text:
Kết cấu và tính toán ô tô - Ly hợp ô tô
Chia sẻ: Hung Nhat | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:51
lượt xem 251
download
Kết cấu và tính toán ô tô - Ly hợp ô tô
Ly hợp ô tô là khớp nối giữa trục khuỷu động cơ với hệ thống truyền lực .Ly hợp dùng để ngắt , nối truyền động từ động cơ đến hệ thống truyền lực. Trong quá trình chạy xe, để việc chuyển số được êm dịu thì việc truyền công suất từ động cơ đến hộp số phải diễn ra từ từ, tránh sự đột ngột là nhờ bộ ly hợp. Bộ ly hợp này...
Bình luận(0) Đăng nhập để gửi bình luận!
Nội dung Text: Kết cấu và tính toán ô tô - Ly hợp ô tô
- Kết cấu và tính toán ô tô - Ly hợp ô tô
- KÕt cÊu vµ tÝnh to¸n «t«: (PhÇn truyÒn lùc trªn «t«) - Ngµnh C«ng nghÖ ¤t« Ch−¬ng 2 Ly hîp «t« 1 C«ng dông - yªu cÇu - ph©n lo¹i : 1.1 C«ng dông : Ly hîp «t« lµ khíp nèi gi÷a trôc khuûu ®éng c¬ víi hÖ thèng truyÒn lùc. Ly hîp dïng ®Ó ng¾t, nèi truyÒn ®éng tõ ®éng c¬ ®Õn hÖ thèng truyÒn lùc. Ngoµi ra, ly hîp cßn ®−îc dïng nh− mét c¬ cÊu an toµn cho hÖ thèng truyÒn lùc khi qu¸ t¶i. NÕu khíp nèi ly hîp kh«ng ng¾t ®−îc truyÒn ®éng tõ trôc khuûu ®éng c¬ ®Õn hÖ thèng truyÒn lùc khi gµi sè th× viÖc gµi sè sÏ rÊt khã kh¨n vµ cã thÓ g©y ra sù dËp r¨ng; thËm chÝ cã thÓ g©y vì r¨ng hép sè. H¬n thÕ n÷a, nÕu ly hîp kh«ng tù ®éng ng¾t khi phanh ®ét ngét th× cã thÓ g©y qu¸ t¶i cho c¶ hÖ thèng truyÒn lùc. §Ó thÊy râ h¬n ¶nh h−ëng vµ t¸c dông cña ly hîp ®Õn viÖc gµi sè còng nh− ¶nh h−ëng cña nã ®Õn hÖ thèng truyÒn lùc khi phanh «t« ®ét ngét, ta h·y xÐt c¸c qu¸ tr×nh gµi sè, qu¸ tr×nh phanh «t« mµ kh«ng më ly hîp. a) §èi víi qu¸ tr×nh gµi sè : Cã thÓ m« t¶ qu¸ tr×nh gµi sè b»ng m« h×nh nh− sau: 4 Je Jlh 1 Ja ωe ωb ωa 3 2 H×nh H2-1 : S¬ ®å m« h×nh ho¸ qu¸ tr×nh gµi sè Chó thÝch : ωe : Tèc ®é gãc trôc khuûu ®éng c¬, [rad/s]; GVC. Ths. Lª V¨n Tôy - Khoa C¬ khÝ Giao th«ng - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa - §H§N 1
- KÕt cÊu vµ tÝnh to¸n «t«: (PhÇn truyÒn lùc trªn «t«) - Ngµnh C«ng nghÖ ¤t« ωb : Tèc ®é gãc trôc ly hîp, [rad/s]; ωa : Tèc ®é gãc trôc thø cÊp hép sè, [rad/s]; Je : M« men qu¸n tÝnh khèi l−îng cña b¸nh ®µ vµ c¸c chi tiÕt chuyÓn ®éng trong ®éng c¬ (c¶ phÇn chñ ®éng cña ly hîp g¾n trªn b¸nh ®µ) qui dÉn vÒ trôc b¸nh ®µ, thø nguyªn tÝnh b»ng [kg.m2]; Jlh : M« men qu¸n tÝnh khèi l−îng cña phÇn bÞ ®éng ly hîp vµ c¸c chi tiÕt quay trong hép sè (cã liªn quan ®éng häc víi trôc ly hîp) qui dÉn vÒ trôc ly hîp, [kg.m2]; Ja : M« men qu¸n tÝnh khèi l−îng t−¬ng ®−¬ng; xÐt ®Õn c¸c khèi l−îng chuyÓn ®éng quay trong hÖ thèng truyÒn lùc (tÝnh tõ b¸nh r¨ng sè (4) ®Õn b¸nh xe chñ ®éng) vµ khèi l−îng chuyÓn ®éng tÞnh tiÕn cña xe qui dÉn vÒ trôc thø cÊp hép sè [kg.m2]; M« men qu¸n tÝnh t−¬ng ®−¬ng Ja cã thÓ ®−îc x¸c ®Þnh tõ ph−¬ng tr×nh c©n b»ng ®éng n¨ng nh− sau : ωa 2 G υ2 Ja = δ (2-1) 2 g 2 Thay υ = (ωa.ip.io).rbx (2-2) 2 G⎛ r ⎞ Suy ra : J a = ⎜ bx ⎟ (2-3) g ⎜ i p