text:
Phan Huy Ích (1751-1822) Tinh Sà Kỷ Hành: Ký sự trên thuyền đi sứ (với Vua Quang Trung giả) năm 1790
- Thứ Sáu, 23 tháng Sáu năm 2017 12:39
- Tác Giả: Phan Trọng Chánh
Chân dung Phan Huy Ích (tranh vẽ 1790)
Tinh Sà Kỷ Hành, là tập thơ kiệt tác hàng đầu trong kho tàng thi ca chữ Hán của Việt Nam, được vua Quang Trung khen ”thơ văn ông có khí cốt” và Ngô Thì Nhậm ca ngợi thơ văn ông “đắc vô tà chi tư “ (có được cái nghĩ không sai trái). Phan Huy Ích viết ký sự bằng thơ, bằng nguyên dẫn, chú thích cuộc đi sứ thú vị nhất trong lịch sử bang giao Trung Hoa và Việt Nam là cuộc đi sứ năm 1790 thời Tây Sơn sau trận chiến thắng Đống Đa. Nhà Thanh phải tiếp rước chiêu đãi trong hơn sáu tháng một sứ đoàn đông đảo 150 người tổng cộng nhà Thanh phải tốn đến 800 000 lạng bạc, khác với sứ đoàn bình thường khoảng 30 người.
Lần đầu tiên có một ông vua Việt Nam sang Trung Quốc, lại là ông vua Quang Trung giả, với sự thông đồng giữa Tổng Đốc Lưỡng Quảng nhà Thanh Phúc Khang An và Phan Huy Ích, Ngô Thì Nhậm Việt Nam qua mắt vua Càn Long. Sứ đoàn còn có hoàng tử Nguyễn Quang Thùy, một ban hát bội Bình Định và hai con voi đực làm quà triều cống ngoài các cống phẩm thường lệ: ngà voi , sừng tê giác, yến, quế, gấm, đoạn, vàng, bạc.. Sau cuộc chiến, việc nối lại bang giao nhằm tránh việc trả thù dai dẵn hao tổn xương máu, tài sản cả hai bên, và bảo đảm một hoà bình lâu dài trước một đế quốc gấp mười lần nước ta. Vai trò các sứ thần trong việc ngoại giao trở thành vai trò hàng đầu. Trong trận tuyến hòa bình ngày xưa, sứ thần được xem là những Thi tướng trong thi trận. Nhanh nhẹn làm thơ ứng đối để khiến đối phương khâm phục công nhận mình là một nước văn hiến. Khi vào chầu đòi hỏi phải đứng ngang hàng với các sứ thần Triều Tiên, Lưu Cầu Nhật Bản.
Gặp các công quán, quan địa phương chơi xỏ “chào mừng sứ đoàn nam di”, thì nhất định không bước qua, lập luận sắc bén buộc phải tháo gỡ. Khi họ đòi hỏi những cống phẩm quái gỡ như nước giếng Cổ Loa để rửa ngọc trai, cống người vàng.. phải lập luận có chứng cứ để bãi bỏ. Trước các thắng cảnh di tích các quan địa phương, quan triều đình Trung Quốc giả vờ xin đề thơ đề bia đá để thử tài, trăm cặp mắt nhìn vào, các sứ thần nước ta phải hiểu rộng lịch lãm thi ca các thi hào Trung Quốc, phóng bút đề thơ văn hay, chữ tốt khiến họ khâm phục, để không bị cười như “một đàn thằng ngọng đứng xem chuông “, do đó thi ca khi đi sứ không phải là chuyện bầu rượu túi thơ, thi sĩ một mình một ngựa đi ngâm vịnh thắng cảnh non sông, mà là những cuộc thi thơ đối mặt thường trực vì văn hóa, sĩ diện danh dự đất nước.
Tiếc thay, một tập thơ kiệt tác của một danh nhân nước Việt, mà con cháu ngày nay, đọc bản dịch như đọc thơ ngoại quốc. Đau xót với nỗi khổ ấy, tôi đã dịch thơ toàn bộ những bài thơ Tinh Sà Kỷ Hành trong Dụ Am Ngâm lục. nxb KHXH 1978. để ngày nay chúng ta thưởng thức được cái hay đẹp của nhà thơ hàng đầu nước ta. Năm 2009 tôi đã du hành Trung Quốc theo hành trình con đường đi sứ để dịch thơ Nguyễn Du qua Bắc Hành Tạp Lục. Con đường này tác giả Tinh Sà Kỷ Hành cũng đã đi qua. Theo Phan Huy Ích, tập thơ 85 bài, nhưng trong bản Dụ Am Ngâm lục bản in năm 1978, chỉ có 60 bài tôi chia ra thành hai phần để tiện phổ biến trên internet.
Cuộc chiến bại trận Đống Đa gần 300 000 quân Tôn Sĩ Nghị chạy tan tác, cầu phao sụp xác quân Thanh chết đuối tắc nghẻn cả nước sông Hồng, làm rung động cả Trung Quốc. Nguyễn Du lúc đó đang đi giang hồ (đi chơi trên các sông Giang Nam, Giang Bắc và 5 hồ lớn Trung Quốc), đang ở thành Tín Dương đã viết bài Tín Dương tức sự: Tây Phong biến dị hương. Ngọn gió Tây làm rung động cả đất khách.
Theo Việt Nam Sử Lược của Trần Trọng Kim tr 135. : “Vua nhà Thanh nghe tin Tôn Sĩ Nghị bại binh, nổi giận đùng đùng giáng chỉ sai quan Nội Các là Phúc Khang An ra thay Tôn Sĩ Nghị làm Tổng Đốc Lưỡng Quảng, đem binh mã chín tỉnh kinh lý việc An Nam.
Phúc Khang An đến Quảng Tây, nghe tiếng quân An Nam khí thế mạnh trong bụng đã sợ, có ý muốn cầu hòa, bèn sai người đưa thư sang nói việc lợi hại và bảo phải làm biểu để tạ tội cho yên việc binh đao.
Vua Quang Trung bèn cho người đem vàng bạc sang đút lót cho Khang An, rồi sai người cháu là Nguyễn Quang Hiển và quan là Vũ Huy Tấn đem đồ cống phẩm sang Yên Kinh, vào chầu vua Thanh và dâng biểu xin phong.
Bấy giờ quan ngoài thì có Phúc Khang An đề bạt giúp đỡ, quan trong thì có Hòa Thân chủ hoà thuận cho giảng hòa. Vua nhà Thanh bèn sai sứ sang phong vua Quang Trung làm An Nam Quốc Vương và lại giáng chỉ vời quốc vương vào chầu.
Vua Quang Trung bèn chọn một người hình dung giống mình tên là Phạm Công Trị. Trá làm Quốc Vương rồi sai Ngô Văn Sở, Đặng Văn Chấn, Phan Huy Ích, Vũ Huy Tấn đưa sang Yên Kinh vào chầu vua Càn Long. Quan Tổng Đốc Lưỡng Quảng là Phúc Khang An và quan Tuần Phủ Quảng Tây là Tôn Vĩnh Thanh phải đưa An Nam Quốc Vương vào kinh.
Sang đến Yên Kinh, vua Càn Long tưởng là Nguyễn Quang Trung thật, vời đến chầu ở Nhiệt Hà, cho vào làm lễ ôm gối, như tình cha con một nhà, và cho dự yến với các thân vương. Đến lúc về nước vua lại sai thợ vẽ làm một bức ảnh truyền thần để ban cho ân lễ thật là hậu.”
Vai trò quan trọng nhất trong sứ đoàn, Chánh sứ là Tiến sĩ Phan Huy Ích. Một trong ” An Nam ngũ tuyệt ” năm người văn chương hay nhất nước Nam, thuộc bốn dòng họ văn chương danh tiếng nước ta: Nguyễn Du, Nguyễn Hành họ Nguyễn Tiên Điền, Phan Huy Ích họ Phan Huy, huyện Thạch Thất, Sơn Tây, Nguyễn Huy Tự họ Nguyễn Trường Lưu, Hà Tĩnh và Ngô Thì Vị họ Ngô Thì , Tả Thanh Oai , Hà Tây.
Phan Huy Ích sinh năm 1751 con Phan Huy Cẩn, người làng Thu Hoạch, huyện Thiên Lộc tỉnh Nghệ An, sau dời đến làng Thụy Khuê huyện Thạch Thất, tỉnh Sơn Tây. Ông Cẩn đỗ Tiến Sĩ năm 1754 được phong tước Khuê Phong hầu. Phan Huy Ích là học trò Ngô Thì Sĩ, sau làm rễ Ngô Thì Sĩ, lấy em gái Ngô Thì Nhậm.
Nổi tiếng thông minh năm 22 tuổi đỗ Giải Nguyên thi Hương trường Nghệ, năm 26 tuổi đỗ Hội Nguyên, năm 1776 ông lại đỗ khoa Ứng chế và được bổ làm Hàn Lâm thừa chỉ. Năm 1777 làm Đốc Đồng Thanh Hóa rồi về triều giữ chức Thiêm sai tri hình, rồi được lên Ải Nam Quan tiếp sứ thần nhà Thanh. Năm 1780 vụ án Trịnh Tông giành ngôi Chúa, phe cánh bị giết. Ngô Thì Nhiệm bị ngờ là người tố cáo có lên quan đến phe cánh Đặng Thị Huệ. Đến năm 1782, chúa Trịnh Sâm chết, kiêu binh làm loạn phế Trịnh Cán đưa Trịnh Tông lên ngôi. Ngô Thì Nhậm phải lẫn trốn Phan Huy Ích cũng bị hiềm nghi không được tin dùng, ông cáo bệnh từ chức nhưng không được, ông đóng thuyền ở trên sông và chỉ vào chầu. Năm 1785, ông được bổ làm Hiến Sát Thanh Hóa.
Năm 1786 Nguyễn Huệ kéo quân ra Bắc phù Lê diệt Trịnh, rồi trở về Nam bỏ rơi Nguyễn Hữu Chỉnh. Trịnh Bồng lên làm chúa, ông được Án Đô Vương Trịnh Bồng sai đánh dẹp Nguyễn Hữu Chỉnh. Phan Huy Ích không phải là người có tài cung kiếm nên bị Chỉnh bắt sống vào mùa đông 1786, may nhờ Nguyễn Kim Khuê chổ quen biết cũ hết sức cứu gỡ nên ông được tha. Cuối năm 1787, Vũ Văn Nhậm thừa lệnh đem quân ra Bắc giết Nguyễn Hữu Chỉnh, ông lẫn tránh về quê ở Sài Sơn.
Tháng 4 năm Mậu Thân, Nguyễn Huệ đem quân ra Bắc lần thứ hai giết Vũ Văn Nhậm lộng quyền. Phan Huy Ích cùng một số nho sĩ như Nguyễn Nể, Đoàn Nguyễn Tuấn, Vũ Huy Tấn, Ngô Thì Nhiệm, Ninh Tốn.. được tiến cử. Họ cùng Nguyễn Huệ vào Phú Xuân, sau được phái ra Bắc Thành cùng Ngô Thì Nhậm.
Tháng 11 năm 1788 Lê Chiêu Thống theo chân Tôn Sĩ Nghị với gần 30 vạn quân xâm lược và phu binh trở về Thăng Long. Phan Huy Ích, Ngô Thì Nhiệm bị trả thù, đục tên trên bia văn miếu, bị tầm nã.
Mùa xuân Kỷ Dậu, cuộc hành quân thần tốc, vua Quang Trung quét sạch quân Thanh. Sau chiến thắng Phan Huy Ích lại được triệu ra cùng Ngô Thì Nhậm trông nom việc ngoại giao giao thiệp với Trung Quốc.
Năm 1790 ông nhận được chiếu thư sai đi sứ phương Bắc. Đoàn sứ bộ hẹn vào đêm mùng 9 tháng tư sẽ từ Bắc Thành lên đường, hẹn ngày 15 tháng tư, mở cửa Ải Nam Quan. Chuyến đi quan trọng gây tình hòa hiếu giữ hai nước. Phan Huy Ích được coi là trọng thần hàng văn trong đoàn.
Khi đi sứ trở về, năm 1791 trong gia đình Phan Huy Ích xảy ra một chuyện: người em thứ năm là Hữu Trấn nổi dậy chống Tây Sơn, bị thất bại, bị giết. Ông dâng biểu trần tình tạ tội. Vua Quang Trung phê vào tờ biểu: “Tính người thiện ác khác nhau, cha còn chả được lòng với con, huống gì anh đối với em, việc không dính líu đến, thì còn có hiềm nghi gì.” Và cho vào kinh triều kiến. Khi vào chầu vua Quang Trung lại gọi ông tới trước mặt ân cần chỉ bảo.
Năm 1792 ông được thăng chức Thị Trung Ngự Sử ở toà Nội Các. Vào những năm dưới thời Quang Trung, Phan Huy Ích được nhà vua đặc biệt quý trọng tài văn chương¨.
Vua tôi tương đắc chưa được bao lâu thì một tai họa giáng xuống. Vua Quang Trung mất ngày 29 tháng 7 năm Nhâm Tý (1792) nhà vua ở ngôi được 4 năm, thọ 40 tuổi.
Sau khi vua Quang Trung mất, Quang Toản nối ngôi niên hiệu Cảnh Thịnh mới 10 tuổi, mọi việc đều do cậu là Thái sư Bùi Đắc Tuyên quyết đoán. Tuyên kéo bè đảng xích mích giữ các tướng lĩnh, đại thần. Tại triều thì giết hại lẫn nhau, bên ngoài Nguyễn Ánh rình rập tiến công ra Bắc.
Thời Cảnh Thịnh, Phan Huy Ích lo việc từ hàn, trông nom công việc ngoại giao. Ông thay Quang Toản làm những bài văn hòa giải như vụ Vũ Văn Dũng, Trần Quang Diệu. Ông theo vua vào chinh phạt Nguyễn Ánh tại sông Gianh.
Tháng 5 năm Tân Dậu (1801) Nguyễn Ánh chiếm Phú Xuân. Cuối mùa hạ 1802 Phan Huy Ích bị bắt cùng Ngô Thì Nhậm và Nguyễn Thế Lịch. Từ Bắc Thành bị giải về Phú Xuân rồi lại đưa giam ở trại Tiền Quân.
Tháng 2 năm Quí Hợi 1802 ông bị đánh đòn tại Văn Miếu, sau được tha về.
Cuối năm 1803 Phan Huy Ích dời về ẩn cư ở Sài Sơn, đến năm 1814 ông vào Thiên Lộc Hà Tĩnh dạy học, cho tới năm 1819 ông về làng an dưỡng.
Ngày 20 thánh 2 năm Nhâm Ngọ, niên hiệu Minh Mạng năm thứ ba (1822) Phan Huy Ích qua đời thọ 73 tuổi.
Phan Huy Ích để lại một khối lượng sáng tác phong phú: Nam trình tạp vịnh, Cẩm trình kỷ hứng, Thang châu lữ hứng, Vân Sơn khiển hứng, Tinh sà kỷ hành, Cúc thu bách vịnh, Nam trình tục tập, Vân du tùy bút. Tổng cộng hàng nghìn bài thơ chữ Hán, chữ Nôm.
Cuối đời Phan Huy Ích sai con cháu thu thập rồi xếp vào một tập đặt tên Dụ An ngâm lục. Đáng tiếc bộ Dụ An Ngâm lục chỉ còn khoảng 600 bài thơ bằng phân nữa số thơ ông sáng tác.
Thời Lê Trịnh lúc làm quan nội các ông biên soạn Lịch Triều điển cố dâng lên chúa Trịnh. Dưới triều Quang Trung ông được cùng Ngô Thì Nhậm chuyên thảo công văn giấy tờ giao thiệp với nhà Thanh. Toàn bộ Chiếu, biểu, tấu thư trát, văn tế, câu đối văn tựa, bạt của Phan Huy Ích được tập hợp trong bộ Dụ Am Văn tập gồm 8 tập sách. Ngoài ra rải rác vùng Hà Đông Sơn Tây còn có những bài văn bia của ông như bài văn bia về tướng Đặng Tiến Đông.
Phan Huy Ích còn sáng tác nhiều văn thơ Nôm. Năm 1799 công chúa Ngọc Hân qua đời ông viết 5 bài thơ quốc âm ca ngợi đức tài bà thay vua Quang Toản. Trong Dụ Am văn tập, Dụ Am ngâm lục còn chép lại trên 20 bài văn, 11 bài thơ chữ Nôm.
Ông có bài thơ nói việc ông diễn ca Chinh Phụ Ngâm Khúc và con cháu lưu giữ bản Chinh Phụ Ngâm Khúc và dịch ra chữ quốc ngữ. Giáo sư Hoàng Xuân Hãn đã chứng minh trong Chinh Phụ Ngâm bị khảo : bản dịch phổ biến nhất ngày nay là của Phan Huy Ích. Bản dịch ông sau bản dịch Đoàn Thị Điểm 60 năm, ông phỏng dịch lời thơ mới hơn, cùng thời với Truyện Kiều nên chúng ta đọc dễ hiểu. Việc thống nhất đất nước của vua Gia Long, ảnh hưởng mạnh mẽ của chữ Nôm Đàng Trong làm biến mất một số chữ Nôm Đàng Ngoài. Bản dịch Đoàn Thị Điểm chính xác theo văn bản, chữ thời Lê Trịnh cổ xưa hơn nên khó hiểu, người cảm tưởng không hay bằng bản phỏng dịch của Phan Huy Ích. Bản dịch Đoàn Thị Điểm thường dùng chữ ‘nhé’(Kìa thăm thẳm nhé Thương thiên), giọng văn nhỏ nhẹ của phụ nữ. Theo Tốn Phong người viết tựa Lưu Hương Ký của Hồ Xuân Hương, văn chương Hồng Hà nữ sĩ thiên về đùa bởn. Năm 1978 bà Nguyễn Kim Hưng tìm ra Hồng Hà Phu Nhân Di Văn, có công bố trên Tạp chí Văn Học, bài Đùa tặng người béo, trong số 28 bài thơ nôm trào phúng của Đoàn Thị Điểm chưa đọc được. Tiếc là thời điểm đó không mang được sang Pháp nhờ Gs Hoàng Xuân Hãn đọc giùm, nên văn bản cho tới nay chưa ai đọc được hết được các chữ nôm thời Lê Trịnh.
Các bản khắc ván chữ nôm, chữ quốc ngữ thời Thành Thái khoảng năm 1905 sau khi Đoàn Thị Điểm mất hơn 160, Phan Huy Ích mất hơn 100 năm của nhà in Xuân Lan do ông Nguyễn Ngọc Xuân tại Hải Phòng, hay các hiệu in tại Hà Nội. Việc khắc in nhằm mục đích kiếm tiền và trình độ người chủ trương xuất bản kém cỏi, nhiều bản in không đề tên tác giả, nhiều việc quơ quàn gán ghép cho Hồ Xuân Hương, Đoàn Thị Điểm không đáng tin cậy bằng lời xác định của gia đình họ Phan Huy. Thư viện Quốc Gia tại Paris còn lưu giữ rất nhiều các sách chữ Nôm, chữ quốc ngữ do các lái sách in ấn đầu thế kỷ 20, thuở ấy chưa có các hiệu sách, các thương nhân phụ nữ gánh sách trên các gánh hàng rong đi bán tại các lễ hội các nơi hay nơi gần các trường học. Khác với sách do triều đình, các quan hay các nhà nho học danh tiếng, thuê người khắc bản in ấn, chăm sóc bản in, các sách do các thương lái sách ấn hành gây nhiều sự lầm lẫn trong văn học Việt Nam. Truyện thơ Quân Trung Đối của Nguyễn Nghi, em cùng cha khác mẹ của Nguyễn Du không đề tên tác giả cũng nằm trong đống sách hổn loạn này. Quyển Chinh Phụ Ngâm Bị Khảo của Gs Hoàng Xuân Hãn là một công trình nghiên cứu nghiêm túc và khoa học đúng đắn.
