markdown:
# Đi Du học Úc 2018: Chưa đọc bài này thì đừng đi du học
** và những điều cần biết giúp bạn tránh được những bỡ ngỡ khi bước chân đến một môi trường hoàn toàn mới. Úc là một trong những quốc gia được rất nhiều sinh viên quốc tế lựa chọn để làm nơi học tập, nâng cao kiến thức và sinh viên Việt Nam cũng vậy. Việc xa gia đình để đến một đất nước xa xôi không người quen biết là một điều không hề đơn giản với bất kì một ai. Chính vì vậy trước khi đi du học Úc ngoài việc chứng minh tài chính, ielts, xin cấp visa,….thì các bạn cũng nên dành thời gian tìm hiểm về văn hóa cũng như con người Úc để tránh khỏi tình trạng sốc văn hóa và những rắc rối có thể xảy ra với bản thân. Để giúp các bạn trẻ có thêm nhiều thông tin hữu ích, sau đây chúng tôi sẽ chia sẻ những điều cần biết khi đi du học Úc giúp bạn sẵn sàng cho chuyến đi của mình.
Du học Úc 2018**
-
[Top 99+ những điều cần biết khi du học úc từ Lãnh sự quán](https://giadinh.blog/top-99-nhung-dieu-can-biet-khi-du-hoc-uc-tu-lanh-su-quan.html)
-
[Danh sách những điều cần biết khi du học Úc mới nhất 2018](https://giadinh.blog/danh-sach-nhung-dieu-can-biet-khi-du-hoc-uc-moi-nhat-2017.html)
-
[Du học úc và những điều cần biết cho tân sinh viên](https://giadinh.blog/du-hoc-uc-va-nhung-dieu-can-biet-cho-tan-sinh-vien.html)
-
[Hãy lưu ý những điều cần biết về du học Úc 2018](https://giadinh.blog/hay-luu-y-nhung-dieu-can-biet-ve-du-hoc-uc-2017.html)
-
[Những điều cần biết về việc làm thêm du học Úc 2018](https://giadinh.blog/nhung-dieu-can-biet-ve-viec-lam-them-du-hoc-uc-2017.html)
-
[Chỉ 10% mọi người biết đi du học úc cần những điều kiện gì](https://giadinh.blog/chi-10-moi-nguoi-biet-di-du-hoc-uc-can-nhung-dieu-kien-gi.html)
-
[Chương trình du học nghề tại Úc năm 2018 và những điều bạn cần biết](https://giadinh.blog/du-hoc-nghe-tai-uc-nam-2017.html)
-
[99% mọi người không biết du học úc cần điều kiện gì?](https://giadinh.blog/99-moi-nguoi-khong-biet-du-hoc-uc-can-dieu-kien-gi.html)
-
[Du học Úc cho học sinh cấp 2 cần điều kiện gì?](https://giadinh.blog/dieu-kien-du-hoc-uc-cho-hoc-sinh-cap-2.html)
-
[Bạn có biết đi du học úc cần những gì?](https://giadinh.blog/ban-co-biet-di-du-hoc-uc-can-nhung-gi.html)
### Bài viết liên quan
Hãy cùng big.vn tham khảo thông tin du học Úc và những điều cần biết dưới đây nhé.
Mục lục
[1. Các chi phí du học Úc](#1_Cac_chi_phi_du_hoc_Uc) [2. Nền giáo dục tại Úc](#2_Nen_giao_duc_tai_Uc) [3. Các loại thủ tục, giấy tờ du học Úc](#3_Cac_loai_thu_tuc_giay_to_du_hoc_Uc) [4. Văn hóa nước Úc](#4_Van_hoa_nuoc_Uc) [5. Khí hậu Úc](#5Khi_hau_Uc) [6. Múi giờ Úc](#6_Mui_gio_Uc) [7. Ngôn ngữ](#7_Ngon_ngu) [8. Tôn giáo](#8_Ton_giao) [9. Giao thông](#9_Giao_thong) [10. Ẩm thực Úc](#10_Am_thuc_Uc) [11. Thể thao](#11_The_thao) [12. Văn hóa Úc tại khu học xá](#12_Van_hoa_Uc_tai_khu_hoc_xa) [13. Phong tục chào hỏi](#13_Phong_tuc_chao_hoi) [14. Lời mời trong văn hóa Úc](#14_Loi_moi_trong_van_hoa_Uc) [15. Nghệ thuật và âm nhạc trong văn hóa Úc](#15_Nghe_thuat_va_am_nhac_trong_van_hoa_Uc)
## 1. Các chi phí du học Úc
**Chi phí du học Úc**
- Học phí khóa Anh văn khoảng : 300 – 400 AUD một tuần.
- Học phí Trung học khoảng : 10.000 – 16.000 AUD một năm.
- Học phí khóa Cao đẳng khoảng : 10.000 – 18.000 AUD một năm.
- Học phí khóa Đại học khoảng : 16.000 – 25.000 AUD một năm.
- Học phí khóa Cao học khoảng : 30.000 – 52.000 AUD trọn khóa.
**Chi phí ăn ở tại Úc**
Chi phí ăn ở của du học sinh tại Úc ước tính khoảng 18.610 AUD cho 1 năm. Nhưng con số trên chỉ là con số tổng quát, chung chung và trong thực tế chi phí ăn ở sẽ rất khác nhau tùy thuộc vào bạn sống khu vực nào ở Úc. Thực tế chi phí ăn ở bên Úc dao động khoảng từ 1.000 AUD đến 1.200 AUD hàng tháng.
![]()
**Các chi phí khác**
- Dịch vụ thu xếp ăn ở: 80 – 150 AUD
- Đón tại sân bay khi đến Úc: 100 – 180 AUD
- Phí bảo hiểm sức khỏe (OHSC): 500 AUD một năm
- Vé máy bay: 700 AUD một chiều.
Các bạn du học sinh hoàn toàn yên tâm vì có thể giảm bớt các chi phí bằng việc làm thêm, Chính phủ Úc cho phép sinh viên làm thêm 40 giờ trong hai tuần nếu sinh viên đang trong kỳ học và được phép làm toàn thời gian trong kỳ nghỉ với mức lương trung bình 15 AUD một giờ.
Nếu bạn là du học sinh năng động thì có thể tự trang trải một phần hoặc toàn bộ chi phí sinh hoạt của mình hay tranh thủ thời gian nghỉ lễ tết để làm thêm và kiếm tiền học phí cho năm học tiếp theo. Các bạn cần phải cân nhắc thật kỹ về công việc làm thêm và quản lý tốt thời gian để không xao nhãng mục đích học tập.
## 2. Nền giáo dục tại Úc
Có thể nói nền giáo dục ở Úc mang đẳng cấp quốc tế. Từ lâu, Úc đã là nơi sinh ra rất nhiều tài năng như nhà khoa học, các doanh nhân, nghệ sỹ…. Họ là những người đã góp phần thay đổi thế giới tốt đẹp hơn. Với những phát minh đáng ngưỡng mộ như hộp đen máy bay, sóng Wi-fi… Úc luôn tự hào là nơi đào tạo ra nhiều nhân tài đã đoạt rất nhiều giải thưởng Oscar và Nobel.
Bằng cấp được cấp tại các trường đại học tại Úc được công nhận trên toàn thế giới, đồng thời là chiếc chìa khóa mở ra cho bạn nhiều cơ hội để thể hiện năng lực của bản thân. Du học tại Úc đồng nghĩa với việc bạn có cơ hội kết giao với hàng trăm ngàn sinh viên ưu tú trên thế giới. Bạn sẽ được làm việc theo nhóm, chia sẻ kiến thức, cùng nhau nghiên cứu với sự hướng dẫn đầy nhiệt huyết của các giảng viên nơi đây.
## 3. Các loại thủ tục, giấy tờ du học Úc
Chuẩn bị hồ sơ xin visa:
- Thư xác nhận nhập học của trường
- Mẫu đơn xin Visa: Điền đầy đủ thông tin mẫu đơn xin Visa du học, khai báo chi tiết về quá trình học tập và đi làm của bạn trong mẫu đơn 157A.
- 04 ảnh hộ chiếu 4 x 6 cm chụp không quá 6 tháng.
- Tờ khai chi tiết về nhân thân: điền chính xác thông tin về người thân của bạn ở Việt Nam cũng như ở Úc vào mẫu đơn 67.
- Sơ yếu lý lịch bằng tiếng Việt có xác nhận của chính quyền địa phương và dịch thuật.
- Bản sao có công chứng sổ hộ khẩu gia đình đầy đủ các trang.
- Bản sao có công chứng giấy khai sinh và dịch thuật.
- Bản sao có công chứng chúng nhận kết hôn và dịch thuật (nếu có)
- Giấy chứng nhận làm việc hiện tại của bạn (nếu bạn đã đi làm)
- Kế hoạch học tập chi tiết của bạn
- Bản sao các văn bằng, chứng chỉ, bảng điểm cao nhất và gấn nhất của bạn, cùng bản dịch thuật
- Hộ chiếu
- Chứng chỉ IELTS phải đạt được điểm trung bình 4.5 hoặc 5.0.
- Giấy tờ chứng minh tình hình tài chính (tùy bậc học)
## 4. Văn hóa nước Úc
Khi du học Úc thực sự rất cần tìm hiểu về văn hóa và tiếng nói của người dân nơi đây để bạn dễ dàng hòa nhập với cuộc sống mới.
Úc là một trong những nước có mật độ dân số thưa nhất trên thế giới, theo cục thống kê Úc, dân số nước này vào tháng 6 năm 2009 chỉ vào khoảng 21,875,000 người.
Người dân Úc được xếp vào số dân cư thành thị hoá nhất trên thế giới, trung bình có khoảng 80% dân số ở các vùng lãnh thổ và các bang sống cách các thành phố lớn chỉ 100km.
Úc là một đất nước đa chủng tộc thế nên không có một quy định bắt buộc nào về cách ăn mặc, bạn có thể mặc đồ theo sở thích, truyền thống, tôn giáo… của mình. Tuy nhiên, là người Việt Nam hãy hòa nhập chứ không hòa tan, mặc đồ thời trang nhưng vẫn phải kín đáo để giữ nét truyền thống của người Á Đông.
Trở thành một du học sinh Việt Nam tại Úc, hãy lưu ý luôn tuân thủ đúng giờ giấc, bỏ thói quen “ giờ dây thun” như ở Việt Nam, điều đó thể hiện sự đáng tin cậy của bạn và sẽ giúp mọi người tôn trọng bạn hơn.
![]()
## 5. Khí hậu Úc
Gần một phần ba nước Úc nằm trong khu vực khí hậu nhiệt đới. Phần còn lại có khí hậu ôn đới. Khu vực có khí hậu lạnh nhất nằm ở góc đông nam vùng đất liền và Tasmania.
Do nằm ở phía Nam bán cầu, khí hậu và các mùa trong năm ở Úc ngược với Việt Nam. Vào mùa hè khu vực phía bắc Úc có khí hậu ấm áp và ẩm ướt hơn, vào mùa đông phía Nam Úc lại thường lạnh hơn. Tuy nhiên so với các nước và lãnh thổ nói tiếng Anh trên thế giới, Úc có khí hậu tương đối ôn hoà và dễ chịu.
Các mùa tại Úc:
- Mùa hè: tháng mười hai – tháng hai
- Mùa thu: tháng ba – tháng năm
- Mùa đông: tháng sáu – tháng tám
- Mùa xuân: tháng chín – tháng mười một
## 6. Múi giờ Úc
Do diện tích rộng lớn, Úc có ba múi giờ khác nhau UTC 8 tới 10.5. Việc chỉnh giờ theo mùa (Daylight Saving) được thực hiện ở một số tiểu bang vào mùa hè, UTC 9 tới 11.5.
*UTC: Giờ phối hợp quốc tế hay giờ trung bình Greenwich
## 7. Ngôn ngữ
Mặc dù tiếng Anh là ngôn ngữ chính của nước Úc song có hơn 200 ngôn ngữ khác cũng được sử dụng tại đây. Trong khi những nước nói tiếng Anh khác lại có sự khác biệt ngữ âm lớn giữa các vùng miền và thành phố trong cùng một nước, giọng Anh-Úc nghe đặc biệt dễ hiểu và không có sự khác biệt lớn như ở USA, Vương Quốc Anh hay Canada.
## 8. Tôn giáo
Phần lớn người dân Úc theo đạo thiên chúa giáo, tuy vậy các tôn giáo các cũng có mặt và tồn tại ở đây từ rất lâu đời. Chính phủ Úc tôn trọng quyền tự do lựa chọn tôn giáo, xây dựng và tổ chức các lễ hội tại nhà thờ, giáo đường, chùa, đền ở hầu hết các thành phố lớn.
## 9. Giao thông
Các thành phố ở Úc đều có những hệ thống giao thông công cộng tuyệt hảo, giúp cho việc đi lại trở nên đơn giản. Phương tiện giao thông công cộng hơi khác biệt ở mỗi thành phố vì chính quyền mỗi bang quản lý riêng hệ thống. Xe buýt, tàu hoả và phà hoạt động ở hầu hết các thành phố ở nước Úc và chạy rất đúng giờ.
### Xe buýt
Rất tiếc ở Sydney và Melbourne, sinh viên quốc tế không được giảm giá và phải thanh toán tiền vé như người lớn. Bạn nên mua vé tuần hoặc vé tháng vì chi phí sẽ rẻ hơn mua vé theo chuyến.
### Taxi
Taxi lại khá đắt ở nước Úc. Các mức giá cao được áp dụng vào buổi tối, ngày nghỉ cuối tuần và các ngày nghỉ lễ. Tất cả taxi ở nước Úc đều phải sử dụng công tơ mét theo luật pháp quy định. Chi phí ban đầu khoảng A$3.00.
### Ôtô
Người Úc lái xe bên trái. Tốc độ tối đa từ 100 đến 110km/giờ (62-68mph) ở ngoại ô và 60 km/h (35 mph) trong khu vực dân cư.
Nước Úc có tiếng về việc phạt chạy quá tốc độ. Vì vậy, hãy luôn đi đúng tốc độ cho phép. Tuy nhiên, nếu muốn chạy hết tốc độ, bạn nên đến vùng lãnh thổ phía Bắc, nơi mà các đường cao tốc không hề có giới hạn về tốc độ!
Lái xe và người ngồi trên xe phải đeo dây an toàn. Độ tuổi tối thiểu để lái xe khác nhau giữa các bang – bạn nhớ phải tìm hiểu – song thông thường là 16-17 tuổi. Các công ty cho thuê xe có thể yêu cầu độ tuổi cao hơn.
Giấy phép lái xe của nước Úc được chính quyền bang quản lý, và do đó luật lệ có thể khác nhau giữa các bang. Nếu bạn có giấy phép lái xe tại Việt Nam và muốn được lái xe ở nước Úc, bạn vẫn cần phải có giấy phép lái xe của bang nơi bạn sống.
## 10. Ẩm thực Úc
Úc là một trong những nơi năng động nhất trên thế giới trong lãnh vực ẩm thực do ảnh hưởng của việc nấu nướng quốc tế và thực khách cũng sẵn sàng thử qua các món ăn mới. Bất cứ quốc gia nào có món ăn nào thì Úc cũng có món đó, từ các món ăn Việt Nam, Ấn Độ, Fiji đến các món ăn Ý. Do Úc là một đất nước rộng lớn nên khí hậu từ bắc chí nam có nhiều khác biệt. Điều này có nghĩa là vào bất kỳ thời điểm nào trong năm, Úc cũng có nhiều loại thực phẩm khác nhau, kể cả những loại hải sản nổi tiếng.
Các chuyến du lịch và lễ hội ẩm thực đang nở rộ ở Úc. Như ở Melbourne chẳng hạn, một lễ hội ẩm thực và rượu vang được tổ chức vào tháng ba mỗi năm và kéo dài một tháng. Ngoài ra còn có những lễ hội ngày mùa ở các vùng trồng nho và nhiều cộng đồng cũng tổ chức những lễ hội hàng năm, như ngày hội ẩm thực cuối tuần Gourmet Weekend cho những người sành ăn ở thung lũng Clare tại Nam Úc.
Dịp lễ Noel ở Úc rơi vào giữa hè nên ít có khả năng tổ chức được bữa tiệc truyền thống Âu Châu vào buổi tối mà thay vào đó là buổi thịt nướng với các loại hải sản và thịt bit-tet chất lượng. Các nhóm dân tộc ở Úc cũng có những ngày lễ hội riêng biệt. Cộng đồng Ấn Độ có những món ăn ngọt thật ngon miệng trong dịp Diwali, lễ hội mùa xuân (Tết Nguyên Đán) của cộng đồng người Hoa và Việt với những bữa tiệc hoành tráng và cộng đồng người Hồi Giáo ở Úc đánh dấu ngày kết thúc tháng ăn chay Ramadan của họ bằng lễ hội Eid al-Fitr.
Người Úc cũng rất thích ra quán ngồi uống bia rượu – hầu như ở nơi nào trên nước Úc bạn cũng có thể tìm được một quán bia hay rượu. Tập tục ngồi quán rượu gần đây đã trở thành một hiện tượng, nhất là tại những thành phố lớn, đặc biệt tại Melbourne với vô số các quán rượu. Nhiều quán bia và quán rượu ở khắp nơi trên nước Úc còn có các chương trình biểu diễn nhạc sống thường xuyên và/hoặc DJ.
## 11. Thể thao
Dân Úc rất mê thể thao dù là chơi hoặc xem. Môn thể thao được nhiều người hâm mộ nhất là môn Australian Rules Football (bóng bầu dục Úc). Ở Melbourne, bạn có thể đi qua các khu Carlton, Collingwood, Hawthorn, North Melbourne, Footscray, Essendon, Richmond và St Kilda. Tất cả những khu vực này đều có một đội banh trong Liên đoàn bóng bầu dục Úc (Australian Football League – AFL). Ngoài ra còn có môn bóng bầu dục rugby do Liên đoàn bóng bầu dục Rugby (National Rugby League – NRL) tổ chức.
Danh sách của những môn thể thao còn bao gồm các môn bơi lội, bóng rổ nữ, quần vợt, khúc côn cầu (hockey), đua ngựa, lài thuyền buồm, đua xe, đánh gôn và chạy xe đạp… Úc có hơn 120 tổ chức thể thao quốc gia và hàng ngàn cơ sở ở các miền và tiểu bang. Do đó hầu như bạn có thể tìm được một chỗ chơi thể thao ưa thích ở gần nơi mình ở. Các trường đại học và các hội đồng thành phố địa phương là những nơi bạn nên đến để tìm hiểu về những cơ hội thể thao trong khu vực của mình.
## 12. Văn hóa Úc tại khu học xá
Bên cạnh những nét độc đáo riêng của từng trường tại Úc, bạn sẽ thấy nhìn chung văn hóa, lối sống tại các trường đều khá thân thiện và thoải mái. Theo chia sẻ của các du học sinh Úc, nhiều khu học xá tạo cho họ cảm thấy đó là một cộng đồng lớn, nơi mọi người luôn sẵn sàng giúp đỡ lẫn nhau. Cộng đồng này cũng bao gồm rất nhiều sinh viên quốc tế, bạn hoàn toàn có thể có cơ hội tiếp xúc với sự đa dạng văn hóa trong cộng đồng này.
Hầu hết các sinh viên tại Úc đều có phong cách ăn mặc thoải mái, phù hợp với cá tính mỗi người và cũng phù hợp với khí hậu, thời tiết khu vực đó. Dù các sinh viên được phép mặc theo sở thích cá nhân nhưng không vì thế mà họ có những trang phục lố lăng, hay phản cảm.
Trong lớp học, các giảng viên đều luôn khuyến khích, tạo cơ hội để sinh viên đặt câu hỏi, tranh luận tất cả các vấn đề liên quan đến nội dung học cũng như các vấn đề ngoài lề. Với tinh thần thoải mái và tự do học hỏi, sinh viên có thể tranh luận bất kỳ vấn đề gì mà họ quan tâm. Văn hóa học tập tại Úc này sẽ là cơ hội để bạn học hỏi và phát triển nhanh chóng.
Bên cạnh đó, mặc dù Úc không phải là quốc gia đông dân nhưng người Úc thường rất quan tâm đến sự liên kết giữa các cá nhân. Với văn hóa này, bạn nên cố gắng hòa nhập nhanh nhất trong môi trường học tập và tham gia cộng động trong khu học xá.
![]()
## 13. Phong tục chào hỏi
Bắt tay là văn hóa chào hỏi phổ biến nhất khi bạn gặp một người lạ. Tuy nhiên, phong tục chào hỏi của người Úc thường không quá cầu kỳ và nghi thức. Vì thế, tốt nhất là bạn nên thể hiện sự tự nhiên, thoải mái và thân thiện khi chào hỏi.
“Good day, mate” là cách chào hỏi phổ biến nhất của người Úc. Nếu bạn không quen chào kiểu này với người không khá thân quen, bạn hoàn toàn có thể nói đơn giản “Hello” và “How are you?”. Chỉ với cách chào hỏi đơn giản này là bạn hoàn toàn có thể bắt đầu cuộc trò chuyện.
Một trong những điểm cần lưu ý trong phong tục chào hỏi tại Úc là người Úc thường gọi tên nhau bằng tên riêng, kể cả lần gặp đầu tiên. Bạn cũng nên chú ý sử dụng đôi mắt để giao tiếp để thể hiện sự tôn trọng và đang lắng nghe điều người khác nói.
## 14. Lời mời trong văn hóa Úc
Khi du học Úc, đồng nghĩa với việc bạn sẽ có cơ hội sống trong môi trường phương Tây. Bạn sẽ được mời đến những bữa tiệc nướng ngoài trời, những buổi gặp mặt giao lưu bạn bè cùng lớp tại một địa điểm nào đó, thậm chí nhà của người học cùng lớp với bạn. Theo phép lịch sự tại Úc, sau khi nhận lời mời dự tiệc, bạn nên mang theo đồ uống để tự phục vụ cho bản thân. Thậm chí, bạn nên liên hệ trước với chủ bữa tiệc để hỏi xem liệu họ có cần thứ gì khác mà bạn có thể mang đến không. Trong trường hợp bạn được mời đến ăn tối tại nhà của ai đó, bạn nên mang theo một món quà nhỏ đến chứ không nên đi người không. Hoa, thanh kẹo socola…có thể là sự lựa chọn cho bạn.
Cách ăn uống tại Úc cũng là điều bạn nên tìm hiểu trước. Bạn nên cầm dĩa bên trái và dao tay phải. Bàn tay của bạn nên luôn ở phía trên mặt bàn ăn trong suốt quá trình ăn và không nên chống khủy tay lên bàn.
Phụ thuộc vào văn hóa gia đình của chủ lời mời mà bạn có sự thích nghi khác nhau bởi văn hóa Úc khá đa dạng. Tuy nhiên, bạn vẫn nên biết những đặc điểm chung nhất để hành xử, tránh những vấn đề hiểu lầm có thể xảy ra.
## 15. Nghệ thuật và âm nhạc trong văn hóa Úc
Bạn sẽ phải ngạc nhiên với số lượng phòng trưng bày, bảo tàng đồ sộ của nước Úc, trong đó, mỗi bang lại sở hữu một dàn nhạc giao hưởng. Du học Úc sẽ là cơ hội để bạn hòa mình vào nền văn hóa nghệ thuật và âm nhạc này. Không những thế, việc học tập tại một quốc gia có lịch sử lâu đời, văn hóa đa dạng, hấp dẫn sẽ mang đến cho bạn những trải nghiệm học tập quý giá.
*Trên đây là toàn bộ thông tin du học Úc mới nhất hy vọng sẽ giúp các bạn học sinh, sinh viên và các bậc phụ huynh có thêm nhiều thông tin hữu ích, giúp quá trình chuẩn bị du học trở nên đơn giản, thuận lợi hơn rất nhiều. Chúc các bạn trẻ nhanh chóng đạt được ước mơ du học, tiếp cận nền giáo dục tiên tiến tại đất nước xinh đẹp này và hãy luôn đồng hành cùng big.vn để cập nhật thêm nhiều thông tin hữu ích nhất nhé.*
-
[Tổng hợp 6 thực phẩm đốt cháy mỡ thừa vòng eo nhanh chóng](https://giadinh.blog/tong-hop-6-thuc-pham-dot-chay-mo-thua-vong-eo-nhanh-chong.html)
-
[Cách làm món xôi gà nướng ngon như ở nhà hàng](https://giadinh.blog/cach-lam-mon-xoi-ga-nuong-ngon-nhu-o-nha-hang.html)
-
[Áo sơ mi nữ kẻ sọc dài tay đẹp cho nàng béo mập thon gọn hè 2018](https://giadinh.blog/ao-so-mi-nu-ke-soc-dai-tay-dep-cho-nang-beo-map-thon-gon-he-2016.html)
-
[Cách làm món thịt gà rau củ nhồi nấm chiên và nướng ngon lần đầu được tiết lộ](https://giadinh.blog/cach-lam-mon-thit-rau-cu-nhoi-nam-chien-va-nuong-ngon-lan-dau-duoc-tiet-lo.html)
-
[Cách làm xiên tôm sốt chanh ngon tuyệt cú mèo](https://giadinh.blog/cach-lam-xien-tom-sot-chanh-ngon-tuyet-cu-meo.html)

