text:
TUỔI XUÂN QUA ĐI, TÌNH YÊU Ở LẠI
Anh - Người con trai mà tôi yêu mến, là người luôn ở bên động viên và tiếp thêm sức mạnh cho tôi trong những lúc khó khăn. Sáu năm trước tôi đã đánh mất yêu thương mà anh trao chỉ vì những hiểu lầm và những giận hờn vô cớ. Tuổi trẻ, ai cũng từng vấp ngã, suy nghĩ nông cạn. Đến khi tỉnh ngộ, tình yêu như cơn gió bay đi.
Trở về quê hương sau sáu năm du học ở Pháp, điểm đầu tiên tôi muốn đến chính là ngôi trường đại học gần biển tôi và anh cùng trải qua thời sinh viên tươi đẹp. Đã có quá nhiều hồi ức xảy ra tại nơi đây. Con đường từ cổng vào trong sân trường khá dài, tôi chậm rãi bước thong thả, đưa mắt nhìn xung quanh, cây cối dường như mọc nhiều hơn. Chỗ này những năm trước tôi học chỉ là bãi đất trống bây giờ đã biến thành thảm cỏ xanh ngát. Góc đằng kia là cây hoa đào, ngày tôi ra trường chúng chỉ mới cao bằng tôi. Xa vắng một thời gian, cây đã lớn thế này rồi ư? Tôi thầm nghĩ, thời gian không chỉ làm phôi phai kỷ niệm mà còn làm vạn vật đổi mới. Mùa hoa đào đã tàn. Sinh viên đang trong thời kỳ nghỉ hè. Sân trường im ắng quá. Không gian tĩnh lặng, cô quạnh như tiếng lòng của tôi vậy.
Cây phượng vĩ cổ thụ đứng chơ vơ giữa sân ngập bóng nắng. Lá xoay tròn trong gió tạo thành một điệu nhạc được đệm bằng phím dương cầm. Màu đỏ của phượng chói chang và thắm thiết, gợi lên trong tôi những nỗi bâng khuâng. Tôi nhướng mắt nhìn phượng rơi xuyên qua những nhánh cây, lòng miên man nghĩ về ngày xưa.
Anh – người con trai mà tôi yêu mến, là người luôn ở bên động viên và tiếp thêm sức mạnh cho tôi trong những lúc khó khăn. Sáu năm trước tôi đã đánh mất yêu thương mà anh trao chỉ vì những hiểu lầm và những giận hờn vô cớ. Tuổi trẻ, ai cũng từng vấp ngã, suy nghĩ nông cạn. Đến khi tỉnh ngộ, tình yêu như cơn gió bay đi.
Anh học trên tôi một khóa, phóng khoáng, yêu tự do. Sống cùng với chiếc máy ảnh. Tôi luôn thấy anh đeo lủng lẳng trước ngực chiếc máy ảnh mini bất kể là đi đâu. Style thời trang của anh chỉ có quần jeans và áo phông bụi bặm. Trông anh giống như người từng trải. Anh là một cá thể độc lập, không có bạn bè mà anh cũng không quan tâm đến việc kết bạn. Trong lớp học, anh ngồi phía cuối lớp, cạnh cửa sổ để khi nào chán học anh ôm cặp nhảy qua cửa sổ ra ngoài chơi. Tôi chưa lần nào thấy anh học nghiêm túc. Một tuần học sáu ngày, anh chỉ đến trường có ba ngày. Vậy mà điểm số các môn học vẫn cao, đạt từ loại khá trở lên.
Tôi nhặt cánh phượng hồng, nhớ lại tình huống trớ trêu khi gặp anh.
Xe buýt dừng, tôi bước xuống xe. Phải ít nhất nửa tiếng đi bộ, tôi mới vào trong sân trường. Ai nấy đều có xe chạy vào cho đỡ mỏi chân: Xe đạp, xe máy thậm chí còn có người đi xe ô tô. Nhìn con đường phía trước mà tôi phát ngán, giá mà lúc này có ai cho tôi quá giang thì tốt biết mấy. Thời điểm bấy giờ là sáng tinh mơ, chỉ có vài sinh viên. Họ chạy bên kia hàng cây dù tôi có vẫy họ cũng không nhìn thấy. Từ xa một chiếc mô tô loại xịn chạy cùng chiều tôi đi. Đợi xe gần đến tôi dang hai tay. Chiếc xe phanh gấp, tiếng kít vang lên chói tai. Thấy có người ngáng đường, chủ nhân chiếc xe cáu gắt. “Làm gì thế hả?”
Tôi nở nụ cười dễ mến và dùng giọng nói ngọt ngào nhất có thể để xin đi nhờ. “Anh cho em quá giang được không? Một lần thôi.”
“Hâm à?”
Anh chàng định nổ máy đi, tôi để hai tay lên cổ xe, hạ thấp giọng. “Năn nỉ mà, làm ơn đi... Chân... Chân em đang đau, không thể đi tiếp... Anh tốt bụng chở em một đoạn nha, tới cột cờ kia thôi.” Tôi nước mắt ngắn dài cho anh xiêu lòng. Anh lặng im dường như những lời nói của tôi tác động đến bộ não kia. Sợ anh đổi ý, tôi liền nhảy lên ngồi phía sau xe anh.
Vẻ ngoài lạnh lùng nhưng trái tim anh lại ấm áp như ánh dương rạng rỡ. Cảm xúc này bắt nguồn từ thời xa xưa, những điều đã ngủ vùi trong quá khứ nhưng sao tôi vẫn luôn bắt gặp chúng quanh đây, ngay cả trong giấc mơ và chưa một lần vỡ vụn. Ký ức đẹp đẽ như mới ngày hôm qua, chúng luôn hiện hữu kể cả khi tôi không nhớ về.
Nhìn những cánh phượng rơi, tôi thầm ước nếu như mùa hè có thể mang anh trở về để tôi khắc sâu vào trái tim thêm một lần nữa nụ cười ấy. Chúng ta sẽ lại đi về cùng nhau, nắm tay bước qua những ngày nắng vàng ươm, sẽ hát cho nhau nghe những bản tình ca không hồi kết. Giá như có thể quay về ngày xưa đó...
Anh cho tôi quá giang nhiều lần nữa. Lần nào tôi cũng là người phát hiện ra anh đầu tiên và gọi thật to tên anh giữa sân trường. Sau đó tôi chạy nhanh đến bên anh. Phút giây đó tôi có cảm giác như mình đang sải cánh bay. Mặc cho những ánh mắt kỳ dị xung quanh xoáy sâu vào chúng tôi, tôi vẫn thản nhiên, giơ hai ngón tay cười với anh. Anh khó chịu. “Sao cứ bám theo tôi hoài vậy?”
Tôi nhe răng cười. “Em đâu có bám, là tình cờ thôi mà.”
Rồi không biết từ khi nào, anh luôn xuất hiện trong trí nhớ của tôi. Khi tôi giở sách không thấy chữ chỉ thấy khuôn mặt lầm lì nhưng chạm vào tim tôi, thật nhẹ. Tôi bắt đầu nghĩ về anh một chút rồi từng phút, từng ngày. Một lần thu hết can đảm, tôi tới lớp học của anh, bị những người trong lớp anh chặn đứng hỏi tôi là ai. Tôi hít mạnh rồi nói ra hai chữ. “Bạn gái.”
Họ cười rộn lên, xì xầm.
“Người như thằng Hoàng mà cũng có bạn gái sao?”
“Em đừng yêu nó, nó lạnh lùng, vô tâm lắm, không bao giờ biết đến tình yêu là gì đâu.”
“Còn nữa, nó không có trái tim, em ở cạnh nó chỉ có khổ suốt đời.”
Tôi căng tai nghe những lời bình luận về anh từ họ, cơn tức bộc phát, tôi thu tay lại tung một cú đấm về phía người đối diện. Phản ứng bất ngờ và có phần điên rồ của tôi khiến những người đứng đấy mở to mắt. Anh đi ra, kéo tay tôi đến một góc vắng rồi nói như tát vào mặt tôi. “Cô không để tôi yên một giây nào sao, còn nữa sau này đừng có phát ngôn bừa bãi, ai là bạn trai của cô?”
Mặt tôi rất dày, dỏng tai lên nghe anh mắng mà vẫn không thấy xấu hổ hay sợ sệt. Sau khi anh nói xong, tôi cãi lại. “Bọn họ mới là những người phát ngôn bừa bãi, họ nói xấu anh, em giúp anh trả đũa thôi mà. Còn nữa... Câu nói lúc nãy... Là em... Nói sự thật...” Tôi cúi đầu lí nhí, đến khi ngước lên thì anh đã biến mất. Lâu như vậy rồi mà anh vẫn không có tí cảm giác nào với tôi sao? Lòng tôi có chút hụt hẫng. Tôi ngửa mặt vừa hay cánh phượng rớt xuống trúng mũi tôi. Có một câu nói khá hay, tình yêu ư, chỉ cần kiên nhẫn và chờ đợi.
Thiết kế xong bản vẽ cho dự án mới của công ty, tôi tắt máy tính ra ngoài pha một cốc cà phê sẵn tiện lấy một cuốn sách trên giá gỗ rồi bước tới sofa vừa nhâm nhi vừa đọc sách.
Buổi tối yên tĩnh và oi bức. Mặc dù biết uống cà phê hoài sẽ có hại cho sức khỏe nhưng tôi trằn trọc mãi mà không ngủ được đành làm bạn với thứ thức uống đắng ngắt này. Gập sách lại, tôi mở đĩa phim do Châu Tinh trì thủ vai chính, vặn volume nhỏ để không làm ảnh hưởng tới giấc ngủ của những căn hộ kế bên. Rèm cửa sổ được kéo qua hết. Không nhìn vào màn hình tivi, tôi hướng mắt ra ngoài, mưa rơi một chút rồi ngừng. Đèn đường trong thành phố vẫn thắp sáng, ánh sáng hiu hắt do nước mưa làm cho ướt nhòe. Lúc xế chiều mưa đã bắt đầu rơi rồi tạnh rồi lại mưa. Mưa đầu mùa chóng vánh, thoắt đến thoắt đi khiến nỗi nhớ trong tôi trở nên dai đẳng và không có chốn dừng.
Xung quanh yên lặng đến kỳ lạ. Có thể nghe thấy âm thanh của tiếng gió rít lên từng hồi và tiếng mưa rơi râm ran trên các cành hoa ngoài vườn. Biết mình không thể tập trung để xem hết bộ phim, tôi tắt đi, bước xuống giường đi chân trần tới bên cửa sổ. Cây phượng đầu ngõ từ một mùa hè xa xôi dội vào lồng ngực tôi những âm vang hoài niệm cũ.
Từ dạo đó đến nay đã sáu năm trôi qua.
Đêm là khoảng thời gian tôi cảm thấy lòng mình thư thái và bình yên nhất sau những giờ cặm cụi làm việc cật lực.
Giá như anh có thể hiểu được tôi đang nhớ anh...
Tôi phát hiện ra một cái lỗ đen ngòm giữa thân cây phượng cuối trường ngang tầm mắt lúc chúng tôi ngồi dưới gốc cây, anh nghe nhạc còn tôi chơi rubic. Cái lỗ vừa và nhỏ đủ để một bàn tay thò vào nhưng tôi không dám hy sinh bàn tay yêu quý của mình để thò vào xem thử bên trong chứa gì. Tôi nói điều này cho anh biết, sau đó phân vân. “Có khi nào là hang rắn không anh?”
Anh cốc đầu tôi thật đau. “Rắn sống ở đâu mà em cũng không biết sao? Rồi trước cặp mắt to tròn của tôi, anh xoắn tay áo thò tay vào lỗ bọng sau đó rút ra, nhún vai. “Chỉ là một cái bọng cây thôi, chẳng có gì đặc biệt.” Anh ngồi dựa lưng vào gốc cây, tiếp tục nghe nhạc.
Tôi đi loanh quanh, cố nghĩ ra trò chơi gì hay ho. Suy nghĩ một hồi, tôi sáng mắt lên. “Chúng ta viết những điều muốn nói vào giấy sau đó bỏ vào trong bọng cây này đi anh.”
“Ấu trĩ.” Anh buột miệng.
Tôi không nản. “Mỗi lần anh có chuyện gì buồn chỉ cần anh viết ra hết rồi ném vào đó, chẳng phải là bọng cây ấy đã cất giữ nỗi buồn giùm anh hay sao.”
Anh bĩu môi, không nói gì. Có một lần chúng tôi cãi nhau dữ dội. Tôi đợi anh giảng hòa mãi mà không thấy. Lúc gặp nhau anh nhìn tôi xa lạ như người không quen biết. Tôi buồn bã, ngồi dưới gốc cây khóc hu hu. Khi nắng lau khô nước mắt, tôi xé một tờ giấy từ cuốn tập Chính trị, hí hoáy viết. “Hôm nay tôi đã làm người tôi yêu giận. Xin lỗi nhé!” Tôi bỏ vào trong bọng cây. Ngạc nhiên khi thấy bên trong có một chiếc máy bay. Một bên cánh của máy bay viết rằng. “Giận là một trong những gia vị của tình yêu.” Tôi cười và nhảy chân sáo như một đứa trẻ. Anh đã không còn giận tôi từ lâu. Tôi bỗng thấy đất trời như hoan hỉ cùng với niềm vui của tôi.
Hôm sinh nhật anh, tôi đi khắp các cửa hàng lưu niệm mà vẫn không tìm được món quà ưng ý để tặng anh. Tôi lại không biết anh thích thứ gì. Đồng hồ, cà-vạt, giày... Những thứ ấy anh đều không cần. Móc khóa đôi ư? Anh vốn không thuộc tuýp người lãng mạn, thế nào cũng cho rằng tôi sến. Tôi đành thất thểu ra về. Với tính cách kiểu bất cần, tôi nghĩ anh sẽ không để bụng những chuyện vặt vãnh này. Nào ngờ khi tôi nói sinh nhật vui vẻ, anh xòe tay ra, cộc lốc. “Quà đâu?”
“Ơ... Không có...” Tôi lập bập.
“Sao lại không có?”
Bất giác tôi không biết phải trả lời thế nào, đứng im như pho tượng, cúi gằm mặt như đứa trẻ biết lỗi.
“Đi theo anh đến một nơi.”
Anh nắm tay tôi. Bữa đó chúng tôi bùng một buổi học. Anh chạy thật nhanh trên con đường vắng hoe. Tôi sợ, ngồi phía sau ôm chặt eo anh. Tiếng gió vù vù bên tai. Tôi nhắm nghiền hai mắt. Mùi hương từ người anh tỏa ra khiến tôi say đắm. Đó là khoảng thời gian chúng tôi bước vào ngưỡng cửa tình yêu. Sau bao nhiêu nỗ lực, anh cuối cùng cũng chấp nhận hẹn hò với tôi. Anh còn bảo rằng chưa từng thấy đứa con gái nào ngoan cố và bướng bỉnh như tôi.
Tiếng sóng biển vỗ vào bờ. Tôi mở bừng hai mắt. Thì ra đây chính là nơi mà anh nói đến. Tôi nhảy xuống xe, chạy ào ra biển. Gió lành lạnh. Làn nước xanh trong. Biển mênh mông như ôm trọn cả niềm hạnh phúc của tôi. Anh bước đến ôm tôi từ sau lưng. Tại nơi này chúng tôi trao cho nhau nụ hôn đầu tiên trong mùi nước biển mằn mặn và mùi gió đượm nồng hương mùa hè.
