text:
Trong bài trước, chúng ta đã phân tích những diễn biến của các phương án thay đổi thi cử mà Bộ GD&ĐT đã đưa ra. Dường như “sợi chỉ đỏ” dẫn dắt mọi phương án thay đổi này chỉ xoay quanh một chuyện: giảm số lượt thi của thí sinh, dù cho có những sự thay đổi “quay ngoắt 180°” so với liền trước đó (và lần nào cũng được biện minh có cơ sở lí luận hay thực tiễn). Trong khi, lẽ ra phải đặt các nguyên tắc về giáo dục làm chủ đạo, rồi các giải pháp kĩ thuật cụ thể mới được xây dựng xung quanh đó, trước sau có thể có đôi chút khác biệt tuỳ hoàn cảnh nhưng không bao giờ đi ngược lại các nguyên tắc định hướng. Bản thân người viết đã từng phản biện cho phương án thay đổi kì thi năm 2014, nay xin tiếp tục nêu một giải pháp trung gian giữa hai phương án 1 và 2 của Bộ GD&ĐT, tạm gọi là phương án 4, như bảng bên dưới.
Với phương án mới này, chúng ta sẽ lần lượt trả lời 9 câu hỏi đã nêu trong bài trước.
1. Số môn thi
Ngay trong đề xuất phương án 1, cho phép thi tự chọn, Bộ GD&ĐT đã nêu nguy cơ dẫn đến học lệch ở trường phổ thông. Tỉ lệ chọn thi các môn Địa lí, Lịch sử, Sinh học và Ngoại ngữ (ở khu vực nông thôn, miền núi) thấp đến thê thảm trong năm 2014 về lâu dài sẽ gây tác động tiêu cực đến vai trò của các môn học này trong nhà trường. Số môn thí sinh phải học để thi theo giải pháp mới sẽ là 8, tất cả đều bắt buộc, giống như phương án 2 được các trường đại học ủng hộ.
Về mặt giáo dục, thi tốt nghiệp 8 môn văn hoá cơ bản đảm bảo duy trì nguyên tắc đánh giá toàn diện ở bậc giáo dục phổ thông. Chương trình hiện hành chắc chắn là có nhiều khiếm khuyết, nhưng không phải hoàn toàn là “đồ vứt đi”. Để sửa chữa thì phải tìm những giải pháp tích cực nhằm bổ khuyết cho nó trong khi chuẩn bị một chương trình khác hoàn thiện hơn, chứ không thể theo kiểu “buông xuôi”, “xoá hết làm lại” (bởi nếu thế, một cách biện chứng thì sẽ phải truy cứu lại trách nhiệm của tất cả những người liên quan trong việc xây dựng chương trình hiện hành).
Trong khi hệ thống phân luồng, phân ban, định hướng nghề nghiệp chưa tốt, cần phải xem kiến thức và kĩ năng của cả 8 môn văn hoá cơ bản này như là nền tảng căn bản cho thế hệ trẻ về sau, kể cả khi đi làm hay đi học ở các bậc học cao hơn, bởi đào tạo nghề hay đào tạo đại học không thể thay thế hoàn toàn chức năng giáo dục tổng quát của giáo dục phổ thông. Đây là tiền đề tối quan trọng để đưa tất cả các môn học ở nhà trường phổ thông về vị trí ngang bằng nhau, khắc phục tình trạng học lệch, đặt nặng “môn chính”, xem nhẹ “môn phụ”,... Riêng với môn Ngoại ngữ, cũng giống như từ trước 2014, những cơ sở giáo dục nào có đủ điều kiện dạy môn này suốt 3 năm THPT thì sẽ bắt buộc thi, còn cơ sở nào không đủ điều kiện thì chỉ cần tạm bỏ qua (trước 2014 là thi một môn khác thay thế).
2. Thời lượng thi
Theo phương án 4, tổng thời gian thí sinh phải làm các bài thi sẽ là 600 phút (hoặc 540 phút ở các cơ sở giáo dục được bỏ qua môn ngoại ngữ), tương đương với thời lượng trung bình của phương án 1 được đa số các Sở GD&ĐT ủng hộ, và tăng 18 % so với thời lượng thi từ trước 2014. Thời lượng để đánh giá một nhóm kiến thức, kĩ năng của một môn học nào đó không thể quá ít, nếu muốn đảm bảo hiệu quả tác động ngược trở lại tiến trình dạy học trong nhà trường. Đây là một điểm vướng mắc chính của phương án 2, bởi thi tích/tổng hợp nhiều môn thì thời lượng dành cho mỗi môn là bao nhiêu, và tổng thời gian của mỗi bài thi là bao nhiêu, tất cả chưa được hình dung rõ ràng.
Trong phương án 4, sẽ có 5 buổi thi, mỗi buổi có tổng cộng 120 phút làm bài, tất cả đều bắt buộc (Toán; Ngữ văn; Lịch sử + Địa lí; Vật lí + Hoá học; Sinh học + Ngoại ngữ). Số buổi thi như vậy sẽ thấp hơn so với trước 2014, và bằng với phương án 2. So với phương án 1, số buổi thi sẽ giảm bớt 3, nhưng cả hai có cùng bản chất vì vẫn là kì thi 8 môn với 8 bài thi. Lợi ích nằm ở chỗ, khi thi bắt buộc 8 môn, số phòng thi, số thí sinh và lực lượng giám thị hoàn toàn ổn định, không có gì phức tạp trong việc tổ chức so với trước 2014. Giữa mỗi buổi thi ghép môn, chỉ cần 15-30 phút giải lao tại chỗ, thu bài thi môn trước và phát đề thi môn sau mà không cần phải cho thí sinh di chuyển để thay đổi phòng thi như khi thi tự chọn. Do đó, hiệu suất tổ chức kì thi sẽ cao hơn rất nhiều.
Về mặt giáo dục, cách tốt nhất vẫn là tổ chức thi mỗi môn một buổi, dù môn ấy thời lượng ít hay nhiều, vì thí sinh còn có một khoảng thời gian tối thiểu để ôn bài. Nhưng giả sử chấp nhận việc ghép môn thi nhằm trước tiên là giảm số buổi thi (như kì thi 2014) và tiết kiệm phần nào chi phí, thứ đến là hướng đến các bài thi tích hợp trong tương lai, thì phương án 4 là một bước đệm khả dĩ. Thi các môn độc lập với thời lượng vừa đủ vừa bớt gây băn khoăn đối với học sinh và giáo viên, vừa kế thừa những thay đổi theo hướng tích cực của kì thi 2014 trong cách ra đề thi.
3. Chú trọng kết quả học tập trong năm
Phương án 4 này có lợi ích rất rõ ràng trong việc sử dụng kì thi tốt nghiệp để tác động ngược trở lại phương pháp dạy học ở trường phổ thông, thông qua cách thức ra đề. Một thực tế cần phải nhìn nhận, đó là sự cách biệt về điều kiện hoạt động và về trình độ tổ chức giáo dục giữa các vùng miền ở nước ta còn quá lớn. Trước mắt, giao hẳn cho các cơ sở giáo dục hay các địa phương tự chịu trách nhiệm xác nhận kết quả tốt nghiệp THPT của học sinh mà không thông qua một kì thi quốc gia là một việc hàm chứa nhiều nguy cơ, vì khó đảm bảo được điều kiện thực hiện đồng nhất.
Để điều hoà được nhu cầu địa phương với chuẩn mực quốc gia, đề thi cần được thiết kế sao cho có tính phân loại cao, để xác định ít nhất 3 nhóm trình độ:
-
nhóm chuẩn: cần đạt được một ngưỡng tối thiểu ở mỗi môn học, tương đương với học lực trung bình trong năm, nhưng không thể thấp hơn;
-
nhóm khá: yêu cầu cao hơn so với nhóm chuẩn, đáp ứng nhu cầu tuyển sinh đại học của các trường có chất lượng khá;
-
nhóm giỏi: yêu cầu cao nhất, dành cho học sinh giỏi và xuất sắc của chương trình chuẩn và học sinh chương trình phân ban, nhằm đáp ứng nhu cầu tuyển sinh của các trường đại học tốp đầu.
Kinh nghiệm cho thấy, việc ra đề có tính phân loại như thế hoàn toàn nằm trong tầm tay, và lại tương thích cao độ với toàn bộ chương trình hiện hành, cả chuẩn và phân ban. Chỉ khi đề thi bám sát chương trình và có tính phân loại cao, cùng với mục tiêu đánh giá chú trọng các kĩ năng tư duy bậc cao, tác động ngược trở lại từ kì thi đối với tiến trình dạy học trong năm mới có thể thấy được rõ ràng. Khi tiến trình dạy học được điều tiết đồng bộ với kì thi tốt nghiệp, độ tin cậy của cả hai hoạt động kiểm tra đánh giá này sẽ dần dần được nâng cao, là cơ sở để tiến thêm một bước nữa đến việc sử dụng kết quả thường kì trong xét tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học.
4. Không gây xáo trộn cho học sinh và giáo viên
Tác động tích cực trước tiên của phương án 4 là đối với vai trò của các môn học, tức tác động đến công việc của giáo viên trong nhà trường phổ thông. Ở đây cần xem xét vấn đề trong toàn bộ diễn biến thay đổi từ thi tốt nghiệp 4 môn những năm 1980-1990, và 6 môn từ khoảng đầu những năm 2000 cho đến 2013. Nhược điểm lớn nhất của các kì thi 4 môn hay 6 môn, đó là tình trạng đối phó và cắt xén chương trình học hàng năm mỗi khi Bộ GD&ĐT công bố môn thi vào cuối tháng 3. Với thi tự chọn một số môn như trong năm 2014 hay trong phương án 1, cũng không thể đảm bảo được vai trò của môn học (và giáo viên) ở những môn có quá ít học sinh chọn thi; tương quan thầy-trò trong thực tế lớp học sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Trong phương án 4, cả 8 môn văn hoá cơ bản đều thi bắt buộc, chấm dứt sự phân biệt môn chính môn phụ, giáo viên môn nào cũng như nhau, tất cả phải đầu tư dạy dỗ nghiêm túc không chỉ ngay từ đầu năm lớp 12 mà cả trong toàn bộ 3 năm THPT. Đó cũng là cách để đưa việc dạy-học trở về trạng thái bình thường, tránh “no dồn đói góp” chỉ tập trung “tăng tốc” và đối phó ở giai đoạn thi cử, rải đều quá trình trang bị kiến thức và kĩ năng cho học sinh trong suốt nhiều năm học. Đây là điều kiện không thể thiếu nếu muốn dạy học thực chất, tăng cường sử dụng kết quả đánh giá thường kì trong việc xác nhận tốt nghiệp THPT.
Tác động đến học sinh của phương án này là điểm đáng kể nhất. Về mặt tâm lí, học sinh đương nhiên muốn thi ít môn. Thực tế là ai cũng thừa nhận tình trạng học lệch ở trường phổ thông, học sinh chỉ chú trọng các môn thuộc khối thi đại học mà lơ là các môn khác, nhất là khi môn ấy thuộc diện “không thi” (trong các kì thi 4/6 môn, hay khi thi tự chọn). Trong khi đó, tạm gác qua những điểm bất cập trong các môn học hiện hành, thì những kiến thức và kĩ năng tổng quát cần thiết cho mọi công dân đều ít nhiều hiện diện trong từng môn học. Lơ là, bỏ qua một môn học không phục vụ mục đích thi đại học của mình, học sinh cũng đã bỏ qua luôn cơ hội trang bị những năng lực hành động cho mình trong tương lai. Thi 8 môn dĩ nhiên ít học sinh nào muốn, nhưng làm giáo dục là hướng đến cái tốt dài hạn trong tương lai, chứ không chỉ để thoả mãn cái mong muốn nhất thời của đối tượng giáo dục. Cũng như thầy cô giáo trên lớp, không ai hỏi xem học trò muốn thi phần nào để mình giới hạn nội dung thi vào những phần ấy. Các hoạt động dạy học, kiểm tra đánh giá, thi cử chỉ cần đảm bảo được sự đồng bộ nội tại, đồng thời chú trọng các biện pháp đi kèm (thời lượng thi hợp lí, đề mở, chú trọng năng lực tư duy,...) để giảm bớt áp lực tâm lí và sự căng thẳng cho thí sinh.
Vì vậy, việc lựa chọn một giải pháp đổi mới thi cử có tính ổn định lâu dài, có lộ trình chuyển tiếp hợp lí là hết sức cần thiết. Đáng tiếc là, Bộ GD&ĐT trong vòng nửa năm qua đã có quá nhiều động thái thay đổi vội vã, thiếu cơ sở khoa học chặt chẽ, dẫn đến nhiều xáo trộn không đáng có. Phương án 4 rất dễ dàng thực hiện trong điều kiện hiện nay để có được một kì thi tốt nghiệp THPT với chất lượng xác thực hơn, đồng thời đảm bảo được tính ổn định và khắc phục dần những khuyết điểm của chương trình giáo dục hiện hành cho đến khi xây dựng và triển khai được một chương trình mới hoàn chỉnh.
5. Tạo cơ sở cho các trường đại học tuyển sinh
Phương án 4 là một bước chuyển tiếp có tính khả thi cao đối với việc bãi bỏ kì thi tuyển sinh đại học, đồng thời tăng cường tính tự chủ của các trường đại học trong việc tuyển sinh. Trước tiên là về phạm vi kiến thức, kĩ năng, kì thi bắt buộc 8 môn sẽ cho phép các trường có cái nhìn đầy đủ và toàn diện về bất cứ thí sinh nào, cũng như tiên đoán được tốt hơn năng lực chuyên môn của các em (thông qua đối chiếu kết quả thi tốt nghiệp 8 môn với điểm trung bình của cả 8 môn ấy trong suốt 3 năm THPT). Sau đó là với những trường hay ngành muốn duy trì cách tuyển sinh theo khối thi truyền thống, việc sử dụng kết quả của riêng từng môn là rất dễ dàng, kể cả trong việc xác định trọng số cho môn chính hay tính hệ số cho đối tượng ưu tiên. Hơn nữa là, với những trường/ngành không muốn tuyển theo khối truyền thống, mà là theo kết quả tổng thể hay theo những nhóm môn học khác nhau, thì tất cả cũng đã có sẵn đầy đủ mà không cần phải tốn kém thêm cho nhiều lần thi.
Đối với yêu cầu phân tầng đại học, mà một trong những yếu tố xác định là chất lượng tuyển đầu vào, giải pháp này cũng có lợi, bởi khi đề thi có tính phân loại cao, các thí sinh đạt chuẩn có thể nộp đơn ứng tuyển vào bất cứ trường đại học, cao đẳng, trung cấp nào trong nước. Các trường có chất lượng khá, muốn tuyển nguồn sinh viên tốt hơn chỉ cần nâng cao mức yêu cầu (qua điểm thi tốt nghiệp và điểm trung bình ở THPT của một số hay tất cả các môn). Các trường tốp đầu hay các trường năng khiếu thì hoàn toàn có đủ lí do và nguồn lực để có thể tự tổ chức một kì thi tuyển riêng cho mình, với mức độ cạnh tranh và tính chọn lọc cao hơn nhiều.
Đối với thí sinh, cái lợi đầu tiên là phá vỡ được “định kiến” rằng lựa chọn ngành nghề chỉ có phụ thuộc vào 3 môn học của riêng một khối thi nào đó. Ví dụ, nhiều ngành kinh tế có thể tuyển cả các thí sinh khối A hay C, thế thì những môn nào trong số các môn Toán, Vật lí, Hoá học và Ngữ văn, Lịch sử, Địa lí sẽ có vai trò cần thiết cho các ngành này? Điểm thứ hai, đó là chỉ với một kì thi tốt nghiệp 8 môn, và chỉ một lần duy nhất nếu thi đậu, thí sinh sẽ có thể nộp hồ sơ ứng tuyển vào bất cứ trường nào, ngành nào, tuyển theo kết quả của bất cứ môn học/thi nào. Thay vì chỉ được 1-2 nguyện vọng cho mỗi lượt thi như những năm qua, mỗi thí sinh sẽ có thể có đến hàng chục nguyện vọng chọn ngành đào tạo khác nhau, thuộc tất cả các khối (trừ các ngành năng khiếu) xét theo cách tuyển sinh truyền thống. Nếu năm trước thi đậu tốt nghiệp mà chưa trúng tuyển vào trường/ngành mong muốn, hoặc khi đã vào học giữa chừng mà muốn thay đổi ngành học, chỉ cần năm sau mang hồ sơ đi nộp vào trường/ngành khác. Thời gian và công sức thay vì dành cho luyện thi hàng năm, có thể ưu tiên để học bổ sung những kiến thức, kĩ năng cần thiết khác, thậm chí đi làm để tích luỹ kinh nghiệm trước khi học tiếp bậc đại học. Thí sinh thi tốt nghiệp chưa đạt tức là chưa đủ chuẩn “ra ràng”, thời gian chỉ cần dành cho việc về lại trường cũ dự thính hoặc tự ôn luyện những môn chưa đạt để cho đến khi đủ chuẩn.