Đoàn Thị Điểm với Truyền Kỳ Tân Phả, truyện Hải Khẩu Linh từ dám viết về trận chiến bại của vua Trần Duệ Tôn, nhà vua tử trận, hai trăm ngàn quân Đại Việt tan tác trong trận đánh Chiêm Thành vì không nghe lời nàng Bích Châu trong khi lịch sử chỉ chép vài dòng. Bà đã là một nhà văn nữ vĩ đại. Những câu thơ bản dịch Chinh Phụ Ngâm tưởng rằng dỡ như câu: Nửa đêm cửa tướng hịch bay ầm ầm, so với câu Nửa đêm truyền hịch định ngày xuất chinh bản Phan Huy Ích, nhưng khi xem phim Trung Quốc, Hương Cảng ngày nay tả cảnh hịch vừa truyền ra, hàng chục phu trạm cướp thẻ bài, phi ngựa đi truyền lệnh, phóng ngựa ầm ầm, ta mới phục tài tả không khí chiến tranh của Đoàn Thị Điểm và thấy rằng Phan Huy Ích có tài văn chương và không có tài quân sự. Nếu phải định ngày xuất chinh thì cần gì nửa đêm khẩn trương truyền hịch, để sáng mai truyền cũng được có mất mát gì !. Khuynh hướng tiếc rẻ, vì sao bản phổ biến nhất không là bản của Đoàn Thị Điểm làm người ta mù quáng không thấy được cái hay, cái tuyệt vời của bản dịch Đoàn Thị Điểm. Thậm chí có bài viết cho rằng Gs Hoàng Xuân Hãn là giáo sư Toán nên đoán mò, gán ghép sai lạc thiên vị. Là một trong những người đầu tiên tốt nghiệp Ecole Polytechnique Paris, Kỹ sư Cầu Đường, Thạc sĩ Toán. Tại Pháp được trúng tuyển vào Ecole Polytechnique là trường đào tạo những nhân tài xuất chúng trong guồng máy lãnh đạo nước Pháp, làm vẻ vang cho người Việt Nam thời thuộc địa, những người này đi vào những chuyên môn khác nhau, nơi nào họ cũng trở thành những lãnh tụ hàng đầu. Gs Hoàng Xuân Hãn sinh trong một gia đình Nho Học tại Hà Tĩnh được hấp thụ truyền thống cha ông, nên rất giỏi chữ Hán, chữ Nôm. Từ lúc còn sinh viên ông đã soạn quyển Danh từ Khoa Học làm nền tảng cho việc dịch thuật Khoa Học ra tiếng Việt. Trở về nước làm việc, được chính quyền thuộc địa cho biết không có chỗ làm cho văn bằng uy tín nhất nước Pháp, ông phải thi thêm Thạc sĩ Toán (Kỳ thi dành cho người đi dạy học tuyển rất khó), ông dạy học tại Hà Nội và cộng tác với các trí thức uy tín như Trần Trọng Kim xuất bản báo Khoa Học nhằm nâng cao dân trí. Được mời làm Bộ Trưởng Bộ Giáo Dục và Mỹ Thuật năm 1945 ông là người khai sinh ra chương trình giảng dạy bậc Trung, Tiểu Học bằng tiếng Việt được áp dụng về sau cả hai miền Nam Bắc. Các tác phẩm Lý Thường Kiệt, La Sơn Phu Tử, Chinh Phụ Ngâm bị khảo là những công trình nghiên cứu khoa học mẫu mực. Trong chiến tranh khi Gs Dương Quảng Hàm lao vào thư viện để cứu di sản sách vở cha ông bị cháy và chết theo kho sách. Gs Hoàng Xuân Hãn vẫn đi mua từng gánh sách các gia đình đại gia đi bán làm giấy bổi, rồi đem đi một nơi xa an toàn gìn giữ gia tài di sản tổ tiên, một đời nghiên cứu gìn giữ di sản không màng danh lợi. Công lao ấy được đất nước và các bậc trí thức kính trọng.
Phan Huy Ích đã viết Tinh Sà Kỷ Hành, một tập thơ kể lại hành trình chuyến đi qua những thắng cảnh, những bài thơ tặng đáp với quan lại Trung Quốc và với các bạn trong sứ đoàn Vũ Huy Tấn, Đoàn Nguyễn Tuấn và các bài thơ gửi Ngô Thì Nhiệm túc trực tại Lạng Sơn trong suốt thời gian đi sứ để chuyển tin về cho vua Quang Trung thật..
Còn vua Quang Trung thật, theo bài thơ Phan Huy Ích viết về Nguyễn Nể, nhà vua ngày ngày gióng ngựa quý, (giả dạng thay Phạm Công Trị) đến dinh Kim Âu bàn bạc việc nước cùng Nguyễn Nể (anh Nguyễn Du).
Ngô Thì Nhậm đã đề tựa tập thơ Tinh Sà Kỷ Hành như sau:
“Văn chương xưa nay, được xem là “ tác gia “đã khó, được xem là “ đại tác gia “ lại càng khó. “ Đại tác gia “ là nói những người khuôn mẫu văn chương có thể giúp đời. Có khuôn mẫu văn chương gấm vóc, có khuôn mẫu văn chương vải lụa. Nhưng trong dòng văn chương gấm vóc, cũng có người quá bay bướm, trong dòng văn chương vải lụa, cũng có người quá quê mùa. Những người đó có thể gọi là “tác gia” , không thể gọi là “đại tác gia“.
Những nhà văn có văn chương giúp đời, sáng tác không phải chỉ có một loại. Thơ, phú, ca, hành, biện luận, ký, tựa, bạt, giải thích, biền ngẫu, tản văn; chất chứa trong lòng, phát ra lời đẹp, như gấm vóc làm đẹp mắt, như vải lụa làm thích thân, đó gọi chung là nhà văn. Trong các thể loại đó, có cái làm phấn chấn lòng người, cảm phát tình người, thì không gì lớn hơn thơ. Cho nên trong thơ được riêng gọi là “nhà thơ “.
Nước Việt ta lấy văn hiến dựng nước. Thơ phôi thai từ thời Lý, thịnh ở thời Trần, phát triển mạnh trong thời Hồng Đức nhà Lê. Một bộ Toàn Việt Thi, về cổ thể không nhường thơ các đời Hán, Tấn; về cận thể không nhường thơ các đời Đường, Tống, Nguyên, Minh; tiếng vàng tiếng ngọc, thực có thể gọi là “ nước thơ “’. Tựu trung, tìm trong khuôn mẫu văn chương to lớn, đáng gọi là thi gia thì chỉ có các ông Thái Lã Đường, Bạch Vân Am. Ngoài ra thật xa vời vắng lặng !
Từ Lê Trung Hưng về sau, những nhà thơ danh tiếng xuất hiện nhiều qua các tập thơ đi sứ. Hoặc thăm chốn thanh u, viếng nơi cổ tích, gặp cảnh sinh tình, xa nước nhớ quê, nhân việc tỏ ý, dư hương của nó có thể thắm đượm người sau. Đến như gấm vóc bay bướm, vải lụa mà không quê mùa, thì chỉ có tập Tinh sà kỷ hành. Vì nó có cái vẻ đẹp của nụ cười tươi, nét mày đẹp đấy chăng ?
Tập thơ này là do ông Thị trung ngự sử họ Phan làm trong dịp đi sứ triều hạ.. Ông đỗ Hội nguyên, đứng đầu làng văn, nhà nổi tiếng mấy đời tiến sĩ, khuôn mẫu văn chương được cha truyền cho. Làm văn quý ở chỗ điển nhã mà hồn hậu, lấy thực tiễn làm cốt tử, chỉ hơi thêu dệt là lượt để trang sức. Làm thơ cũng thế. Băng lên hàng Trình Hạo, Chu Hy, vượt qua cửa ngõ Khuất Nguyên, Tống Ngọc, vào nhà Y Doãn, Chu Công, rời khỏi con đường Lý Bạch, Đỗ Phủ.. như gấm vóc vải lụa, chỗ nào dùng cũng hợp. Có lẽ từ Trung cổ đến nay những bậc đại gia văn chương nước ta, ít thấy người như thế.
Tôi với ông vừa có tình nghĩa đỗ đồng khoa lại là quyến thuộc, lúc nhỏ cùng chơi, lớn cùng làm quan. Tôi vốn phục văn chương ông, trong chổ điển nhã hồn hậu lại có văn vẻ đẹp.. Có lúc tôi chẳng cân nhắc, tự cho thơ mình hơn, nhưng ngẫm lại thì quả không bằng. Kịp đến khi xem tập thơ này, mừng vui và khâm phục mãi không thôi. Vô luận dùng chữ đặt câu hay dùng vần, dùng cách đều vượt cõi tục vào cõi thanh. Hãy xem xưa nay, ông vua tránh đời ai bằng Triệu Úy Đà ? Ông qua đô cũ nhà Triệu có câu thơ: “Cố tri Hoàng đế hiền thiên tử, thùy cấm man di trưởng lão phu.” Vẫn biết vua hiền bậc thiên tử. Ai cấm man di trưởng lão phu. Thì có ai đã nói được như thế ? Lại xem xưa nay kẻ đại trượng phu mà hay khóc, có ai bằng Bạch Cư Dị ? Khi ông qua đình Tỳ Bà có câu : “ Cửu Giang yên thủy đa thiên khách; Thiên cổ phong lưu độc đoãn đình.” Mây nước Cửu Giang nhiều khách trích; nghìn thuở phong lưu một đoản đình, thì có ai viết được như thế ?
Lại xem trong khoảng trời đất, vật không nói cũng không im, gì bằng núi, sông ? Khi ông qua Hà Nam có câu : Hà ngũ bách niên không tỷ tiếu, sơn tam vạn tuế hốt năng ngôn.” Năm trăm năm sóng không cười được. Ba vạn niên non núi nói đâu ? (Sông Hoàng Hà năm trăm năm một lần trong suốt ví với nụ cười Bao Công, xử án nghiêm minh nhưng ít cười. Núi Tung Sơn, khi Hán Vũ Đế đến thì nghe ba lần tiếng hô vạn tuế.) thì ai đã nói được như thế ? Còn đến các bài ca: “Thương gái goá như Hoa Châu khóc chồng là Kỳ Lương đến đổ thành”. “Kẻ thạc nhân múa ở Bội.” “ Trang Chu gõ chậu làm nhịp” thì như câu : “Đồng minh nhượng nhất nhân” (Cùng bạn nhường một người) “Thanh tiêu độc hoài tàm,”(Đêm thanh riêng hổ thẹn), cái ý ôn hậu khẳng khái tràn ra ngoài lời, người khác không ai nói được. Ôi, thế mới gọi là thơ, mới có thể gọi là nhà thơ, mới có thể gọi là thơ đại gia. Tôi từng phụng mệnh sang sứ Yên Kinh, có tập Hoa Trình thi phú sao, nay thấy thơ ông, thì tập thơ của tôi không dám ra đời nữa.
Đầu mùa xuân năm Canh Thân (1800) vào triều kiến, ông đem tác phẩm bảo tôi xem và bình luận. Thật khó mà có chỗ hạ bút : vì văn chương của ông, các bạn tôn làm khuôn phép, gần đây được nhà vua biết đến, thanh giá thêm tăng. Hoàng thượng ta (vua Quang Trung) học thực cao minh, lời văn rực rỡ. Tôi từng được gọi vào Đại Nội. Hoàng thượng bàn đến văn chương, khen thơ văn ông có khí cốt. Tôi đôi lúc thù phụng. Hoàng thượng hỏi: “Câu ấy chữ ấy, ý người cho là thế nào “, bởi vì Hoàng thượng khen những câu chữ ấy trình độ đã sâu. Nội các đánh giá, cửu trùng khen ngợi đã định, kẻ bình luận tầm thường như tôi, đâu dám rườm lời!
Nhưng đã ngâm đọc tập này, không thể không nói. Nhân tiếm để tự đầu sách. Trộm nghĩ: “Ba trăm thiên Kinh Thi, một lời bao trùm hết, là câu “tư vô tà “(nghĩ không sai trái), thơ ông 85 bài, một lời có thể bao trùm hết, là “đắc vô tà chi tư “ (có được cái nghĩ không sai trái).
Tôi, bạn đồng khoa và quyến thuộc chức Thị trung Đại học sĩ tước Tình Phái hầu Ngô Thì Nhậm tự là Hy Doãn bái tựa.”
Bắt đầu từ rằm tháng tư (1790) sứ bộ ra khỏi ải Nam Quan, theo sông Minh Giang đi qua Quế Lâm rồi theo sông Tương đến Động Đình Hồ, đến Hán Khẩu từ đó đi đường bộ Hà Nam đến Yên Kinh giao phẩm vật cống sứ cho Bộ Lễ Trung Quốc, rồi lên Nhiệt Hà ngày 11 tháng 7 vì vua Càn Long đang nghỉ mát nơi đây.
Năm 2009 tôi có đi Trung Quốc theo hành trình một số địa danh từ Quế Lâm các nơi các sứ đoàn đi sứ đã đi qua trên đường đi sứ đến Bắc Kinh và tôi có đến thăm cung điện mùa hè vua Càn Long tại Nhiệt Hà ăn lễ mừng thọ vua được 80 tuổi.. Khác vơi cung điện Bắc Kinh to lớn, chói lọi màu sắc vàng, đỏ, cung điện mùa hè trang nhã tỉnh mịch hơn, năm bên các gốc thông, phiến đá cạnh vườn thượng uyển. Thật thú vị khi đến thăm phòng vua Càn Long tưởng tượng nơi đây năm 1790 từng diễn ra cảnh làm lễ ôm gối nhận tình cha con giữa vua Càn Long và vua Quang Trung giả.
Ngày 22 tháng 8 âm lịch sứ đoàn ra về.
Ngày 29 tháng 10 sứ bộ quay về đến Ải Nam Quan. Tính ra thời gian trên đất Trung Quốc là 6 tháng 14 ngày.
Nhận được chiếu đi sứ Phan Huy Ích viết: vừa sửa sang xong phần mộ cha, lễ hiếu vẹn toàn. Nhận chiếu thư từ trên ban xuống sai đi sứ. Chí tang bồng, chí bốn phương kẻ làm trai, ngại gì rong ruổi phương xa. Giữ tiết ngọc, cầm cờ tiết vua ban cho sứ thần việc ngoại giao nên biết ứng đối (văn chương) là khó. Bầy tôi phải vất vả để giúp ích xã tắc. Du khách khi cao hứng lại vịnh núi sông.. Bao nhiêu việc nhà cửa sau khi ra đi. Đều nhờ người vợ nghèo ra tay xếp đặt. Chữ ‘kinh thoa’ trong thơ tích từ vợ Lương Hồng cao sĩ nhà Hán là Mạnh Quang có đức hạnh, nàng dùng gỗ tử kinh làm cành thoa, dùng vải thô làm quần, cho nên nói kinh thoa bố quần để chỉ người phụ nữ nghèo, cần cù làm việc để giúp đỡ chồng. Đời sau người ta mượn từ kinh thoa để chỉ người vợ của mình.
GIỮA MÙA XUÂN PHỤNG CHIẾU SAI ĐI SỨ PHƯƠNG BẮC, KHI NHẬN ĐƯỢC MệNH LÀM THƠ
Phần mộ cha xong, hiếu vẹn toàn,
Hoàng hoa nhận chiếu lại lên đường.
Chí tang bồng ngại gì rong ruỗi,
Giữ tiết ngọc trong ứng đối văn.
Vất vả bầy tôi lo xã tắc,
Khách du cao hứng vịnh non sông.
Chia tay bao việc trong nhà cửa,
Dặn lại bần thê sắp đặt giùm.
XUÂN TRUNG PHỤNG CHIẾU SAI BẮC SỨ, ĐẮC MệNH NGẫU PHÚ.
Huyền trạch sơ doanh, hiếu lễ hoàn,
Hoàng hoa dao phụng chiếu thư ban.
Tang hồ hề tuất trì khu viễn,
Ngọc tiết tu trì ứng đối gian.
Thần phận phục lao tỳ miếu xã,
Khách du thừa hứng phẩm giang san.
Biệt lai đa thiểu gia môn kế,
Toàn chúc kinh thoa bố trí gian.
RA CỬA ẢI NAM QUAN
Nguyên Dẫn: Giờ Tỵ ngày 15 tháng 4 mở cửa ải, phụng mệnh đến làm lễ ở đài Chiêu Đức. Quan Đốc Phủ và các đề trấn dẫn đầu các viên chức các đạo, đài, phủ , huyện tiếp đưa đường, ngựa xe cờ xí sáng rực núi khe.
Sứ đoàn đi từ Thăng Long đến Lạng Sơn chờ đợi và thông báo cùng Trung Quốc hẹn ngày lành tháng tốt tiếp đón sứ đoàn. Tổng Đốc Lưỡng Quảng Phúc An Khang phụ trách điều khiển cuộc hành trình đi từ Ải Nam Quan đến Bắc Kinh, Nhiệt Hà rồi trở về lại ải Nam Quan. Đúng giờ cổng mở bằng một chìa khóa lớn dài khoảng một thước tây, cửa mở, đốt pháo, lính gác cầm giáo giàn chào. Chỉ có đoàn sứ đi qua, các quân lính, người khuân vác đều dừng lại trước cửa. Từ Ải Nam Quan, Trung Quốc hoàn toàn phụ trách việc tiếp rước, quân lính hộ vệ và phu khuân vác cùng xe ngựa hay thuyền. Theo thông lệ, tại đài Chiêu Đức, các rương hòm phẩm vật đều được mở ra, bày cúng tế, quan chức nhà Thanh kiểm kê chứng nhận phẩm vật, sau đó lại bỏ vào rương hòm, chèn kín bằng ống giấy dâm bào, đóng khèn có con dấu in chứng nhận, khóa kín cho đến Bắc Kinh mới mở ra.. Sứ đoàn được đưa về tiếp tân ở Thụ Hàng, ra mắt viên Tổng Đốc Lưỡng Quảng Phúc Khang An. Phan Huy Ích viết:
Ải Bắc trời cao, cổ xe tứ mã chạy đều. Đầy núi cờ lộng hộ vệ người đi xa, Chuyến này là hội áo xiêm hòa mục, là một cuộc hội họp hòa bình. (đối lập với hội binh xa, hội họp về chiến tranh). Nghĩ mình là một văn nhân bình thường. Khúc ly câu ngâm xong gợi tình đất nước. Ly câu là tên khúc hát tiễn biệt thời xưa. Tiếng chim kêu hoài rừng núi quang tạnh. Cánh bằng bay chín vạn dặm trong chớp mắt. Sách Trang Tử chép: chim bằng bay biển Nam, nước trào lên ba nghìn dặm, cưỡi gió cuốn mà bay lên chín vạn dặm. Trong văn thơ dùng cánh bằng để nói đến chí lớn. Lần đầu đi sứ tầm mắt mới lạ.
RA CỬA ẢI
Ải Bắc trời cao bốn ngựa phi,
Đầy non cờ lộng bóng người đi.
Chuyến đi xiêm áo thời bình trị,
Nghĩ phận văn nhân nào có gì!
Ngâm khúc ly câu thương đất nước,
Chim kêu khoắc khoải tạnh rừng mây.
Chín vạn dậm bằng bay chớp mắt,
Tầm mắt sứ nhìn mới lạ thay.
XUẤT QUAN
Tái Bắc thiên cao lục bí quân,
Mãn sơn kỳ cải hộ chinh trần.
Thị hành ung mục y thường hội,
Tự ngã tầm thường hàn mặc nhân.
Hương quốc ly tình câu xướng bãi,
Lâm loan tễ sắc điểu thanh tần.
Phù dao cửu vạn tài đương thuấn,
Tư đạc sơ trình nhãn giới tân.
(còn tiếp )
PHẠM TRỌNG CHÁNH
Tiến sĩ Khoa Học Giáo Dục Viện Đại Học Paris V Sorbonne
Tin mới
- Hồi-ký của Bà Ngô Đình Nhu - 30/11/2017 22:27
- Ba giờ với Luật sư Nguyễn Mạnh Tường - 27/11/2017 04:46
- Cao Thế Dung và cuộc thảm sát TT Ngô Đình Diệm và ô. Ngô Đình Nhu - 18/11/2017 04:17
- Lời nói và nhân cách của một vị Tổng Thống - 09/11/2017 04:45
- Viết Về Bà Ngô Đình Nhu – Kỷ Niệm Sau Hơn Nửa Thế Kỷ Chính Quyền Đệ Nhất Việt Nam Cộng Hòa Bị Bức Tử - 06/11/2017 03:49
- Chí sĩ Ngô Đình Diệm - 25/10/2017 17:16
- Bài Viết của Phu Nhân Tướng Lê Văn Hưng gửi cho bà Đặng Thi Tuyết Mai và Nguyễn Cao Kỳ Duyên nhân dịp 30 tháng 4 / 2010 - 02/10/2017 02:54
- Giải tỏa Huyền thoại Hồ Chí Minh - 19/08/2017 03:56
- Ngày 7/7/1954, Cụ Ngô Đình Diệm về nước chấp chính. - 10/07/2017 22:19
- Mạn đàm với bà Mộng Điệp - 27/06/2017 04:21
Các tin khác
- Bình Định Vương Lê Lợi - 16/06/2017 02:10
- Lời điếu của Quốc Trưởng Bảo Đại, trong tang lễ cụ Trần Trọng Kim - 11/06/2017 04:04
- Lý Đông A (1920 -1946?) - 08/06/2017 15:34
- Ông John McCain có xứng đáng là một anh hùng chiến tranh hay chưa? - 02/06/2017 13:58
- Lời trần tình- Tài liệu về Quân nhân Hải quân V.N.C.H. - 26/05/2017 18:34
- Vài nét về một anh hùng – Đại Tá Hồ Ngọc Cẩn - 16/05/2017 03:26
- Cái chết của Ông Trung tá Long là một cái chết bất tử ! - 26/04/2017 04:58
- Chuẩn Tướng Lê Văn Hưng - 29/03/2017 23:52
- CSVN Đã Chi Cho Ông Nguyễn Cao Kỳ 50 Triệu USD - 10/03/2017 15:17
- Ngô Đình Lệ Thủy, hồng nhan mệnh yểu - 24/02/2017 04:14
Thời Gian - Thời Tiết
Bài Mới Đăng
CHỜ ĐÓN VÀNG THU
Trần Quốc Bảo
NẰM BỆNH VIỆN , MƠ GẶP BÁC HỒ !
Phạm Đức Quý
Giựt cô hồn Tháng 7 Âm Lịch
SE sưu tầm
Ăn quả nhớ kẻ trồng cây
SE sưu tầm
Ngày 16 tháng 8
Saigon Echo sưu tầm
Nga tranh giành ảnh hưởng với châu Âu và Trung Quốc tại châu Phi
Nga - Trung Quốc - Châu Âu - Châu Phi - Quốc tế - Châu Á - Phân tích - Chiến lược - Ngoại giao
Thổ Nhĩ Kỳ tăng thuế đáp trả Mỹ
Mai Vân
Dân Cuba háo hức thử nghiệm internet miễn phí
Trọng Nghĩa

