát từ lòng căm thù và ham muốn trả thù những hành động chính trị và quân sự của nước Nga trong quá khứ. Đặc biệt là việc dời toàn bộ dân tới Siberia trong thập kỷ 1940, dẫn tới sự thiệt mạng của khoảng một phần tư dân số Chechnya. Sự tổng hợp của các động cơ biểu lộ vòng xoáy trả thù là nhiên liệu cho những cuộc xung đột trong vùng, cũng như nền văn hóa quân sự khiến đa số dân muốn tham gia vào một cuộc xung đột quân sự dưới sự lãnh đạo của một vị thủ lĩnh. Tình trạng thất nghiệp và nghèo khổ cũng là những yếu tố kéo dài cuộc xung đột.
Vị lãnh chúa ly khai cũ
[Akhmad Kadyrov](/w/index.php?title=Akhmad_Kadyrov&action=edit&redlink=1), bị nhiều người ly khai coi là kẻ phản bội đã nhận được 83% số phiếu trong một cuộc bầu cử có sự giám sát quốc tế vào ngày [5 tháng 10](/wiki/5_th%C3%A1ng_10), [2003](/wiki/2003). Những lời lên án về việc gian lận phiếu và đe dọa của binh lính Nga và việc trục xuất các đảng ly khai sau này đã được các giám sát viên [Tổ chức An ninh và Hợp tác Châu Âu](/w/index.php?title=T%E1%BB%95_ch%E1%BB%A9c_An_ninh_v%C3%A0_H%E1%BB%A3p_t%C3%A1c_Ch%C3%A2u_%C3%82u&action=edit&redlink=1) (OSCE) đề cập. [Rudnik Dudayev](/w/index.php?title=Rudnik_Dudayev&action=edit&redlink=1) là chủ tịch Hội đồng An ninh Chechnya và [Anatoly Popov](/w/index.php?title=Anatoly_Popov&action=edit&redlink=1) trở thành Thủ tướng. Ngày [9 tháng 5](/wiki/9_th%C3%A1ng_5), [2004](/wiki/2004), Kadyrov bị ám sát trong một sân vận động ở [Grozny](/wiki/Grozny) bằng một vụ nổ [mìn](/wiki/M%C3%ACn) được dấu sẵn từ trước bên dưới khu vực VIP và được kích nổ khi đang diễn ra cuộc diễu binh tưởng niệm [Chiến tranh thế giới thứ hai](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai). [Sergey Abramov](/w/index.php?title=Sergey_Abramov&action=edit&redlink=1) được chỉ định làm quyền thủ tướng sau vụ ám sát. Tuy nhiên, sau một vụ tai nạn ô tô tại Mátxcơva năm 2005 Sergey Abramov không còn có thể đảm đương chức vụ. [Ramzan Kadyrov](/wiki/Ramzan_Kadyrov) (con trai của Akhmad Kadyrov) trở thành người đảm nhiệm chức vụ thủ tướng từ sau vụ tai nạn và ngày [1 tháng 3](/wiki/1_th%C3%A1ng_3) [2006](/wiki/2006) Abramov đã từ chức. Abramov đã nói với hãng thông tấn [Itar-Tass](/w/index.php?title=Itar-Tass&action=edit&redlink=1): "Tôi từ chức trong hoàn cảnh Ramzan Kadyrov điều hành chính phủ Chechnya bởi tôi thực sự tin rằng quyết định đó là đúng đắn."
Nhiều người tin rằng
[Ramzan Kadyrov](/wiki/Ramzan_Kadyrov) sẽ nỗ lực kế bước cha nếu ông ta không gặp vấn đề tuổi tác – hiện ông mới hơn 20 tuổi và hiến pháp đòi hỏi tổng thống phải trên 30 tuổi. Nhiều người cho rằng ông là người giàu nhất và nhiều quyền lực nhất nước, với quyền kiểm soát nhiều đội quân vũ trang tư nhân lớn được gọi là 'Kadyrovski'. Đội quân vũ trang – tiền thân là đội bảo vệ an ninh của cha ông – bị nhiều tổ chức nhân quyền như [Human Rights Watch](/wiki/T%E1%BB%95_ch%E1%BB%A9c_Theo_d%C3%B5i_Nh%C3%A2n_quy%E1%BB%81n) cáo buộc thực hiện các vụ giết hại và bắt cóc.
Ngày
[29 tháng 8](/wiki/29_th%C3%A1ng_8), [2004](/wiki/2004) một cuộc bầu cử tổng thống mới diễn ra. Theo ủy ban bầu cử Chechnya, [Alu Alkhanov](/w/index.php?title=Alu_Alkhanov&action=edit&redlink=1), cựu Bộ trưởng nội vụ nhận được khoảng 74% số phiếu. Tỷ lệ người tham gia bầu cử đạt 85,2%. Nhiều nhà quan sát, như [Bộ ngoại giao Hoa Kỳ](/wiki/B%E1%BB%99_Ngo%E1%BA%A1i_giao_Hoa_K%E1%BB%B3), [Liên đoàn Nhân quyền Helsinki](/w/index.php?title=Li%C3%AAn_%C4%91o%C3%A0n_Nh%C3%A2n_quy%E1%BB%81n_Helsinki&action=edit&redlink=1), cũng như phe đối lập, đặt nghi vấn về cuộc bầu cử, một phần vì đối thủ chính [Malik Saidullayev](/w/index.php?title=Malik_Saidullayev&action=edit&redlink=1) chưa đạt tầm cần thiết. Việc bỏ phiếu cũng bị nghi ngờ, nhưng không hề có một nghi vấn chính thức nào được đưa ra. Cuộc bầu cử được quốc tế giám sát với sự hiện diện của [Hội đồng các quốc gia độc lập](/w/index.php?title=H%E1%BB%99i_%C4%91%E1%BB%93ng_c%C3%A1c_qu%E1%BB%91c_gia_%C4%91%E1%BB%99c_l%E1%BA%ADp&action=edit&redlink=1) và [Liên đoàn Ả rập](/w/index.php?title=Li%C3%AAn_%C4%91o%C3%A0n_%E1%BA%A2_r%E1%BA%ADp&action=edit&redlink=1); các nhà quan sát phương tây, dù được mời, đã không tham gia giám sát do những vi phạm từ trước đó.
Ngoài chính phủ được Nga công nhận, còn có một chính phủ ly khai không được bất kỳ một nước nào công nhật (dù các thành viên đã được trao quy chế tỵ nạn chính trị tại Châu Âu và các nước Ả rập, cũng như tại Hoa Kỳ). Chính phủ ly khai đã được Georgia công nhận (khi
[Zviad Gamsakhurdia](/wiki/Zviad_Gamsakhurdia) còn là Tổng thống Georgia và Tổng thống Chechnya là [Dzhokhar Dudaev](/wiki/Dzhokhar_Musayevich_Dudayev). Năm 1999 chính phủ [Taliban](/wiki/Taliban) của Afghanistan công nhận nền độc lập của Chechnya và cho phép mở đại sứ tại Kabul ngày [16 tháng 1](/wiki/16_th%C3%A1ng_1) [2000](/wiki/2000). Việc công nhận đã bị hủy bỏ khi Taliban bị đánh bại năm 2001. Tổng thống của chính phủ này là [Aslan Maskhadov](/wiki/Aslan_Aliyevich_Maskhadov), Bộ trưởng ngoại giao là [Ilyas Akhmadov](/w/index.php?title=Ilyas_Akhmadov&action=edit&redlink=1), người này cũng là người phát ngôn của Maskhadov. Ilyas Akhmadov hiện sống tỵ nạn tại Hoa Kỳ. [Aslan Maskhadov](/wiki/Aslan_Aliyevich_Maskhadov) đã được chọn vào một ủy ban giám sát bầu cử quốc tế năm 1997 với nhiệm kỳ bốn năm, sự kiện này đã diễn ra sau việc ký kết một thỏa thuận với Nga. Năm 2001 ông đã đưa ra một nghị định kéo dài nhiệm kỳ của mình thêm một năm; ông không thể tham gia vào cuộc bầu cử tổng thống năm 2003 bởi các đảng ly khai bị chính phủ Nga cấm đoán, và Maskhadov đối mặt với lời buộc tội tiến hành khủng bố trong nước Nga. Maskhadov đã rời [Grozny](/wiki/Grozny) sang vùng kiểm soát của phe ly khai ở phía nam khi [Cuộc chiến tranh Chechnya thứ hai](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_chi%E1%BA%BFn_tranh_Chechnya_th%E1%BB%A9_hai&action=edit&redlink=1) diễn ra. Tổng thống Maskhadov không thể gây ảnh hưởng tới một số vị lãnh chúa vẫn còn giữ quyền kiểm soát với một số vùng lãnh thổ Chechnya, và quyền lực của ông cũng đã mất. Ông đã lên án cuộc tấn công của những kẻ nổi loạn vào Beslan và cố giữ khoảng cách với [Shamil Basayev](/wiki/Shamil_Salmanovich_Basayev), người tuyên bố chịu trách nhiệm cho cuộc tấn công trên. Các lực lượng Nga đã giết Maskhadov ngày [8 tháng 3](/wiki/8_th%C3%A1ng_3), [2005](/wiki/2005). Vụ ám sát Maskhadov của các lực lượng Nga đã bị chỉ trích rộng rãi bởi vị lãnh đạo ly khai Chechnya "ôn hoà" đã không còn có thể đóng vai trò vào các cuộc thương lượng. [Akhmed Zakayev](/wiki/Akhmed_Zakayev), Phó thủ tướng và là Bộ trưởng ngoại giao thời Maskhadov, lên nhậm chức một thời gian ngắn sau cuộc bầu cử năm 1997 hiện sống tỵ nạn tại [Anh Quốc](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Li%C3%AAn_hi%E1%BB%87p_Anh_v%C3%A0_B%E1%BA%AFc_Ireland). Ông và những người khác đã lựa chọn [Abdul Khalim Saidullayev](/w/index.php?title=Abdul_Khalim_Saidullayev&action=edit&redlink=1) để thay thế Maskhadov sau khi ông này chết, bỏ qua Basayev. Tuy nhiên, đã có tin báo rằng Basayev thay đổi lập trường và tuyên thệ trung thành với Saidullayev. Saidullayev là một vị thẩm phán Hồi giáo chưa mấy nổi tiếng, trước kia là môt người dẫn chương trình Hồi giáo trên kênh truyền hình Chechnya. Lập trường của ông cũng chưa được tiết lộ, khiến người Nga và những người khác đoán rằng việc lựa chọn ông đánh dấu sự tiếp tục ảnh hưởng của Basayev – Saidullayev chỉ mang tính hình thức – và sự khan hiếm những nhân vật có ảnh hưởng trong phong trào ly khai Chechya. Ngày [17 tháng 6](/wiki/17_th%C3%A1ng_6), [2006](/wiki/2006), có tin cho rằng các lực lượng đặc biệt Nga đã tiêu diệt [Abdul Khalim Saidullayev](/w/index.php?title=Abdul_Khalim_Saidullayev&action=edit&redlink=1) trong một trận tập kích tại làng Argun, Chechnya. Theo tờ [The New York Times](/wiki/The_New_York_Times), các kênh truyền hình Nga đã chiếu các hình ảnh khủng khiếp về một thân thể có thể là Saidullayev, và một Web site của quân nổi dậy Chechnya, [Kavkaz Center](/w/index.php?title=Kavkaz_Center&action=edit&redlink=1), đã xác nhận cái chết của ông và tuyên bố ông là một người tử vì đạo. Người kế tục Saidullayev là [Doku Umarov](/wiki/Dokka_Khamatovich_Umarov). Ngày [10 tháng 7](/wiki/10_th%C3%A1ng_7), [2006](/wiki/2006), [FSB](/w/index.php?title=FSB&action=edit&redlink=1) thông báo rằng các mật vụ của họ đã tiêu diệt Basayev và 12 tên ly khai Chechnya tại [Ingushetia](/wiki/Ingushetiya) khi kích nổ một quả bom gần xe tải chở những tên này. Quân ly khai Chechya đã bác bỏ thông tin và tuyên bố rằng Basayev bị thiệt mạng khi xe tải chở thuốc nổ bị nổ, và đây là một vụ tai nạn.