Chỉ khi nào đảm bảo cho “sản phẩm đầu ra” của giáo dục phổ thông được đồng bộ về chất lượng, đáp ứng những yêu cầu tối thiểu để học tốt ở các bậc học tiếp theo, thì các trường đại học mới có được nguồn “nguyên liệu” tốt để tiếp tục hoàn thiện “sản phẩm” đào tạo của mình. Nếu muốn nói đến “lòng tin” cần trao cho nhau giữa hai bậc giáo dục này, thì phương án 4 có thể là một “chất xúc tác” hiệu quả. Chỉ khi nào các thế hệ học sinh tốt nghiệp phổ thông với hành trang kiến thức và kĩ năng tổng quát đẩy đủ, xã hội mới có được những thế hệ người lao động đủ năng lực hành động để đáp ứng yêu cầu thực nghiệp mà đỡ phải tốn kém chi phí đào tạo lại, sửa sai cho các “dây chuyền” không đạt hiệu quả trước đó.
6. Đánh giá cả kiến thức và năng lực tư duy học sinh
Một trong những điều kiện thực hiện phương án 4, đó là tiếp tục đẩy mạnh xu hướng ra đề mở, chú trọng kết hợp kiểm tra kiến thức với đánh giá năng lực và cảm nhận của học sinh như đã áp dụng ở một số môn trong kì thi 2014 và trước đó. Gần đây Bộ GD&ĐT đã tiến hành triển khai tập huấn hàng loạt cho giáo viên phổ thông cả nước về phương pháp ra đề kiểm tra mới theo chương trình PISA. Kết hợp với sự đổi mới triệt để trong cách ra đề thi tốt nghiệp THPT, đây sẽ là một thời cơ để tạo ra chuyển biến đáng kể trong phương pháp dạy học ở trường phổ thông.
Làm được như vậy, áp lực học hành và thi cử đối phó sẽ được giảm đi, những khiếm khuyết của chương trình sách giáo khoa hiện hành sẽ được khắc phục bớt, hứng thú học tập của học sinh sẽ gia tăng. Dạy học và thi cử thực chất sẽ có thêm một cơ hội. Ngành giáo dục sẽ có thêm điều kiện thuận lợi và thời gian để tập trung nghiên cứu, xây dựng những chính sách, giải pháp căn cơ và lâu dài.
7. Giảm áp lực thi cử
Áp lực thi cử nếu có trong phương án 4, đó chỉ là việc học sinh phải thi 8 môn bắt buộc. Áp lực đó sẽ được giảm bớt với thời lượng thi vừa phải (120 phút làm bài trong mỗi buổi thi), cấu trúc đề thi thoáng hơn, có yêu cầu vừa sức ở mức chuẩn và có tính phân loại cao ở mức “trên sàng”, và giúp gia tăng số cơ hội lựa chọn nghề nghiệp lên nhiều lần. Đối với hội đồng thi, việc tổ chức 5 buổi thi với 8 bài thi tất cả đều bắt buộc, số phòng thi và số thí sinh ổn định, sẽ cho phép chuẩn bị được phương án tối ưu để giảm áp lực cho lực lượng giám thị, đảm bảo chất lượng kì thi.
Đối với xã hội, áp lực thi cử theo phương án này sẽ được nhìn nhận ở một góc độ khác. Chúng ta cần tránh nhầm lẫn việc giảm áp lực kì thi bằng cách làm sao cho dễ nhất đối với thí sinh. Ở Việt Nam hiện nay, nếu xét đến việc bãi bỏ kì thi tuyển sinh đại học “3 chung”, cả đời người đi học chỉ có duy nhất một kì thi quốc gia, đó là thi tốt nghiệp THPT. Đây là một bước chuyển quan trọng, xác nhận giai đoạn giáo dục tổng quát để bước ra cuộc đời nghề nghiệp hoặc lên bậc học cao hơn, với những kiến thức và kĩ năng khó có thể trang bị dễ dàng trong các giai đoạn về sau. Đó là chìa khoá của sự thành công hay thất bại trong cả cuộc đời nghề nghiệp sau này. Áp lực đương nhiên phải có, tìm cách giảm bớt được thì tốt, nhưng dễ dãi thì không nên.
Điều quan trọng là áp lực này phải đặt trọng tâm vào việc học sinh có được trang bị đầy đủ hành trang cơ bản để phát triển tương lai nghề nghiệp của họ hay chưa, và kì thi có đánh giá đúng các năng lực họ được trang bị hay không. Hiện nay môi trường giáo dục nước ta chưa hoàn toàn thuận lợi để lấy kết quả đánh giá thường kì làm điều kiện công nhận tốt nghiệp, nhưng khi kì thi tốt nghiệp có tác động điều tiết tốt đến tiến trình dạy học, áp lực thi cử sẽ giảm đi vì chỉ cần học hành nghiêm túc trong năm là có thể thi đậu. Áp lực lên một kì thi duy nhất sẽ được triệt giảm vì đã được rải đều trong suốt tiến trình học.
8. Giảm chi phí xã hội
Như ở trên đã nói, chi phí xã hội trong câu chuyện thi cử không chỉ nằm ở chỗ tốn bao nhiêu kinh phí cho một kì thi, mà còn ở chỗ hiệu quả và hiệu suất tổ chức kì thi ấy như thế nào, tác động lâu dài đến cả tiến trình giáo dục phổ thông bên dưới và đào tạo đại học bên trên ra sao. Cả trong kì thi 2014 và phương án 1, việc tổ chức thi 8 môn với 5-6 môn tự chọn vừa làm giảm hiệu suất tổ chức của bản thân kì thi, vừa không có đủ yếu tố đảm bảo đồng bộ với nhiều mặt khác trong quá trình chuyển tiếp học sinh từ phổ thông lên đại học. Hậu quả của lối học lệch, thi cử đối phó đã, đang và còn nặng nề trong nhiều lĩnh vực xã hội, nhưng nguyên nhân cốt lõi lại ít khi được nhận diện đúng để xác định giải pháp phù hợp. Những biện pháp thay đổi lòng vòng, mới hôm trước làm thế này bảo rằng đúng, ngay hôm sau bỏ đi làm khác hoặc thậm chí hoàn toàn ngược lại, cũng bảo rằng đúng, thì vừa không thể đảm bảo được tính ổn định cần thiết trong giáo dục, vừa gây tốn kém vì cứ vừa làm vừa sửa sai, mà chưa biết đến lúc nào mới thấy được cái đúng.
Chương trình giáo dục hiện hành quả là có nhiều khiếm khuyết, nhưng không thể bị vứt bỏ ngay sang một bên. Ở từng cơ sở giáo dục vẫn có những thầy cô giáo ngày đêm âm thầm tìm những cách tốt nhất có thể để bù đắp cho những khiếm khuyết ấy, làm cho môn học khô khan của mình trở nên sinh động, hấp dẫn hơn. Phương án 4 là cách để cho phép những nỗ lực ấy được nhìn nhận đúng, có nhiều cơ hội nhân rộng, nảy nở, để đặt lại người thầy vào đúng vai trò của mình trong nhà trường. Khi trường ra trường, lớp ra lớp, thầy ra thầy, trò ra trò, thì giáo dục mới có thể làm được tốt nhất chức năng của mình, và khi đó xã hội mới bớt được tốn kém chi phí, thời gian, công sức và tâm trí để sửa sai cho những “sản phẩm” không đạt chuẩn mà nhà trường đưa vào.
Những ý tưởng về các môn học tích hợp vừa vẽ ra trong dự định của Bộ GD&ĐT là một ước mơ đẹp, nhưng đường đi tới đó còn lắm chông gai, và hơn hết vẫn còn bỏ ngỏ câu hỏi chính về việc xử lí thế nào đối với gần nửa triệu giáo viên các môn học riêng rẽ hiện có ở các trường trung học trong cả nước, cũng như câu chuyện tổ chức lại hệ thống đào tạo giáo viên theo các môn học riêng rẽ hiện hành tại các trường sư phạm. Điều đó lại còn cho thấy chính những người lập ra các đề án đổi mới thi cử hiện nay đầy mâu thuẫn, khi nhất quyết cho rằng thi tự chọn các môn theo khối tuyển sinh là tốt cho định hướng nghề nghiệp, rồi lại vẽ ra trong tương lai là học/thi tích hợp kiến thức của tất cả các môn/lĩnh vực cũng tốt cho định hướng nghề nghiệp của các em. Một lần nữa, phương án 4 là một bước đệm hợp lí nhất hiện nay và hoàn toàn phù hợp với định hướng lâu dài, rằng kiến thức và kĩ năng tổng quát thuộc nhiều lĩnh vực là cần thiết cho các thế hệ trẻ, và chỉ có thể được giáo dục, rèn luyện tốt nhất trong giai đoạn phổ thông, để làm nền tảng cho giáo dục đại học hay đào tạo nghề làm tốt hơn công việc đào tạo chuyên môn và kĩ năng nghề nghiệp của mình (dĩ nhiên, với những thay đổi cần thiết khác về mặt hệ thống). Mỗi khâu của quá trình giáo dục làm tốt được công việc của mình chính là điều kiện để tối ưu hoá tổng chi phí xã hội đầu tư cho giáo dục.
9. Vì một kì thi chung
Qua tất cả các mặt phân tích ở trên, chúng ta có thể thấy câu chuyện kì thi chung hay riêng không còn là vấn đề nữa. Xác quyết điều kiện thi tốt nghiệp bắt buộc 8 môn văn hoá cơ bản theo phương án 4 cũng có nghĩa là đặt “sợi chỉ đỏ” về nguyên tắc giáo dục làm trọng tâm để dẫn dắt mọi ý định đổi mới thi cử. Khi ấy, thời gian và công sức thay vì để bàn ra bàn vào thi cử như thế nào, thì sẽ dành cho việc xác định các biện pháp kĩ thuật cần thiết, để huy động mọi thành phần xã hội tham gia góp phần đảm bảo tính chất nghiêm túc và trung thực của kì thi.
Điểm qua mô hình Mỹ mà nhiều người viện dẫn, phương án 4 tưởng là nặng nề, áp lực, nhưng bản chất lại cho phép đi cùng hướng về cái đích mà người ta mong muốn. Nhiều người bảo học hành, thi cử ở Mỹ nhẹ nhàng, điều đó đúng, nhưng không hề dễ dàng! Học sinh Mỹ phải chuẩn bị con đường nghề nghiệp của mình ngay từ năm đầu của bậc THPT, với một hệ thống chuyên gia tư vấn hướng nghiệp chuyên trách ở khắp các trường trung học cũng như ở các dịch vụ tư vấn độc lập. Họ học theo mô hình tín chỉ để đáp ứng nhu cầu và định hướng cá nhân, nhưng đừng nhầm tưởng rằng họ “học lệch”, bởi danh mục lựa chọn của họ có trên 3.000 môn học thuộc 6 lĩnh vực kiến thức văn hoá cơ bản, 4 lĩnh vực kĩ năng xã hội, 2 lĩnh vực định hướng nghề nghiệp tổng quát và trên 10 lĩnh vực định hướng nghề nghiệp chuyên sâu. Tính chặt chẽ và có định hướng rõ ràng của lộ trình học tập, cân bằng giữa các nhóm kiến thức, kĩ năng tổng quát và chuyên sâu là một yếu tố quan trọng trong hồ sơ xét tuyển đại học của học sinh Mỹ. Kết quả học tập thường kì cũng là một yếu tố quan trọng trong xét tuyển đại học, nhưng nước Mỹ đảm bảo được sự tin cậy đó bởi điều kiện kinh tế và trình độ tổ chức xã hội của họ đã ở một mức cao, rất chú trọng thái độ trách nhiệm cá nhân đối với công việc của mình, cho phép đánh giá đúng thực chất năng lực của người học ngay tại cơ sở giáo dục. Họ đã vậy, nhưng phân nửa số tiểu bang lại còn đang chuyển sang tổ chức thi tốt nghiệp chung để giảm bớt sự cách biệt về tiêu chuẩn đánh giá thường kì giữa các cơ sở giáo dục trong cùng tiểu bang, cũng như giữa các tiểu bang khác nhau. Những tưởng như vậy sẽ cho phép tỉ lệ tốt nghiệp THPT của họ cao ngất, nhưng thực tế lại chỉ dao động trên dưới 85 %. Thế vẫn chưa đủ, kết quả thường kì ấy còn phải được xem xét bổ sung kèm với kết quả các kì thi chuẩn hoá độc lập (ACT, SAT), cũng đo lường các kiến thức và kĩ năng tổng quát của thí sinh... Vậy mà, 20 trường đại học tinh tuyển hàng đầu nước Mỹ có tỉ lệ tuyển chỉ vào khoảng 10 % trên tổng số hồ sơ nộp, tỉ lệ này ở 80 trường hàng đầu là khoảng 30 %, trong khi tỉ lệ học sinh tốt nghiệp trung học vào đại học trên toàn nước Mỹ là dưới 60 %, trong đó 1/3 là vào các trường đại học cộng đồng (đào tạo 2 năm), với khả năng được chuyển tiếp lên các trường đào tạo 4 năm danh giá hơn (khoảng 60 %). Và cuối cùng, chỉ vừa hơn phân nửa số sinh viên ghi danh vào đại học trên toàn nước Mỹ đạt tốt nghiệp có bằng cấp trong suốt cuộc đời mình.
Nếu cần còn có thể dẫn thêm nhiều số liệu khác nữa, tất cả chỉ để nói lên rằng nước Mỹ chưa bao giờ bỏ qua tầm quan trọng của kiến thức và kĩ năng tổng quát cần trang bị cho các thế hệ trẻ của mình ngay từ bậc THPT. Nhưng điều kiện kinh tế xã hội của họ cho phép thực hiện được việc đánh giá tối đa thực chất người học trong suốt tiến trình giáo dục, nên việc học hành nghiêm túc thường xuyên đối với họ là bình thường, tạo ra cảm giác học hành, thi cử nhẹ nhàng. Còn chúng ta, nhiều người khi ngưỡng vọng thực tại của họ lại vô tình hay hữu ý bỏ quên sự khác biệt quá lớn về hệ thống và điều kiện thực hiện, để đưa ra những biện pháp thay đổi rất hình thức, tạo ra sự dễ dàng một cách dễ dãi mà không đảm bảo được các nguyên tắc giáo dục cốt lõi và đồng bộ cả trong ngắn hạn và dài hạn. Giáo dục Việt Nam, xét từ thực tế hiện nay, nếu đặt “giấc mơ Mỹ” làm mục tiêu phấn đấu thì không có gì trở ngại, nhưng hãy hết sức tỉnh táo và thực tế để bước đi từng bước nhỏ, chắc chắn và ổn định trên con đường đó. Phương án 4, thi tốt nghiệp bắt buộc 8 môn văn hoá cơ bản, là một giải pháp thích hợp cho những bước đi đầu tiên ấy.
10. Câu hỏi cuối cùng: Điều kiện cần và đủ?
Để kì thi tốt nghiệp THPT thành công, những yêu cầu về nguyên tắc giáo dục để cho phép đánh giá đúng thực chất năng lực của học sinh như đã nêu trên chỉ là điều kiện cần. Điều kiện đủ là khâu tổ chức thi, gác thi và chấm thi phải đảm bảo nghiêm túc, trung thực. Thực tế thì ai cũng biết cả ba khâu này phụ thuộc vào một yếu tố: lòng quyết tâm và sự sẵn sàng chấp nhận một kết quả thi tốt nghiệp đúng thực chất của lãnh đạo từng địa phương. Khi không có sự đồng lòng ấy, mọi giải pháp thi cử đều sẽ rơi vào tình trạng bế tắc.
Để giải quyết vấn đề này, điều cần thiết là cả hệ thống chính trị và toàn xã hội phải thôi xem tỉ lệ tốt nghiệp (số thí sinh đạt trên tổng số thí sinh dự thi) tiệm cận tuyệt đối là thành tích cần phấn đấu đạt được. Để đánh giá thành tích giáo dục của một địa phương hay một trường phổ thông, không thể chỉ dựa vào duy nhất một con số đó, mà phải xét rộng ra nhiều yếu tố khác, như tỉ suất tốt nghiệp (số học sinh tốt nghiệp THPT trên tổng số học sinh đầu vào lớp 10), hệ số tốt nghiệp (số học sinh tốt nghiệp THPT trên tổng số học sinh rời khỏi trường theo mọi lí do), tỉ lệ đậu vào đại học-cao đẳng-trung cấp chuyên nghiệp, tỉ lệ có việc làm, v.v. Vì mục đích tối thượng của giáo dục không phải là cấp cho người học một mẩu giấy xác nhận tốt nghiệp bằng mọi giá, mà là trang bị cho họ những năng lực cần thiết nhất trước khi gia nhập vào đời sống xã hội. Và không có môi trường nào để “ấp ủ” quá trình đó tốt hơn là nhà trường phổ thông. Cởi bỏ “định kiến” về ý nghĩa của con số tỉ lệ tốt nghiệp, chúng ta sẽ có nhiều cơ hội hơn để tạo được sự đồng thuận xã hội, biến trường học thành nơi thực sự thân thiện, biến môi trường giáo dục thành một không gian hạnh phúc, vì hướng đến sự thành công lâu dài trong cuộc đời của người học./.
[Bài đã đăng trên Tia Sáng, ngày 29/08/2014, <http://tiasang.com.vn/Default.aspx?tabid=113&News=7835&CategoryID=6>]