Vary: Cookie

X-Powered-By: EasyEngine 3.7.5


markdown:
![ ](https://hoiquanphidung.com/uploadpics/hqpd417/1493835132-tctao.png )
**1.** *Hai cánh tay trói chặt*
Còn đưa lên khỏi đầu
Đòi ôm lấy trời cao
Đòi ôm hết các vì sao…
Còn đưa lên khỏi đầu
Đòi ôm lấy trời cao
Đòi ôm hết các vì sao…
Đầu tháng 7 năm 1976, tuy đã vào Thu nhưng trời vẫn còn oi bức trong trại cải tạo Cây Cày, vùng Tây Bắc tỉnh Tây Ninh khu sát biên giới Miên - Việt.
Tối hôm đó, như thường lệ, chúng tôi họp tổ để thông báo công tác lao động cho ngày hôm sau. Vì là tổ trưởng - anh em luôn đẩy tôi ra làm tổ trưởng từ ngày nhập trại bên Trảng Lớn, chuyển sang Đồng Ban và rồi đến đây – tôi được dịp thao thao “lên kế hoạch” với anh em:
- "Ngày mai công tác chúng ta vẫn là mỗi người chặt và mang về hai cây tre, dài ít nhất 10 mét, khúc ngọn nhỏ nhất cũng phải bằng một chít tay".
Rút kinh nghiệm hôm nay, ngày mai chúng ta sẽ không làm như những tổ khác, nghĩa là sẽ không dùng thang leo lên khỏi lớp gai rồi mới chặt mỗi người hai cây, nhưng tổ chúng ta sẽ chia làm hai nhóm, mỗi nhóm sáu người, chọn hai bụi tre lớn gần nhau, sau đó áp dụng chiến pháp “công thành triệt mộc”, ta sẽ phá từ ngoài phá vào, gặp gì chặt đấy, không phân biệt tre hay gai. Cách này sáu thằng thay phiên chặt, chỉ ba, bốn tiếng đủ tre để nộp cho hai ngày.
Tôi đưa mắt nhìn một vòng:
- Rồi! Kế hoạch như vậy, có thằng nào ý kiến gì không?
Tổ tôi may mắn gồm toàn những tay trẻ, độc thân, vì chúng tôi luôn tìm cách đứng chụm vào nhau nên sau mấy lần chuyển trại và “biên chế”, phần lớn vẫn còn chung một tổ và xưng hô “mày tao” thân mật.
Trong tổ cũng có vài anh ngoài ba mươi, như nhà tiến sĩ ngôn ngữ học, nói được năm thứ tiếng, mới từ Pháp về, hay anh Bác sĩ Quân Y đã ra trường vài năm, có điều cả hai anh này đều cù lần, chậm chạp, sau một thời gian được kính trọng, giờ đây cũng đã được xếp đồng hạng… “thằng” và xưng hô “mày, tao” tự nhiên. (1)
Hùng, giặc lái L19, to con nhưng rất nhát, rụt rè lên tiếng hỏi:
- Mình “đạt chỉ tiêu”sớm qúa nó bắt mình làm nữa thì sao? Mày không nhớ...
Tôi lắc lắc đầu, chép miệng:
- Không trách tụi nó gọi mày là Hùng khờ! Ai bảo mày chặt được bao nhiêu nộp hết bấy nhiêu. Chỉ nộp mỗi thằng hai cây thôi, số dư dấu dười suối, hôm sau mình cũng làm bộ chặt như người ta nhưng chỉ hai thằng ở ngoài canh bi-đông (bộ đội) thôi, còn tất cả rúc vào bụi, nấu cà phê, châm thuốc lào nghe thằng Phong kể Jack London, thằng Hợp kể Leon Tolstoy hay tao kể Hồng Lâu Mộng. “Nắm bắt” được chưa? Còn thằng nào muốn hỏi nữa?
Hùng lẩm bẩm:
- Thì mày nói sao tao làm vậy, tao nhận chân . . khuôn vác, như tuần trước.
Hùng có sức vóc và rất hiền lành, chân thật. Tuần trước đi cắt tranh, mỗi người phải nộp hai gánh mỗi ngày. Cắt tranh tuy không quá cực nhọc nhưng rất nguy hiểm, ban quản giáo họ lùa chúng tôi vào cắt trong những chỗ vốn từng là mật khu, toàn mìn bẫy. Ngay bữa đầu đã có người mất giò, người bị thương.
Vì là công tác cả B (khoảng đại đội), sau vài ngày, đống tranh đã lên cao như trái đồi nhỏ. Tôi cũng chia tổ ra làm hai, một nửa gánh tranh về nộp, đang lúc chất tranh, chờ nếu thấy không ai để ý, sẽ đưa chân đạp những bó tranh cho lăn vào gần ruộng mì cao rậm bên cạnh.
Một toán khác do tôi hướng dẫn, gồm những tên liều và lì, chờ sẵn kéo tranh đi dấu.
Ngày đầu tiên chúng tôi đã “kiếm” được trên trăm bó, mấy ngày sau việc chính của tổ tôi là tìm chỗ thật kín, thật khuất, cắt vài thằng thay phiên gác còn phần lớn chui vào bụi, nhấp trà hay cà phê, phi thuốc lào, hát nhạc vàng, nghe kể chuyện.
“Hùng khờ” và “tiến sĩ ngôn ngữ” chậm chạp nên tình nguyện gánh tranh về nộp chứ không dám tham dự màn chôm chỉa.
Thấy anh em không ai có ý kiến gì nữa, tôi với bộ bàn đèn (điếu cày chế bằng vỏ bom), tính phi một hơi trước khi giải tán ngủ, bỗng có tiếng chân rập rập trước cửa, anh quản giáo xuất hiện với hai bộ đội, vừa qua cửa anh ta hô lớn:
- Tất cả ngồi nguyên tại chỗ.
Anh quản giáo xăm xăm tới trước mặt tôi, hai người bộ đội chĩa súng đi hai bên, anh quản giáo rút ra tờ giấy dõng dạc đọc:
- Chiếu sắc lệnh số . . ngày . . của Chính Phủ Cách Mạng Lâm Thời . . . . Chiếu . . . của Ủy Ban Quân Quản Thành Phố . . . về chính sách HT CT các sĩ quan ngụy . . . Tên PMT thời gian qua đã không thực tâm học tập để tiến bộ mà còn lén lút chơi và phổ biến nhạc vàng, lọai nhạc phản động, đồi trụy…
Anh quản giáo đọc “án lệnh” xong, tai tôi vẫn còn lùng bùng. Tôi đưa tay ấp úng:
- Quản giáo coi lại xem, tôi đâu có…
Người quản giáo lớn tiếng cắt ngang:
- Anh muốn phản ứng hả?
Hai người bộ đội cùng lên cò súng. Cả tổ im phăng phắc. Tôi thoáng nhận ra, tôi có thể bị bắn bỏ như một con chó hoang. Trong tầm mắt, Phong người bạn thân, khóa 25 Võ Bị, nhìn tôi lắc đầu.
Anh quản giáo lách người đến chỗ nằm của tôi, kéo ra dưới gối một quyển sách, quăng lên bàn trước mặt tôi lớn tiếng:
- Cái gì đây?!
Tôi lặng người, quyển độc tấu tây ban cầm viết bằng Anh ngữ của Segovia Tiến mới gởi vào!.
Tiếng anh quản giáo lại dõng dạc:
- Tôi cho anh một phút, mặc áo vào đi theo chúng tôi.
Tôi chỉ kịp khoác chiếc áo lành nhất, đưa mắt tạm biệt anh em, trước khi lủi thủi đi theo anh quản giáo. Hai người bộ đội chĩa AK-47 phía sau áp giải tôi lên “cây da xà”, chỗ biệt giam của trại Cây Cày.
“Cây da xà”, một căn chòi thấp và dài, trống trải, bệ rạc hơn cả “lán” tôi đang ở, cột kèo, chõng nằm đều bằng tre nguyên cây chưa chuốt vót.
Trời bắt đầu nhá nhem tối nhưng cũng đủ cho tôi thấy nơi biệt giam này hiện đang giữ hai người.
Cách chỗ tôi vài chõng, một người đàn ông đang nằm, chân trong còng, coi quen quen . . À đúng rồi Hoàng Qúy người sáng tác thánh ca nổi tiếng tôi vẫn hằng ngưỡng mộ, dưới đáy vực thẳm thẳm lạnh căm, tôi thấy loé lên vài tia sang ấm.
Dẫy chõng bên kia, nơi gần cuối, hình dáng một cô gái, tóc xổ tung, dáng tiều tụy, nhếch nhác. Trong khi tra chân vào còng để người bộ đội khóa, tôi đưa mắt tò mò hướng về cô gái, dáng cô như qủy dạ xoa, hai mắt toé lửa nhìn trừng trừng về phía hai người bộ đội.
Cô ta bỗng cất tiếng chửi, giọng khàn đặc, chắc vì đã la hét nhiều, lời chửi rất tục tằn, dữ tợn:
- Đồ khốn nạn, gian xảo. Đồ lưu manh côn đồ,…”
Một người bộ đội chỉ mặt cô gái chửi lại, lời lẽ hắn còn tục tĩu hơn:
- Câm ngay, con đĩ chó! Tao đập nát cái mặt L của mày ra bây giờ.
Cô gái vẫn tru tréo:
- Mày giết tao đi. Mày tưởng tao sợ chết hả? Nếu sợ tao đã không trốn trại, đã không dám chửi cha cái thằng Hồ Chí Minh…
Cô ta còn đang chửi, người bộ đội đã đến nơi, anh ta dơ thẳng tay táng vào mặt cô gái. Tiếng “chát” rợn người, máu từ mũi và miệng cô trào ra, cô chỉ phát ra được những tiếng “ư. ử . .”. Người bộ đội xốc lại súng, một tay quấn tóc cô gái rị xuống xạp, tay kia thẳng tay tống vào mặt cô. Cảnh tượng quá dã man, tôi quên hết vị thế của mình, buột miệng:
- Các anh phải tôn trọng…
Chưa dứt câu tên bộ đội đang xiềng chân tôi hét lên:
- Mày nói gì?
Tôi lập lại:
- Các anh…
Một báng súng vung lên hết cỡ đập mạnh vào quai hàm tôi. Ánh chớp lóa lên trước mặt, tiếng “kịch” vang trong đầu, tôi té bật ngửa ra xạp, gáy đập vào sàn tre người rũ ra vô cảm.
Tôi nằm bất động không biết bao lâu, lúc tỉnh lại, cảm giác đầu tiên nhận được là cơn đau nhức khủng khiếp từ cằm và hàm dưới. Lờ mờ tôi nhận ra Hoàng Qúy đang cúi nhìn. Tôi há miệng, định đưa tay sờ cằm, cơn đau nhói bùng lên, máu từ miệng ứa ra, tôi một lần nữa đi vào hôn mê. . . Thượng đế thật kỳ diệu, khi cơn đau trở nên qúa đỗi, Ngài cho giấc ngủ ập xuống, tê liệt mọi thần kinh, tránh bớt cho con người sự chịu đựng đớn đau.
Lần thứ hai tôi tỉnh lại, người vẫn như đang ngồi trên thuyền chao đao, nhưng trí nhớ đã dần hồi phục, tôi biết mình bị đánh một báng súng vào cằm dưới, quai hàm không biết có bị bể không nhưng chắc chắn đã bị trật khớp. Tôi không dám điều khiển hàm dưới vì mỗi lần thử ngậm miệng, cơn đau nhói lại bùng lên.
Thấy tôi mở mắt, H.Q. đứng bên cạnh từ lúc nào thì thầm:
- Tạ ơn Chúa, bạn đã tỉnh lại, bạn mê sảng cả đêm.
Anh ta đến gần tôi hơn, chắc vì tôi bị thương, cả hai chúng tôi đều được mở còng. Anh đưa mảnh vải nâu cũ lên lau máu chung quanh miệng tôi và thiết tha hỏi:
-Bạn bị trật khớp quai hàm, tôi cố nắn lại cho bạn nhá? Cũng khá đau đấy.
Tôi chớp mắt cám ơn và ráng gật đầu. Hoàng Qúy một tay giữ hàm trên một tay nắm chặt hàm dưới bóp mạnh. Tôi đau đớn như bị một báng súng nữa, mặc dù nghĩ trong đầu mình phải “ngon” hơn Quan Công (một tay đánh cờ, một tay đưa ra cho mổ), tôi vẫn giãy giụa. Lần đầu chưa thành công, HQ cố bóp lần hai rồi lần ba, càng những lần sau càng ráng sức hơn. Tôi vùng vẫy trong đau đớn, miệng tuy không hét được thành tiếng chắc cũng kinh khủng như tiếng heo bị chọc tiết.
Người bộ đội gác ngoài cửa thấy vậy cũng phải quát lên:
- Thằng kia! đếch biết làm thì thôi đi. Đ. được việc gì!
HQ thõng tay buồn rầu nhìn tôi, mồ hôi đầy mặt. Nằm im một lúc, tôi ra dấu muốn viết, HQ với tay lấy bút chì và tập giấy trên đầu xạp (dùng để viết kiểm thảo) đưa tôi. Tôi nguệch ngoạc: “Thiên, tổ 11, B2 giúp”. Tôi nghĩ đến anh BS Quân Y cùng tổ. Mãi đến chiều, Thiên đi lao động về mới có thể lên giúp tôi. Hắn mang theo mấy viên thuốc, chắc gom được của anh em dưới lán, hòa vào ly nước lạnh, trút từng muỗng sâu vào họng tôi.
Trong lúc Thiên đưa tay mò vào miệng tôi lấy ra hai, ba chiếc răng gẫy, anh giải thích:
- Tao không có thuốc tê, nhưng những viên thuốc này cũng làm mày bớt đau và ngủ yên đêm nay.
Thiên quay lại HQ giải thích:
- Tuấn nó bị trật hàm chứ may chưa bể, có thể bị nứt nhưng sẽ lành. Muốn bỏ lại khớp mình phải kéo hàm dưới ra, chớ bóp ngang vào, hai xương cấn nhau, không vào được.”
Sau khi Thiên giúp bỏ lại khớp xương, những gân và thần kinh chung quanh miệng như những giây đàn đang căng thẳng nay được buông chùng, cơn đau của tôi giảm đi qúa nửa, chỉ còn ê và miệng còn xưng vù, hết hẳn những cơn đau nhói, tôi đi vào một giấc ngủ sâu.
Trưa hôm sau anh em dưới lán quạy cho tôi một loong Bích Chi đường hột gà. - Dưới lán tôi “tư bản” hơn phần lớn anh em, vẩn còn vài chục gói bột Bích Chi Tiến mới tiếp tế và con gà mái đẻ. Tuy rất đuối sức tôi vẫn có thể tự ăn, nhưng lạ làm sao, người bộ đội gác cho phép cô gái “nhân phẩm” - Tệ đoan xã hội, đi cải tạo để phục hồi nhân phẩm - giúp đút bột cho tôi (2).
Hoàng Qúy vừa lấy gối tre kê vào lưng tôi vừa thì thào:
- Ông được người đẹp chăm sóc chắc sẽ mau lành.
Tôi gượng cười cám ơn ông nhạc sĩ có dáng như thầy tu, đến nước này mà ông còn ráng nói diễu cho tôi vui.
Đưa tay sờ cằm, miệng tôi xưng lớn quá, nửa mặt dưới vẫn tê dại như người vừa ra khỏi phòng Nha Sĩ. Cô gái trước mặt gầy gò đen đủi, mặt cô ta chỗ bầm tím chỗ xưng vù, lúc đưa muỗng bột lên cao tôi mới để ý: áo cô mặc chỉ còn một tay, tôi nhớ đến miếng vải cũ HQ hay dùng lau máu, tôi nhìn cô cảm kích.
Trong hoàn cảnh này, những ý tưởng và phán đoán về danh giá, đẹp xấu hình như không còn nữa, tương quan giữa người và người chỉ còn lại nỗi cảm thương. Đột nhiên người con gái đưa mắt nhìn tôi, ánh mắt cô vừa linh hoạt vừa nhu mì trái hẳn vẻ trợn trừng hằn học ngày hôm qua. Cô im lặng chậm rãi đút từng muỗng bột vào miệng tôi, toát ra vẻ kiên nhẫn cũng khác hẳn nét dữ tợn hôm qua khi cô gào lên những câu chửi dữ tợn, chua ngoa.
Trong tâm trạng đớn đau pha lẫn nỗi sợ hãi và niềm cô đơn tuyệt vọng, khi nhìn ánh mắt hiền dịu của cô, tôi liên tưởng đến mẹ tôi với tình yêu thiết tha, đến những ân tình của nhiều người đã dâng tặng tôi. Tôi nhắm mắt nhủ thầm: “Nguyện cam tâm chịu những thống khổ này để bù lại phần nào ân tình người đã trao ban.” Những kỷ niệm mang nhiều xúc động thoáng hiện về, nước mắt tự nhiên ứa ra, tôi cố lẩm bẩm tự bào chữa cho mình: “Nhưng anh luôn sống thật, chưa hề lừa dối ai”. Có tiếng nấc trước mặt, tôi mở mắt, người con gái đang đút bột cho tôi cũng nước mắt lưng tròng, tay cầm muỗng bột run run. Chúng tôi đăm đăm nhìn nhau chắc cùng thương cho hoàn cảnh và tội cho số phận của nhau.
Tiếng kẻng bỗng vang lên đưa chúng tôi về thực tại. Người bộ đội gác ngoài cửa lớn tiếng:
- Hết giờ ăn, đến lúc ra ngoài.
Hoàng Qúy giải thích:
- Mình được tháo cùm, xuống suối tắm giặt, đi lại một giờ.
----------------------------
Một tuần sau tôi bắt đầu bị gọi lên “làm việc” với “khung” và viết kiểm thảo. Sau mấy lần tờ kiểm điểm bị trả lại kèm lời phê: “Chưa thành thật khai báo”, tôi nhận ra họ (những người thẩm vấn) đã biết qúa nhiều, họ rành cả những chuyện “mật” mà chắc nhiều anh em trong tổ cũng không hay.
Không nghi ngờ gì nữa, trong nội bộ đã có đứa làm ăng-ten! Tôi bị kỷ luật và biệt giam không phải chỉ vì nhạc “vàng” mà còn bị gán thêm hai tội nặng: “sỉ nhục chiến sĩ Cách Mạng” và “phá hoại tài sản Xã Hội Chủ Nghĩa”!
Việc “sỉ nhục chiến sĩ” xẩy ra do hôm tổ đi trồng mì gần khu dân cư kinh tế mới, một chú chó nhỏ luẩn quẩn đến chỗ chúng tôi, đuổi cũng không chịu đi. Tới chiều chúng tôi về lại lán, chú chó cũng lẽo đẽo theo sau. Khi lội qua suối, vì không muốn bỏ lại con chó giữa rừng hoang, một anh ôm nó về trại. Tối hôm đó chúng tôi lấy ý kiến đặt tên cho chó. Tôi vừa đề nghị tên “Bi Đông” anh em đã vỗ tay “hồ hởi nhất trí”.