io ⎝ ⎟ ⎠ Trong ®ã : G : Träng l−îng toµn bé xe, [N]; g : Gia tèc träng tr−êng, g = 9,81 [m/s2]; υ : VËn tèc chuyÓn ®éng tÞnh tiÕn cña xe, [m/s]; rbx : B¸n kÝnh l¨n cña b¸nh xe, [m]; ip, io : Tû sè truyÒn t−¬ng øng cña hép sè phô, truyÒn lùc chÝnh; δ : HÖ sè xÐt ®Õn c¸c khèi l−îng chuyÓn ®éng quay trong hÖ thèng truyÒn lùc; tÝnh tõ b¸nh r¨ng sè (4) ®Õn b¸nh xe chñ ®éng. Gi¶ thiÕt viÖc gµi sè lµ trùc tiÕp (kh«ng cã ®ång tèc) vµ kh«ng ng¾t ly hîp : b¸nh r¨ng (4) vµo ¨n khíp víi b¸nh r¨ng (3), bá qua m« men xo¾n ®éng c¬ vµ m« men c¶n chuyÓn ®éng cña ®−êng (v× m« men xung kÝch trong tr−êng hîp nµy lµ rÊt lín so víi GVC. Ths. Lª V¨n Tôy - Khoa C¬ khÝ Giao th«ng - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa - §H§N 2
- KÕt cÊu vµ tÝnh to¸n «t«: (PhÇn truyÒn lùc trªn «t«) - Ngµnh C«ng nghÖ ¤t« chóng). ¸p dông ph−¬ng tr×nh m« men xung l−îng trong thêi gian t[s] ®èi víi chuyÓn ®éng cña hÖ trôc vÒ phÝa b¸nh r¨ng (4) : P4.r4.t = Ja.( ωa' - ωa) (2-4) Trong ®ã : P4 : Lùc t¸c dông lªn r¨ng b¸nh r¨ng (4) trong thêi gian gµi sè t, [N]; r4 : B¸n kÝnh vßng l¨n cña b¸nh r¨ng (4), [m]; ωa : Tèc ®é gãc cña trôc thø cÊp hép sè tr−íc khi gµi sè, [rad/s]; ωa' : Tèc ®é gãc cña trôc thø cÊp hép sè sau khi gµi sè, [rad/s]; T−¬ng tù, ta cã ph−¬ng tr×nh m« men xung l−îng trong thêi gian t[s] ®èi víi chuyÓn ®éng cña hÖ trôc vÒ phÝa b¸nh r¨ng (3) : ⎛ ωb ⎞ P3.r3.t = (( J e + J lh ).i12 ).⎜ 2 ⎜ − ω a .i34 ⎟ ' ⎟ (2-5) ⎝ i12 ⎠ Trong ®ã : P3 : Lùc t¸c dông lªn r¨ng b¸nh r¨ng (3) trong thêi gian gµi sè t, [N]; r3 : B¸n kÝnh vßng l¨n cña b¸nh r¨ng (3), [m]; ωb : Tèc ®é gãc cña trôc ly hîp tr−íc khi gµi sè, [rad/s]; i12 : Tû sè truyÒn cña cÆp b¸nh r¨ng (1) vµ (2) : i12 = r2/r1; i34 : Tû sè truyÒn cña cÆp b¸nh r¨ng (3) vµ (4) : i34 = r4/r3; V× P3 = P4, nªn tõ hai ph−¬ng tr×nh (2-4) vµ (2-5) ta rót ra ®−îc tèc ®é gãc cña trôc thø cÊp sau khi gµi sè ωa'. ThÕ trë l¹i vµo ph−¬ng tr×nh (2-4) ta cã m« men xung l−¬ng t¸c dông lªn b¸nh r¨ng (4) trong thêi gian t lµ : J a .( J e + J lh ).ih .(ω b − ω a .ih ) P4 .r4 .t = (2-6) ( J e + J lh ).ih + J a 2 Trong ®ã ih chÝnh lµ tû sè truyÒn cña hép sè (ih = i12.i34) Còng b»ng lý luËn t−¬ng tù, ta x¸c ®Þnh ®−îc m« men xung l−îng t¸c dông lªn b¸nh r¨ng (4) trong thêi gian t khi ng¾t ly hîp. Lóc nµy m« men qu¸n tÝnh Je kh«ng cßn tham gia trong c¸c biÓu thøc (2-5) vµ (2-6); nghÜa lµ : GVC. Ths. Lª V¨n Tôy - Khoa C¬ khÝ Giao th«ng - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa - §H§N 3
- KÕt cÊu vµ tÝnh to¸n «t«: (PhÇn truyÒn lùc trªn «t«) - Ngµnh C«ng nghÖ ¤t« J a .J lh .ih .(ω b − ω a .ih ) P4' .r4 .t = (2-7) J lh .ih + J a 2 So s¸nh (2-7) víi (2-6), ta cã : ⎡⎛ J ⎞ 2 J ⎤ J lh ⎢⎜1 + lh ⎟.ih + a ⎥ ⎜ P4' ⎣⎝ Je ⎟⎠ Je ⎦ = (2-8) ⎛ J ⎞ P4 ( ) J lh .ih + J a .⎜1 + lh ⎟ 2 ⎜ Je ⎟ ⎝ ⎠ NÕu Jlh