markdown:
Trong
[bài trước](/site/index.php/khgd/12-danh-gia/22-doi-moi-thi-cu-vi-cai-gi), chúng ta đã phân tích những diễn biến của các phương án thay đổi thi cử mà Bộ GD&ĐT đã đưa ra. Dường như “sợi chỉ đỏ” dẫn dắt mọi phương án thay đổi này chỉ xoay quanh một chuyện: giảm số lượt thi của thí sinh, dù cho có những sự thay đổi “quay ngoắt 180°” so với liền trước đó (và lần nào cũng được biện minh có cơ sở lí luận hay thực tiễn). Trong khi, lẽ ra phải đặt các nguyên tắc về giáo dục làm chủ đạo, rồi các giải pháp kĩ thuật cụ thể mới được xây dựng xung quanh đó, trước sau có thể có đôi chút khác biệt tuỳ hoàn cảnh nhưng không bao giờ đi ngược lại các nguyên tắc định hướng. Bản thân người viết đã từng [phản biện cho phương án thay đổi kì thi năm 2014](/site/index.php/khgd/12-danh-gia/19-ban-ve-mot-giai-phap-doi-moi-thi-cu-lau-dai), nay xin tiếp tục nêu một giải pháp trung gian giữa hai phương án 1 và 2 của Bộ GD&ĐT, tạm gọi là phương án 4, như bảng bên dưới.
Với phương án mới này, chúng ta sẽ lần lượt trả lời
[9 câu hỏi đã nêu trong bài trước](/site/index.php/khgd/12-danh-gia/22-doi-moi-thi-cu-vi-cai-gi). **1. Số môn thi**
Ngay trong đề xuất phương án 1, cho phép thi tự chọn, Bộ GD&ĐT đã nêu nguy cơ dẫn đến học lệch ở trường phổ thông. Tỉ lệ chọn thi các môn Địa lí, Lịch sử, Sinh học và Ngoại ngữ (ở khu vực nông thôn, miền núi) thấp đến thê thảm trong năm 2014 về lâu dài sẽ gây tác động tiêu cực đến vai trò của các môn học này trong nhà trường. Số môn thí sinh phải học để thi theo giải pháp mới sẽ là 8, tất cả đều bắt buộc, giống như phương án 2 được các trường đại học ủng hộ.
Về mặt giáo dục, thi tốt nghiệp 8 môn văn hoá cơ bản đảm bảo duy trì nguyên tắc đánh giá toàn diện ở bậc giáo dục phổ thông. Chương trình hiện hành chắc chắn là có nhiều khiếm khuyết, nhưng không phải hoàn toàn là “đồ vứt đi”. Để sửa chữa thì phải tìm những giải pháp tích cực nhằm bổ khuyết cho nó trong khi chuẩn bị một chương trình khác hoàn thiện hơn, chứ không thể theo kiểu “buông xuôi”, “xoá hết làm lại” (bởi nếu thế, một cách biện chứng thì sẽ phải truy cứu lại trách nhiệm của tất cả những người liên quan trong việc xây dựng chương trình hiện hành).
Trong khi hệ thống phân luồng, phân ban, định hướng nghề nghiệp chưa tốt, cần phải xem kiến thức và kĩ năng của cả 8 môn văn hoá cơ bản này như là nền tảng căn bản cho thế hệ trẻ về sau, kể cả khi đi làm hay đi học ở các bậc học cao hơn, bởi đào tạo nghề hay đào tạo đại học không thể thay thế hoàn toàn chức năng giáo dục tổng quát của giáo dục phổ thông. Đây là tiền đề tối quan trọng để đưa tất cả các môn học ở nhà trường phổ thông về vị trí ngang bằng nhau, khắc phục tình trạng học lệch, đặt nặng “môn chính”, xem nhẹ “môn phụ”,... Riêng với môn Ngoại ngữ, cũng giống như từ trước 2014, những cơ sở giáo dục nào có đủ điều kiện dạy môn này suốt 3 năm THPT thì sẽ bắt buộc thi, còn cơ sở nào không đủ điều kiện thì chỉ cần tạm bỏ qua (trước 2014 là thi một môn khác thay thế).
**2. Thời lượng thi**
Theo phương án 4, tổng thời gian thí sinh phải làm các bài thi sẽ là 600 phút (hoặc 540 phút ở các cơ sở giáo dục được bỏ qua môn ngoại ngữ), tương đương với thời lượng trung bình của phương án 1 được đa số các Sở GD&ĐT ủng hộ, và tăng 18 % so với thời lượng thi từ trước 2014. Thời lượng để đánh giá một nhóm kiến thức, kĩ năng của một môn học nào đó không thể quá ít, nếu muốn đảm bảo hiệu quả tác động ngược trở lại tiến trình dạy học trong nhà trường. Đây là một điểm vướng mắc chính của phương án 2, bởi thi tích/tổng hợp nhiều môn thì thời lượng dành cho mỗi môn là bao nhiêu, và tổng thời gian của mỗi bài thi là bao nhiêu, tất cả chưa được hình dung rõ ràng.
Trong phương án 4, sẽ có 5 buổi thi, mỗi buổi có tổng cộng 120 phút làm bài, tất cả đều bắt buộc (Toán; Ngữ văn; Lịch sử + Địa lí; Vật lí + Hoá học; Sinh học + Ngoại ngữ). Số buổi thi như vậy sẽ thấp hơn so với trước 2014, và bằng với phương án 2. So với phương án 1, số buổi thi sẽ giảm bớt 3, nhưng cả hai có cùng bản chất vì vẫn là kì thi 8 môn với 8 bài thi. Lợi ích nằm ở chỗ, khi thi bắt buộc 8 môn, số phòng thi, số thí sinh và lực lượng giám thị hoàn toàn ổn định, không có gì phức tạp trong việc tổ chức so với trước 2014. Giữa mỗi buổi thi ghép môn, chỉ cần 15-30 phút giải lao tại chỗ, thu bài thi môn trước và phát đề thi môn sau mà không cần phải cho thí sinh di chuyển để thay đổi phòng thi như khi thi tự chọn. Do đó, hiệu suất tổ chức kì thi sẽ cao hơn rất nhiều.
Về mặt giáo dục, cách tốt nhất vẫn là tổ chức thi mỗi môn một buổi, dù môn ấy thời lượng ít hay nhiều, vì thí sinh còn có một khoảng thời gian tối thiểu để ôn bài. Nhưng giả sử chấp nhận việc ghép môn thi nhằm trước tiên là giảm số buổi thi (như kì thi 2014) và tiết kiệm phần nào chi phí, thứ đến là hướng đến các bài thi tích hợp trong tương lai, thì phương án 4 là một bước đệm khả dĩ. Thi các môn độc lập với thời lượng vừa đủ vừa bớt gây băn khoăn đối với học sinh và giáo viên, vừa kế thừa những thay đổi theo hướng tích cực của kì thi 2014 trong cách ra đề thi.
**3. Chú trọng kết quả học tập trong năm**
Phương án 4 này có lợi ích rất rõ ràng trong việc sử dụng kì thi tốt nghiệp để tác động ngược trở lại phương pháp dạy học ở trường phổ thông, thông qua cách thức ra đề. Một thực tế cần phải nhìn nhận, đó là sự cách biệt về điều kiện hoạt động và về trình độ tổ chức giáo dục giữa các vùng miền ở nước ta còn quá lớn. Trước mắt, giao hẳn cho các cơ sở giáo dục hay các địa phương tự chịu trách nhiệm xác nhận kết quả tốt nghiệp THPT của học sinh mà không thông qua một kì thi quốc gia là một việc hàm chứa nhiều nguy cơ, vì khó đảm bảo được điều kiện thực hiện đồng nhất.
Để điều hoà được nhu cầu địa phương với chuẩn mực quốc gia, đề thi cần được thiết kế sao cho có tính phân loại cao, để xác định ít nhất 3 nhóm trình độ:
-
*nhóm chuẩn*: cần đạt được một ngưỡng tối thiểu ở mỗi môn học, tương đương với học lực trung bình trong năm, nhưng không thể thấp hơn;
-
*nhóm khá*: yêu cầu cao hơn so với nhóm chuẩn, đáp ứng nhu cầu tuyển sinh đại học của các trường có chất lượng khá;
-
*nhóm giỏi*: yêu cầu cao nhất, dành cho học sinh giỏi và xuất sắc của chương trình chuẩn và học sinh chương trình phân ban, nhằm đáp ứng nhu cầu tuyển sinh của các trường đại học tốp đầu.
Kinh nghiệm cho thấy, việc ra đề có tính phân loại như thế hoàn toàn nằm trong tầm tay, và lại tương thích cao độ với toàn bộ chương trình hiện hành, cả chuẩn và phân ban. Chỉ khi đề thi bám sát chương trình và có tính phân loại cao, cùng với mục tiêu đánh giá chú trọng các kĩ năng tư duy bậc cao, tác động ngược trở lại từ kì thi đối với tiến trình dạy học trong năm mới có thể thấy được rõ ràng. Khi tiến trình dạy học được điều tiết đồng bộ với kì thi tốt nghiệp, độ tin cậy của cả hai hoạt động kiểm tra đánh giá này sẽ dần dần được nâng cao, là cơ sở để tiến thêm một bước nữa đến việc sử dụng kết quả thường kì trong xét tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học.
**4. Không gây xáo trộn cho học sinh và giáo viên**
Tác động tích cực trước tiên của phương án 4 là đối với vai trò của các môn học, tức tác động đến công việc của giáo viên trong nhà trường phổ thông. Ở đây cần xem xét vấn đề trong toàn bộ diễn biến thay đổi từ thi tốt nghiệp 4 môn những năm 1980-1990, và 6 môn từ khoảng đầu những năm 2000 cho đến 2013. Nhược điểm lớn nhất của các kì thi 4 môn hay 6 môn, đó là tình trạng đối phó và cắt xén chương trình học hàng năm mỗi khi Bộ GD&ĐT công bố môn thi vào cuối tháng 3. Với thi tự chọn một số môn như trong năm 2014 hay trong phương án 1, cũng không thể đảm bảo được vai trò của môn học (và giáo viên) ở những môn có quá ít học sinh chọn thi; tương quan thầy-trò trong thực tế lớp học sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Trong phương án 4, cả 8 môn văn hoá cơ bản đều thi bắt buộc, chấm dứt sự phân biệt môn chính môn phụ, giáo viên môn nào cũng như nhau, tất cả phải đầu tư dạy dỗ nghiêm túc không chỉ ngay từ đầu năm lớp 12 mà cả trong toàn bộ 3 năm THPT. Đó cũng là cách để đưa việc dạy-học trở về trạng thái bình thường, tránh “no dồn đói góp” chỉ tập trung “tăng tốc” và đối phó ở giai đoạn thi cử, rải đều quá trình trang bị kiến thức và kĩ năng cho học sinh trong suốt nhiều năm học. Đây là điều kiện không thể thiếu nếu muốn dạy học thực chất, tăng cường sử dụng kết quả đánh giá thường kì trong việc xác nhận tốt nghiệp THPT.
Tác động đến học sinh của phương án này là điểm đáng kể nhất. Về mặt tâm lí, học sinh đương nhiên muốn thi ít môn. Thực tế là ai cũng thừa nhận tình trạng học lệch ở trường phổ thông, học sinh chỉ chú trọng các môn thuộc khối thi đại học mà lơ là các môn khác, nhất là khi môn ấy thuộc diện “không thi” (trong các kì thi 4/6 môn, hay khi thi tự chọn). Trong khi đó, tạm gác qua những điểm bất cập trong các môn học hiện hành, thì những kiến thức và kĩ năng tổng quát cần thiết cho mọi công dân đều ít nhiều hiện diện trong từng môn học. Lơ là, bỏ qua một môn học không phục vụ mục đích thi đại học của mình, học sinh cũng đã bỏ qua luôn cơ hội trang bị những năng lực hành động cho mình trong tương lai. Thi 8 môn dĩ nhiên ít học sinh nào muốn, nhưng làm giáo dục là hướng đến cái tốt dài hạn trong tương lai, chứ không chỉ để thoả mãn cái mong muốn nhất thời của đối tượng giáo dục. Cũng như thầy cô giáo trên lớp, không ai hỏi xem học trò muốn thi phần nào để mình giới hạn nội dung thi vào những phần ấy. Các hoạt động dạy học, kiểm tra đánh giá, thi cử chỉ cần đảm bảo được sự đồng bộ nội tại, đồng thời chú trọng các biện pháp đi kèm (thời lượng thi hợp lí, đề mở, chú trọng năng lực tư duy,...) để giảm bớt áp lực tâm lí và sự căng thẳng cho thí sinh.
Vì vậy, việc lựa chọn một giải pháp đổi mới thi cử có tính ổn định lâu dài, có lộ trình chuyển tiếp hợp lí là hết sức cần thiết. Đáng tiếc là, Bộ GD&ĐT trong vòng nửa năm qua đã có quá nhiều động thái thay đổi vội vã, thiếu cơ sở khoa học chặt chẽ, dẫn đến nhiều xáo trộn không đáng có. Phương án 4 rất dễ dàng thực hiện trong điều kiện hiện nay để có được một kì thi tốt nghiệp THPT với chất lượng xác thực hơn, đồng thời đảm bảo được tính ổn định và khắc phục dần những khuyết điểm của chương trình giáo dục hiện hành cho đến khi xây dựng và triển khai được một chương trình mới hoàn chỉnh.
**5. Tạo cơ sở cho các trường đại học tuyển sinh**
Phương án 4 là một bước chuyển tiếp có tính khả thi cao đối với việc bãi bỏ kì thi tuyển sinh đại học, đồng thời tăng cường tính tự chủ của các trường đại học trong việc tuyển sinh. Trước tiên là về phạm vi kiến thức, kĩ năng, kì thi bắt buộc 8 môn sẽ cho phép các trường có cái nhìn đầy đủ và toàn diện về bất cứ thí sinh nào, cũng như tiên đoán được tốt hơn năng lực chuyên môn của các em (thông qua đối chiếu kết quả thi tốt nghiệp 8 môn với điểm trung bình của cả 8 môn ấy trong suốt 3 năm THPT). Sau đó là với những trường hay ngành muốn duy trì cách tuyển sinh theo khối thi truyền thống, việc sử dụng kết quả của riêng từng môn là rất dễ dàng, kể cả trong việc xác định trọng số cho môn chính hay tính hệ số cho đối tượng ưu tiên. Hơn nữa là, với những trường/ngành không muốn tuyển theo khối truyền thống, mà là theo kết quả tổng thể hay theo những nhóm môn học khác nhau, thì tất cả cũng đã có sẵn đầy đủ mà không cần phải tốn kém thêm cho nhiều lần thi.
Đối với yêu cầu phân tầng đại học, mà một trong những yếu tố xác định là chất lượng tuyển đầu vào, giải pháp này cũng có lợi, bởi khi đề thi có tính phân loại cao, các thí sinh đạt chuẩn có thể nộp đơn ứng tuyển vào bất cứ trường đại học, cao đẳng, trung cấp nào trong nước. Các trường có chất lượng khá, muốn tuyển nguồn sinh viên tốt hơn chỉ cần nâng cao mức yêu cầu (qua điểm thi tốt nghiệp và điểm trung bình ở THPT của một số hay tất cả các môn). Các trường tốp đầu hay các trường năng khiếu thì hoàn toàn có đủ lí do và nguồn lực để có thể tự tổ chức một kì thi tuyển riêng cho mình, với mức độ cạnh tranh và tính chọn lọc cao hơn nhiều.
Đối với thí sinh, cái lợi đầu tiên là phá vỡ được “định kiến” rằng lựa chọn ngành nghề chỉ có phụ thuộc vào 3 môn học của riêng một khối thi nào đó. Ví dụ, nhiều ngành kinh tế có thể tuyển cả các thí sinh khối A hay C, thế thì những môn nào trong số các môn Toán, Vật lí, Hoá học và Ngữ văn, Lịch sử, Địa lí sẽ có vai trò cần thiết cho các ngành này? Điểm thứ hai, đó là chỉ với một kì thi tốt nghiệp 8 môn, và chỉ một lần duy nhất nếu thi đậu, thí sinh sẽ có thể nộp hồ sơ ứng tuyển vào bất cứ trường nào, ngành nào, tuyển theo kết quả của bất cứ môn học/thi nào. Thay vì chỉ được 1-2 nguyện vọng cho mỗi lượt thi như những năm qua, mỗi thí sinh sẽ có thể có đến hàng chục nguyện vọng chọn ngành đào tạo khác nhau, thuộc tất cả các khối (trừ các ngành năng khiếu) xét theo cách tuyển sinh truyền thống. Nếu năm trước thi đậu tốt nghiệp mà chưa trúng tuyển vào trường/ngành mong muốn, hoặc khi đã vào học giữa chừng mà muốn thay đổi ngành học, chỉ cần năm sau mang hồ sơ đi nộp vào trường/ngành khác. Thời gian và công sức thay vì dành cho luyện thi hàng năm, có thể ưu tiên để học bổ sung những kiến thức, kĩ năng cần thiết khác, thậm chí đi làm để tích luỹ kinh nghiệm trước khi học tiếp bậc đại học. Thí sinh thi tốt nghiệp chưa đạt tức là chưa đủ chuẩn “ra ràng”, thời gian chỉ cần dành cho việc về lại trường cũ dự thính hoặc tự ôn luyện những môn chưa đạt để cho đến khi đủ chuẩn.
