text:
Claidheamh mòr
Claidheamh mòr (tiếng Celt ở Scotland - có nghĩa là "kiếm lớn"), hay Claymore (tiếng Anh)[1]) có thể là tên của hai loại kiếm Scotland: một loại kiếm hình chữ thập với ngạnh bảo vệ hướng xuống, được những người dân vùng Cao nguyên Scotland ưa dùng; loại kia có cán hình rổ, xuất hiện vào thế kỷ thứ 16, hiện nay vẫn được dùng trong bộ lễ phục của Trung đoàn Cao nguyên trong quân đội Anh.
Mục lục
Claidheamh mòr phiên bản hai tay cầm của Cao nguyên[sửa | sửa mã nguồn]
Loại Claidheamh mòr hai tay cầm là một dạng kiếm kích thước lớn được dùng vào thời Hậu kì Trung đại và đầu thời Cận đại trong những cuộc chiến tranh giữa các thị tộc Scotland và những cuộc xung đột biên giới giữa Scotland với Anh quốc từ năm 1400 đến 1700. Trận đánh nổi tiếng cuối cùng có sự góp mặt đáng kể của loại Claidheamh mòr 2 tay cầm là Trận Killiecrankie năm 1689. [cần dẫn nguồn] Nó có kích thước nhỏ hơn so với các loại kiếm song thủ khác cùng thời. Loại Claidheamh mòr 2 tay cầm là một nhánh của loại kiếm Scotland thời kỳ đầu, trong đó nó đã phát triển những đặc điểm riêng biệt của cán kiếm với phần cán bảo vệ tay hướng xuống, nhỏ dần về phía 2 đầu rồi kết thúc một chỗ phình dạng thìa ở mỗi đầu. Chỗ phình này thường có dạng hình lá bốn thùy.
Một thanh Claidheamh mòr 2 tay cầm có kích thước trung bình thường dài khoảng 140 cm (55 in) với phần cán kiếm dài 33 cm (13 in) và phần lưỡi kiếm dài 107 cm (42 in); còn khối lượng rơi vào khoảng 5,5 lb (2,5 kg). Claidheamh mòr là hậu duệ của loại đại kiếm thời trung cổ, thí dụ như loại XIIIa trong hệ thống phân loại Oakeshott. Khá đồng nhất về kiểu dáng, Claidheamh mòr có một chi tiết hình bánh xe ở cuối chuôi kiếm, chi tiết này thường có gắn thêm một chi tiết hình trăng lưỡi liềm. Cán bảo vệ tay cầm có dáng thẳng, hướng xuống với một chỗ phình ở mỗi đầu có hình lá 4 thùy and langets running down the center of the blade from the guard. Một dạng Claidheamh mòr 2 tay cầm phổ biến khác (dù ít được biết đến hơn vào ngày nay) có biệt danh là "cán hình vỏ sò" vì cán của nó có 2 cánh cong hướng xuống và ở mỗi đầu có một chi tiết hình tròn giúp bảo vệ phần trước tay cầm. Hình dạng này rất giống như 2 mảnh vỏ của một con trai đang mở miệng.
Claidheamh mòr có cán hình rổ[sửa | sửa mã nguồn]
Đây là loại vũ khí có chiều dài ngắn đáng kể, cầm bằng một tay và khá thông dụng với những binh sĩ người Scotland cũng như một số sĩ quan người Anh vào thế kỷ thứ 17 trở đi, mặc dù chúng ít được sử dụng trong chiến đấu vào thời Thế chiến thứ hai: một thanh Claidheamh mòr "hiện đại" đã được Trung tá Jack Churchill DSO, MC & BAR mang vào thời gian này. Loại Claidheamh mòr này có thể có một hoặc hai cạnh sắc, cân nặng dao động từ 2 đến 3 lbs (0,9 và 1,5 kg) với một lưỡi kiếm tương đối rộng dài khoảng 30 - 35 inch (0,75–0,9 m). Cán kiếm được thiết kế để bảo vệ tay cầm khi giao chiến. Thanh Claidheamh mòr cán hình rổ thường được phân biệt với các loại kiếm khác bởi một lớp lót bằng nhung (thường có màu đỏ) phía trong "rổ" và có thể là một số núm tua trang trí trên chuôi kiếm hay núm chuôi. Giống như các loại kiếm Schiavona của Ý, loại Claidheamh mòr này thường được dùng kèm với một chiếc khiên tròn. Nó cũng được dùng trong một số điệu múa như điệu múa kiếm Scotland. Loại Claidheamh mòr cán hình rổ cũng xuất hiện trong bộ lễ phục của các sĩ quan của Trung đoàn Hoàng gia của Scotland, trái ngược với các đơn vị khác mang kiếm sĩ quan lục quân Anh kiểu 1897 hay Kiếm lục quân Anh cán kiểu Gothic (kiểu 1822, 1827, 1845, 1854 và 1892.
Từ nguyên của tên Claidheamh mòr[sửa | sửa mã nguồn]
Thuật ngữ Claidheamh mòr được dùng muộn nhất là khoảng đầu thế kỷ 18, lúc đó nó ám chỉ loại kiếm một tay cầm có cán rổ và có nghĩa tương đương với "kiếm lưỡi rộng". Vào từ khoảng thời gian muộn nhất là thế kỷ 18 trở đi, Claidheamh mòr cũng được dùng để chỉ các loại kiếm song thủ. Tuy nhiên, vấn đề là hiện nay chưa ai tìm ra từ tiếng Celt mang nghĩa "vũ khí cầm bằng hai tay"[2]; và có thể kiếm song thủ không được gọi là Claidheamh mòr vào thời kỳ đó, tuy nhiên hiện nay thì từ Claidheamh mòr được dùng cho cả hai loại kiếm song thủ và kiếm nhất thủ. Trong tiếng Gael, "kiếm song thủ" được gọi là claidheamh dà làimh; từ này đôi khi được dùng để ám chỉ các kiếm song thủ của Scotland nhằm phân biệt với các kiếm nhất thủ.[3]
Các tài liệu tham khảo liên quan đến các thuật ngữ trên cùng các thuật ngữ khác về kiếm lưỡi rộng của vùng Cao nguyên Scotland có thể được tìm thấy trong các nguồn sơ cấp viết bằng tiếng Gael, ví dụ như các bài hát và bài thơ vào thời đại trước; và các nguồn có độ xác thực cao như "Dwelly's Illustrated Gaelic to English Dictionary" (Gairm Publications, Glasgow, 1988, p. 202), một quyển sách được đánh giá là bản trích yếu của từ vựng tiếng Gael cổ ở Scotland, và một số bài báo cáo khoa học được xuất bản gần đây như "Culloden - The Swords and the Sorrows" (The National Trust for Scotland, Glasgow, 1996).
Một số từ ngữ miêu tả về loại vũ khí này bao gồm claidheamh cuil hay "kiếm một cạnh sắc", ám chỉ một loại kiếm mợt cạnh sắc với một cạnh phẳng (không phải là cạnh nằm trên sống kiếm); claidheamh crom hay "kiếm cong", tức kiếm lưỡi cong như thanh mã tấu hay đại đao; và claidheamh caol hay "kiếm hẹp", tức thanh trường kiếm lưỡi hẹp hay các loại kiếm nhỏ. Cần chú ý là từ "claidheamh beg" ("kiếm nhỏ") không được tìm thấy trong các bài văn thơ cổ hay các tài liệu uy tín khác, và có thể đó là một từ mới xuất hiện gần đây.
Một số tác giả cho rằng Claidheamh mòr một tay cầm là hậu duệ của thanh "Schiavona" mà các cận vệ của Tổng trấn Venezia, tuy nhiên trên thực tế, nó thuộc một loại kiếm đại diện cho một lớp kiếm lớn hơn, trong đó tất cả chúng có thể là hậu duệ của các phiên bản kiếm của người Giécmanh, phát triển tại nhiều quốc gia trong một khoảng thời gian chừng 2 thế kỷ. Chúng là những kiểu kiếm khác nhau dù có cùng những đặc điểm chung và có những ảnh hưởng tương giao giữa chúng; đặc biệt xét trường hợp người Scotland là những lính đánh thuê nổi tiếng thời đó và đương nhiên họ được đi đây đi đó khắp nơi theo bước đường chinh chiến của mình.
Ewart Oakeshott, một học giả nổi tiếng về vũ khí châu Âu, liệt kê "năm kiểu khác nhau của kiếm với những đường hướng phát triển khác nhau trong thế kỷ thứ 17" Tác phẩm của ông bao gồm cả "Sinclair-hilt" của Scotland; và lớp kiếm "Anh quốc" cán hình rổ bao gồm cái gọi là "Kiếm Mortuary" và thanh Claidheamh mòr, cộng thêm các biến thể. Trong xác tàu Mary Rose có một cán kiếm hình rổ có niên đại trong khoảng thời gian nó bị chìm, năm 1545, và đây là thanh kiếm cán rổ có niên đại sớm nhất hiện nay.
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ "claymore". Oxford English Dictionary, 2nd ed., 1989. [1] (subscription required)
- ^ Lockmore, Alexander Robert Ulysses (1778). Annual Register Vol. 23. London.
- ^ Wagner, Paul; Christopher Thompson (2005). “The Words "Claymore" and "Broadsword"”. SPADA (Highland Village, TX: Chivalry Bookshelf) 2: 111–117.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- "Dwelly's Illustrated Gaelic to English Dictionary" (Gairm Publications, Glasgow, 1988, p. 202) (tiếng Anh)
- "Culloden - The Swords and the Sorrows" (The National Trust for Scotland, Glasgow, 1996) (tiếng Anh)
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
“Claymore”. Encyclopædia Britannica (ấn bản 11). 1911.