- KÕt cÊu vµ tÝnh to¸n «t«: (PhÇn truyÒn lùc trªn «t«) - Ngµnh C«ng nghÖ ¤t« • Thµnh phÇn m« men qu¸n tÝnh cña hÖ trôc ly hîp (Jlh) ph¶i nhá ®Õn møc thÊp nhÊt cã thÓ ®Ó rót ng¾n thêi gian lµm ®ång ®Òu tèc ®é cña bé ®ång tèc. • ViÖc më ly hîp ph¶i ®−îc tiÕn hµnh døt kho¸t; nghÜa lµ phÇn bÞ ®éng ly hîp ph¶i t¸ch hoµn toµn khái phÇn chñ ®éng. Nh− vËy m« men qu¸n tÝnh qui dÉn cña trôc khuûu (Je) còng nh− m« men xo¾n cña ®éng c¬ (Me) trë nªn triÖt tiªu khái hÖ trôc cña ly hîp khi gµi sè. b) §èi víi qu¸ tr×nh phanh xe : Chóng ta cã thÓ m« h×nh ho¸ hÖ thèng truyÒn lùc trong qu¸ tr×nh phanh «t« b»ng s¬ ®å sau : 3 4 1 Je 2 5 ωe ωe 6 H×nh H2-2 : S¬ ®å m« h×nh hÖ thèng truyÒn lùc khi phanh Chó thÝch : 1 : B¸nh ®µ ®éng c¬; 2: Ly hîp; 3 : Hép sè; 4: TruyÒn ®éng c¸c ®¨ng; 5 : TruyÒn lùc chÝnh vµ vi sai; 6: C¬ cÊu phanh b¸nh xe; ωe: Tèc ®é gãc trôc khuûu ®éng c¬, [rad/s]; ωb: Tèc ®é gãc trôc b¸nh xe, [rad/s]; Khi phanh xe b»ng c¬ cÊu phanh b¸nh xe (6), xe sÏ chuyÓn ®éng chËm dÇn víi gia dυ tèc tÞnh tiÕn chËm dÇn lµ jp = (υ lµ tèc ®é tÞnh tiÕn cña xe trong qu¸ tr×nh phanh, tÝnh dt b»ng [m/s]) vµ c¸c chi tiÕt quay trong hÖ thèng truyÒn lùc còng quay chËm dÇn. NÕu ly hîp ®ang ®ãng th× trôc khuûu ®éng c¬ còng quay chËm dÇn víi gia tèc gãc lµ : dω e dω b 1 dυ εe = = ihio = ihio (2-10) dt dt rbx dt GVC. Ths. Lª V¨n Tôy - Khoa C¬ khÝ Giao th«ng - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa - §H§N 5
- KÕt cÊu vµ tÝnh to¸n «t«: (PhÇn truyÒn lùc trªn «t«) - Ngµnh C«ng nghÖ ¤t« ë ®©y : ip : Tû sè truyÒn cña hép sè; io : Tû sè truyÒn cña truyÒn lùc chÝnh; rbx : B¸n kÝnh l¨n b¸nh xe chñ ®éng, [m]; C¸c th«ng sè kh¸c ®· chó thÝch ë trªn. V× vËy xuÊt hiÖn m« men lùc qu¸n tÝnh (tÝnh b»ng[Nm]) cña b¸nh ®µ b»ng: 1 dυ Mj = Jeεe = Je. ihio (2-11) rbx dt M« men nµy sÏ truyÒn qua ly hîp ®Ó t¸c dông lªn hÖ thèng truyÒn lùc . Gi¸ trÞ lín nhÊt cña chóng ®¹t ®−îc khi gia tèc phanh jp ®¹t gi¸ trÞ cùc ®¹i Jmax. Theo lý thuyÕt «t« : ⎛ dυ ⎞ ϕ .g J max = ⎜ ⎟ = (2-12) ⎝ dt ⎠ max δ Trong ®ã : ϕ : HÖ sè b¸m gi÷a lèp víi mÆt ®−êng khi phanh; δ : HÖ sè xÐt ®Õn ¶nh h−ëng cña c¸c khèi l−îng quay trong hÖ thèng truyÒn lùc; cã thÓ tÝnh gÇn ®óng b»ng : δ = 1+(0,04÷0,06). ih2 ; víi ih lµ tû sè truyÒn cña hép sè. g : Gia tèc träng tr−êng, g = 9,81 [m/s2]; Khi ®ã m« men lùc qu¸n tÝnh cùc ®¹i cã thÓ truyÒn qua ly hîp lµ : 1 ϕ .g Mjmax = J e ih io (2-14) rbx δ Thùc nghiÖm chøng tá r»ng Mjmax cã gi¸ trÞ lín h¬n m« men xo¾n cùc ®¹i cña ®éng c¬ rÊt nhiÒu lÇn vµ cã thÓ ¶nh h−ëng xÊu ®Õn hÖ thèng truyÒn lùc. Tuy vËy, ly hîp chØ cho truyÒn qua nã mét gi¸ trÞ m« men nhá h¬n hoÆc b»ng chÝnh momen ma s¸t cña ly hîp; ng−îc l¹i, ly hîp sÏ tr−ît. §iÒu ®od cã nghÜa lµ ly hîp cßn cã t¸c dông nh− mét c¬ cÊu an toµn, b¶o vÖ cho hÖ thèng truyÒn lùc kh«ng bÞ qu¸ t¶i khi phanh ®ét ngét mµ kh«ng kÞp më ly hîp. GVC. Ths. Lª V¨n Tôy - Khoa C¬ khÝ Giao th«ng - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa - §H§N 6