Chỉ khi nào đảm bảo cho “sản phẩm đầu ra” của giáo dục phổ thông được đồng bộ về chất lượng, đáp ứng những yêu cầu tối thiểu để học tốt ở các bậc học tiếp theo, thì các trường đại học mới có được nguồn “nguyên liệu” tốt để tiếp tục hoàn thiện “sản phẩm” đào tạo của mình. Nếu muốn nói đến “lòng tin” cần trao cho nhau giữa hai bậc giáo dục này, thì phương án 4 có thể là một “chất xúc tác” hiệu quả. Chỉ khi nào các thế hệ học sinh tốt nghiệp phổ thông với hành trang kiến thức và kĩ năng tổng quát đẩy đủ, xã hội mới có được những thế hệ người lao động đủ năng lực hành động để đáp ứng yêu cầu thực nghiệp mà đỡ phải tốn kém chi phí đào tạo lại, sửa sai cho các “dây chuyền” không đạt hiệu quả trước đó.
**6. Đánh giá cả kiến thức và năng lực tư duy học sinh**
Một trong những điều kiện thực hiện phương án 4, đó là tiếp tục đẩy mạnh xu hướng ra đề mở, chú trọng kết hợp kiểm tra kiến thức với đánh giá năng lực và cảm nhận của học sinh như đã áp dụng ở một số môn trong kì thi 2014 và trước đó. Gần đây Bộ GD&ĐT đã tiến hành triển khai tập huấn hàng loạt cho giáo viên phổ thông cả nước về phương pháp ra đề kiểm tra mới theo chương trình PISA. Kết hợp với sự đổi mới triệt để trong cách ra đề thi tốt nghiệp THPT, đây sẽ là một thời cơ để tạo ra chuyển biến đáng kể trong phương pháp dạy học ở trường phổ thông.
Làm được như vậy, áp lực học hành và thi cử đối phó sẽ được giảm đi, những khiếm khuyết của chương trình sách giáo khoa hiện hành sẽ được khắc phục bớt, hứng thú học tập của học sinh sẽ gia tăng. Dạy học và thi cử thực chất sẽ có thêm một cơ hội. Ngành giáo dục sẽ có thêm điều kiện thuận lợi và thời gian để tập trung nghiên cứu, xây dựng những chính sách, giải pháp căn cơ và lâu dài.
**7. Giảm áp lực thi cử**
Áp lực thi cử nếu có trong phương án 4, đó chỉ là việc học sinh phải thi 8 môn bắt buộc. Áp lực đó sẽ được giảm bớt với thời lượng thi vừa phải (120 phút làm bài trong mỗi buổi thi), cấu trúc đề thi thoáng hơn, có yêu cầu vừa sức ở mức chuẩn và có tính phân loại cao ở mức “trên sàng”, và giúp gia tăng số cơ hội lựa chọn nghề nghiệp lên nhiều lần. Đối với hội đồng thi, việc tổ chức 5 buổi thi với 8 bài thi tất cả đều bắt buộc, số phòng thi và số thí sinh ổn định, sẽ cho phép chuẩn bị được phương án tối ưu để giảm áp lực cho lực lượng giám thị, đảm bảo chất lượng kì thi.
Đối với xã hội, áp lực thi cử theo phương án này sẽ được nhìn nhận ở một góc độ khác. Chúng ta cần tránh nhầm lẫn việc giảm áp lực kì thi bằng cách làm sao cho dễ nhất đối với thí sinh. Ở Việt Nam hiện nay, nếu xét đến việc bãi bỏ kì thi tuyển sinh đại học “3 chung”, cả đời người đi học chỉ có duy nhất một kì thi quốc gia, đó là thi tốt nghiệp THPT. Đây là một bước chuyển quan trọng, xác nhận giai đoạn giáo dục tổng quát để bước ra cuộc đời nghề nghiệp hoặc lên bậc học cao hơn, với những kiến thức và kĩ năng khó có thể trang bị dễ dàng trong các giai đoạn về sau. Đó là chìa khoá của sự thành công hay thất bại trong cả cuộc đời nghề nghiệp sau này. Áp lực đương nhiên phải có, tìm cách giảm bớt được thì tốt, nhưng dễ dãi thì không nên.
Điều quan trọng là áp lực này phải đặt trọng tâm vào việc học sinh có được trang bị đầy đủ hành trang cơ bản để phát triển tương lai nghề nghiệp của họ hay chưa, và kì thi có đánh giá đúng các năng lực họ được trang bị hay không. Hiện nay môi trường giáo dục nước ta chưa hoàn toàn thuận lợi để lấy kết quả đánh giá thường kì làm điều kiện công nhận tốt nghiệp, nhưng khi kì thi tốt nghiệp có tác động điều tiết tốt đến tiến trình dạy học, áp lực thi cử sẽ giảm đi vì chỉ cần học hành nghiêm túc trong năm là có thể thi đậu. Áp lực lên một kì thi duy nhất sẽ được triệt giảm vì đã được rải đều trong suốt tiến trình học.
**8. Giảm chi phí xã hội**
Như ở trên đã nói, chi phí xã hội trong câu chuyện thi cử không chỉ nằm ở chỗ tốn bao nhiêu kinh phí cho một kì thi, mà còn ở chỗ hiệu quả và hiệu suất tổ chức kì thi ấy như thế nào, tác động lâu dài đến cả tiến trình giáo dục phổ thông bên dưới và đào tạo đại học bên trên ra sao. Cả trong kì thi 2014 và phương án 1, việc tổ chức thi 8 môn với 5-6 môn tự chọn vừa làm giảm hiệu suất tổ chức của bản thân kì thi, vừa không có đủ yếu tố đảm bảo đồng bộ với nhiều mặt khác trong quá trình chuyển tiếp học sinh từ phổ thông lên đại học. Hậu quả của lối học lệch, thi cử đối phó đã, đang và còn nặng nề trong nhiều lĩnh vực xã hội, nhưng nguyên nhân cốt lõi lại ít khi được nhận diện đúng để xác định giải pháp phù hợp. Những biện pháp thay đổi lòng vòng, mới hôm trước làm thế này bảo rằng đúng, ngay hôm sau bỏ đi làm khác hoặc thậm chí hoàn toàn ngược lại, cũng bảo rằng đúng, thì vừa không thể đảm bảo được tính ổn định cần thiết trong giáo dục, vừa gây tốn kém vì cứ vừa làm vừa sửa sai, mà chưa biết đến lúc nào mới thấy được cái đúng.
Chương trình giáo dục hiện hành quả là có nhiều khiếm khuyết, nhưng không thể bị vứt bỏ ngay sang một bên. Ở từng cơ sở giáo dục vẫn có những thầy cô giáo ngày đêm âm thầm tìm những cách tốt nhất có thể để bù đắp cho những khiếm khuyết ấy, làm cho môn học khô khan của mình trở nên sinh động, hấp dẫn hơn. Phương án 4 là cách để cho phép những nỗ lực ấy được nhìn nhận đúng, có nhiều cơ hội nhân rộng, nảy nở, để đặt lại người thầy vào đúng vai trò của mình trong nhà trường. Khi trường ra trường, lớp ra lớp, thầy ra thầy, trò ra trò, thì giáo dục mới có thể làm được tốt nhất chức năng của mình, và khi đó xã hội mới bớt được tốn kém chi phí, thời gian, công sức và tâm trí để sửa sai cho những “sản phẩm” không đạt chuẩn mà nhà trường đưa vào.
Những ý tưởng về các môn học tích hợp vừa vẽ ra trong dự định của Bộ GD&ĐT là một ước mơ đẹp, nhưng đường đi tới đó còn lắm chông gai, và hơn hết vẫn còn bỏ ngỏ câu hỏi chính về việc xử lí thế nào đối với gần nửa triệu giáo viên các môn học riêng rẽ hiện có ở các trường trung học trong cả nước, cũng như câu chuyện tổ chức lại hệ thống đào tạo giáo viên theo các môn học riêng rẽ hiện hành tại các trường sư phạm. Điều đó lại còn cho thấy chính những người lập ra các đề án đổi mới thi cử hiện nay đầy mâu thuẫn, khi nhất quyết cho rằng thi tự chọn các môn theo khối tuyển sinh là tốt cho định hướng nghề nghiệp, rồi lại vẽ ra trong tương lai là học/thi tích hợp kiến thức của tất cả các môn/lĩnh vực cũng tốt cho định hướng nghề nghiệp của các em. Một lần nữa, phương án 4 là một bước đệm hợp lí nhất hiện nay và hoàn toàn phù hợp với định hướng lâu dài, rằng kiến thức và kĩ năng tổng quát thuộc nhiều lĩnh vực là cần thiết cho các thế hệ trẻ, và chỉ có thể được giáo dục, rèn luyện tốt nhất trong giai đoạn phổ thông, để làm nền tảng cho giáo dục đại học hay đào tạo nghề làm tốt hơn công việc đào tạo chuyên môn và kĩ năng nghề nghiệp của mình (dĩ nhiên, với những thay đổi cần thiết khác về mặt hệ thống). Mỗi khâu của quá trình giáo dục làm tốt được công việc của mình chính là điều kiện để tối ưu hoá tổng chi phí xã hội đầu tư cho giáo dục.
**9. Vì một kì thi chung**
Qua tất cả các mặt phân tích ở trên, chúng ta có thể thấy câu chuyện kì thi chung hay riêng không còn là vấn đề nữa. Xác quyết điều kiện thi tốt nghiệp bắt buộc 8 môn văn hoá cơ bản theo phương án 4 cũng có nghĩa là đặt “sợi chỉ đỏ” về nguyên tắc giáo dục làm trọng tâm để dẫn dắt mọi ý định đổi mới thi cử. Khi ấy, thời gian và công sức thay vì để bàn ra bàn vào thi cử như thế nào, thì sẽ dành cho việc xác định các biện pháp kĩ thuật cần thiết, để huy động mọi thành phần xã hội tham gia góp phần đảm bảo tính chất nghiêm túc và trung thực của kì thi.
Điểm qua mô hình Mỹ mà nhiều người viện dẫn, phương án 4 tưởng là nặng nề, áp lực, nhưng bản chất lại cho phép đi cùng hướng về cái đích mà người ta mong muốn. Nhiều người bảo học hành, thi cử ở Mỹ nhẹ nhàng, điều đó đúng, nhưng không hề dễ dàng! Học sinh Mỹ phải chuẩn bị con đường nghề nghiệp của mình ngay từ năm đầu của bậc THPT, với một hệ thống chuyên gia tư vấn hướng nghiệp chuyên trách ở khắp các trường trung học cũng như ở các dịch vụ tư vấn độc lập. Họ học theo mô hình tín chỉ để đáp ứng nhu cầu và định hướng cá nhân, nhưng đừng nhầm tưởng rằng họ “học lệch”, bởi danh mục lựa chọn của họ có trên 3.000 môn học thuộc 6 lĩnh vực kiến thức văn hoá cơ bản, 4 lĩnh vực kĩ năng xã hội, 2 lĩnh vực định hướng nghề nghiệp tổng quát và trên 10 lĩnh vực định hướng nghề nghiệp chuyên sâu. Tính chặt chẽ và có định hướng rõ ràng của lộ trình học tập, cân bằng giữa các nhóm kiến thức, kĩ năng tổng quát và chuyên sâu là một yếu tố quan trọng trong hồ sơ xét tuyển đại học của học sinh Mỹ. Kết quả học tập thường kì cũng là một yếu tố quan trọng trong xét tuyển đại học, nhưng nước Mỹ đảm bảo được sự tin cậy đó bởi điều kiện kinh tế và trình độ tổ chức xã hội của họ đã ở một mức cao, rất chú trọng thái độ trách nhiệm cá nhân đối với công việc của mình, cho phép đánh giá đúng thực chất năng lực của người học ngay tại cơ sở giáo dục. Họ đã vậy, nhưng phân nửa số tiểu bang lại còn đang chuyển sang tổ chức thi tốt nghiệp chung để giảm bớt sự cách biệt về tiêu chuẩn đánh giá thường kì giữa các cơ sở giáo dục trong cùng tiểu bang, cũng như giữa các tiểu bang khác nhau. Những tưởng như vậy sẽ cho phép tỉ lệ tốt nghiệp THPT của họ cao ngất, nhưng thực tế lại chỉ dao động trên dưới 85 %. Thế vẫn chưa đủ, kết quả thường kì ấy còn phải được xem xét bổ sung kèm với kết quả các kì thi chuẩn hoá độc lập (ACT, SAT), cũng đo lường các kiến thức và kĩ năng tổng quát của thí sinh... Vậy mà, 20 trường đại học tinh tuyển hàng đầu nước Mỹ có tỉ lệ tuyển chỉ vào khoảng 10 % trên tổng số hồ sơ nộp, tỉ lệ này ở 80 trường hàng đầu là khoảng 30 %, trong khi tỉ lệ học sinh tốt nghiệp trung học vào đại học trên toàn nước Mỹ là dưới 60 %, trong đó 1/3 là vào các trường đại học cộng đồng (đào tạo 2 năm), với khả năng được chuyển tiếp lên các trường đào tạo 4 năm danh giá hơn (khoảng 60 %). Và cuối cùng, chỉ vừa hơn phân nửa số sinh viên ghi danh vào đại học trên toàn nước Mỹ đạt tốt nghiệp có bằng cấp trong suốt cuộc đời mình.
Nếu cần còn có thể dẫn thêm nhiều số liệu khác nữa, tất cả chỉ để nói lên rằng nước Mỹ chưa bao giờ bỏ qua tầm quan trọng của kiến thức và kĩ năng tổng quát cần trang bị cho các thế hệ trẻ của mình ngay từ bậc THPT. Nhưng điều kiện kinh tế xã hội của họ cho phép thực hiện được việc đánh giá tối đa thực chất người học trong suốt tiến trình giáo dục, nên việc học hành nghiêm túc thường xuyên đối với họ là bình thường, tạo ra cảm giác học hành, thi cử nhẹ nhàng. Còn chúng ta, nhiều người khi ngưỡng vọng thực tại của họ lại vô tình hay hữu ý bỏ quên sự khác biệt quá lớn về hệ thống và điều kiện thực hiện, để đưa ra những biện pháp thay đổi rất hình thức, tạo ra sự dễ dàng một cách dễ dãi mà không đảm bảo được các nguyên tắc giáo dục cốt lõi và đồng bộ cả trong ngắn hạn và dài hạn. Giáo dục Việt Nam, xét từ thực tế hiện nay, nếu đặt “giấc mơ Mỹ” làm mục tiêu phấn đấu thì không có gì trở ngại, nhưng hãy hết sức tỉnh táo và thực tế để bước đi từng bước nhỏ, chắc chắn và ổn định trên con đường đó. Phương án 4, thi tốt nghiệp bắt buộc 8 môn văn hoá cơ bản, là một giải pháp thích hợp cho những bước đi đầu tiên ấy.
**10. Câu hỏi cuối cùng: Điều kiện cần và đủ?**
Để kì thi tốt nghiệp THPT thành công, những yêu cầu về nguyên tắc giáo dục để cho phép đánh giá đúng thực chất năng lực của học sinh như đã nêu trên chỉ là điều kiện cần. Điều kiện đủ là khâu tổ chức thi, gác thi và chấm thi phải đảm bảo nghiêm túc, trung thực. Thực tế thì ai cũng biết cả ba khâu này phụ thuộc vào một yếu tố: lòng quyết tâm và sự sẵn sàng chấp nhận một kết quả thi tốt nghiệp đúng thực chất của lãnh đạo từng địa phương. Khi không có sự đồng lòng ấy, mọi giải pháp thi cử đều sẽ rơi vào tình trạng bế tắc.
Để giải quyết vấn đề này, điều cần thiết là cả hệ thống chính trị và toàn xã hội phải thôi xem tỉ lệ tốt nghiệp (số thí sinh đạt trên tổng số thí sinh dự thi) tiệm cận tuyệt đối là thành tích cần phấn đấu đạt được. Để đánh giá thành tích giáo dục của một địa phương hay một trường phổ thông, không thể chỉ dựa vào duy nhất một con số đó, mà phải xét rộng ra nhiều yếu tố khác, như tỉ suất tốt nghiệp (số học sinh tốt nghiệp THPT trên tổng số học sinh đầu vào lớp 10), hệ số tốt nghiệp (số học sinh tốt nghiệp THPT trên tổng số học sinh rời khỏi trường theo mọi lí do), tỉ lệ đậu vào đại học-cao đẳng-trung cấp chuyên nghiệp, tỉ lệ có việc làm, v.v. Vì mục đích tối thượng của giáo dục không phải là cấp cho người học một mẩu giấy xác nhận tốt nghiệp bằng mọi giá, mà là trang bị cho họ những năng lực cần thiết nhất trước khi gia nhập vào đời sống xã hội. Và không có môi trường nào để “ấp ủ” quá trình đó tốt hơn là nhà trường phổ thông. Cởi bỏ “định kiến” về ý nghĩa của con số tỉ lệ tốt nghiệp, chúng ta sẽ có nhiều cơ hội hơn để tạo được sự đồng thuận xã hội, biến trường học thành nơi thực sự thân thiện, biến môi trường giáo dục thành một không gian hạnh phúc, vì hướng đến sự thành công lâu dài trong cuộc đời của người học./.
[Bài đã đăng trên
*Tia Sáng*, ngày 29/08/2014, < [http://tiasang.com.vn/Default.aspx?tabid=113&News=7835&CategoryID=6](http://tiasang.com.vn/Default.aspx?tabid=113&News=7835&CategoryID=6)>]
|Lời bình||
|
[!JoomlaComment 3.21](http://joomlacode.org/gf/project/joomagecomment/)