markdown:
# Claidheamh mòr
|Claidheamh mòr|
|
|![]()
[Highlander](/w/index.php?title=Highlander_(phim)&action=edit&redlink=1) [Kiếm](/wiki/Ki%E1%BA%BFm) [Scotland](/wiki/Scotland) [người Scotland Cao nguyên](/w/index.php?title=Cao_nguy%C3%AAn_Scotland&action=edit&redlink=1) [Trung đoàn Cao nguyên](/w/index.php?title=Trung_%C4%91o%C3%A0n_Scotland&action=edit&redlink=1) [Kiếm cán hình rổ](/w/index.php?title=Ki%E1%BA%BFm_c%C3%A1n_h%C3%ACnh_r%E1%BB%95&action=edit&redlink=1) [Claymore (định hướng)](/wiki/Claymore_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)). [Mìn M18A1](/wiki/M%C3%ACn_M18A1). **Claidheamh mòr** ( [tiếng Celt ở Scotland](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Celt_%E1%BB%9F_Scotland&action=edit&redlink=1) - có nghĩa là "kiếm lớn"), hay **Claymore** (tiếng Anh) ) có thể là tên của hai loại [1] [kiếm](/wiki/Ki%E1%BA%BFm)Scotland: một loại kiếm hình chữ thập với ngạnh bảo vệ hướng xuống, được những người dân vùng [Cao nguyên Scotland](/w/index.php?title=Cao_nguy%C3%AAn_Scotland&action=edit&redlink=1)ưa dùng; loại kia có [cán hình rổ](/w/index.php?title=Ki%E1%BA%BFm_c%C3%A1n_h%C3%ACnh_r%E1%BB%95&action=edit&redlink=1), xuất hiện vào thế kỷ thứ 16, hiện nay vẫn được dùng trong bộ lễ phục của [Trung đoàn Cao nguyên](/w/index.php?title=Trung_%C4%91o%C3%A0n_Scotland&action=edit&redlink=1)trong quân đội Anh.
## Mục lục
## Claidheamh mòr phiên bản hai tay cầm của Cao nguyên[
[sửa](/w/index.php?title=Claidheamh_m%C3%B2r&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Claidheamh_m%C3%B2r&action=edit§ion=1)]
Loại Claidheamh mòr
[hai tay cầm](/wiki/Ki%E1%BA%BFm_song_th%E1%BB%A7) là một dạng kiếm kích thước lớn được dùng vào thời [Hậu kì Trung đại](/w/index.php?title=H%E1%BA%ADu_k%C3%AC_Trung_%C4%91%E1%BA%A1i&action=edit&redlink=1) và đầu [thời Cận đại](/w/index.php?title=Th%E1%BB%9Di_C%E1%BA%ADn_%C4%91%E1%BA%A1i&action=edit&redlink=1) trong những cuộc chiến tranh giữa các [thị tộc Scotland](/w/index.php?title=Th%E1%BB%8B_t%E1%BB%99c_Scotland&action=edit&redlink=1) và những cuộc xung đột biên giới giữa Scotland với [Anh quốc](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Li%C3%AAn_hi%E1%BB%87p_Anh_v%C3%A0_B%E1%BA%AFc_Ireland) từ năm 1400 đến 1700. Trận đánh nổi tiếng cuối cùng có sự góp mặt đáng kể của loại Claidheamh mòr 2 tay cầm là [Trận Killiecrankie](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_Killiecrankie&action=edit&redlink=1) năm 1689. Nó có kích thước nhỏ hơn so với các loại kiếm song thủ khác cùng thời. Loại Claidheamh mòr 2 tay cầm là một nhánh của loại kiếm Scotland thời kỳ đầu, trong đó nó đã phát triển những đặc điểm riêng biệt của cán kiếm với phần cán bảo vệ tay hướng xuống, nhỏ dần về phía 2 đầu rồi kết thúc một chỗ phình dạng thìa ở mỗi đầu. Chỗ phình này thường có dạng [hình lá bốn thùy](/w/index.php?title=H%C3%ACnh_l%C3%A1_b%E1%BB%91n_th%C3%B9y&action=edit&redlink=1).
Một thanh Claidheamh mòr 2 tay cầm có kích thước trung bình thường dài khoảng 140 cm (55 in) với phần cán kiếm dài 33 cm (13 in) và phần lưỡi kiếm dài 107 cm (42 in); còn khối lượng rơi vào khoảng 5,5 lb (2,5 kg). Claidheamh mòr là hậu duệ của loại
* thời trung cổ, thí dụ như loại XIIIa trong đại kiếm* [hệ thống phân loại Oakeshott](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_Oakeshott&action=edit&redlink=1). Khá đồng nhất về kiểu dáng, Claidheamh mòr có một chi tiết hình bánh xe ở cuối chuôi kiếm, chi tiết này thường có gắn thêm một chi tiết hình trăng lưỡi liềm. Cán bảo vệ tay cầm có dáng thẳng, hướng xuống với một chỗ phình ở mỗi đầu có hình lá 4 thùy and [langets](/w/index.php?title=Langet&action=edit&redlink=1)running down the center of the blade from the guard. Một dạng Claidheamh mòr 2 tay cầm phổ biến khác (dù ít được biết đến hơn vào ngày nay) có biệt danh là "cán hình vỏ sò" vì cán của nó có 2 cánh cong hướng xuống và ở mỗi đầu có một chi tiết hình tròn giúp bảo vệ phần trước tay cầm. Hình dạng này rất giống như 2 mảnh vỏ của một con trai đang mở miệng.
## Claidheamh mòr có cán hình rổ[
[sửa](/w/index.php?title=Claidheamh_m%C3%B2r&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Claidheamh_m%C3%B2r&action=edit§ion=2)]
Đây là loại vũ khí có chiều dài ngắn đáng kể, cầm bằng một tay và khá thông dụng với những binh sĩ người Scotland cũng như một số sĩ quan người Anh vào thế kỷ thứ 17 trở đi, mặc dù chúng ít được sử dụng trong chiến đấu vào thời
[Thế chiến thứ hai](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai): một thanh Claidheamh mòr "hiện đại" đã được Trung tá [Jack Churchill](/w/index.php?title=Jack_Churchill&action=edit&redlink=1) DSO, MC & BAR mang vào thời gian này. Loại Claidheamh mòr này có thể có một hoặc hai cạnh sắc, cân nặng dao động từ 2 đến 3 lbs (0,9 và 1,5 kg) với một lưỡi kiếm tương đối rộng dài khoảng 30 - 35 inch (0,75–0,9 m). [Cán kiếm](/w/index.php?title=Ki%E1%BA%BFm_c%C3%A1n_h%C3%ACnh_r%E1%BB%95&action=edit&redlink=1) được thiết kế để bảo vệ tay cầm khi giao chiến. Thanh Claidheamh mòr cán hình rổ thường được phân biệt với các loại kiếm khác bởi một lớp lót bằng nhung (thường có màu đỏ) phía trong "rổ" và có thể là một số núm tua trang trí trên chuôi kiếm hay núm chuôi. Giống như các loại kiếm [Schiavona](/w/index.php?title=Ki%E1%BA%BFm_c%C3%A1n_h%C3%ACnh_r%E1%BB%95&action=edit&redlink=1) của [Ý](/wiki/%C3%9D), loại Claidheamh mòr này thường được dùng kèm với một chiếc [khiên tròn](/w/index.php?title=Khi%C3%AAn_tr%C3%B2n&action=edit&redlink=1). Nó cũng được dùng trong một số điệu múa như [điệu múa kiếm Scotland](/w/index.php?title=%C4%90i%E1%BB%87u_m%C3%BAa_ki%E1%BA%BFm_Scotland&action=edit&redlink=1). Loại Claidheamh mòr cán hình rổ cũng xuất hiện trong bộ lễ phục của các sĩ quan của [Trung đoàn Hoàng gia của Scotland](/w/index.php?title=Trung_%C4%91o%C3%A0n_Ho%C3%A0ng_gia_c%E1%BB%A7a_Scotland&action=edit&redlink=1), trái ngược với các đơn vị khác mang [kiếm sĩ quan lục quân Anh kiểu 1897](/w/index.php?title=Ki%E1%BA%BFm_s%C4%A9_quan_l%E1%BB%A5c_qu%C3%A2n_Anh_ki%E1%BB%83u_1897&action=edit&redlink=1) hay [Kiếm lục quân Anh cán kiểu Gothic (kiểu 1822, 1827, 1845, 1854 và 1892](/w/index.php?title=Ki%E1%BA%BFm_l%E1%BB%A5c_qu%C3%A2n_Anh_c%C3%A1n_ki%E1%BB%83u_Gothic_(ki%E1%BB%83u_1822,_1827,_1845,_1854_v%C3%A0_1892&action=edit&redlink=1).