- KÕt cÊu vµ tÝnh to¸n «t«: (PhÇn truyÒn lùc trªn «t«) - Ngµnh C«ng nghÖ ¤t« 1.2 Yªu cÇu ®èi víi ly hîp : Tõ c¸c c«ng dông vµ c¸c t¸c dông cña ly hîp nh− ®· nªu trªn, ly hîp « t« m¸y kÐo ngoµi c¸c yªu cÇu chung vÒ søc bÒn, tuæi thä; cßn ph¶i b¶o ®¶m c¸c yªu cÇu chÝnh sau : Ly hîp ph¶i truyÒn ®−îc m« men quay lín nhÊt cña ®éng c¬ trong bÊt kú ®iÒu kiÖn lµm viÖc nµo. Hay nãi c¸ch kh¸c, m« men ma s¸t cña ly hîp ph¶i lu«n lu«n lín h¬n m« men cùc ®¹i cña ®éng c¬. Tuy nhiªn, m« men ma s¸t cña ly hîp kh«ng ®−îc lín qu¸ nh»m b¶o ®¶m ®−îc nhiÖm vô lµm c¬ cÊu an toµn cho hÖ thèng truyÒn lùc. ViÖc më ly hîp ph¶i døt kho¸t vµ nhanh chãng. NghÜa lµ khi më ly hîp, phÇn bÞ ®éng ph¶i t¸ch hoµn toµn khái phÇn chñ ®éng trong thêi gian ng¾n nhÊt; ng−îc l¹i sÏ g©y khã kh¨n cho viÖc gµi sè. Khi ®ãng ly hîp, yªu cÇu ph¶i ªm dÞu. Tøc lµ, m« men ma s¸t h×nh thµnh ë ly hîp ph¶i t¨ng tõ tõ khi ®ãng ly hîp; cã vËy míi tr¸nh ®−îc hiÖn t−îng giËt xe vµ g©y dËp r¨ng cña c¸c b¸nh r¨ng trong hép sè còng nh− c¸c c¬ cÊu truyÒn ®éng kh¸c trong hÖ thèng truyÒn lùc. M« men qu¸n tÝnh cña c¸c chi tiÕt phÇn bÞ ®éng ly hîp ph¶i nhá ®Õn møc thÊp nhÊt cã thÓ nh»m gi¶m c¸c lùc va ®¹p lªn b¸nh r¨ng gµi sè (tr−êng hîp kh«ng cã bé ®ång tèc), gi¶m nhÑ ®iÒu kiÖn lµm viÖc cña bé ®ång tèc còng nh− t¨ng nhanh thêi gian gµi sè. KÕt cÊu ph¶i gän nhÑ, ®iÒu khiÓn dÔ dµng vµ nhÑ nhµng. 1.3 Ph©n lo¹i ly hîp : Víi yªu cÇu nªu trªn, hiÖn nay trªn «t« m¸y kÐo sö dông nhiÒu lo¹i ly hîp. Vµ tuú theo tÝnh chÊt truyÒn m« men, ®Æc ®iÓm kÕt cÊu..v.v cã thÓ cã c¸c c¸ch ph©n lo¹i sau : + Dùa theo tÝnh chÊt truyÒn m« men, ng−êi ta ph©n ra c¸c lo¹i ly hîp ma s¸t c¬ khÝ, ly hîp thñy lùc, ly hîp ®iÖn tõ. + Dùa theo h×nh d¹ng cña bé phËn ma s¸t c¬ khÝ, cã thÓ chia ra : Ly hîp ma s¸t ®Üa (®Üa ph¼ng), ly hîp ma s¸t ®Üa c«n (®Üa bÞ ®éng cã d¹ng h×nh c«n), ly hîp ma s¸t h×nh trèng (kiÓu tang trèng vµ guèc ma s¸t Ðp vµo tang trèng). + Theo ®Æc ®iÓm lµm viÖc, cã thÓ chia ra : lo¹i th−êng ®ãng vµ kh«ng th−êng ®ãng GVC. Ths. Lª V¨n Tôy - Khoa C¬ khÝ Giao th«ng - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa - §H§N 7
- KÕt cÊu vµ tÝnh to¸n «t«: (PhÇn truyÒn lùc trªn «t«) - Ngµnh C«ng nghÖ ¤t« 2. Ph©n tÝch ®Æc ®iÓm kÕt cÊu vµ x¸c ®Þnh c¸c th«ng sè c¬ b¶n cña ly hîp : 2.1 Ph©n tÝch ®Æc ®iÓm kÕt cÊu c¸c lo¹i ly hîp: 2.1.1 Ly hîp ma s¸t c¬ khÝ : §©y lµ lo¹i ly hîp mµ m« men ma s¸t h×nh thµnh ë ly hîp nhê sù ma s¸t cña c¸c bÒ mÆt ma s¸t c¬ khÝ. Lo¹i nµy ®−îc sö dông phæ biÕn trªn hÇu hÕt c¸c «t« nhê kÕt cÊu ®¬n gi¶n, dÔ b¶o d−ìng s÷a ch÷a thay thÕ (h×nh H2-3). Tuú theo h×nh d¹ng vµ ®Æc ®iÓm kÕt cÊu, cã thÓ chia chóng ra lµm c¸c kiÓu sau : Theo h×nh d¹ng cña bé phËn ma s¸t, cã thÓ chia ra : Ly hîp ma s¸t ®Üa (®Üa ph¼ng), ly hîp ma s¸t ®Üa c«n (®Üa bÞ ®éng cã d¹ng h×nh c«n), ly hîp ma s¸t h×nh trèng (kiÓu tang trèng vµ guèc ma s¸t Ðp vµo tang trèng). Ly hîp ma s¸t ®Üa cã d¹ng h×nh c«n vµ h×nh trèng ngµy nay kh«ng dïng