Cache-Control: post-check=0, pre-check=0

P3P: CP="NOI ADM DEV PSAi COM NAV OUR OTRo STP IND DEM"

Set-Cookie: ja_purity_tpl=ja_purity; expires=Fri, 10-Aug-2018 03:52:15 GMT; path=/


text:
Cụ thể, trong Kỳ thi THPT Quốc gia năm 2017, Nghệ An có 32 học sinh được diện miễn thi các môn thi trong xét công nhận tốt nghiệp THPT năm 2017. Trong số này có 8 thí sinh được miễn thi do thuộc đối tượng người khuyết tật nặng, 5 thí sinh thuộc diện được miễn bài thi môn Ngoại ngữ trong xét công nhận tốt nghiệp vì có chứng chỉ Tiếng Anh IELTS và 19 thí sinh được miễn thi tất cả các môn vì tham dự kỳ thi chọn đội tuyển quốc gia dự thi Olympic Quốc tế năm 2017 và đội tuyển Pencak Silat trẻ quốc gia năm 2017. 20/32 học sinh là học sinh Trường THPT chuyên Phan Bội Châu.
Trước đó, theo hướng dẫn thực hiện quy chế thi THPT quốc gia 2017 và xét tốt nghiệp THPT, Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định các trường hợp được miễn thi bài thi ngoại ngữ trong xét công nhận tốt nghiệp THPT khi là Thành viên đội tuyển quốc gia dự thi Olympic quốc tế môn ngoại ngữ theo quyết định của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo hoặc thí sinh có một trong các chứng chỉ quốc tế có uy tín theo quy định của Bộ có giá trị sử dụng đến ngày 20/6. Thí sinh được miễn ngoại ngữ được tính 10 điểm cho bài thi này để xét công nhận tốt nghiệp.
Các thành viên của đội tuyển Vật lý Trường THPT Chuyên Phan Bội Châu tham dự kỳ thi tuyển chọn đội tuyển Olympic Vật lý quốc gia. Ảnh tư liệu.
Ngoài ra, Quy chế quy định miễn thi tất cả các môn của kỳ thi THPT quốc gia đối với người đã tham gia kỳ thi chọn đội tuyển quốc gia dự thi Olympic quốc tế hoặc Olympic khu vực nếu các môn văn hóa nếu đáp ứng các điều kiện sau: được triệu tập vào học kỳ 2 lớp 12; xếp loại cả năm lớp 12: hạnh kiểm loại tốt, học lực từ loại khá trở lên; có tên trong danh sách miễn thi của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Tương tự, miễn thi tất cả các môn của kỳ thi THPT quốc gia trong đội tuyển tham gia các cuộc thi Olympic quốc tế hoặc khu vực về khoa học kỹ thuật, thể dục thể thao, văn hóa văn nghệ nếu đáp ứng các điều kiện sau: được triệu tập vào học kỳ 2 lớp 12; xếp loại cả năm lớp 12: hạnh kiểm và học lực từ loại trung bình trở lên; có tên trong công văn đề nghị miễn thi và xác nhận tham dự tập huấn và dự thi đúng quy định của cơ quan tuyển chọn gửi đến sở trước ngày thi THPT quốc gia.
Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng quy định miễn thi cả bốn môn thi để xét tốt nghiệp đối với người khuyết tật đặc biệt nặng và người khuyết tật nặng theo quy định tại khoản 1, khoản 2 điều 3 Nghị định số 28/2012/NĐ-CP ngày 10-4-2012 của Chính phủ; người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học suy giảm khả năng lao động từ 61% trở lên; con đẻ của người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học, bản thân bị suy giảm khả năng lao động từ 61% trở lên.
Mỹ Hà

markdown:
Cụ thể, trong Kỳ thi THPT Quốc gia năm 2017, Nghệ An có 32 học sinh được diện miễn thi các môn thi trong xét công nhận tốt nghiệp THPT năm 2017. Trong số này có 8 thí sinh được miễn thi do thuộc đối tượng người khuyết tật nặng, 5 thí sinh thuộc diện được miễn bài thi môn Ngoại ngữ trong xét công nhận tốt nghiệp vì có chứng chỉ Tiếng Anh IELTS và 19 thí sinh được miễn thi tất cả các môn vì tham dự kỳ thi chọn đội tuyển quốc gia dự thi Olympic Quốc tế năm 2017 và đội tuyển Pencak Silat trẻ quốc gia năm 2017. 20/32 học sinh là học sinh Trường THPT chuyên Phan Bội Châu.
Trước đó, theo hướng dẫn thực hiện quy chế thi THPT quốc gia 2017 và xét tốt nghiệp THPT, Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định các trường hợp được miễn thi bài thi ngoại ngữ trong xét công nhận tốt nghiệp THPT khi là Thành viên đội tuyển quốc gia dự thi Olympic quốc tế môn ngoại ngữ theo quyết định của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo hoặc thí sinh có một trong các chứng chỉ quốc tế có uy tín theo quy định của Bộ có giá trị sử dụng đến ngày 20/6. Thí sinh được miễn ngoại ngữ được tính 10 điểm cho bài thi này để xét công nhận tốt nghiệp.
Các thành viên của đội tuyển Vật lý Trường THPT Chuyên Phan Bội Châu tham dự kỳ thi tuyển chọn đội tuyển Olympic Vật lý quốc gia. Ảnh tư liệu.
Ngoài ra, Quy chế quy định miễn thi tất cả các môn của kỳ thi THPT quốc gia đối với người đã tham gia kỳ thi chọn đội tuyển quốc gia dự thi Olympic quốc tế hoặc Olympic khu vực nếu các môn văn hóa nếu đáp ứng các điều kiện sau: được triệu tập vào học kỳ 2 lớp 12; xếp loại cả năm lớp 12: hạnh kiểm loại tốt, học lực từ loại khá trở lên; có tên trong danh sách miễn thi của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Tương tự, miễn thi tất cả các môn của kỳ thi THPT quốc gia trong đội tuyển tham gia các cuộc thi Olympic quốc tế hoặc khu vực về khoa học kỹ thuật, thể dục thể thao, văn hóa văn nghệ nếu đáp ứng các điều kiện sau: được triệu tập vào học kỳ 2 lớp 12; xếp loại cả năm lớp 12: hạnh kiểm và học lực từ loại trung bình trở lên; có tên trong công văn đề nghị miễn thi và xác nhận tham dự tập huấn và dự thi đúng quy định của cơ quan tuyển chọn gửi đến sở trước ngày thi THPT quốc gia.
Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng quy định miễn thi cả bốn môn thi để xét tốt nghiệp đối với người khuyết tật đặc biệt nặng và người khuyết tật nặng theo quy định tại khoản 1, khoản 2 điều 3 Nghị định số 28/2012/NĐ-CP ngày 10-4-2012 của Chính phủ; người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học suy giảm khả năng lao động từ 61% trở lên; con đẻ của người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học, bản thân bị suy giảm khả năng lao động từ 61% trở lên.
**Mỹ Hà**