markdown:
## Phan Huy Ích (1751-1822) Tinh Sà Kỷ Hành: Ký sự trên thuyền đi sứ (với Vua Quang Trung giả) năm 1790
- Thứ Sáu, 23 tháng Sáu năm 2017 12:39
- Tác Giả: Phan Trọng Chánh
Chân dung Phan Huy Ích (tranh vẽ 1790)
Tinh Sà Kỷ Hành, là tập thơ kiệt tác hàng đầu trong kho tàng thi ca chữ Hán của Việt Nam, được vua Quang Trung khen ”thơ văn ông có khí cốt” và Ngô Thì Nhậm ca ngợi thơ văn ông “đắc vô tà chi tư “ (có được cái nghĩ không sai trái). Phan Huy Ích viết ký sự bằng thơ, bằng nguyên dẫn, chú thích cuộc đi sứ thú vị nhất trong lịch sử bang giao Trung Hoa và Việt Nam là cuộc đi sứ năm 1790 thời Tây Sơn sau trận chiến thắng Đống Đa. Nhà Thanh phải tiếp rước chiêu đãi trong hơn sáu tháng một sứ đoàn đông đảo 150 người tổng cộng nhà Thanh phải tốn đến 800 000 lạng bạc, khác với sứ đoàn bình thường khoảng 30 người.
Lần đầu tiên có một ông vua Việt Nam sang Trung Quốc, lại là ông vua Quang Trung giả, với sự thông đồng giữa Tổng Đốc Lưỡng Quảng nhà Thanh Phúc Khang An và Phan Huy Ích, Ngô Thì Nhậm Việt Nam qua mắt vua Càn Long. Sứ đoàn còn có hoàng tử Nguyễn Quang Thùy, một ban hát bội Bình Định và hai con voi đực làm quà triều cống ngoài các cống phẩm thường lệ: ngà voi , sừng tê giác, yến, quế, gấm, đoạn, vàng, bạc.. Sau cuộc chiến, việc nối lại bang giao nhằm tránh việc trả thù dai dẵn hao tổn xương máu, tài sản cả hai bên, và bảo đảm một hoà bình lâu dài trước một đế quốc gấp mười lần nước ta. Vai trò các sứ thần trong việc ngoại giao trở thành vai trò hàng đầu. Trong trận tuyến hòa bình ngày xưa, sứ thần được xem là những Thi tướng trong thi trận. Nhanh nhẹn làm thơ ứng đối để khiến đối phương khâm phục công nhận mình là một nước văn hiến. Khi vào chầu đòi hỏi phải đứng ngang hàng với các sứ thần Triều Tiên, Lưu Cầu Nhật Bản.
Gặp các công quán, quan địa phương chơi xỏ “chào mừng sứ đoàn nam di”, thì nhất định không bước qua, lập luận sắc bén buộc phải tháo gỡ. Khi họ đòi hỏi những cống phẩm quái gỡ như nước giếng Cổ Loa để rửa ngọc trai, cống người vàng.. phải lập luận có chứng cứ để bãi bỏ. Trước các thắng cảnh di tích các quan địa phương, quan triều đình Trung Quốc giả vờ xin đề thơ đề bia đá để thử tài, trăm cặp mắt nhìn vào, các sứ thần nước ta phải hiểu rộng lịch lãm thi ca các thi hào Trung Quốc, phóng bút đề thơ văn hay, chữ tốt khiến họ khâm phục, để không bị cười như “một đàn thằng ngọng đứng xem chuông “, do đó thi ca khi đi sứ không phải là chuyện bầu rượu túi thơ, thi sĩ một mình một ngựa đi ngâm vịnh thắng cảnh non sông, mà là những cuộc thi thơ đối mặt thường trực vì văn hóa, sĩ diện danh dự đất nước.
Tiếc thay, một tập thơ kiệt tác của một danh nhân nước Việt, mà con cháu ngày nay, đọc bản dịch như đọc thơ ngoại quốc. Đau xót với nỗi khổ ấy, tôi đã dịch thơ toàn bộ những bài thơ Tinh Sà Kỷ Hành trong Dụ Am Ngâm lục. nxb KHXH 1978. để ngày nay chúng ta thưởng thức được cái hay đẹp của nhà thơ hàng đầu nước ta. Năm 2009 tôi đã du hành Trung Quốc theo hành trình con đường đi sứ để dịch thơ Nguyễn Du qua Bắc Hành Tạp Lục. Con đường này tác giả Tinh Sà Kỷ Hành cũng đã đi qua. Theo Phan Huy Ích, tập thơ 85 bài, nhưng trong bản Dụ Am Ngâm lục bản in năm 1978, chỉ có 60 bài tôi chia ra thành hai phần để tiện phổ biến trên internet.
Cuộc chiến bại trận Đống Đa gần 300 000 quân Tôn Sĩ Nghị chạy tan tác, cầu phao sụp xác quân Thanh chết đuối tắc nghẻn cả nước sông Hồng, làm rung động cả Trung Quốc. Nguyễn Du lúc đó đang đi giang hồ (đi chơi trên các sông Giang Nam, Giang Bắc và 5 hồ lớn Trung Quốc), đang ở thành Tín Dương đã viết bài Tín Dương tức sự: Tây Phong biến dị hương. Ngọn gió Tây làm rung động cả đất khách.
Theo Việt Nam Sử Lược của Trần Trọng Kim tr 135. : “Vua nhà Thanh nghe tin Tôn Sĩ Nghị bại binh, nổi giận đùng đùng giáng chỉ sai quan Nội Các là Phúc Khang An ra thay Tôn Sĩ Nghị làm Tổng Đốc Lưỡng Quảng, đem binh mã chín tỉnh kinh lý việc An Nam.
Phúc Khang An đến Quảng Tây, nghe tiếng quân An Nam khí thế mạnh trong bụng đã sợ, có ý muốn cầu hòa, bèn sai người đưa thư sang nói việc lợi hại và bảo phải làm biểu để tạ tội cho yên việc binh đao.
Vua Quang Trung bèn cho người đem vàng bạc sang đút lót cho Khang An, rồi sai người cháu là Nguyễn Quang Hiển và quan là Vũ Huy Tấn đem đồ cống phẩm sang Yên Kinh, vào chầu vua Thanh và dâng biểu xin phong.
Bấy giờ quan ngoài thì có Phúc Khang An đề bạt giúp đỡ, quan trong thì có Hòa Thân chủ hoà thuận cho giảng hòa. Vua nhà Thanh bèn sai sứ sang phong vua Quang Trung làm An Nam Quốc Vương và lại giáng chỉ vời quốc vương vào chầu.
Vua Quang Trung bèn chọn một người hình dung giống mình tên là Phạm Công Trị. Trá làm Quốc Vương rồi sai Ngô Văn Sở, Đặng Văn Chấn, Phan Huy Ích, Vũ Huy Tấn đưa sang Yên Kinh vào chầu vua Càn Long. Quan Tổng Đốc Lưỡng Quảng là Phúc Khang An và quan Tuần Phủ Quảng Tây là Tôn Vĩnh Thanh phải đưa An Nam Quốc Vương vào kinh.
Sang đến Yên Kinh, vua Càn Long tưởng là Nguyễn Quang Trung thật, vời đến chầu ở Nhiệt Hà, cho vào làm lễ ôm gối, như tình cha con một nhà, và cho dự yến với các thân vương. Đến lúc về nước vua lại sai thợ vẽ làm một bức ảnh truyền thần để ban cho ân lễ thật là hậu.”
Vai trò quan trọng nhất trong sứ đoàn, Chánh sứ là Tiến sĩ Phan Huy Ích. Một trong ” An Nam ngũ tuyệt ” năm người văn chương hay nhất nước Nam, thuộc bốn dòng họ văn chương danh tiếng nước ta: Nguyễn Du, Nguyễn Hành họ Nguyễn Tiên Điền, Phan Huy Ích họ Phan Huy, huyện Thạch Thất, Sơn Tây, Nguyễn Huy Tự họ Nguyễn Trường Lưu, Hà Tĩnh và Ngô Thì Vị họ Ngô Thì , Tả Thanh Oai , Hà Tây.
Phan Huy Ích sinh năm 1751 con Phan Huy Cẩn, người làng Thu Hoạch, huyện Thiên Lộc tỉnh Nghệ An, sau dời đến làng Thụy Khuê huyện Thạch Thất, tỉnh Sơn Tây. Ông Cẩn đỗ Tiến Sĩ năm 1754 được phong tước Khuê Phong hầu. Phan Huy Ích là học trò Ngô Thì Sĩ, sau làm rễ Ngô Thì Sĩ, lấy em gái Ngô Thì Nhậm.
Nổi tiếng thông minh năm 22 tuổi đỗ Giải Nguyên thi Hương trường Nghệ, năm 26 tuổi đỗ Hội Nguyên, năm 1776 ông lại đỗ khoa Ứng chế và được bổ làm Hàn Lâm thừa chỉ. Năm 1777 làm Đốc Đồng Thanh Hóa rồi về triều giữ chức Thiêm sai tri hình, rồi được lên Ải Nam Quan tiếp sứ thần nhà Thanh. Năm 1780 vụ án Trịnh Tông giành ngôi Chúa, phe cánh bị giết. Ngô Thì Nhiệm bị ngờ là người tố cáo có lên quan đến phe cánh Đặng Thị Huệ. Đến năm 1782, chúa Trịnh Sâm chết, kiêu binh làm loạn phế Trịnh Cán đưa Trịnh Tông lên ngôi. Ngô Thì Nhậm phải lẫn trốn Phan Huy Ích cũng bị hiềm nghi không được tin dùng, ông cáo bệnh từ chức nhưng không được, ông đóng thuyền ở trên sông và chỉ vào chầu. Năm 1785, ông được bổ làm Hiến Sát Thanh Hóa.
Năm 1786 Nguyễn Huệ kéo quân ra Bắc phù Lê diệt Trịnh, rồi trở về Nam bỏ rơi Nguyễn Hữu Chỉnh. Trịnh Bồng lên làm chúa, ông được Án Đô Vương Trịnh Bồng sai đánh dẹp Nguyễn Hữu Chỉnh. Phan Huy Ích không phải là người có tài cung kiếm nên bị Chỉnh bắt sống vào mùa đông 1786, may nhờ Nguyễn Kim Khuê chổ quen biết cũ hết sức cứu gỡ nên ông được tha. Cuối năm 1787, Vũ Văn Nhậm thừa lệnh đem quân ra Bắc giết Nguyễn Hữu Chỉnh, ông lẫn tránh về quê ở Sài Sơn.
Tháng 4 năm Mậu Thân, Nguyễn Huệ đem quân ra Bắc lần thứ hai giết Vũ Văn Nhậm lộng quyền. Phan Huy Ích cùng một số nho sĩ như Nguyễn Nể, Đoàn Nguyễn Tuấn, Vũ Huy Tấn, Ngô Thì Nhiệm, Ninh Tốn.. được tiến cử. Họ cùng Nguyễn Huệ vào Phú Xuân, sau được phái ra Bắc Thành cùng Ngô Thì Nhậm.
Tháng 11 năm 1788 Lê Chiêu Thống theo chân Tôn Sĩ Nghị với gần 30 vạn quân xâm lược và phu binh trở về Thăng Long. Phan Huy Ích, Ngô Thì Nhiệm bị trả thù, đục tên trên bia văn miếu, bị tầm nã.
Mùa xuân Kỷ Dậu, cuộc hành quân thần tốc, vua Quang Trung quét sạch quân Thanh. Sau chiến thắng Phan Huy Ích lại được triệu ra cùng Ngô Thì Nhậm trông nom việc ngoại giao giao thiệp với Trung Quốc.
Năm 1790 ông nhận được chiếu thư sai đi sứ phương Bắc. Đoàn sứ bộ hẹn vào đêm mùng 9 tháng tư sẽ từ Bắc Thành lên đường, hẹn ngày 15 tháng tư, mở cửa Ải Nam Quan. Chuyến đi quan trọng gây tình hòa hiếu giữ hai nước. Phan Huy Ích được coi là trọng thần hàng văn trong đoàn.
Khi đi sứ trở về, năm 1791 trong gia đình Phan Huy Ích xảy ra một chuyện: người em thứ năm là Hữu Trấn nổi dậy chống Tây Sơn, bị thất bại, bị giết. Ông dâng biểu trần tình tạ tội. Vua Quang Trung phê vào tờ biểu: “Tính người thiện ác khác nhau, cha còn chả được lòng với con, huống gì anh đối với em, việc không dính líu đến, thì còn có hiềm nghi gì.” Và cho vào kinh triều kiến. Khi vào chầu vua Quang Trung lại gọi ông tới trước mặt ân cần chỉ bảo.
Năm 1792 ông được thăng chức Thị Trung Ngự Sử ở toà Nội Các. Vào những năm dưới thời Quang Trung, Phan Huy Ích được nhà vua đặc biệt quý trọng tài văn chương¨.
Vua tôi tương đắc chưa được bao lâu thì một tai họa giáng xuống. Vua Quang Trung mất ngày 29 tháng 7 năm Nhâm Tý (1792) nhà vua ở ngôi được 4 năm, thọ 40 tuổi.
Sau khi vua Quang Trung mất, Quang Toản nối ngôi niên hiệu Cảnh Thịnh mới 10 tuổi, mọi việc đều do cậu là Thái sư Bùi Đắc Tuyên quyết đoán. Tuyên kéo bè đảng xích mích giữ các tướng lĩnh, đại thần. Tại triều thì giết hại lẫn nhau, bên ngoài Nguyễn Ánh rình rập tiến công ra Bắc.
Thời Cảnh Thịnh, Phan Huy Ích lo việc từ hàn, trông nom công việc ngoại giao. Ông thay Quang Toản làm những bài văn hòa giải như vụ Vũ Văn Dũng, Trần Quang Diệu. Ông theo vua vào chinh phạt Nguyễn Ánh tại sông Gianh.
Tháng 5 năm Tân Dậu (1801) Nguyễn Ánh chiếm Phú Xuân. Cuối mùa hạ 1802 Phan Huy Ích bị bắt cùng Ngô Thì Nhậm và Nguyễn Thế Lịch. Từ Bắc Thành bị giải về Phú Xuân rồi lại đưa giam ở trại Tiền Quân.
Tháng 2 năm Quí Hợi 1802 ông bị đánh đòn tại Văn Miếu, sau được tha về.
Cuối năm 1803 Phan Huy Ích dời về ẩn cư ở Sài Sơn, đến năm 1814 ông vào Thiên Lộc Hà Tĩnh dạy học, cho tới năm 1819 ông về làng an dưỡng.
Ngày 20 thánh 2 năm Nhâm Ngọ, niên hiệu Minh Mạng năm thứ ba (1822) Phan Huy Ích qua đời thọ 73 tuổi.
Phan Huy Ích để lại một khối lượng sáng tác phong phú: Nam trình tạp vịnh, Cẩm trình kỷ hứng, Thang châu lữ hứng, Vân Sơn khiển hứng, Tinh sà kỷ hành, Cúc thu bách vịnh, Nam trình tục tập, Vân du tùy bút. Tổng cộng hàng nghìn bài thơ chữ Hán, chữ Nôm.
Cuối đời Phan Huy Ích sai con cháu thu thập rồi xếp vào một tập đặt tên Dụ An ngâm lục. Đáng tiếc bộ Dụ An Ngâm lục chỉ còn khoảng 600 bài thơ bằng phân nữa số thơ ông sáng tác.
Thời Lê Trịnh lúc làm quan nội các ông biên soạn Lịch Triều điển cố dâng lên chúa Trịnh. Dưới triều Quang Trung ông được cùng Ngô Thì Nhậm chuyên thảo công văn giấy tờ giao thiệp với nhà Thanh. Toàn bộ Chiếu, biểu, tấu thư trát, văn tế, câu đối văn tựa, bạt của Phan Huy Ích được tập hợp trong bộ Dụ Am Văn tập gồm 8 tập sách. Ngoài ra rải rác vùng Hà Đông Sơn Tây còn có những bài văn bia của ông như bài văn bia về tướng Đặng Tiến Đông.
Phan Huy Ích còn sáng tác nhiều văn thơ Nôm. Năm 1799 công chúa Ngọc Hân qua đời ông viết 5 bài thơ quốc âm ca ngợi đức tài bà thay vua Quang Toản. Trong Dụ Am văn tập, Dụ Am ngâm lục còn chép lại trên 20 bài văn, 11 bài thơ chữ Nôm.