Kể từ đó, tội nghiệp con có nhỏ có bộ mặt dễ thương đã trở thành đối tượng để anh em chỉ trích: “Ê Bi Đông! Nhìn mặt mày là thấy lưu manh, gian ác, chỉ được cái nói như vẹt…”, “Mày vừa ngố vừa khờ mà vỗ ngực xưng ta đây đỉnh cao trí tuệ! phét lác . .”.
Anh cán bộ khi tra vấn tôi và lập lại những câu đó, anh ta đập bàn gằn giọng:
- Như vậy là các anh đã sỉ nhục BĐ, chiến sĩ cách mạng chứ còn gì nữa?!
Tôi lúng túng biện hộ:
- Thưa cán bộ, đúng ngày có con chó là ngày tôi bị mất cái bi-đông đựng nước, tôi đặt tên nó vậy chỉ vì nghĩ đến cái bi-đông mất chứ không có ý gì khác.
Anh ta rít một hơi thuốc lào thở khói mù mịt rồi mới hằn học:
- Còn chuyện ăn cắp gà bộ đội thì sao? Không thấy anh khai ra?
Tôi lắp bắp:
- Gà . . gà nào đâu.
Anh cán bộ lớn tiếng:
- Gà của quản giáo dẫy nhà số hai chứ gà nào, anh tưởng chúng tôi không biết phỏng?”
Thôi chết rồi! Số là trong trại tôi có thằng em kết nghiã tên Dương Hợp, thua tôi một tuổi, khóa cuối Võ Bị Đàlạt ra trường “non”. Hợp rất tư cách, anh em chung tổ từ bên Trảng Lớn. Trưa đó trên sân “Tinh Võ” (sân phơi lúa và khoai mì khô của Cây Cày), Hợp đang lui cui trở thóc, tên “Bộ Đội chó” đến sau lưng quất Hợp một gậy! Sở dĩ gã bộ đội này có bí danh “chó” vì hắn giải ngũ đã lâu nhưng không về quê ngoài Bắc, cứ quanh quẩn trong trại, mỗi dịp tù nhân được thăm nuôi hắn giết chó đèo vào chiếc xe đạp cũ, đạp tới các tổ rao: “Chó chó! Chó chó”.
Chỉ có lúc bán thịt chó hắn mới “dễ thương”, những lúc khác hắn cực kỳ hắc ám.
Mỗi khi thấy quản giáo đang “lên lớp”, bộ đội cờ tây nhà ta dựng xe đạp lại, chống nạnh chửi ké:
- Chúng mày trây lười đã quen, ngồi không ăn bám đã thành nếp, không thấy lao động là vinh quang,..
Rồi hắn ta vung hai cánh tay khẳng khiu lên:
- Bàn tay ta làm nên tất cả, với sức người sói đá cũng thành cơm...
Nhiều khi hắn ba hoa quá, quản giáo phải đuổi hắn mới chịu đi. Hắn còn thói xấu rất đáng trách mà cũng vì thói này, sân phơi lúa Cây Cày được mệnh danh “sân Tinh Võ”.
Lúc anh em đang cắm cúi làm việc, hắn đến sau lưng bất ngờ giơ gậy quất. Bữa đó Hợp bị một hèo, tôi tức lắm, nhìn đi chỗ khác tôi chửi đổng: “Đồ hèn!”. Tên “cờ tây” xăm xăm đi lại, cứ hắn tiến thì tôi lùi, luôn giữ khoảng cách xa hơn tầm gậy, tôi lùi vòng vòng trong sân, anh em ngưng làm theo dõi. Mặt bộ đội khuyển tái ngắt, miệng thở phì phò. Mãi đến lúc chính ủy trung đoàn ra đứng chống nạnh, “cờ tây” ta mới chịu lủi vào khu nhà quản giáo.
Buổi chiều tan giờ lao động, tôi ra hiệu cho Hợp biết anh em sẽ về sau cùng. Trên đường về giữa các ruông bắp, tôi nhanh chóng vồ được hai chú cào cào. Trong lúc Hợp canh chừng, tôi cột con cào cào vào sợi chỉ bao cát (vải áo tôi đang mặc). Lúc đi qua nhà quản giáo, tôi liệng chú cào cào vào giữa đàn gà, một con nhào ra mổ. Tôi chỉ việc chậm rãi kéo con gà lại, vì mồi đã mắc trong họng, gà ta ngoan ngoãn đi theo sợi chỉ, đến vừa tầm tay, tôi chụp đầu gà vặn ngược. Quái kê được giải thoát không một tiếng động. Hợp há hốc mồm khâm phục, hắn ngồi thụt xuống, banh cổ áo ra cho tôi nhét gà vào. Tối đó chúng tôi liên hoan món gà luộc, trả thù cho Hợp cú đòn hèn . . .
Nghe người cán bộ thẩm vấn hỏi về “kỳ tích” này tôi khá nao núng nhưng cũng tìm cách chống chế:
- Dạ có gà thật, nhưng đầu đuôi vì bữa đó tôi lao động về mệt quá, lại “tranh thủ” vác khúc củi về cho anh nuôi (bộ phận nấu ăn), chân nam đá chân xiêu, đàn gà lại cứ quẩn vào chân nên tôi có . . dẵm chết một con . . .
Người cán bộ đang “làm việc” bỗng gầm gừ ngắt lời:
- Thôi! Lý do của anh đến trẻ con cũng không tin được… Rồi! Thế còn vụ ăn cắp xa cá?
Tôi giật nảy mình, chết mẹ! vụ này giải thích sao đây? Số là bộ đội có cách bắt cá rất hay, họ đóng một dàn cầu tre ngang suối, phía dưới cầu tre họ đặt dàn lưới tre. Cá theo dòng nước chảy xuống sẽ bị mắc vào lưới. Nhiều lần đi lao động ngang xa cá bộ đội, phe cải tạo thèm nhỏ dãi, những ngày chúng tôi có thịt cá trong năm chắc đếm không hết năm đầu ngón tay.
Bữa đó chúng tôi bốn người - Phạm Minh Lại (giặc lái trực thăng ngoài Pleiku), Nguyễn cửu Hiệp (bộ TL Không quân) và Dương Hợp quyết định “chôm” cá của “bi đông”. Hợp và Hiệp đi trước thám sát, tôi sẽ chôm cá còn Lại quan sát phía sau.
Tôi và Lại cố tình chần chờ, lùi lại cuối đoàn cải tạo đi phá rẫy. Khi đi ngang cổng gác sau, một anh cán binh mặt mày non choẹt đứng lên quát:
- Hai anh kia! Đi nhanh lên! Đi đứng thất thểu như hai thằng chết đói.
Lại với giọng thều não thủng thỉnh trả lời:
- Đói chứ sao không đói.
Anh bộ đội nhí tức mình quát:
- Đói! Lúc nào cũng than đói. Sáng không ăn gì à.
Vẫn giọng nhừa nhựa, Lại nói như rên:
- Có gì đâu mà ăn.
Anh bộ đội lúc đó chắc chợt nghĩ ra: Tù cải tạo đâu có được ăn sáng. Anh ta chửi đổng:
- Chỉ bố lếu bố láo. Chây lười lao động… Đi nhanh lên.
Đến xa cá tôi nhìn phái trước thấy Hợp đứng xa xa ngay chỗ rẽ ra dấu an toàn, quay lại phía sau Lại cũng gật đầu, tôi dòm dẫm leo lên cầu khỉ đi trôm cá. Nhưng xui cho chúng tôi bữa đó chỉ có một con lớn bằng cổ tay. Vì không có đồ đựng, tôi nhét đại cá vào túi quần. Lại đến thấy đuôi cá còn lòi ra ngoài, hắn nghiến răng vừa cắn vừa bẻ đứt đuôi cá vất xuống suối.
Hôm đó tổ đứng thành hàng ngang cuốc đất trồng mì, tôi không có chỗ nào dấu đành cứ để cá trong túi. Sau mấy tiếng làm dưới trời nắng, mùi tanh của cá chết bốc lên lợm giọng…
Bị chất vấn về vụ trộm cá, tôi không biết đường trả lời nên chỉ còn cách chối. Nhất định nói rằng bị báo cáo gian. Mấy lần tra hỏi vặn vẹo không kết quả, anh cán bộ thẩm vấn hậm hực ra lệnh cho người cán binh điệu tôi trở lại phòng biệt giam.
Sau lần “làm việc” thứ tư, bản tự kiềm vẫn bị trả về kèm lời phê “chưa thành thật khai báo”, tôi thấy đấu trí kiểu này không xong. Họ có sở trường ù lì, chờ đợi.
Còn tôi, liệu chịu đựng được bao lâu vớì những cơn đói ngày đêm hành hạ?! Đói luôn ám ảnh tâm trí, trong giấc ngủ tôi thường chỉ mơ thấy ăn, tới những món tầm thường như chén chè, củ khoai. Có lần trên đường xuống suối tắm, chỉ cách họng súng mấy bước, vừa qua khúc quặt, tôi liều ra chiêu “diệu thủ” vặt một bó bo-bo nhét vào bụng. Nhưng than ơi “hoạ vô đơn chí”, trong bo-bo có qúa nhiều kiến lửa, chúng nhào ra cắn phồng da ngực, tôi đành giả bộ đi vệ sinh để nhét nắm bo-bo vào bụi!
Cách mạng muốn tôi viết về những điều họ chưa rõ, tôi lại chỉ dài dòng về những điều “trên” đã quá hay. Khung muốn tôi nói nhiều về người khác, tôi chỉ một mực viết về mình, có nhắc đến anh em cũng chỉ chung chung, cách “vô thưởng vô phạt”. Hôm đó sau khi nhận xấp giấy mới kèm những lời răn đe, tôi quyết định không viết tự kiểm nữa mà viết về . . tình yêu, dưới tiêu đề “Tình Yêu Đích Thực”. Tôi nảy ra ý định này vì nhớ vài ngày trước khi bị kỷ luật, anh quản giáo đến yêu cầu tôi giúp thực hiện tờ báo Tết cho trại.
Tôi sửng sốt rồi xin từ chối với lý do thiếu khả năng, anh ta cười:
- Chúng tôi được báo cáo cả rồi, trong trại huấn luyện sĩ quan ngụy (quân trường), anh từng làm trưởng ban báo chí.
À ra thế! Nay quyết định viết bài, tôi biết mình phải viết làm sao để mấy anh này thấy hay, thấy thích, từ đó họ không bắt tôi viết tự kiểm nữa. Và biết đâu - phải biết đâu, tôi còn được tha về lán. Dưới đề tài tình yêu, tôi mổ xẻ, phê bình các lọai liên hệ tình cảm: tình yêu trai gái; tình yêu giữa cha mẹ và con cái; tình bạn bè, tình họ hàng, . . tất cả những loại tình yêu này đều đáng tôn trọng nhưng đều . . vị kỷ. Con người mới trong một xã hội mới, cần tiến đến tình yêu vị tha, cần vượt ra ngoài biên giới ích kỷ hạn hẹp, đè bẹp những dục vọng đam mê bản thân, để có thể tiếp giáp với tha nhân.
Trong thiên đường Cộng sản, tình yêu nhân quần xã hội thôi thúc con người cùng nắm tay nhau đấu tranh, hủy bỏ xiềng xích bất công, trả tự do cho người bị áp bức. Với tình yêu vị tha được thăng hoa, con người sẽ giúp tha nhân dẹp bỏ mọi gánh nặng, chia cơm sẻ áo cho kẻ đói rách, tiếp rước những người phiêu bạc không nhà. Con người không chỉ biết chăm xóc chính bản thân mình mà còn cảm nhận những nỗi khốn khổ của đồng loại,…
Gần mười trang giấy tôi viết ra những ý tưởng tốt đẹp nhất tôi có thể hình dung được về tính vị tha, về tình yêu cao thượng đối với cả… loài người. Thậm chí tôi không giới hạn “tình yêu” của mình vào phạm vi quốc gia dân tộc, với quan điểm “thế giới đại đồng”, nếu chưa yêu . . toàn thế giới, hết nhân loại, tình yêu đó còn tính “cục bộ”, vẫn “chưa đạt”!...
Anh cán bộ nhận bài viết của tôi thay vì bản tự kiểm, lúc đầu mặt anh ta nghệt ra nhưng đọc một lúc, những thớ thịt trên mặt anh giãn dần. Cuối cùng, người cán bộ nói lấp lửng:
- Được rồi, chúng tôi sẽ làm việc với anh sau.
Ngay chiều hôm đó, tôi được “bố trí” lên làm việc với chính ủy trại. Từ chỗ biệt giam “cây da xà” cuối trại, muốn đi lên “khung” hai người cán binh phải điệu tôi đi băng qua lán. Anh em có toán đã đi làm về, thấy tôi đi giữa hai người bộ đội tay lăm lăm AK, đã nhìn theo với ánh mắt ái ngại, chắc anh em đoán tôi đang bị dẫn đi xử. Riêng tôi thật bình thản, từ thiếu thời tôi đã có niềm tin lạ lùng rằng sau lưng tôi có một quyền lực vô hình khi cần sẽ bảo vệ, giúp tôi vượt thắng gian nguy. Trường hợp tệ nhất, lát nữa đây hồn tôi sẽ theo những đám mây đang lơ lửng trên bầu trời để ngao du, quên hẳn thế gian tục lụy.
Người chính ủy trại giam tiếp tôi sau chiếc bàn gỗ, gói thuốc Sài Gòn Giải Phóng đè trên xấp giấy tái sinh vàng nhạt, bài viết của tôi đã được anh ta đọc, gạch sửa, phê bình bằng mực đỏ như một bài luận học trò.
Với lối phát âm nặng của vùng Nghệ-Tĩnh, anh chính ủy chậm rãi:
- Về mặt tích cực, bài viết của anh đã chứng tỏ việc học tập của anh đã có ít nhiều tiến bộ. Nhưng về mặt tiêu cực, nhận thức của anh còn nhiều chỗ chưa đạt, chưa chuẩn.
Anh ta trao xấp giấy cho tôi và tiếp:
- Anh viết lại, cô đọng trong ba trang thôi, để ý đến những chỗ tôi đề nghị. Bài này sẽ đăng trong báo Xuân của trại.
Tôi đứng dậy, người chính ủy đến vỗ vai nói nửa khuyên nửa đe:
- Vì qúa trình học tập của anh có dấu hiệu tiến bộ, chúng tôi tạm ngưng việc thi hành kỷ luật của anh, nhưng anh phải ra sức phấn đấu, lần sau chúng tôi sẽ không khoan hồng nữa.
Sau đó anh ta đưa cho hai anh vệ binh một mảnh giấy viết sẵn và chỉ thị họ đưa tôi về lán thay vì trở lại chỗ biệt giam. Trên đường về lán, tôi nghĩ mình được thả về với anh em vì “khung” vào thế kẹt. Không lẽ cho đăng bài của một tên đang bị kỷ luật.
Về gặp lại anh em, những biểu lộ mừng vui chân thành của họ khiến tôi nghẹn lời. Tuy mặt còn xưng, hàm còn ê, tôi như vừa thóat cơn đại nạn.
Hợp khi biết tôi được tha về vì bài viết “Tình yêu đích thực”, hắn ngồi tư lự dáng không vui, nhưng Phong (đàn anh Hợp, khoá 25) sau khi đọc bài tôi viết, hắn phá ra cười:
- Mày viết tình yêu loại này chắc chỉ có trên thiên đàng!”.
Tôi nghiêm mặt:
- Chứ sao, thiên đàng CS, thế giới đại đồng mà lị.
Mặt Hợp, La, Hồng trở nên rạng rỡ. Tôi nghĩ họ nhớ tới những buổi học tập chính trị, nếu có mặt cán bộ quản giáo tôi luôn đưa tay phát biểu, tôi ráng giữ ở mức quản giáo thấy tôi “hăng say phát biểu”, “thành thật khai báo” nhưng vừa đủ để với anh em họ thấy nó “hơi lố”, “hơi sạo” và tôi đang ngầm mang đề tài thảo luận ra… diễu. Nhờ vậy những buổi học tập chính trị đỡ căng thẳng. Có khi tôi chưa kịp nói anh em đã đề nghị tôi phát biểu.
Tối hôm đó quản giáo đến họp với tổ tôi, anh ta giải thích vì học tập có dấu hiệu tiến bộ tôi được tạm ngưng kỷ luật và “đề nghị” tôi vẫn giữ tổ trưởng. Anh em hò reo hưởng ứng. Sau khi cán bộ về, tổ ăn mừng bằng màn nước trà, thuốc lào và hát nhạc… cách mạng. Cả tổ hợp ca “Những bước chân đi tới” và “Tiếng hát những đêm không ngủ”.
Chúng tôi thích hai bản này vì những câu như: “… Đêm nay ta cất cao tiếng hát giữa những trại giam.” hay “… Dù cho máu đổ quyết tâm giữ vững lòng son…” Đến phần điệp khúc anh em phụ họa bằng tiếng vỗ tay, đập bàn, cùng nhau rống lên:
- Dậy mà đi đồng bào ơi! Dậy mà đi đồng ới! Mẹ VN có hay chăng…”
Cả tổ đang gân cổ “cất cao tiếng hát giữa những trại giam”, bỗng anh quản giáo hồng hộc chạy tới:
- Im ngay, im ngay. Các anh không được hát những bài này nữa. Cách mạng đã thành công rồi còn “dậy mà đi”, dậy mà đi làm gì?
Sau khi anh em gỉai tán về sạp, tôi hỏi Phong:
- Sao không thấy ông già Tỏ nhỉ?
Phong hậm hực thấp giọng:
- Ngay sau hôm mày bị kỷ luật, thằng gìa đó được khung điều lên làm đầy tớ, nấu cơm rửa chén rồi!
Tôi buột miệng:
- Không ngờ!
Như vậy rõ ràng người phản thùng, báo cáo tôi cũng là người tôi đã cưu mang gần năm nay.
“Già Tỏ” (tên chúng tôi gọi ông) đã nổi tiếng làm “ăng-ten” từ Trảng Lớn, nghe nói ông ta có hai vợ năm con, người vợ hai còn rất trẻ dọa sẽ bỏ đi lấy bộ đội nếu ông không về sớm. Khi chuyển về Đồng Ban, có lúc ông ta đau đi phải chống gậy. Một ngày cuối năm, nhân dịp ra ngoài cắt tranh, ông “liên hệ” với dân mua được xị đế.
Đúng đêm Ba Mươi năm đó, ông qúa nhớ vợ con, một mình tu hết xị rượu rồi ra giữa sân chửi đổng. Ông chửi từ “đồng chí bí thư” đến anh quản giáo. Sợ liên lụy tôi ra dìu ông vào sạp, mắc mùng và dỗ ông ngủ.