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

X-Cache: MISS from cache30

Cache-Control: private

Vary: Accept-Encoding

Content-Type: text/html; charset=utf-8


text:
Mazda 3 Hatchback 1.5L AT phiên bản 2017
710,000,000 VND
Mazda
3 năm hoặc 100.000 KM
Động cơ: 1496 cc Công suất cực đại: 110 HP / 6,000 rpm Mô men xoắn cực đại: 144 Nm / 4,000 rpm Hộp số: Tự động 6 cấp Kích thước tổng thể (DxRxC): 4580 x 1795 x 1450 mm
HOTLINE TƯ VẤN : TVBH: 094 286 6633 - Mr Tuân
CHUYỂN ĐỘNG CÙNG CẢM XÚC
Thiết kế hiện đại với những dòng chuyển động linh hoạt trên thân xe cùng những công nghệ tiên phong và tiện nghi vượt trội, Mazda3 sẵn sàng chinh phục mọi chuyến đi.
CÔNG NGHỆ TIÊN TIẾN - SKYACTIV VEHICLE DYNAMICS
Các sản phẩm Mazda được thiết kế dựa trên những nghiên cứu chặt chẽ về cảm giác lái, đồng thời ứng dụng những công nghệ tiên tiến hàng đầu, giúp người lái hoàn toàn tự tin để trải nghiệm mỗi chuyến đi trên một tầm cao mới.
G-VECTORING CONTROL - NÂNG CAO SỰ ỔN ĐỊNH VÀ THOẢI MÁI
Hệ thống G-Vectoring Control (GVC) - Một bước tiến mới của Mazda trong việc nâng cao sự thoải mái và ổn định cho hành khách, thông qua việc hỗ trợ kiểm soát gia tốc khi vận hành.
Đèn sương mù
Đèn sương mù dạng LED cũng được thiết kế lại tinh tế hơn.
Đèn báo rẽ dạng Led trên gương chiếu hậu
Gương chiếu hậu thiết kế với đèn báo rẽ được nối dài về trước, mở rộng phạm vi hiển thị.
Đèn Led sau
Đèn LED sau giúp Mazda3 luôn nổi bật và cuốn hút.
Cửa sổ trời
Cửa sổ trời Đóng/Mở chỉnh điện đem đến không gian thoải mái khi sử dụng.
La zăng 18 inch
La-zăng kích thước 18” Phong cách thể thao, mạnh mẽ.
Tổng thể về nội thất bên trong
Không chỉ thay đổi kiểu dáng, nội thất Mazda3 2017 cũng được làm mới từ những chi tiết nhỏ nhất, thể hiện sự tỉ mỉ và chăm chút của Mazda nhằm mang đến sản phẩm hướng đến sự hoàn hảo cho người sử dụng.
Tay lái + lẫy chuyển số
Vô-lăng thế hệ mới, tích hợp hệ thống kiểm soát tốc độ tự động (Cruise Control), hệ thống nút bấm đàm thoại rảnh tay và hệ thống giải trí, giúp người lái thao tác dễ dàng và luôn chủ động khi điều khiển.
Màn hình Active Driving Display
Màn hình Active Driving Display tập trung các thông tin cần thiết, hiển thị ngay tầm mắt người lái, giúp người lái rút ngắn thời gian quan sát, nâng cao tính năng an toàn.
Gương chiếu hậu chống chói tự động
Hệ thống giúp hạn chế tình trạng lóa mắt của người điều khiển khi tham gia giao thông, nâng cao tính năng an toàn.
Màn hình cảm ứng 7 inch
Màn hình hiển thị kích thước 7’’ kết nối đồng bộ với cụm điều khiển trung tâm, đồng thời tích hợp chức năng cảm ứng đem lại sự thuận tiện khi sử dụng.
Nút khởi động Start/Stop
Với thao tác đơn giản, người lái có thể dễ dàng khởi động và trải nghiệm Mazda3. Chức năng đi kèm với trang bị Chìa khóa thông minh và Mã hóa động cơ, đem đến sự an toàn và bảo mật tốt hơn cho người dùng.
Nút điều khiển trung tâm
Được thiết kế và đặt ở vị trí thuận tiện, giúp người lái có thể dễ dàng thao tác và hạn chế sự mất tập trung khi lái xe. Mọi thao tác điều khiển hệ thống âm thanh, giải trí đều có thể thực hiện bằng cách điều chỉnh núm xoay trung tâm hoặc các phím chức năng bố trí xung quanh được kết nối đồng bộ với màn hình hiển thị đa thông tin.
DVD + Kết nối Bluetooth + USB + dàn âm thanh 6 loa cao cấp
Hệ thống giải trí với trang bị DVD, khả năng kết nối Bluetooth, USB, giúp người lái có thể thưởng thức những giai điệu ưa thích trên mỗi chuyến hành trình.
Điều hòa tự động
Điều hòa tự động 2 dàn
Chế độ lái thể thao + Phanh tay điện tử + Cần số bọc da
Chế độ lái thể thao, gia tăng khả năng tăng tốc trong thời gian ngắn, mang đến trải nghiệm mới mẻ, nâng cao sự chủ động và an toàn khi điều khiển.
Ghế chỉnh điện
Nâng cao sự tiện nghi cho người sử dụng.
Nội thất da cao cấp
Mang đến giá trị sử dụng cao cho người dùng.
Ngăn để ly hàng ghế trước
Nâng cao sự tiện nghi cho người sử dụng
Ngăn để ly hàng ghế sau
Nâng cao sự tiện nghi cho người sử dụng.
Skyactiv-G Động Cơ
Động cơ SkyActiv thế hệ mới đạt tiêu chuẩn Euro 4
Skyactiv-Drive Hộp Số
Hộp số tự động 6 cấp tích hợp chế độ lái thể thao
Skyactiv-Body Khung Gầm
Tối ưu cấu trúc hệ thống treo, giảm trọng lượng khung gầm mang.
Skyactiv-Chasis
Tối ưu đến cảm giác lái thể thao, chân thật.
G-Vectoring Control
Hệ thống GVC giúp các thao tác của người lái và phản ứng từ chiếc xe diễn ra nhịp nhàng hơn, chính xác hơn, và hạn chế số lần điều chỉnh đến mức tối đa.
Hệ thống chống bó cứng phanh ABS
Hệ thống chống bó cứng phanh ABS (Anti-lock Break System) giúp bánh xe không bị bó cứng ngay cả khi phanh gấp trên đường trơn trượt.
Hệ thống phân bổ lực phanh điện tử EBD
Hệ thống phân phối lực phanh điện tử EBD (Electronic Brake Force Distribution) Giúp phân bổ lực phanh lên từng bánh xe một cách độc lập, đảm bảo chức năng phanh đạt hiệu quả cao nhất.
Hệ thống hỗ trợ lực phanh khẩn cấp EBA
Hệ thống giúp hỗ trợ tăng thêm lực phanh cần thiết trong tình huống mà ngưới lái phanh gấp nhưng lại chưa đủ lực phanh.
Hệ thống cân bằng điện tử DSC
Hệ thống cân bằng điện tử DSC (Dynamic Stability Control) nâng cao sự ổn định, hạn chế tình trạng mất lái, nâng cao tính năng an toàn khi vận hành.
Hệ thống chống trượt TCS
Hệ thống chống trượt TCS (Traction Control System) kiểm soát lực phanh, giúp hạn chế tình trạng bánh xe bị trơn trượt khi vận hành.
Hệ thống hỗ trợ khởi hành ngang dốc HLA
Hệ thống hỗ trợ khởi hành ngang dốc HLA (Hill Launch Assist): Tự động giữ chân phanh trong khoảng thời gian người lái di chuyển từ chân phanh sang chân ga, giúp xe không bị trượt xuống dốc khi khởi hành, nâng cao tính năng an toàn.
Hệ thống cảnh báo phanh khẩn cấp với đèn nhấp nháy ESS
Hệ thống cảnh báo phanh khẩn cấp ESS (Emergency Stop Signal) Trong trường hợp phanh đột ngột, hệ thống sẽ phát hiện và nhấp nháy đèn phanh với tần số cao để cảnh báo cho phương tiện phía sau biết tình huống khẩn cấp phía trước để kịp thời xử lý.
Trang bị 6 túi khí
Đề cao mức độ an toàn cho người sử dụng.
Thông sỗ kỹ thuật của Mazda3 phiên bản 2017

markdown:
# Mazda 3 Hatchback 1.5L AT phiên bản 2017
710,000,000 VND
Mazda
3 năm hoặc 100.000 KM
## Động cơ: 1496 cc Công suất cực đại: 110 HP / 6,000 rpm Mô men xoắn cực đại: 144 Nm / 4,000 rpm Hộp số: Tự động 6 cấp Kích thước tổng thể (DxRxC): 4580 x 1795 x 1450 mm
HOTLINE TƯ VẤN :
[TVBH: 094 286 6633 - Mr Tuân](tel:0942866633) **CHUYỂN ĐỘNG CÙNG CẢM XÚC**
Thiết kế hiện đại với những dòng chuyển động linh hoạt trên thân xe cùng những công nghệ tiên phong và tiện nghi vượt trội, Mazda3 sẵn sàng chinh phục mọi chuyến đi.
**CÔNG NGHỆ TIÊN TIẾN - SKYACTIV VEHICLE DYNAMICS**
Các sản phẩm Mazda được thiết kế dựa trên những nghiên cứu chặt chẽ về cảm giác lái, đồng thời ứng dụng những công nghệ tiên tiến hàng đầu, giúp người lái hoàn toàn tự tin để trải nghiệm mỗi chuyến đi trên một tầm cao mới.
**G-VECTORING CONTROL - NÂNG CAO SỰ ỔN ĐỊNH VÀ THOẢI MÁI**
Hệ thống G-Vectoring Control (GVC) - Một bước tiến mới của Mazda trong việc nâng cao sự thoải mái và ổn định cho hành khách, thông qua việc hỗ trợ kiểm soát gia tốc khi vận hành.
**Đèn sương mù**
Đèn sương mù dạng LED cũng được thiết kế lại tinh tế hơn.
**Đèn báo rẽ dạng Led trên gương chiếu hậu**
Gương chiếu hậu thiết kế với đèn báo rẽ được nối dài về trước, mở rộng phạm vi hiển thị.
**Đèn Led sau**
Đèn LED sau giúp Mazda3 luôn nổi bật và cuốn hút.
**Cửa sổ trời**
Cửa sổ trời Đóng/Mở chỉnh điện đem đến không gian thoải mái khi sử dụng.
**La zăng 18 inch**
La-zăng kích thước 18” Phong cách thể thao, mạnh mẽ.
**Tổng thể về nội thất bên trong**
Không chỉ thay đổi kiểu dáng, nội thất Mazda3 2017 cũng được làm mới từ những chi tiết nhỏ nhất, thể hiện sự tỉ mỉ và chăm chút của Mazda nhằm mang đến sản phẩm hướng đến sự hoàn hảo cho người sử dụng.
**Tay lái + lẫy chuyển số**
Vô-lăng thế hệ mới, tích hợp hệ thống kiểm soát tốc độ tự động (Cruise Control), hệ thống nút bấm đàm thoại rảnh tay và hệ thống giải trí, giúp người lái thao tác dễ dàng và luôn chủ động khi điều khiển.
**Màn hình Active Driving Display**
Màn hình Active Driving Display tập trung các thông tin cần thiết, hiển thị ngay tầm mắt người lái, giúp người lái rút ngắn thời gian quan sát, nâng cao tính năng an toàn.
**Gương chiếu hậu chống chói tự động**
Hệ thống giúp hạn chế tình trạng lóa mắt của người điều khiển khi tham gia giao thông, nâng cao tính năng an toàn.
**Màn hình cảm ứng 7 inch**
Màn hình hiển thị kích thước 7’’ kết nối đồng bộ với cụm điều khiển trung tâm, đồng thời tích hợp chức năng cảm ứng đem lại sự thuận tiện khi sử dụng.
**Nút khởi động Start/Stop**
Với thao tác đơn giản, người lái có thể dễ dàng khởi động và trải nghiệm Mazda3. Chức năng đi kèm với trang bị Chìa khóa thông minh và Mã hóa động cơ, đem đến sự an toàn và bảo mật tốt hơn cho người dùng.
**Nút điều khiển trung tâm**
Được thiết kế và đặt ở vị trí thuận tiện, giúp người lái có thể dễ dàng thao tác và hạn chế sự mất tập trung khi lái xe. Mọi thao tác điều khiển hệ thống âm thanh, giải trí đều có thể thực hiện bằng cách điều chỉnh núm xoay trung tâm hoặc các phím chức năng bố trí xung quanh được kết nối đồng bộ với màn hình hiển thị đa thông tin.
**DVD + Kết nối Bluetooth + USB + dàn âm thanh 6 loa cao cấp**
Hệ thống giải trí với trang bị DVD, khả năng kết nối Bluetooth, USB, giúp người lái có thể thưởng thức những giai điệu ưa thích trên mỗi chuyến hành trình.
**Điều hòa tự động**
Điều hòa tự động 2 dàn
**Chế độ lái thể thao + Phanh tay điện tử + Cần số bọc da**
Chế độ lái thể thao, gia tăng khả năng tăng tốc trong thời gian ngắn, mang đến trải nghiệm mới mẻ, nâng cao sự chủ động và an toàn khi điều khiển.
**Ghế chỉnh điện**
Nâng cao sự tiện nghi cho người sử dụng.
**Nội thất da cao cấp**
Mang đến giá trị sử dụng cao cho người dùng.
**Ngăn để ly hàng ghế trước**
Nâng cao sự tiện nghi cho người sử dụng
**Ngăn để ly hàng ghế sau**
Nâng cao sự tiện nghi cho người sử dụng.
**Skyactiv-G Động Cơ**
Động cơ SkyActiv thế hệ mới đạt tiêu chuẩn Euro 4
**Skyactiv-Drive Hộp Số**
Hộp số tự động 6 cấp tích hợp chế độ lái thể thao
**Skyactiv-Body Khung Gầm**
Tối ưu cấu trúc hệ thống treo, giảm trọng lượng khung gầm mang.
**Skyactiv-Chasis**
Tối ưu đến cảm giác lái thể thao, chân thật.
**G-Vectoring Control**
Hệ thống GVC giúp các thao tác của người lái và phản ứng từ chiếc xe diễn ra nhịp nhàng hơn, chính xác hơn, và hạn chế số lần điều chỉnh đến mức tối đa.
**Hệ thống chống bó cứng phanh ABS**
Hệ thống chống bó cứng phanh ABS (Anti-lock Break System) giúp bánh xe không bị bó cứng ngay cả khi phanh gấp trên đường trơn trượt.
**Hệ thống phân bổ lực phanh điện tử EBD**
Hệ thống phân phối lực phanh điện tử EBD (Electronic Brake Force Distribution) Giúp phân bổ lực phanh lên từng bánh xe một cách độc lập, đảm bảo chức năng phanh đạt hiệu quả cao nhất.
**Hệ thống hỗ trợ lực phanh khẩn cấp EBA**
Hệ thống giúp hỗ trợ tăng thêm lực phanh cần thiết trong tình huống mà ngưới lái phanh gấp nhưng lại chưa đủ lực phanh.
**Hệ thống cân bằng điện tử DSC**
Hệ thống cân bằng điện tử DSC (Dynamic Stability Control) nâng cao sự ổn định, hạn chế tình trạng mất lái, nâng cao tính năng an toàn khi vận hành.
**Hệ thống chống trượt TCS**
Hệ thống chống trượt TCS (Traction Control System) kiểm soát lực phanh, giúp hạn chế tình trạng bánh xe bị trơn trượt khi vận hành.
**Hệ thống hỗ trợ khởi hành ngang dốc HLA**
Hệ thống hỗ trợ khởi hành ngang dốc HLA (Hill Launch Assist): Tự động giữ chân phanh trong khoảng thời gian người lái di chuyển từ chân phanh sang chân ga, giúp xe không bị trượt xuống dốc khi khởi hành, nâng cao tính năng an toàn.
**Hệ thống cảnh báo phanh khẩn cấp với đèn nhấp nháy ESS**
Hệ thống cảnh báo phanh khẩn cấp ESS (Emergency Stop Signal) Trong trường hợp phanh đột ngột, hệ thống sẽ phát hiện và nhấp nháy đèn phanh với tần số cao để cảnh báo cho phương tiện phía sau biết tình huống khẩn cấp phía trước để kịp thời xử lý.
**Trang bị 6 túi khí**
Đề cao mức độ an toàn cho người sử dụng.
**Thông sỗ kỹ thuật của Mazda3 phiên bản 2017**