## Từ nguyên của tên Claidheamh mòr[
[sửa](/w/index.php?title=Claidheamh_m%C3%B2r&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Claidheamh_m%C3%B2r&action=edit§ion=3)]
Thuật ngữ
*Claidheamh mòr* được dùng muộn nhất là khoảng đầu thế kỷ 18, lúc đó nó ám chỉ loại kiếm một tay cầm có cán rổ và có nghĩa tương đương với "kiếm lưỡi rộng". Vào từ khoảng thời gian muộn nhất là thế kỷ 18 trở đi, *Claidheamh mòr* cũng được dùng để chỉ các loại kiếm song thủ. Tuy nhiên, vấn đề là hiện nay chưa ai tìm ra từ tiếng Celt mang nghĩa "vũ khí cầm bằng hai tay" ; và có thể kiếm song thủ không được gọi là [2] *Claidheamh mòr*vào thời kỳ đó, tuy nhiên hiện nay thì từ *Claidheamh mòr*được dùng cho cả hai loại kiếm song thủ và kiếm nhất thủ. Trong tiếng Gael, "kiếm song thủ" được gọi là *claidheamh dà làimh*; từ này đôi khi được dùng để ám chỉ các kiếm song thủ của Scotland nhằm phân biệt với các kiếm nhất thủ. [[3]](#cite_note-3)
Các tài liệu tham khảo liên quan đến các thuật ngữ trên cùng các thuật ngữ khác về kiếm lưỡi rộng của vùng Cao nguyên Scotland có thể được tìm thấy trong các nguồn sơ cấp viết bằng tiếng Gael, ví dụ như các bài hát và bài thơ vào thời đại trước; và các nguồn có độ xác thực cao như "Dwelly's Illustrated Gaelic to English Dictionary" (Gairm Publications, Glasgow, 1988, p. 202), một quyển sách được đánh giá là bản trích yếu của từ vựng tiếng Gael cổ ở Scotland, và một số bài báo cáo khoa học được xuất bản gần đây như "Culloden - The Swords and the Sorrows" (The National Trust for Scotland, Glasgow, 1996).
Một số từ ngữ miêu tả về loại vũ khí này bao gồm
*claidheamh cuil* hay "kiếm một cạnh sắc", ám chỉ một loại kiếm mợt cạnh sắc với một cạnh phẳng (không phải là cạnh nằm trên sống kiếm); *claidheamh crom* hay "kiếm cong", tức kiếm lưỡi cong như thanh mã tấu hay đại đao; và *claidheamh caol* hay "kiếm hẹp", tức thanh trường kiếm lưỡi hẹp hay các loại kiếm nhỏ. Cần chú ý là từ "claidheamh beg" ("kiếm nhỏ") không được tìm thấy trong các bài văn thơ cổ hay các tài liệu uy tín khác, và có thể đó là một từ mới xuất hiện gần đây.
Một số tác giả cho rằng
*Claidheamh mòr* một tay cầm là hậu duệ của thanh "Schiavona" mà các cận vệ của Tổng trấn Venezia, tuy nhiên trên thực tế, nó thuộc một loại kiếm đại diện cho một lớp kiếm lớn hơn, trong đó tất cả chúng có thể là hậu duệ của các phiên bản kiếm của người Giécmanh, phát triển tại nhiều quốc gia trong một khoảng thời gian chừng 2 thế kỷ. Chúng là những kiểu kiếm khác nhau dù có cùng những đặc điểm chung và có những ảnh hưởng tương giao giữa chúng; đặc biệt xét trường hợp người Scotland là những lính đánh thuê nổi tiếng thời đó và đương nhiên họ được đi đây đi đó khắp nơi theo bước đường chinh chiến của mình.
Ewart Oakeshott, một học giả nổi tiếng về vũ khí châu Âu, liệt kê "năm kiểu khác nhau của kiếm với những đường hướng phát triển khác nhau trong thế kỷ thứ 17" Tác phẩm của ông bao gồm cả "Sinclair-hilt" của Scotland; và lớp kiếm "Anh quốc" cán hình rổ bao gồm cái gọi là "Kiếm Mortuary" và thanh Claidheamh mòr, cộng thêm các biến thể. Trong xác tàu
[Mary Rose](/w/index.php?title=Mary_Rose_(t%C3%A0u_chi%E1%BA%BFn)&action=edit&redlink=1) có một cán kiếm hình rổ có niên đại trong khoảng thời gian nó bị chìm, năm 1545, và đây là thanh kiếm cán rổ có niên đại sớm nhất hiện nay.
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Claidheamh_m%C3%B2r&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Claidheamh_m%C3%B2r&action=edit§ion=4)] **"claymore".** [^](#cite_ref-1) *Oxford English Dictionary*, 2nd ed., 1989. [[1]](http://dictionary.oed.com/cgi/entry/50041118?single=1&query_type=word&queryword=claymore&first=1&max_to_show=10)(subscription required) [^](#cite_ref-2) [Lockmore, Alexander Robert Ulysses](/w/index.php?title=Lockmore,_Alexander_Robert_Ulysses&action=edit&redlink=1)(1778). *Annual Register Vol. 23*. London. **Wagner, Paul; Christopher Thompson (2005). “The Words "Claymore" and "Broadsword"”.** [^](#cite_ref-3) *SPADA*(Highland Village, TX: Chivalry Bookshelf) **2**: 111–117.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Claidheamh_m%C3%B2r&veaction=edit§ion=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Claidheamh_m%C3%B2r&action=edit§ion=5)]
- "Dwelly's Illustrated Gaelic to English Dictionary" (Gairm Publications, Glasgow, 1988, p. 202)
**(tiếng Anh)**
- "Culloden - The Swords and the Sorrows" (The National Trust for Scotland, Glasgow, 1996)
**(tiếng Anh)**
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Claidheamh_m%C3%B2r&veaction=edit§ion=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Claidheamh_m%C3%B2r&action=edit§ion=6)]
“
[Claymore](https://vi.wikisource.org/wiki/1911_Encyclop%C3%A6dia_Britannica/Claymore)”. * (ấn bản 11). 1911. Encyclopædia Britannica*