Sau Tết mấy ngày chúng tôi chuyển trại về Cây Cày, anh em không ai muốn cho ông nhập toán, tôi thấy ông già yếu, bệnh hoạn bị mọi người ghét bỏ, nên ráng thuyết phục nhóm thân thiết của tôi cho ông ghép vào. Những ngày đầu ông rất dễ thương, phần công tác của ông chúng tôi gánh hết, bù lại ông đóng vai anh nuôi rất chu đáo. Ông pha trà, cà phê, đi kiếm đọt chùm bao, rau dền dại về nấu với ếch nhái chúng tôi vồ được. Có bữa cao hứng ông còn mở keo muối mè dấu trong bọc, múc cho anh em mỗi người một muỗng.
Vài tháng sau khi chuyển trại, ông trở bệnh nặng, đi đứng khó khăn, tôi thường xuyên phải dìu ông đi vệ sinh. Có lúc vội vàng ông tè cả vào chân tôi, nước tiểu pha máu đỏ lòm. Hằng ngày ông chống gậy lên bệnh xá nơi có hai anh quân y trực, để nhận mấy viên “xuyên tâm liên”. Những thuốc của bồ và gia đình tôi gởi vào từ thuốc bổ đến ký ninh, thuốc lọc nước… đều chuyển cho ông phần lớn.
Mãi khoảng nửa tháng truớc khi tôi lên cây da xà, ông mới tạm bình phục, đi đứng tự nhiên và xin lên làm tạp dịch cho khu nhà quản giáo. Từ đây ông có dịp gặp gỡ cán bộ, báo cáo lập công. Chỉ không ngờ người ông báo cáo đầu tiên lại là tôi, không trách họ biết tất cả từ vụ chơi nhạc vàng đến con chó Bi Đông! (1)
. . . .
Sau đó vài tuần, chúng tôi có công tác đi nhổ mì về cho nhà máy làm bột ngọt Cây Cày - đây có lẽ là nhà máy làm “mì chính” lớn và lời nhất Tây Ninh (vì nhân công toàn là tù khổ sai). Bửa đó trời mưa tầm tã, chúng tôi sáu thằng ngồi vắt vẻo trên chiếc Molotova chất đầy khoai, thằng nào cũng ướt - lạnh tím môi. Mỗi lần đi qua đám dân kinh tế mới chúng tôi hốt một mớ mì liệng xuống, trả thù cho việc “nhà nước” bắt chúng tôi trồng bạt ngàn mấy chục mẫu mì nhưng không bao giờ cho phép chúng tôi ăn một củ.
Xe về đến nhà máy, chúng tôi lo chạy vào lấy giỏ cần xế hốt mì mang vào cho toán gọt vỏ - toàn là đàn bà, các chị “phục hồi nhân phẩm”. Tôi và Hợp khiêng một giỏ cần xế, Hợp không khỏe hơn tôi nhưng hắn cố tình khiêng gần lại để chịu nặng nhiều hơn. Tôi bỗng khựng lại, trước mặt tôi hình ảnh một người con gái quen thuộc, cô ta nhìn nhếch nhác tiều tụy quá sức, có lẽ còn tệ hơn người ăn mày chợ cá!
Tóc cô ta cột bằng sợi dây chuối, quần áo rách rưới vá chằng vá đụp. Cô ngồi chống gối, ống quần te tua tệ hơn miếng ghẻ rách. Cô không xấu lắm nhưng mặt mày xanh lét, môi thâm tím mắt vô hồn. Thân tôi đã bệ rạc nhưng nhìn cô tôi vẫn thấy quá xót xa quá. Cô cũng đã nhận ra tôi nên buột miệng: “Anh Tuấn!”. Tôi gật đầu, tôi ngừng hẳn lại tính nói câu gì đó với cô nhưng Hợp nói nhỏ:
- Chắc cô anh gặp trên cây da xà phải không? … Phải đi anh ơi, có thằng bộ đội nhìn mình nãy giờ.
Tôi đưa mắt chào cô rồi vội vã đi. Trong cải tạo họ kết tội rất nặng nếu đám sĩ quan “ngụy” liên hệ với tù hình sự, nhất là với các chị em “phụ hồi nhân phẩm”.
Trên chuyến xe đi nhổ mì lần sau, thấy tôi ngồi một mình trong góc xe buồn buồn, Hợp đến hỏi:
- Chắc anh thấy tội cho cô trên cây da xà?
- Ừ! Chắc anh sẽ kiếm gói bột Bích Chi hay vài thẻ đường cho cô ta. Anh vẩn mang ơn cô đút cháo cho anh bữa đầu anh bị đánh.
Phong xen vào:
- Trong tù mày biết các bà các cô cần nhất cái gì không? … Băng vệ sinh.
Tôi vội lắc đầu:
- Đi thăm tao là cô bồ và cô em. Không lẽ nói hai người này mang bang lên? Làm sao giải thích làm gì? Cho ai?
Cả bọn đều gật gù đồng ý. Đi tù mà “order” món hàng này coi bộ không ổn.
Lúc mang mì về chuyến nhì, tôi có ý kiếm “cô cây da xà” nhưng không thấy – tôi đến lúc đó vẫn không biết tên cô, còn cô biết tên tôi có lẽ nghe HQ gọi - Mãi đến khi khiêng hết mì vào, đang rửa tay mới nghe một giọng nói gần gần:
- Anh Tuấn lúc về đến kiếm trong bụi chuối.
Tôi nhìn lên, cô “te tua” đang đứng gần, tay cô đang cố che những chỗ áo rách lòi da, mắt cô hướng về bụi chuối kế nhà vệ sinh. Tôi gật đầu tỏ ý hiếu. Sau đó tôi làm bộ đi vệ sinh rồi tạt vào bụi chuối, mò ra được ba củ khoai mì nướng gói trong lá khô.
Chúng tôi sáu thằng vừa đói vừa lạnh chia nhau những củ mì nóng, ngon ơi là ngon. Lạ một điều khoai mì sau khi luộc hay nướng ăn rất ngon và lành nhung khi còn sống lại vô cùng nguy hiểm.
Có lần Muôn - nhà tiến sĩ ngôn ngữ - đói quá cạp đại một củ mì tươi, ăn xong mắt anh trợn trừng, miệng xùi bọt. Từ đó đói mấy chúng tôi cũng không dám ăn mì sống. Thời gian đi nhổ mì khoảng hơn nửa tháng bữa nào chúng tôi cũng được chén mì nướng. Để đền đáp tôi và Phong cũng kiếm được ít gói bột, vài thẻ đường cho lại – Hợp vốn “con bà phước”, chưa bao giờ được thăm nuôi.
Một lần chúng tôi đi lao động, mới ra khỏi nhà thấy một đám đàn bà xa xa đi đến. Một thằng réo:
- Tụi mày ơi! Bồ thằng Tuấn tới.
Đám trong lán nhao nhao chạy ra:
- Đâu đâu? Có phải cô đẹp nhất không?
- Tao thấy ngược lại.
- Không đẹp nhưng mà có duyên.
- Tao không biết có duyên không nhưng rất tốt. Cho mình ăn mì hoài…
Đám đàn bà con gái đi ngang. Một thằng lên giọng diễu:
- Anh Tứng ơi! Anh Tứng. Em nè.
Các cô có vẻ mắc cở líu ríu dạt qua bên kia đường. Cô “cây da xà” vẫn tiều tụy xanh sao, lệt bệt đi gần cuối.
Tôi tự nhiên thấy tức quá nạt tụi bạn:
- Tụi mày câm bớt cái miệng lại. Mình là cái thá gì mà phê bình người ta, đẹp với xấu… Bồ bịch khỉ gì. Trong tận cùng bằng số, còn lại chút tình người đối xứ với nhau…
Bẵng đi cả mấy tháng chúng tôi không có dịp tiếp xúc với phe “phục hồi”. Hôm đó không biết tình cờ hay do linh tính dẫn dắt khiến tôi tự nhiên đến bụi chuối đặc biệt, nơi chúng tôi vẫn dùng để trao đổi. Không có củ khoai mì nướng nào nhưng có một mảnh giấy nhỏ gấp dấu dưới cục đá: “Yến mất hôm qua. Đã chôn sáng nay.”
Tôi bàng hoàng. Lần đầu tiên biết tên cô “cây da xà” cũng là lúc cô không còn ở thế gian. Ôi một kiếp người. Tôi làm dấu Thánh giá, thầm cầu cho cô được Thiên Chúa bù lại những gì cô đã phải chịu đựng ở trần gian.
--------
Tối hôm đó, như thường lệ, chúng tôi họp tổ để thông báo công tác lao động cho ngày hôm sau. Vì là tổ trưởng - anh em luôn đẩy tôi ra làm tổ trưởng từ ngày nhập trại bên Trảng Lớn, chuyển sang Đồng Ban và rồi đến đây – tôi được dịp thao thao “lên kế hoạch” với anh em:
- "Ngày mai công tác chúng ta vẫn là mỗi người chặt và mang về hai cây tre, dài ít nhất 10 mét, khúc ngọn nhỏ nhất cũng phải bằng một chít tay".
Rút kinh nghiệm hôm nay, ngày mai chúng ta sẽ không làm như những tổ khác, nghĩa là sẽ không dùng thang leo lên khỏi lớp gai rồi mới chặt mỗi người hai cây, nhưng tổ chúng ta sẽ chia làm hai nhóm, mỗi nhóm sáu người, chọn hai bụi tre lớn gần nhau, sau đó áp dụng chiến pháp “công thành triệt mộc”, ta sẽ phá từ ngoài phá vào, gặp gì chặt đấy, không phân biệt tre hay gai. Cách này sáu thằng thay phiên chặt, chỉ ba, bốn tiếng đủ tre để nộp cho hai ngày.
Tôi đưa mắt nhìn một vòng:
- Rồi! Kế hoạch như vậy, có thằng nào ý kiến gì không?
Tổ tôi may mắn gồm toàn những tay trẻ, độc thân, vì chúng tôi luôn tìm cách đứng chụm vào nhau nên sau mấy lần chuyển trại và “biên chế”, phần lớn vẫn còn chung một tổ và xưng hô “mày tao” thân mật.
Trong tổ cũng có vài anh ngoài ba mươi, như nhà tiến sĩ ngôn ngữ học, nói được năm thứ tiếng, mới từ Pháp về, hay anh Bác sĩ Quân Y đã ra trường vài năm, có điều cả hai anh này đều cù lần, chậm chạp, sau một thời gian được kính trọng, giờ đây cũng đã được xếp đồng hạng… “thằng” và xưng hô “mày, tao” tự nhiên. (1)
Hùng, giặc lái L19, to con nhưng rất nhát, rụt rè lên tiếng hỏi:
- Mình “đạt chỉ tiêu”sớm qúa nó bắt mình làm nữa thì sao? Mày không nhớ...
Tôi lắc lắc đầu, chép miệng:
- Không trách tụi nó gọi mày là Hùng khờ! Ai bảo mày chặt được bao nhiêu nộp hết bấy nhiêu. Chỉ nộp mỗi thằng hai cây thôi, số dư dấu dười suối, hôm sau mình cũng làm bộ chặt như người ta nhưng chỉ hai thằng ở ngoài canh bi-đông (bộ đội) thôi, còn tất cả rúc vào bụi, nấu cà phê, châm thuốc lào nghe thằng Phong kể Jack London, thằng Hợp kể Leon Tolstoy hay tao kể Hồng Lâu Mộng. “Nắm bắt” được chưa? Còn thằng nào muốn hỏi nữa?
Hùng lẩm bẩm:
- Thì mày nói sao tao làm vậy, tao nhận chân . . khuôn vác, như tuần trước.
Hùng có sức vóc và rất hiền lành, chân thật. Tuần trước đi cắt tranh, mỗi người phải nộp hai gánh mỗi ngày. Cắt tranh tuy không quá cực nhọc nhưng rất nguy hiểm, ban quản giáo họ lùa chúng tôi vào cắt trong những chỗ vốn từng là mật khu, toàn mìn bẫy. Ngay bữa đầu đã có người mất giò, người bị thương.
Vì là công tác cả B (khoảng đại đội), sau vài ngày, đống tranh đã lên cao như trái đồi nhỏ. Tôi cũng chia tổ ra làm hai, một nửa gánh tranh về nộp, đang lúc chất tranh, chờ nếu thấy không ai để ý, sẽ đưa chân đạp những bó tranh cho lăn vào gần ruộng mì cao rậm bên cạnh.
Một toán khác do tôi hướng dẫn, gồm những tên liều và lì, chờ sẵn kéo tranh đi dấu.
Ngày đầu tiên chúng tôi đã “kiếm” được trên trăm bó, mấy ngày sau việc chính của tổ tôi là tìm chỗ thật kín, thật khuất, cắt vài thằng thay phiên gác còn phần lớn chui vào bụi, nhấp trà hay cà phê, phi thuốc lào, hát nhạc vàng, nghe kể chuyện.
“Hùng khờ” và “tiến sĩ ngôn ngữ” chậm chạp nên tình nguyện gánh tranh về nộp chứ không dám tham dự màn chôm chỉa.
Thấy anh em không ai có ý kiến gì nữa, tôi với bộ bàn đèn (điếu cày chế bằng vỏ bom), tính phi một hơi trước khi giải tán ngủ, bỗng có tiếng chân rập rập trước cửa, anh quản giáo xuất hiện với hai bộ đội, vừa qua cửa anh ta hô lớn:
- Tất cả ngồi nguyên tại chỗ.
Anh quản giáo xăm xăm tới trước mặt tôi, hai người bộ đội chĩa súng đi hai bên, anh quản giáo rút ra tờ giấy dõng dạc đọc:
- Chiếu sắc lệnh số . . ngày . . của Chính Phủ Cách Mạng Lâm Thời . . . . Chiếu . . . của Ủy Ban Quân Quản Thành Phố . . . về chính sách HT CT các sĩ quan ngụy . . . Tên PMT thời gian qua đã không thực tâm học tập để tiến bộ mà còn lén lút chơi và phổ biến nhạc vàng, lọai nhạc phản động, đồi trụy…
Anh quản giáo đọc “án lệnh” xong, tai tôi vẫn còn lùng bùng. Tôi đưa tay ấp úng:
- Quản giáo coi lại xem, tôi đâu có…
Người quản giáo lớn tiếng cắt ngang:
- Anh muốn phản ứng hả?
Hai người bộ đội cùng lên cò súng. Cả tổ im phăng phắc. Tôi thoáng nhận ra, tôi có thể bị bắn bỏ như một con chó hoang. Trong tầm mắt, Phong người bạn thân, khóa 25 Võ Bị, nhìn tôi lắc đầu.
Anh quản giáo lách người đến chỗ nằm của tôi, kéo ra dưới gối một quyển sách, quăng lên bàn trước mặt tôi lớn tiếng:
- Cái gì đây?!
Tôi lặng người, quyển độc tấu tây ban cầm viết bằng Anh ngữ của Segovia Tiến mới gởi vào!.
Tiếng anh quản giáo lại dõng dạc:
- Tôi cho anh một phút, mặc áo vào đi theo chúng tôi.
Tôi chỉ kịp khoác chiếc áo lành nhất, đưa mắt tạm biệt anh em, trước khi lủi thủi đi theo anh quản giáo. Hai người bộ đội chĩa AK-47 phía sau áp giải tôi lên “cây da xà”, chỗ biệt giam của trại Cây Cày.
“Cây da xà”, một căn chòi thấp và dài, trống trải, bệ rạc hơn cả “lán” tôi đang ở, cột kèo, chõng nằm đều bằng tre nguyên cây chưa chuốt vót.
Trời bắt đầu nhá nhem tối nhưng cũng đủ cho tôi thấy nơi biệt giam này hiện đang giữ hai người.
Cách chỗ tôi vài chõng, một người đàn ông đang nằm, chân trong còng, coi quen quen . . À đúng rồi Hoàng Qúy người sáng tác thánh ca nổi tiếng tôi vẫn hằng ngưỡng mộ, dưới đáy vực thẳm thẳm lạnh căm, tôi thấy loé lên vài tia sang ấm.
Dẫy chõng bên kia, nơi gần cuối, hình dáng một cô gái, tóc xổ tung, dáng tiều tụy, nhếch nhác. Trong khi tra chân vào còng để người bộ đội khóa, tôi đưa mắt tò mò hướng về cô gái, dáng cô như qủy dạ xoa, hai mắt toé lửa nhìn trừng trừng về phía hai người bộ đội.
Cô ta bỗng cất tiếng chửi, giọng khàn đặc, chắc vì đã la hét nhiều, lời chửi rất tục tằn, dữ tợn:
- Đồ khốn nạn, gian xảo. Đồ lưu manh côn đồ,…”
Một người bộ đội chỉ mặt cô gái chửi lại, lời lẽ hắn còn tục tĩu hơn:
- Câm ngay, con đĩ chó! Tao đập nát cái mặt L của mày ra bây giờ.
Cô gái vẫn tru tréo:
- Mày giết tao đi. Mày tưởng tao sợ chết hả? Nếu sợ tao đã không trốn trại, đã không dám chửi cha cái thằng Hồ Chí Minh…
Cô ta còn đang chửi, người bộ đội đã đến nơi, anh ta dơ thẳng tay táng vào mặt cô gái. Tiếng “chát” rợn người, máu từ mũi và miệng cô trào ra, cô chỉ phát ra được những tiếng “ư. ử . .”. Người bộ đội xốc lại súng, một tay quấn tóc cô gái rị xuống xạp, tay kia thẳng tay tống vào mặt cô. Cảnh tượng quá dã man, tôi quên hết vị thế của mình, buột miệng:
- Các anh phải tôn trọng…
Chưa dứt câu tên bộ đội đang xiềng chân tôi hét lên:
- Mày nói gì?
Tôi lập lại:
- Các anh…
Một báng súng vung lên hết cỡ đập mạnh vào quai hàm tôi. Ánh chớp lóa lên trước mặt, tiếng “kịch” vang trong đầu, tôi té bật ngửa ra xạp, gáy đập vào sàn tre người rũ ra vô cảm.
Tôi nằm bất động không biết bao lâu, lúc tỉnh lại, cảm giác đầu tiên nhận được là cơn đau nhức khủng khiếp từ cằm và hàm dưới. Lờ mờ tôi nhận ra Hoàng Qúy đang cúi nhìn. Tôi há miệng, định đưa tay sờ cằm, cơn đau nhói bùng lên, máu từ miệng ứa ra, tôi một lần nữa đi vào hôn mê. . . Thượng đế thật kỳ diệu, khi cơn đau trở nên qúa đỗi, Ngài cho giấc ngủ ập xuống, tê liệt mọi thần kinh, tránh bớt cho con người sự chịu đựng đớn đau.