Connection: close


text:
Dưới đây là một số thông tin cơ bản của máy hút ẩm aikyo AD-25EU
Một số ứng dụng tiêu biểu
Máy hút ẩm AIKYO AD – 25EU được sử dụng hút ẩm cho các loại kho bảo quản vừa, phòng thí nghiệm, phòng thiết bị trong bệnh viện (phòng ST-scanner, X-ray…) có độ ẩm yêu cầu từ 40%~80%, không yêu cầu điện 3 pha và có thể di động trong quá trình sử dụng.
Chức năng của máy hút ẩm Aikyo AD-25EU
- Điều khiển tự động hoàn toàn, với chỉ 1 nút vận hành.
- Có cánh hướng gió.
- Tách ẩm và lọc mùi
Thông số kỹ thuật của máy hút ẩm AD-25EU
- Lưu lượng khí khô : 250 m3/h
- Công suất hút ẩm của máy hút ẩm Aikyo-25EU: 25 lít/ngày (30oC/80%)
- Công suất điện tiêu thụ điện : 490W
- Nguồn điện : 220V/ 50 Hz/ 1 pha
- Khối lượng : 15kgs
- Kích thước ( H x W x D) : 595 x 380 x 200mm
- Bình chứa nước : 4L
- Môi chất không ảnh hưởng tầng OZON : R134A
- Tiêu chuẩn an toàn của Đức ( IP 21)
- Xuất xứ: Sản phẩm của AIKYO
Bạn đã muốn dùng sản phẩm chưa? Công năng và thiết kế hợp lý - đó quả là sự lựa chọn hoàn hảo!
Bạn cũng có thể tới trực tiếp địa chỉ showroom của chúng tôi để xem sản phẩm máy hút ẩm: địa chỉ số 13 - Nguyễn Huy Tưởng - Thanh Xuân - Hà Nội hoặc hotline: 1900 9491

markdown:
Dưới đây là một số thông tin cơ bản của
**máy hút ẩm aikyo AD-25EU**
###
**Một số ứng dụng tiêu biểu **
Máy hút ẩm AIKYO AD – 25EU được sử dụng hút ẩm cho các loại kho bảo quản vừa, phòng thí nghiệm, phòng thiết bị trong bệnh viện (phòng ST-scanner, X-ray…) có độ ẩm yêu cầu từ 40%~80%, không yêu cầu điện 3 pha và có thể di động trong quá trình sử dụng.
##
**Chức năng của máy hút ẩm Aikyo AD-25EU**
- Điều khiển tự động hoàn toàn, với chỉ 1 nút vận hành.
- Có cánh hướng gió.
- Tách ẩm và lọc mùi
**Thông số kỹ thuật của máy hút ẩm AD-25EU**
- Lưu lượng khí khô : 250 m3/h
- Công suất hút ẩm của máy hút ẩm Aikyo-25EU: 25 lít/ngày (30oC/80%)
- Công suất điện tiêu thụ điện : 490W
- Nguồn điện : 220V/ 50 Hz/ 1 pha
- Khối lượng : 15kgs
- Kích thước ( H x W x D) : 595 x 380 x 200mm
- Bình chứa nước : 4L
- Môi chất không ảnh hưởng tầng OZON : R134A
- Tiêu chuẩn an toàn của Đức ( IP 21)
- Xuất xứ: Sản phẩm của AIKYO
Bạn đã muốn dùng sản phẩm chưa? Công năng và thiết kế hợp lý - đó quả là sự lựa chọn hoàn hảo!
Bạn cũng có thể tới trực tiếp địa chỉ showroom của chúng tôi để xem sản phẩm máy hút ẩm:
**địa chỉ số 13 - Nguyễn Huy Tưởng - Thanh Xuân - Hà Nội**hoặc **hotline: 1900 9491**

Server: GSE

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, max-age=0

X-XSS-Protection: 1; mode=block

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
ORIFLAME LÀ MỘT THẾ GIỚI TRÀN NGẬP CƠ HỘI Hãy gia nhập làm tư vấn viên Oriflame ngay hôm nay! Xem chi tiết Sứ mệnh của Oriflame tốt đẹp một cách rất đơn thuần – […]
Các bộ sản phẩm chăm sóc da của Oriflame
BẠN CẦN CHĂM SÓC LẠI LÀN DA CỦA MÌNH? BẠN ĐANG Ở ĐỘ TUỔI LÃO HÓA? BẠN CẦN DA TRẮNG SÁNG VÀ VẾT NÁM ĐƯỢC CẢI THIỆN? TẠI SAO BẠN NÊN CHỌN ORIFLAME? Bề dày 50 năm nghiên cứu […]
Những điều bạn cần biết về làn da thời kỳ mãn kinh
Ngoài giai đoạn dậy thì, thời kỳ mãn kinh là một trong những khoảng thời gian da chịu nhiều tác động nhất. Điều gì thực sự xảy ra trên da tại thời điểm này và […]
Hướng dẫn sử dụng Kẻ viền mắt Eye Pencil của Oriflame
Bạn chưa biết cách dùng sản phẩm Chì kẻ mắt Eye Pencil của oriflame. Đây là hướng dẫn từng bước để giúp bạn có đôi mắt sâu và quyến rũ hơn. CHỌN MÀU Bạn muốn có một đôi […]
Khi nào bà bầu nên bắt đầu sử dụng kem chống rạn da?
Rạn da đã rở thành nỗi ám ảnh kinh hoàng của nhiều người và nhất là đối với phụ nữ có thai, không chỉ gây mất thẩm mĩ mà chúng còn khiến mọi người vô […]
Sản phẩm khuyến mãi catalogue oriflame tháng 8 2017
Sản phẩm khuyến mãi giảm giá catalogue oriflame tháng 8 2017 (Áp dụng từ ngày 01/08 đến 31/08/2017) – Sản phẩm khuyến mãi, giảm giá đến 50% với giá cực hấp dẫn, giúp bạn tiết kiệm được rất nhiều. -Vui […]
Catalogue nước hoa oriflame tháng 8 2017
Catalogue nước hoa oriflame tháng 8 – 2017 cập nhật những sản phẩm nước hoa nam và nước hoa nữ trong tháng với những sản phẩm mới và những sản phẩm với giá ưu đãi cực kỳ hấp dẫn. […]
3 cách sử dụng son bóng khi trang điểm
ORIFLAME – HƯỚNG DẪN BẠN 3 CÁCH SỬ DỤNG SON BÓNG KHI TRANG ĐIỂM Khi nghĩ đến son bóng, chắc hẳn bạn nghĩ rằng nó chỉ có tác dụng làm cho môi bạn trông căng đầy hơn, trông […]
Sản phẩm mới catalogue oriflame tháng 8 2017
Trang sản phẩm mới của mỹ phẩm oriflame chuyên cung cấp những sản phẩm mới nhất giảm giá và khuyến mãi của oriflame hàng tháng với những ưu đãi khi giới thiệu lần đầu tiên cùng những sản phẩm giới hạn chỉ […]
Catalogue mỹ phẩm oriflame tháng 8 2017
Catalogue mỹ phẩm oriflame tháng 8 2017 (Áp dụng từ ngày 01/08 ngày 31/08/2017) -Vui lòng đợi vài giây để hình được load ra đầy đủ hơn và khi xem sẽ nhanh hơn. -Để xem hình lớn và rõ hơn nhấn […]
Bạn muốn tóc trông lúc nào cũng bồng bềnh
HƯỚNG DẪN TẠO KIỂU TÓC VỚI LƯỢC TRÒN Bạn muốn có một mái tóc bồng bềnh và trông dày dặn hơn, lược tròn tạo kiểu tóc Round Brush của Oriflame sẽ giúp bạn làm điều đó. Hãy […]
Sinh tố Chuối và Sôcôla giàu năng lượng cùng Wellness
Cho 1 phần uống: 1 muỗng Natural Balance Shake Hương Sôcôla 1 quả chuối 1 dl các loại hạt tùy thích ½ muỗng cà phê quế 2 dl sữa hạnh nhân Dùng máy xay nhuyễn […]
Cách tạo ấn tượng tốt trong lần gặp đầu tiên
Người ta thường nói bạn chỉ có 7 giây để tạo ấn tượng tốt trong lần gặp gỡ đầu tiên. Đó là một khoảng thời gian khá ngắn. May mắn thay, vẫn có vài mẹo […]
Bạn chăm sóc da mùa hè như thế nào?
Mùa hè đã đến! Nhưng điều đó có ý nghĩa gì đối với việc làm đẹp? Biên tập viên làm đẹp của chúng tôi Sanna Franklin biết làm thế nào để chuẩn bị giúp bạn chăm […]
Sản phẩm khuyến mãi catalogue oriflame tháng 7 2017
Sản phẩm khuyến mãi giảm giá catalogue oriflame tháng 7 2017 (Áp dụng từ ngày 01/07 đến 31/07/2017) – Sản phẩm khuyến mãi, giảm giá đến 50% với giá cực hấp dẫn, giúp bạn tiết kiệm được rất nhiều. -Vui […]
Chuyên gia chia sẻ phương pháp khắc phục sạm nám
Tăng sắc tố, da không đều màu, tàn nhang, đồi mồi – có rất nhiều từ được sử dụng để miêu tả các đốm nám sạm xuất hiện xuất hiện trên da. Nhưng làm các […]
Catalogue nước hoa oriflame tháng 7 2017
Catalogue nước hoa oriflame tháng 7 – 2017 cập nhật những sản phẩm nước hoa nam và nước hoa nữ trong tháng với những sản phẩm mới và những sản phẩm với giá ưu đãi cực kỳ hấp dẫn. […]
Bạn nên chọn sản phẩm kẻ mắt nào từ Oriflame?
Bạn muốn kẻ một đường nét đẹp như đôi cánh cho mắt của bạn và muốn tìm cách để lựa chọn sản phẩm kẻ mắt phù hợp với bạn. Bạn đừng lo lắng! Bài viết này […]
Sản phẩm mới catalogue oriflame tháng 7 2017
Trang sản phẩm mới của mỹ phẩm oriflame chuyên cung cấp những sản phẩm mới nhất giảm giá và khuyến mãi của oriflame hàng tháng với những ưu đãi khi giới thiệu lần đầu tiên cùng những sản phẩm giới hạn chỉ […]
Catalogue mỹ phẩm oriflame tháng 7 2017
Catalogue mỹ phẩm oriflame tháng 7 2017 (Áp dụng từ ngày 01/07 ngày 31/07/2017) -Vui lòng đợi vài giây để hình được load ra đầy đủ hơn và khi xem sẽ nhanh hơn. -Để xem hình lớn và rõ hơn nhấn […]

markdown:
ORIFLAME LÀ MỘT THẾ GIỚI TRÀN NGẬP CƠ HỘI Hãy gia nhập làm tư vấn viên Oriflame ngay hôm nay! Xem chi tiết Sứ mệnh của Oriflame tốt đẹp một cách rất đơn thuần – […]
[Các bộ sản phẩm chăm sóc da của Oriflame](http://myphamoriflame.com/cac-bo-san-pham-cham-soc-da-cua-my-pham-oriflame)
BẠN CẦN CHĂM SÓC LẠI LÀN DA CỦA MÌNH? BẠN ĐANG Ở ĐỘ TUỔI LÃO HÓA? BẠN CẦN DA TRẮNG SÁNG VÀ VẾT NÁM ĐƯỢC CẢI THIỆN? TẠI SAO BẠN NÊN CHỌN ORIFLAME? Bề dày 50 năm nghiên cứu […]
[Những điều bạn cần biết về làn da thời kỳ mãn kinh](http://myphamoriflame.com/nhung-dieu-ban-can-biet-ve-lan-da-thoi-ky-man-kinh)
Ngoài giai đoạn dậy thì, thời kỳ mãn kinh là một trong những khoảng thời gian da chịu nhiều tác động nhất. Điều gì thực sự xảy ra trên da tại thời điểm này và […]
[Hướng dẫn sử dụng Kẻ viền mắt Eye Pencil của Oriflame](http://myphamoriflame.com/huong-dan-su-dung-ke-vien-mat-eye-pencil-cua-oriflame)
Bạn chưa biết cách dùng sản phẩm Chì kẻ mắt Eye Pencil của oriflame. Đây là hướng dẫn từng bước để giúp bạn có đôi mắt sâu và quyến rũ hơn. CHỌN MÀU Bạn muốn có một đôi […]
[Khi nào bà bầu nên bắt đầu sử dụng kem chống rạn da?](http://myphamoriflame.com/khi-nao-ba-bau-nen-bat-dau-su-dung-kem-chong-ran-da)
Rạn da đã rở thành nỗi ám ảnh kinh hoàng của nhiều người và nhất là đối với phụ nữ có thai, không chỉ gây mất thẩm mĩ mà chúng còn khiến mọi người vô […]
[Sản phẩm khuyến mãi catalogue oriflame tháng 8 2017](http://myphamoriflame.com/san-pham-khuyen-mai-catalogue-oriflame-thang-8-2017)
Sản phẩm khuyến mãi giảm giá catalogue oriflame tháng 8 2017 (Áp dụng từ ngày 01/08 đến 31/08/2017) – Sản phẩm khuyến mãi, giảm giá đến 50% với giá cực hấp dẫn, giúp bạn tiết kiệm được rất nhiều. -Vui […]
[Catalogue nước hoa oriflame tháng 8 2017](http://myphamoriflame.com/catalogue-nuoc-hoa-oriflame-thang-8-2017)
Catalogue nước hoa oriflame tháng 8 – 2017 cập nhật những sản phẩm nước hoa nam và nước hoa nữ trong tháng với những sản phẩm mới và những sản phẩm với giá ưu đãi cực kỳ hấp dẫn. […]
[3 cách sử dụng son bóng khi trang điểm](http://myphamoriflame.com/3-cach-su-dung-son-bong-khi-trang-diem)
ORIFLAME – HƯỚNG DẪN BẠN 3 CÁCH SỬ DỤNG SON BÓNG KHI TRANG ĐIỂM Khi nghĩ đến son bóng, chắc hẳn bạn nghĩ rằng nó chỉ có tác dụng làm cho môi bạn trông căng đầy hơn, trông […]
[Sản phẩm mới catalogue oriflame tháng 8 2017](http://myphamoriflame.com/san-pham-moi-catalogue-oriflame-thang-8-2017)
Trang sản phẩm mới của mỹ phẩm oriflame chuyên cung cấp những sản phẩm mới nhất giảm giá và khuyến mãi của oriflame hàng tháng với những ưu đãi khi giới thiệu lần đầu tiên cùng những sản phẩm giới hạn chỉ […]
[Catalogue mỹ phẩm oriflame tháng 8 2017](http://myphamoriflame.com/catalogue-my-pham-oriflame-thang-8-2017)
Catalogue mỹ phẩm oriflame tháng 8 2017 (Áp dụng từ ngày 01/08 ngày 31/08/2017) -Vui lòng đợi vài giây để hình được load ra đầy đủ hơn và khi xem sẽ nhanh hơn. -Để xem hình lớn và rõ hơn nhấn […]
[Bạn muốn tóc trông lúc nào cũng bồng bềnh](http://myphamoriflame.com/ban-muon-toc-trong-luc-nao-cung-bong-benh-cung-oriflame)
HƯỚNG DẪN TẠO KIỂU TÓC VỚI LƯỢC TRÒN Bạn muốn có một mái tóc bồng bềnh và trông dày dặn hơn, lược tròn tạo kiểu tóc Round Brush của Oriflame sẽ giúp bạn làm điều đó. Hãy […]
[Sinh tố Chuối và Sôcôla giàu năng lượng cùng Wellness](http://myphamoriflame.com/sinh-to-chuoi-va-socola-giau-nang-luong-cung-wellness)
Cho 1 phần uống: 1 muỗng Natural Balance Shake Hương Sôcôla 1 quả chuối 1 dl các loại hạt tùy thích ½ muỗng cà phê quế 2 dl sữa hạnh nhân Dùng máy xay nhuyễn […]
[Cách tạo ấn tượng tốt trong lần gặp đầu tiên](http://myphamoriflame.com/cach-tao-tuong-tot-trong-lan-gap-dau-tien)
Người ta thường nói bạn chỉ có 7 giây để tạo ấn tượng tốt trong lần gặp gỡ đầu tiên. Đó là một khoảng thời gian khá ngắn. May mắn thay, vẫn có vài mẹo […]
[Bạn chăm sóc da mùa hè như thế nào?](http://myphamoriflame.com/ban-cham-soc-da-mua-he-nhu-the-nao)
Mùa hè đã đến! Nhưng điều đó có ý nghĩa gì đối với việc làm đẹp? Biên tập viên làm đẹp của chúng tôi Sanna Franklin biết làm thế nào để chuẩn bị giúp bạn chăm […]
[Sản phẩm khuyến mãi catalogue oriflame tháng 7 2017](http://myphamoriflame.com/san-pham-khuyen-mai-catalogue-oriflame-thang-7-2017)
Sản phẩm khuyến mãi giảm giá catalogue oriflame tháng 7 2017 (Áp dụng từ ngày 01/07 đến 31/07/2017) – Sản phẩm khuyến mãi, giảm giá đến 50% với giá cực hấp dẫn, giúp bạn tiết kiệm được rất nhiều. -Vui […]
[Chuyên gia chia sẻ phương pháp khắc phục sạm nám](http://myphamoriflame.com/chuyen-gia-chia-se-phuong-phap-khac-phuc-sam-nam)
Tăng sắc tố, da không đều màu, tàn nhang, đồi mồi – có rất nhiều từ được sử dụng để miêu tả các đốm nám sạm xuất hiện xuất hiện trên da. Nhưng làm các […]
[Catalogue nước hoa oriflame tháng 7 2017](http://myphamoriflame.com/catalogue-nuoc-hoa-oriflame-thang-7-2017)
Catalogue nước hoa oriflame tháng 7 – 2017 cập nhật những sản phẩm nước hoa nam và nước hoa nữ trong tháng với những sản phẩm mới và những sản phẩm với giá ưu đãi cực kỳ hấp dẫn. […]
[Bạn nên chọn sản phẩm kẻ mắt nào từ Oriflame?](http://myphamoriflame.com/ban-nen-chon-san-pham-ke-mat-nao-tu-oriflame)
Bạn muốn kẻ một đường nét đẹp như đôi cánh cho mắt của bạn và muốn tìm cách để lựa chọn sản phẩm kẻ mắt phù hợp với bạn. Bạn đừng lo lắng! Bài viết này […]
[Sản phẩm mới catalogue oriflame tháng 7 2017](http://myphamoriflame.com/san-pham-moi-catalogue-oriflame-thang-7-2017)
Trang sản phẩm mới của mỹ phẩm oriflame chuyên cung cấp những sản phẩm mới nhất giảm giá và khuyến mãi của oriflame hàng tháng với những ưu đãi khi giới thiệu lần đầu tiên cùng những sản phẩm giới hạn chỉ […]
[Catalogue mỹ phẩm oriflame tháng 7 2017](http://myphamoriflame.com/catalogue-my-pham-oriflame-thang-7-2017)
Catalogue mỹ phẩm oriflame tháng 7 2017 (Áp dụng từ ngày 01/07 ngày 31/07/2017) -Vui lòng đợi vài giây để hình được load ra đầy đủ hơn và khi xem sẽ nhanh hơn. -Để xem hình lớn và rõ hơn nhấn […]