X-Cache: cp1067 miss, cp1066 miss


text:
Cohennoz
Tọa độ: 45°45′30″B 6°28′55″Đ / 45,7583333333°B 6,48194444444°Đ
Cohennoz là một xã thuộc tỉnh Savoie trong vùng Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 520-1880 mét trên mực nước biển.
Sông Chéran tạo thành ranh giới phía tây thị trấn.

markdown:
# Cohennoz
[Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [45°45′30″B 6°28′55″Đ / 45,7583333333°B 6,48194444444°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Cohennoz¶ms=45.7583333333_N_6.48194444444_E_region:FR-73_type:city(157))
|
|
|
|![]()
[Quốc gia](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_qu%E1%BB%91c_gia) ![ Quốc kỳ Pháp](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
![ Quốc kỳ Pháp](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
[Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [Vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Auvergne-Rhône-Alpes](/wiki/Auvergne-Rh%C3%B4ne-Alpes) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Savoie](/wiki/Savoie) [Quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Albertville](/wiki/Albertville_(qu%E1%BA%ADn)) [Tổng](/wiki/T%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Xã (thị) trưởng](/wiki/Th%E1%BB%8B_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng)
(2008–2014)
[Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99) 1 2(5,32 sq mi) [Nhân khẩu](/wiki/Nh%C3%A2n_kh%E1%BA%A9u_Ph%C3%A1p) 2 [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(28 /sq mi) [INSEE](/wiki/M%C3%A3_INSEE)/Mã bưu chính [73088](http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=73088-COM)/ [73400](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_Ph%C3%A1p) 1Dữ liệu địa chính Pháp loại trừ các hồ và ao lớn hơn 1 km² (0.386 dặm vuông hoặc 247 [acre](/wiki/Acre)) cũng như các cửa sông. 2 *Dân số không tính hai lần*: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần. **Cohennoz** là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) thuộc [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Ph%C3%A1p)) [Savoie](/wiki/Savoie) trong [vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Rhône-Alpes](/wiki/Rh%C3%B4ne-Alpes) ở đông nam nước [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p). Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 520-1880 [mét](/wiki/M%C3%A9t) trên [mực nước biển](/wiki/M%E1%BB%B1c_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_bi%E1%BB%83n).
Sông
[Chéran](/w/index.php?title=Ch%C3%A9ran&action=edit&redlink=1) tạo thành ranh giới phía tây thị trấn.