n÷a v× m« men qu¸n tÝnh cña phÇn bÞ ®éng kh¸ lín, ¶nh h−ëng kh«ng tèt ®Õn viÖc gµi sè. 1 Ly hîp ma s¸t ®Üa ph¼ng dïng phæ 2 biÕn. Tuú theo cÊu t¹o cã thÓ cã kiÓu mét 3 ®Üa, kiÓu hai ®Üa hoÆc cã thÓ nhiÒu ®Üa. 4 Ly hîp ma s¸t mét ®Üa bÞ ®éng 5 ®−îc sö dông phæ biÕn ë hÇu hÕt c¸c lo¹i 6 «t« vµ m¸y kÐo nhê kÕt cÊu ®¬n gi¶n, gän nhÑ, viÖc më ly hîp dÔ døt kho¸t vµ m« men qu¸n tÝnh cña phÇn bÞ ®éng nhá (h×nh H2-3) Ýt ¶nh h−ëng ®Õn viÖc gµi sè. 7 C¸c vµnh ma s¸t cña ®Üa bÞ ®éng 8 ®−îc g¾n lªn x−¬ng ®Üa bÞ ®éng (1) b»ng 9 ph−¬ng ph¸p d¸n hoÆc ®inh t¸n. §Üa bÞ ®éng ®−îc nèi víi trôc ly hîp th«ng qua mét may-¬ (6) di tr−ît ®−îc trªn trôc nhê H×nh H2-3: KÕt cÊu ®Üa bÞ ®éng mèi ghÐp then hoa. May -¬ ®−îc liªn kÕt GVC. Ths. Lª V¨n Tôy - Khoa C¬ khÝ Giao th«ng - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa - §H§N 8
- KÕt cÊu vµ tÝnh to¸n «t«: (PhÇn truyÒn lùc trªn «t«) - Ngµnh C«ng nghÖ ¤t« mÒm víi x−¬ng ®Üa bÞ ®éng th«ng qua c¸c lß xo ®µn håi (3) bè trÝ tiÕp tuyÕn quanh may- ¬ (h×nh H2-3). Nhê sù ®µn håi cña c¸c lß xo nµy mµ ®é cøng chung cña hÖ thèng truyÒn lùc gi¶m tr¸nh ®−îc sù céng h−ëng ë vïng lµm viÖc th−êng xuyªn víi tÇn sè cao cña ®éng c¬. Tuy nhiªn do giíi h¹n bëi ®é cøng tèi thiÓu cña lß xo nªn hÖ thèng truyÒn lùc kh«ng thÓ tr¸nh khái sù dao ®éng céng h−ëng ë tÇn sè thÊp. Bëi vËy cÇn ph¶i cã c¸c vµnh ma s¸t (5) hoÆc (9) ®Ó tiªu hao n¨ng l−îng dao ®éng céng h−ëng ë tÇn sè thÊp. Tæ hîp c¸c lß xo ®µn håi (3) cïng c¸c vµnh ma s¸t gäi chung lµ bé gi¶m chÊn. Khi cã bé gi¶m chÊn, th× khèi l−îng vµ do ®ã m« men qu¸n tÝnh cña côm ®Üa bÞ ®éng t¨ng lªn, ¶nh h−ëng kh«ng tèt ®Õn qu¸ tr×nh gµi sè cho hép sè. Do vËy ®Üa bÞ ®éng cã thÓ cã hoÆc kh«ng cã bé gi¶m chÊn. KiÓu ly hîp ma s¸t hai ®Üa chØ ®−îc dïng trªn xe t¶i lín (v× cÇn truyÒn m« men quay lín). Nh−îc ®iÓm cña kiÓu nµy lµ kÕt cÊu phøc t¹p, viÖc më ly hîp khã døt kho¸t (khã c¸ch ly c¸c ®Üa bÞ ®éng khái phÇn chñ ®éng); tuy nhiªn viÖc ®ãng ly hîp lµ ªm dÞu h¬n lo¹i mét ®Üa (nhê sù tiÕp xóc cña c¸c bÒ mÆt ma s¸t ®−îc tiÕn hµnh tõ tõ h¬n). H×nh H2-4 : Ly hîp ma s¸t hai ®Üa bÞ ®éng. GVC. Ths. Lª V¨n Tôy - Khoa C¬ khÝ Giao th«ng - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa - §H§N 9
- KÕt cÊu vµ tÝnh to¸n «t«: (PhÇn truyÒn lùc trªn «t«) - Ngµnh C«ng nghÖ ¤t« Theo ®Æc ®iÓm kÕt cÊu cña lß xo Ðp, cã thÓ chia ly hîp ma s¸t c¬ khÝ ra : + Ly hîp ma s¸t c¬ khÝ kiÓu nhiÒu lß xo Ðp h×nh trô bè trÝ xung quanh (xem c¸c h×nh H2-3 vµ H2-4) : KiÓu nµy cã kÕt cÊu ®¬n gi¶n, gän nhÑ, cã ®é tin cËy cao (nÕu mét lß xo bÞ gÉy ly hîp vÇn lµm viÖc ®−îc). Nh−îc ®iÓm lµ ¸p lùc sinh ra ë c¸c bÒ mÆt ma s¸t dÔ kh«ng ®Òu. Lo¹i nµy ®−îc sö dông phæ biÕn trªn xe t¶i, m¸y kÐo vµ mét sè xe con. + Ly hîp ma s¸t c¬ khÝ kiÓu lß xo Ðp trung t©m: chØ gåm duy nhÊt mét lß xo h×nh c«n (hoÆc cã thÓ mét hoÆc hai lß xo trô) bè trÝ ë gi÷a. Nhê vËy ¸p suÊt sinh ra ë c¸c bÒ mÆt ma