Ký ức ngọt ngào khiến tôi không sao ngủ được, buông một tiếng thở dài. Tôi đóng cửa sổ lại. Uống cạn ly cà phê đã nguội. Tôi khoác áo vào, cầm ô và bước ra ngoài phố. Mưa rơi lộp cộp trên cán dù. Con đường nhựa dưới chân ẩm ướt. Vài chiếc xe mô tô phóng nhanh. Ra khỏi con hẻm khu phố, một loạt ánh sáng từ các quán cà phê, các tiệm tạp hóa đóng cửa muộn khiến tôi nheo mắt lại. Đứng giữa ngã tư, tôi không biết mình nên rẽ hướng nào để tâm trạng buồn vương trong lòng vơi đi. Tôi rẽ vào cà phê sách bên kia con đường. Tôi cụp ô để trên chiếc bàn bên ngoài rồi mở cửa nhẹ nhàng bước vào. Mọi người chăm chú đọc sách, không ai chú ý đến tôi. Đứng trước quầy sách báo, tôi cầm cuốn tạp chí học đường lên. Cả tôi và anh đều thích đọc loại tạp chí này, vừa hay vừa bổ ích lại vừa trong sáng. Còn nhớ có một số tạp chí ra muộn hơn định kỳ. Khi chúng tôi đến tiệm báo mà cả hai thường mua thì chỉ còn duy nhất một cuốn. Chúng tôi tranh cãi ỏm tỏi, ai cũng muốn giành lấy cuốn tạp chí. Cuối cùng chúng tôi quyết định oẳn tù tì, ai thắng thì tạp chí sẽ thuộc về người đó. Dĩ nhiên người thua... Chính là tôi. Bất cứ nơi nào tôi đi qua, hình ảnh anh cũng đều xuất hiện.
Ở quán cà phê sách có một chỗ mở nhạc miễn phí. Bài hát luôn chạy trong máy không bao giờ vơi từ những bản bất hủ không lời đến những bản rock sôi động. Tôi gắn headphone vào. Giai điệu này vô cùng thân quen, nhất thời tôi không nghĩ ra tên của nó nhưng tôi đã từng cảm nhận ở đâu đó trong quá khứ. Anh mê nhạc, nếu có anh ở đây chắc chắn anh sẽ biết bài hát này có tên là gì. Tôi vừa nhắm mắt vừa lắng nghe giai điệu mượt mà đó, hồi tưởng lại những điều đã cũ, những điều mà tưởng chừng như đã lãng quên nay bỗng nhiên trỗi dậy trong lòng tôi. Bản nhạc kết thúc, tôi vẫn bồi hồi, miên man trong dòng chảy vô tận của ký ức tựa như có mưa rớt vào tim.
Sáu năm rồi, cái cảm giác bâng khuâng, ấm áp mỗi lần chạm tay vào kỷ niệm cũ vẫn vẹn nguyên như lúc bắt đầu. Cảm giác đó đã rời bỏ tôi từ sáu năm trước nay len lén trở lại.
Mưa lại rơi nhiều hơn. Ngước nhìn cơn mưa trắng xóa từ trời đổ xuống, tôi thầm nghĩ, mùa hoa phượng thắm đã đến.
Từ sau khi về nước, để tiện cho công việc và đi lại, tôi thuê một căn hộ ở khu chung cư phía Nam thành phố. Thỉnh thoàng cuối tuần về thăm nhà một lần rồi lại quay cuồng với những đề án mà công ty giao. Căn phòng chật chội, nhỏ hẹp, bản vẽ để ngổn ngang lẫn lộn trong đống quần áo tôi mới vừa giặt xong chưa kịp ủi. Tôi nhìn qua ô cửa, dòng người đi về đông đúc, bần thần suy nghĩ. Có khi nào anh cũng lẫn trong dòng người ấy, có khi nào anh cũng đang đi tìm tôi, đang nhớ tôi như tôi đã từng?
Những ngày không làm việc, tôi tản bộ trong thành phố hoặc tới rạp chiếu phim một mình. Có những hôm rời khỏi nhà định ra biển hóng gió nhưng ý định thay đổi. Tôi gọi điện cho cô bạn thân nhất. Cô ấy đang trong thời kỳ yêu đương hạnh phúc nên không thể gặp tôi. Tôi thở hắt ra. Đi làm, tôi có những mối quan hệ mới, bạn bè đồng nghiệp trong công ty cũng chỉ là những người xã giao, gặp nhau chào hỏi dăm ba câu, không ai thân thiết và tin cậy cho tôi trút bầu tâm sự.
Cách đây hai ngày tôi có đi ngang qua con phố nơi anh ở. Cửa đóng im ỉm. Ngày hôm sau rồi ngày hôm sau nữa, cửa vẫn đóng. Tôi hỏi nhà kế bên, họ nói rằng gia đình anh đã dọn đi nơi khác sống. Nghe tin, tôi chợt thấy lòng này đau. Tôi thẩn thờ nhìn giàn bông giấy trước sân nhà anh rồi quay gót. Tôi rất muốn biết anh đang ở đâu. Nếu nơi ấy làm anh vui, tôi sẽ từ bỏ. Dù sao thì ngày đó chính tôi là người buông tay, ra đi lặng lẽ không một lời từ biệt. Có gặp lại tôi không biết mình sẽ phải đối mặt với anh ra sao?
Lúc mới yêu, chúng tôi dành trọn cho nhau những lời yêu thương chân thật, vun đắp hạnh phúc. Tôi không ngờ năm ấy chính bản thân mình lại xốc nổi, đánh rơi tình yêu chân thành mà không một phút một giây tiếc nuối về những gì êm đẹp đã vụt trôi một cách nhanh chóng. Qua sáu năm, tất cả có thể phai mờ nhưng cũng có những thứ càng bền chặt hơn sau lớp bụi thời gian. Ví như tình yêu của tôi và anh. Tôi từng nghĩ sẽ quên anh để tìm kiếm một hạnh phúc mới nhưng tôi nhận ra không ai có thể thay thế vị trí của anh trong trái tim.
Chúng tôi mang đến trong nhau những khoảng trống không ai có thể lấp đầy và những tổn thương đến suốt cuộc đời cũng không có cách gì quên được. Rốt cuộc giữa tôi và anh, ai mới là người buồn nhiều hơn?
12 giờ trưa, tôi vẫn ngồi trước màn hình vi tính. Mọi người trong văn phòng đều đã ra ngoài ăn cơm. Một đồng nghiệp nam đặt xuống bàn tôi hộp cơm, bảo tôi ăn xong mới có sức để làm tiếp. Tôi cảm ơn. Người đó chỉ gật đầu rồi ra ngoài bỏ tôi một mình trong phòng tĩnh lặng tuyệt đối. Tôi mở hộp cơm, nước mắt bỗng nhỏ từng giọt.
Hôm ấy tôi học sáng lẫn chiều nên ở lại trường, tiết kiệm một khoản tiền đi xe buýt. Tôi mua một ổ bánh mì, ngồi dưới gốc cây quen thuộc vừa gặm vừa làm bài tập. Bánh mì khô như que củi, tôi nuốt không trôi, thầm ước giá mà bây giờ có cái đùi gà thì hay biết mấy. Rồi như có phép màu, trên quyển vở tôi bỗng xuất hiện một hộp cơm. Người mang cơm ngồi xếp bằng, ba lô để bên cạnh, đeo tai phone.
Trong lúc tôi ăn, anh loay hoay tìm góc cảnh thích hợp để chụp. Khi giải quyết xong hộp cơm, tôi rút một bên tai nghe của anh ra, thỏ thẻ nói. “Trưa nào anh cũng mang cơm hộp cho em nha.”
“Anh không rảnh.” Anh sẵng giọng. Mặc dù thừa biết tính anh khô khan, cộc lốc nhưng khi nghe anh bảo thế, tôi xị mặt. Trưa ngày hôm sau, một hộp cơm khác được trao tận tay tôi. Chưa bao giờ tôi thấy ấm lòng đến thế. Học kì này, tôi học hai buổi nhiều ngày thậm chí gần như cả tuần nên trưa nào cũng phải ở lại trường. Nhưng tôi không ở một mình. Chúng tôi cùng nhau bày ra những trò quái chiêu để giết thời gian hoặc đơn giản chỉ nằm bên nhau nghe Aoi Teshima hát bằng chất giọng ngọt ngào của cô ấy.
Anh, vẻ ngoài lạnh băng, vô tâm vô tính nhưng tình cảm của anh vừa đủ để anh bỏ ngoài tai những lời quyến rũ từ những cô gái đỏng đảnh khác. Vậy mà tôi lại không tin anh. Đến một ngày tôi nhìn thấy anh ôm ai đó trong vòng tay, tôi nổi cơn tam bành. Với bản tính nóng nảy, tôi không thèm nghe anh giải thích. Cứ thế lẳng lặng ra đi mà không nói với anh tiếng nào. Ngay cả lúc ở trên máy bay, tôi không nghĩ đến ngày sẽ quay trở lại cũng không nghĩ nếu anh biết tôi biến mất sẽ như thế nào?
Mùa hè cùng năm tôi đổi nick facebook vào tường nhà anh, tôi mới hay lúc biết tôi rời khỏi trường, tâm trạng anh bất ổn. Anh cố gắng tìm đủ mọi cách để liên lạc với tôi nhưng không được. Có đôi chút nhẫn tâm và thấy áy náy nhưng lòng kiêu hãnh khiến tôi nhất quyết không nhắn tin cho anh dù để nói rằng tôi vẫn khỏe. Bẵng đi một thời gian, mùa hè năm hai, tới lượt anh mất tích. Lá mail tôi gởi báo rằng địa chỉ của người nhận đã khóa. Tôi đờ đẫn, tâm hồn trống trải. Nếu ông trời muốn thử thách chúng tôi, vậy thì cứ tạm thời xa nhau một thời gian.
Học hết bốn năm, tôi tình nguyện ở lại thêm hai năm nữa để nghiên cứu phần mềm phục vụ cho người mù mà các bạn trong nhóm câu lạc bộ tin học đề xuất. Nhiều lúc lạc chân trên đường, đứng giữa những con phố xa lạ, nhìn về phương trời ấy, tôi tự hỏi anh đang làm gì, đã quen cô gái nào chưa? Nước mắt tự dưng trào ra. Từ tận đáy lòng, tôi hiểu trái tim mình vẫn còn yêu một người. Vì còn yêu nên nỗi nhớ chẳng thể nào nguôi. Sau ngần ấy thời gian, cuối cùng lại không thể cất anh vào quá khứ.
Tôi về căn hộ muộn hơn mọi ngày sau khi xin giám đốc nghỉ phép ba hôm để làm tròn chữ hiếu. Vì hôm qua mẹ gọi điện hỏi tôi tại sao lâu rồi không thấy tôi về thăm gia đình. Xếp xong mấy bộ quần áo bỏ vào trong ba lô, tôi đến bên cửa sổ, đứng đấy thật lâu. Tòa nhà Place ở hướng Đông cao chọc trời, hoàng hôn tím thẫm. Đằng sau những ngôi nhà bằng gỗ, từng đám mây lững lờ trôi. So với các cao ốc, khu chung cư tôi mướn chỉ bé bằng bàn tay.
Tôi không biết bao nhiêu phút đồng hồ trôi qua, chỉ thấy bóng đêm dần buông. Thành phố lên đèn. Tôi quay trở vào bếp, nấu mì gói. Vừa ăn vừa xem tivi. Tôi quyết định sẽ ở lại thành phố này, không đi đâu nữa cho đến ngày tôi gặp lại anh dù rằng hy vọng gặp gỡ rất mong manh...
Tôi về nhà được mẹ tẩm bổ bù lại những ngày vừa qua tôi chỉ ăn mì ly và bánh mì kẹp thịt, dư dả thời gian chút đỉnh tôi đến tiệm fastfood đầu đường gọi vài món ăn qua loa rồi chạy về công ty tiếp tục làm công việc dở dang. Vì thế ba ngày nghỉ phép đối với tôi trên cả tuyệt vời. Đêm cuối cùng trước khi tôi trở lại chốn đô thị phồn hoa, tôi ngủ chung giường với mẹ. Bà hỏi tôi về anh. Trước đây lúc yêu anh, tôi có tâm sự với mẹ, kể cho mẹ nghe về tình yêu của tôi bằng giọng hết sức vui vẻ. Giờ đây, khi nghe mẹ hỏi tôi im lặng khá lâu. Bà hiểu ngày ấy vì sao tôi quyết định du học một cách gấp gáp như vậy. Bà bảo tôi hãy suy nghĩ kỹ trước khi đưa ra kết luận sau cùng. Lúc đó tôi nói rằng mình đã nghĩ kỹ và còn mạnh miệng nói sẽ không bao giờ ân hận.
Tôi vùi mặt vào lòng mẹ, khóc rấm rức. Mẹ xoa đầu tôi, chỉ khuyên một câu. “Nếu ngày nào đó con gặp lại cậu ấy và cậu ấy vẫn còn đợi con thì hãy trân trọng thêm một lần nữa. Vì hạnh phúc đích thực không dễ gì kiếm được.”
“Lỡ như... Anh ấy không còn... Yêu con nữa thì con... Biết phải làm sao?” Tôi nghẹn ngào nói.
Mẹ tôi thở dài. “Vậy... Chỉ còn tùy thuộc vào duyên số của hai đứa.”
Sang ngày mới, tôi lại đến công ty. Gần chỗ tôi làm việc có cửa hàng bán thức uống tự động. Tôi dừng chân, bỏ một đồng xu vào trong cái lỗ bé xíu sau đó chọn loại thức uống mà mình thích. Lon pepsi rơi ra. Tôi cầm lên và bước vào văn phòng. Vừa ngồi xuống ghế, tôi bật máy tính. Một ngày làm việc bận rộn sắp sửa bắt đầu. Thoắt cái đã đến năm giờ. Đó là thời khắc mà tôi thích nhất trong ngày vì không còn phải chúi mũi vào máy tính, vì được đi chơi, mua sắm, xem phim...
Ngồi trên xe buýt, từng ngôi nhà, từng con người, từng hàng cây lần lượt lướt qua tầm mắt tôi. Xe hôm nay vắng khách, ghế trống còn rất nhiều. Các dãy nhà cao tầng cao đến mức tôi có cảm giác như sắp chạm vào mây. Tay chân mệt mỏi rã rời nhưng trí óc tôi thảnh thơi lạ thường. Tôi đã vứt những bản thiết kế ra khỏi đầu, chiêm nghiệm cuộc đời qua một tiểu phẩm hài vui nhộn trên radio nhưng không kém phần sâu sắc và tinh túy. Xe dừng đèn đỏ, tôi chống cằm lên cửa sổ, tự hỏi áng mây kia sẽ trôi về hướng nào? Về nơi có gió hay sẽ tan khi một chốc nữa đây màn đêm buông xuống? Suy cho cùng tuổi trẻ của con người là những cuộc trải nghiệm, trải nghiệm những lúc buồn khổ, những lúc hạnh phúc, những lúc mệt nhọc và những lúc thanh thản.
Bản tình ca tháng năm dịu dàng như gió, lãng đãng như mây và hanh hao như nắng. Khi ngẩng đầu nhìn lên, tôi thấy mình đang đứng trước trường cũ. Một điều gì đó thôi thúc tôi bước vào. Hoa phượng ngập lối đi. Lá khô xào xạc. Tôi cầm nhành hoa trong tay bước đến góc phượng vỹ già cỗi, mắt dừng ở bọng cây. Bên trong có những tờ giấy nhỏ gấp đôi. Đều là anh viết cho tôi. Hóa ra anh cũng biết lãng mạn, chỉ là anh giấu đi mà thôi. Lẫn trong những mảnh giấy trắng là cánh hạc màu hồng. Tôi nhặt lên, săm soi. Có chữ viết. Tôi tò mò, mở ra nhè nhẹ và đọc. Cô ấy là em họ của anh thôi, vì bố mẹ cô ấy sắp li dị nên anh chỉ an ủi. Sao em không chịu nghe anh giải thích?
Khóe mi tôi chợt ướt đẫm nước mắt. Giá như tôi có thể đọc những lời ấy sớm hơn thì chúng tôi đã không xa cách suốt sáu năm trời đằng đẵng. Tia nắng cuối ngày nhảy nhót sau vòm lá xanh mướt. Tôi xoay người, định ra về.
Đứng cách tôi một quãng ngắn là một chàng trai mặc trang phục bụi bặm, trước ngực là chiếc máy ảnh mini. Thời gian có thể làm thay đổi con người nhưng gương mặt điển trai ấy, tôi không sao quên được. Chúng tôi nhìn nhau, thật lâu. Nếu ngay lúc này tôi tiến về phía anh thì liệu rằng anh có đưa tay ra chào đón tôi trở về?
Nắng tắt, tôi thu hết dũng khí bước từng bước một vì tôi biết tôi không muốn mất anh thêm một lần nào nữa. Hạnh phúc hay đắng cay, đó không còn là điều đáng để tôi bận tâm.
Quách Thái Di
Có Thể Bạn Quan Tâm:
Hãy bế em ra khỏi cuộc đời anh !!!
Anh xin lỗi, mình yêu nhau nhé