## Khu vực hành chính [
[sửa](/w/index.php?title=Chechnya&action=edit§ion=6)]
## Địa lý [
[sửa](/w/index.php?title=Chechnya&action=edit§ion=7)]
Nằm ở phần phía đông của Bắc Caucasus, Chechnya hầu như bị bao quanh bởi lãnh thổ Liên bang Nga. Ở phía tây, nước này có biên giới chung với Bắc Ossetia và Ingushetia, ở phía bắc, Stavropol Kray, ở phía đông, Dagestan, và ở phía nam, Georgia. Thủ đô Chechnya là Grozny.
- Diện tích: 19.300 km²
- Các biên giới:
- Bên trong nước
[Nga](/wiki/Nga):
- Nước ngoài:
- Bên trong nước
**Các con sông:**
### Múi giờ [
[sửa](/w/index.php?title=Chechnya&action=edit§ion=8)]
Chechnya nằm trong
[Múi giờ Mátxcơva](/w/index.php?title=Gi%E1%BB%9D_M%C3%A1txc%C6%A1va&action=edit&redlink=1) (MSK/MSD). Giờ bù [UTC](/wiki/Gi%E1%BB%9D_ph%E1%BB%91i_h%E1%BB%A3p_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF) +0300 (MSK)/+0400 (MSD).
## Kinh tế [
[sửa](/w/index.php?title=Chechnya&action=edit§ion=9)]
### Năm 2003 [
[sửa](/w/index.php?title=Chechnya&action=edit§ion=10)]
Trong chiến tranh, nền kinh tế Chechnya đã sụp đổ.
[Tổng sản phẩm quốc nội](/wiki/T%E1%BB%95ng_s%E1%BA%A3n_ph%E1%BA%A9m_n%E1%BB%99i_%C4%91%E1%BB%8Ba), nếu con số thống kê có thể tin cậy, chỉ bằng một phần nhỏ thời trước chiến tranh. Các vấn đề của nền kinh tế Chechya đã gây hiệu ứng tới nền kinh tế Liên bang Nga - một số vụ tội phạm tài chính trong thập kỷ 1990 được tiến hành thông qua các tổ chức tài chính Chechnya. Chechnya có tỷ lệ các vụ giao dịch bằng [dollar Mỹ](/wiki/%C4%90%C3%B4_la_M%E1%BB%B9) so với các vụ giao dịch bằng đồng [Rouble Ngacao](/w/index.php?title=Rouble_Nga&action=edit&redlink=1) nhất bên trong [Liên bang Nga](/wiki/Nga). Cũng có rất nhiều dollar giả được in ra bên trong nước này. Năm 1994, những người li khai dự định đưa vào sử dụng một đồng tiền mới, đồng [Nahar](/w/index.php?title=Nahar&action=edit&redlink=1), nhưng điều này đã không thể diễn ra bởi quân đội Nga đã tái chiếm Chechnya trong [Cuộc chiến tranh Chechnya lần thứ nhất](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_chi%E1%BA%BFn_tranh_Chechnya_l%E1%BA%A7n_th%E1%BB%A9_nh%E1%BA%A5t&action=edit&redlink=1).
Với hậu quả chiến tranh, gần 80% tiềm năng kinh tế Chechnya đã bị phá hủy. Nhánh kinh tế duy nhất được khôi phục khá tốt là ngành công nghiệp
[dầu mỏ](/wiki/D%E1%BA%A7u_m%E1%BB%8F). Sản lượng dầu mỏ năm 2003 được ước tính khoảng 1.5 triệu tấn (hay 30 ngàn [barrels](/w/index.php?title=Barrel_(%C4%91%C6%A1n_v%E1%BB%8B)&action=edit&redlink=1) mỗi ngày), giảm so với sản lượng đỉnh 4 triệu tấn mỗi năm trong thập kỷ 1980. Sản lượng năm 2003 chiếm gần 0,6% tổng sản lượng khai thác dầu mỏ của Nga. Tỷ lệ [thất nghiệp](/wiki/Th%E1%BA%A5t_nghi%E1%BB%87p) cao, khoảng từ 60 tới 70 phần trăm. Dù đã có một số sự cải thiện kinh tế, [buôn lậu](/wiki/Bu%C3%B4n_l%E1%BA%ADu) và [trao đổi](/wiki/Trao_%C4%91%E1%BB%95i) vẫn chiếm một tỷ lệ lớn trong nền kinh tế Chechnya. [[4]](http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/4091635.stm)
Theo chính phủ Nga, hơn 2 tỷ
[dollar](/wiki/%C4%90%C3%B4_la_M%E1%BB%B9) đã được chi cho việc tái thiết nền kinh tế Chechnya từ năm 2000. Tuy nhiên, theo cơ quan quản lý kinh tế trung ương Nga ( *Schyotnaya Palata*), chưa tới 350 triệu dollar được chi tiêu.
Năm 2006
[MegaFon](/wiki/MegaFon) (Mobicom-Kavkaz), với 300.000 thuê bao là công ty dịch vụ điện thoại di động duy nhất hoạt động tại Chechnya, dù [MTS](/wiki/MTS_(nh%C3%A0_m%E1%BA%A1ng)) và [VimpelCom](/w/index.php?title=VimpelCom&action=edit&redlink=1) cũng đã được cấp giấy phép. [[2]](#cite_note-2)
## Nhân khẩu [
[sửa](/w/index.php?title=Chechnya&action=edit§ion=11)]
Theo những con số ước tính năm 2004, dân số Chechnya xấp xỉ 1.1 triệu người. Theo
[cuộc điều tra dân số](/w/index.php?title=%C4%90i%E1%BB%81u_tra_d%C3%A2n_s%E1%BB%91_Nga_(2002)&action=edit&redlink=1) năm 2002, [số người Chechen](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Chechen&action=edit&redlink=1) là 1.031.647 triệu người chiếm 93,5% tổng dân số của nước cộng hòa này. Các nhóm dân tộc khác gồm [người Nga](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Nga) (40.645, hay 3,7%), [Kumyks](/w/index.php?title=Kumyks&action=edit&redlink=1) (8.883, hay 0,8%), và một số nhóm nhỏ khác, mỗi nhóm khoảng 0,5% tổng dân số.
Đa số người Chechen theo
[Hồi giáo](/wiki/H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o) [Sunni](/w/index.php?title=Sunnite&action=edit&redlink=1), nước này đã chuyển theo đạo Hồi trong giai đoạn từ thế kỷ 16 tới thế kỷ 19. Cuối thời kỳ Sô viết, dân Nga chiếm khoảng 23% dân số (269.000 năm 1989). Vì những vụ tội phạm lan tràn và cái gọi là [tẩy rửa sắc tộc](/w/index.php?title=T%E1%BA%A9y_r%E1%BB%ADa_s%E1%BA%AFc_t%E1%BB%99c&action=edit&redlink=1) do chính phủ [Dzhokhar Dudayev](/wiki/Dzhokhar_Musayevich_Dudayev) tiến hành, đa số người dân không phải người chechen (và nhiều người Chechen) đã phải bỏ chạy khỏi đất nước trong thập kỷ 1990. [[3]](#cite_note-3)
Các ngôn ngữ được sử dụng bên trong nước cộng hòa này gồm
[tiếng Chechen](/w/index.php?title=Ng%C3%B4n_ng%E1%BB%AF_Chechen&action=edit&redlink=1) và [tiếng Nga](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Nga). Tiếng Chechen thuộc Vaynakh hay ngữ hệ [Bắc trung Caucasia](/w/index.php?title=C%C3%A1c_ng%C3%B4n_ng%E1%BB%AF_B%E1%BA%AFc_trung_Caucasia&action=edit&redlink=1), nhóm này còn bao gồm [tiếng Ingush](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Ingush&action=edit&redlink=1) và [tiếng Batsb](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Batsb&action=edit&redlink=1). Một số học giả đặt nó vào trong một ngữ hệ lớn hơn [siêu ngữ hệ Iberia-Caucasia](/w/index.php?title=C%C3%A1c_ng%C3%B4n_ng%E1%BB%AF_Iberia-Caucasia&action=edit&redlink=1).
Chechnya là nước cộng hòa có dân số trẻ bên trong một Liên bang Nga đang phải đau đầu với vấn đề dân số già; đầu thập kỷ 1990, đây là một trong số ít vùng có tăng trưởng dân số.
**Dân số**: 1.103.686 (2002) - các con số còn bị tranh cãi *Thành thị*: 373.177 (33,8%) *Nông thôn*: 730.509 (66,2%) *Nam*: 532.724 (48,3%) *Nữ*: 570.962 (51,7%)
-
**Tuổi trung bình**: 22,7 *Thành thị*: 22,8 *Nông thôn*: 22,7 *Nam*: 21,6 *Nữ*: 23,9
-
**Số lượng gia đình**: 195.304 (với 1.069.600 người) *Thành thị*: 65.741 (với 365.577 người) *Nông thôn*: 129.563 (với 704.023 người)
-
## Xem thêm [
[sửa](/w/index.php?title=Chechnya&action=edit§ion=12)] [Danh sách các phong trào tự tri và ly khai tích cực](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_phong_tr%C3%A0o_t%E1%BB%B1_tri_v%C3%A0_ly_khai_t%C3%ADch_c%E1%BB%B1c&action=edit&redlink=1) [Chiến tranh Chechnya](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Chechnya) [Người Chechen](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Chechen&action=edit&redlink=1) [Âm nhạc Chechnya](/w/index.php?title=%C3%82m_nh%E1%BA%A1c_Chechnya&action=edit&redlink=1) [Anna Politkovskaya](/wiki/Anna_Stepanovna_Politkovskaya) [Chris Giannou](/w/index.php?title=Chris_Giannou&action=edit&redlink=1) [10 năm trước các lực lượng đặc biệt Nga đã tiêu diệt tổng thống tự phong của Chechnya, Dzhokhar Dudayev](http://english.mn.ru/english/issue.php?2006-14-6)"Moscow News"