Lần thứ hai tôi tỉnh lại, người vẫn như đang ngồi trên thuyền chao đao, nhưng trí nhớ đã dần hồi phục, tôi biết mình bị đánh một báng súng vào cằm dưới, quai hàm không biết có bị bể không nhưng chắc chắn đã bị trật khớp. Tôi không dám điều khiển hàm dưới vì mỗi lần thử ngậm miệng, cơn đau nhói lại bùng lên.
Thấy tôi mở mắt, H.Q. đứng bên cạnh từ lúc nào thì thầm:
- Tạ ơn Chúa, bạn đã tỉnh lại, bạn mê sảng cả đêm.
Anh ta đến gần tôi hơn, chắc vì tôi bị thương, cả hai chúng tôi đều được mở còng. Anh đưa mảnh vải nâu cũ lên lau máu chung quanh miệng tôi và thiết tha hỏi:
-Bạn bị trật khớp quai hàm, tôi cố nắn lại cho bạn nhá? Cũng khá đau đấy.
Tôi chớp mắt cám ơn và ráng gật đầu. Hoàng Qúy một tay giữ hàm trên một tay nắm chặt hàm dưới bóp mạnh. Tôi đau đớn như bị một báng súng nữa, mặc dù nghĩ trong đầu mình phải “ngon” hơn Quan Công (một tay đánh cờ, một tay đưa ra cho mổ), tôi vẫn giãy giụa. Lần đầu chưa thành công, HQ cố bóp lần hai rồi lần ba, càng những lần sau càng ráng sức hơn. Tôi vùng vẫy trong đau đớn, miệng tuy không hét được thành tiếng chắc cũng kinh khủng như tiếng heo bị chọc tiết.
Người bộ đội gác ngoài cửa thấy vậy cũng phải quát lên:
- Thằng kia! đếch biết làm thì thôi đi. Đ. được việc gì!
HQ thõng tay buồn rầu nhìn tôi, mồ hôi đầy mặt. Nằm im một lúc, tôi ra dấu muốn viết, HQ với tay lấy bút chì và tập giấy trên đầu xạp (dùng để viết kiểm thảo) đưa tôi. Tôi nguệch ngoạc: “Thiên, tổ 11, B2 giúp”. Tôi nghĩ đến anh BS Quân Y cùng tổ. Mãi đến chiều, Thiên đi lao động về mới có thể lên giúp tôi. Hắn mang theo mấy viên thuốc, chắc gom được của anh em dưới lán, hòa vào ly nước lạnh, trút từng muỗng sâu vào họng tôi.
Trong lúc Thiên đưa tay mò vào miệng tôi lấy ra hai, ba chiếc răng gẫy, anh giải thích:
- Tao không có thuốc tê, nhưng những viên thuốc này cũng làm mày bớt đau và ngủ yên đêm nay.
Thiên quay lại HQ giải thích:
- Tuấn nó bị trật hàm chứ may chưa bể, có thể bị nứt nhưng sẽ lành. Muốn bỏ lại khớp mình phải kéo hàm dưới ra, chớ bóp ngang vào, hai xương cấn nhau, không vào được.”
Sau khi Thiên giúp bỏ lại khớp xương, những gân và thần kinh chung quanh miệng như những giây đàn đang căng thẳng nay được buông chùng, cơn đau của tôi giảm đi qúa nửa, chỉ còn ê và miệng còn xưng vù, hết hẳn những cơn đau nhói, tôi đi vào một giấc ngủ sâu.
Trưa hôm sau anh em dưới lán quạy cho tôi một loong Bích Chi đường hột gà. - Dưới lán tôi “tư bản” hơn phần lớn anh em, vẩn còn vài chục gói bột Bích Chi Tiến mới tiếp tế và con gà mái đẻ. Tuy rất đuối sức tôi vẫn có thể tự ăn, nhưng lạ làm sao, người bộ đội gác cho phép cô gái “nhân phẩm” - Tệ đoan xã hội, đi cải tạo để phục hồi nhân phẩm - giúp đút bột cho tôi (2).
Hoàng Qúy vừa lấy gối tre kê vào lưng tôi vừa thì thào:
- Ông được người đẹp chăm sóc chắc sẽ mau lành.
Tôi gượng cười cám ơn ông nhạc sĩ có dáng như thầy tu, đến nước này mà ông còn ráng nói diễu cho tôi vui.
Đưa tay sờ cằm, miệng tôi xưng lớn quá, nửa mặt dưới vẫn tê dại như người vừa ra khỏi phòng Nha Sĩ. Cô gái trước mặt gầy gò đen đủi, mặt cô ta chỗ bầm tím chỗ xưng vù, lúc đưa muỗng bột lên cao tôi mới để ý: áo cô mặc chỉ còn một tay, tôi nhớ đến miếng vải cũ HQ hay dùng lau máu, tôi nhìn cô cảm kích.
Trong hoàn cảnh này, những ý tưởng và phán đoán về danh giá, đẹp xấu hình như không còn nữa, tương quan giữa người và người chỉ còn lại nỗi cảm thương. Đột nhiên người con gái đưa mắt nhìn tôi, ánh mắt cô vừa linh hoạt vừa nhu mì trái hẳn vẻ trợn trừng hằn học ngày hôm qua. Cô im lặng chậm rãi đút từng muỗng bột vào miệng tôi, toát ra vẻ kiên nhẫn cũng khác hẳn nét dữ tợn hôm qua khi cô gào lên những câu chửi dữ tợn, chua ngoa.
Trong tâm trạng đớn đau pha lẫn nỗi sợ hãi và niềm cô đơn tuyệt vọng, khi nhìn ánh mắt hiền dịu của cô, tôi liên tưởng đến mẹ tôi với tình yêu thiết tha, đến những ân tình của nhiều người đã dâng tặng tôi. Tôi nhắm mắt nhủ thầm: “Nguyện cam tâm chịu những thống khổ này để bù lại phần nào ân tình người đã trao ban.” Những kỷ niệm mang nhiều xúc động thoáng hiện về, nước mắt tự nhiên ứa ra, tôi cố lẩm bẩm tự bào chữa cho mình: “Nhưng anh luôn sống thật, chưa hề lừa dối ai”. Có tiếng nấc trước mặt, tôi mở mắt, người con gái đang đút bột cho tôi cũng nước mắt lưng tròng, tay cầm muỗng bột run run. Chúng tôi đăm đăm nhìn nhau chắc cùng thương cho hoàn cảnh và tội cho số phận của nhau.
Tiếng kẻng bỗng vang lên đưa chúng tôi về thực tại. Người bộ đội gác ngoài cửa lớn tiếng:
- Hết giờ ăn, đến lúc ra ngoài.
Hoàng Qúy giải thích:
- Mình được tháo cùm, xuống suối tắm giặt, đi lại một giờ.
----------------------------
*(1)Tổ cải tạo chung với tôi tại trại Cây Cày, Đồng Ban gồm 18 người, may mắn qua Mỹ được hơn nửa. Nguyên tại vùng San Jose chúng tôi có dịp gặp lại 6 người. (UTT, UTL, NCH, CS, NTN, NVN).*
(2)Khi còn trong các trại tù cải tạo tôi tưởng lầm các cô “nhân phẩm” toàn là chị em ta. Nhưng khi ra tù tôi mới biết, có rất nhiều vợ con của “ngụy quân, ngụy quyền”. Có người bị bắt vì bán chợ trời, người vì phát biểu phản động chống phá cách mạng, v.v...
(2)Khi còn trong các trại tù cải tạo tôi tưởng lầm các cô “nhân phẩm” toàn là chị em ta. Nhưng khi ra tù tôi mới biết, có rất nhiều vợ con của “ngụy quân, ngụy quyền”. Có người bị bắt vì bán chợ trời, người vì phát biểu phản động chống phá cách mạng, v.v...
************** **2.** *Ngã gục xuống lòng đất*
Cố níu vai cuộc đời
Thủy chung với loài người
Cố níu vai cuộc đời
Thủy chung với loài người
Một tuần sau tôi bắt đầu bị gọi lên “làm việc” với “khung” và viết kiểm thảo. Sau mấy lần tờ kiểm điểm bị trả lại kèm lời phê: “Chưa thành thật khai báo”, tôi nhận ra họ (những người thẩm vấn) đã biết qúa nhiều, họ rành cả những chuyện “mật” mà chắc nhiều anh em trong tổ cũng không hay.
Không nghi ngờ gì nữa, trong nội bộ đã có đứa làm ăng-ten! Tôi bị kỷ luật và biệt giam không phải chỉ vì nhạc “vàng” mà còn bị gán thêm hai tội nặng: “sỉ nhục chiến sĩ Cách Mạng” và “phá hoại tài sản Xã Hội Chủ Nghĩa”!
Việc “sỉ nhục chiến sĩ” xẩy ra do hôm tổ đi trồng mì gần khu dân cư kinh tế mới, một chú chó nhỏ luẩn quẩn đến chỗ chúng tôi, đuổi cũng không chịu đi. Tới chiều chúng tôi về lại lán, chú chó cũng lẽo đẽo theo sau. Khi lội qua suối, vì không muốn bỏ lại con chó giữa rừng hoang, một anh ôm nó về trại. Tối hôm đó chúng tôi lấy ý kiến đặt tên cho chó. Tôi vừa đề nghị tên “Bi Đông” anh em đã vỗ tay “hồ hởi nhất trí”.
Kể từ đó, tội nghiệp con có nhỏ có bộ mặt dễ thương đã trở thành đối tượng để anh em chỉ trích: “Ê Bi Đông! Nhìn mặt mày là thấy lưu manh, gian ác, chỉ được cái nói như vẹt…”, “Mày vừa ngố vừa khờ mà vỗ ngực xưng ta đây đỉnh cao trí tuệ! phét lác . .”.
Anh cán bộ khi tra vấn tôi và lập lại những câu đó, anh ta đập bàn gằn giọng:
- Như vậy là các anh đã sỉ nhục BĐ, chiến sĩ cách mạng chứ còn gì nữa?!
Tôi lúng túng biện hộ:
- Thưa cán bộ, đúng ngày có con chó là ngày tôi bị mất cái bi-đông đựng nước, tôi đặt tên nó vậy chỉ vì nghĩ đến cái bi-đông mất chứ không có ý gì khác.
Anh ta rít một hơi thuốc lào thở khói mù mịt rồi mới hằn học:
- Còn chuyện ăn cắp gà bộ đội thì sao? Không thấy anh khai ra?
Tôi lắp bắp:
- Gà . . gà nào đâu.
Anh cán bộ lớn tiếng:
- Gà của quản giáo dẫy nhà số hai chứ gà nào, anh tưởng chúng tôi không biết phỏng?”
Thôi chết rồi! Số là trong trại tôi có thằng em kết nghiã tên Dương Hợp, thua tôi một tuổi, khóa cuối Võ Bị Đàlạt ra trường “non”. Hợp rất tư cách, anh em chung tổ từ bên Trảng Lớn. Trưa đó trên sân “Tinh Võ” (sân phơi lúa và khoai mì khô của Cây Cày), Hợp đang lui cui trở thóc, tên “Bộ Đội chó” đến sau lưng quất Hợp một gậy! Sở dĩ gã bộ đội này có bí danh “chó” vì hắn giải ngũ đã lâu nhưng không về quê ngoài Bắc, cứ quanh quẩn trong trại, mỗi dịp tù nhân được thăm nuôi hắn giết chó đèo vào chiếc xe đạp cũ, đạp tới các tổ rao: “Chó chó! Chó chó”.
Chỉ có lúc bán thịt chó hắn mới “dễ thương”, những lúc khác hắn cực kỳ hắc ám.
Mỗi khi thấy quản giáo đang “lên lớp”, bộ đội cờ tây nhà ta dựng xe đạp lại, chống nạnh chửi ké:
- Chúng mày trây lười đã quen, ngồi không ăn bám đã thành nếp, không thấy lao động là vinh quang,..
Rồi hắn ta vung hai cánh tay khẳng khiu lên:
- Bàn tay ta làm nên tất cả, với sức người sói đá cũng thành cơm...
Nhiều khi hắn ba hoa quá, quản giáo phải đuổi hắn mới chịu đi. Hắn còn thói xấu rất đáng trách mà cũng vì thói này, sân phơi lúa Cây Cày được mệnh danh “sân Tinh Võ”.
Lúc anh em đang cắm cúi làm việc, hắn đến sau lưng bất ngờ giơ gậy quất. Bữa đó Hợp bị một hèo, tôi tức lắm, nhìn đi chỗ khác tôi chửi đổng: “Đồ hèn!”. Tên “cờ tây” xăm xăm đi lại, cứ hắn tiến thì tôi lùi, luôn giữ khoảng cách xa hơn tầm gậy, tôi lùi vòng vòng trong sân, anh em ngưng làm theo dõi. Mặt bộ đội khuyển tái ngắt, miệng thở phì phò. Mãi đến lúc chính ủy trung đoàn ra đứng chống nạnh, “cờ tây” ta mới chịu lủi vào khu nhà quản giáo.
Buổi chiều tan giờ lao động, tôi ra hiệu cho Hợp biết anh em sẽ về sau cùng. Trên đường về giữa các ruông bắp, tôi nhanh chóng vồ được hai chú cào cào. Trong lúc Hợp canh chừng, tôi cột con cào cào vào sợi chỉ bao cát (vải áo tôi đang mặc). Lúc đi qua nhà quản giáo, tôi liệng chú cào cào vào giữa đàn gà, một con nhào ra mổ. Tôi chỉ việc chậm rãi kéo con gà lại, vì mồi đã mắc trong họng, gà ta ngoan ngoãn đi theo sợi chỉ, đến vừa tầm tay, tôi chụp đầu gà vặn ngược. Quái kê được giải thoát không một tiếng động. Hợp há hốc mồm khâm phục, hắn ngồi thụt xuống, banh cổ áo ra cho tôi nhét gà vào. Tối đó chúng tôi liên hoan món gà luộc, trả thù cho Hợp cú đòn hèn . . .
Nghe người cán bộ thẩm vấn hỏi về “kỳ tích” này tôi khá nao núng nhưng cũng tìm cách chống chế:
- Dạ có gà thật, nhưng đầu đuôi vì bữa đó tôi lao động về mệt quá, lại “tranh thủ” vác khúc củi về cho anh nuôi (bộ phận nấu ăn), chân nam đá chân xiêu, đàn gà lại cứ quẩn vào chân nên tôi có . . dẵm chết một con . . .
Người cán bộ đang “làm việc” bỗng gầm gừ ngắt lời:
- Thôi! Lý do của anh đến trẻ con cũng không tin được… Rồi! Thế còn vụ ăn cắp xa cá?
Tôi giật nảy mình, chết mẹ! vụ này giải thích sao đây? Số là bộ đội có cách bắt cá rất hay, họ đóng một dàn cầu tre ngang suối, phía dưới cầu tre họ đặt dàn lưới tre. Cá theo dòng nước chảy xuống sẽ bị mắc vào lưới. Nhiều lần đi lao động ngang xa cá bộ đội, phe cải tạo thèm nhỏ dãi, những ngày chúng tôi có thịt cá trong năm chắc đếm không hết năm đầu ngón tay.
Bữa đó chúng tôi bốn người - Phạm Minh Lại (giặc lái trực thăng ngoài Pleiku), Nguyễn cửu Hiệp (bộ TL Không quân) và Dương Hợp quyết định “chôm” cá của “bi đông”. Hợp và Hiệp đi trước thám sát, tôi sẽ chôm cá còn Lại quan sát phía sau.
Tôi và Lại cố tình chần chờ, lùi lại cuối đoàn cải tạo đi phá rẫy. Khi đi ngang cổng gác sau, một anh cán binh mặt mày non choẹt đứng lên quát:
- Hai anh kia! Đi nhanh lên! Đi đứng thất thểu như hai thằng chết đói.
Lại với giọng thều não thủng thỉnh trả lời:
- Đói chứ sao không đói.
Anh bộ đội nhí tức mình quát:
- Đói! Lúc nào cũng than đói. Sáng không ăn gì à.
Vẫn giọng nhừa nhựa, Lại nói như rên:
- Có gì đâu mà ăn.
Anh bộ đội lúc đó chắc chợt nghĩ ra: Tù cải tạo đâu có được ăn sáng. Anh ta chửi đổng:
- Chỉ bố lếu bố láo. Chây lười lao động… Đi nhanh lên.
Đến xa cá tôi nhìn phái trước thấy Hợp đứng xa xa ngay chỗ rẽ ra dấu an toàn, quay lại phía sau Lại cũng gật đầu, tôi dòm dẫm leo lên cầu khỉ đi trôm cá. Nhưng xui cho chúng tôi bữa đó chỉ có một con lớn bằng cổ tay. Vì không có đồ đựng, tôi nhét đại cá vào túi quần. Lại đến thấy đuôi cá còn lòi ra ngoài, hắn nghiến răng vừa cắn vừa bẻ đứt đuôi cá vất xuống suối.
Hôm đó tổ đứng thành hàng ngang cuốc đất trồng mì, tôi không có chỗ nào dấu đành cứ để cá trong túi. Sau mấy tiếng làm dưới trời nắng, mùi tanh của cá chết bốc lên lợm giọng…
Bị chất vấn về vụ trộm cá, tôi không biết đường trả lời nên chỉ còn cách chối. Nhất định nói rằng bị báo cáo gian. Mấy lần tra hỏi vặn vẹo không kết quả, anh cán bộ thẩm vấn hậm hực ra lệnh cho người cán binh điệu tôi trở lại phòng biệt giam.
Sau lần “làm việc” thứ tư, bản tự kiềm vẫn bị trả về kèm lời phê “chưa thành thật khai báo”, tôi thấy đấu trí kiểu này không xong. Họ có sở trường ù lì, chờ đợi.
Còn tôi, liệu chịu đựng được bao lâu vớì những cơn đói ngày đêm hành hạ?! Đói luôn ám ảnh tâm trí, trong giấc ngủ tôi thường chỉ mơ thấy ăn, tới những món tầm thường như chén chè, củ khoai. Có lần trên đường xuống suối tắm, chỉ cách họng súng mấy bước, vừa qua khúc quặt, tôi liều ra chiêu “diệu thủ” vặt một bó bo-bo nhét vào bụng. Nhưng than ơi “hoạ vô đơn chí”, trong bo-bo có qúa nhiều kiến lửa, chúng nhào ra cắn phồng da ngực, tôi đành giả bộ đi vệ sinh để nhét nắm bo-bo vào bụi!
Cách mạng muốn tôi viết về những điều họ chưa rõ, tôi lại chỉ dài dòng về những điều “trên” đã quá hay. Khung muốn tôi nói nhiều về người khác, tôi chỉ một mực viết về mình, có nhắc đến anh em cũng chỉ chung chung, cách “vô thưởng vô phạt”. Hôm đó sau khi nhận xấp giấy mới kèm những lời răn đe, tôi quyết định không viết tự kiểm nữa mà viết về . . tình yêu, dưới tiêu đề “Tình Yêu Đích Thực”. Tôi nảy ra ý định này vì nhớ vài ngày trước khi bị kỷ luật, anh quản giáo đến yêu cầu tôi giúp thực hiện tờ báo Tết cho trại.