markdown:
# TUỔI XUÂN QUA ĐI, TÌNH YÊU Ở LẠI
**Truyện Hay Mỗi Ngày**- **TUỔI XUÂN QUA ĐI, TÌNH YÊU Ở LẠI)** **Anh - Người con trai mà tôi yêu mến, là người luôn ở bên động viên và tiếp thêm sức mạnh cho tôi trong những lúc khó khăn. Sáu năm trước tôi đã đánh mất yêu thương mà anh trao chỉ vì những hiểu lầm và những giận hờn vô cớ. Tuổi trẻ, ai cũng từng vấp ngã, suy nghĩ nông cạn. Đến khi tỉnh ngộ, tình yêu như cơn gió bay đi.**
Trở về quê hương sau sáu năm du học ở Pháp, điểm đầu tiên tôi muốn đến chính là ngôi trường đại học gần biển tôi và anh cùng trải qua thời sinh viên tươi đẹp. Đã có quá nhiều hồi ức xảy ra tại nơi đây. Con đường từ cổng vào trong sân trường khá dài, tôi chậm rãi bước thong thả, đưa mắt nhìn xung quanh, cây cối dường như mọc nhiều hơn. Chỗ này những năm trước tôi học chỉ là bãi đất trống bây giờ đã biến thành thảm cỏ xanh ngát. Góc đằng kia là cây hoa đào, ngày tôi ra trường chúng chỉ mới cao bằng tôi. Xa vắng một thời gian, cây đã lớn thế này rồi ư? Tôi thầm nghĩ, thời gian không chỉ làm phôi phai kỷ niệm mà còn làm vạn vật đổi mới. Mùa hoa đào đã tàn. Sinh viên đang trong thời kỳ nghỉ hè. Sân trường im ắng quá. Không gian tĩnh lặng, cô quạnh như tiếng lòng của tôi vậy.
Cây phượng vĩ cổ thụ đứng chơ vơ giữa sân ngập bóng nắng. Lá xoay tròn trong gió tạo thành một điệu nhạc được đệm bằng phím dương cầm. Màu đỏ của phượng chói chang và thắm thiết, gợi lên trong tôi những nỗi bâng khuâng. Tôi nhướng mắt nhìn phượng rơi xuyên qua những nhánh cây, lòng miên man nghĩ về ngày xưa.
Anh – người con trai mà tôi yêu mến, là người luôn ở bên động viên và tiếp thêm sức mạnh cho tôi trong những lúc khó khăn. Sáu năm trước tôi đã đánh mất yêu thương mà anh trao chỉ vì những hiểu lầm và những giận hờn vô cớ. Tuổi trẻ, ai cũng từng vấp ngã, suy nghĩ nông cạn. Đến khi tỉnh ngộ, tình yêu như cơn gió bay đi.
Anh học trên tôi một khóa, phóng khoáng, yêu tự do. Sống cùng với chiếc máy ảnh. Tôi luôn thấy anh đeo lủng lẳng trước ngực chiếc máy ảnh mini bất kể là đi đâu. Style thời trang của anh chỉ có quần jeans và áo phông bụi bặm. Trông anh giống như người từng trải. Anh là một cá thể độc lập, không có bạn bè mà anh cũng không quan tâm đến việc kết bạn. Trong lớp học, anh ngồi phía cuối lớp, cạnh cửa sổ để khi nào chán học anh ôm cặp nhảy qua cửa sổ ra ngoài chơi. Tôi chưa lần nào thấy anh học nghiêm túc. Một tuần học sáu ngày, anh chỉ đến trường có ba ngày. Vậy mà điểm số các môn học vẫn cao, đạt từ loại khá trở lên.
Tôi nhặt cánh phượng hồng, nhớ lại tình huống trớ trêu khi gặp anh.
Xe buýt dừng, tôi bước xuống xe. Phải ít nhất nửa tiếng đi bộ, tôi mới vào trong sân trường. Ai nấy đều có xe chạy vào cho đỡ mỏi chân: Xe đạp, xe máy thậm chí còn có người đi xe ô tô. Nhìn con đường phía trước mà tôi phát ngán, giá mà lúc này có ai cho tôi quá giang thì tốt biết mấy. Thời điểm bấy giờ là sáng tinh mơ, chỉ có vài sinh viên. Họ chạy bên kia hàng cây dù tôi có vẫy họ cũng không nhìn thấy. Từ xa một chiếc mô tô loại xịn chạy cùng chiều tôi đi. Đợi xe gần đến tôi dang hai tay. Chiếc xe phanh gấp, tiếng kít vang lên chói tai. Thấy có người ngáng đường, chủ nhân chiếc xe cáu gắt. “Làm gì thế hả?”
Tôi nở nụ cười dễ mến và dùng giọng nói ngọt ngào nhất có thể để xin đi nhờ. “Anh cho em quá giang được không? Một lần thôi.”
“Hâm à?”
Anh chàng định nổ máy đi, tôi để hai tay lên cổ xe, hạ thấp giọng. “Năn nỉ mà, làm ơn đi... Chân... Chân em đang đau, không thể đi tiếp... Anh tốt bụng chở em một đoạn nha, tới cột cờ kia thôi.” Tôi nước mắt ngắn dài cho anh xiêu lòng. Anh lặng im dường như những lời nói của tôi tác động đến bộ não kia. Sợ anh đổi ý, tôi liền nhảy lên ngồi phía sau xe anh.
Vẻ ngoài lạnh lùng nhưng trái tim anh lại ấm áp như ánh dương rạng rỡ. Cảm xúc này bắt nguồn từ thời xa xưa, những điều đã ngủ vùi trong quá khứ nhưng sao tôi vẫn luôn bắt gặp chúng quanh đây, ngay cả trong giấc mơ và chưa một lần vỡ vụn. Ký ức đẹp đẽ như mới ngày hôm qua, chúng luôn hiện hữu kể cả khi tôi không nhớ về.
Nhìn những cánh phượng rơi, tôi thầm ước nếu như mùa hè có thể mang anh trở về để tôi khắc sâu vào trái tim thêm một lần nữa nụ cười ấy. Chúng ta sẽ lại đi về cùng nhau, nắm tay bước qua những ngày nắng vàng ươm, sẽ hát cho nhau nghe những bản tình ca không hồi kết. Giá như có thể quay về ngày xưa đó...
Anh cho tôi quá giang nhiều lần nữa. Lần nào tôi cũng là người phát hiện ra anh đầu tiên và gọi thật to tên anh giữa sân trường. Sau đó tôi chạy nhanh đến bên anh. Phút giây đó tôi có cảm giác như mình đang sải cánh bay. Mặc cho những ánh mắt kỳ dị xung quanh xoáy sâu vào chúng tôi, tôi vẫn thản nhiên, giơ hai ngón tay cười với anh. Anh khó chịu. “Sao cứ bám theo tôi hoài vậy?”
Tôi nhe răng cười. “Em đâu có bám, là tình cờ thôi mà.”
Rồi không biết từ khi nào, anh luôn xuất hiện trong trí nhớ của tôi. Khi tôi giở sách không thấy chữ chỉ thấy khuôn mặt lầm lì nhưng chạm vào tim tôi, thật nhẹ. Tôi bắt đầu nghĩ về anh một chút rồi từng phút, từng ngày. Một lần thu hết can đảm, tôi tới lớp học của anh, bị những người trong lớp anh chặn đứng hỏi tôi là ai. Tôi hít mạnh rồi nói ra hai chữ. “Bạn gái.”
Họ cười rộn lên, xì xầm.
“Người như thằng Hoàng mà cũng có bạn gái sao?”
“Em đừng yêu nó, nó lạnh lùng, vô tâm lắm, không bao giờ biết đến tình yêu là gì đâu.”
“Còn nữa, nó không có trái tim, em ở cạnh nó chỉ có khổ suốt đời.”
Tôi căng tai nghe những lời bình luận về anh từ họ, cơn tức bộc phát, tôi thu tay lại tung một cú đấm về phía người đối diện. Phản ứng bất ngờ và có phần điên rồ của tôi khiến những người đứng đấy mở to mắt. Anh đi ra, kéo tay tôi đến một góc vắng rồi nói như tát vào mặt tôi. “Cô không để tôi yên một giây nào sao, còn nữa sau này đừng có phát ngôn bừa bãi, ai là bạn trai của cô?”
Mặt tôi rất dày, dỏng tai lên nghe anh mắng mà vẫn không thấy xấu hổ hay sợ sệt. Sau khi anh nói xong, tôi cãi lại. “Bọn họ mới là những người phát ngôn bừa bãi, họ nói xấu anh, em giúp anh trả đũa thôi mà. Còn nữa... Câu nói lúc nãy... Là em... Nói sự thật...” Tôi cúi đầu lí nhí, đến khi ngước lên thì anh đã biến mất. Lâu như vậy rồi mà anh vẫn không có tí cảm giác nào với tôi sao? Lòng tôi có chút hụt hẫng. Tôi ngửa mặt vừa hay cánh phượng rớt xuống trúng mũi tôi. Có một câu nói khá hay, tình yêu ư, chỉ cần kiên nhẫn và chờ đợi.
Thiết kế xong bản vẽ cho dự án mới của công ty, tôi tắt máy tính ra ngoài pha một cốc cà phê sẵn tiện lấy một cuốn sách trên giá gỗ rồi bước tới sofa vừa nhâm nhi vừa đọc sách.
Buổi tối yên tĩnh và oi bức. Mặc dù biết uống cà phê hoài sẽ có hại cho sức khỏe nhưng tôi trằn trọc mãi mà không ngủ được đành làm bạn với thứ thức uống đắng ngắt này. Gập sách lại, tôi mở đĩa phim do Châu Tinh trì thủ vai chính, vặn volume nhỏ để không làm ảnh hưởng tới giấc ngủ của những căn hộ kế bên. Rèm cửa sổ được kéo qua hết. Không nhìn vào màn hình tivi, tôi hướng mắt ra ngoài, mưa rơi một chút rồi ngừng. Đèn đường trong thành phố vẫn thắp sáng, ánh sáng hiu hắt do nước mưa làm cho ướt nhòe. Lúc xế chiều mưa đã bắt đầu rơi rồi tạnh rồi lại mưa. Mưa đầu mùa chóng vánh, thoắt đến thoắt đi khiến nỗi nhớ trong tôi trở nên dai đẳng và không có chốn dừng.
Xung quanh yên lặng đến kỳ lạ. Có thể nghe thấy âm thanh của tiếng gió rít lên từng hồi và tiếng mưa rơi râm ran trên các cành hoa ngoài vườn. Biết mình không thể tập trung để xem hết bộ phim, tôi tắt đi, bước xuống giường đi chân trần tới bên cửa sổ. Cây phượng đầu ngõ từ một mùa hè xa xôi dội vào lồng ngực tôi những âm vang hoài niệm cũ.
Từ dạo đó đến nay đã sáu năm trôi qua.
Đêm là khoảng thời gian tôi cảm thấy lòng mình thư thái và bình yên nhất sau những giờ cặm cụi làm việc cật lực.
Giá như anh có thể hiểu được tôi đang nhớ anh...
Tôi phát hiện ra một cái lỗ đen ngòm giữa thân cây phượng cuối trường ngang tầm mắt lúc chúng tôi ngồi dưới gốc cây, anh nghe nhạc còn tôi chơi rubic. Cái lỗ vừa và nhỏ đủ để một bàn tay thò vào nhưng tôi không dám hy sinh bàn tay yêu quý của mình để thò vào xem thử bên trong chứa gì. Tôi nói điều này cho anh biết, sau đó phân vân. “Có khi nào là hang rắn không anh?”
Anh cốc đầu tôi thật đau. “Rắn sống ở đâu mà em cũng không biết sao? Rồi trước cặp mắt to tròn của tôi, anh xoắn tay áo thò tay vào lỗ bọng sau đó rút ra, nhún vai. “Chỉ là một cái bọng cây thôi, chẳng có gì đặc biệt.” Anh ngồi dựa lưng vào gốc cây, tiếp tục nghe nhạc.
Tôi đi loanh quanh, cố nghĩ ra trò chơi gì hay ho. Suy nghĩ một hồi, tôi sáng mắt lên. “Chúng ta viết những điều muốn nói vào giấy sau đó bỏ vào trong bọng cây này đi anh.”
“Ấu trĩ.” Anh buột miệng.
Tôi không nản. “Mỗi lần anh có chuyện gì buồn chỉ cần anh viết ra hết rồi ném vào đó, chẳng phải là bọng cây ấy đã cất giữ nỗi buồn giùm anh hay sao.”
Anh bĩu môi, không nói gì. Có một lần chúng tôi cãi nhau dữ dội. Tôi đợi anh giảng hòa mãi mà không thấy. Lúc gặp nhau anh nhìn tôi xa lạ như người không quen biết. Tôi buồn bã, ngồi dưới gốc cây khóc hu hu. Khi nắng lau khô nước mắt, tôi xé một tờ giấy từ cuốn tập Chính trị, hí hoáy viết. “Hôm nay tôi đã làm người tôi yêu giận. Xin lỗi nhé!” Tôi bỏ vào trong bọng cây. Ngạc nhiên khi thấy bên trong có một chiếc máy bay. Một bên cánh của máy bay viết rằng. “Giận là một trong những gia vị của tình yêu.” Tôi cười và nhảy chân sáo như một đứa trẻ. Anh đã không còn giận tôi từ lâu. Tôi bỗng thấy đất trời như hoan hỉ cùng với niềm vui của tôi.
Hôm sinh nhật anh, tôi đi khắp các cửa hàng lưu niệm mà vẫn không tìm được món quà ưng ý để tặng anh. Tôi lại không biết anh thích thứ gì. Đồng hồ, cà-vạt, giày... Những thứ ấy anh đều không cần. Móc khóa đôi ư? Anh vốn không thuộc tuýp người lãng mạn, thế nào cũng cho rằng tôi sến. Tôi đành thất thểu ra về. Với tính cách kiểu bất cần, tôi nghĩ anh sẽ không để bụng những chuyện vặt vãnh này. Nào ngờ khi tôi nói sinh nhật vui vẻ, anh xòe tay ra, cộc lốc. “Quà đâu?”
“Ơ... Không có...” Tôi lập bập.
“Sao lại không có?”
Bất giác tôi không biết phải trả lời thế nào, đứng im như pho tượng, cúi gằm mặt như đứa trẻ biết lỗi.
“Đi theo anh đến một nơi.”
Anh nắm tay tôi. Bữa đó chúng tôi bùng một buổi học. Anh chạy thật nhanh trên con đường vắng hoe. Tôi sợ, ngồi phía sau ôm chặt eo anh. Tiếng gió vù vù bên tai. Tôi nhắm nghiền hai mắt. Mùi hương từ người anh tỏa ra khiến tôi say đắm. Đó là khoảng thời gian chúng tôi bước vào ngưỡng cửa tình yêu. Sau bao nhiêu nỗ lực, anh cuối cùng cũng chấp nhận hẹn hò với tôi. Anh còn bảo rằng chưa từng thấy đứa con gái nào ngoan cố và bướng bỉnh như tôi.
Tiếng sóng biển vỗ vào bờ. Tôi mở bừng hai mắt. Thì ra đây chính là nơi mà anh nói đến. Tôi nhảy xuống xe, chạy ào ra biển. Gió lành lạnh. Làn nước xanh trong. Biển mênh mông như ôm trọn cả niềm hạnh phúc của tôi. Anh bước đến ôm tôi từ sau lưng. Tại nơi này chúng tôi trao cho nhau nụ hôn đầu tiên trong mùi nước biển mằn mặn và mùi gió đượm nồng hương mùa hè.
Ký ức ngọt ngào khiến tôi không sao ngủ được, buông một tiếng thở dài. Tôi đóng cửa sổ lại. Uống cạn ly cà phê đã nguội. Tôi khoác áo vào, cầm ô và bước ra ngoài phố. Mưa rơi lộp cộp trên cán dù. Con đường nhựa dưới chân ẩm ướt. Vài chiếc xe mô tô phóng nhanh. Ra khỏi con hẻm khu phố, một loạt ánh sáng từ các quán cà phê, các tiệm tạp hóa đóng cửa muộn khiến tôi nheo mắt lại. Đứng giữa ngã tư, tôi không biết mình nên rẽ hướng nào để tâm trạng buồn vương trong lòng vơi đi. Tôi rẽ vào cà phê sách bên kia con đường. Tôi cụp ô để trên chiếc bàn bên ngoài rồi mở cửa nhẹ nhàng bước vào. Mọi người chăm chú đọc sách, không ai chú ý đến tôi. Đứng trước quầy sách báo, tôi cầm cuốn tạp chí học đường lên. Cả tôi và anh đều thích đọc loại tạp chí này, vừa hay vừa bổ ích lại vừa trong sáng. Còn nhớ có một số tạp chí ra muộn hơn định kỳ. Khi chúng tôi đến tiệm báo mà cả hai thường mua thì chỉ còn duy nhất một cuốn. Chúng tôi tranh cãi ỏm tỏi, ai cũng muốn giành lấy cuốn tạp chí. Cuối cùng chúng tôi quyết định oẳn tù tì, ai thắng thì tạp chí sẽ thuộc về người đó. Dĩ nhiên người thua... Chính là tôi. Bất cứ nơi nào tôi đi qua, hình ảnh anh cũng đều xuất hiện.