## Tham khảo [
[sửa](/w/index.php?title=Chechnya&action=edit§ion=13)] [^](#cite_ref-1) [[1]](http://www.jamestown.org/publications_details.php?volume_id=23&issue_id=1701&article_id=16734) [^](#cite_ref-2) [Ramzan Kadyrov Wins Tariff War with MegaFon](http://www.kommersant.com/page.asp?id=663694)(Kommersant) **Sokolov-Mitrich, Dmitryi.** [^](#cite_ref-3) ["Забытый геноцид"](http://www.izvestia.ru/russia/article1092129). Izvestia. Truy cập [17 tháng 7](/wiki/17_th%C3%A1ng_7) [2002](/wiki/2002).
## Liên kết ngoài [
[sửa](/w/index.php?title=Chechnya&action=edit§ion=14)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thể loại hình ảnh và tài liệu về:
|.
### Bản đồ và Địa lý Chechnya [
[sửa](/w/index.php?title=Chechnya&action=edit§ion=15)]
### Các website độc lập Phương tây và Nga [
[sửa](/w/index.php?title=Chechnya&action=edit§ion=16)] [Combat Films and Research](http://www.combatfilms.com)- Video, articles, galleries on Chechnya. [Chechnya Weekly — one of Jamestown Foundation's publications: Articles and analyses](http://www.jamestown.org/publications_view.php?publication_id=1) [BBC Chechnya profile](http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/country_profiles/2565049.stm) [Russia's Splitting Headache - A Brief History Of Chechnya](http://www.polosbastards.com/artman/publish/chechnya-history.shtml) [PINR - Chechnya: Russia's Second Afghanistan](http://www.pinr.com/report.php?ac=view_report&report_id=221&language_id=1) [CBC.ca News Indepth: Chechnya](http://www.cbc.ca/news/background/chechnya/) [Beslan. Who are to blame?](http://www.gateway2russia.com/art/Current%20Topics/Who%20is%20to%20blame_252029.html) [Russians polled on Chechnya](http://www.russiavotes.org/Mood_int_cur.htm) [The PACE report on the Chechnya political situation](http://assembly.coe.int/Documents/WorkingDocs/doc04/EDOC10276.htm) [WashingtonPost: Is there no solution to the nine-year-old Chechen bloodbath?](http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A27550-2004Sep16.html) [Casualties since 1994](http://www.mosnews.com/news/2004/11/19/civiliandeath.shtml) [Einnews: Russia Today: Chechnya](http://www.einnews.com/russia/newsfeed.php?nid=16801&afid=384) [Chechen struggle ignored](http://www.canoe.ca/NewsStand/Columnists/Toronto/Eric_Margolis/2005/02/27/944231.html) [Chechnya Population Inexplicably Swells](http://www.themoscowtimes.com/stories/2002/10/22/011.html) [New York Times: Rights Group Reports Thousands of Disappearances in Chechnya](http://www.nytimes.com/2005/03/22/international/europe/22chechnya.html) [The Rise and Fall of the Chechen Independence Movement](http://www.globalpolitician.com/articleshow.asp?ID=990&cid=4&sid=35) [CSRC: The Caspian: Comminatory Crosscurrents, Oil and geopolitics](http://www.da.mod.uk/CSRC/documents/Special/S40/view?searchterm=chechnya) [Significant excerpts are available online for free at the Rand](http://www.rand.org/publications/MR/MR1289/) [The CSRC publications in the Caucasus Series](http://www.da.mod.uk/CSRC/documents/Caucasus/) [Chechen Death Toll claimed to be 160.000 by Chechen Authorities (in Russian)](http://www.gazeta.ru/2005/08/15/oa_167396.shtml) [Chechnya Advocacy Network (in English)](http://www.chechnyaadvocacy.org) [ISN Security Watch: Moscow's North Caucasus Quagmire](http://www.isn.ethz.ch/news/sw/details.cfm?id=16070) [Dossier: Chechen Security Forces 2000 – 2006](http://www.axisglobe.com/article.asp?article=976)
### Các sự kiện lịch sử Chechnya [
[sửa](/w/index.php?title=Chechnya&action=edit§ion=17)] [European Parliament recognizes deportation of Chechens as act of genocide](http://www.kavkazcenter.com/eng/content/2004/02/26/2469_print.html) [Beginning of the Chechen War (translation of grani.ru article)](http://www.geocities.com/svetlana.gubareva/30.html) [The attack on the ICRC hospital in Novye Atagi](http://www.globalsecurity.org/military/library/news/2000/04/white/part05.htm)
### Các website không thuộc Chechnya [
[sửa](/w/index.php?title=Chechnya&action=edit§ion=18)]
### Các website liên bang [
[sửa](/w/index.php?title=Chechnya&action=edit§ion=19)] [Official site of the government of Chechen republic (in Russian)](http://chechnya.gov.ru/) [Free Chechnya site (in English) - Kadyrov site](http://www.chechnyafree.ru/index.php?lng=eng) [Pro-Kadyrov site (in Russian)](http://www.chechnya.ru/)
### Các website ủng hộ Umarov [
[sửa](/w/index.php?title=Chechnya&action=edit§ion=20)] [The News Service of the ChRI President (in Russian)](http://www.chechen.org/) [Ministry of Foreign Affairs of the ChRI](http://www.chechnya-mfa.info/) [Chechenpress](/w/index.php?title=Chechenpress&action=edit&redlink=1), [Official bilingual site of the ChRI news media](http://www.chechenpress.co.uk/) [Prague Watchdog - collects and disseminates information on the conflict in Chechnya](http://www.watchdog.cz/) [Moderated Chechen news database in English](http://groups.yahoo.com/group/chechnya-sl/) [Almanac "Chechenian Phenomenon" in English and Russian, articles about the First Chechen war and its immediate aftermath](http://members.tripod.com/~ChechenianPhenomenon/) [Opinion of a group of Baltic politicians regarding the latest presidential elections in Chechnya](http://web.archive.org/web/20041010191212/http://www.chechenpress.info/english/news/2004/08/30/02.shtml)
### Website Mujahid [
[sửa](/w/index.php?title=Chechnya&action=edit§ion=21)]
### Các website của quân đội Nga và cựu chiến binh [
[sửa](/w/index.php?title=Chechnya&action=edit§ion=22)]
## Đọc thêm [
[sửa](/w/index.php?title=Chechnya&action=edit§ion=23)]
- Khassan Baiev.
*The Oath: A Surgeon Under Fire*. [ISBN 0-8027-1404-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0802714048)
- Vyacheslav Mironov.
*Ya byl na etoy voyne.*(I was in this war) Biblion - Russkaya Kniga, 2001. Partial translation available online [[5]](http://lib.ru/MEMUARY/CHECHNYA/chechen_war.txt)
- Matthew Evangelista,
*The Chechen Wars: Will Russia Go the Way of the Soviet Union?*. [ISBN 0-8157-2499-3](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0815724993).
- Roy Conrad.
*A few days...*Available online [[6]](http://lib.ru/MEMUARY/CHECHNYA/grozny_engl.txt)
- Olga Oliker,
*Russia's Chechen Wars 1994 - 2000: Lessons from Urban Combat*. [ISBN 0-8330-2998-3](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0833029983). (A strategic and tactical analysis of the Chechen Wars.)
- Charlotta Gall & Thomas de Waal.
*Chechnya: A Small Victorious War*. [ISBN 0-330-35075-7](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0330350757)
- Paul J., Ph.D. Murphy.
*The Wolves of Islam: Russia and the Faces of Chechen Terror*. [ISBN 1-57488-830-7](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1574888307)
- Anatol Lieven.
*Chechnya : Tombstone of Russian Power* [ISBN 0-300-07881-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0300078811)
- John B Dunlop.
*Russia Confronts Chechnya : Roots of a Separatist Conflict* [ISBN 0-521-63619-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0521636191)
- Paul Khlebnikov.
*Razgovor s varvarom*(Interview with a barbarian). [ISBN 5-89935-057-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/5899350571). Available online in full [[7]](http://www.compromat.ru/main/chechya/nuhaevar.htm)
- Marie Benningsen Broxup.
*The North Caucasus Barrier: The Russian Advance Towards the Muslim World*. [ISBN 1-85065-069-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1850650691)
- Anna Politkovskaya.
*A Small Corner of Hell : Dispatches from Chechnya* [ISBN 0-226-67432-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0226674320)
- Chris Bird.
*"To Catch a Tartar: Notes from the Caucasus"*[ [ISBN 0-7195-6506-5](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0719565065)]
- Carlotta Gall, Thomas de Waal,
*Chechnya: Calamity in the Caucasus*[ [ISBN 0-8147-3132-5](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0814731325)]
- Yvonne Bornstein and Mark Ribowsky, "Eleven Days of Hell: My True Story Of Kidnapping, Terror, Torture And Historic FBI & KGB Rescue" AuthorHouse, 2004.
[ISBN 1-4184-9302-3](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1418493023).