Tôi sửng sốt rồi xin từ chối với lý do thiếu khả năng, anh ta cười:
- Chúng tôi được báo cáo cả rồi, trong trại huấn luyện sĩ quan ngụy (quân trường), anh từng làm trưởng ban báo chí.
À ra thế! Nay quyết định viết bài, tôi biết mình phải viết làm sao để mấy anh này thấy hay, thấy thích, từ đó họ không bắt tôi viết tự kiểm nữa. Và biết đâu - phải biết đâu, tôi còn được tha về lán. Dưới đề tài tình yêu, tôi mổ xẻ, phê bình các lọai liên hệ tình cảm: tình yêu trai gái; tình yêu giữa cha mẹ và con cái; tình bạn bè, tình họ hàng, . . tất cả những loại tình yêu này đều đáng tôn trọng nhưng đều . . vị kỷ. Con người mới trong một xã hội mới, cần tiến đến tình yêu vị tha, cần vượt ra ngoài biên giới ích kỷ hạn hẹp, đè bẹp những dục vọng đam mê bản thân, để có thể tiếp giáp với tha nhân.
Trong thiên đường Cộng sản, tình yêu nhân quần xã hội thôi thúc con người cùng nắm tay nhau đấu tranh, hủy bỏ xiềng xích bất công, trả tự do cho người bị áp bức. Với tình yêu vị tha được thăng hoa, con người sẽ giúp tha nhân dẹp bỏ mọi gánh nặng, chia cơm sẻ áo cho kẻ đói rách, tiếp rước những người phiêu bạc không nhà. Con người không chỉ biết chăm xóc chính bản thân mình mà còn cảm nhận những nỗi khốn khổ của đồng loại,…
Gần mười trang giấy tôi viết ra những ý tưởng tốt đẹp nhất tôi có thể hình dung được về tính vị tha, về tình yêu cao thượng đối với cả… loài người. Thậm chí tôi không giới hạn “tình yêu” của mình vào phạm vi quốc gia dân tộc, với quan điểm “thế giới đại đồng”, nếu chưa yêu . . toàn thế giới, hết nhân loại, tình yêu đó còn tính “cục bộ”, vẫn “chưa đạt”!...
Anh cán bộ nhận bài viết của tôi thay vì bản tự kiểm, lúc đầu mặt anh ta nghệt ra nhưng đọc một lúc, những thớ thịt trên mặt anh giãn dần. Cuối cùng, người cán bộ nói lấp lửng:
- Được rồi, chúng tôi sẽ làm việc với anh sau.
Ngay chiều hôm đó, tôi được “bố trí” lên làm việc với chính ủy trại. Từ chỗ biệt giam “cây da xà” cuối trại, muốn đi lên “khung” hai người cán binh phải điệu tôi đi băng qua lán. Anh em có toán đã đi làm về, thấy tôi đi giữa hai người bộ đội tay lăm lăm AK, đã nhìn theo với ánh mắt ái ngại, chắc anh em đoán tôi đang bị dẫn đi xử. Riêng tôi thật bình thản, từ thiếu thời tôi đã có niềm tin lạ lùng rằng sau lưng tôi có một quyền lực vô hình khi cần sẽ bảo vệ, giúp tôi vượt thắng gian nguy. Trường hợp tệ nhất, lát nữa đây hồn tôi sẽ theo những đám mây đang lơ lửng trên bầu trời để ngao du, quên hẳn thế gian tục lụy.
Người chính ủy trại giam tiếp tôi sau chiếc bàn gỗ, gói thuốc Sài Gòn Giải Phóng đè trên xấp giấy tái sinh vàng nhạt, bài viết của tôi đã được anh ta đọc, gạch sửa, phê bình bằng mực đỏ như một bài luận học trò.
Với lối phát âm nặng của vùng Nghệ-Tĩnh, anh chính ủy chậm rãi:
- Về mặt tích cực, bài viết của anh đã chứng tỏ việc học tập của anh đã có ít nhiều tiến bộ. Nhưng về mặt tiêu cực, nhận thức của anh còn nhiều chỗ chưa đạt, chưa chuẩn.
Anh ta trao xấp giấy cho tôi và tiếp:
- Anh viết lại, cô đọng trong ba trang thôi, để ý đến những chỗ tôi đề nghị. Bài này sẽ đăng trong báo Xuân của trại.
Tôi đứng dậy, người chính ủy đến vỗ vai nói nửa khuyên nửa đe:
- Vì qúa trình học tập của anh có dấu hiệu tiến bộ, chúng tôi tạm ngưng việc thi hành kỷ luật của anh, nhưng anh phải ra sức phấn đấu, lần sau chúng tôi sẽ không khoan hồng nữa.
Sau đó anh ta đưa cho hai anh vệ binh một mảnh giấy viết sẵn và chỉ thị họ đưa tôi về lán thay vì trở lại chỗ biệt giam. Trên đường về lán, tôi nghĩ mình được thả về với anh em vì “khung” vào thế kẹt. Không lẽ cho đăng bài của một tên đang bị kỷ luật.
************** **3.** *Người đi trên giao tuyến*
Sống chết như đêm ngày
Tim đau hồn ứa máu
Tự do một tiếng thôi
Sống chết như đêm ngày
Tim đau hồn ứa máu
Tự do một tiếng thôi
Về gặp lại anh em, những biểu lộ mừng vui chân thành của họ khiến tôi nghẹn lời. Tuy mặt còn xưng, hàm còn ê, tôi như vừa thóat cơn đại nạn.
Hợp khi biết tôi được tha về vì bài viết “Tình yêu đích thực”, hắn ngồi tư lự dáng không vui, nhưng Phong (đàn anh Hợp, khoá 25) sau khi đọc bài tôi viết, hắn phá ra cười:
- Mày viết tình yêu loại này chắc chỉ có trên thiên đàng!”.
Tôi nghiêm mặt:
- Chứ sao, thiên đàng CS, thế giới đại đồng mà lị.
Mặt Hợp, La, Hồng trở nên rạng rỡ. Tôi nghĩ họ nhớ tới những buổi học tập chính trị, nếu có mặt cán bộ quản giáo tôi luôn đưa tay phát biểu, tôi ráng giữ ở mức quản giáo thấy tôi “hăng say phát biểu”, “thành thật khai báo” nhưng vừa đủ để với anh em họ thấy nó “hơi lố”, “hơi sạo” và tôi đang ngầm mang đề tài thảo luận ra… diễu. Nhờ vậy những buổi học tập chính trị đỡ căng thẳng. Có khi tôi chưa kịp nói anh em đã đề nghị tôi phát biểu.
Tối hôm đó quản giáo đến họp với tổ tôi, anh ta giải thích vì học tập có dấu hiệu tiến bộ tôi được tạm ngưng kỷ luật và “đề nghị” tôi vẫn giữ tổ trưởng. Anh em hò reo hưởng ứng. Sau khi cán bộ về, tổ ăn mừng bằng màn nước trà, thuốc lào và hát nhạc… cách mạng. Cả tổ hợp ca “Những bước chân đi tới” và “Tiếng hát những đêm không ngủ”.
Chúng tôi thích hai bản này vì những câu như: “… Đêm nay ta cất cao tiếng hát giữa những trại giam.” hay “… Dù cho máu đổ quyết tâm giữ vững lòng son…” Đến phần điệp khúc anh em phụ họa bằng tiếng vỗ tay, đập bàn, cùng nhau rống lên:
- Dậy mà đi đồng bào ơi! Dậy mà đi đồng ới! Mẹ VN có hay chăng…”
Cả tổ đang gân cổ “cất cao tiếng hát giữa những trại giam”, bỗng anh quản giáo hồng hộc chạy tới:
- Im ngay, im ngay. Các anh không được hát những bài này nữa. Cách mạng đã thành công rồi còn “dậy mà đi”, dậy mà đi làm gì?
Sau khi anh em gỉai tán về sạp, tôi hỏi Phong:
- Sao không thấy ông già Tỏ nhỉ?
Phong hậm hực thấp giọng:
- Ngay sau hôm mày bị kỷ luật, thằng gìa đó được khung điều lên làm đầy tớ, nấu cơm rửa chén rồi!
Tôi buột miệng:
- Không ngờ!
Như vậy rõ ràng người phản thùng, báo cáo tôi cũng là người tôi đã cưu mang gần năm nay.
“Già Tỏ” (tên chúng tôi gọi ông) đã nổi tiếng làm “ăng-ten” từ Trảng Lớn, nghe nói ông ta có hai vợ năm con, người vợ hai còn rất trẻ dọa sẽ bỏ đi lấy bộ đội nếu ông không về sớm. Khi chuyển về Đồng Ban, có lúc ông ta đau đi phải chống gậy. Một ngày cuối năm, nhân dịp ra ngoài cắt tranh, ông “liên hệ” với dân mua được xị đế.
Đúng đêm Ba Mươi năm đó, ông qúa nhớ vợ con, một mình tu hết xị rượu rồi ra giữa sân chửi đổng. Ông chửi từ “đồng chí bí thư” đến anh quản giáo. Sợ liên lụy tôi ra dìu ông vào sạp, mắc mùng và dỗ ông ngủ.
Sau Tết mấy ngày chúng tôi chuyển trại về Cây Cày, anh em không ai muốn cho ông nhập toán, tôi thấy ông già yếu, bệnh hoạn bị mọi người ghét bỏ, nên ráng thuyết phục nhóm thân thiết của tôi cho ông ghép vào. Những ngày đầu ông rất dễ thương, phần công tác của ông chúng tôi gánh hết, bù lại ông đóng vai anh nuôi rất chu đáo. Ông pha trà, cà phê, đi kiếm đọt chùm bao, rau dền dại về nấu với ếch nhái chúng tôi vồ được. Có bữa cao hứng ông còn mở keo muối mè dấu trong bọc, múc cho anh em mỗi người một muỗng.
Vài tháng sau khi chuyển trại, ông trở bệnh nặng, đi đứng khó khăn, tôi thường xuyên phải dìu ông đi vệ sinh. Có lúc vội vàng ông tè cả vào chân tôi, nước tiểu pha máu đỏ lòm. Hằng ngày ông chống gậy lên bệnh xá nơi có hai anh quân y trực, để nhận mấy viên “xuyên tâm liên”. Những thuốc của bồ và gia đình tôi gởi vào từ thuốc bổ đến ký ninh, thuốc lọc nước… đều chuyển cho ông phần lớn.
Mãi khoảng nửa tháng truớc khi tôi lên cây da xà, ông mới tạm bình phục, đi đứng tự nhiên và xin lên làm tạp dịch cho khu nhà quản giáo. Từ đây ông có dịp gặp gỡ cán bộ, báo cáo lập công. Chỉ không ngờ người ông báo cáo đầu tiên lại là tôi, không trách họ biết tất cả từ vụ chơi nhạc vàng đến con chó Bi Đông! (1)
. . . .
Sau đó vài tuần, chúng tôi có công tác đi nhổ mì về cho nhà máy làm bột ngọt Cây Cày - đây có lẽ là nhà máy làm “mì chính” lớn và lời nhất Tây Ninh (vì nhân công toàn là tù khổ sai). Bửa đó trời mưa tầm tã, chúng tôi sáu thằng ngồi vắt vẻo trên chiếc Molotova chất đầy khoai, thằng nào cũng ướt - lạnh tím môi. Mỗi lần đi qua đám dân kinh tế mới chúng tôi hốt một mớ mì liệng xuống, trả thù cho việc “nhà nước” bắt chúng tôi trồng bạt ngàn mấy chục mẫu mì nhưng không bao giờ cho phép chúng tôi ăn một củ.
Xe về đến nhà máy, chúng tôi lo chạy vào lấy giỏ cần xế hốt mì mang vào cho toán gọt vỏ - toàn là đàn bà, các chị “phục hồi nhân phẩm”. Tôi và Hợp khiêng một giỏ cần xế, Hợp không khỏe hơn tôi nhưng hắn cố tình khiêng gần lại để chịu nặng nhiều hơn. Tôi bỗng khựng lại, trước mặt tôi hình ảnh một người con gái quen thuộc, cô ta nhìn nhếch nhác tiều tụy quá sức, có lẽ còn tệ hơn người ăn mày chợ cá!
Tóc cô ta cột bằng sợi dây chuối, quần áo rách rưới vá chằng vá đụp. Cô ngồi chống gối, ống quần te tua tệ hơn miếng ghẻ rách. Cô không xấu lắm nhưng mặt mày xanh lét, môi thâm tím mắt vô hồn. Thân tôi đã bệ rạc nhưng nhìn cô tôi vẫn thấy quá xót xa quá. Cô cũng đã nhận ra tôi nên buột miệng: “Anh Tuấn!”. Tôi gật đầu, tôi ngừng hẳn lại tính nói câu gì đó với cô nhưng Hợp nói nhỏ:
- Chắc cô anh gặp trên cây da xà phải không? … Phải đi anh ơi, có thằng bộ đội nhìn mình nãy giờ.
Tôi đưa mắt chào cô rồi vội vã đi. Trong cải tạo họ kết tội rất nặng nếu đám sĩ quan “ngụy” liên hệ với tù hình sự, nhất là với các chị em “phụ hồi nhân phẩm”.
Trên chuyến xe đi nhổ mì lần sau, thấy tôi ngồi một mình trong góc xe buồn buồn, Hợp đến hỏi:
- Chắc anh thấy tội cho cô trên cây da xà?
- Ừ! Chắc anh sẽ kiếm gói bột Bích Chi hay vài thẻ đường cho cô ta. Anh vẩn mang ơn cô đút cháo cho anh bữa đầu anh bị đánh.
Phong xen vào:
- Trong tù mày biết các bà các cô cần nhất cái gì không? … Băng vệ sinh.
Tôi vội lắc đầu:
- Đi thăm tao là cô bồ và cô em. Không lẽ nói hai người này mang bang lên? Làm sao giải thích làm gì? Cho ai?
Cả bọn đều gật gù đồng ý. Đi tù mà “order” món hàng này coi bộ không ổn.
Lúc mang mì về chuyến nhì, tôi có ý kiếm “cô cây da xà” nhưng không thấy – tôi đến lúc đó vẫn không biết tên cô, còn cô biết tên tôi có lẽ nghe HQ gọi - Mãi đến khi khiêng hết mì vào, đang rửa tay mới nghe một giọng nói gần gần:
- Anh Tuấn lúc về đến kiếm trong bụi chuối.
Tôi nhìn lên, cô “te tua” đang đứng gần, tay cô đang cố che những chỗ áo rách lòi da, mắt cô hướng về bụi chuối kế nhà vệ sinh. Tôi gật đầu tỏ ý hiếu. Sau đó tôi làm bộ đi vệ sinh rồi tạt vào bụi chuối, mò ra được ba củ khoai mì nướng gói trong lá khô.
Chúng tôi sáu thằng vừa đói vừa lạnh chia nhau những củ mì nóng, ngon ơi là ngon. Lạ một điều khoai mì sau khi luộc hay nướng ăn rất ngon và lành nhung khi còn sống lại vô cùng nguy hiểm.
Có lần Muôn - nhà tiến sĩ ngôn ngữ - đói quá cạp đại một củ mì tươi, ăn xong mắt anh trợn trừng, miệng xùi bọt. Từ đó đói mấy chúng tôi cũng không dám ăn mì sống. Thời gian đi nhổ mì khoảng hơn nửa tháng bữa nào chúng tôi cũng được chén mì nướng. Để đền đáp tôi và Phong cũng kiếm được ít gói bột, vài thẻ đường cho lại – Hợp vốn “con bà phước”, chưa bao giờ được thăm nuôi.
Một lần chúng tôi đi lao động, mới ra khỏi nhà thấy một đám đàn bà xa xa đi đến. Một thằng réo:
- Tụi mày ơi! Bồ thằng Tuấn tới.
Đám trong lán nhao nhao chạy ra:
- Đâu đâu? Có phải cô đẹp nhất không?
- Tao thấy ngược lại.
- Không đẹp nhưng mà có duyên.
- Tao không biết có duyên không nhưng rất tốt. Cho mình ăn mì hoài…
Đám đàn bà con gái đi ngang. Một thằng lên giọng diễu:
- Anh Tứng ơi! Anh Tứng. Em nè.
Các cô có vẻ mắc cở líu ríu dạt qua bên kia đường. Cô “cây da xà” vẫn tiều tụy xanh sao, lệt bệt đi gần cuối.
Tôi tự nhiên thấy tức quá nạt tụi bạn:
- Tụi mày câm bớt cái miệng lại. Mình là cái thá gì mà phê bình người ta, đẹp với xấu… Bồ bịch khỉ gì. Trong tận cùng bằng số, còn lại chút tình người đối xứ với nhau…
Bẵng đi cả mấy tháng chúng tôi không có dịp tiếp xúc với phe “phục hồi”. Hôm đó không biết tình cờ hay do linh tính dẫn dắt khiến tôi tự nhiên đến bụi chuối đặc biệt, nơi chúng tôi vẫn dùng để trao đổi. Không có củ khoai mì nướng nào nhưng có một mảnh giấy nhỏ gấp dấu dưới cục đá: “Yến mất hôm qua. Đã chôn sáng nay.”
Tôi bàng hoàng. Lần đầu tiên biết tên cô “cây da xà” cũng là lúc cô không còn ở thế gian. Ôi một kiếp người. Tôi làm dấu Thánh giá, thầm cầu cho cô được Thiên Chúa bù lại những gì cô đã phải chịu đựng ở trần gian.
--------
*(1) Bên Mỹ tôi cũng có lần gặp lại “Già Tỏ”. Bữa đi biểu tình chống triển lãm hình HCM trên Oakland. Trong đám biểu tình đứng gần tôi, một ông già nhỏ thó nhưng la “Đả đảo” rất to.*
Thấy dáng quen quen tôi nhìn kỹ: A! Đúng cha già dịch. Tôi đến gần hất hàm: “Ê! Sao hồi ở Việt Nam ông không la lớn như vậy giùm tôi?”. Già Tỏ nhận ra tôi nhưng đáp tỉnh bơ: “La để bị chết hả? Bên đây mình biểu tình. đả đảo có cảnh sát gác, sợ gì không la.”
Thấy dáng quen quen tôi nhìn kỹ: A! Đúng cha già dịch. Tôi đến gần hất hàm: “Ê! Sao hồi ở Việt Nam ông không la lớn như vậy giùm tôi?”. Già Tỏ nhận ra tôi nhưng đáp tỉnh bơ: “La để bị chết hả? Bên đây mình biểu tình. đả đảo có cảnh sát gác, sợ gì không la.”
*Phạm Mạnh Tuấn*
KiwiTeTua This article was originally published in forum thread: Tận Miền Trăng Lu
View original post and reply