Ở quán cà phê sách có một chỗ mở nhạc miễn phí. Bài hát luôn chạy trong máy không bao giờ vơi từ những bản bất hủ không lời đến những bản rock sôi động. Tôi gắn headphone vào. Giai điệu này vô cùng thân quen, nhất thời tôi không nghĩ ra tên của nó nhưng tôi đã từng cảm nhận ở đâu đó trong quá khứ. Anh mê nhạc, nếu có anh ở đây chắc chắn anh sẽ biết bài hát này có tên là gì. Tôi vừa nhắm mắt vừa lắng nghe giai điệu mượt mà đó, hồi tưởng lại những điều đã cũ, những điều mà tưởng chừng như đã lãng quên nay bỗng nhiên trỗi dậy trong lòng tôi. Bản nhạc kết thúc, tôi vẫn bồi hồi, miên man trong dòng chảy vô tận của ký ức tựa như có mưa rớt vào tim.
Sáu năm rồi, cái cảm giác bâng khuâng, ấm áp mỗi lần chạm tay vào kỷ niệm cũ vẫn vẹn nguyên như lúc bắt đầu. Cảm giác đó đã rời bỏ tôi từ sáu năm trước nay len lén trở lại.
Mưa lại rơi nhiều hơn. Ngước nhìn cơn mưa trắng xóa từ trời đổ xuống, tôi thầm nghĩ, mùa hoa phượng thắm đã đến.
Từ sau khi về nước, để tiện cho công việc và đi lại, tôi thuê một căn hộ ở khu chung cư phía Nam thành phố. Thỉnh thoàng cuối tuần về thăm nhà một lần rồi lại quay cuồng với những đề án mà công ty giao. Căn phòng chật chội, nhỏ hẹp, bản vẽ để ngổn ngang lẫn lộn trong đống quần áo tôi mới vừa giặt xong chưa kịp ủi. Tôi nhìn qua ô cửa, dòng người đi về đông đúc, bần thần suy nghĩ. Có khi nào anh cũng lẫn trong dòng người ấy, có khi nào anh cũng đang đi tìm tôi, đang nhớ tôi như tôi đã từng?
Những ngày không làm việc, tôi tản bộ trong thành phố hoặc tới rạp chiếu phim một mình. Có những hôm rời khỏi nhà định ra biển hóng gió nhưng ý định thay đổi. Tôi gọi điện cho cô bạn thân nhất. Cô ấy đang trong thời kỳ yêu đương hạnh phúc nên không thể gặp tôi. Tôi thở hắt ra. Đi làm, tôi có những mối quan hệ mới, bạn bè đồng nghiệp trong công ty cũng chỉ là những người xã giao, gặp nhau chào hỏi dăm ba câu, không ai thân thiết và tin cậy cho tôi trút bầu tâm sự.
Cách đây hai ngày tôi có đi ngang qua con phố nơi anh ở. Cửa đóng im ỉm. Ngày hôm sau rồi ngày hôm sau nữa, cửa vẫn đóng. Tôi hỏi nhà kế bên, họ nói rằng gia đình anh đã dọn đi nơi khác sống. Nghe tin, tôi chợt thấy lòng này đau. Tôi thẩn thờ nhìn giàn bông giấy trước sân nhà anh rồi quay gót. Tôi rất muốn biết anh đang ở đâu. Nếu nơi ấy làm anh vui, tôi sẽ từ bỏ. Dù sao thì ngày đó chính tôi là người buông tay, ra đi lặng lẽ không một lời từ biệt. Có gặp lại tôi không biết mình sẽ phải đối mặt với anh ra sao?
Lúc mới yêu, chúng tôi dành trọn cho nhau những lời yêu thương chân thật, vun đắp hạnh phúc. Tôi không ngờ năm ấy chính bản thân mình lại xốc nổi, đánh rơi tình yêu chân thành mà không một phút một giây tiếc nuối về những gì êm đẹp đã vụt trôi một cách nhanh chóng. Qua sáu năm, tất cả có thể phai mờ nhưng cũng có những thứ càng bền chặt hơn sau lớp bụi thời gian. Ví như tình yêu của tôi và anh. Tôi từng nghĩ sẽ quên anh để tìm kiếm một hạnh phúc mới nhưng tôi nhận ra không ai có thể thay thế vị trí của anh trong trái tim.
Chúng tôi mang đến trong nhau những khoảng trống không ai có thể lấp đầy và những tổn thương đến suốt cuộc đời cũng không có cách gì quên được. Rốt cuộc giữa tôi và anh, ai mới là người buồn nhiều hơn?
12 giờ trưa, tôi vẫn ngồi trước màn hình vi tính. Mọi người trong văn phòng đều đã ra ngoài ăn cơm. Một đồng nghiệp nam đặt xuống bàn tôi hộp cơm, bảo tôi ăn xong mới có sức để làm tiếp. Tôi cảm ơn. Người đó chỉ gật đầu rồi ra ngoài bỏ tôi một mình trong phòng tĩnh lặng tuyệt đối. Tôi mở hộp cơm, nước mắt bỗng nhỏ từng giọt.
Hôm ấy tôi học sáng lẫn chiều nên ở lại trường, tiết kiệm một khoản tiền đi xe buýt. Tôi mua một ổ bánh mì, ngồi dưới gốc cây quen thuộc vừa gặm vừa làm bài tập. Bánh mì khô như que củi, tôi nuốt không trôi, thầm ước giá mà bây giờ có cái đùi gà thì hay biết mấy. Rồi như có phép màu, trên quyển vở tôi bỗng xuất hiện một hộp cơm. Người mang cơm ngồi xếp bằng, ba lô để bên cạnh, đeo tai phone.
Trong lúc tôi ăn, anh loay hoay tìm góc cảnh thích hợp để chụp. Khi giải quyết xong hộp cơm, tôi rút một bên tai nghe của anh ra, thỏ thẻ nói. “Trưa nào anh cũng mang cơm hộp cho em nha.”
“Anh không rảnh.” Anh sẵng giọng. Mặc dù thừa biết tính anh khô khan, cộc lốc nhưng khi nghe anh bảo thế, tôi xị mặt. Trưa ngày hôm sau, một hộp cơm khác được trao tận tay tôi. Chưa bao giờ tôi thấy ấm lòng đến thế. Học kì này, tôi học hai buổi nhiều ngày thậm chí gần như cả tuần nên trưa nào cũng phải ở lại trường. Nhưng tôi không ở một mình. Chúng tôi cùng nhau bày ra những trò quái chiêu để giết thời gian hoặc đơn giản chỉ nằm bên nhau nghe Aoi Teshima hát bằng chất giọng ngọt ngào của cô ấy.
Anh, vẻ ngoài lạnh băng, vô tâm vô tính nhưng tình cảm của anh vừa đủ để anh bỏ ngoài tai những lời quyến rũ từ những cô gái đỏng đảnh khác. Vậy mà tôi lại không tin anh. Đến một ngày tôi nhìn thấy anh ôm ai đó trong vòng tay, tôi nổi cơn tam bành. Với bản tính nóng nảy, tôi không thèm nghe anh giải thích. Cứ thế lẳng lặng ra đi mà không nói với anh tiếng nào. Ngay cả lúc ở trên máy bay, tôi không nghĩ đến ngày sẽ quay trở lại cũng không nghĩ nếu anh biết tôi biến mất sẽ như thế nào?
Mùa hè cùng năm tôi đổi nick facebook vào tường nhà anh, tôi mới hay lúc biết tôi rời khỏi trường, tâm trạng anh bất ổn. Anh cố gắng tìm đủ mọi cách để liên lạc với tôi nhưng không được. Có đôi chút nhẫn tâm và thấy áy náy nhưng lòng kiêu hãnh khiến tôi nhất quyết không nhắn tin cho anh dù để nói rằng tôi vẫn khỏe. Bẵng đi một thời gian, mùa hè năm hai, tới lượt anh mất tích. Lá mail tôi gởi báo rằng địa chỉ của người nhận đã khóa. Tôi đờ đẫn, tâm hồn trống trải. Nếu ông trời muốn thử thách chúng tôi, vậy thì cứ tạm thời xa nhau một thời gian.
Học hết bốn năm, tôi tình nguyện ở lại thêm hai năm nữa để nghiên cứu phần mềm phục vụ cho người mù mà các bạn trong nhóm câu lạc bộ tin học đề xuất. Nhiều lúc lạc chân trên đường, đứng giữa những con phố xa lạ, nhìn về phương trời ấy, tôi tự hỏi anh đang làm gì, đã quen cô gái nào chưa? Nước mắt tự dưng trào ra. Từ tận đáy lòng, tôi hiểu trái tim mình vẫn còn yêu một người. Vì còn yêu nên nỗi nhớ chẳng thể nào nguôi. Sau ngần ấy thời gian, cuối cùng lại không thể cất anh vào quá khứ.
Tôi về căn hộ muộn hơn mọi ngày sau khi xin giám đốc nghỉ phép ba hôm để làm tròn chữ hiếu. Vì hôm qua mẹ gọi điện hỏi tôi tại sao lâu rồi không thấy tôi về thăm gia đình. Xếp xong mấy bộ quần áo bỏ vào trong ba lô, tôi đến bên cửa sổ, đứng đấy thật lâu. Tòa nhà Place ở hướng Đông cao chọc trời, hoàng hôn tím thẫm. Đằng sau những ngôi nhà bằng gỗ, từng đám mây lững lờ trôi. So với các cao ốc, khu chung cư tôi mướn chỉ bé bằng bàn tay.
Tôi không biết bao nhiêu phút đồng hồ trôi qua, chỉ thấy bóng đêm dần buông. Thành phố lên đèn. Tôi quay trở vào bếp, nấu mì gói. Vừa ăn vừa xem tivi. Tôi quyết định sẽ ở lại thành phố này, không đi đâu nữa cho đến ngày tôi gặp lại anh dù rằng hy vọng gặp gỡ rất mong manh...
Tôi về nhà được mẹ tẩm bổ bù lại những ngày vừa qua tôi chỉ ăn mì ly và bánh mì kẹp thịt, dư dả thời gian chút đỉnh tôi đến tiệm fastfood đầu đường gọi vài món ăn qua loa rồi chạy về công ty tiếp tục làm công việc dở dang. Vì thế ba ngày nghỉ phép đối với tôi trên cả tuyệt vời. Đêm cuối cùng trước khi tôi trở lại chốn đô thị phồn hoa, tôi ngủ chung giường với mẹ. Bà hỏi tôi về anh. Trước đây lúc yêu anh, tôi có tâm sự với mẹ, kể cho mẹ nghe về tình yêu của tôi bằng giọng hết sức vui vẻ. Giờ đây, khi nghe mẹ hỏi tôi im lặng khá lâu. Bà hiểu ngày ấy vì sao tôi quyết định du học một cách gấp gáp như vậy. Bà bảo tôi hãy suy nghĩ kỹ trước khi đưa ra kết luận sau cùng. Lúc đó tôi nói rằng mình đã nghĩ kỹ và còn mạnh miệng nói sẽ không bao giờ ân hận.
Tôi vùi mặt vào lòng mẹ, khóc rấm rức. Mẹ xoa đầu tôi, chỉ khuyên một câu. “Nếu ngày nào đó con gặp lại cậu ấy và cậu ấy vẫn còn đợi con thì hãy trân trọng thêm một lần nữa. Vì hạnh phúc đích thực không dễ gì kiếm được.”
“Lỡ như... Anh ấy không còn... Yêu con nữa thì con... Biết phải làm sao?” Tôi nghẹn ngào nói.
Mẹ tôi thở dài. “Vậy... Chỉ còn tùy thuộc vào duyên số của hai đứa.”
Sang ngày mới, tôi lại đến công ty. Gần chỗ tôi làm việc có cửa hàng bán thức uống tự động. Tôi dừng chân, bỏ một đồng xu vào trong cái lỗ bé xíu sau đó chọn loại thức uống mà mình thích. Lon pepsi rơi ra. Tôi cầm lên và bước vào văn phòng. Vừa ngồi xuống ghế, tôi bật máy tính. Một ngày làm việc bận rộn sắp sửa bắt đầu. Thoắt cái đã đến năm giờ. Đó là thời khắc mà tôi thích nhất trong ngày vì không còn phải chúi mũi vào máy tính, vì được đi chơi, mua sắm, xem phim...
Ngồi trên xe buýt, từng ngôi nhà, từng con người, từng hàng cây lần lượt lướt qua tầm mắt tôi. Xe hôm nay vắng khách, ghế trống còn rất nhiều. Các dãy nhà cao tầng cao đến mức tôi có cảm giác như sắp chạm vào mây. Tay chân mệt mỏi rã rời nhưng trí óc tôi thảnh thơi lạ thường. Tôi đã vứt những bản thiết kế ra khỏi đầu, chiêm nghiệm cuộc đời qua một tiểu phẩm hài vui nhộn trên radio nhưng không kém phần sâu sắc và tinh túy. Xe dừng đèn đỏ, tôi chống cằm lên cửa sổ, tự hỏi áng mây kia sẽ trôi về hướng nào? Về nơi có gió hay sẽ tan khi một chốc nữa đây màn đêm buông xuống? Suy cho cùng tuổi trẻ của con người là những cuộc trải nghiệm, trải nghiệm những lúc buồn khổ, những lúc hạnh phúc, những lúc mệt nhọc và những lúc thanh thản.
Bản tình ca tháng năm dịu dàng như gió, lãng đãng như mây và hanh hao như nắng. Khi ngẩng đầu nhìn lên, tôi thấy mình đang đứng trước trường cũ. Một điều gì đó thôi thúc tôi bước vào. Hoa phượng ngập lối đi. Lá khô xào xạc. Tôi cầm nhành hoa trong tay bước đến góc phượng vỹ già cỗi, mắt dừng ở bọng cây. Bên trong có những tờ giấy nhỏ gấp đôi. Đều là anh viết cho tôi. Hóa ra anh cũng biết lãng mạn, chỉ là anh giấu đi mà thôi. Lẫn trong những mảnh giấy trắng là cánh hạc màu hồng. Tôi nhặt lên, săm soi. Có chữ viết. Tôi tò mò, mở ra nhè nhẹ và đọc. Cô ấy là em họ của anh thôi, vì bố mẹ cô ấy sắp li dị nên anh chỉ an ủi. Sao em không chịu nghe anh giải thích?
Khóe mi tôi chợt ướt đẫm nước mắt. Giá như tôi có thể đọc những lời ấy sớm hơn thì chúng tôi đã không xa cách suốt sáu năm trời đằng đẵng. Tia nắng cuối ngày nhảy nhót sau vòm lá xanh mướt. Tôi xoay người, định ra về.
Đứng cách tôi một quãng ngắn là một chàng trai mặc trang phục bụi bặm, trước ngực là chiếc máy ảnh mini. Thời gian có thể làm thay đổi con người nhưng gương mặt điển trai ấy, tôi không sao quên được. Chúng tôi nhìn nhau, thật lâu. Nếu ngay lúc này tôi tiến về phía anh thì liệu rằng anh có đưa tay ra chào đón tôi trở về?
*Nắng tắt, tôi thu hết dũng khí bước từng bước một vì tôi biết tôi không muốn mất anh thêm một lần nào nữa. Hạnh phúc hay đắng cay, đó không còn là điều đáng để tôi bận tâm.* **Quách Thái Di** __Sưu Tầm__ **Có Thể Bạn Quan Tâm:** [Hãy bế em ra khỏi cuộc đời anh !!!](https://truyenhaymoingay.net/hay-be-em-ra-khoi-cuoc-doi-anh/313698.html) [Anh xin lỗi, mình yêu nhau nhé](https://truyenhaymoingay.net/anh-xin-loi-minh-yeu-nhau-nhe/314422.html)