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Content-Language: vi

Connection: close

X-Cache-Lookup: MISS from cp1017.eqiad.wmnet:80

X-Cache: MISS from cp1017.eqiad.wmnet

Server: Apache

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

X-Content-Type-Options: nosniff

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


markdown:
# Chum Kiri
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Chum Kiri
ស្រុកជុំគីរី
|—
| — )
|Tọa độ:
|![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/83/Flag_of_Cambodia.svg/22px-Flag_of_Cambodia.svg.png)
[Cambodia](/wiki/Campuchia) [Tỉnh](/wiki/Ph%C3%A2n_c%E1%BA%A5p_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_Campuchia) [Kampot](/wiki/Kam_p%E1%BB%91t) **Dân số**(1998) [[1]](#cite_note-1) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [UTC](/wiki/UTC)) **Huyện Chum Kiri** ( [tiếng Khmer](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Khmer): ស្រុកជុំគីរី) là một huyện nằm ở [tỉnh Kampot](/wiki/Kam_p%E1%BB%91t), ở phía nam [Campuchia](/wiki/Campuchia).
## Tham khảo [
[sửa](/w/index.php?title=Chum_Kiri&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) *General Population Census of Cambodia, 1998: Village Gazetteer*. National Institute of Statistics. Tháng 2 năm 2000. tr. 214–215.