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Server: Apache

Connection: close

Pragma: private

Cache-Control: private

Set-Cookie: vb_lastactivity=0; expires=Sun, 21-Apr-2019 03:40:02 GMT; Max-Age=31536000; path=/; secure

Vary: User-Agent

Content-Type: text/html; charset=utf-8


markdown:
# Cho thuê nhà phân lô tập thể phự nữ TW ngách 39 Pháo Đài Láng diện tích 56 m2.
Cho thuê nhà phân lô tập thể phự nữ TW ngách 39 Pháo Đài Láng. DT 56 m2 x 3,5 tầng, mặt tiền 5m ngõ vào rộng thoáng chỗ để xe thoải mái ku vực trung tâm thuận tiện đi lại thích hợp cho thuê làm
[ và hộ gia đình ở. hợp đồng dài hạn.Gía 17 triệu/ tháng có thỏa thuận văn phòng](https://homedy.com/ban-mat-bang-van-phong)
-
01627430***
[01627430470](tel:01627430470) *(Nhấn để hiện số)* [Cho thuê Nhà riêng tại Hà Nội](/cho-thue-nha-rieng-ha-noi) [Cho thuê Nhà riêng tại Quận Đống Đa, Hà Nội](/cho-thue-nha-rieng-quan-dong-da-ha-noi)
### Thông tin liên hệ
-
[Phạm Thị Thùy](/thong-tin-pham-thi-thuy-ag9271)
-
01627430***
[01627430470](tel:01627430470)
-
*(Nhấn để hiện số)* ![ -7](https://static.homedy.com/themes/default/images/project/nk.png)
![ Nguyễn kim](https://static.homedy.com/themes/default/images/project/nguyen-kim.png)

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Cache-Control: no-cache

Pragma: no-cache


markdown:
© Copyright 2010 iOne.vnexpress.net, All rights reserved
® VnExpress giữ bản quyền nội dung trên website này.
Trong buổi gặp mặt với nữ siêu mẫu đình đám thế giới chiều 21/3 tại TP HCM, Chi Pu tự tin trò chuyện với Coco Rocha bằng tiếng Anh. Nữ diễn viên còn tặng Coco một mắt kính hàng hiệu.
T&T
|
Chuyên mục dành cho giới trẻ của VnExpress
Liên hệ quảng cáo / Tòa soạn
Thông tin Tòa soạn.: 08 7300 9999 - Máy lẻ: 4508, 4509 (HN) - 8558 (TP HCM)

WARC-Truncated: length

Cache-Control: max-age=120, stale-while-revalidate=6, stale-if-error=864000, private

Set-Cookie: device_env_real=4; expires=Sat, 28-Apr-2018 03:46:43 GMT; path=/; domain=vnexpress.net

Vary: Accept-Encoding


markdown:
Love is hard to get into, but even harder to get out of.
Unknown
Bạn cần đăng ký/đăng nhập để có thể download/upload sáchBạn có thể đăng ký ngay từ bây giờ!