Ông có bài thơ nói việc ông diễn ca Chinh Phụ Ngâm Khúc và con cháu lưu giữ bản Chinh Phụ Ngâm Khúc và dịch ra chữ quốc ngữ. Giáo sư Hoàng Xuân Hãn đã chứng minh trong Chinh Phụ Ngâm bị khảo : bản dịch phổ biến nhất ngày nay là của Phan Huy Ích. Bản dịch ông sau bản dịch Đoàn Thị Điểm 60 năm, ông phỏng dịch lời thơ mới hơn, cùng thời với Truyện Kiều nên chúng ta đọc dễ hiểu. Việc thống nhất đất nước của vua Gia Long, ảnh hưởng mạnh mẽ của chữ Nôm Đàng Trong làm biến mất một số chữ Nôm Đàng Ngoài. Bản dịch Đoàn Thị Điểm chính xác theo văn bản, chữ thời Lê Trịnh cổ xưa hơn nên khó hiểu, người cảm tưởng không hay bằng bản phỏng dịch của Phan Huy Ích. Bản dịch Đoàn Thị Điểm thường dùng chữ ‘nhé’(Kìa thăm thẳm nhé Thương thiên), giọng văn nhỏ nhẹ của phụ nữ. Theo Tốn Phong người viết tựa Lưu Hương Ký của Hồ Xuân Hương, văn chương Hồng Hà nữ sĩ thiên về đùa bởn. Năm 1978 bà Nguyễn Kim Hưng tìm ra Hồng Hà Phu Nhân Di Văn, có công bố trên Tạp chí Văn Học, bài Đùa tặng người béo, trong số 28 bài thơ nôm trào phúng của Đoàn Thị Điểm chưa đọc được. Tiếc là thời điểm đó không mang được sang Pháp nhờ Gs Hoàng Xuân Hãn đọc giùm, nên văn bản cho tới nay chưa ai đọc được hết được các chữ nôm thời Lê Trịnh.
Các bản khắc ván chữ nôm, chữ quốc ngữ thời Thành Thái khoảng năm 1905 sau khi Đoàn Thị Điểm mất hơn 160, Phan Huy Ích mất hơn 100 năm của nhà in Xuân Lan do ông Nguyễn Ngọc Xuân tại Hải Phòng, hay các hiệu in tại Hà Nội. Việc khắc in nhằm mục đích kiếm tiền và trình độ người chủ trương xuất bản kém cỏi, nhiều bản in không đề tên tác giả, nhiều việc quơ quàn gán ghép cho Hồ Xuân Hương, Đoàn Thị Điểm không đáng tin cậy bằng lời xác định của gia đình họ Phan Huy. Thư viện Quốc Gia tại Paris còn lưu giữ rất nhiều các sách chữ Nôm, chữ quốc ngữ do các lái sách in ấn đầu thế kỷ 20, thuở ấy chưa có các hiệu sách, các thương nhân phụ nữ gánh sách trên các gánh hàng rong đi bán tại các lễ hội các nơi hay nơi gần các trường học. Khác với sách do triều đình, các quan hay các nhà nho học danh tiếng, thuê người khắc bản in ấn, chăm sóc bản in, các sách do các thương lái sách ấn hành gây nhiều sự lầm lẫn trong văn học Việt Nam. Truyện thơ Quân Trung Đối của Nguyễn Nghi, em cùng cha khác mẹ của Nguyễn Du không đề tên tác giả cũng nằm trong đống sách hổn loạn này. Quyển Chinh Phụ Ngâm Bị Khảo của Gs Hoàng Xuân Hãn là một công trình nghiên cứu nghiêm túc và khoa học đúng đắn.
Đoàn Thị Điểm với Truyền Kỳ Tân Phả, truyện Hải Khẩu Linh từ dám viết về trận chiến bại của vua Trần Duệ Tôn, nhà vua tử trận, hai trăm ngàn quân Đại Việt tan tác trong trận đánh Chiêm Thành vì không nghe lời nàng Bích Châu trong khi lịch sử chỉ chép vài dòng. Bà đã là một nhà văn nữ vĩ đại. Những câu thơ bản dịch Chinh Phụ Ngâm tưởng rằng dỡ như câu: Nửa đêm cửa tướng hịch bay ầm ầm, so với câu Nửa đêm truyền hịch định ngày xuất chinh bản Phan Huy Ích, nhưng khi xem phim Trung Quốc, Hương Cảng ngày nay tả cảnh hịch vừa truyền ra, hàng chục phu trạm cướp thẻ bài, phi ngựa đi truyền lệnh, phóng ngựa ầm ầm, ta mới phục tài tả không khí chiến tranh của Đoàn Thị Điểm và thấy rằng Phan Huy Ích có tài văn chương và không có tài quân sự. Nếu phải định ngày xuất chinh thì cần gì nửa đêm khẩn trương truyền hịch, để sáng mai truyền cũng được có mất mát gì !. Khuynh hướng tiếc rẻ, vì sao bản phổ biến nhất không là bản của Đoàn Thị Điểm làm người ta mù quáng không thấy được cái hay, cái tuyệt vời của bản dịch Đoàn Thị Điểm. Thậm chí có bài viết cho rằng Gs Hoàng Xuân Hãn là giáo sư Toán nên đoán mò, gán ghép sai lạc thiên vị. Là một trong những người đầu tiên tốt nghiệp Ecole Polytechnique Paris, Kỹ sư Cầu Đường, Thạc sĩ Toán. Tại Pháp được trúng tuyển vào Ecole Polytechnique là trường đào tạo những nhân tài xuất chúng trong guồng máy lãnh đạo nước Pháp, làm vẻ vang cho người Việt Nam thời thuộc địa, những người này đi vào những chuyên môn khác nhau, nơi nào họ cũng trở thành những lãnh tụ hàng đầu. Gs Hoàng Xuân Hãn sinh trong một gia đình Nho Học tại Hà Tĩnh được hấp thụ truyền thống cha ông, nên rất giỏi chữ Hán, chữ Nôm. Từ lúc còn sinh viên ông đã soạn quyển Danh từ Khoa Học làm nền tảng cho việc dịch thuật Khoa Học ra tiếng Việt. Trở về nước làm việc, được chính quyền thuộc địa cho biết không có chỗ làm cho văn bằng uy tín nhất nước Pháp, ông phải thi thêm Thạc sĩ Toán (Kỳ thi dành cho người đi dạy học tuyển rất khó), ông dạy học tại Hà Nội và cộng tác với các trí thức uy tín như Trần Trọng Kim xuất bản báo Khoa Học nhằm nâng cao dân trí. Được mời làm Bộ Trưởng Bộ Giáo Dục và Mỹ Thuật năm 1945 ông là người khai sinh ra chương trình giảng dạy bậc Trung, Tiểu Học bằng tiếng Việt được áp dụng về sau cả hai miền Nam Bắc. Các tác phẩm Lý Thường Kiệt, La Sơn Phu Tử, Chinh Phụ Ngâm bị khảo là những công trình nghiên cứu khoa học mẫu mực. Trong chiến tranh khi Gs Dương Quảng Hàm lao vào thư viện để cứu di sản sách vở cha ông bị cháy và chết theo kho sách. Gs Hoàng Xuân Hãn vẫn đi mua từng gánh sách các gia đình đại gia đi bán làm giấy bổi, rồi đem đi một nơi xa an toàn gìn giữ gia tài di sản tổ tiên, một đời nghiên cứu gìn giữ di sản không màng danh lợi. Công lao ấy được đất nước và các bậc trí thức kính trọng.
Phan Huy Ích đã viết Tinh Sà Kỷ Hành, một tập thơ kể lại hành trình chuyến đi qua những thắng cảnh, những bài thơ tặng đáp với quan lại Trung Quốc và với các bạn trong sứ đoàn Vũ Huy Tấn, Đoàn Nguyễn Tuấn và các bài thơ gửi Ngô Thì Nhiệm túc trực tại Lạng Sơn trong suốt thời gian đi sứ để chuyển tin về cho vua Quang Trung thật..
Còn vua Quang Trung thật, theo bài thơ Phan Huy Ích viết về Nguyễn Nể, nhà vua ngày ngày gióng ngựa quý, (giả dạng thay Phạm Công Trị) đến dinh Kim Âu bàn bạc việc nước cùng Nguyễn Nể (anh Nguyễn Du).
Ngô Thì Nhậm đã đề tựa tập thơ Tinh Sà Kỷ Hành như sau:
“Văn chương xưa nay, được xem là “ tác gia “đã khó, được xem là “ đại tác gia “ lại càng khó. “ Đại tác gia “ là nói những người khuôn mẫu văn chương có thể giúp đời. Có khuôn mẫu văn chương gấm vóc, có khuôn mẫu văn chương vải lụa. Nhưng trong dòng văn chương gấm vóc, cũng có người quá bay bướm, trong dòng văn chương vải lụa, cũng có người quá quê mùa. Những người đó có thể gọi là “tác gia” , không thể gọi là “đại tác gia“.
Những nhà văn có văn chương giúp đời, sáng tác không phải chỉ có một loại. Thơ, phú, ca, hành, biện luận, ký, tựa, bạt, giải thích, biền ngẫu, tản văn; chất chứa trong lòng, phát ra lời đẹp, như gấm vóc làm đẹp mắt, như vải lụa làm thích thân, đó gọi chung là nhà văn. Trong các thể loại đó, có cái làm phấn chấn lòng người, cảm phát tình người, thì không gì lớn hơn thơ. Cho nên trong thơ được riêng gọi là “nhà thơ “.
Nước Việt ta lấy văn hiến dựng nước. Thơ phôi thai từ thời Lý, thịnh ở thời Trần, phát triển mạnh trong thời Hồng Đức nhà Lê. Một bộ Toàn Việt Thi, về cổ thể không nhường thơ các đời Hán, Tấn; về cận thể không nhường thơ các đời Đường, Tống, Nguyên, Minh; tiếng vàng tiếng ngọc, thực có thể gọi là “ nước thơ “’. Tựu trung, tìm trong khuôn mẫu văn chương to lớn, đáng gọi là thi gia thì chỉ có các ông Thái Lã Đường, Bạch Vân Am. Ngoài ra thật xa vời vắng lặng !
Từ Lê Trung Hưng về sau, những nhà thơ danh tiếng xuất hiện nhiều qua các tập thơ đi sứ. Hoặc thăm chốn thanh u, viếng nơi cổ tích, gặp cảnh sinh tình, xa nước nhớ quê, nhân việc tỏ ý, dư hương của nó có thể thắm đượm người sau. Đến như gấm vóc bay bướm, vải lụa mà không quê mùa, thì chỉ có tập Tinh sà kỷ hành. Vì nó có cái vẻ đẹp của nụ cười tươi, nét mày đẹp đấy chăng ?
Tập thơ này là do ông Thị trung ngự sử họ Phan làm trong dịp đi sứ triều hạ.. Ông đỗ Hội nguyên, đứng đầu làng văn, nhà nổi tiếng mấy đời tiến sĩ, khuôn mẫu văn chương được cha truyền cho. Làm văn quý ở chỗ điển nhã mà hồn hậu, lấy thực tiễn làm cốt tử, chỉ hơi thêu dệt là lượt để trang sức. Làm thơ cũng thế. Băng lên hàng Trình Hạo, Chu Hy, vượt qua cửa ngõ Khuất Nguyên, Tống Ngọc, vào nhà Y Doãn, Chu Công, rời khỏi con đường Lý Bạch, Đỗ Phủ.. như gấm vóc vải lụa, chỗ nào dùng cũng hợp. Có lẽ từ Trung cổ đến nay những bậc đại gia văn chương nước ta, ít thấy người như thế.
Tôi với ông vừa có tình nghĩa đỗ đồng khoa lại là quyến thuộc, lúc nhỏ cùng chơi, lớn cùng làm quan. Tôi vốn phục văn chương ông, trong chổ điển nhã hồn hậu lại có văn vẻ đẹp.. Có lúc tôi chẳng cân nhắc, tự cho thơ mình hơn, nhưng ngẫm lại thì quả không bằng. Kịp đến khi xem tập thơ này, mừng vui và khâm phục mãi không thôi. Vô luận dùng chữ đặt câu hay dùng vần, dùng cách đều vượt cõi tục vào cõi thanh. Hãy xem xưa nay, ông vua tránh đời ai bằng Triệu Úy Đà ? Ông qua đô cũ nhà Triệu có câu thơ: “Cố tri Hoàng đế hiền thiên tử, thùy cấm man di trưởng lão phu.” Vẫn biết vua hiền bậc thiên tử. Ai cấm man di trưởng lão phu. Thì có ai đã nói được như thế ? Lại xem xưa nay kẻ đại trượng phu mà hay khóc, có ai bằng Bạch Cư Dị ? Khi ông qua đình Tỳ Bà có câu : “ Cửu Giang yên thủy đa thiên khách; Thiên cổ phong lưu độc đoãn đình.” Mây nước Cửu Giang nhiều khách trích; nghìn thuở phong lưu một đoản đình, thì có ai viết được như thế ?
Lại xem trong khoảng trời đất, vật không nói cũng không im, gì bằng núi, sông ? Khi ông qua Hà Nam có câu : Hà ngũ bách niên không tỷ tiếu, sơn tam vạn tuế hốt năng ngôn.” Năm trăm năm sóng không cười được. Ba vạn niên non núi nói đâu ? (Sông Hoàng Hà năm trăm năm một lần trong suốt ví với nụ cười Bao Công, xử án nghiêm minh nhưng ít cười. Núi Tung Sơn, khi Hán Vũ Đế đến thì nghe ba lần tiếng hô vạn tuế.) thì ai đã nói được như thế ? Còn đến các bài ca: “Thương gái goá như Hoa Châu khóc chồng là Kỳ Lương đến đổ thành”. “Kẻ thạc nhân múa ở Bội.” “ Trang Chu gõ chậu làm nhịp” thì như câu : “Đồng minh nhượng nhất nhân” (Cùng bạn nhường một người) “Thanh tiêu độc hoài tàm,”(Đêm thanh riêng hổ thẹn), cái ý ôn hậu khẳng khái tràn ra ngoài lời, người khác không ai nói được. Ôi, thế mới gọi là thơ, mới có thể gọi là nhà thơ, mới có thể gọi là thơ đại gia. Tôi từng phụng mệnh sang sứ Yên Kinh, có tập Hoa Trình thi phú sao, nay thấy thơ ông, thì tập thơ của tôi không dám ra đời nữa.
Đầu mùa xuân năm Canh Thân (1800) vào triều kiến, ông đem tác phẩm bảo tôi xem và bình luận. Thật khó mà có chỗ hạ bút : vì văn chương của ông, các bạn tôn làm khuôn phép, gần đây được nhà vua biết đến, thanh giá thêm tăng. Hoàng thượng ta (vua Quang Trung) học thực cao minh, lời văn rực rỡ. Tôi từng được gọi vào Đại Nội. Hoàng thượng bàn đến văn chương, khen thơ văn ông có khí cốt. Tôi đôi lúc thù phụng. Hoàng thượng hỏi: “Câu ấy chữ ấy, ý người cho là thế nào “, bởi vì Hoàng thượng khen những câu chữ ấy trình độ đã sâu. Nội các đánh giá, cửu trùng khen ngợi đã định, kẻ bình luận tầm thường như tôi, đâu dám rườm lời!
Nhưng đã ngâm đọc tập này, không thể không nói. Nhân tiếm để tự đầu sách. Trộm nghĩ: “Ba trăm thiên Kinh Thi, một lời bao trùm hết, là câu “tư vô tà “(nghĩ không sai trái), thơ ông 85 bài, một lời có thể bao trùm hết, là “đắc vô tà chi tư “ (có được cái nghĩ không sai trái).
Tôi, bạn đồng khoa và quyến thuộc chức Thị trung Đại học sĩ tước Tình Phái hầu Ngô Thì Nhậm tự là Hy Doãn bái tựa.”
Bắt đầu từ rằm tháng tư (1790) sứ bộ ra khỏi ải Nam Quan, theo sông Minh Giang đi qua Quế Lâm rồi theo sông Tương đến Động Đình Hồ, đến Hán Khẩu từ đó đi đường bộ Hà Nam đến Yên Kinh giao phẩm vật cống sứ cho Bộ Lễ Trung Quốc, rồi lên Nhiệt Hà ngày 11 tháng 7 vì vua Càn Long đang nghỉ mát nơi đây.