X-Cache-Lookup: MISS from cp1007.eqiad.wmnet:80

X-Cache: MISS from cp1007.eqiad.wmnet


markdown:
*Cratogeomys*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Bài do
|
Vui lòng dời bản mẫu này đi sau khi đã kiểm tra. Các bài viết này được xếp vào thể loại
|
|Cratogeomys
|
|
|
|regnum): [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*): [Chordata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_d%C3%A2y_s%E1%BB%91ng) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*): [Mammalia](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Th%C3%BA) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*): [Rodentia](/wiki/B%E1%BB%99_G%E1%BA%B7m_nh%E1%BA%A5m) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*): [Geomyidae](/wiki/H%E1%BB%8D_Chu%E1%BB%99t_nang) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*): *Cratogeomys*
(Merriam, 1895)
[[1]](#cite_note-msw3-1) [Loài điển hình](/w/index.php?title=Sinh_v%E1%BA%ADt_%C4%91i%E1%BB%83n_h%C3%ACnh&action=edit&redlink=1) *Geomys merriami*Thomas, 1893. * là một Cratogeomys* [chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc)) [động vật có vú](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Th%C3%BA)trong họ [Geomyidae](/wiki/H%E1%BB%8D_Chu%E1%BB%99t_nang), bộ [Rodentia](/wiki/B%E1%BB%99_G%E1%BA%B7m_nh%E1%BA%A5m). Chi này được Merriam miêu tả năm 1895. Loài điển hình của chi này là [[1]](#cite_note-msw3-1) *Geomys merriami*Thomas, 1893.
## Các loài [
[sửa](/w/index.php?title=Cratogeomys&action=edit§ion=1)]
Chi này gồm các loài:
## Tham khảo [
[sửa](/w/index.php?title=Cratogeomys&action=edit§ion=2)]
- ^
**a** [Wilson, Don E.; Reeder, DeeAnn M. biên tập (2005).](#cite_ref-msw3_1-1) **b** [“](http://www.bucknell.edu/msw3/browse.asp?id=12800002). *Cratogeomys*” *Mammal Species of the World*. Baltimore: Nhà in Đại học Johns Hopkins, 2 tập (2.142 trang). [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-8018-8221-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-8018-8221-0). [OCLC](/wiki/OCLC) [62265494](//www.worldcat.org/oclc/62265494).


markdown:
# Ebbe Sand
|Ebbe Sand|
|
|![]()
**Ngày sinh** [19 tháng 7](/wiki/19_th%C3%A1ng_7), [1972](/wiki/1972) **Nơi sinh** [Hadsund](/w/index.php?title=Hadsund&action=edit&redlink=1), [Đan Mạch](/wiki/%C4%90an_M%E1%BA%A1ch) **Chiều cao** **Vị trí** [Tiền đạo](/wiki/Ti%E1%BB%81n_%C4%91%E1%BA%A1o_(b%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1)) 1 **Năm** **CLB** **Số trận**
(bàn thắng)*
1999-2006
[Brøndby IF](/w/index.php?title=Br%C3%B8ndby_IF&action=edit&redlink=1) [Schalke](/wiki/FC_Schalke_04)
214 (73)
[Đan Mạch](/wiki/%C4%90%E1%BB%99i_tuy%E1%BB%83n_b%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1_qu%E1%BB%91c_gia_%C4%90an_M%E1%BA%A1ch) 1 Chỉ tính số trận và số bàn thắng
được ghi ở giải Vô địch quốc gia.
* Số trận khoác áo (Số bàn thắng)
**Ebbe Sand** (sinh ngày 19 tháng 7 năm 1972) là một cựu cầu thủ bóng đá người [Đan Mạch](/wiki/%C4%90an_M%E1%BA%A1ch) được biết đến nhiều trong thời kì chơi cho [FC Schalke 04](/wiki/FC_Schalke_04) ở [Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c). Anh là vua phá lưới [Bundesliga](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_v%C3%B4_%C4%91%E1%BB%8Bch_b%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1_%C4%90%E1%BB%A9c) vào năm 2001, vô địch cúp quốc gia Đức vào năm 2001 và 2002 cùng Schalke. Trên cấp độ quốc tế, anh cùng [đội tuyển bóng đá quốc gia Đan Mạch](/wiki/%C4%90%E1%BB%99i_tuy%E1%BB%83n_b%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1_qu%E1%BB%91c_gia_%C4%90an_M%E1%BA%A1ch) dự [World Cup 1998](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_v%C3%B4_%C4%91%E1%BB%8Bch_b%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_1998) và [World Cup 2002](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_v%C3%B4_%C4%91%E1%BB%8Bch_b%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_2002), cũng như [giải vô địch bóng đá châu Âu 2000](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_v%C3%B4_%C4%91%E1%BB%8Bch_b%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1_ch%C3%A2u_%C3%82u_2000) và [giải vô địch bóng đá châu Âu 2004](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_v%C3%B4_%C4%91%E1%BB%8Bch_b%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1_ch%C3%A2u_%C3%82u_2004) và trở thành cầu thủ ghi bàn nhanh nhất ở World Cup sau khi vào sân từ ghế dự bị, chỉ 16 giây ở [World Cup 1998](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_v%C3%B4_%C4%91%E1%BB%8Bch_b%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_1998). Tổng cộng, anh đã ra sân 66 trận và ghi 22 bàn cho đội tuyển, từ năm 1998 đến 2004. Khi hợp đồng của anh với Schalke hết hạn vào năm 2006, anh trở về Đan Mạch và trở thành tuyển trạch viên cho Silkeborg IF.
## Thống kê [
[sửa](/w/index.php?title=Ebbe_Sand&action=edit§ion=1)]
|Mùa giải||CLB||Giải đấu||Mọi giải đấu||Bàn thắng|
|1992/93||
|[SAS Ligaen](/w/index.php?title=SAS_Ligaen&action=edit&redlink=1) [Brøndby IF](/w/index.php?title=Br%C3%B8ndby_IF&action=edit&redlink=1) [SAS Ligaen](/w/index.php?title=SAS_Ligaen&action=edit&redlink=1) [Brøndby IF](/w/index.php?title=Br%C3%B8ndby_IF&action=edit&redlink=1) [SAS Ligaen](/w/index.php?title=SAS_Ligaen&action=edit&redlink=1) [Brøndby IF](/w/index.php?title=Br%C3%B8ndby_IF&action=edit&redlink=1) [SAS Ligaen](/w/index.php?title=SAS_Ligaen&action=edit&redlink=1) [Brøndby IF](/w/index.php?title=Br%C3%B8ndby_IF&action=edit&redlink=1) [SAS Ligaen](/w/index.php?title=SAS_Ligaen&action=edit&redlink=1) [Brøndby IF](/w/index.php?title=Br%C3%B8ndby_IF&action=edit&redlink=1) [SAS Ligaen](/w/index.php?title=SAS_Ligaen&action=edit&redlink=1) [Brøndby IF](/w/index.php?title=Br%C3%B8ndby_IF&action=edit&redlink=1) [SAS Ligaen](/w/index.php?title=SAS_Ligaen&action=edit&redlink=1) [FC Schalke 04](/wiki/FC_Schalke_04) [Bundesliga](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_v%C3%B4_%C4%91%E1%BB%8Bch_b%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1_%C4%90%E1%BB%A9c) [FC Schalke 04](/wiki/FC_Schalke_04) [Bundesliga](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_v%C3%B4_%C4%91%E1%BB%8Bch_b%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1_%C4%90%E1%BB%A9c) [FC Schalke 04](/wiki/FC_Schalke_04) [Bundesliga](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_v%C3%B4_%C4%91%E1%BB%8Bch_b%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1_%C4%90%E1%BB%A9c) [FC Schalke 04](/wiki/FC_Schalke_04) [Bundesliga](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_v%C3%B4_%C4%91%E1%BB%8Bch_b%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1_%C4%90%E1%BB%A9c) [FC Schalke 04](/wiki/FC_Schalke_04) [Bundesliga](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_v%C3%B4_%C4%91%E1%BB%8Bch_b%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1_%C4%90%E1%BB%A9c) [FC Schalke 04](/wiki/FC_Schalke_04) [Bundesliga](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_v%C3%B4_%C4%91%E1%BB%8Bch_b%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1_%C4%90%E1%BB%A9c) [FC Schalke 04](/wiki/FC_Schalke_04) [Bundesliga](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_v%C3%B4_%C4%91%E1%BB%8Bch_b%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1_%C4%90%E1%BB%A9c) [Đội tuyển Đan Mạch](/wiki/%C4%90%E1%BB%99i_tuy%E1%BB%83n_b%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1_qu%E1%BB%91c_gia_%C4%90an_M%E1%BA%A1ch) **419** **168**