Server: Apache/2.4.27 (Amazon) OpenSSL/1.0.2k-fips PHP/5.6.30

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


markdown:
“Chính trị luận” của Aristotle, “Bàn về khế ước xã hội” của Rousseau, “Cộng hòa” của Plato, cùng một số đầu sách mới được in lại trong bộ sách Kinh điển.
Các đầu sách kinh điển của triết gia, tác gia thuộc các nền văn minh phương Tây, phương Đông vẫn được xuất bản tại Việt Nam. Nhưng mới đây, một đơn vị làm sách Việt Nam chủ trương xuất bản dòng sách này một cách có hệ thống, bằng cách xây dựng, phát triển “Bộ sách Kinh điển”.
Bộ sách bao gồm những tác phẩm thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau từ lịch sử, chính trị, luật pháp, văn hóa, văn chương… ra đời từ rất lâu, nhưng giá trị của nó vẫn trường tồn, được khẳng định theo thời gian.
Những tác phẩm này giá trị ở chỗ chúng được coi là nền tảng của việc phát triển tri thức, đặc biệt cần thiết cho những độc giả muốn nghiên cứu, tìm hiểu về văn hóa và cội nguồn phát triển của các nền văn minh trên thế giới.
Bộ sách Kinh điển gồm những đầu sách mang kiến thức nền.
Trong lần ra mắt mới đây, Bộ sách Kinh điển bao gồm 9 tác phẩm. Trong đó, hai tác phẩm có bản dịch mới là
*Bàn về khế ước xã hội* và *Bàn về tinh thần pháp luật*. Đây là hai bản dịch của dịch giả Hoàng Thanh Đạm. *Bàn về khế ước xã hội* của Jean-Jacques Rousseau và *Bàn về tinh thần pháp luật* của Montesquieu là bộ đôi khai sáng về quan điểm pháp lý, mở đường cho tư duy xã hội Pháp đi tới cuộc Cách mạng Tư sản 1789.
Bảy cuốn còn lại là các ấn phẩm tái bản có sửa chữa, thay đổi thiết kế, bìa cho đồng nhất.
Hai tác phẩm văn chương là
*Sử thi Iliad *và *Odyssey* của đại thi hào Homer được GS Đỗ Khánh Hoan chuyển ngữ từ tiếng Hy Lạp, là hai thiên sử thi kinh điển và là cột trụ của văn minh phương Tây.
Hai bộ sách đã tạo cảm hứng cho vô vàn tác phẩm nghệ thuật, từ hội họa, kiến trúc, thi ca cho đến tiểu thuyết, kịch nghệ, âm nhạc.
*Cộng hòa* là tác phẩm nổi tiếng nhất của Plato và là tác phẩm có ảnh hưởng lớn tới sự phát triển tư duy của triết học và lý thuyết chính trị suốt hơn 2.000 năm qua. *Chính trị luận* của Aristotle được xem là căn bản cho chính trị học Tây phương. Tác phẩm nghiên cứu các vấn đề cơ bản về nhà nước, chính quyền, chính trị, tự do, công bằng, tài sản, quyền, luật và việc thực thi luật pháp của các cơ quan thẩm quyền; từ đó định hình các quốc gia và chính phủ.
Trong lần tái xuất này, những cuốn sách hàn lâm được thiết kế hiện đại, tạo sự gần gũi với độc giả trẻ.
*Quân Vương* của Niccolò Machiavelli, do Vũ Thái Hà dịch, bàn về khoa học chính trị. Đây là cuốn sách “gối đầu giường” của nhiều thế hệ chính trị gia và lãnh đạo trên thế giới. *Ngày cuối trong đời Socrates* do Đỗ Khánh Hoan dịch, tập hợp bốn cuộc đối thoại, ghi lại thời khắc cuối đời Socrates và những lời biện giải đanh thép của ông. Cuốn sách do Plato – người học trò xuất sắc của Socrates – viết đã khắc họa lại hình ảnh con người, tư tưởng cũng như nhân cách của Socrates. *Những cuộc chinh phạt của Alexander Đại đế*, An Khánh dịch, là tác phẩm quan trọng nhất của Arrian – người viết về Alexander Đại đế thuyết phục nhất.
Đơn vị làm sách cho biết trong năm 2018, Bộ sách Kinh điển sẽ tiếp tục phát hành những cuốn phương Tây như
*The Twelve Caesars (*Mười hai vị Hoàng đế La Mã) của Suetonius, *Histories* (Lịch sử) của Herodotus; các tác phẩm kinh điển phương Đông như *Đạo đức kinh* (Lão Tử), * Sử ký* (Tư Mã Thiên), *Hàn Phi Tử* (Hàn Phi)…

Server: nginx


markdown:
## Ghi chép của beebee
## Cô vợ của danh hài "HG"
###### Sáng nay ca sĩ Thanh Thảo đăng cái này trên Facebook, mình thấy hay nên cóp lại chơi chơi:
[Andy Thao](http://www.facebook.com/andythao) Đêm diễn quá bực mình!Cô vợ mới cưới của 1 danh hài có tiếng ở HN ném chai nước vào mặt nhân viên MB &đánh nhau với fan ruột của mình vì lý do..nhân viên MB cãi nhau với bầu show vì bị bshow lừa gạt, cãi trong phòng ca sĩ làm..ồn"mụ" ta.Một là nó điên,hai là xinh đẹp mà vô học.Khổ thân danh hài bị tẩy chay cũng vì nó! Chẳng lẽ gọi CA và làm lớn chuyện thì scandal lợi cho ai? [7 hours ago](http://www.facebook.com/profile.php?id) · Comment · [Mai Lamps](http://www.facebook.com/ngocmai1290) Vốn dĩ khi danh hài này cưới vợ mới, dư luận đã đồn đại không hay về bà vợ mới của anh này rồi. Sau khi đọc blast của chị xong em nghĩ chị ta đúng là làm hại danh tiếng của anh chồng :) [Tran Vu Phuong Thuy](http://www.facebook.com/luulytim) Em biết chị nói ai rồi!!! Đúng là chuyện ko có gì mà làm lớn...>"< [Dung Nguyen](http://www.facebook.com/profile.php?id) No dep nhug bi dien va vo hoc...haiza,cug chi la dua hoi thui.. [Hạ My](http://www.facebook.com/profile.php?id) Phải HG không ss? [Pigeon Thùy](http://www.facebook.com/Pigeon1306) Chán!!! Biết ngay show ở tỉnh là thế mà... [Duong Duc](http://www.facebook.com/profile.php?id) E biet ai ne chi....heheh.... [Hạ My](http://www.facebook.com/profile.php?id) Qúa khứ cô này cũng bất hảo lắm .Xuất thân chợ búa nên cư sử cũng theo phong cách chợ búa mà ss .
IceNguyen, huynguyen

Set-Cookie: PHPSESSID=pg0149bsgtd4vr5hn0jftn13q6; expires=Wed, 25-Apr-2018 07:43:06 GMT; Max-Age=360000; path=/; domain=.linkhay.com; HttpOnly

Cache-Control: public, max-age=86400, must-revalidate, proxy-revalidate

Pragma: public

Server: LinkHay


markdown:
Với mục đích ngày càng đáp ứng tốt hơn nữa nhu cầu t
[hanh toán qua QR Code](https://pay.vtc.vn/huong-dan-472/su-dung-vi-dien-tu-vtc-pay-200/thanh-toan-qua-ma-qr-code-dien-tu-34352) VTC Pay của khách hàng, trong bài viết này, VTC Pay sẽ giới thiệu đến các bạn một địa chỉ quán Bò bít tết NGON – RẺ mới toanh tại Hà Nội.
Bò bít tết – một món ăn xuất xứ từ Phương Tây nhưng qua sự chế biến của những đôi tay người đầu bếp Việt khéo léo, từng miếng thịt bò ngọt, mềm và thơm đã mang lại một hương vị rất riêng, vừa mới lạ, hấp dẫn,. Tại Hà Nội có không ít các quán Bò bít tết đã xuất hiện nhưng nếu bạn muốn ghé một quán lịch sự, sang chảnh với món Bò bít tết siêu ngon và giá cả phải chăng thì không thể không kể đến Anna Steak – số 130A Lạc Trung, Hai Bà Trưng, Hà Nội.
Thực đơn phong phú, phục vụ nhiệt tình, đồ ăn ngon miệng là phương châm của Anna Steak. Ngoài Bò bít tết và Mỳ Ý là 2 món chính, tại Anna Steak, các thực khách còn được thưởng thức rất nhiều các món ngon khác như Cừu sốt BBQ, Lúc lắc đà điểu sốt chua ngọt, Tỏi gà chiên Hàn Quốc, Sườn heo bỏ lò sốt BBQ,…với giá siêu RẺ, chỉ từ 80.000đ.
Không chỉ ghi điểm bởi giá rẻ mà bít tết ở đây cũng mang một nét riêng không lẫn vào đâu được. Thịt bò được tẩm ướp rất thơm, ăn mềm mà không hề dai. Nước sốt rất đậm đà, ăn một lần là nhớ mãi. Vị ngọt không phải từ mì chính, cũng không hẳn từ thịt bò, một thứ hỗn hợp mà khiến bao người ngây ngất, sanh sánh, hòa quyện các hương vị thơm ngon.
Đặc biệt Anna Steak và VTC Pay mang đến một chương trình khuyến mãi hấp dẫn dành cho các thực khách khi đến với Anna Steak và thanh toán qua QR Code VTC Pay.
**Giảm giá 10% trên mỗi hóa đơn khi thanh toán qua QR Code VTC Pay**
Thời gian: 2/11/2016 – 2/12/2016
Địa điểm: 130A, Lạc Trung, Hai Bà Trưng, Hà Nội.
Bò bít tết – một món ăn giàu dưỡng chất và mang đậm phong cách sống năng động của người Việt trẻ ngày nay. Hãy đến Anna Steak thưởng thức món ăn NGON – RẺ này và thanh toán qua
[QR Code](https://pay.vtc.vn/huong-dan-472/su-dung-vi-dien-tu-vtc-pay-200/thanh-toan-qua-ma-qr-code-dien-tu-34352) VTC Pay nhé!
—————————-
Mọi thông tin chi tiết vui lòng liên hệ:
Ví điện tử – Cổng thanh toán VTC Pay
Hỗ trợ khách hàng 24/7
Website: hotro.vtc.vn
Fanpage:
[http://www.facebook.com/vtcpay/](http://www.facebook.com/vtcpay/)

X-hacker: If you're reading this, you should visit automattic.com/jobs and apply to join the fun, mention this header.

Link: <https://wp.me/p7b0aJ-E>; rel=shortlink

X-ac: 1.dca _dca


markdown:
Có một yếu tố rất được quan tâm trong dự án này là khía cạnh bảo tồn năng lượng và tận dụng các nguồn năng lượng thay thế […]
##
[Tree Spa – Áp dụng vách kính trong thiết kế thi công spa nghỉ dưỡng](https://noithatart.com/thiet-ke-thi-cong-spa-nghi-duong-ap-dung-vach-kinh-tree-spa/)
[](https://noithatart.com/author/noithat)
[NTA](https://noithatart.com/author/noithat)on [30](#) thOct 16 6:35 pm
Đây là mô hình làm việc kết hợp với kiến trúc thiết kế của spa, để mang lại một không gian làm việc ngoài trời tự nhiên. Dự án này được tạo ra từ một phong cảnh giống như một khu vườn bậc thang […]
##
[Villa NM – Biệt thự nghỉ dưỡng hòa cùng cảnh sắc thiên nhiên](https://noithatart.com/thiet-ke-biet-thu-nghi-duong-tren-doi-villa-nm/)
[](https://noithatart.com/author/noithat)
[NTA](https://noithatart.com/author/noithat)on [24](#) thFeb 16 8:51 pm
Nằm trên một ngọn đồi không quá xa thành phố New York, Villa NM được tạo hình như một cá thể sống và hiện diện với những con mắt và tâm hồn của riêng nó […]
##
[J2 House – Ngôi biệt thự sân vườn tuyệt đẹp trên đồi dốc](https://noithatart.com/thiet-ke-biet-thu-san-vuon-tren-doi-doc-j2-house/)
[](https://noithatart.com/author/noithat)
[NTA](https://noithatart.com/author/noithat)on [26](#) thJan 16 9:30 pm
Ở cả hai phía, khu đất được giới hạn bởi một con đường và một công trình cao tầng. Những yếu tố này quyết định ý tưởng và hình dạng cho thiết kế biệt thự sân vườn […]
##
[Novo Ambiente – Thiết kế showroom đồ nội thất tối giản](https://noithatart.com/thiet-ke-showroom-do-noi-that-novo-ambiente/)
[](https://noithatart.com/author/noithat)
[NTA](https://noithatart.com/author/noithat)on [19](#) thNov 15 9:44 pm
Tọa lạc tại thành phố Rio de Janeiro, nằm bên trong một trung tâm mua sắm chuyên về thị trường trang trí nội thất nhà ở […]
##
[Dấu ấn riêng trong thiết kế cửa hàng bánh ngọt Paris Baguette](https://noithatart.com/thiet-ke-cua-hang-banh-ngot-paris-baguette/)
[](https://noithatart.com/author/noithat)
[NTA](https://noithatart.com/author/noithat)on [2](#) ndJan 15 12:04 am
Thiết kế cửa hàng bánh ngọt Paris Baguette là kết tinh của bản thể cửa hàng bánh ngọt kiểu Pháp Parisienne, mang đến hương vị bánh ngọt mới cho các quận ở thành phố Seoul, Hàn Quốc – một quốc gia không “văn hóa bánh mì” […]

Server: LiteSpeed

Accept-Ranges: bytes

X-Frame-Options: SAMEORIGIN


markdown:
# Xe tải Dongben Q20
Ngày đăng: 27/09/2017
**Dòng**mới nhất được ra mắt năm [xe tải Dongben Q20](http://otodonganh.com.vn/san-pham/xe-tai-dongben-q20.html) **2017**với các mẫu **Dongben Q20 – 1T25 tải trọng 1.25 tấn**, **Dongben Q20 – 1T6 tải trọng 1.65 tấn**, **Dongben Q20 – 1T9 tải trọng 1.9 tấn**, **Dongben Q20 – 2T4 tải trọng 2.4 tấn**. Với thiết kế nhỏ gọn nên xe có khả năng vận chuyển hàng hóa một cách linh hoạt trên những con đường chật hẹp. [là mẫu xe được nhiều người yêu thích nhất hiện nay. Tính chất của dòng xe tải này là có độ bền cao vì được thiết kế bằng thép chịu lực, mẫu mã bắt mắt và có khả năng tiết kiệm nhiên liệu. Hơn nữa giá thành của xe khá hợp lý nên giúp cho chủ đầu tư thu hồi vốn nhanh chóng.](http://otodonganh.com.vn/san-pham/xe-tai-dongben) **Xe tải nhẹ Dongben**
**Ngoại thất sang trọng của xe tải Dongben Q20**
Như đã nói ở trên
**xe tải Dongben Q20**gây ấn tượng cho khách hàng ngay từ cái nhìn đầu tiên bởi ngoại hình nổi bật. Từng chi tiết trên xe đều được thiết kế một cách tỉ mỉ mang tới một tổng thể hoàn hảo, hài hòa.
– Kích thước tổng thể DxRxC: 5030 x 1800 x 1980 mm
– Kích thước lòng thùng: 3000 x 1650 x 370 mm
– Màu sơn: Sơn tĩnh điện đạt tiêu chuẩn và một điều gây chú ý là khách hàng sẽ được lựa chọn màu sơn yêu thích của mình.
– Lốp sau của xe được trang bị bánh đôi giúp tăng khả năng bám đường và chịu lực tốt, đảm bảo an toàn trong suốt cuộc hành trình.
**Nội thất hiện đại của xe tải Dongben Q20**
– Với sự hỗ trợ của tay lái trợ lực nên người lái sẽ cảm thấy thoải mái mỗi khi điều khiển xe.
– Hệ thống điều hòa 2 chiều hiện đại giúp cho bầu không khí trong xe luôn dễ chịu.
– Xe được trang bị hệ thống đài FM có gắn thẻ nhớ nên chuyến đi của bạn sẽ không còn tẻ nhạt, hơn nữa bạn còn có thể cập nhật nhanh chóng tình hình giao thông nữa đấy.
– Khoang lái rộng rãi chứ không chật hẹp như các loại xe khác trong cùng phân khúc.
**Động cơ vượt trội của xe tải tải Dongben Q20** **Xe tải Dongben Q20**được trang bị động cơ Changan Mitsubishi 1.3L có khả năng tiết kiệm nhiên liệu vượt bậc và xe có thể vận hành thuận tiện trong bất kỳ điều kiện địa lý nào. Có hai phiên bản cho người tiêu dùng lựa chọn là máy dầu và máy xăng.
**Ưu điểm của xe tải Dongben Q20**
– Các linh kiện trên xe đều được lắp ráp đồng bộ trên dây truyền tiên tiến, hiện đại đảm bảo chất lượng tốt và tuổi thọ sử dụng cao.
– Nội thất của xe Dongben Q20 được đánh giá là cao cấp nhất hiện nay do có sự cải tiến lớn về trợ lực lái, xe có điều hòa phân bổ hướng gió mát trên toàn xe cùng với gương kính chỉnh điện cao cấp.
– Xe có khung gầm cao, thuận tiện di chuyển trên mọi loại địa hình khác nhau, tăng cường khả năng leo đèo, lội suối.
– Xe Dongben Q20 có rất nhiều phiên bản cho khách hàng thỏa sức lựa chọn từ 1T25 cho đến 2T4 với loại động cơ là dầu hoặc xăng.
– Xe được trang bị hệ thống camera lùi, giúp ích cho người lái xe điều khiển phương tiện dễ dàng, đảm bảo an toàn hơn.
**Mọi chi tiết xin vui lòng liên hệ:** **CÔNG TY TNHH Ô TÔ ĐÔNG ANH** **Địa Chỉ:**Km3 Đường Bắc Thăng Long - Nội Bài - Hà Nội **Điện thoại:**0984.141.646 - **Di động :**0914.01.344 **Email:** [otodonganh2014@gmail.com](mailto:otodonganh2014@gmail.com)
Bài viết cùng danh mục
[ĐÁNH GIÁ CHI TIẾT XE TẢI VAN DONGBEN X30 V2S](tin-tuc/danh-gia-chi-tiet-xe-tai-van-dongben-x30-v2s.html) [LÝ DO XE VAN BÁN TẢI DONGBEN X30 V2S HÚT KHÁCH](tin-tuc/ly-do-xe-van-ban-tai-dongben-x30-v2s-hut-khach.html) [MUA XE VAN BÁN TẢI CẦN LƯU Ý NHỮNG GÌ?](tin-tuc/mua-xe-van-ban-tai-can-luu-y-nhung-gi.html) [Xe tải Tera 190, xe tải Daehan 1t9 Teraco 190, xe tải nhẹ Tera 190](tin-tuc/xe-tai-tera-190-xe-tai-daehan-1t9-teraco-190-xe-tai-nhe-tera-190.html) [Xe Kenbo 990kg](tin-tuc/xe-kenbo-990kg.html) [xe tải iz49 - Giá xe tải iz49 - Đô Thành IZ49 - Hyundai iz49 - Đô Thành 2t4](tin-tuc/xe-tai-iz49-gia-xe-tai-iz49-do-thanh-iz49-hyundai-iz49-do-thanh-2t4.html) [Xe ben 1t2 - Xe ben Chiến Thắng 1t2 - Xe Chiến Thắng 1.2 tấn - Xe ben tự đổ 1t2](tin-tuc/xe-ben-1t2-xe-ben-chien-thang-1t2-xe-chien-thang-12-tan-xe-ben-tu-do-1t2.html) [Xe Dongben x30 - Xe bán tải Dongben X30 - Xe van Dongben x30 5 chỗ](tin-tuc/xe-dongben-x30-xe-ban-tai-dongben-x30-xe-van-dongben-x30-5-cho.html) [Xe tải Đô Thành IZ49 - Hyundai Đô Thành IZ49 2t4 - Giá Xe IZ49](tin-tuc/xe-tai-do-thanh-iz49-hyundai-do-thanh-iz49-2t4-gia-xe-iz49.html) [Xe Tải Daehan 2T4 - Bán Xe Tải Tera 240 Giá Rẻ Hà Nội](tin-tuc/xe-tai-daehan-2t4-ban-xe-tai-tera-240-gia-re-ha-noi.html)

Vary: Accept-Encoding,User-Agent