Năm 2009 tôi có đi Trung Quốc theo hành trình một số địa danh từ Quế Lâm các nơi các sứ đoàn đi sứ đã đi qua trên đường đi sứ đến Bắc Kinh và tôi có đến thăm cung điện mùa hè vua Càn Long tại Nhiệt Hà ăn lễ mừng thọ vua được 80 tuổi.. Khác vơi cung điện Bắc Kinh to lớn, chói lọi màu sắc vàng, đỏ, cung điện mùa hè trang nhã tỉnh mịch hơn, năm bên các gốc thông, phiến đá cạnh vườn thượng uyển. Thật thú vị khi đến thăm phòng vua Càn Long tưởng tượng nơi đây năm 1790 từng diễn ra cảnh làm lễ ôm gối nhận tình cha con giữa vua Càn Long và vua Quang Trung giả.
Ngày 22 tháng 8 âm lịch sứ đoàn ra về.
Ngày 29 tháng 10 sứ bộ quay về đến Ải Nam Quan. Tính ra thời gian trên đất Trung Quốc là 6 tháng 14 ngày.
Nhận được chiếu đi sứ Phan Huy Ích viết: vừa sửa sang xong phần mộ cha, lễ hiếu vẹn toàn. Nhận chiếu thư từ trên ban xuống sai đi sứ. Chí tang bồng, chí bốn phương kẻ làm trai, ngại gì rong ruổi phương xa. Giữ tiết ngọc, cầm cờ tiết vua ban cho sứ thần việc ngoại giao nên biết ứng đối (văn chương) là khó. Bầy tôi phải vất vả để giúp ích xã tắc. Du khách khi cao hứng lại vịnh núi sông.. Bao nhiêu việc nhà cửa sau khi ra đi. Đều nhờ người vợ nghèo ra tay xếp đặt. Chữ ‘kinh thoa’ trong thơ tích từ vợ Lương Hồng cao sĩ nhà Hán là Mạnh Quang có đức hạnh, nàng dùng gỗ tử kinh làm cành thoa, dùng vải thô làm quần, cho nên nói kinh thoa bố quần để chỉ người phụ nữ nghèo, cần cù làm việc để giúp đỡ chồng. Đời sau người ta mượn từ kinh thoa để chỉ người vợ của mình.
GIỮA MÙA XUÂN PHỤNG CHIẾU SAI ĐI SỨ PHƯƠNG BẮC, KHI NHẬN ĐƯỢC MệNH LÀM THƠ
*Phần mộ cha xong, hiếu vẹn toàn,* *Hoàng hoa nhận chiếu lại lên đường.* *Chí tang bồng ngại gì rong ruỗi,* *Giữ tiết ngọc trong ứng đối văn.* *Vất vả bầy tôi lo xã tắc,* *Khách du cao hứng vịnh non sông.* *Chia tay bao việc trong nhà cửa,* *Dặn lại bần thê sắp đặt giùm.*
XUÂN TRUNG PHỤNG CHIẾU SAI BẮC SỨ, ĐẮC MệNH NGẫU PHÚ.
*Huyền trạch sơ doanh, hiếu lễ hoàn,* *Hoàng hoa dao phụng chiếu thư ban.* *Tang hồ hề tuất trì khu viễn,* *Ngọc tiết tu trì ứng đối gian.* *Thần phận phục lao tỳ miếu xã,* *Khách du thừa hứng phẩm giang san.* *Biệt lai đa thiểu gia môn kế,* *Toàn chúc kinh thoa bố trí gian.*
RA CỬA ẢI NAM QUAN
Nguyên Dẫn: Giờ Tỵ ngày 15 tháng 4 mở cửa ải, phụng mệnh đến làm lễ ở đài Chiêu Đức. Quan Đốc Phủ và các đề trấn dẫn đầu các viên chức các đạo, đài, phủ , huyện tiếp đưa đường, ngựa xe cờ xí sáng rực núi khe.
Sứ đoàn đi từ Thăng Long đến Lạng Sơn chờ đợi và thông báo cùng Trung Quốc hẹn ngày lành tháng tốt tiếp đón sứ đoàn. Tổng Đốc Lưỡng Quảng Phúc An Khang phụ trách điều khiển cuộc hành trình đi từ Ải Nam Quan đến Bắc Kinh, Nhiệt Hà rồi trở về lại ải Nam Quan. Đúng giờ cổng mở bằng một chìa khóa lớn dài khoảng một thước tây, cửa mở, đốt pháo, lính gác cầm giáo giàn chào. Chỉ có đoàn sứ đi qua, các quân lính, người khuân vác đều dừng lại trước cửa. Từ Ải Nam Quan, Trung Quốc hoàn toàn phụ trách việc tiếp rước, quân lính hộ vệ và phu khuân vác cùng xe ngựa hay thuyền. Theo thông lệ, tại đài Chiêu Đức, các rương hòm phẩm vật đều được mở ra, bày cúng tế, quan chức nhà Thanh kiểm kê chứng nhận phẩm vật, sau đó lại bỏ vào rương hòm, chèn kín bằng ống giấy dâm bào, đóng khèn có con dấu in chứng nhận, khóa kín cho đến Bắc Kinh mới mở ra.. Sứ đoàn được đưa về tiếp tân ở Thụ Hàng, ra mắt viên Tổng Đốc Lưỡng Quảng Phúc Khang An. Phan Huy Ích viết:
Ải Bắc trời cao, cổ xe tứ mã chạy đều. Đầy núi cờ lộng hộ vệ người đi xa, Chuyến này là hội áo xiêm hòa mục, là một cuộc hội họp hòa bình. (đối lập với hội binh xa, hội họp về chiến tranh). Nghĩ mình là một văn nhân bình thường. Khúc ly câu ngâm xong gợi tình đất nước. Ly câu là tên khúc hát tiễn biệt thời xưa. Tiếng chim kêu hoài rừng núi quang tạnh. Cánh bằng bay chín vạn dặm trong chớp mắt. Sách Trang Tử chép: chim bằng bay biển Nam, nước trào lên ba nghìn dặm, cưỡi gió cuốn mà bay lên chín vạn dặm. Trong văn thơ dùng cánh bằng để nói đến chí lớn. Lần đầu đi sứ tầm mắt mới lạ.
RA CỬA ẢI
*Ải Bắc trời cao bốn ngựa phi,* *Đầy non cờ lộng bóng người đi.* *Chuyến đi xiêm áo thời bình trị,* *Nghĩ phận văn nhân nào có gì!* *Ngâm khúc ly câu thương đất nước,* *Chim kêu khoắc khoải tạnh rừng mây.* *Chín vạn dậm bằng bay chớp mắt,* *Tầm mắt sứ nhìn mới lạ thay.*
XUẤT QUAN
*Tái Bắc thiên cao lục bí quân,* *Mãn sơn kỳ cải hộ chinh trần.* *Thị hành ung mục y thường hội,* *Tự ngã tầm thường hàn mặc nhân.* *Hương quốc ly tình câu xướng bãi,* *Lâm loan tễ sắc điểu thanh tần.* *Phù dao cửu vạn tài đương thuấn,* *Tư đạc sơ trình nhãn giới tân.*
(còn tiếp )
*PHẠM TRỌNG CHÁNHTiến sĩ Khoa Học Giáo Dục Viện Đại Học Paris V Sorbonne* **Tin mới** [Hồi-ký của Bà Ngô Đình Nhu - 30/11/2017 22:27](/index.php/lich-su-vn/chien-tranh-vn/cac-nhan-vat/33535-hoi-ky-cua-ba-ngo-dinh-nhu) [Ba giờ với Luật sư Nguyễn Mạnh Tường - 27/11/2017 04:46](/index.php/lich-su-vn/chien-tranh-vn/cac-nhan-vat/33481-ba-gio-voi-luat-su-nguyen-manh-tuong) [Cao Thế Dung và cuộc thảm sát TT Ngô Đình Diệm và ô. Ngô Đình Nhu - 18/11/2017 04:17](/index.php/lich-su-vn/chien-tranh-vn/cac-nhan-vat/33356-cao-the-dung-va-cuoc-tham-sat-tt-ngo-dinh-diem-va-o-ngo-dinh-nhu) [Lời nói và nhân cách của một vị Tổng Thống - 09/11/2017 04:45](/index.php/lich-su-vn/chien-tranh-vn/cac-nhan-vat/33229-loi-noi-va-nhan-cach-cua-mot-vi-tong-thong) [Viết Về Bà Ngô Đình Nhu – Kỷ Niệm Sau Hơn Nửa Thế Kỷ Chính Quyền Đệ Nhất Việt Nam Cộng Hòa Bị Bức Tử - 06/11/2017 03:49](/index.php/lich-su-vn/chien-tranh-vn/cac-nhan-vat/33175-viet-ve-ba-ngo-dinh-nhu--ky-niem-sau-hon-nua-the-ky-chinh-quyen-de-nhat-viet-nam-cong-hoa-bi-buc-tu) [Chí sĩ Ngô Đình Diệm - 25/10/2017 17:16](/index.php/lich-su-vn/chien-tranh-vn/cac-nhan-vat/32962-chi-si-ngo-dinh-diem) [Bài Viết của Phu Nhân Tướng Lê Văn Hưng gửi cho bà Đặng Thi Tuyết Mai và Nguyễn Cao Kỳ Duyên nhân dịp 30 tháng 4 / 2010 - 02/10/2017 02:54](/index.php/lich-su-vn/chien-tranh-vn/cac-nhan-vat/32486-bai-viet-cua-phu-nhan-tuong-le-van-hung-gui-cho-ba-dang-thi-tuyet-mai-va-nguyen-cao-ky-duyen-nhan-dip-30-thang-4--2010) [Giải tỏa Huyền thoại Hồ Chí Minh - 19/08/2017 03:56](/index.php/lich-su-vn/chien-tranh-vn/cac-nhan-vat/31755-giai-toa-huyen-thoai-ho-chi-minh) [Ngày 7/7/1954, Cụ Ngô Đình Diệm về nước chấp chính. - 10/07/2017 22:19](/index.php/lich-su-vn/chien-tranh-vn/cac-nhan-vat/31113-ngay-771954-cu-ngo-dinh-diem-ve-nuoc-chap-chinh) [Mạn đàm với bà Mộng Điệp - 27/06/2017 04:21](/index.php/lich-su-vn/chien-tranh-vn/cac-nhan-vat/30862-man-dam-voi-ba-mong-diep) **Các tin khác** [Bình Định Vương Lê Lợi - 16/06/2017 02:10](/index.php/lich-su-vn/chien-tranh-vn/cac-nhan-vat/30671-binh-dinh-vuong-le-loi) [Lời điếu của Quốc Trưởng Bảo Đại, trong tang lễ cụ Trần Trọng Kim - 11/06/2017 04:04](/index.php/lich-su-vn/chien-tranh-vn/cac-nhan-vat/30589-loi-dieu-cua-quoc-truong-bao-dai-trong-tang-le-cu-tran-trong-kim) [Lý Đông A (1920 -1946?) - 08/06/2017 15:34](/index.php/lich-su-vn/chien-tranh-vn/cac-nhan-vat/30548-ly-dong-a-1920-1946) [Ông John McCain có xứng đáng là một anh hùng chiến tranh hay chưa? - 02/06/2017 13:58](/index.php/lich-su-vn/chien-tranh-vn/cac-nhan-vat/30415-ong-john-mccain-co-xung-dang-la-mot-anh-hung-chien-tranh-hay-chua) [Lời trần tình- Tài liệu về Quân nhân Hải quân V.N.C.H. - 26/05/2017 18:34](/index.php/lich-su-vn/chien-tranh-vn/cac-nhan-vat/30296-loi-tran-tinh-tai-lieu-ve-quan-nhan-hai-quan-vnch) [Vài nét về một anh hùng – Đại Tá Hồ Ngọc Cẩn - 16/05/2017 03:26](/index.php/lich-su-vn/chien-tranh-vn/cac-nhan-vat/30100-vai-net-ve-mot-anh-hung--dai-ta-ho-ngoc-can) [Cái chết của Ông Trung tá Long là một cái chết bất tử ! - 26/04/2017 04:58](/index.php/lich-su-vn/chien-tranh-vn/cac-nhan-vat/29736-cai-chet-cua-ong-trung-ta-long-la-mot-cai-chet-bat-tu-) [Chuẩn Tướng Lê Văn Hưng - 29/03/2017 23:52](/index.php/lich-su-vn/chien-tranh-vn/cac-nhan-vat/29265-chuan-tuong-le-van-hung) [CSVN Đã Chi Cho Ông Nguyễn Cao Kỳ 50 Triệu USD - 10/03/2017 15:17](/index.php/lich-su-vn/chien-tranh-vn/cac-nhan-vat/28917-csvn-da-chi-cho-ong-nguyen-cao-ky-50-trieu-usd) [Ngô Đình Lệ Thủy, hồng nhan mệnh yểu - 24/02/2017 04:14](/index.php/lich-su-vn/chien-tranh-vn/cac-nhan-vat/28657-ngo-dinh-le-thuy-hong-nhan-menh-yeu)
### Thời Gian - Thời Tiết
|
|![]()
![]()
|
|
### Bài Mới Đăng
![ CHỜ ĐÓN VÀNG THU ](http://saigonecho.com/modules/mod_news_pro_gk4/cache/2018.VanHoc.mh-giao-muansp_188.jpg)
![ CHỜ ĐÓN VÀNG THU ](http://saigonecho.com/modules/mod_news_pro_gk4/cache/2018.VanHoc.mh-giao-muansp_188.jpg)
[CHỜ ĐÓN VÀNG THU ](/index.php/van-hoc/tho/cac-thi-si/37922-cho-don-vang-thu)
Trần Quốc Bảo
![ NẰM BỆNH VIỆN , MƠ GẶP BÁC HỒ !](http://saigonecho.com/modules/mod_news_pro_gk4/cache/2018.GiaiTri.mh-gap-bacnsp_188.jpg)
![ NẰM BỆNH VIỆN , MƠ GẶP BÁC HỒ !](http://saigonecho.com/modules/mod_news_pro_gk4/cache/2018.GiaiTri.mh-gap-bacnsp_188.jpg)
[ NẰM BỆNH VIỆN , MƠ GẶP BÁC HỒ !](/index.php/giai-tri/tho-vui/37892-nam-benh-vien--mo-gap-bac-ho-)
Phạm Đức Quý
![ Giựt cô hồn Tháng 7 Âm Lịch](http://saigonecho.com/modules/mod_news_pro_gk4/cache/2018.ThuGian.giat-co-hon-nap-loan-sai-gon-hinh-anh-0620nsp_188.jpg)
![ Giựt cô hồn Tháng 7 Âm Lịch](http://saigonecho.com/modules/mod_news_pro_gk4/cache/2018.ThuGian.giat-co-hon-nap-loan-sai-gon-hinh-anh-0620nsp_188.jpg)
[Giựt cô hồn Tháng 7 Âm Lịch](/index.php/phat-thanh/37948-giut-co-hon-thang-7-am-lich)
SE sưu tầm
![ Ăn quả nhớ kẻ trồng cây](http://saigonecho.com/modules/mod_news_pro_gk4/cache/2018.ThuGian.an_qua_nho_ke_trong_caynsp_188.jpg)
![ Ăn quả nhớ kẻ trồng cây](http://saigonecho.com/modules/mod_news_pro_gk4/cache/2018.ThuGian.an_qua_nho_ke_trong_caynsp_188.jpg)
[Ăn quả nhớ kẻ trồng cây](/index.php/trang-nha/thu-gian/37933-an-qua-nho-ke-trong-cay)
SE sưu tầm
![ Ngày 16 tháng 8](http://saigonecho.com/modules/mod_news_pro_gk4/cache/stories.kings_presidents_pope.pho_nghinsp_188.jpg)
![ Ngày 16 tháng 8](http://saigonecho.com/modules/mod_news_pro_gk4/cache/stories.kings_presidents_pope.pho_nghinsp_188.jpg)
[Ngày 16 tháng 8](/index.php/tin-tuc/ngay-nay-nam-xua/6224-ngay-16-thang-8)
Saigon Echo sưu tầm
![ Nga tranh giành ảnh hưởng với châu Âu và Trung Quốc tại châu Phi](http://saigonecho.com/modules/mod_news_pro_gk4/cache/2018.BTT-missiles-chinansp_188.jpg)
![ Nga tranh giành ảnh hưởng với châu Âu và Trung Quốc tại châu Phi](http://saigonecho.com/modules/mod_news_pro_gk4/cache/2018.BTT-missiles-chinansp_188.jpg)
[Nga tranh giành ảnh hưởng với châu Âu và Trung Quốc tại châu Phi](/index.php/tin-tuc/thoi-su/37943-nga-tranh-gianh-anh-huong-voi-chau-au-va-trung-quoc-tai-chau-phi)
Nga - Trung Quốc - Châu Âu - Châu Phi - Quốc tế - Châu Á - Phân tích - Chiến lược - Ngoại giao
![ Thổ Nhĩ Kỳ tăng thuế đáp trả Mỹ](http://saigonecho.com/modules/mod_news_pro_gk4/cache/images.images.images.images.turkey-currency-erdogannsp_188.jpg)
![ Thổ Nhĩ Kỳ tăng thuế đáp trả Mỹ](http://saigonecho.com/modules/mod_news_pro_gk4/cache/images.images.images.images.turkey-currency-erdogannsp_188.jpg)
[Thổ Nhĩ Kỳ tăng thuế đáp trả Mỹ](/index.php/tin-tuc/thoi-su/37941-tho-nhi-ky-tang-thue-dap-tra-my)
Mai Vân
![ Dân Cuba háo hức thử nghiệm internet miễn phí](http://saigonecho.com/modules/mod_news_pro_gk4/cache/images.images.cuba-constitution_2nsp_188.jpg)
![ Dân Cuba háo hức thử nghiệm internet miễn phí](http://saigonecho.com/modules/mod_news_pro_gk4/cache/images.images.cuba-constitution_2nsp_188.jpg)
[Dân Cuba háo hức thử nghiệm internet miễn phí](/index.php/tin-tuc/thoi-su/37939-dan-cuba-hao-huc-thu-nghiem-internet-mien-phi)
Trọng Nghĩa