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

X-Cache-Status: miss

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.09:-77.65:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

X-Cache: cp1055 miss, cp1066 miss

X-Content-Type-Options: nosniff

Connection: close

Via: 1.1 varnish (Varnish/5.1), 1.1 varnish (Varnish/5.1)

Accept-Ranges: bytes

X-UA-Compatible: IE=Edge

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Content-Language: vi

Link: </static/images/project-logos/viwiki.png>;rel=preload;as=image;media=not all and (min-resolution: 1.5dppx),</static/images/project-logos/viwiki-1.5x.png>;rel=preload;as=image;media=(min-resolution: 1.5dppx) and (max-resolution: 1.999999dppx),</static/images/project-logos/viwiki-2x.png>;rel=preload;as=image;media=(min-resolution: 2dppx)


text:
Dieter Bohlen
Dieter Günter Bohlen (* 7 tháng 2 năm 1954, Berne, Lower Saxony, gần Oldenburg) là một nhạc sĩ sáng tác, ca sĩ, nhạc công, nhà sản xuất, nhân vật truyền hình Đức. Bohlen được biết đến nhiều nhất cho vai trò của ông trong nhóm nhạc Modern Talking (cùng với Thomas Anders) trong thời kỳ 1984–1987 và 1998–2003.
Mục lục
Sự nghiệp âm nhạc[sửa | sửa mã nguồn]
Các bản hit số 1 tại Đức[sửa | sửa mã nguồn]
Các nghệ sĩ đã từng làm việc với Bohlen với tư cách nhà sản xuất[sửa | sửa mã nguồn]
- Peter Alexander
- Thomas Anders
- Lory Bianco
- Roy Black
- Blue System
- Errol Brown
- C. C. Catch
- Yvonne Catterfeld
- Nino de Angelo
- Sarah Engels
- Anna Fantastic
- Millane Fernandez Millane Fernandez
- Engelbert Humperdink
- Ricky King
- Alexander Klaws
- Daniel Küblböck
- Pietro Lombardi
- Les McKeown
- Al Martino
- Mark Medlock
- Modern Talking
- Chris Norman
- Kevin Reinert
- Daniel Schuhmacher
- Ricky Shane
- Isabel Soares
- Touché
- Indiggo
- Bonnie Tyler
- Wildecker Herzbuben
- Luca Hänni
- Daniele Negroni
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Danh sách đĩa nhạc của Steve Benson trên Discogs (Dieter Bohlen pseudonym)
- ^ Danh sách đĩa nhạc của Ryan Simmons trên Discogs (Dieter Bohlen pseudonym)
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Dieter Bohlen tại Internet Movie Database
- Dieter Bohlen trên laut.de
- Danh sách đĩa nhạc của Dieter Bohlen trên Discogs