X-Cache-Lookup: MISS from cp1019.eqiad.wmnet:80

X-Cache: MISS from cp1019.eqiad.wmnet


markdown:
# Karpenissi
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Karpenissi|
|
|Vị trí
|
|[EET](/wiki/Gi%E1%BB%9D_%C4%90%C3%B4ng_%C3%82u)/ [EEST](/w/index.php?title=Gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_H%C3%A8_%C4%90%C3%B4ng_%C3%82u&action=edit&redlink=1)( [UTC+2](/wiki/UTC%2B2)/ [3](/wiki/UTC%2B3)) **Chính quyền** [Quốc gia:](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_tr%C3%AAn_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi) [Hy Lạp](/wiki/Hy_L%E1%BA%A1p) [Khu ngoại vi](/w/index.php?title=C%C3%A1c_khu_ngo%E1%BA%A1i_vi_Hy_L%E1%BA%A1p&action=edit&redlink=1): [Trung Hy lạp](/w/index.php?title=Trung_Hy_l%E1%BA%A1p&action=edit&redlink=1) **Số liệu thống kê dân số (năm 2001** ) [[1]](#cite_note-1) **Các mã** ![ Flag of Greece.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5c/Flag_of_Greece.svg/40px-Flag_of_Greece.svg.png)
![ Flag of Greece.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5c/Flag_of_Greece.svg/40px-Flag_of_Greece.svg.png)
**Karpenissi** ( [tiếng Hy Lạp](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Hy_L%E1%BA%A1p): ?) là một [khu tự quản](/wiki/Khu_t%E1%BB%B1_qu%E1%BA%A3n) ở [vùng](/w/index.php?title=V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Hy_L%E1%BA%A1p&action=edit&redlink=1) [Trung Hy lạp](/w/index.php?title=Trung_Hy_l%E1%BA%A1p&action=edit&redlink=1), [Hy Lạp](/wiki/Hy_L%E1%BA%A1p). Khu tự quản Karpenissi có diện tích 949 [kilômét vuông](/wiki/Kil%C3%B4m%C3%A9t_vu%C3%B4ng), dân số theo điều tra ngày 18 tháng 3 năm 2001 là 12328 người . [2]
## Tham khảo [
[sửa](/w/index.php?title=Karpenissi&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [PDF “(875 KB) 2001 Census”](http://www.statistics.gr/gr_tables/S1101_SAP_1_TB_DC_01_03_Y.pdf). *Cục thống kê quốc gia Hy Lạp (ΕΣΥΕ)*. www.statistics.gr. Truy cập ngày 30 tháng 10 năm 2007. [^](#cite_ref-2) [“Municipalities of Greece”](http://www.statoids.com/ygr.html). Statoids. 6 tháng 9 năm 2011. Truy cập 6 tháng 7 năm 2012.

X-Cache-Lookup: MISS from cp1008.eqiad.wmnet:80

X-Cache: MISS from cp1008.eqiad.wmnet


markdown:
# Micrixalus narainensis
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Đây là bài
Xin hãy tạo liên kết đến bài này trong các bài của các
(tháng 2 2013)
|
|Micrixalus narainensis
|
|[Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc)
|
|regnum): [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*): [Chordata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_d%C3%A2y_s%E1%BB%91ng) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*): [Amphibia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_l%C6%B0%E1%BB%A1ng_c%C6%B0) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*): [Anura](/wiki/B%E1%BB%99_Kh%C3%B4ng_%C4%91u%C3%B4i) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*): [Ranidae](/w/index.php?title=Ranidae&action=edit&redlink=1) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*): [Micrixalus](/wiki/Micrixalus) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*): **M. narainensis** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Micrixalus narainensis*
(Rao, 1937)
[Danh pháp đồng nghĩa](/wiki/T%C3%AAn_%C4%91%E1%BB%93ng_ngh%C4%A9a_(sinh_v%E1%BA%ADt_h%E1%BB%8Dc)) *Philautus narainensis* Rao, 1937 * là một loài Micrixalus narainensis* [ếch](/wiki/B%E1%BB%99_Kh%C3%B4ng_%C4%91u%C3%B4i)trong họ [Ranidae](/w/index.php?title=Ranidae&action=edit&redlink=1). Nó là loài [đặc hữu](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_h%E1%BB%AFu)của [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99).
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu
[rừng](/wiki/R%E1%BB%ABng) ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, các khu [rừng](/wiki/R%E1%BB%ABng) vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, và [sông](/wiki/S%C3%B4ng).
## Tham khảo [
[sửa](/w/index.php?title=Micrixalus_narainensis&action=edit§ion=1)]
- Biju, S.D., Dutta, S. & Inger, R. 2004.
[Micrixalus narainensis](http://www.iucnredlist.org/search/details.php/58381/all). [2006 IUCN Red List of Threatened Species.](http://www.iucnredlist.org)Truy cập 23 tháng 7 2007.

X-Cache-Lookup: MISS from cp1018.eqiad.wmnet:80

X-Cache: MISS from cp1018.eqiad.wmnet


markdown:
*Myotis volans*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Bài do
|
Vui lòng dời bản mẫu này đi sau khi đã kiểm tra. Các bài viết này được xếp vào thể loại
|
|Myotis volans
|
|
|
|regnum): [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*): [Chordata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_d%C3%A2y_s%E1%BB%91ng) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*): [Mammalia](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Th%C3%BA) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*): [Chiroptera](/wiki/B%E1%BB%99_D%C6%A1i) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*): [Vespertilionidae](/wiki/H%E1%BB%8D_D%C6%A1i_mu%E1%BB%97i) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*): [Myotis](/wiki/Myotis) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*): **M. volans** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Myotis volans*
(H. Allen, 1866)
[[1]](#cite_note-msw3-1) * là một loài Myotis volans* [động vật có vú](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Th%C3%BA)trong họ [Vespertilionidae](/wiki/H%E1%BB%8D_D%C6%A1i_mu%E1%BB%97i), bộ [Chiroptera](/wiki/B%E1%BB%99_D%C6%A1i). Loài này được H. Allen miêu tả năm 1866. [[1]](#cite_note-msw3-1)
## Tham khảo [
[sửa](/w/index.php?title=Myotis_volans&action=edit§ion=1)]
- ^
**a** [Wilson, Don E.; Reeder, DeeAnn M. biên tập (2005).](#cite_ref-msw3_1-1) **b** [“](http://www.bucknell.edu/msw3/browse.asp?id=13802563). *Myotis volans*” *Mammal Species of the World*. Baltimore: Nhà in Đại học Johns Hopkins, 2 tập (2.142 trang). [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-8018-8221-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-8018-8221-0). [OCLC](/wiki/OCLC) [62265494](//www.worldcat.org/oclc/62265494).