text:
Các khách sạn ở Menil Collection (Bảo tàng) - Montrose
Tìm khách sạn ở Menil Collection (Bảo tàng), Montrose, Texas, Mỹ
Hưởng Giá Bí mật tại một số khách sạn
Giá này không dành cho tất cả mọi người.
Hưởng Giá Bí mật tại một số khách sạn
Giá này không dành cho tất cả mọi người.

markdown:
# Các khách sạn ở Menil Collection (Bảo tàng) - Montrose
## Tìm khách sạn ở Menil Collection (Bảo tàng), Montrose, Texas, Mỹ
Hưởng Giá Bí mật tại một số khách sạn
Giá này không dành cho tất cả mọi người.
Hưởng Giá Bí mật tại một số khách sạn
Giá này không dành cho tất cả mọi người.

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Server: Application-Server

X-Hcom-Rendered-With: release

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Connection: close

Pragma: no-cache

X-UA-Compatible: IE=Edge

Cache-Control: max-age=0, no-cache, no-store

site_id_3: ssl-*.hotels.com - A

Vary: Accept-Encoding

Content-Language: vi-VN


text:
Đảo Liberty
Đảo Liberty (tiếng Anh: Liberty Island có nghĩa Đảo Tự do) là một hòn đảo nhỏ không có cư dân nằm trong Bến cảng New York tại Hoa Kỳ, được biết đến nhiều nhất vì là vị trí của Tượng Nữ thần Tự do. Tuy được gọi tên là Đảo Tự do từ đầu thế kỷ 20 nhưng cái tên này vẫn không là tên chính thức mãi cho đến năm 1956. Năm 1937, qua tuyên bố 2250, Tổng thống Franklin D. Roosevelt mở rộng Tượng đài Quốc gia Tượng Nữ thần Tự do bao gồm toàn bộ Đảo Bedloe (tên trước kia của Đảo Liberty), và vào năm 1956, một đạo luật của Quốc hội Hoa Kỳ chính thức đặt tên lại cho nó.[2] Nó trở thành một phần của khu vực được liệt kê trong Sổ bộ Địa danh Lịch sử Quốc gia Hoa Kỳ có tên là Tượng đài Quốc gia Tượng Nữ thần Tự do, Đảo Ellis và Đảo Liberty năm 1966.
Mục lục
Địa lý và lối vào đảo[sửa | sửa mã nguồn]
Theo Cục Điều tra Dân số Hoa Kỳ, hòn đảo có diện tích đất là 59.558 mét vuông hay 14,717 mẫu Anh, là tài sản của chính phủ liên bang Hoa Kỳ. Đảo Liberty nằm hoàn toàn bên trong ranh giới Thành phố Jersey, New Jersey, nhưng những phần có xây dựng và các cầu tàu của đảo nằm trong thẩm quyền pháp lý của Thành phố New York,[3][4][5]. Các phát triển trong lịch sử đã tạo ra một tình trạng hiếm có về một khu cô lập thuộc một tiểu bang (tiểu bang New York) lại nằm trong một tiểu bang khác là New Jersey. Hòn đảo được Cục Công viên Quốc gia Hoa Kỳ điều hành. Kể từ khi có vụ tấn công ngày 11 tháng 9 năm 2001, Đơn vị Tuần tra Biển thuộc Cảnh sát Công viên Hoa Kỳ bảo vệ và tuần tra hòn đảo này 24 tiếng đồng hồ mỗi ngày. Đảo Liberty nằm cách Công viên Tiểu bang Liberty trong Thành phố Jersey 600 mét về phía đông và cách Công viên Battery trong Hạ Manhattan 2,6 km về phía tây nam. Công chúng chỉ được phép vào đảo bằng phà từ hai công viên nói trên. Các tuyến phà này cũng phục vụ Đảo Ellis lân cận nằm ở phía bắc.[6]
Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]
Đảo Oyster (đảo ốc hàu)[sửa | sửa mã nguồn]
Vào thời châu Âu thuộc địa hóa khu vực sông Hudson trong thế kỷ 17, phần lớn phía tây của Vịnh Thượng New York có nhiều khu đất chìm lớn tạo ra các thềm đất sinh sản rộng lớn cho loài ốc hàu. Ốc hàu là 1 nguồn thực phẩm chính của người Lenape sống tại đó vào thời đó. Có một vài hòn đảo không hoàn toàn chìm hẳn khi thủy triều lên cao. Ba trong số các đảo đó (sau này được biết là Đảo Liberty, Đảo Ellis và Đảo Black Tom) được những người định cư tại Tân Hà Lan đặt tên là Quần đảo Hàu (Oyster Island). Tân Hà Lan là thuộc địa đầu tiên của châu Âu nằm trong các tiểu bang Trung-Đại Tây Dương. Các thềm đất hàu vẫn là 1 nguồn thực phẩm chính trong gần 3 thế kỷ.[7] Việc san lấp lấn biển vào đầu thế kỷ 20, đặc biệt bởi Đường sắt Lehigh Valley và Đường sắt Trung tâm của New Jersey, dần dần xóa hết các thềm đất hàu, nuốt chửng mất một hòn đảo và đưa bờ biển gần sát các đảo khác hơn.
Đảo Bedloe[sửa | sửa mã nguồn]
Sau khi người Hà Lan đầu hàng quân Anh tại Đồn Amsterdam năm 1664, thống đốc người Anh là Richard Nicolls trao tặng hòn đảo này cho Thuyền trưởng Robert Needham. Hòn đảo này được bán cho Isaac Bedlow ngày 23 tháng 12 năm 1667. Hòn đảo vẫn là điền sản của ông mãi cho đến năm 1732 khi nó được bán với giá 5 shilling cho các thương gia New York là Adolphe Philipse và Henry Lane. Trong thời gian những thương gia này làm chủ, hòn đảo tạm thời được thành phố New York quản lý để thiết lập một trạm cách ly chống bệnh đậu mùa.[8] [9][10][11]
Năm 1746 hòn đảo được Archibald Kennedy mua lại để sử dụng làm nhà mùa hè. Năm 1753 hòn đảo được đăng quảng cáo sẵn sàng cho thuê[12]
Năm 1756 Kennedy lần nữa cho phép hòn đảo được dùng làm trạm cách ly chống bệnh đậu mùa. Ngày 18 tháng 2 năm 1758, chính quyền Thành phố New York mua hòn đảo với giá £1.000 để sử dụng làm nơi chữa bệnh truyền nhiễm.
Khi quân Anh chiếm đóng Bến cảng New York dẫn đến Chiến tranh Cách mạng Mỹ, hòn đảo được dùng để chứa người tỵ nạn "Tory", nhưng ngày 2 tháng 4 năm 1776, các tòa nhà được xây trên đảo cho họ dùng bị đốt cháy hoàn toàn.[12]
Đồn Wood[sửa | sửa mã nguồn]
Ngày 15 tháng 2 năm 1800, Lập pháp tiểu bang New York nhượng hòn đảo lại cho chính phủ liên bang để xây một đồn phòng thủ trên đảo (cùng với Đảo Governor và Đảo Ellis). Việc xây một pháo đài hình sao 11 cánh trên hòn đảo bắt đầu vào năm 1806 và hoàn thành năm 1811. Theo sau Chiến tranh 1812, đồn này được đặt tên là Đồn Wood theo tên của Trung tướng Eleazer Derby Wood, vị tướng tử trận trong Trận Lake Erie năm 1813. Pháo đài bằng đá granit được xây theo khuôn mẫu một đồn hình sao có 11 góc nhọn nhô ra ngoài. Sau này nó trở thành phần nền cho Tượng Nữ thần Tự do. Cục Công viên Quốc gia Hoa Kỳ (thành lập năm 1916) tiếp quản hòn đảo trong hai giai đoạn: 2 mẫu Anh (8,100 m²) năm 1933, và phần còn lại năm 1937.[13] Các hệ thống quân sự được tháo dở hoàn toàn vào năm 1944.[14]
Tượng Nữ thần Tự do[sửa | sửa mã nguồn]
Tượng đài quốc gia này là một món quà của nhân dân Pháp đánh dấu 100 năm độc lập của Mỹ. Theo thỏa thuận nhân dân Mỹ xây nền và nhân dân Pháp đặc trách xây tượng và rồi lắp ráp tượng tại Hoa Kỳ. Khu vực này được một đạo luật của Quốc hội Hoa Kỳ cho phép vào ngày 3 tháng 3 năm 1877.[15] Bức tượng được hoàn thành tại Pháp vào tháng 7 năm 1884. Viên đá lễ nghi xây nền tượng được đặt xuống ngày 5 tháng 8 năm 1884, và sau một vài lần trì hoãn vì thiếu nguồn quỹ, công việc xây nền tượng hoàn thành vào ngày 22 tháng 4 năm 1886. Bức tượng, đến Bến cảng New York ngày 17 tháng 6 năm 1885 trên tàu Pháp Isère,[16] được cất giữ trong các thùng lớn khoảng 11 tháng để chờ đợi nền tượng xây xong và được lắp ráp lại trong vòng 4 tháng. Ngày 28 tháng 10 năm 1886, bức tượng được Tổng thống Grover Cleveland khánh thành. Tên "Đảo Liberty" được đặt chính thức vào năm 1956.[17]
Các vụ tranh chấp chủ quyền[sửa | sửa mã nguồn]
Có một số vụ tranh chấp chủ quyền Đảo Liberty.
Một điều khoản bất thường về giấy phép sử dụng đất thời thuộc địa vào năm 1664 đã phác thảo lãnh thổ mà những người sở hữu đất từ New Jersey sẽ nhận được là nằm "về phía tây Đảo Long, và Đảo Manhattan và có giới hạn phần phía đông là biển, và một phần bởi sông Hudson",[18] hơn là ở giữa dòng chảy của sông như thường thấy trong các văn bản pháp lý khác thời thuộc địa.[19]
Khi Tỉnh New Jersey tách ra khỏi Tỉnh New York vào năm 1674, người ta cho rằng Đảo Staten thuộc về tỉnh củ. Sau đó thống đốc Edmund Andros ra lệnh rằng tất cả các hòn đảo nào trong vịnh mà tàu có thể chạy vòng quanh trong 24 giờ đồng hồ là thuộc tiểu bang New York. Thuyền trưởng Christopher Billopp chạy tàu quanh đảo trong vòng thời gian 24 tiếng đồng hồ như đã nói ở trên[20] và ngay sau đó được cấp cho một trang viên ở mũi phía nam Đảo Staten.[21] Ranh giới được hiểu là nằm dọc theo các đường bờ của sông Hudson, Vịnh Thượng New York, Kill van Kull (eo biển hẹp giữa Bayonne, New Jersey và Đảo Staten), Arthur Kill (eo biển hẹp giữa Đảo Staten và đất liền tiểu bang New Jersey).
Năm 1824 Thành phố New York tìm cách chiếm độc quyền dịch vụ phà chạy bằng hơi nước đang phát triển trong Bến cảng New York bằng một vụ kiện Gibbons đối đầu Ogden. Theo tòa án, phương tiện vận tải liên tiểu bang phải do chính phủ liên bang quy định và kiểm soát vì thế vấn đề ranh giới vẫn không được giải quyết. Năm 1830, New Jersey có kế hoạch mang sự việc ra kiện,[22] nhưng vấn đề được giải quyết bằng một hiệp ước giữa hai tiểu bang và được Quốc hội Hoa Kỳ chấp thuận năm 1834. Hiệp ước này ấn định đường ranh giới giữa hai tiểu bang là ở điểm giữa của các thủy lộ chung của hai tiểu bang.[5][23] Sự việc này sau đó được Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ xác nhận trong một trường hợp vào năm 1908 mà cũng dẫn giải dựa theo hiệp ước vừa kể.[24]
Năm 1987, Dân biểu Hoa Kỳ, Frank J. Guarini và thị trưởng Thành phố Jersey lúc đó, Gerald McCann khởi kiện Thành phố New York, cho rằng tiểu bang New Jersey đáng lẽ được chủ quyền đối với Đảo Liberty vì nó nằm phía bên trong tiểu bang New Jersey của đường ranh giới tiểu bang nhưng Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ bác bỏ vụ kiện.[25] Theo mặc định - vì tòa án chọn giải pháp không thụ lý vụ kiện - nên tình trạng pháp lý hiện hữu vẫn không thay đổi. Những phần đất của đảo nổi trên mặt nước là thuộc về New York trong khi đó quyền sở hữu tất cả các phần đất chìm bao quanh bức tượng là thuộc tiểu bang New Jersey.
Phán quyết năm 1997 của Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ cũng đưa ra quyền sở hữu đất chìm như thế đối với hòn đảo gần đó là Đảo Ellis. New Jersey cho rằng phần lớn Đảo Ellis là do đất san lấp nhân tạo hình thành nên và tòa án đồng ý rằng hiệp ước năm 1834 chỉ tính đến những phần đất thiên nhiên của hòn đảo, chớ không phải là những phần đất được san lấp nhân tạo. Như thế tất cả đều đi đến đồng thuận rằng những phần đất của Đảo Ellis do san lấp nhân tạo thì thuộc về New Jersey trong khi phần đất thiên nhiên ban đầu thuộc về New York.[26] Việc này chứng minh là không thực tiễn đối với công việc quản lý đất. Sau cùng New Jersey và New York đồng ý chia sẻ chủ quyền đối với toàn bộ hòn đảo.[4][22] Tình trạng đặc biệt này chỉ áp dụng đối với Đảo Ellis và một phần Đảo Shooter. Tòa án chọn không lên tiếng về tiền lệ này đối với sự kiện khó có thể xảy ra là tòa án sẽ phán quyết ra sao nếu Đảo Liberty được mở rộng ra.
Đất liên bang[sửa | sửa mã nguồn]
Đảo Liberty được chính phủ liên bang Hoa Kỳ làm chủ từ năm 1800, đầu tiên là căn cứ quân sự và hiện nay là một danh lam quốc gia. Tượng đài Quốc gia Tượng Nữ thần Tự do, Đảo Ellis và Đảo Liberty, được liệt kê trên Sổ bộ Địa danh Lịch sử Quốc gia Hoa Kỳ từ năm 1966, bao gồm phần đất của cả hai tiểu bang[27]. Ranh giới không gây tranh cãi giữa tiểu bang New Jersey và tiểu bang New York là nằm ở giữa dòng chảy của sông Hudson và Vịnh Thượng New York với Đảo Liberty nằm gọn bên trong phía New Jersey của đường ranh giới. Những phần được xây dựng lên là khu cách biệt (exclave) của tiểu bang New York và một phần của Thành phố New York,[28] cho phép tiểu bang và thành phố New York phục vụ như cầu của du khách đến đó.[29]
Để đáp lại "các câu hỏi thường được hỏi" rằng Tượng Nữ thần Tự do nằm trong New York hay New Jersey thì Cục Công viên Quốc gia Hoa Kỳ, cơ quan quản lý tượng, có nhắc đến hiệp ước năm 1834.[27] Câu hỏi 127 của một bài thi quốc tịch Mỹ vào năm 2006 có hỏi "Tượng Nữ thần Tự do ở đâu?" Sở Di trú và Công dân Hoa Kỳ cho đáp án đúng là "Bến cảng New York" và "Đảo Liberty" nhưng có ghi nhận rằng các câu trả lời như "New Jersey", "gần Thành phố New York" và "trên sông Hudson" vẫn được chấp nhận.[30]
Tượng Nữ thần Tự do đều được cả hai tiểu bang tuyên bố là một biểu tượng của mình. Bức tượng được in trên bảng số xe của New York từ năm 1986 đến năm 2000 và cũng có trên bảng số xe đặc biệt của New Jersey nhân dịp mừng Công viên Tiểu bang Liberty tại Thành phố Jersey. Bức tượng cũng hiện diện trên tiền kim loại 25 xu tiểu bang New York.
Mặc dù nó không có người ở nhưng Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ gộp nó vào như một phần của Khu quốc hội số 8 của tiểu bang New York.[31] Cả Thành phố New York và Thành phố Jersey đều có đặt các ô số cho hòn đảo. Các dịch vụ như điện, nước và cống rãnh phục vụ Đảo Liberty và Đảo Ellis được cung cấp từ phía New Jersey. Thư từ được chuyển giao từ khu Công viên Battery.[32]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ National Park Service (1994). National Register of Historic Places, 1966-1994: Cumulative List Through ngày 1 tháng 1 năm 1994. Washington DC: National Park Service. tr. 502. ISBN 0891332545.
- ^ “Early History of Bedloe's Island”. Statue of Liberty Historical Handbook. National Park Service. Truy cập 2010–08–19. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:
|accessdate=(trợ giúp)
- ^ Hudson County New Jersey Street Map. Hagstrom Map Company, Inc. 2008. ISBN 0-8809-7763-9.
- ^ a ă NEW JERSEY v. NEW YORK 523 U.S. 767 page 779
- ^ a ă “Statue of Liberty National Monument - Frequently Asked Questions”. NPS.gov. National Park Service. Truy cập ngày 1 tháng 2 năm 2010.
- ^ Ferry Map
- ^ Kurlansky, Mark (2006). The Big Oyster. New York: Random House Trade paerpbacks. ISBN ISBN 978-0-345-47639-5 Kiểm tra giá trị
|isbn=(trợ giúp).
- ^ “Spell it with a "W" It should not be Bedloo's Island but "Bedlow's"”, New York Times, Ngày 14 tháng 8 năm 1886, truy cập ngày 8 tháng 4 năm 2011
- ^ Harvey, Cornelius Burnham (1900), Genealogical History Of Hudson And Bergen Counties New Jersey Early Settlers of Bergen County
- ^ History of the Statue of Liberty and Bedlow's Island, New York: Regimental Press
- ^ “Lazaretto Quarantine Station, Tinicum Township, Delaware County, PA: History”. ushistory.org. Truy cập ngày 1 tháng 2 năm 2010.
- ^ a ă “Historic Buildings as seen and described by famous writers”. archive.org. Truy cập ngày 1 tháng 2 năm 2010. Lỗi chú thích: Thẻ
<ref>không hợp lệ: tên “Historic_Buildings” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác
- ^ “Statue of Liberty National Monument, Bedloe's Island”. nps.gov. Truy cập ngày 1 tháng 2 năm 2010.
- ^ Fort Wood
- ^ “Liberty's Statue”. New York Times. Ngày 10 tháng 10 năm 1886. Truy cập ngày 22 tháng 12 năm 2009.
- ^ “Delaware Division of Libraries Blog”.
- ^ USGS:LI
- ^ The Duke of York's Release to John Lord Berkeley, and Sir George Carteret, 24th of June, 1664
- ^ Rieff, Henry, “Intrepretations of New York-New Jersey Agreements 1834 and 1921” (PDF), Newark Law Review 1 (2)
- ^ http://www.mitchellmoss.com/articles/nynj.html PANYNJ 1998
- ^ English Crown Grants By S.L. Mershon NEW YORK THE LAW AND HISTORY CLUB: PUBLISHERS 39 CORTLANDT STREET 1918
- ^ a ă Greenhouse, Linda (ngày 27 tháng 5 năm 1998), “THE ELLIS ISLAND VERDICT: THE RULING; High Court Gives New Jersey Most of Ellis Island”, New York Times
- ^ http://en.wikisource.org/wiki/Page:United_States_Statutes_at_Large_Volume_4.djvu/755
- ^ Central R. Co. of New Jersey v. Jersey City, 209 U.S. 473 (1908)
- ^ “New Jerseyans' Claim To Liberty Island Rejected”. Associated Press (New York Times). Ngày 6 tháng 10 năm 1987. Truy cập ngày 27 tháng 1 năm 2010.
- ^ National Park Service map showing portions of the island belonging to New York and New Jersey
- ^ a ă “Statue of Liberty National Monument”. National Park Service. Ngày 31 tháng 12 năm 2007. Truy cập ngày 24 tháng 7 năm 2008.
- ^ “Google Maps”. Google. Truy cập ngày 7 tháng 2 năm 2010.
- ^ NEW JERSEY v. NEW YORK 523 U.S. 767
- ^ “Questions and Answers for New Pilot Naturalization Exam”. U. S. Citizenship and Immigration Services. Ngày 30 tháng 11 năm 2006. Truy cập ngày 1 tháng 12 năm 2006.
- ^ Liberty Island: Block Group 9, Census Tract 1, New York County, United States Census Bureau
- ^ Statue of Liberty Lighthouse