markdown:
# Dieter Bohlen
|Dieter Bohlen|
|
|![]()
[[1]](#cite_note-1)
Ryan Simmons
[[2]](#cite_note-2) [Berne](/w/index.php?title=Berne,_%C4%90%E1%BB%A9c&action=edit&redlink=1), [Lower Saxony](/wiki/Niedersachsen), [Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c) [Thể loại](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i_nh%E1%BA%A1c) [Pop](/wiki/Pop) [Eurodance](/wiki/Techno#Eurodance) [Europop](/w/index.php?title=Europop&action=edit&redlink=1) [Euro disco](/w/index.php?title=Euro_disco&action=edit&redlink=1) [Nhạc sĩ sáng tác](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_s%C4%A9_s%C3%A1ng_t%C3%A1c&action=edit&redlink=1) [Nhạc công](/wiki/Nh%E1%BA%A1c_c%C3%B4ng) [nhà sản xuất ghi âm](/wiki/Nh%C3%A0_s%E1%BA%A3n_xu%E1%BA%A5t_thu_%C3%A2m) [ca sĩ](/wiki/Ca_s%C4%A9)
1978 đến nay (nhạc sĩ sáng tác và nhà sản xuất)
[Hãng đĩa](/wiki/H%C3%A3ng_thu_%C3%A2m) [BMG](/w/index.php?title=Bertelsmann_Music_Group&action=edit&redlink=1) [Modern Talking](/wiki/Modern_Talking)( [Thomas Anders](/wiki/Thomas_Anders)), [Blue System](/w/index.php?title=Blue_System&action=edit&redlink=1), [C. C. Catch](/wiki/C._C._Catch), [Anna Garcia](/w/index.php?title=Anna_Garcia&action=edit&redlink=1)( [Sheree](/w/index.php?title=Sheree&action=edit&redlink=1)), [Bonnie Bianco](/w/index.php?title=Bonnie_Bianco&action=edit&redlink=1), [Chris Norman](/wiki/Chris_Norman), [Bonnie Tyler](/wiki/Bonnie_Tyler), [Les McKeown](/w/index.php?title=Les_McKeown&action=edit&redlink=1), [Dionne Warwick](/wiki/Dionne_Warwick), [Smokie](/w/index.php?title=Smokie_(band)&action=edit&redlink=1), [Mary Roos](/w/index.php?title=Mary_Roos&action=edit&redlink=1), [Marianne Rosenberg](/w/index.php?title=Marianne_Rosenberg&action=edit&redlink=1), [Nino de Angelo](/w/index.php?title=Nino_de_Angelo&action=edit&redlink=1), [Mark Medlock](/w/index.php?title=Mark_Medlock&action=edit&redlink=1), [Al Martino](/w/index.php?title=Al_Martino&action=edit&redlink=1), [Yvonne Catterfeld](/w/index.php?title=Yvonne_Catterfeld&action=edit&redlink=1), [Touche](/w/index.php?title=Touche&action=edit&redlink=1), [Tony Wegas](/w/index.php?title=Tony_Wegas&action=edit&redlink=1), [The Teens](/w/index.php?title=The_Teens&action=edit&redlink=1), [Roy Black](/w/index.php?title=Roy_Black&action=edit&redlink=1), [Errol Brown](/w/index.php?title=Errol_Brown&action=edit&redlink=1), [Engelbert Humperdinck](/w/index.php?title=Engelbert_Humperdinck_(singer)&action=edit&redlink=1), [Bernd Clüver](/w/index.php?title=Bernd_Cl%C3%BCver&action=edit&redlink=1), [Monza](/w/index.php?title=Monza_(band)&action=edit&redlink=1), [Sunday](/w/index.php?title=Sunday_(band)&action=edit&redlink=1), [Alexander Klaws](/w/index.php?title=Alexander_Klaws&action=edit&redlink=1), [Daniel Küblböck](/w/index.php?title=Daniel_K%C3%BCblb%C3%B6ck&action=edit&redlink=1), [Mehrzad Marashi](/w/index.php?title=Mehrzad_Marashi&action=edit&redlink=1), [Pietro Lombardi](/w/index.php?title=Pietro_Lombardi_(singer)&action=edit&redlink=1), [Sarah Engels](/w/index.php?title=Sarah_Engels&action=edit&redlink=1) **Dieter Günter Bohlen** (* 7 tháng 2 năm 1954, [Berne](/w/index.php?title=Berne,_%C4%90%E1%BB%A9c&action=edit&redlink=1), [Lower Saxony](/wiki/Niedersachsen), gần [Oldenburg](/wiki/Oldenburg)) là một nhạc sĩ sáng tác, ca sĩ, nhạc công, nhà sản xuất, nhân vật truyền hình Đức. Bohlen được biết đến nhiều nhất cho vai trò của ông trong nhóm nhạc [Modern Talking](/wiki/Modern_Talking) (cùng với [Thomas Anders](/wiki/Thomas_Anders)) trong thời kỳ 1984–1987 và 1998–2003.
## Mục lục
## Sự nghiệp âm nhạc[
[sửa](/w/index.php?title=Dieter_Bohlen&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Dieter_Bohlen&action=edit§ion=1)]
### Các bản hit số 1 tại Đức[
[sửa](/w/index.php?title=Dieter_Bohlen&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Dieter_Bohlen&action=edit§ion=2)]
|Năm||Tên||Artist|
|1984||"
|[Modern Talking](/wiki/Modern_Talking) [You Can Win If You Want](/wiki/You_Can_Win_If_You_Want)" [Cheri, Cheri Lady](/wiki/Cheri,_Cheri_Lady)" [Brother Louie](/wiki/Brother_Louie_(b%C3%A0i_h%C3%A1t_c%E1%BB%A7a_Modern_Talking))" [Atlantis Is Calling (S.O.S. for Love)](/wiki/Atlantis_Is_Calling_(S.O.S._for_Love))" [Midnight Lady](/w/index.php?title=Midnight_Lady&action=edit&redlink=1)" [Chris Norman](/wiki/Chris_Norman) [DSDS Allstars](/w/index.php?title=Deutschland_sucht_den_Superstar&action=edit&redlink=1) [Alexander Klaws](/w/index.php?title=Alexander_Klaws&action=edit&redlink=1) [Daniel Küblböck](/w/index.php?title=Daniel_K%C3%BCblb%C3%B6ck&action=edit&redlink=1) [Yvonne Catterfeld](/w/index.php?title=Yvonne_Catterfeld&action=edit&redlink=1) [Now or Never](/w/index.php?title=Now_or_Never_(Mark_Medlock_song)&action=edit&redlink=1)" [Mark Medlock](/w/index.php?title=Mark_Medlock&action=edit&redlink=1) [Daniel Schuhmacher](/w/index.php?title=Daniel_Schuhmacher&action=edit&redlink=1) [Mehrzad Marashi](/w/index.php?title=Mehrzad_Marashi&action=edit&redlink=1) [Call My Name](/w/index.php?title=Call_My_Name_(Pietro_Lombardi_song)&action=edit&redlink=1)" [Pietro Lombardi](/w/index.php?title=Pietro_Lombardi_(singer)&action=edit&redlink=1) [Don't Think About Me](/w/index.php?title=Don%27t_Think_About_Me_(Luca_H%C3%A4nni_song)&action=edit&redlink=1)" [Luca Hänni](/w/index.php?title=Luca_H%C3%A4nni&action=edit&redlink=1)
## Các nghệ sĩ đã từng làm việc với Bohlen với tư cách nhà sản xuất[
[sửa](/w/index.php?title=Dieter_Bohlen&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Dieter_Bohlen&action=edit§ion=3)] [Peter Alexander](/w/index.php?title=Peter_Alexander_(Austrian_actor_and_singer)&action=edit&redlink=1) [Thomas Anders](/wiki/Thomas_Anders) [Lory Bianco](/w/index.php?title=Lory_Bianco&action=edit&redlink=1) [Roy Black](/w/index.php?title=Roy_Black_(singer)&action=edit&redlink=1) [Blue System](/w/index.php?title=Blue_System&action=edit&redlink=1) [Errol Brown](/w/index.php?title=Errol_Brown&action=edit&redlink=1) [C. C. Catch](/wiki/C._C._Catch) [Yvonne Catterfeld](/w/index.php?title=Yvonne_Catterfeld&action=edit&redlink=1) [Nino de Angelo](/w/index.php?title=Nino_de_Angelo&action=edit&redlink=1) [Sarah Engels](/w/index.php?title=Sarah_Engels&action=edit&redlink=1) [Anna Fantastic](/w/index.php?title=Anna_Fantastic&action=edit&redlink=1) [Millane Fernandez](/w/index.php?title=Millane_Fernandez&action=edit&redlink=1) [Millane Fernandez](https://id.wikipedia.org/wiki/Millane_Fernandez) [Engelbert Humperdink](/w/index.php?title=Engelbert_Humperdinck_(singer)&action=edit&redlink=1) [Ricky King](/w/index.php?title=Ricky_King&action=edit&redlink=1) [Alexander Klaws](/w/index.php?title=Alexander_Klaws&action=edit&redlink=1) [Daniel Küblböck](/w/index.php?title=Daniel_K%C3%BCblb%C3%B6ck&action=edit&redlink=1) [Pietro Lombardi](/w/index.php?title=Pietro_Lombardi_(singer)&action=edit&redlink=1) [Les McKeown](/w/index.php?title=Les_McKeown&action=edit&redlink=1) [Al Martino](/w/index.php?title=Al_Martino&action=edit&redlink=1) [Mark Medlock](/w/index.php?title=Mark_Medlock&action=edit&redlink=1) [Modern Talking](/wiki/Modern_Talking) [Chris Norman](/wiki/Chris_Norman)
- Kevin Reinert
[Daniel Schuhmacher](/w/index.php?title=Daniel_Schuhmacher&action=edit&redlink=1)
- Ricky Shane
[Isabel Soares](/w/index.php?title=Isabel_Soares&action=edit&redlink=1) [Touché](/w/index.php?title=Touch%C3%A9_(band)&action=edit&redlink=1) [Indiggo](/w/index.php?title=Indiggo&action=edit&redlink=1) [Bonnie Tyler](/wiki/Bonnie_Tyler) [Wildecker Herzbuben](/w/index.php?title=Wildecker_Herzbuben&action=edit&redlink=1) [Luca Hänni](/w/index.php?title=Luca_H%C3%A4nni&action=edit&redlink=1) [Daniele Negroni](/w/index.php?title=Daniele_Negroni&action=edit&redlink=1)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Dieter_Bohlen&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Dieter_Bohlen&action=edit§ion=4)] [^](#cite_ref-1) [Danh sách đĩa nhạc của Steve Benson](http://www.discogs.com/artist/Steve%2BBenson)trên [Discogs](/wiki/Discogs)(Dieter Bohlen pseudonym) [^](#cite_ref-2) [Danh sách đĩa nhạc của Ryan Simmons](http://www.discogs.com/artist/Ryan%2BSimmons)trên [Discogs](/wiki/Discogs)(Dieter Bohlen pseudonym)
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Dieter_Bohlen&veaction=edit§ion=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Dieter_Bohlen&action=edit§ion=5)] [Dieter Bohlen](http://www.imdb.com/name/nm0092044/)tại [Internet Movie Database](/wiki/Internet_Movie_Database) [Dieter Bohlen](http://www.laut.de/wortlaut/artists/b/bohlen_dieter/)trên laut.de [Danh sách đĩa nhạc của Dieter Bohlen](http://www.discogs.com/artist/Dieter+Bohlen)trên [Discogs](/wiki/Discogs)