Set-Cookie: smart_news25_tpl=smart_news25; expires=Tue, 06-Aug-2019 14:22:41 GMT; path=/

Keep-Alive: timeout=2, max=200


text:
Sản phẩm Apple
Dịch Vụ Sửa Chữa Apple
Thay Màn Hình Apple
Motherboard Apple
SẢN PHẨM APPLE MỚI
Kinh Nghiệm Sử Dụng Apple
Phụ Kiện iPad
Phụ Kiện iPhone
Battery Apple
Thay Bàn Phím Macbook
Diễn Đàn Sản Phẩm Apple
Adapter Macbook
Giới Thiệu Cty TLD
Linh Kiện - Phụ Kiện Apple
Màn Hình Điện Thoại Samsung
Chuyên Nâng Cấp Ram Macbook
Dạy nghề sửa chữa Apple
Màn Hình Điện Thoại HTC
Màn Hình Điện Thoại Sony
Màn Hình Điện Thoại LG
Liên hệ
Video quảng cáo
GIỜ CÔNG TY LÀM VIỆC
iPhone 5
iPhone 5 64GB Black ( World )
Giá : Vui lòng liên hệ
Bảo hành:6 tháng
Mô tả:Đúng như các tin đồn trước đó, smartphone thế hệ mới của Apple có tên gọi iPhone 5, màn hình lớn hơn với độ phân giải 1.236 x 640 pixel, máy mỏng 7,6 mm và chỉ nhẹ 112 g. Hệ điều hành iOS 6 cho phép hiển thị thêm hàng icon thứ năm, bộ vi xử lý A6 được khẳng định là nhanh gấp hai lần chip trong iPhone 4S nhưng lại nhỏ hơn 22%, nhờ đó giúp giảm kích thước máy cũng như tăng thời gian sử dụng pin (8 tiếng đàm thoại liên tục). Camera cảm biến 8 megapixel khẩu f/2.4. Cải tiến lớn nhất nằm ở tốc độ màn trập nhanh hơn 40% cùng chế độ chụp panorama thành ảnh 28 megapixel. Camera phía trước có thêm sensor chiếu sáng hậu (backside-illuminated) và quay video HD.
Apple iPhone 5 64GB Black ( World )
Đúng như các tin đồn trước đó, smartphone thế hệ mới của Apple có tên gọi iPhone 5, màn hình lớn hơn với độ phân giải 1.236 x 640 pixel, máy mỏng 7,6 mm và chỉ nhẹ 112 g. Hệ điều hành iOS 6 cho phép hiển thị thêm hàng icon thứ năm, bộ vi xử lý A6 được khẳng định là nhanh gấp hai lần chip trong iPhone 4S nhưng lại nhỏ hơn 22%, nhờ đó giúp giảm kích thước máy cũng như tăng thời gian sử dụng pin (8 tiếng đàm thoại liên tục). Camera cảm biến 8 megapixel khẩu f/2.4. Cải tiến lớn nhất nằm ở tốc độ màn trập nhanh hơn 40% cùng chế độ chụp panorama thành ảnh 28 megapixel. Camera phía trước có thêm sensor chiếu sáng hậu (backside-illuminated) và quay video HD.
Giá bán: 28.290.000 Đ
Kho hàng: Còn hàng
Bảo hành:
Sản phẩm khác
Vui lòng liên hệ
Bảo hành: 6 tháng
Bảo hành: 6 tháng
Vui lòng liên hệ
Bảo hành: 6 tháng
Bảo hành: 6 tháng
Vui lòng liên hệ
Bảo hành: 6 tháng
Bảo hành: 6 tháng
Trung Tâm Sửa Chữa Ủy Quyền Của Apple Việt Nam
Sửa Chữa Macbook, iPhone, iPad, iPod, iMac, Linh Phụ Kiện Apple
Sửa Chữa Macbook, iPhone, iPad, iPod, iMac, Linh Phụ Kiện Apple
Tư Vấn Sửa Chữa Apple Mr Lượng ĐT: 0989.118.128
Tư Vấn Sửa Chữa Laptop Mr Lương ĐT: 090.525.1666
Phân phối sản phẩm Apple: 024.6682.2345
Trụ Sở: Số 300 - 304 Thái Hà_Đống Đa_Hà Nội
Tư Vấn Sửa Chữa Laptop Mr Lương ĐT: 090.525.1666
Phân phối sản phẩm Apple: 024.6682.2345
Trụ Sở: Số 300 - 304 Thái Hà_Đống Đa_Hà Nội
Cổng thông tin điện tử chính thức của Apple Hà Nội
Http://serviceapple.vn | http://tld.com.vn | http://suachuabaotrimaytinh.vn
Facebook: http://facebook.com/benhvienlaptophanoi
Youtube: http://youtube.com/benhvienlaptophanoi
Http://serviceapple.vn | http://tld.com.vn | http://suachuabaotrimaytinh.vn
Facebook: http://facebook.com/benhvienlaptophanoi
Youtube: http://youtube.com/benhvienlaptophanoi

markdown:
![ ](template/default/images/index_44.jpg)
![ ](template/default/images/index_48.jpg)
Sản phẩm Apple
![ ](template/default/images/index_52.jpg)
![ ](template/default/images/index_48.jpg)
Dịch Vụ Sửa Chữa Apple
![ ](template/default/images/index_52.jpg)
![ ](template/default/images/index_48.jpg)
Thay Màn Hình Apple
![ ](template/default/images/index_52.jpg)
![ ](template/default/images/index_48.jpg)
Motherboard Apple
![ ](template/default/images/index_52.jpg)
![ ](template/default/images/index_48.jpg)
SẢN PHẨM APPLE MỚI
![ ](template/default/images/index_52.jpg)
![ ](template/default/images/index_48.jpg)
Kinh Nghiệm Sử Dụng Apple
![ ](template/default/images/index_52.jpg)
![ ](template/default/images/index_48.jpg)
Phụ Kiện iPad
![ ](template/default/images/index_52.jpg)
![ ](template/default/images/index_48.jpg)
Phụ Kiện iPhone
![ ](template/default/images/index_52.jpg)
![ ](template/default/images/index_48.jpg)
Battery Apple
![ ](template/default/images/index_52.jpg)
![ ](template/default/images/index_48.jpg)
Thay Bàn Phím Macbook
![ ](template/default/images/index_52.jpg)
![ ](template/default/images/index_48.jpg)
Diễn Đàn Sản Phẩm Apple
![ ](template/default/images/index_52.jpg)
![ ](template/default/images/index_48.jpg)
Adapter Macbook
![ ](template/default/images/index_52.jpg)
![ ](template/default/images/index_48.jpg)
Giới Thiệu Cty TLD
![ ](template/default/images/index_52.jpg)
![ ](template/default/images/index_48.jpg)
Linh Kiện - Phụ Kiện Apple
![ ](template/default/images/index_52.jpg)
![ ](template/default/images/index_48.jpg)
Màn Hình Điện Thoại Samsung
![ ](template/default/images/index_52.jpg)
![ ](template/default/images/index_48.jpg)
Chuyên Nâng Cấp Ram Macbook
![ ](template/default/images/index_52.jpg)
![ ](template/default/images/index_48.jpg)
Dạy nghề sửa chữa Apple
![ ](template/default/images/index_52.jpg)
![ ](template/default/images/index_48.jpg)
Màn Hình Điện Thoại HTC
![ ](template/default/images/index_52.jpg)
![ ](template/default/images/index_48.jpg)
Màn Hình Điện Thoại Sony
![ ](template/default/images/index_52.jpg)
![ ](template/default/images/index_48.jpg)
Màn Hình Điện Thoại LG
![ ](template/default/images/index_52.jpg)
![ ](template/default/images/index_48.jpg)
Liên hệ
![ ](template/default/images/index_52.jpg)
|
|![]()
![](upload/man hinh ipad/sua chua iphone.jpg)
![](upload/man hinh ipad/sua chua iphone.jpg)
![](upload/man hinh ipad/sua chua ipad.gif)
![](upload/man hinh ipad/sua chua ipad.gif)
![](upload/man hinh ipad/sua chua iphone 5 lay lien.jpg)
![](upload/man hinh ipad/sua chua iphone 5 lay lien.jpg)
![](upload/man hinh ipad/sua chua ipad chuyen nghiep.jpg)
![](upload/man hinh ipad/sua chua ipad chuyen nghiep.jpg)
![](upload/AB2015/Apple Center.jpg)
![](upload/AB2015/Apple Center.jpg)
![](upload/AB2015/Macbook cu gia tot.jpg)
![](upload/AB2015/Macbook cu gia tot.jpg)
![ ](template/default/images/index_48.jpg)
Video quảng cáo
![ ](template/default/images/index_52.jpg)
|
|![ ](template/default/images/index_48.jpg)
GIỜ CÔNG TY LÀM VIỆC
![ ](template/default/images/index_52.jpg)
|
|Công Ty TLD Làm Việc Từ 8h sáng đến 21h Tất Cả Các Ngày Trong Tuần Kể Cả Thứ 7 & Chủ Nhật ![ ](template/default/images/index_54.jpg)
![ ](template/default/images/global1.png)
# iPhone 5
![ ](template/default/images/index_58.jpg)
![](upload/iphone 5/iphone 5 64gb 1.jpg)
iPhone 5 64GB Black ( World )
**Giá**: Vui lòng liên hệ **Bảo hành**:6 tháng **Mô tả**:Đúng như các tin đồn trước đó, smartphone thế hệ mới của Apple có tên gọi iPhone 5, màn hình lớn hơn với độ phân giải 1.236 x 640 pixel, máy mỏng 7,6 mm và chỉ nhẹ 112 g. Hệ điều hành iOS 6 cho phép hiển thị thêm hàng icon thứ năm, bộ vi xử lý A6 được khẳng định là nhanh gấp hai lần chip trong iPhone 4S nhưng lại nhỏ hơn 22%, nhờ đó giúp giảm kích thước máy cũng như tăng thời gian sử dụng pin (8 tiếng đàm thoại liên tục). Camera cảm biến 8 megapixel khẩu f/2.4. Cải tiến lớn nhất nằm ở tốc độ màn trập nhanh hơn 40% cùng chế độ chụp panorama thành ảnh 28 megapixel. Camera phía trước có thêm sensor chiếu sáng hậu (backside-illuminated) và quay video HD.
# Apple iPhone 5 64GB Black ( World )
Đúng như các tin đồn trước đó, smartphone thế hệ mới của Apple có tên gọi iPhone 5, màn hình lớn hơn với độ phân giải 1.236 x 640 pixel, máy mỏng 7,6 mm và chỉ nhẹ 112 g. Hệ điều hành iOS 6 cho phép hiển thị thêm hàng icon thứ năm, bộ vi xử lý A6 được khẳng định là nhanh gấp hai lần chip trong iPhone 4S nhưng lại nhỏ hơn 22%, nhờ đó giúp giảm kích thước máy cũng như tăng thời gian sử dụng pin (8 tiếng đàm thoại liên tục). Camera cảm biến 8 megapixel khẩu f/2.4. Cải tiến lớn nhất nằm ở tốc độ màn trập nhanh hơn 40% cùng chế độ chụp panorama thành ảnh 28 megapixel. Camera phía trước có thêm sensor chiếu sáng hậu (backside-illuminated) và quay video HD.
**Giá bán:** **28.290.000 Đ** **Kho hàng:**Còn hàng **Bảo hành:**
![ ](template/default/images/index_54.jpg)
![ ](template/default/images/global1.png)
Sản phẩm khác
![ ](template/default/images/index_58.jpg)
Vui lòng liên hệ
Bảo hành: 6 tháng
Bảo hành: 6 tháng
Vui lòng liên hệ
Bảo hành: 6 tháng
Bảo hành: 6 tháng
Vui lòng liên hệ
Bảo hành: 6 tháng
Bảo hành: 6 tháng
![ ](template/default/images/index_88.jpg)
**** **Trung Tâm Sửa Chữa Ủy Quyền Của Apple Việt Nam**
Sửa Chữa Macbook, iPhone, iPad, iPod, iMac, Linh Phụ Kiện Apple
Sửa Chữa Macbook, iPhone, iPad, iPod, iMac, Linh Phụ Kiện Apple
**Tư Vấn Sửa Chữa Apple Mr Lượng ĐT: 0989.118.128**
Tư Vấn Sửa Chữa Laptop Mr Lương ĐT: 090.525.1666
Phân phối sản phẩm Apple: 024.6682.2345
Trụ Sở: Số 300 - 304 Thái Hà_Đống Đa_Hà Nội
Tư Vấn Sửa Chữa Laptop Mr Lương ĐT: 090.525.1666
Phân phối sản phẩm Apple: 024.6682.2345
Trụ Sở: Số 300 - 304 Thái Hà_Đống Đa_Hà Nội
**Cổng thông tin điện tử chính thức của Apple Hà Nội**
**|** [Http://serviceapple.vn](http://serviceapple.vn) **|** [http://tld.com.vn](http://tld.com.vn) [http://suachuabaotrimaytinh.vn](http://suachuabaotrimaytinh.vn) **Facebook:**
[http://facebook.com/benhvienlaptophanoi](http://facebook.com/benhvienlaptophanoi) **Youtube:**
[http://youtube.com/benhvienlaptophanoi](http://youtube.com/benhvienlaptophanoi) ****