markdown:
# Đảo Liberty
|
|Đảo Liberty
|
|Vị trí: |
|**Tọa độ:** [40°41′24″B 74°2′43″T / 40.69000°B 74.04528°T](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=%C4%90%E1%BA%A3o_Liberty¶ms=40_41_24_N_74_2_43_W_type:landmark) **Diện tích:** **Chủ quản:** [Cục Công viên Quốc gia Hoa Kỳ](/wiki/C%E1%BB%A5c_C%C3%B4ng_vi%C3%AAn_Qu%E1%BB%91c_gia_Hoa_K%E1%BB%B3) *Tên chính thức:* [Tượng đài Quốc gia Tượng Nữ thần Tự do, Đảo Ellis và Đảo Liberty](/wiki/T%C6%B0%E1%BB%A3ng_%C4%91%C3%A0i_Qu%E1%BB%91c_gia_T%C6%B0%E1%BB%A3ng_N%E1%BB%AF_th%E1%BA%A7n_T%E1%BB%B1_do,_%C4%90%E1%BA%A3o_Ellis_v%C3%A0_%C4%90%E1%BA%A3o_Liberty) **Công nhận:** [[1]](#cite_note-dict-1) **Số tra cứu:** **Lỗi Lua trong Mô_đun:Location_map tại dòng 409: Không thể đặt cả giá trị thập phân cùng giá trị độ-phút-giây cho kinh độ.** **Đảo Liberty** ( [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh): *Liberty Island* có nghĩa Đảo Tự do) là một hòn đảo nhỏ không có cư dân nằm trong [Bến cảng New York](/w/index.php?title=B%E1%BA%BFn_c%E1%BA%A3ng_New_York&action=edit&redlink=1) tại [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3), được biết đến nhiều nhất vì là vị trí của [Tượng Nữ thần Tự do](/wiki/T%C6%B0%E1%BB%A3ng_N%E1%BB%AF_th%E1%BA%A7n_T%E1%BB%B1_do). Tuy được gọi tên là Đảo Tự do từ đầu thế kỷ 20 nhưng cái tên này vẫn không là tên chính thức mãi cho đến năm 1956. Năm 1937, qua tuyên bố 2250, Tổng thống [Franklin D. Roosevelt](/wiki/Franklin_D._Roosevelt) mở rộng [Tượng đài Quốc gia Tượng Nữ thần Tự do](/wiki/T%C6%B0%E1%BB%A3ng_%C4%91%C3%A0i_Qu%E1%BB%91c_gia_T%C6%B0%E1%BB%A3ng_N%E1%BB%AF_th%E1%BA%A7n_T%E1%BB%B1_do) bao gồm toàn bộ Đảo Bedloe (tên trước kia của Đảo Liberty), và vào năm 1956, một đạo luật của Quốc hội Hoa Kỳ chính thức đặt tên lại cho nó. Nó trở thành một phần của khu vực được liệt kê trong [2] [Sổ bộ Địa danh Lịch sử Quốc gia Hoa Kỳ](/wiki/S%E1%BB%95_b%E1%BB%99_%C4%90%E1%BB%8Ba_danh_L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Qu%E1%BB%91c_gia_Hoa_K%E1%BB%B3)có tên là [Tượng đài Quốc gia Tượng Nữ thần Tự do, Đảo Ellis và Đảo Liberty](/wiki/T%C6%B0%E1%BB%A3ng_%C4%91%C3%A0i_Qu%E1%BB%91c_gia_T%C6%B0%E1%BB%A3ng_N%E1%BB%AF_th%E1%BA%A7n_T%E1%BB%B1_do,_%C4%90%E1%BA%A3o_Ellis_v%C3%A0_%C4%90%E1%BA%A3o_Liberty)năm 1966.
## Mục lục
## Địa lý và lối vào đảo[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A3o_Liberty&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A3o_Liberty&action=edit§ion=1)]
Theo
[Cục Điều tra Dân số Hoa Kỳ](/wiki/C%E1%BB%A5c_%C4%90i%E1%BB%81u_tra_D%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3), hòn đảo có diện tích đất là 59.558 mét vuông hay 14,717 [mẫu Anh](/wiki/M%E1%BA%ABu_Anh), là tài sản của [chính phủ liên bang Hoa Kỳ](/wiki/Ch%C3%ADnh_ph%E1%BB%A7_li%C3%AAn_bang_Hoa_K%E1%BB%B3). Đảo Liberty nằm hoàn toàn bên trong ranh giới [Thành phố Jersey, New Jersey](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_Jersey,_New_Jersey), nhưng những phần có xây dựng và các cầu tàu của đảo nằm trong thẩm quyền pháp lý của [Thành phố New York](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_New_York), [[3]](#cite_note-3) [[4]](#cite_note-supreme.justia.com-4) . Các phát triển trong lịch sử đã tạo ra một tình trạng hiếm có về một khu cô lập thuộc một tiểu bang ( [5] [tiểu bang New York](/wiki/Ti%E1%BB%83u_bang_New_York)) lại nằm trong một tiểu bang khác là [New Jersey](/wiki/New_Jersey). Hòn đảo được [Cục Công viên Quốc gia Hoa Kỳ](/wiki/C%E1%BB%A5c_C%C3%B4ng_vi%C3%AAn_Qu%E1%BB%91c_gia_Hoa_K%E1%BB%B3)điều hành. Kể từ khi có [vụ tấn công ngày 11 tháng 9 năm 2001](/wiki/S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_11_th%C3%A1ng_9), Đơn vị Tuần tra Biển thuộc Cảnh sát Công viên Hoa Kỳ bảo vệ và tuần tra hòn đảo này 24 tiếng đồng hồ mỗi ngày. Đảo Liberty nằm cách [Công viên Tiểu bang Liberty](/w/index.php?title=C%C3%B4ng_vi%C3%AAn_Ti%E1%BB%83u_bang_Liberty&action=edit&redlink=1)trong [Thành phố Jersey](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_Jersey,_New_Jersey)600 mét về phía đông và cách [Công viên Battery](/w/index.php?title=C%C3%B4ng_vi%C3%AAn_Battery&action=edit&redlink=1)trong [Hạ Manhattan](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1_Manhattan&action=edit&redlink=1)2,6 km về phía tây nam. Công chúng chỉ được phép vào đảo bằng phà từ hai công viên nói trên. Các tuyến phà này cũng phục vụ [Đảo Ellis](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3o_Ellis)lân cận nằm ở phía bắc. [[6]](#cite_note-6)
## Lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A3o_Liberty&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A3o_Liberty&action=edit§ion=2)]
### Đảo Oyster (đảo ốc hàu)[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A3o_Liberty&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A3o_Liberty&action=edit§ion=3)] ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e5/OysterBed.jpg/250px-OysterBed.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e5/OysterBed.jpg/250px-OysterBed.jpg)
[Đảo Cockspur](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A3o_Cockspur&action=edit&redlink=1), tiểu bang [Gruzia](/wiki/Gruzia).
Vào thời châu Âu thuộc địa hóa khu vực
[sông Hudson](/wiki/S%C3%B4ng_Hudson) trong thế kỷ 17, phần lớn phía tây của [Vịnh Thượng New York](/wiki/V%E1%BB%8Bnh_Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_New_York) có nhiều khu đất chìm lớn tạo ra các thềm đất sinh sản rộng lớn cho loài ốc hàu. Ốc hàu là 1 nguồn thực phẩm chính của người [Lenape](/w/index.php?title=Lenape&action=edit&redlink=1) sống tại đó vào thời đó. Có một vài hòn đảo không hoàn toàn chìm hẳn khi thủy triều lên cao. Ba trong số các đảo đó (sau này được biết là Đảo Liberty, [Đảo Ellis](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3o_Ellis) và [Đảo Black Tom](/w/index.php?title=Black_Tom_(%C4%91%E1%BA%A3o)&action=edit&redlink=1)) được những người định cư tại [Tân Hà Lan](/w/index.php?title=T%C3%A2n_H%C3%A0_Lan&action=edit&redlink=1) đặt tên là Quần đảo Hàu ( *Oyster Island*). [Tân Hà Lan](/w/index.php?title=T%C3%A2n_H%C3%A0_Lan&action=edit&redlink=1) là thuộc địa đầu tiên của châu Âu nằm trong [các tiểu bang Trung-Đại Tây Dương](/wiki/C%C3%A1c_ti%E1%BB%83u_bang_Trung-%C4%90%E1%BA%A1i_T%C3%A2y_D%C6%B0%C6%A1ng). Các thềm đất hàu vẫn là 1 nguồn thực phẩm chính trong gần 3 thế kỷ. Việc san lấp lấn biển vào đầu thế kỷ 20, đặc biệt bởi [7] [Đường sắt Lehigh Valley](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Lehigh_Valley&action=edit&redlink=1)và [Đường sắt Trung tâm của New Jersey](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Trung_t%C3%A2m_c%E1%BB%A7a_New_Jersey&action=edit&redlink=1), dần dần xóa hết các thềm đất hàu, nuốt chửng mất một hòn đảo và đưa bờ biển gần sát các đảo khác hơn.
### Đảo Bedloe[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A3o_Liberty&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A3o_Liberty&action=edit§ion=4)]
Sau khi người Hà Lan đầu hàng quân Anh tại
[Đồn Amsterdam](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%93n_Amsterdam&action=edit&redlink=1) năm 1664, thống đốc người Anh là [Richard Nicolls](/w/index.php?title=Richard_Nicolls&action=edit&redlink=1) trao tặng hòn đảo này cho Thuyền trưởng Robert Needham. Hòn đảo này được bán cho Isaac Bedlow ngày 23 tháng 12 năm 1667. Hòn đảo vẫn là điền sản của ông mãi cho đến năm 1732 khi nó được bán với giá 5 [shilling](/wiki/Shilling) cho các thương gia New York là Adolphe Philipse và Henry Lane. Trong thời gian những thương gia này làm chủ, hòn đảo tạm thời được thành phố New York quản lý để thiết lập một trạm cách ly chống [bệnh đậu mùa](/wiki/B%E1%BB%87nh_%C4%91%E1%BA%ADu_m%C3%B9a). [[8]](#cite_note-8) [[9]](#cite_note-9) [[10]](#cite_note-10) [[11]](#cite_note-Lazaretto-11)
Năm 1746 hòn đảo được Archibald Kennedy mua lại để sử dụng làm nhà mùa hè. Năm 1753 hòn đảo được đăng quảng cáo sẵn sàng cho thuê
[[12]](#cite_note-Historic_Buildings-12)
Năm 1756 Kennedy lần nữa cho phép hòn đảo được dùng làm trạm cách ly chống bệnh đậu mùa. Ngày 18 tháng 2 năm 1758, chính quyền Thành phố New York mua hòn đảo với giá £1.000 để sử dụng làm nơi chữa bệnh truyền nhiễm.
Khi quân Anh chiếm đóng Bến cảng New York dẫn đến
[Chiến tranh Cách mạng Mỹ](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_C%C3%A1ch_m%E1%BA%A1ng_M%E1%BB%B9), hòn đảo được dùng để chứa người tỵ nạn "Tory", nhưng ngày 2 tháng 4 năm 1776, các tòa nhà được xây trên đảo cho họ dùng bị đốt cháy hoàn toàn. [[12]](#cite_note-Historic_Buildings-12)
### Đồn Wood[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A3o_Liberty&veaction=edit§ion=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A3o_Liberty&action=edit§ion=5)]
Ngày 15 tháng 2 năm 1800, Lập pháp
[tiểu bang New York](/wiki/Ti%E1%BB%83u_bang_New_York) nhượng hòn đảo lại cho chính phủ liên bang để xây một đồn phòng thủ trên đảo (cùng với [Đảo Governor](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A3o_Governor&action=edit&redlink=1) và [Đảo Ellis](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3o_Ellis)). Việc xây một pháo đài hình sao 11 cánh trên hòn đảo bắt đầu vào năm 1806 và hoàn thành năm 1811. Theo sau [Chiến tranh 1812](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_1812), đồn này được đặt tên là [Đồn Wood](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%93n_Wood_(New_York)&action=edit&redlink=1) theo tên của Trung tướng [Eleazer Derby Wood](/w/index.php?title=Eleazer_Derby_Wood&action=edit&redlink=1), vị tướng tử trận trong [Trận Lake Erie](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_Lake_Erie&action=edit&redlink=1) năm 1813. Pháo đài bằng [đá granit](/wiki/%C4%90%C3%A1_granit) được xây theo khuôn mẫu một đồn hình sao có 11 góc nhọn nhô ra ngoài. Sau này nó trở thành phần nền cho Tượng Nữ thần Tự do. [Cục Công viên Quốc gia Hoa Kỳ](/wiki/C%E1%BB%A5c_C%C3%B4ng_vi%C3%AAn_Qu%E1%BB%91c_gia_Hoa_K%E1%BB%B3) (thành lập năm 1916) tiếp quản hòn đảo trong hai giai đoạn: 2 mẫu Anh (8,100 m²) năm 1933, và phần còn lại năm 1937. Các hệ thống quân sự được tháo dở hoàn toàn vào năm 1944. [13] [[14]](#cite_note-14)
### Tượng Nữ thần Tự do[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A3o_Liberty&veaction=edit§ion=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A3o_Liberty&action=edit§ion=6)] [Tượng đài quốc gia](/wiki/T%C6%B0%E1%BB%A3ng_%C4%91%C3%A0i_Qu%E1%BB%91c_gia_Hoa_K%E1%BB%B3) này là một món quà của nhân dân Pháp đánh dấu 100 năm độc lập của Mỹ. Theo thỏa thuận nhân dân Mỹ xây nền và nhân dân Pháp đặc trách xây tượng và rồi lắp ráp tượng tại Hoa Kỳ. Khu vực này được một đạo luật của Quốc hội Hoa Kỳ cho phép vào ngày 3 tháng 3 năm 1877. Bức tượng được hoàn thành tại Pháp vào tháng 7 năm 1884. Viên đá lễ nghi xây nền tượng được đặt xuống ngày 5 tháng 8 năm 1884, và sau một vài lần trì hoãn vì thiếu nguồn quỹ, công việc xây nền tượng hoàn thành vào ngày 22 tháng 4 năm 1886. Bức tượng, đến Bến cảng New York ngày 17 tháng 6 năm 1885 trên tàu Pháp [15] *Isère*, được cất giữ trong các thùng lớn khoảng 11 tháng để chờ đợi nền tượng xây xong và được lắp ráp lại trong vòng 4 tháng. Ngày 28 tháng 10 năm 1886, bức tượng được Tổng thống [[16]](#cite_note-16) [Grover Cleveland](/wiki/Grover_Cleveland)khánh thành. Tên "Đảo Liberty" được đặt chính thức vào năm 1956. [[17]](#cite_note-17)
## Các vụ tranh chấp chủ quyền[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A3o_Liberty&veaction=edit§ion=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A3o_Liberty&action=edit§ion=7)] ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6b/BlackTom.jpg/250px-BlackTom.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6b/BlackTom.jpg/250px-BlackTom.jpg)
[Vịnh Thượng New York](/wiki/V%E1%BB%8Bnh_Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_New_York)đưa đến việc tiểu bang này tìm cách thu hồi chủ quyền hòn đảo về mình.
Có một số vụ tranh chấp chủ quyền Đảo Liberty.
Một điều khoản bất thường về giấy phép sử dụng đất thời thuộc địa vào năm 1664 đã phác thảo lãnh thổ mà những người sở hữu đất từ
[New Jersey](/wiki/New_Jersey) sẽ nhận được là nằm *"về phía tây Đảo Long, và Đảo Manhattan và có giới hạn phần phía đông là biển, và một phần bởi sông Hudson",* hơn là ở giữa dòng chảy của sông như thường thấy trong các văn bản pháp lý khác thời thuộc địa. [[18]](#cite_note-18) [[19]](#cite_note-19)
Khi
[Tỉnh New Jersey](/w/index.php?title=T%E1%BB%89nh_New_Jersey&action=edit&redlink=1) tách ra khỏi [Tỉnh New York](/w/index.php?title=T%E1%BB%89nh_New_York&action=edit&redlink=1) vào năm 1674, người ta cho rằng [Đảo Staten](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3o_Staten) thuộc về tỉnh củ. Sau đó thống đốc [Edmund Andros](/w/index.php?title=Edmund_Andros&action=edit&redlink=1) ra lệnh rằng tất cả các hòn đảo nào trong vịnh mà tàu có thể chạy vòng quanh trong 24 giờ đồng hồ là thuộc tiểu bang New York. [Thuyền trưởng Christopher Billopp](/w/index.php?title=Christopher_Billopp_(s%C4%A9_quan_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Ho%C3%A0ng_gia)&action=edit&redlink=1) chạy tàu quanh đảo trong vòng thời gian 24 tiếng đồng hồ như đã nói ở trên và ngay sau đó được cấp cho một trang viên ở mũi phía nam Đảo Staten. [20] Ranh giới được hiểu là nằm dọc theo các đường bờ của [[21]](#cite_note-21) [sông Hudson](/wiki/S%C3%B4ng_Hudson), [Vịnh Thượng New York](/wiki/V%E1%BB%8Bnh_Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_New_York), [Kill van Kull](/w/index.php?title=Kill_van_Kull&action=edit&redlink=1)(eo biển hẹp giữa [Bayonne, New Jersey](/w/index.php?title=Bayonne,_New_Jersey&action=edit&redlink=1)và [Đảo Staten](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3o_Staten)), [Arthur Kill](/w/index.php?title=Arthur_Kill&action=edit&redlink=1)(eo biển hẹp giữa Đảo Staten và đất liền tiểu bang New Jersey).