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Pragma: no-cache

Accept-Ranges: bytes

Cache-Control: max-age=0, no-cache, no-store, must-revalidate

Vary: Accept-Encoding,User-Agent


text:
Mô tả sản phẩm
31634 oriflame – Nước hoa nữ Miss Relax Fragrance Mist
– Khi bạn muốn tìm kiếm một cảm giác thoải mái, hãy sử dụng Miss Relax và cảm nhận mọi mệt mỏi tan biến vào không trung. Chiết xuất hoàn toàn từ Hương Hoa Cỏ giúp cơ thể thư giãn trong sự bình yên, êm dịu. Nốt hương chính từ Nhựa Tre tinh khiết ẩn chứa thông điệp của sự cuốn hút, nhẹ nhàng đưa bạn vào một thế giới tươi mát trong lành, không thể ngừng vấn vương.
Dung tích: 75 ml
Mã sản phẩm: 31634
Đánh giá
Chưa có đánh giá nào.

markdown:
## Mô tả sản phẩm
## 31634 oriflame – Nước hoa nữ Miss Relax Fragrance Mist
#### – Khi bạn muốn tìm kiếm một cảm giác thoải mái, hãy sử dụng Miss Relax và cảm nhận mọi mệt mỏi tan biến vào không trung. Chiết xuất hoàn toàn từ Hương Hoa Cỏ giúp cơ thể thư giãn trong sự bình yên, êm dịu. Nốt hương chính từ Nhựa Tre tinh khiết ẩn chứa thông điệp của sự cuốn hút, nhẹ nhàng đưa bạn vào một thế giới tươi mát trong lành, không thể ngừng vấn vương.
#### Dung tích: 75 ml
#### Mã sản phẩm: 31634
## Đánh giá
Chưa có đánh giá nào.


text:
ID
Pass
Ghi nhớ
:: Quên mật khẩu ::
NgoXaOnline™ Nơi gắn kết những người con Ngô Xá !
Đăng Kí
Đăng nhập
Diễn Đàn
Thành Viên
Lịch
Nhóm
Bài Trong Ngày
Tìm Kiếm
Giới Trẻ Ngô Xá ngoxaonline™
::
•´¨`:*:•(¯`'•.TIN TỨC ĐÓ ĐÂY.•'´¯)•:*:´¨`•
::
Truyện & Thơ
Share
|
chợt như thế
Thu Mar 25, 2010 2:58 pm
con yêu Chúa của con trong '' Mật mã Da Vin-ci''
Acgumen
Hoàng đạo
:
Tử Vi
:
Tổng số bài gửi
:
17
Điểm
:
61
Danh Tiếng
:
5
Tuổi
:
24
Đến từ
:
paradise
Lời Bình
:
con yêu Chúa của con trong '' Mật mã Da Vin-ci''
Tiêu đề: chợt như thế
!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!
hay ghe
Số lần được cảm ơn :
Message reputation : 100% (1 vote)
Chữ ký của
Acgumen
Được sửa bởi yesterday ngày Sun Mar 28, 2010 5:43 pm; sửa lần 1.
Sat Mar 27, 2010 1:22 pm
Thich ngắm trăng ,nhìn biển
DaiNgoc
Hoàng đạo
:
Tử Vi
:
Tổng số bài gửi
:
34
Điểm
:
81
Danh Tiếng
:
2
Tuổi
:
27
Đến từ
:
Sao Hỏa
Lời Bình
:
Thich ngắm trăng ,nhìn biển
Tiêu đề: Re: chợt như thế
Bây giờ anh mới khám phá ra em không chỉ hát hay mà còn viết thơ hay nửa nhỉ .Nhớ và yêu em nhiều
Chữ ký của
DaiNgoc
chợt như thế - http://ngoxaonline.forumvi.net/t29-topic Đây là một bài viết hay mà mình muốn gửi đến các bạn. Hãy ủng hộ cho 4rum chúng tôi nhé ^^!!!
chợt như thế
Trang
1
trong tổng số
1
trang
Permissions in this forum:
Bạn
không có quyền
trả lời bài viết
Giới Trẻ Ngô Xá ngoxaonline™
::
•´¨`:*:•(¯`'•.TIN TỨC ĐÓ ĐÂY.•'´¯)•:*:´¨`•
::
Truyện & Thơ
Giới Trẻ Ngô Xá ngoxaonline™
::
•´¨`:*:•(¯`'•.TIN TỨC ĐÓ ĐÂY.•'´¯)•:*:´¨`•
::
Truyện & Thơ

WARC-Truncated: length

P3P: CP="IDC DSP COR ADM DEVi TAIi PSA PSD IVAi IVDi CONi HIS OUR IND CNT"

Cache-Control: no-cache

Vary: User-Agent


text:
>>>> Cách chữa thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng
Đĩa đệm nằm giữa các đốt sống gồm bao xơ phần ở ngoài và gel mềm bên trong. Cấu trúc này cho phép nó đủ cứng để duy trì khoảng cách giữa các đốt sống cổ và đủ mềm mại để thu hẹp khi cột sống gập trong các động tác nghiêng, uốn, và vặn xoắn.
Cẩn thận với những bài tập thoát vị đĩa đệm cột sống cổ sau
Thoát vị đĩa đệm cột sống lưng gây đau khi chèn vào dây thần kinh trong ống sống gây đau, yếu cơ, và tê. Thoát vị sẽ tăng lên bởi các bài tập sai. Tránh các động tác sau sẽ giúp giảm thoát vị trở lại.
>>>> Phương pháp chữa thoát vị đĩa đệm cột sống bằng Đông Y hiệu quả tốt nhất
Tập tạ
Nâng tạ đúng phương pháp khi bị thoát vị đĩa đệm cột sống lưng
không đúng mọi bài tập tạ đều tác động không tốt đến đốt sống cổ, nhưng tư thế nâng tạ sai: cúi người từ phần cột sống thắt lưng rồi nâng tạ lên, tạo sức ép lên cơ lưng và đĩa đệm. Bằng cách khởi động nhẹ trước khi tập và tiến hành động tác từ từ. Ngồi xổm, nhấc tạ lên nhưng vẫn giữ lưng thẳng, đây là một trong những cách nhấc tạ tránh thoát vị. Một việc khác bạn có khả năng làm là giảm trọng lượng tạ cần nâng, nâng tạ khi đứng đặt ít sức ép lên lưng hơn khi ngồi.
Bài tập vặn xoắn
Thoát vị đĩa đệm thắt lưng chiếm đến 90% Những trường hơp thoát vị. thắt lưng là nơi chuyển xoay, vặn xoắn mạnh nhất. Những cú xoay bất ngờ, vượt cường độ khiến đĩa đệm lệch khỏi ngay chính giữa. kết luận là, các bài tập hoặc hoạt động có nhu cầu di chuyển xoắn như bowling hay karate khó mà làm được. một vài bài tập thoát vị đĩa đệm cột sống yoga vặn xoắn bạn có thể thực hiện được dưới sự hỏi han của chuyên gia. bình thường chỉ vặn nhẹ (quay người ra sau một chút) rồi từ từ tăng dần biên độ miễn là bạn không bị đau.
>>>> Chữa thoát vị đĩa đệm cột sống ở Hà Nội hữu hiệu nhất
Bài tập cường độ mạnh
Bài tập cường độ mạnh là bài tập yêu cầu sự vận hành hết công suất của các gân, cơ, khớp hợp tác động tác chân mạnh mẽ. Các sang chấn được hấp thụ bởi bàn chân, chuyển lên cẳng chân và ảnh hưởng đến lưng. Bài tập kiểu này gồm thể thao nhịp điệu, chạy, nhảy hoặc bất kể chuyển có chạy như bóng đá hoặc bóng rổ. Trong Nhiều trường hợp này, những bài tập thoát vị đĩa đệm cột sống lưng dưới nước tỏ ra có ích hơn. Nhờ sức nâng của nước mà cột sống lưng không đúng chịu sức nén như bình thường như tập trên cạn.

markdown:
*này tất cả không tốt nếu làm không đúng cách.* **bài tập thoát vị đĩa đệm đốt sống cổ**
>>>>
[Cách chữa thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng](http://chuatrixuongkhop.com/phuong-phap-dieu-tri-benh-thoat-vi-dia-dem.html)
Đĩa đệm nằm giữa các đốt sống gồm bao xơ phần ở ngoài và gel mềm bên trong. Cấu trúc này cho phép nó đủ cứng để duy trì khoảng cách giữa các đốt sống cổ và đủ mềm mại để thu hẹp khi cột sống gập trong các động tác nghiêng, uốn, và vặn xoắn.
Cẩn thận với những bài tập
*thoát vị đĩa đệm cột sống cổ*sau
Thoát vị đĩa đệm cột sống lưng gây đau khi chèn vào dây thần kinh trong ống sống gây đau, yếu cơ, và tê. Thoát vị sẽ tăng lên bởi các bài tập sai. Tránh các động tác sau sẽ giúp giảm thoát vị trở lại.
>>>>
**Phương pháp** [chữa thoát vị đĩa đệm cột sống bằng Đông Y](http://chuatrixuongkhop.com/dia-chi-chua-thoat-vi-dia-dem-bang-dong-y-o-ha-noi.html)hiệu quả tốt nhất
Tập tạ
Nâng tạ đúng phương pháp khi bị
**thoát vị đĩa đệm cột sống lưng**
không đúng mọi bài tập tạ đều tác động không tốt đến đốt sống cổ, nhưng tư thế nâng tạ sai: cúi người từ phần cột sống thắt lưng rồi nâng tạ lên, tạo sức ép lên cơ lưng và đĩa đệm. Bằng cách khởi động nhẹ trước khi tập và tiến hành động tác từ từ. Ngồi xổm, nhấc tạ lên nhưng vẫn giữ lưng thẳng, đây là một trong những cách nhấc tạ tránh thoát vị. Một việc khác bạn có khả năng làm là giảm trọng lượng tạ cần nâng, nâng tạ khi đứng đặt ít sức ép lên lưng hơn khi ngồi.
Bài tập vặn xoắn
**Thoát vị đĩa đệm thắt lưng**chiếm đến 90% Những trường hơp thoát vị. thắt lưng là nơi chuyển xoay, vặn xoắn mạnh nhất. Những cú xoay bất ngờ, vượt cường độ khiến đĩa đệm lệch khỏi ngay chính giữa. kết luận là, các bài tập hoặc hoạt động có nhu cầu di chuyển xoắn như bowling hay karate khó mà làm được. một vài bài tập thoát vị đĩa đệm cột sống yoga vặn xoắn bạn có thể thực hiện được dưới sự hỏi han của chuyên gia. bình thường chỉ vặn nhẹ (quay người ra sau một chút) rồi từ từ tăng dần biên độ miễn là bạn không bị đau.
>>>>
[Chữa thoát vị đĩa đệm cột sống ở Hà Nội](http://chuatrixuongkhop.com/dia-chi-chua-thoat-vi-dia-dem-bang-dong-y-o-ha-noi.html)hữu hiệu nhất
Bài tập cường độ mạnh
Bài tập cường độ mạnh là bài tập yêu cầu sự vận hành hết công suất của các gân, cơ, khớp hợp tác động tác chân mạnh mẽ. Các sang chấn được hấp thụ bởi bàn chân, chuyển lên cẳng chân và ảnh hưởng đến lưng. Bài tập kiểu này gồm thể thao nhịp điệu, chạy, nhảy hoặc bất kể chuyển có chạy như bóng đá hoặc bóng rổ. Trong Nhiều trường hợp này, những
**bài tập thoát vị đĩa đệm cột sống lưng**dưới nước tỏ ra có ích hơn. Nhờ sức nâng của nước mà cột sống lưng không đúng chịu sức nén như bình thường như tập trên cạn.