s¸t lµ ®ång ®Òu. Tuy nhiªn ®é tin cËy thÊp (nÕu lß xo gÉy th× ly hîp mÊt t¸c dông), kÕt cÊu ®ßn më phøc t¹p vµ ®iÒu chØnh rÊt khã kh¨n nªn Ýt sö dông. + Ly hîp ma s¸t c¬ khÝ kiÓu lß xo Ðp ®Üa nãn côt (xem h×nh H2-5) chØ cã mét lß xo kiÓu ®Üa nãn côt bè trÝ ë gi÷a nªn ¸p lùc ph©n bè ®Òu lªn bÒ mÆt ma s¸t. Ly hîp víi lß xo kiÓu nµy cã nhiÒu −u ®iÓm næi bËc: Lß xo lµm lu«n nhiÖm vô ®ßn më nªn kÕt cÊu rÊt gän nhÑ. §Æc tÝnh cña lµ xo lµ phi tuyÕn (xem h×nh H2-6) nªn lùc ®Ó më ly hîp hÇu nh− kh«ng t¨ng thªm nh− lo¹i lß xo h×nh trô; v× vËy ®iÒu khiÓn nhÑ nhµng h¬n. Nh−îc ®iÓm c¬ b¶n lµ kh«ng thÓ ®iÒu chØnh khe hë gi÷a ®ßn më vµ b¹c më khi tÊm ma s¸t bÞ mßn nªn ly hîp kiÓu nµy chØ sö dông trªn xe du lÞch vµ kh¸ch cë nhá cã ®Æc tÝnh ®éng lùc tèt, sö dông trong ®iÒu kiÖn ®−êng tèt (Ýt ph¶i sang sè). H×nh H2-5 : Ly hîp ma s¸t kiÓu lß xo Ðp ®Üa c«n. GVC. Ths. Lª V¨n Tôy - Khoa C¬ khÝ Giao th«ng - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa - §H§N 10
- KÕt cÊu vµ tÝnh to¸n «t«: (PhÇn truyÒn lùc trªn «t«) - Ngµnh C«ng nghÖ ¤t« Flx [N] §Æc tÝnh lß xo ®Üa nãn côt thiÕt kÕ. 7000 6000 5000 4000 3000 2000 1000 λ [m] 0 0.0000 0.0005 0.0010 0.0015 0.0020 0.0025 0.0030 0.0035 0.0040 H×nh H2-6 : §Æc tÝnh phi tuyÕn cña lß xo Ðp ®Üa c«n. Theo ®Æc ®iÓm lµm viÖc, cã thÓ chia ra : Lo¹i ly hîp th−êng ®ãng vµ ly hîp kh«ng th−êng ®ãng. + Ly hîp th−êng ®ãng lµ lo¹i ly hîp kiÓu lß xo Ðp th−êng xuyªn ®ãng trong qu¸ tr×nh lµm viÖc nh− c¸c lo¹i ®· nªu ra ë trªn. Ly hîp chØ ®−îc më th«ng qua hÖ thèng dÉn ®éng d−íi t¸c dông cña lùc ®¹p ë bµn ®¹p ly hîp. + Ly hîp kh«ng th−êng ®ãng lµ lo¹i ly hîp kh«ng cã lß xo Ðp. §Üa bi ®éng vµ chñ ®éng ®−îc Ðp vµo nhau th«ng qua mét hÖ thèng ®ßn ®Æc biÖt. ViÖc ®ãng hoÆc më ly hîp ®Òu ph¶i th«ng qua hÖ th«ng ®ßn nµy d−íi t¸c ®éng lùc ®iÒu khiÓn cña ng−êi l¸i. §èi víi m¸y kÐo xÝch trong n«ng nghiÖp hoÆc c¸c m¸y kÐo xÝch chuyªn dïng trong ngµnh x©y dùng, chóng th−êng cã hÖ thèng ®iÒu khiÓn riªng biÖt nhê c¸c ly hîp chuyÓn h−íng vµ phanh. MÆc kh¸c, trong qu¸ tr×nh lµm viÖc, chóng kh«ng nh÷ng lµm viÖc nhiÒu víi c¸c sè tiÕn mµ c¶ víi sè lïi thËm chÝ c¶ sè “Mo” nh− khi ®iÒu khiÓn c¸c liªn hîp m¸y ®µo hè xóc ®Êt hay nh÷ng c«ng viÖc trång c©y ch¨m bãn c©y trong n«ng nghiÖp. Lo¹i ly hîp kh«ng th−êng ®ãng cã m« men qu¸n tÝnh cña phÇn bÞ ®éng ly hîp GVC. Ths. Lª V¨n Tôy - Khoa C¬ khÝ Giao th«ng - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa - §H§N 11
- KÕt cÊu vµ tÝnh to¸n «t«: (PhÇn truyÒn lùc trªn «t«) - Ngµnh C«ng nghÖ ¤t« kh¸ lín nªn th−êng ph¶i cã phanh con riªng ®Ó h·m trôc ly hîp tr−íc khi gµi sè nh»m tr¸nh sù va ®Ëp r¨ng cña c¸c b¸nh r¨ng gµi sè. 2.1.2 Ly hîp ma s¸t thuû lùc : §©y lµ lo¹i ly hîp mµ m« men ma s¸t h×nh thµnh ë ly hîp nhê ma s¸t thñy lùc. −u ®iÓm næi bËc cña ly hîp thñy lùc lµ ly hîp lµm viÖc rÊt ªm dÞu (nhê tÝnh chÊt dÔ tr−ît cña chÊt láng) v× vËy gi¶m t¶i träng ®éng