Năm 1824 Thành phố New York tìm cách chiếm độc quyền dịch vụ phà chạy bằng hơi nước đang phát triển trong Bến cảng New York bằng một vụ kiện
[Gibbons đối đầu Ogden](/w/index.php?title=Gibbons_%C4%91%E1%BB%91i_%C4%91%E1%BA%A7u_Ogden&action=edit&redlink=1). Theo tòa án, phương tiện vận tải liên tiểu bang phải do chính phủ liên bang quy định và kiểm soát vì thế vấn đề ranh giới vẫn không được giải quyết. Năm 1830, [New Jersey](/wiki/New_Jersey) có kế hoạch mang sự việc ra kiện, nhưng vấn đề được giải quyết bằng một hiệp ước giữa hai tiểu bang và được Quốc hội Hoa Kỳ chấp thuận năm 1834. Hiệp ước này ấn định đường ranh giới giữa hai tiểu bang là ở điểm giữa của các thủy lộ chung của hai tiểu bang. [22] [[5]](#cite_note-National_Park_Service-5) Sự việc này sau đó được [[23]](#cite_note-23) [Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ](/wiki/T%E1%BB%91i_cao_Ph%C3%A1p_vi%E1%BB%87n_Hoa_K%E1%BB%B3)xác nhận trong một trường hợp vào năm 1908 mà cũng dẫn giải dựa theo hiệp ước vừa kể. [[24]](#cite_note-24)
Năm 1987,
[Dân biểu Hoa Kỳ](/wiki/H%E1%BA%A1_vi%E1%BB%87n_Hoa_K%E1%BB%B3), [Frank J. Guarini](/w/index.php?title=Frank_J._Guarini&action=edit&redlink=1) và thị trưởng Thành phố Jersey lúc đó, [Gerald McCann](/w/index.php?title=Gerald_McCann&action=edit&redlink=1) khởi kiện Thành phố New York, cho rằng tiểu bang New Jersey đáng lẽ được chủ quyền đối với Đảo Liberty vì nó nằm phía bên trong tiểu bang New Jersey của đường ranh giới tiểu bang nhưng [Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ](/wiki/T%E1%BB%91i_cao_Ph%C3%A1p_vi%E1%BB%87n_Hoa_K%E1%BB%B3) bác bỏ vụ kiện. Theo mặc định - vì tòa án chọn giải pháp không thụ lý vụ kiện - nên tình trạng pháp lý hiện hữu vẫn không thay đổi. Những phần đất của đảo nổi trên mặt nước là thuộc về [25] [New York](/wiki/New_York)trong khi đó quyền sở hữu tất cả các phần đất chìm bao quanh bức tượng là thuộc tiểu bang [New Jersey](/wiki/New_Jersey).
Phán quyết năm 1997 của
[Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ](/wiki/T%E1%BB%91i_cao_Ph%C3%A1p_vi%E1%BB%87n_Hoa_K%E1%BB%B3) cũng đưa ra quyền sở hữu đất chìm như thế đối với hòn đảo gần đó là [Đảo Ellis](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3o_Ellis). New Jersey cho rằng phần lớn Đảo Ellis là do đất san lấp nhân tạo hình thành nên và tòa án đồng ý rằng hiệp ước năm 1834 chỉ tính đến những phần đất thiên nhiên của hòn đảo, chớ không phải là những phần đất được san lấp nhân tạo. Như thế tất cả đều đi đến đồng thuận rằng những phần đất của Đảo Ellis do san lấp nhân tạo thì thuộc về New Jersey trong khi phần đất thiên nhiên ban đầu thuộc về New York. Việc này chứng minh là không thực tiễn đối với công việc quản lý đất. Sau cùng New Jersey và New York đồng ý chia sẻ chủ quyền đối với toàn bộ hòn đảo. [26] [[4]](#cite_note-supreme.justia.com-4) Tình trạng đặc biệt này chỉ áp dụng đối với Đảo Ellis và một phần [[22]](#cite_note-nyt-1998-05-27-22) [Đảo Shooter](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A3o_Shooter&action=edit&redlink=1). Tòa án chọn không lên tiếng về tiền lệ này đối với sự kiện khó có thể xảy ra là tòa án sẽ phán quyết ra sao nếu Đảo Liberty được mở rộng ra.
## Đất liên bang[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A3o_Liberty&veaction=edit§ion=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A3o_Liberty&action=edit§ion=8)]
Đảo Liberty được chính phủ liên bang Hoa Kỳ làm chủ từ năm 1800, đầu tiên là căn cứ quân sự và hiện nay là một danh lam quốc gia.
[Tượng đài Quốc gia Tượng Nữ thần Tự do, Đảo Ellis và Đảo Liberty](/wiki/T%C6%B0%E1%BB%A3ng_%C4%91%C3%A0i_Qu%E1%BB%91c_gia_T%C6%B0%E1%BB%A3ng_N%E1%BB%AF_th%E1%BA%A7n_T%E1%BB%B1_do,_%C4%90%E1%BA%A3o_Ellis_v%C3%A0_%C4%90%E1%BA%A3o_Liberty), được liệt kê trên [Sổ bộ Địa danh Lịch sử Quốc gia Hoa Kỳ](/wiki/S%E1%BB%95_b%E1%BB%99_%C4%90%E1%BB%8Ba_danh_L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Qu%E1%BB%91c_gia_Hoa_K%E1%BB%B3) từ năm 1966, bao gồm phần đất của cả hai tiểu bang . Ranh giới không gây tranh cãi giữa tiểu bang New Jersey và tiểu bang New York là nằm ở giữa dòng chảy của [27] [sông Hudson](/wiki/S%C3%B4ng_Hudson)và [Vịnh Thượng New York](/wiki/V%E1%BB%8Bnh_Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_New_York)với Đảo Liberty nằm gọn bên trong phía New Jersey của đường ranh giới. Những phần được xây dựng lên là khu cách biệt ( *exclave*) của tiểu bang New York và một phần của Thành phố New York, cho phép tiểu bang và thành phố New York phục vụ như cầu của du khách đến đó. [[28]](#cite_note-28) [[29]](#cite_note-29)
Để đáp lại "các câu hỏi thường được hỏi" rằng
[Tượng Nữ thần Tự do](/wiki/T%C6%B0%E1%BB%A3ng_N%E1%BB%AF_th%E1%BA%A7n_T%E1%BB%B1_do) nằm trong New York hay New Jersey thì [Cục Công viên Quốc gia Hoa Kỳ](/wiki/C%E1%BB%A5c_C%C3%B4ng_vi%C3%AAn_Qu%E1%BB%91c_gia_Hoa_K%E1%BB%B3), cơ quan quản lý tượng, có nhắc đến hiệp ước năm 1834. Câu hỏi 127 của một bài thi quốc tịch Mỹ vào năm 2006 có hỏi "Tượng Nữ thần Tự do ở đâu?" [27] [Sở Di trú và Công dân Hoa Kỳ](/w/index.php?title=S%E1%BB%9F_Di_tr%C3%BA_v%C3%A0_C%C3%B4ng_d%C3%A2n_Hoa_K%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1)cho đáp án đúng là "Bến cảng New York" và "Đảo Liberty" nhưng có ghi nhận rằng các câu trả lời như "New Jersey", "gần Thành phố New York" và "trên sông Hudson" vẫn được chấp nhận. [[30]](#cite_note-30)
Tượng Nữ thần Tự do đều được cả hai tiểu bang tuyên bố là một biểu tượng của mình. Bức tượng được in trên bảng số xe của New York từ năm 1986 đến năm 2000 và cũng có trên bảng số xe đặc biệt của New Jersey nhân dịp mừng Công viên Tiểu bang Liberty tại Thành phố Jersey. Bức tượng cũng hiện diện trên
[tiền kim loại 25 xu tiểu bang New York](/wiki/Quarter_k%E1%BB%B7_ni%E1%BB%87m_ti%E1%BB%83u_bang).
Mặc dù nó không có người ở nhưng
[Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ](/wiki/Kh%E1%BA%A3o_s%C3%A1t_%C4%90%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_Hoa_K%E1%BB%B3) gộp nó vào như một phần của [Khu quốc hội](/wiki/Khu_qu%E1%BB%91c_h%E1%BB%99i) số 8 của [tiểu bang New York](/wiki/Ti%E1%BB%83u_bang_New_York). Cả Thành phố New York và [31] [Thành phố Jersey](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_Jersey)đều có đặt các ô số cho hòn đảo. Các dịch vụ như điện, nước và cống rãnh phục vụ Đảo Liberty và Đảo Ellis được cung cấp từ phía New Jersey. Thư từ được chuyển giao từ khu Công viên Battery. [[32]](#cite_note-32)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A3o_Liberty&veaction=edit§ion=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A3o_Liberty&action=edit§ion=9)] **National Park Service (1994).** [^](#cite_ref-dict_1-0) *National Register of Historic Places, 1966-1994: Cumulative List Through ngày 1 tháng 1 năm 1994*. Washington DC: National Park Service. tr. 502. [ISBN](/wiki/ISBN) [0891332545](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0891332545). [^](#cite_ref-Early_History_of_Bedloe.27s_Island_2-0) [“Early History of Bedloe's Island”](http://www.nps.gov/history/history/online_books/hh/11/hh11m.htm). *Statue of Liberty Historical Handbook*. National Park Service. Truy cập 2010–08–19. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:
|accessdate=(
[trợ giúp](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#bad_date)) [^](#cite_ref-3) *Hudson County New Jersey Street Map*. Hagstrom Map Company, Inc. 2008. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-8809-7763-9](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-8809-7763-9).
- ^
**a** **ă** [NEW JERSEY v. NEW YORK 523 U.S. 767 page 779](http://supreme.justia.com/us/523/767/index.html)
- ^
**a** **ă** [“Statue of Liberty National Monument - Frequently Asked Questions”](http://www.nps.gov/stli/faqs.htm). *NPS.gov*. National Park Service. Truy cập ngày 1 tháng 2 năm 2010. [^](#cite_ref-6) [Ferry Map](http://www.nps.gov/stli/planyourvisit/ferry-system-map.htm) **Kurlansky, Mark (2006).** [^](#cite_ref-7) *The Big Oyster*. New York: Random House Trade paerpbacks. [ISBN](/wiki/ISBN) [ISBN 978-0-345-47639-5](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/ISBN_978-0-345-47639-5)Kiểm tra giá trị
|isbn=(
[trợ giúp](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#bad_isbn)). [^](#cite_ref-8) [“Spell it with a "W" It should not be Bedloo's Island but "Bedlow's"”](http://query.nytimes.com/mem/archive-free/pdf?res=F60613FE3A5410738DDDAD0994D0405B8684F0D3), *New York Times*, Ngày 14 tháng 8 năm 1886, truy cập ngày 8 tháng 4 năm 2011 **Harvey, Cornelius Burnham (1900),** [^](#cite_ref-9) *Genealogical History Of Hudson And Bergen Counties New Jersey Early Settlers of Bergen County* [^](#cite_ref-10) [, New York: Regimental Press](http://www.endex.com/gf/buildings/liberty/solnews/History%20of%20the%20Statue%20of%20Liberty%20ca.1910/HOTSOL%20c1910.htm) *History of the Statue of Liberty and Bedlow's Island* [^](#cite_ref-Lazaretto_11-0) [“Lazaretto Quarantine Station, Tinicum Township, Delaware County, PA: History”](http://www.ushistory.org/laz/history/index.htm). [ushistory.org](/w/index.php?title=Ushistory.org&action=edit&redlink=1). Truy cập ngày 1 tháng 2 năm 2010.
- ^
**a** **ă** [“Historic Buildings as seen and described by famous writers”](http://www.archive.org/stream/historicbuildings00singiala/historicbuildings00singiala_djvu.txt). [archive.org](/w/index.php?title=Archive.org&action=edit&redlink=1). Truy cập ngày 1 tháng 2 năm 2010. Lỗi chú thích: Thẻ
<ref>không hợp lệ: tên “Historic_Buildings” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác
[^](#cite_ref-NPS_Historical_Handbook_13-0) [“Statue of Liberty National Monument, Bedloe's Island”](http://www.nps.gov/history/history/online_books/hh/11/hh11m.htm). [nps.gov](/w/index.php?title=Nps.gov&action=edit&redlink=1). Truy cập ngày 1 tháng 2 năm 2010. [^](#cite_ref-14) [Fort Wood](http://www.dmna.state.ny.us/forts/fortsT_Z/woodFort.htm) [^](#cite_ref-15) [“Liberty's Statue”](http://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9805E6D81E3EEF33A25753C1A9669D94679FD7CF). *New York Times*. Ngày 10 tháng 10 năm 1886. Truy cập ngày 22 tháng 12 năm 2009. [^](#cite_ref-16) [“Delaware Division of Libraries Blog”](http://library.blogs.delaware.gov/2009/10/20/statue_of_liberty/). [^](#cite_ref-17) [USGS:LI](http://geonames.usgs.gov/pls/gnispublic/f?p=127:3:3634273965821751::NO:3:P3_FID,P3_TITLE:877748%2CLiberty%20Island) [^](#cite_ref-18) [The Duke of York's Release to John Lord Berkeley, and Sir George Carteret, 24th of June, 1664](http://avalon.law.yale.edu/17th_century/nj01.asp) **Rieff, Henry,** [^](#cite_ref-19) [“Intrepretations of New York-New Jersey Agreements 1834 and 1921”](http://njlegallib.rutgers.edu/journals/docs/journal.nwk.1.29.pdf)(PDF), *Newark Law Review* **1**(2) [^](#cite_ref-20) [http://www.mitchellmoss.com/articles/nynj.html](http://www.mitchellmoss.com/articles/nynj.html)PANYNJ 1998 **English Crown Grants By S.L. Mershon NEW YORK THE LAW AND HISTORY CLUB: PUBLISHERS 39 CORTLANDT STREET 1918** [^](#cite_ref-21)
- ^
**a** [Greenhouse, Linda (ngày 27 tháng 5 năm 1998),](#cite_ref-nyt-1998-05-27_22-1) **ă** [“THE ELLIS ISLAND VERDICT: THE RULING; High Court Gives New Jersey Most of Ellis Island”](http://www.nytimes.com/1998/05/27/nyregion/ellis-island-verdict-ruling-high-court-gives-new-jersey-most-ellis-island.html?pagewanted=2), *New York Times* [^](#cite_ref-23) [http://en.wikisource.org/wiki/Page:United_States_Statutes_at_Large_Volume_4.djvu/755](http://en.wikisource.org/wiki/Page:United_States_Statutes_at_Large_Volume_4.djvu/755) [^](#cite_ref-24) [Central R. Co. of New Jersey v. Jersey City, 209 U.S. 473 (1908)](http://supreme.justia.com/us/209/473/case.html) [^](#cite_ref-25) [“New Jerseyans' Claim To Liberty Island Rejected”](http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9B0DE3DE1E3FF935A35753C1A961948260). *(* [Associated Press](/wiki/Associated_Press) [New York Times](/wiki/New_York_Times)). Ngày 6 tháng 10 năm 1987. Truy cập ngày 27 tháng 1 năm 2010. [^](#cite_ref-26) [National Park Service map showing portions of the island belonging to New York and New Jersey](http://www.nps.gov/elis/planyourvisit/maps.htm)
- ^
**a** **ă** [“Statue of Liberty National Monument”](http://www.nps.gov/stli/). [National Park Service](/wiki/National_Park_Service). Ngày 31 tháng 12 năm 2007. Truy cập ngày 24 tháng 7 năm 2008. [^](#cite_ref-28) [“Google Maps”](http://maps.google.com). Google. Truy cập ngày 7 tháng 2 năm 2010. [^](#cite_ref-29) [NEW JERSEY v. NEW YORK 523 U.S. 767](http://supreme.justia.com/us/523/767/index.html) [^](#cite_ref-30) [“Questions and Answers for New Pilot Naturalization Exam”](http://www.uscis.gov/portal/site/uscis/menuitem.5af9bb95919f35e66f614176543f6d1a/?vgnextoid=dcf5e1df53b2f010VgnVCM1000000ecd190aRCRD). U. S. Citizenship and Immigration Services. Ngày 30 tháng 11 năm 2006. Truy cập ngày 1 tháng 12 năm 2006. [^](#cite_ref-31) [Liberty Island: Block Group 9, Census Tract 1, New York County, United States Census Bureau](http://factfinder.census.gov/servlet/DTTable?_bm=y&-show_geoid=Y&-tree_id=4001&-_showChild=Y&-context=dt&-errMsg=&-all_geo_types=N&-mt_name=DEC_2000_SF1_U_P001&-redoLog=false&-transpose=N&-search_map_config=%7Cb=50%7Cl=en%7Ct=4001%7Czf=0.0%7Cms=sel_00dec%7Cdw=0.021322492709908183%7Cdh=0.012115860287740017%7Cdt=gov.census.aff.domain.map.EnglishMapExtent%7Cif=gif%7Ccx=-74.03690863547648%7Ccy=40.6940066243844%7Czl=2%7Cpz=2%7Cbo=318:317:316:314:313:323:319%7Cbl=362:393:358:357:356:355:354%7Cft=350:349:335:389:388:332:331%7Cfl=381:403:204:380:369:379:368%7Cg=04000US36&-PANEL_ID=p_dt_geo_map&-_lang=en&-geo_id=15000US360610001009&-CONTEXT=dt&-format=&-search_results=100$10000US360610001009000&-ds_name=DEC_2000_SF1_U) [^](#cite_ref-32) [Statue of Liberty Lighthouse](http://www.hudsonlights.com/liberty.htm)