X-Cache-Lookup: MISS from cp1014.eqiad.wmnet:80

X-Cache: MISS from cp1014.eqiad.wmnet


markdown:
*Pygeretmus*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Bài do
|
Vui lòng dời bản mẫu này đi sau khi đã kiểm tra. Các bài viết này được xếp vào thể loại
|
|Pygeretmus
|
|
|
|regnum): [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*): [Chordata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_d%C3%A2y_s%E1%BB%91ng) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*): [Mammalia](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Th%C3%BA) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*): [Rodentia](/wiki/B%E1%BB%99_G%E1%BA%B7m_nh%E1%BA%A5m) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*): [Dipodidae](/wiki/Dipodidae) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*): *Pygeretmus*
(Gloger, 1841)
[[1]](#cite_note-msw3-1) [Loài điển hình](/w/index.php?title=Sinh_v%E1%BA%ADt_%C4%91i%E1%BB%83n_h%C3%ACnh&action=edit&redlink=1) *Dipus platurus*Lichtenstein, 1823 (emended to *D*. *platyurus*by Lichtenstein, 1828). [Danh pháp đồng nghĩa](/wiki/T%C3%AAn_%C4%91%E1%BB%93ng_ngh%C4%A9a_(sinh_v%E1%BA%ADt_h%E1%BB%8Dc)) *Alactagulus* Nehring, 1897; *Platycercomys* Brandt, 1843; *Pliopygerethmus* Topachevskii and Skorik, 1971; *Pseudoalactaga* Topachevskii, 1971; *Pygerethmus* Vinogradov, 1930; *Pygeretmus* Gloger, 1841; see McKenna and Bell (1997) and Zazhigin and Lopatin (2000 *c*). * là một Pygeretmus* [chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc)) [động vật có vú](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Th%C3%BA)trong họ [Dipodidae](/wiki/Dipodidae), bộ [Rodentia](/wiki/B%E1%BB%99_G%E1%BA%B7m_nh%E1%BA%A5m). Chi này được Gloger miêu tả năm 1841. Loài điển hình của chi này là [[1]](#cite_note-msw3-1) *Dipus platurus*Lichtenstein, 1823 (emended to *D*. *platyurus*by Lichtenstein, 1828).
## Các loài [
[sửa](/w/index.php?title=Pygeretmus&action=edit§ion=1)]
Chi này gồm các loài:
## Tham khảo [
[sửa](/w/index.php?title=Pygeretmus&action=edit§ion=2)]
- ^
**a** [Wilson, Don E.; Reeder, DeeAnn M. biên tập (2005).](#cite_ref-msw3_1-1) **b** [“](http://www.bucknell.edu/msw3/browse.asp?id=12900024). *Pygeretmus*” *Mammal Species of the World*. Baltimore: Nhà in Đại học Johns Hopkins, 2 tập (2.142 trang). [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-8018-8221-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-8018-8221-0). [OCLC](/wiki/OCLC) [62265494](//www.worldcat.org/oclc/62265494).


markdown:
Thể loại:Vĩ tuyến
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới:
menu
,
tìm kiếm
Các trang trong thể loại “Vĩ tuyến”
6 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 6 trang.
Vĩ tuyến
C
Chí tuyến Bắc
Chí tuyến Nam
V
Vĩ độ
Vĩ tuyến 17 Bắc
X
Xích đạo
Lấy từ “
http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Thể_loại:Vĩ_tuyến&oldid=11192797
”
Thể loại
:
Bản đồ học
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Thể loại
Thảo luận
Biến thể
Xem
Đọc
Sửa
Xem lịch sử
Tác vụ
Tìm kiếm
Xem nhanh
Trang Chính
Nội dung chọn lọc
Tin tức
Bài viết ngẫu nhiên
Thay đổi gần đây
Quyên góp
Tương tác
Hướng dẫn
Giới thiệu Wikipedia
Cộng đồng
Thảo luận chung
Bàn giúp đỡ
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản để in ra
Ngôn ngữ khác
Afrikaans
Aragonés
Bahasa Indonesia
Беларуская
Беларуская (тарашкевіца)
Български
Català
English
Español
Esperanto
فارسی
Français
한국어
Ido
Ирон
Italiano
Қазақша
Македонски
Nederlands
日本語
Norsk bokmål
Norsk nynorsk
Occitan
Português
Română
Русский
Simple English
Slovenščina
Српски / srpski
Svenska
Tagalog
Türkçe
Українська
中文
Sửa liên kết
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 06:28, ngày 31 tháng 3 năm 2013.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công/Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Xem
Điều khoản Sử dụng
để biết thêm chi tiết.
Wikipedia® là thương hiệu đã đăng ký của
Wikimedia Foundation, Inc.
, một tổ chức phi lợi nhuận.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wikipedia
Lời phủ nhận
Phiên bản di động

X-Cache-Lookup: MISS from cp1004.eqiad.wmnet:80

X-Cache: MISS from cp1004.eqiad.wmnet


markdown:
# vindicate
Từ điển mở Wiktionary
|
|
## Mục lục
## Tiếng Anh [
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-eng-&action=edit§ion=T-1)]
### Cách phát âm [
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-pron-&action=edit§ion=T-1)]
### Ngoại động từ [
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-tr-verb-&action=edit§ion=T-1)] **vindicate** *ngoại động từ* [/ˈvɪn.də.ˌkeɪt/](/wiki/Wiktionary:IPA) [Chứng minh](/wiki/ch%E1%BB%A9ng_minh)(sự tồn tại, tính chất chính nghĩa), [bào chữa](/wiki/b%C3%A0o_ch%E1%BB%AFa). *to*— chứng minh tính chất chính đáng của quyền lợi của mình **vindicate**one's right *to*— tự bào chữa **vindicate**one's character
-
#### Chia động từ [
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-forms-&action=edit§ion=T-1)]
vindicate
|Dạng không chỉ ngôi|
|Động từ
|**vindicate** [Phân từ](/wiki/ph%C3%A2n_t%E1%BB%AB) [hiện tại](/wiki/hi%E1%BB%87n_t%E1%BA%A1i) [vindicating](/wiki/vindicating) [quá khứ](/wiki/qu%C3%A1_kh%E1%BB%A9) [vindicated](/wiki/vindicated) [Lối trình bày](/wiki/l%E1%BB%91i_tr%C3%ACnh_b%C3%A0y) **vindicate** **vindicate**hoặc [vindicatest](/w/index.php?title=vindicatest&action=edit&redlink=1)¹ [vindicates](/wiki/vindicates)hoặc [vindicateth](/w/index.php?title=vindicateth&action=edit&redlink=1)¹ **vindicate** **vindicate** **vindicate** [vindicated](/wiki/vindicated) [vindicated](/wiki/vindicated)hoặc [vindicatedst](/w/index.php?title=vindicatedst&action=edit&redlink=1)¹ [vindicated](/wiki/vindicated) [vindicated](/wiki/vindicated) [vindicated](/wiki/vindicated) [vindicated](/wiki/vindicated) [Tương lai](/wiki/t%C6%B0%C6%A1ng_lai) [will](/wiki/will)/ [shall](/wiki/shall)² **vindicate** **vindicate**hoặc [wilt](/wiki/wilt)/ [shalt](/wiki/shalt)¹ **vindicate** **vindicate** **vindicate** **vindicate** **vindicate** [Lối cầu khẩn](/wiki/l%E1%BB%91i_c%E1%BA%A7u_kh%E1%BA%A9n) **vindicate** **vindicate**hoặc [vindicatest](/w/index.php?title=vindicatest&action=edit&redlink=1)¹ **vindicate** **vindicate** **vindicate** **vindicate** [vindicated](/wiki/vindicated) [vindicated](/wiki/vindicated) [vindicated](/wiki/vindicated) [vindicated](/wiki/vindicated) [vindicated](/wiki/vindicated) [vindicated](/wiki/vindicated) [were](/wiki/were)to **vindicate**hoặc [should](/wiki/should) **vindicate** **vindicate**hoặc should **vindicate** **vindicate**hoặc should **vindicate** **vindicate**hoặc should **vindicate** **vindicate**hoặc should **vindicate** **vindicate**hoặc should **vindicate** [Lối mệnh lệnh](/wiki/l%E1%BB%91i_m%E1%BB%87nh_l%E1%BB%87nh) **vindicate** **vindicate** **vindicate**
- Cách chia động từ cổ.
- Thường nói
*will*; chỉ nói *shall*để nhấn mạnh. Ngày xưa, ở ngôi thứ nhất, thường nói *shall*và chỉ nói *will*để nhấn mạnh.
### Tham khảo [
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Free Vietnamese Dictionary Project](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP))