cho hÖ thèng truyÒn lùc còng nh− cho ®éng c¬. Tuy vËy ly hîp thñy lùc l¹i më kh«ng døt kho¸t v× lu«n cã m« men d− (dï sè vßng quay cña ®éng c¬ rÊt thÊp) lµm ¶nh h−ëng ®Õn viÖc gµi sè. V× vËy ly hîp thñy lùc th−êng ®−îc dïng kÕt hîp víi mét ly hîp ma s¸t c¬ khÝ ®Ó cho phÐp ng¾t hoµn toµn ly hîp khi gµi sè. Ngoµi ra ly hîp thuû lùc lu«n lu«n cã sù tr−ît (Ýt nhÊt 2÷3%) do vËy g©y ra tæn hao c«ng suÊt ®éng c¬ vµ do ®ã t¨ng tiªu hao nhiªn liÖu cña xe. MÆc kh¸c ly hîp thñy lùc ®ßi hái cao vÒ ®é chÝnh x¸c vµ kÝn khÝt ®èi víi c¸c mèi ghÐp, yªu cÇu cã lo¹i dÇu ®Æc biÖt (dÇu cã ®é nhên vµ nhiÖt ®é ®«ng ®Æc thÊp, kh«ng sñi bät .v.v. ) nªn gi¸ thµnh ly hîp nãi riªng vµ gi¸ thµnh «t« nãi chung cao h¬n ly hîp ma s¸t c¬ khÝ th«ng th−êng. Do ®ã, ly hîp lo¹i nµy chØ sö dông h¹n chÕ trªn c¸c lo¹i xe ®Æc biÖt cã c«ng suÊt riªng lín. 2.1.3 Ly hîp ®iÖn tõ : §©y lµ lo¹i ly hîp mµ m« men h×nh thµnh ë ly hîp nhê m« men ®iÖn tõ. Ly hîp ®iÖn tõ truyÒn ®éng ªm dÞu. Tuy vËy kÕt cÊu kång kÒnh vµ träng l−îng trªn ®¬n vÞ c«ng suÊt truyÒn lµ lín nªn Ýt dïng trªn «t« mµ th−êng ®−îc sö dông trªn tµu ho¶ hoÆc xe m¸y c«ng tr×nh cì lín. GVC. Ths. Lª V¨n Tôy - Khoa C¬ khÝ Giao th«ng - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa - §H§N 12
- KÕt cÊu vµ tÝnh to¸n «t«: (PhÇn truyÒn lùc trªn «t«) - Ngµnh C«ng nghÖ ¤t« 2.2 X¸c ®Þnh c¸c th«ng sè c¬ b¶n cña ly hîp : ViÖc x¸c ®Þnh c¸c th«ng sè c¬ b¶n cña ly hîp chÝnh lµ x¸c ®Þnh sè l−îng vµ kÝch th−íc bÒ mÆt ma s¸t nh»m b¶o ®¶m yªu cÇu truyÒn hÕt m« men quay cña ®éng c¬ trong mäi ®iÒu kiÖn lµm viÖc. 2.2.1 M« men ma s¸t yªu cÇu cña ly hîp : §Ó b¶o ®¶m yªu cÇu truyÒn hÕt m« men quay cña ®éng c¬ trong mäi ®iÒu kiÖn lµm viÖc, th× ly hîp ph¶i cã kh¶ n¨ng truyÒn ®−îc m« men quay lín h¬n m« men xo¾n lín nhÊt cña ®éng c¬ Memax. NghÜa lµ ta ph¶i cã : Mms = Memax.β (2-15) Trong ®ã : Mms : M« men ma s¸t cÇn thiÕt ly hîp, [N.m]; Mmax : M« men xo¾n lín nhÊt cña ®éng c¬, [N.m]. §èi víi m¸y kÐo m« men nµy lÊy b»ng m« men danh nghÜa Mn cña ®éng c¬; β : HÖ sè dù tr÷ cña ly hîp. HÖ sè dù tr÷ ly hîp β ph¶i ®ñ lín (β>1) ®Ó b¶o ®¶m cho ly hîp truyÒn hÕt m« men xo¾n ®éng c¬ trong mäi ®iÒu kiÖn lµm viÖc cña nã (khi c¸c bÒ mÆt ma s¸t bÞ dÇu më r¬i vµo, khi c¸c lß xo Ðp bÞ gi¶m tÝnh ®µn håi, khi c¸c tÊm ma s¸t bÞ mßn.v.v..). Tuy nhiªn hÖ sè β còng kh«ng ®−îc lín qu¸, v× nh− thÕ ly hîp kh«ng lµm tèt chøc n¨ng b¶o vÖ an toµn cho hÖ thèng truyÒn lùc khi qu¸ t¶i. HÖ sè β th−êng ®−îc x¸c ®Þnh b»ng thùc nghiÖm; cã tÝnh ®Õn c¸c yÕu tè nh− ®· nªu còng nh− cã xÐt ®Õn ®iÒu kiÖn lµm viÖc nÆng nhäc cña xe. Gi¸ trÞ cña β cã thÓ tham kh¶o theo sè liÖu ë b¶ng B2-1 nh− sau : B¶ng B2-1 : Sè liÖu hÖ sè dù tr÷ thùc nghiÖm β Lo¹i xe TrÞ sè β Xe du lÞch 1,35 ÷ 1,75 Xe t¶i, kh¸ch, m¸y kÐo vËn t¶i (kh«ng kÐo mooc) 1,60 ÷ 2,25 GVC. Ths. Lª V¨n Tôy - Khoa C¬ khÝ Giao th«ng - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa - §H§N 13