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Pragma: no-cache

Content-Type: text/html

X-Crawler-Content-Encoding: gzip

Vary: Accept-Encoding

Connection: close


text:
Sim số đẹp theo đầu số
Sim số đẹp theo giá
Sim số đẹp theo loại
Sản phẩm giảm giá
- Số Sim
- Sim số đẹp 090
- Giá Tốt
- Sim số đẹp 090
Tin tức sim
- Bán sim số đẹp 0868777776 giá rẻ, uy tín, chính chủ
- Sim 0987037997, Sim gánh đảo thần tài giá cực rẻ
- Bán sim ông địa 0886004078 bốn mùa không thất bát
- Bán sim 01284797979 giá siêu rẻ, uy tín trên toàn quốc
- Sim tiến lên 0963534567 giá rẻ, thanh lý sim trên toàn quốc
- Thanh lý sim 0937371102 độc nhất vô nhị, giá rẻ trên toàn quốc
- Bán sim thần tài lớn 0985507979 chuẩn giá trên toàn quốc
- Nhượng sim giá rẻ, sim 0886858686 uy tín, chính chủ
- Sim số tiến 0943456789, đẳng cấp siêu sim
- Mua bán sim lộc phát 0868122168 giá rẻ
- lỗi rất tiếc messenger đã dừng lại là lỗi gì? Bí kíp khác phục lỗi trong 2s
- Ý nghĩa số 64, Giải mã ý nghĩa số 64 trong phong thủy
- Ý nghĩa số 65, Bí ẩn phong thủy số 65 Cát vận tự đến an lành
- Ý nghĩa số 66, Khám phá phong thủy số điện thoại 4 số cuối
- Ý nghĩa số 6868 lộc phát, Bí kíp chọn sim lộc phát đẹp ý nghĩa
- Ý nghĩa số 68, phát tài phát lộc may mắn
- Ý nghĩa số 70, Bật mí Giãi mã giấc mơ số 70
- Ý nghĩa số 71, khám phá bí ẩn số 71 cát ẩn hung trong sim điện thoại
- Ý nghĩa số 72, giải mã ý nghĩa liên quan đến số 72 tốt hay xấu
- Ý nghĩa số 73, xem phong thủy số 73 cát tường như ý
Liên kết với simsodepviettel.com
Liên kết
Mua sim so dep
=========================
Liên hệ mua sim:
0979.866.866 - 0904.866.866- 0485.87.8888

markdown:
![ tim sim so dep](http://simsodepviettel.com/images/tab_tímim.png)
Sim số đẹp theo đầu số
Sim số đẹp theo giá
Sim số đẹp theo loại
Sản phẩm giảm giá
**Số Sim** [Sim số đẹp 090]() **Giá Tốt** [Sim số đẹp 090]()
Tin tức sim
[Bán sim số đẹp 0868777776 giá rẻ, uy tín, chính chủ](http://simsodepviettel.com/Tin-399-Ban-sim-so-dep-0868777776-gia-re-uy-tin-chinh-chu.html) [Sim 0987037997, Sim gánh đảo thần tài giá cực rẻ](http://simsodepviettel.com/Tin-398-Sim-0987037997-Sim-ganh-dao-than-tai-gia-cuc-re.html) [Bán sim ông địa 0886004078 bốn mùa không thất bát](http://simsodepviettel.com/Tin-397-Ban-sim-ong-dia-0886004078-bon-mua-khong-that-bat.html) [Bán sim 01284797979 giá siêu rẻ, uy tín trên toàn quốc](http://simsodepviettel.com/Tin-396-Ban-sim-01284797979-gia-sieu-re-uy-tin-tren-toan-quoc.html) [Sim tiến lên 0963534567 giá rẻ, thanh lý sim trên toàn quốc](http://simsodepviettel.com/Tin-395-Sim-tien-len-0963534567-gia-re-thanh-ly-sim-tren-toan-quoc.html) [Thanh lý sim 0937371102 độc nhất vô nhị, giá rẻ trên toàn quốc](http://simsodepviettel.com/Tin-394-Thanh-ly-sim-0937371102-doc-nhat-vo-nhi-gia-re-tren-toan-quoc.html) [Bán sim thần tài lớn 0985507979 chuẩn giá trên toàn quốc](http://simsodepviettel.com/Tin-393-Ban-sim-than-tai-lon-0985507979-chuan-gia-tren-toan-quoc.html) [Nhượng sim giá rẻ, sim 0886858686 uy tín, chính chủ](http://simsodepviettel.com/Tin-392-Nhuong-sim-gia-re-sim-0886858686-uy-tin-chinh-chu.html) [Sim số tiến 0943456789, đẳng cấp siêu sim](http://simsodepviettel.com/Tin-391-Sim-so-tien-0943456789-dang-cap-sieu-sim.html) [Mua bán sim lộc phát 0868122168 giá rẻ](http://simsodepviettel.com/Tin-390-Mua-ban-sim-loc-phat-0868122168-gia-re.html) [lỗi rất tiếc messenger đã dừng lại là lỗi gì? Bí kíp khác phục lỗi trong 2s](http://simsodepviettel.com/Tin-389-loi-rat-tiec-messenger-da-dung-lai-la-loi-gi-Bi-kip-khac-phuc-loi-trong-2s.html) [Ý nghĩa số 64, Giải mã ý nghĩa số 64 trong phong thủy](http://simsodepviettel.com/Tin-388-Y-nghia-so-64-Giai-ma-y-nghia-so-64-trong-phong-thuy.html) [Ý nghĩa số 65, Bí ẩn phong thủy số 65 Cát vận tự đến an lành](http://simsodepviettel.com/Tin-387-Y-nghia-so-65-Bi-an-phong-thuy-so-65-Cat-van-tu-den-an-lanh.html) [Ý nghĩa số 66, Khám phá phong thủy số điện thoại 4 số cuối](http://simsodepviettel.com/Tin-386-Y-nghia-so-66-Kham-pha-phong-thuy-so-dien-thoai-4-so-cuoi.html) [Ý nghĩa số 6868 lộc phát, Bí kíp chọn sim lộc phát đẹp ý nghĩa](http://simsodepviettel.com/Tin-385-Y-nghia-so-6868-loc-phat-Bi-kip-chon-sim-loc-phat-dep-y-nghia.html) [Ý nghĩa số 68, phát tài phát lộc may mắn](http://simsodepviettel.com/Tin-384-Y-nghia-so-68-phat-tai-phat-loc-may-man.html) [Ý nghĩa số 70, Bật mí Giãi mã giấc mơ số 70](http://simsodepviettel.com/Tin-383-Y-nghia-so-70-Bat-mi-Giai-ma-giac-mo-so-70.html) [Ý nghĩa số 71, khám phá bí ẩn số 71 cát ẩn hung trong sim điện thoại](http://simsodepviettel.com/Tin-382-Y-nghia-so-71-kham-pha-bi-an-so-71-cat-an-hung-trong-sim-dien-thoai.html) [Ý nghĩa số 72, giải mã ý nghĩa liên quan đến số 72 tốt hay xấu](http://simsodepviettel.com/Tin-381-Y-nghia-so-72-giai-ma-y-nghia-lien-quan-den-so-72-tot-hay-xau.html) [Ý nghĩa số 73, xem phong thủy số 73 cát tường như ý](http://simsodepviettel.com/Tin-380-Y-nghia-so-73-xem-phong-thuy-so-73-cat-tuong-nhu-y.html)
Liên kết với simsodepviettel.com
![ shop tim sim](http://simsodepviettel.com/images/lk_shop.jpg)
Liên kết
** Mua sim so dep** **=========================**
Liên hệ
*mua sim*:
0979.866.866 - 0904.866.866
*- 0485.87.8888* ![ban do sim so dep viettel ban do sim so dep viettel](/images/view-maps.jpg)

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

X-Crawler-Transfer-Encoding: chunked

Connection: keep-alive

Pragma: public


text:
Diễn đàn chính thức sinh viên Học viện Ngân Hàng
Trang chủ
Diễn đàn
Diễn đàn học tập
QUẢN TRỊ DOANH NGHIỆP
Quản trị tài chính doanh nghiệp
Đề thi Quản trị tài chính doanh nghiệp
Đề thi quản trị tài chính doanh nghiệp ngày 15/12/2015
hanhnt
23/12/15
hanhnt
Member
Bài viết:
59
Đã được thích:
53
Điểm thành tích:
18
Tham gia ngày
2/10/14
Những bài viết cùng chủ đề:
Đề kiểm tra giữa kì QT tài chính doanh nghiệp
Đề thi quản trị tài chính doanh nghiệp ngày 15/12/2015
23/12/15
#1
1 People like this
PhiLongvioffice
New Member
Bài viết:
17
Đã được thích:
0
Điểm thành tích:
1
Tham gia ngày
29/6/17
Cũng 2 năm rồi bạn nhỉ.
7/8/17
#2
(Bạn phải Đăng nhập hoặc Đăng ký để trả lời bài viết.)
Show Ignored Content
Đăng nhập bằng Facebook
Đăng nhập bằng Google
Tên tài khoản hoặc địa chỉ Email:
Bạn đã có tài khoản rồi?
Tích vào đây để đăng ký
Vâng, Mật khẩu của tôi là:
Bạn đã quên mật khẩu?
Duy trì đăng nhập
Diễn đàn chính thức sinh viên Học viện Ngân Hàng
Trang chủ
Diễn đàn
Diễn đàn học tập
QUẢN TRỊ DOANH NGHIỆP
Quản trị tài chính doanh nghiệp
Đề thi Quản trị tài chính doanh nghiệp
Trang chủ
Diễn đàn
Diễn đàn
Liên kết nhanh
Tìm kiếm diễn đàn
Watched Tags
Bài viết gần đây
Đăng chủ đề
Diễn đàn học tập
[BAers] Tìm đề không khó
[Page] Ngân hàng đề thi
News Feed
Đăng nhập

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Server: nginx

Cache-control: private, max-age=0

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Vietnix-Cache: HIT from backend


text: Máy chủ SROBADAO.COM | D14 | Max 120 | máp 120 | Skill 120 chuẩn Chính Open đua tốp vào 13h00 ngày 13(chủ nhật) tháng 12-2015 Trang chủ: http://srobadao.com Máp 120 Skill 120 chuẩn và chơi ổn định, cải tiến về đồ họa và quái vật Hệ thống trang chủ bảo mật, đăng ký tải game nhanh gọn Chống bung chống hack data và bảo mật cao Máy chủ cấu hình cao No lag, đội ngũ BQT là những người có trình độ cao * Trang bị D14 sức mạnh D14, ngoại hình mới cực đẹp * Chủng tộc: Châu á + Châu âu * Max cấp: 120 * Tuyệt kỹ: 120 * Rate Gold: X100 * Rate DROP: X10% * Rate XP: X200 * Rate SP: FULL miễn phí * Rate buôn: X2 * Máp 120 ổn định không lỗi * Hệ thống CTC hàng tuần và lương thưởng Tỷ kệ MIX đồ (đã bao gồm vé hảo hạng và thời trang 4 may mắn) * 1 -> 4 100% * 4 -> 8 60% * 8 -> ... random * ép đá xanh đỏ 50% * đá đục lỗ 50% * Mix Nasun 1-> 8 ~ 80%, 8 ->...~ 40% (yêu cầu bột may mắn 1) Hỗ trợ Test *Tặng Full 9999999999 Silk + Gold và tất cả đồ bạn có thể mua *MAX LV 120 FULL SP Hỗ Open *Khởi tạo nhân vật LV Full Sp miễn phí *Tặng 1 Sét D11 Son B+5 FULL Blue *Tặng 2 X2 SP ngày *Tặng 100 Cuộn giấy dịch chuyển *Tặng 1 thú nhặt đồ *Tặng 1 Nasun tân thủ *Tặng 30 bình HPMP số lượng 1000 *Tặng đầy đủ thuốc giải và tên bắn *Tặng HPMP4100, sát thương hấp thụ hồi sinh ........................


text:
Tết Nguyên đán Mậu Tuất và Lễ hội Xuân 2018 đang đến gần, thời gian nghỉ Tết thường kéo dài, đồng thời sau Tết Nguyên đán là mùa lễ hội diễn ra trên phạm vi cả nước, nhiều lễ hội kéo dài với hàng triệu lượt khách tham dự.
Đây cũng là thời điểm tiêu thụ thực phẩm lớn nhất trong năm. Nguy cơ mất an toàn vệ sinh an toàn thực phẩm (ATVSTP) dịp Tết là khó tránh khỏi.
Hơn nữa, do mang tính chất thời vụ nên nhiều chủng loại thực phẩm được chế biến từ các cơ sở, cá nhân, các hộ gia đình thường không chuyên nghiệp, không đăng ký kinh doanh nên sản phẩm có nhiều nguy cơ không đảm bảo chất lượng ATVSTP.
Nhằm đảm bảo ATVSTP cho người dân, năm nay, Ban chỉ đạo liên ngành Trung ương về VSATTP có quyết định thành lập 6 đoàn kiểm tra với sự tham gia của nhiều bộ, ngành. Các đoàn sẽ đồng loạt ra quân, kiểm tra trọng điểm tại 12 địa phương, nơi tập trung nhiều cơ sở sản xuất, là điểm nóng về VSATTP…
Sở Công thương Hà Nội đã yêu cầu lực lượng quản lý thị trường kiểm soát chặt chẽ thị trường, ngăn chặn hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng tuồn vào tiêu thụ tại Thủ đô trong dịp Tết.
Trao đổi với PV, ông Nguyễn Thanh Phong, Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế cho biết, trong dịp Tết, các thực phẩm có sức tiêu thụ tăng gấp 10 lần ngày bình thường như bánh kẹo, rượu bia, nước giải khát... do vậy vì lợi nhuận các đối tượng sản xuất, kinh doanh có thể làm giả, làm nhái sản phẩm không đảm bảo chất lượng, ảnh hưởng tới sức khỏe của người dùng, vì vậy, người dân không nên dùng rượu, bia, nước giải khát, bánh kẹo không rõ nguồn gốc xuất xứ, trôi nổi trên thị trường.
Đoàn kiểm tra vệ sinh an toàn thực phẩm của Bộ Y tế ra quân tiến hành kiểm tra đột xuất các cơ sở sản xuất và kinh doanh các mặt hàng thực phẩm được sử dụng nhiều trong dịp Tết Nguyên đán sắp tới.
Trong dịp Tết, người dân thường có thói quen tích lũy nhiều thực phẩm trong nhà, nhất là các loại thực phẩm có nhu cầu tiêu dùng nhiều như bánh kẹo, bia rượu, nước giải khát, thịt, cá, rau củ quả... Tuy nhiên, theo khuyến cáo của các chuyên gia y tế ở các tỉnh miền Bắc, dịp Tết Nguyên đán hay có mưa phùn, thời tiết ẩm ướt là điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn phát triển nên nhiều thực phẩm rất dễ mốc, gây ngộ độc cho người sử dụng.
Còn ở miền Nam, thời tiết nóng, nhiệt độ cao, cũng khiến các sản phẩm có nhiều đạm như thịt, cá, cua, tôm... rất dễ ôi thiu. Vì vậy, lãnh đạo Cục An toàn thực phẩm khuyến cáo người dân không nên tích lũy nhiều thực phẩm trong mấy ngày Tết bởi hiện nay, các sản phẩm tươi sống như thịt, cá, rau, củ quả… luôn sẵn có, đáp ứng đủ nhu cầu cho người tiêu dùng.
Để đảm bảo an toàn, ông Phong cho rằng người dân nên thay đổi thói quen tiêu dùng do lượng thực phẩm tiêu thụ trong ngày Tết: “Người dân đừng coi chiếc tủ lạnh là một "bảo bối" vì tủ lạnh chỉ bảo quản thực phẩm được trong một thời gian nhất định. Đặc biệt, không lạm dụng rượu bia và tuyệt đối không sử dụng rượu bia không rõ nguồn gốc xuất xứ”.
Để tăng cường bảo đảm an toàn thực phẩm trong dịp Tết Nguyên đán, vừa qua, Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến đã chỉ đạo tăng cường thanh tra, kiểm tra an toàn thực phẩm tại các tỉnh, thành phố trọng điểm về ATTP, nhất là các cửa khẩu. Bộ trưởng cũng yêu cầu lực lượng chức năng thường xuyên kiểm tra, giám sát quy trình sản xuất của các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, đồng thời lấy mẫu kiểm nghiệm các mặt hàng Tết có nguy cơ bị làm giả. Kết quả kiểm tra, kiểm nghiệm phải được công bố công khai trên phương tiện thông tin đại chúng để người tiêu dùng nắm rõ.
Quá trình thanh tra, kiểm tra sẽ tập trung vào các mặt hàng tiêu dùng nhiều trong dịp tết như bia rượu, bánh kẹo… Đặc biệt, sẽ kết hợp lấy mẫu test nhanh tại chỗ để cho kết quả ban đầu và có thể công bố ngay để xử lý sai phạm. “Nếu địa phương nào không thực hiện nghiêm túc, Bộ Y tế sẽ tổng hợp, báo cáo Chính phủ có hình thức xử lý, không để tình trạng “trên nóng dưới lạnh”, ông Nguyễn Thanh Phong chia sẻ.
Cục An toàn thực phẩm sẽ huy động mọi nguồn lực, mọi hình thức, phương tiện truyền thông thích hợp để phổ biến các quy định về ATVSTP, kiến thức về ATVSTP; phòng ngừa ngộ độc thực phẩm, kịp thời cảnh báo nguy cơ mất an toàn thực phẩm trong dịp trước, trong và sau tết, cũng như mùa Lễ hội xuân 2018.
“Tuyệt đối không để tình trạng lấy mẫu kiểm nghiệm thực phẩm trước Tết song ra Tết mới công bố kết quả kiểm nghiệm’, Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế nói.Cùng với sự vào cuộc của các ngành chức năng, các cơ quan quản lý nhà nước cũng sẽ mạnh tay hơn nữa trong việc xử phạt các cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp kinh doanh thực phẩm bẩn, không rõ nguồn gốc xuất xứ. Đặc biệt những quy định mới về xử lý các hành vi vi phạm an toàn thực phẩm của Bộ luật Hình sự sửa đổi năm 2017 có hiệu lực từ ngày 1/1/2018 sẽ là liều thuốc đặc trị đối với các vụ vi phạm ATTP.
Bình luậnÝ kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