X-Cache: cp1066 miss, cp1066 miss


text:
El Montmell
El Montmell là một đô thị thuộc tỉnh Tarragona trong cộng đồng tự trị Catalonia, phía bắc Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là 72,76 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là 1431 người với mật độ 19,67 người/km². Đô thị này có cự ly km so với Tarragona.

markdown:
# El Montmell
|El Montmell
|
El Montmell
|
|![]()
|
|![]()
**Hiệu kỳ** ![ Ấn chương chính thức của](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d9/Escut_del_Montmell.svg/100px-Escut_del_Montmell.svg.png)
![ Ấn chương chính thức của](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d9/Escut_del_Montmell.svg/100px-Escut_del_Montmell.svg.png)
**Ấn chương** [Quốc gia](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_qu%E1%BB%91c_gia) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/Flag_of_Spain.svg/23px-Flag_of_Spain.svg.png)
[Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha) [Vùng](/wiki/V%C3%B9ng_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_(T%C3%A2y_Ban_Nha)) [Tỉnh](/wiki/V%C3%B9ng_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_(T%C3%A2y_Ban_Nha)) [Tarragona](/wiki/Tarragona_(t%E1%BB%89nh)) [Quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn)( *comarca*) [Bajo Panadés](/w/index.php?title=Bajo_Panad%C3%A9s&action=edit&redlink=1) 2(2,809 mi 2) [Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99) [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(0/mi 2) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CET](/wiki/UTC%2B1)( [UTC+1](/wiki/UTC%2B1)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) [CEST](/wiki/UTC%2B2)( [UTC+2](/wiki/UTC%2B2)) [Mã bưu chính](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_c%E1%BB%A7a_T%C3%A2y_Ban_Nha&action=edit&redlink=1) [Tên gọi dân cư](/w/index.php?title=T%C3%AAn_g%E1%BB%8Di_d%C3%A2n_c%C6%B0&action=edit&redlink=1) [Página del municipio](http://www.elmontmell.cat/) **El Montmell** là một đô thị thuộc [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(T%C3%A2y_Ban_Nha)) [Tarragona](/wiki/Tarragona_(t%E1%BB%89nh)) trong [cộng đồng tự trị](/wiki/V%C3%B9ng_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_(T%C3%A2y_Ban_Nha)) [Catalonia](/wiki/Catalunya), phía bắc [Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha). Đô thị này có diện tích là 72,76 [ki-lô-mét vuông](/wiki/Kil%C3%B4m%C3%A9t_vu%C3%B4ng), dân số năm 2009 là 1431 người với mật độ 19,67 người/km². Đô thị này có cự ly km so với [Tarragona](/wiki/Tarragona).


text:
Emil Artin
Emil Artin (sinh ngày 3/3/1898, tại Viên – mất ngày 20/12/1962, ở Hamburg) là một nhà toán học Áo và Mỹ.
Tiểu sử[sửa | sửa mã nguồn]
Các tác phẩm[sửa | sửa mã nguồn]
- [1] Emil Artin, The theory of braids, Annals of Mathematics (2) 48 (1947), 101 – 126
- Emil Artin (1998). Galois Theory. Dover Publications, Inc. ISBN 0-486-62342-4. (Reprinting of second revised edition of 1944, The University of Notre Dame Press). [2]
- A Freshman Honors Course in Calculus and Analytic Geometry ISBN 0923891528
- Emil Artin (1957), Geometric Algebra, Interscience Publishers)
- Emil Artin (1898–1962) Beiträge zu Leben, Werk und Persönlichkeit, eds., Karin Reich and Alexander Kreuzer (Dr. Erwin Rauner Verlag, Augsburg, 2007).
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
- Artin reciprocity
- Artin–Wedderburn theorem
- Artin–Zorn theorem
- Artinian
- Artin's conjecture for conjectures by Artin. These include
- Artin–Schreier theory
- Artin group
- Ankeny–Artin–Chowla congruence
- Artin billiards
- Artin–Hasse exponential
- Artin–Rees lemma
Đọc thêm[sửa | sửa mã nguồn]
- Schoeneberg, Bruno (1970). “Artin, Emil”. Dictionary of Scientific Biography 1. New York: Charles Scribner's Sons. tr. 306–308. ISBN 0684101149.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- O'Connor, John J.; Robertson, Edmund F., “Emil Artin”, Bộ lưu trữ lịch sử toán học MacTutor
- Emil Artin tại Mathematics Genealogy Project
- [3] "Fine Hall in its golden age: Remembrances of Princeton in the early fifties", by Gian-Carlo Rota. Contains a section on Artin at Princeton.