X-Cache-Lookup: MISS from cp1010.eqiad.wmnet:80

X-Cache: MISS from cp1010.eqiad.wmnet


markdown:
Tổ chức UNESCO Việt Nam đang phối hợp với Bộ GD-ĐT thực hiện dự án “Khoa học sống động trong mắt em - SkyCare”. Đây là dự án có tính thử nghiệm, đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học.
Học sinh THCS của 13 tỉnh, thành phố được chọn thực hiện thí điểm dự án: Hà Nội, Thanh Hóa, Nam Định, Hải Dương, Phú Thọ, Huế, Vinh, Quảng Ninh, Bắc Ninh, Đà Nẵng, Thái Bình, Hải Phòng, Thái Nguyên sẽ được cung cấp thêm kiến thức bằng cách chiếu các băng hình phim khoa học, phim tài liệu mô phỏng các hiện tượng, quá trình tự nhiên bằng các hình ảnh phát triển bởi kỹ thuật đồ họa trong giờ giảng của nhiều môn học.
NGỌC MINH
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết
** bằng cách gửi thư điện tử tới Dạy học bằng hình ảnh cho học sinh THCS**
Phạt tù cựu sinh viên vì "tuyên truyền chống nhà nước"; Nữ "dị nhân" HN nói chuyện được với cụ rùa Hồ Gươm?; Beckham chính thức nói lời từ giã bóng đá; Đài Loan phớt lờ Trung Quốc, khuyến cáo Philippines; 20 cặp đồng tính linh đình diễu hành và tổ chức đám cưới... là những tin nóng nhất trong ngày 17/05.
Vụ "ép DN trả tiền nhậu": CSGT tạm thôi chức; Vụ vợ chồng giáo viên sát hại chủ nợ: Tình tiết rợn người; Trận derby "đắt đỏ" nhất châu Âu; "Đường lưỡi bò" là do một quan chức Trung Quốc tiện tay vẽ vào; Những vụ khoe ‘chiến tích bất hảo’ ầm ĩ của giới trẻ; Baggio và ‘gái một con’ Vân Hugo đang yêu nhau?... là những tin nóng nhất trong ngày 16/05.
Vụ nổ mìn giết vợ: Lời kể kinh hoàng của người đi cùng xe; Chelsea và sứ mệnh lịch sử; Trung Quốc xua tàu cá vào thềm lục địa Việt Nam; Nóng đỉnh điểm, người Hà Nội rủ nhau đi ‘tắm tiên’; Cảnh giác với thạch đen siêu bẩn; Sao Việt và những hành động "ý thức kém"... là những tin tức nóng nhất trong ngày 15/05.
Rúng động: Gần 20 học sinh lớp 6 ở Đắc Lắc nghi bị chết đuối; Bí ẩn thẩm mỹ viện hàng trăm người ra vào mỗi ngày; 32 tàu Trung Quốc chính thức xâm phạm Trường Sa; Thuốc kích dục nữ: “Thần tiên” hay trò bịp?; Clip tình yêu tuổi teen dễ thương nhận like ‘khủng’; Khi nghệ sĩ Việt bị lợi ích "quật ngã" yêu thương... là những tin nóng nhất trong ngày 14/05.
Nhạc sĩ Ngọc Đại có thể bị truy cứu hình sự?; Dân mạng xúc động chuyện tình 2 cụ già trên xe bus; Sir Alex Ferguson nghẹn ngào chia tay NHM tại Old Trafford; Thực hư “chiến tranh tin đồn” của Triều Tiên; Bé gái sống sót trong vụ thảm án Lê Văn Luyện hiện ra sao?; Đột nhập thế giới ngầm của ông trùm Dũng "mặt sắt"... là những tin nóng nhất trong ngày 14/5.
Các “thầy” có thể chữa được bách bệnh bằng những cách kỳ quái.
Nude để thiền dù chỉ mới được đăng tải nhưng một số bức ảnh khác trong bộ ảnh này nhanh chóng được cư dân mạng lùng sục.
Thông tin cảnh báo rạch đùi nữ sinh khiến nhiều nữ sinh cũng như các bậc phụ huynh bất an, lo lắng.
Vậy là cuối cùng, hành trình huyền thoại của vị HLV người Scotland cũng đã kết thúc.
Số thuốc bị “ăn bớt” khoảng 40% so với 0,5ml chuẩn ban đầu.
Toàn cảnh thể thao từ 12/5 – 18/5
Hot: Angelina Jolie viết tâm thư trải lòng chuyện cắt bỏ ngực; Lý Nhã Kỳ: Từ "đại sứ du lịch" đến "bà trùm scandal";
Bàng hoàng vụ 4 học sinh chết đuối; CSGT bị tố ép doanh nghiệp trả tiền ăn nhậu; Bi hài chuyện kiều nữ "săn tình" ở bể bơi;
Kinh hoàng người cha "khâu miệng, dội nước sôi lên đầu" con gái; Con đường vào tù của một tiến sĩ kinh tế;
Việt Nam đang là nơi sản xuất smartphone hàng đầu thế giới, 10 virus máy tính nguy hiểm nhất mọi thời đại, A
Ý kiến bạn đọc
Viết phản hồi

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Cache-Control: max-age=280, public


markdown:
Điện thoại: 0915031476
Email: thanhhuyen32001@yahoo.com
Đăng rao vặt
© Copyright 1997-2013 VnExpress.net, All rights reserved
® VnExpress giữ bản quyền nội dung trên website này
VnExpress tuyển dụng.Liên hệ Quảng cáo / Tòa soạn
Thông tin Tòa soạn.
: 0123.888.0123 (HN) - 0129.233.3555 (TP HCM)

Vary: Accept-Encoding


markdown:
|Thúy Vy "đẹp lạ" trong trang phục áo dài lông công
|![]()
Cập nhật lúc 14h17" , ngày 26/10/2011
**(VnMedia) - Trong khuôn khổ cuộc thi Hoa hậu Thế giới 2011 đang diễn ra tại Anh quốc, đại diện Việt Nam là á hậu Thúy Vy sẽ mặc trang phục Dân tộc với áo dài chim công rất sang trọng của nhà thiết kế Cory.**
NTK Cory đã dùng 2 màu đỏ và vàng là màu của lá cờ Việt Nam làm màu chủ đạo cho chiếc áo dài truyền thống dành cho Thúy Vy trong phần thi Trang phục dân tộc (National Costume) sẽ mặc vào đêm chung kết 6/11.
Chiếc áo được thực hiện trong gần một tháng và tất cả các chi tiết đều được làm bằng tay với gần 5000 chiếc lông công được gắn trên áo. Loài chim công được ví như biểu tượng sắc đẹp, từ thời xa xưa các hoàng hậu trong cung cũng thường dùng lông công để trang trí các vật dụng như một biểu tượng sang trọng nhất. Các lông công được kết tỉ mỉ bằng tay với màu xanh truyền thống của lông công và điểm xuyêt màu trắng thành nhiều tầnh để tạo được hiệu quả 3D trong khi di chuyển.
Dưới đây là chùm ảnh Thúy Vy tạo dáng với chiếc áo dài lộng lẫy này, mời đọc giả VnMedia cùng chiêm ngưỡng.
Nguồn: Elite Việt Nam
Photo: Nguyễn Long
Trang phục: NTK CORY
*Trần Nguyễn*
|
|
|Các tin khác:|
|
|![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()

Cache-control: private

Content-Type: text/html