markdown:
![ Nhiều người có thói quen tích trữ đồ ăn đồ uống…dễ bị biến chất, ôi thiu. Nguồn: internet](http://static.tapchitaichinh.vn/660x450/Uploaded/tranhuyentrang/2018_01_26/5-1496125426938_EGXY.jpg)
[Tết](/tags/IFThur90/tet.html) Nguyên đán Mậu Tuất và Lễ hội Xuân 2018 đang đến gần, thời gian nghỉ Tết thường kéo dài, đồng thời sau Tết Nguyên đán là mùa lễ hội diễn ra trên phạm vi cả nước, nhiều lễ hội kéo dài với hàng triệu lượt khách tham dự.
Đây cũng là thời điểm tiêu thụ
[thực phẩm](/tags/IHRo4buxYyBwaOG6qW0g/thuc-pham.html) lớn nhất trong năm. Nguy cơ mất an toàn [vệ sinh an toàn thực phẩm](/tags/duG7hyBzaW5oIGFuIHRvw6BuIHRo4buxYyBwaOG6qW0g/ve-sinh-an-toan-thuc-pham.html) (ATVSTP) dịp Tết là khó tránh khỏi.
Hơn nữa, do mang tính chất thời vụ nên nhiều chủng loại thực phẩm được chế biến từ các cơ sở, cá nhân, các hộ gia đình thường không chuyên nghiệp, không đăng ký kinh doanh nên sản phẩm có nhiều nguy cơ không đảm bảo chất lượng ATVSTP.
Nhằm đảm bảo ATVSTP cho người dân, năm nay, Ban chỉ đạo liên ngành Trung ương về VSATTP có quyết định thành lập 6 đoàn kiểm tra với sự tham gia của nhiều bộ, ngành. Các đoàn sẽ đồng loạt ra quân, kiểm tra trọng điểm tại 12 địa phương, nơi tập trung nhiều cơ sở sản xuất, là điểm nóng về VSATTP…
Sở Công thương Hà Nội đã yêu cầu lực lượng quản lý thị trường kiểm soát chặt chẽ thị trường, ngăn chặn hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng tuồn vào tiêu thụ tại Thủ đô trong dịp Tết.
Trao đổi với PV, ông Nguyễn Thanh Phong, Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế cho biết, trong dịp Tết, các thực phẩm có sức tiêu thụ tăng gấp 10 lần ngày bình thường như bánh kẹo, rượu bia, nước giải khát... do vậy vì lợi nhuận các đối tượng sản xuất, kinh doanh có thể làm giả, làm nhái sản phẩm không đảm bảo chất lượng, ảnh hưởng tới sức khỏe của người dùng, vì vậy, người dân không nên dùng rượu, bia, nước giải khát, bánh kẹo không rõ nguồn gốc xuất xứ, trôi nổi trên thị trường.
Đoàn kiểm tra vệ sinh an toàn thực phẩm của Bộ Y tế ra quân tiến hành kiểm tra đột xuất các cơ sở sản xuất và kinh doanh các mặt hàng thực phẩm được sử dụng nhiều trong dịp Tết Nguyên đán sắp tới.
Trong dịp Tết, người dân thường có thói quen tích lũy nhiều thực phẩm trong nhà, nhất là các loại thực phẩm có nhu cầu tiêu dùng nhiều như bánh kẹo, bia rượu, nước giải khát, thịt, cá, rau củ quả... Tuy nhiên, theo khuyến cáo của các chuyên gia y tế ở các tỉnh miền Bắc, dịp Tết Nguyên đán hay có mưa phùn, thời tiết ẩm ướt là điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn phát triển nên nhiều thực phẩm rất dễ mốc, gây ngộ độc cho người sử dụng.
Còn ở miền Nam, thời tiết nóng, nhiệt độ cao, cũng khiến các sản phẩm có nhiều đạm như thịt, cá, cua, tôm... rất dễ ôi thiu. Vì vậy, lãnh đạo Cục An toàn thực phẩm khuyến cáo người dân không nên tích lũy nhiều thực phẩm trong mấy ngày Tết bởi hiện nay, các sản phẩm tươi sống như thịt, cá, rau, củ quả… luôn sẵn có, đáp ứng đủ nhu cầu cho người tiêu dùng.
Để đảm bảo an toàn, ông Phong cho rằng người dân nên thay đổi thói quen tiêu dùng do lượng thực phẩm tiêu thụ trong ngày Tết: “Người dân đừng coi chiếc tủ lạnh là một "bảo bối" vì tủ lạnh chỉ bảo quản thực phẩm được trong một thời gian nhất định. Đặc biệt, không lạm dụng rượu bia và tuyệt đối không sử dụng rượu bia không rõ nguồn gốc xuất xứ”.
Để tăng cường bảo đảm an toàn thực phẩm trong dịp Tết Nguyên đán, vừa qua, Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến đã chỉ đạo tăng cường thanh tra, kiểm tra an toàn thực phẩm tại các tỉnh, thành phố trọng điểm về ATTP, nhất là các cửa khẩu. Bộ trưởng cũng yêu cầu lực lượng chức năng thường xuyên kiểm tra, giám sát quy trình sản xuất của các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, đồng thời lấy mẫu kiểm nghiệm các mặt hàng Tết có nguy cơ bị làm giả. Kết quả kiểm tra, kiểm nghiệm phải được công bố công khai trên phương tiện thông tin đại chúng để người tiêu dùng nắm rõ.
Quá trình thanh tra, kiểm tra sẽ tập trung vào các mặt hàng tiêu dùng nhiều trong dịp tết như bia rượu, bánh kẹo… Đặc biệt, sẽ kết hợp lấy mẫu test nhanh tại chỗ để cho kết quả ban đầu và có thể công bố ngay để xử lý sai phạm. “Nếu địa phương nào không thực hiện nghiêm túc, Bộ Y tế sẽ tổng hợp, báo cáo Chính phủ có hình thức xử lý, không để tình trạng “trên nóng dưới lạnh”, ông Nguyễn Thanh Phong chia sẻ.
Cục An toàn thực phẩm sẽ huy động mọi nguồn lực, mọi hình thức, phương tiện truyền thông thích hợp để phổ biến các quy định về ATVSTP, kiến thức về ATVSTP; phòng ngừa ngộ độc thực phẩm, kịp thời cảnh báo nguy cơ mất an toàn thực phẩm trong dịp trước, trong và sau tết, cũng như mùa Lễ hội xuân 2018.
“Tuyệt đối không để tình trạng lấy mẫu kiểm nghiệm thực phẩm trước Tết song ra Tết mới công bố kết quả kiểm nghiệm’, Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế nói.Cùng với sự vào cuộc của các ngành chức năng, các cơ quan quản lý nhà nước cũng sẽ mạnh tay hơn nữa trong việc xử phạt các cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp kinh doanh thực phẩm bẩn, không rõ nguồn gốc xuất xứ. Đặc biệt những quy định mới về xử lý các hành vi vi phạm an toàn thực phẩm của Bộ luật Hình sự sửa đổi năm 2017 có hiệu lực từ ngày 1/1/2018 sẽ là liều thuốc đặc trị đối với các vụ vi phạm ATTP.
## Bình luậnÝ kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Set-Cookie: .ASPXANONYMOUS=eYXzTvtr1AEkAAAAYzQ1YzU4ZDYtMWE3YS00NjA2LTgxOWMtOWM4YzYzYWFkMzhj0; domain=tapchitaichinh.vn; expires=Thu, 25-Oct-2018 00:40:20 GMT; path=/; HttpOnly


text:
Ông Gerry Rice, người phát ngôn của IMF đánh giá việc thảo luận và hợp tác quốc tế rộng rãi giữa các nhà quản lý sẽ mang lại lợi ích, tuy nhiên, hiện chưa rõ sẽ hợp tác theo hình thức nào.
Mối liên kết và hợp tác cũng như các hành động đang ngày càng được thúc đẩy nhiều hơn trong bối cảnh các đồng tiền kỹ thuật số như Bitcoin trở thành một hiện tượng đầu tư mới.
Năm 2017, giá Bitcoin đã tăng vọt và có thời điểm chạm ngưỡng 20.000 USD, tức là gấp 20 lần so với mức giá ban đầu được giao dịch. Điều này đã thu hút rất nhiều nhà đầu tư đưa chân vào thị trường này.
Theo ông Rice, khi giá tài sản tăng quá nhanh, rủi ro có nguy cơ tích tụ ngày càng nhiều, đặc biệt đối với những người đang vay tiền để tham gia vào thị trường. Tuy nhiên, điều quan trọng là mọi người phải nhận thức được rủi ro và thực hiện các biện pháp quản lý rủi ro cần thiết.
Mặc dù các loại tiền tệ kỹ thuật số sở hữu những lợi ích tiềm năng như hiệu quả thanh toán, nguy cơ của các đồng tiền này thậm chí còn nhiều hơn vậy và tạo ra thiệt hại, đặc biệt cho các nhà đầu tư cá nhân.
Ông Rice cho rằng, các đồng tiền ảo có thể trở thành những rủi ro đáng kể khi được sử dụng là phương thức rửa tiền, tài trợ khủng bố, trốn thuế và lừa đảo.
IMF không phải là tiếng nói duy nhất kêu gọi sự phối hợp mạnh mẽ hơn trong vấn đề tiền ảo.
Tuần trước, Bộ trưởng Tài chính Mỹ đã kêu gọi nhóm G20 ngăn chặn các đồng tiền ảo trở thành tài khoản số của các tài khoản ngân hàng vô danh. Mỹ muốn đảm bảo rằng "những người xấu không thể sử dụng các đồng tiền này để tạo ra những điều tồi tệ".
Trả lời phỏng vấn tại Câu lạc bộ Kinh tế Washington ngày 12/1, ông Mnuchin cho biết, lo ngại lớn nhất của mình về các đồng tiền ảo là chúng có thể bị sử dụng cho các mục đích phi pháp như rửa tiền hoặc tài trợ cho các hoạt động bất hợp pháp và người tiêu dùng có thể bị phương hại từ việc đầu tư tích trữ đồng tiền ảo này.
Ngân hàng trung ương Đức mới đây cho rằng bất kì nỗ lực điều chỉnh các đồng tiền kỹ thuật số nào cũng nên được thực hiện trên quy mô toàn cầu do các quy tắc tại quốc gia hay khu vực sẽ khó có thể thực thi đối với thế giới tiền ảo không biên giới.
Mặc dù thu hút được nhiều sự chú ý cũng như những dòng tiền đổ vào trong thời gian qua, Bitcoin cũng nhận được không ít sự chỉ trích và được xem như là một hiện tượng “bong bóng”.
Giữa tháng này, nhà đầu tư tỷ phú Warren Buffett nhận định cơn sốt về Bitcoin và các loại tiền ảo khác sẽ không có kết thúc tốt đẹp và điều này sẽ xảy ra bằng cách này hay cách khác.
Bên cạnh đó, Robert Shiller, nhà kinh tế học đạt giải Nobel tin rằng, không có cách thức nào rõ ràng để đặt ra được một mức giá cho Bitcoin.
Shiller cũng chia sẻ quan điểm của mình về Bitcoin cùng với câu hỏi: “Làm thế nào để chúng ta có thể bắt đầu việc ước tính giá trị cơ sở của Bitcoin với một mức vốn hóa thị trường kỳ lạ lên tới hơn 275 tỷ USD? Bất kỳ cố gắng nào cũng sẽ sớm trở thành ngớ ngẩn”.
Bình luậnÝ kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

markdown:
![ IMF hiện đang kêu gọi một sự phối hợp quy mô toàn cầu liên quan đến thế giới tiền ảo dựa theo những cảnh báo về rủi ro từ việc tăng giá. Nguồn: internet](http://static.tapchitaichinh.vn/660x450/Uploaded/tranhuyentrang/2018_01_23/faf545986919965_ZGVE.jpg)
Ông Gerry Rice, người phát ngôn của
** đánh giá việc thảo luận và hợp tác quốc tế rộng rãi giữa các nhà quản lý sẽ mang lại lợi ích, tuy nhiên, hiện chưa rõ sẽ hợp tác theo hình thức nào. IMF**
Mối liên kết và hợp tác cũng như các hành động đang ngày càng được thúc đẩy nhiều hơn trong bối cảnh các đồng tiền kỹ thuật số như
[Bitcoin](/tags/IEJpdGNvaW4=/bitcoin.html) trở thành một hiện tượng đầu tư mới.
Năm 2017, giá Bitcoin đã tăng vọt và có thời điểm chạm ngưỡng 20.000 USD, tức là gấp 20 lần so với mức giá ban đầu được giao dịch. Điều này đã thu hút rất nhiều nhà đầu tư đưa chân vào thị trường này.
Theo ông Rice, khi giá tài sản tăng quá nhanh, rủi ro có nguy cơ tích tụ ngày càng nhiều, đặc biệt đối với những người đang vay tiền để tham gia vào thị trường. Tuy nhiên, điều quan trọng là mọi người phải nhận thức được rủi ro và thực hiện các biện pháp quản lý rủi ro cần thiết.
Mặc dù các loại tiền tệ kỹ thuật số sở hữu những lợi ích tiềm năng như hiệu quả thanh toán, nguy cơ của các đồng tiền này thậm chí còn nhiều hơn vậy và tạo ra thiệt hại, đặc biệt cho các nhà đầu tư cá nhân.
Ông Rice cho rằng, các đồng
[tiền ảo](/tags/IHRp4buBbiDhuqNv/tien-ao.html) có thể trở thành những rủi ro đáng kể khi được sử dụng là phương thức rửa tiền, tài trợ khủng bố, trốn thuế và lừa đảo.
IMF không phải là tiếng nói duy nhất kêu gọi sự phối hợp mạnh mẽ hơn trong vấn đề tiền ảo.
Tuần trước, Bộ trưởng Tài chính Mỹ đã kêu gọi nhóm G20 ngăn chặn các đồng tiền ảo trở thành tài khoản số của các tài khoản ngân hàng vô danh. Mỹ muốn đảm bảo rằng "những người xấu không thể sử dụng các đồng tiền này để tạo ra những điều tồi tệ".
Trả lời phỏng vấn tại Câu lạc bộ Kinh tế Washington ngày 12/1, ông Mnuchin cho biết, lo ngại lớn nhất của mình về các đồng tiền ảo là chúng có thể bị sử dụng cho các mục đích phi pháp như rửa tiền hoặc tài trợ cho các hoạt động bất hợp pháp và người tiêu dùng có thể bị phương hại từ việc đầu tư tích trữ đồng tiền ảo này.
Ngân hàng trung ương Đức mới đây cho rằng bất kì nỗ lực điều chỉnh các đồng tiền kỹ thuật số nào cũng nên được thực hiện trên quy mô toàn cầu do các quy tắc tại quốc gia hay khu vực sẽ khó có thể thực thi đối với thế giới tiền ảo không biên giới.
Mặc dù thu hút được nhiều sự chú ý cũng như những dòng tiền đổ vào trong thời gian qua, Bitcoin cũng nhận được không ít sự chỉ trích và được xem như là một hiện tượng “bong bóng”.
Giữa tháng này, nhà đầu tư tỷ phú
**Warren Buffett** nhận định cơn sốt về Bitcoin và các loại tiền ảo khác sẽ không có kết thúc tốt đẹp và điều này sẽ xảy ra bằng cách này hay cách khác.
Bên cạnh đó, Robert Shiller, nhà kinh tế học đạt giải Nobel tin rằng, không có cách thức nào rõ ràng để đặt ra được một mức giá cho Bitcoin.
Shiller cũng chia sẻ quan điểm của mình về Bitcoin cùng với câu hỏi: “Làm thế nào để chúng ta có thể bắt đầu việc ước tính giá trị cơ sở của Bitcoin với một mức vốn hóa thị trường kỳ lạ lên tới hơn 275 tỷ USD? Bất kỳ cố gắng nào cũng sẽ sớm trở thành ngớ ngẩn”.
## Bình luậnÝ kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Set-Cookie: .ASPXANONYMOUS=FPKBTftr1AEkAAAAOTViNGEzZDEtYWUyZi00Yjk2LTgwNGMtZWVhMzI0YWE1MzQ30; domain=tapchitaichinh.vn; expires=Thu, 25-Oct-2018 00:40:18 GMT; path=/; HttpOnly