WARC-Truncated: length

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

X-Cache-Status: miss

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.05:-77.47:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

X-Cache: cp1052 miss, cp1054 miss

X-Content-Type-Options: nosniff

Via: 1.1 varnish-v4, 1.1 varnish-v4

Accept-Ranges: bytes

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Content-Language: vi

Link: </static/images/project-logos/viwiki.png>;rel=preload;as=image;media=not all and (min-resolution: 1.5dppx),</static/images/project-logos/viwiki-1.5x.png>;rel=preload;as=image;media=(min-resolution: 1.5dppx) and (max-resolution: 1.999999dppx),</static/images/project-logos/viwiki-2x.png>;rel=preload;as=image;media=(min-resolution: 2dppx)


text: Idris, GbE (tiếng Ả Rập: إدريس الأول), (b Muhammad Sayyid Idris bin Muhammad al-Mahdi Senussi 12 tháng 3 năm 1889 - 25 Tháng Năm 1983), là vị vua đầu tiên và duy nhất của Libya, trị vì từ năm 1951 đến năm 1969, và là lãnh đạo của Hồi giáo nhánh Senussi.

markdown:
# Idris của Libya
|Idris|
|King of Libya|
|
|![]()
[Fatima el-Sharif](/w/index.php?title=Queen_Fatima&action=edit&redlink=1) [Senussi](/w/index.php?title=Senussi&action=edit&redlink=1) [Jannat al-Baqi](/w/index.php?title=Jannat_al-Baqi&action=edit&redlink=1), [Medina](/wiki/Medina), ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0d/Flag_of_Saudi_Arabia.svg/23px-Flag_of_Saudi_Arabia.svg.png)
[Ả Rập Saudi](/wiki/%E1%BA%A2_R%E1%BA%ADp_Saudi)
Idris, GbE (tiếng Ả Rập: إدريس الأول), (b Muhammad Sayyid Idris bin Muhammad al-Mahdi Senussi 12 tháng 3 năm 1889 - 25 Tháng Năm 1983), là vị vua đầu tiên và duy nhất của Libya, trị vì từ năm
[1951](/wiki/1951) đến năm [1969](/wiki/1969), và là lãnh đạo của [Hồi giáo](/wiki/H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o) nhánh [Senussi](/w/index.php?title=H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o_Senussi&action=edit&redlink=1).
|
|
Idris của Libya
Nhà Sinh: 12 tháng 3, 1889 Mất: 25 tháng 5, 1983
|Hiệu|
|
|Chức vụ mới
Nhà nước mới được thành lập
|
|
1920 – 24 tháng 12 năm 1951
|
|Titles dissolved
Quốc gia hợp nhất vào
|
|
1922 – 24 tháng 12 năm 1951
|
|
24 tháng 12 năm 1951 – 1 tháng 9 năm 1969
|
|Trống
|Chức vụ|
|
|Chức vụ mới |
|
24 tháng 12 năm 1951 – 1 tháng 9 năm 1969
|Kế vị
|như Lãnh đạo trên thực tế của Libya
|Tiền vị
||
|
1916 – 4 tháng 8 năm 1969
|Kế vị
|
|
|Tước hiệu thừa kế trên danh nghĩa
|
|Mất chức |
|— DANH NGHĨA — |Kế vị
|

X-Cache: cp1065 miss, cp1054 miss


text:
Natividad, Pangasinan
Natividad là một đô thị hạng 5 ở tỉnh Pangasinan, Philippines. Theo khảo sát năm 2010, dân số đô thị này có 22,713 người.
Barangay[sửa | sửa mã nguồn]
Natividad được chia thành 18 barangay.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “Municipalities”. Quezon City, Philippines: Department of the Interior and Local Government. Truy cập ngày 26 tháng 11 năm 2012.
- ^ “Province: PANGASINAN”. PSGC Interactive. Makati City, Philippines: National Statistical Coordination Board. Truy cập ngày 26 tháng 11 năm 2012.
- ^ “Total Population by Province, City, Municipality and Barangay: as of ngày 1 tháng 5 năm 2010” (PDF). 2010 Census of Population and Housing. National Statistics Office. Truy cập ngày 26 tháng 11 năm 2012.

markdown:
# Natividad, Pangasinan
|Natividad|
|—
|![ Natividad,Pangasinanjf8690 12.JPG](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/32/Natividad%2CPangasinanjf8690_12.JPG/250px-Natividad%2CPangasinanjf8690_12.JPG)
|
|Ấn chương ![ Map of Pangasinan showing the location of Natividad](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7c/Ph_locator_pangasinan_natividad.png/250px-Ph_locator_pangasinan_natividad.png)
![ Map of Pangasinan showing the location of Natividad](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7c/Ph_locator_pangasinan_natividad.png/250px-Ph_locator_pangasinan_natividad.png)
Map of Pangasinan showing the location of Natividad
[16°03′B 120°49′Đ / 16.050°B 120.817°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Natividad,_Pangasinan¶ms=16_03_N_120_49_E_type:city(22713)_region:PH) [Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [16°03′B 120°49′Đ / 16.050°B 120.817°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Natividad,_Pangasinan¶ms=16_03_N_120_49_E_type:city(22713)_region:PH) [Country](/w/index.php?title=List_of_sovereign_states&action=edit&redlink=1) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/99/Flag_of_the_Philippines.svg/23px-Flag_of_the_Philippines.svg.png)
[Philippines](/wiki/Philippines) [Region](/w/index.php?title=Regions_of_the_Philippines&action=edit&redlink=1) [Ilocos (Region I)](/w/index.php?title=Ilocos_Region&action=edit&redlink=1) [Province](/w/index.php?title=Provinces_of_the_Philippines&action=edit&redlink=1) [Pangasinan](/wiki/Pangasinan) [District](/w/index.php?title=House_of_Representatives_of_the_Philippines&action=edit&redlink=1) [6th District, Pangasinan](/w/index.php?title=Legislative_districts_of_Pangasinan&action=edit&redlink=1) [Barangays](/wiki/Barangay) [[1]](#cite_note-1) [[2]](#cite_note-2) 2(5,188 mi 2) [[3]](#cite_note-NSO10-3) [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(4.4/mi 2) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [PST](/w/index.php?title=Philippine_Standard_Time&action=edit&redlink=1)( [UTC+8](/wiki/UTC%2B8)) [ZIP code](/w/index.php?title=List_of_ZIP_codes_in_the_Philippines&action=edit&redlink=1) [Dialing code](/w/index.php?title=Telephone_numbers_in_the_Philippines&action=edit&redlink=1) [Income class](/w/index.php?title=Municipalities_of_the_Philippines&action=edit&redlink=1)
|Population Census of Natividad|
|Năm||Số dân||±% năm|
|1995||18.070||—|
|2000||19.870||+0.00%|
|2007||21.560||+0.00%|
|2010||22.713||+0.00%|**Natividad** là một [đô thị](/wiki/%C4%90%C3%B4_th%E1%BB%8B_c%E1%BB%A7a_Philippines) hạng 5 ở [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Philippines) [Pangasinan](/wiki/Pangasinan), [Philippines](/wiki/Philippines). Theo khảo sát năm 2010, dân số đô thị này có 22,713 người.
## Barangay[
[sửa](/w/index.php?title=Natividad,_Pangasinan&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Natividad,_Pangasinan&action=edit§ion=1)]
Natividad được chia thành 18
[barangay](/wiki/Barangay).
|
||
|
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Natividad,_Pangasinan&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Natividad,_Pangasinan&action=edit§ion=2)] [^](#cite_ref-1) [“Municipalities”](http://www.dilg.gov.ph/municipalities.php). Quezon City, Philippines: Department of the Interior and Local Government. Truy cập ngày 26 tháng 11 năm 2012. [^](#cite_ref-2) [“Province: PANGASINAN”](http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/province.asp?regName=REGION+I+%28Ilocos+Region%29®Code=01&provCode=015500000&provName=PANGASINAN). *PSGC Interactive*. Makati City, Philippines: National Statistical Coordination Board. Truy cập ngày 26 tháng 11 năm 2012. [^](#cite_ref-NSO10_3-0) [“Total Population by Province, City, Municipality and Barangay: as of ngày 1 tháng 5 năm 2010”](http://www.census.gov.ph/sites/default/files/attachments/hsd/pressrelease/Ilocos.pdf)(PDF). *2010 Census of Population and Housing*. National Statistics Office. Truy cập ngày 26 tháng 11 năm 2012.
|
|
|
|Thành phố |
|**Dân:**


text:
Saint-Amand-Montrond
Saint-Amand-Montrond là một xã trong tỉnh Cher, thuộc vùng hành chính Centre-Val de Loire của nước Pháp, có dân số là 11.447 người (thời điểm 1999).
Saint-Amand-Montrond là một xã trong tỉnh Cher, thuộc vùng hành chính Centre-Val de Loire của nước Pháp, có dân số là 11.447 người (thời điểm 1999).

markdown:
# Saint-Amand-Montrond
|Bài viết này
|cần thêm .
|
|
|Hành chính|
|
| ![ Quốc kỳ Pháp](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
![ Quốc kỳ Pháp](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
[Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [Vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Centre-Val de Loire](/wiki/Centre-Val_de_Loire) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Cher](/wiki/Cher) [Quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Saint-Amand-Montrond](/wiki/Saint-Amand-Montrond_(qu%E1%BA%ADn)) [Tổng](/wiki/T%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Saint-Amand-Montrond](/w/index.php?title=Saint-Amand-Montrond_(t%E1%BB%95ng)&action=edit&redlink=1) [Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99)
(bình quân 162 m/531 ft)
[INSEE](/wiki/M%C3%A3_INSEE)/Mã bưu chính [18197](http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=18197-COM)/ [18200](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_Ph%C3%A1p) **Saint-Amand-Montrond** là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) trong tỉnh [Cher](/wiki/Cher,_Centre-Val_de_Loire), thuộc vùng hành chính [Centre-Val de Loire](/wiki/Centre-Val_de_Loire) của nước [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p), có dân số là 11.447 người (thời điểm [1999](/wiki/1999)).
## Nhân khẩu học[
[sửa](/w/index.php?title=Saint-Amand-Montrond&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Saint-Amand-Montrond&action=edit§ion=1)]
|
|[1954](/wiki/1954) [1962](/wiki/1962) [1968](/wiki/1968) [1975](/wiki/1975) [1982](/wiki/1982) [1990](/wiki/1990) [1999](/wiki/1999)
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|

X-Cache: cp1055 miss, cp1054 miss


text:
Shelton, Connecticut
Shelton, Connecticut là một thành phố thuộc quận quận trong tiểu bang Connecticut, Hoa Kỳ. Thành phố có tổng diện tích km², trong đó diện tích đất là km². Theo điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2010, thành phố có dân số người.
Shelton, Connecticut là một thành phố thuộc quận quận trong tiểu bang Connecticut, Hoa Kỳ. Thành phố có tổng diện tích km², trong đó diện tích đất là km². Theo điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2010, thành phố có dân số người.

markdown:
# Shelton, Connecticut
**Shelton, Connecticut** là một thành phố thuộc [quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Hoa_K%E1%BB%B3) [quận](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn,_Connecticut&action=edit&redlink=1) trong [tiểu bang](/wiki/Ti%E1%BB%83u_bang_Hoa_K%E1%BB%B3) [Connecticut](/wiki/Connecticut), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3). Thành phố có tổng diện tích km², trong đó diện tích đất là km². Theo [điều tra dân số Hoa Kỳ](/wiki/%C4%90i%E1%BB%81u_tra_d%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3_2010) năm 2010, thành phố có dân số người.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Shelton,_Connecticut&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Shelton,_Connecticut&action=edit§ion=1)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Shelton,_Connecticut&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Shelton,_Connecticut&action=edit§ion=2)]
|
|