markdown:
# Emil Artin
|
|Emil Artin
|
|![]()
[Viên](/wiki/Vi%C3%AAn), [Áo](/wiki/%C3%81o) [Hamburg](/wiki/Hamburg), [Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c) [Toán học](/wiki/To%C3%A1n_h%E1%BB%8Dc) [Đại học Hamburg](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Hamburg) [Đại học Indiana](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Indiana&action=edit&redlink=1) [Đại học Princeton](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Princeton) [Alma mater](/wiki/Alma_mater) [Đại học Vienna](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Vienna&action=edit&redlink=1) [Đại học Leipzig](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Leipzig) [Người hướng dẫn luận án tiến sĩ](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_h%C6%B0%E1%BB%9Bng_d%E1%BA%ABn_lu%E1%BA%ADn_%C3%A1n_ti%E1%BA%BFn_s%C4%A9) [Gustav Herglotz](/w/index.php?title=Gustav_Herglotz&action=edit&redlink=1) [Otto Ludwig Hölder](/w/index.php?title=Otto_Ludwig_H%C3%B6lder&action=edit&redlink=1) [Bernard Dwork](/w/index.php?title=Bernard_Dwork&action=edit&redlink=1) [Serge Lang](/w/index.php?title=Serge_Lang&action=edit&redlink=1) [Kollagunta Ramanathan](/w/index.php?title=Kollagunta_Gopalaiyer_Ramanathan&action=edit&redlink=1) [John Tate](/wiki/John_Tate) [Hans Zassenhaus](/w/index.php?title=Hans_Julius_Zassenhaus&action=edit&redlink=1) [Max Zorn](/w/index.php?title=Max_August_Zorn&action=edit&redlink=1) **Emil Artin** (sinh ngày 3/3/1898, tại [Viên](/wiki/Vi%C3%AAn) – mất ngày 20/12/1962, ở [Hamburg](/wiki/Hamburg)) là một [nhà toán học](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_nh%C3%A0_to%C3%A1n_h%E1%BB%8Dc) [Áo](/wiki/%C3%81o) và [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3).
## Tiểu sử[
[sửa](/w/index.php?title=Emil_Artin&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Emil_Artin&action=edit§ion=1)]
## Các tác phẩm[
[sửa](/w/index.php?title=Emil_Artin&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Emil_Artin&action=edit§ion=2)] [[1]](http://links.jstor.org/sici?sici=0003-486X%28194701%292%3A48%3A1%3C101%3ATOB%3E2.0.CO%3B2-A)Emil Artin, *The theory of braids*, [Annals of Mathematics](/w/index.php?title=Annals_of_Mathematics&action=edit&redlink=1)(2) 48 (1947), 101 – 126
- Emil Artin (1998).
*Galois Theory*. Dover Publications, Inc. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-486-62342-4](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-486-62342-4). *(Reprinting of second revised edition of 1944, The University of Notre Dame Press)*. [[2]](http://projecteuclid.org/euclid.ndml/1175197041)
- A Freshman Honors Course in Calculus and Analytic Geometry
[ISBN 0923891528](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0923891528)
- Emil Artin (1957),
*Geometric Algebra*, Interscience Publishers)
- Emil Artin (1898–1962) Beiträge zu Leben, Werk und Persönlichkeit, eds., Karin Reich and Alexander Kreuzer (Dr. Erwin Rauner Verlag, Augsburg, 2007).
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Emil_Artin&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Emil_Artin&action=edit§ion=3)] [Artin reciprocity](/w/index.php?title=Artin_reciprocity&action=edit&redlink=1) [Artin–Wedderburn theorem](/w/index.php?title=Artin%E2%80%93Wedderburn_theorem&action=edit&redlink=1) [Artin–Zorn theorem](/w/index.php?title=Artin%E2%80%93Zorn_theorem&action=edit&redlink=1) [Artinian](/w/index.php?title=Artinian&action=edit&redlink=1) [Artin's conjecture](/w/index.php?title=Artin%27s_conjecture&action=edit&redlink=1)for conjectures by Artin. These include [Artin–Schreier theory](/w/index.php?title=Artin%E2%80%93Schreier_theory&action=edit&redlink=1) [Artin group](/w/index.php?title=Artin_group&action=edit&redlink=1) [Ankeny–Artin–Chowla congruence](/w/index.php?title=Ankeny%E2%80%93Artin%E2%80%93Chowla_congruence&action=edit&redlink=1) [Artin billiards](/w/index.php?title=Artin_billiards&action=edit&redlink=1) [Artin–Hasse exponential](/w/index.php?title=Artin%E2%80%93Hasse_exponential&action=edit&redlink=1) [Artin–Rees lemma](/w/index.php?title=Artin%E2%80%93Rees_lemma&action=edit&redlink=1)
## Đọc thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Emil_Artin&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Emil_Artin&action=edit§ion=4)]
- Schoeneberg, Bruno (1970). “Artin, Emil”.
[Dictionary of Scientific Biography](/w/index.php?title=Dictionary_of_Scientific_Biography&action=edit&redlink=1) **1**. New York: Charles Scribner's Sons. tr. 306–308. [ISBN](/wiki/ISBN) [0684101149](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0684101149).
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Emil_Artin&veaction=edit§ion=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Emil_Artin&action=edit§ion=5)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Emil_Artin&veaction=edit§ion=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Emil_Artin&action=edit§ion=6)]
- O'Connor, John J.; Robertson, Edmund F.,
[“Emil Artin”](http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/Biographies/Artin.html), [Bộ lưu trữ lịch sử toán học MacTutor](/wiki/B%E1%BB%99_l%C6%B0u_tr%E1%BB%AF_l%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_to%C3%A1n_h%E1%BB%8Dc_MacTutor) [Emil Artin](http://www.genealogy.ams.org/html/id.phtml?id=7690)tại [Mathematics Genealogy Project](/wiki/Mathematics_Genealogy_Project) [[3]](http://libweb.princeton.edu/libraries/firestone/rbsc/finding_aids/mathoral/pmcxrota.htm)"Fine Hall in its golden age: Remembrances of Princeton in the early fifties", by [Gian-Carlo Rota](/w/index.php?title=Gian-Carlo_Rota&action=edit&redlink=1). Contains a section on Artin at Princeton.

X-Cache: cp1065 miss, cp1066 miss