- KÕt cÊu vµ tÝnh to¸n «t«: (PhÇn truyÒn lùc trªn «t«) - Ngµnh C«ng nghÖ ¤t« ¤ t« t¶i cã mooc (hoÆc tÝnh n¨ng th«ng qua cao) 1,80 ÷ 3,00 M¸y kÐo n«ng nghiÖp kiÓu ly hîp th−êng ®ãng 2,00 ÷ 2,50 Chó ý : Gi¸ trÞ vÒ phÝa giíi h¹n lín ®−îc chän cho xe lµm viÖc trong ®iÒu kiÖn nÆng nhäc (nh− t¶i träng lín, xe ho¹t ®éng trong nhiÒu lo¹i ®−êng, hoÆc kiÓu ly hîp kh«ng ®iÒu chØnh ®−îc). Nh− vËy, c¨n cø vµo chñng lo¹i xe vµ ®iÒu kiÖn lµm viÖc th−êng xuyªn cña nã mµ ta chän hÖ sè β thÝch hîp; tõ ®ã x¸c ®Þnh ®−îc m« men ma s¸t cÇn thiÕt cña ly hîp theo c«ng thøc (2-15). Thùc tÕ, ®Ó t¹o ra m« men ma s¸t nµy, ly hîp ph¶i nhê mét c¬ cÊu Ðp; víi ly hîp th−êng ®ãng th× ®ã lµ lß xo Ðp, cßn víi ly hîp kh«ng th−êng ®ãng, ph¶i th«ng qua mét hÖ thèng ®ßn ®Æc biÖt nh− ®· chØ ra trªn h×nh H2-7. NÕu gäi lùc Ðp tæng céng do c¬ cÊu Ðp t¹o ra lµ P [N], ®Æt t¹i b¸n kÝnh trung b×nh Rtb [m] cña ®Üa Ðp, th× m« men ma s¸t cña ly hîp Mms [N.m] do c¬ cÊu Ðp t¹o ra lµ : Mms = µ.P.Rtb.zms (2-16) Trong ®ã : µ : HÖ sè ma s¸t tr−ît gi÷a tÊm ma s¸t vµ ®Üa Ðp hoÆc b¸nh ®µ; zms : Sè ®«i bÒ mÆt ma s¸t; phô thuéc vµo sè ®Üa bÞ ®éng cña ly hîp: + Ly hîp mét ®Üa bÞ ®éng : zms = 2 + Ly hîp hai ®Üa bÞ ®éng : zms = 4 MÆc kh¸c, nÕu gäi p [N/m2] lµ ¸p suÊt ph¸p tuyÕn sinh ra ë c¸c ®«i bÒ mÆt ma s¸t d−íi t¸c dông lùc Ðp P, vµ víi gi¶ thiÕt ¸p suÊt p lµ ph©n bè ®Òu trªn toµn bé bÒ mÆt ma s¸t (p = const) th× ta l¹i cã : R2 Mms = zms ∫ µp 2πR 2 dR = zms µpπ (R2 − R13 ) 2 3 (2-16') R1 3 Tõ (2-16) vµ (2-16') ta suy ra b¸n kÝnh trung b×nh Rtb : 2 R2 − R13 3 Rtb = (2-17) 3 R2 − R12 2 GVC. Ths. Lª V¨n Tôy - Khoa C¬ khÝ Giao th«ng - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa - §H§N 14
- KÕt cÊu vµ tÝnh to¸n «t«: (PhÇn truyÒn lùc trªn «t«) - Ngµnh C«ng nghÖ ¤t« ë ®©y : R1,R2 lµ b¸n kÝnh trong vµ b¸n kÝnh ngoµi bÒ mÆt ma s¸t [m]; Nh− vËy, nÕu kÝch th−íc cña bÒ mÆt ma s¸t ®· x¸c ®Þnh, tõ (2-15,16 vµ 17) ta suy ra lùc Ðp cÇn thiÕt P [N] mµ c¬ cÊu Ðp ph¶i t¹o ra ®Ó b¶o ®¶m cho ly hîp cã ®−îc m« men ma s¸t cÇn thiÕt theo (2-15) lµ : β .M e max F= (2-18) µ .Rtb z ms Khi ®ã, ¸p suÊt lµm viÖc trung b×nh cña c¸c bÒ mÆt ma s¸t p [N/m2] lµ : F p= (2-18') π(R − R 1 ) 2 2 2 VËy, ®Ó cho ¸p suÊt lµm viÖc kh«ng v−ît qu¸ giíi h¹n cho phÐp, víi ly hîp mét ®Üa (zms = 2) th× lùc Ðp F vµ do ®ã kÝch th−íc cña ®Üa Ðp (R2) ph¶i t¨ng khi m« men xo¾n cña ®éng c¬ t¨ng. 2.2.2 B¸n kÝnh bÒ mÆt ma s¸t cña ly hîp : C¸c b¸n kÝnh trong R1 vµ b¸n kÝnh ngoµi R2 cña bÒ mÆt ma s¸t ly hîp ®−îc x¸c ®Þnh tr−íc hÕt b¶o ®¶m sao cho ¸p suÊt lµm viÖc cña c¸c bÒ mÆt ma s¸t (nh− ®· nªu ra ë trªn) kh«ng v−ît qu¸ giíi h¹n cho phÐp. Tõ (2-15) vµ (2-17) suy ra : 3.β.M e max R2 = ( ) (2-19) 3 2.z ms .µ.π.p. 1 − k 3 R Trong ®ã : p : ¸p suÊt lµm viÖc cho phÐp cña c¸c bÒ mÆt ma s¸t, [N/m2]; R1 kR : HÖ sè tû lÖ gi÷a b¸n kÝnh trong vµ ngoµi bÒ mÆt ma s¸t, kR = ; R2 B¸n kÝnh R2 hoµn toµn ®−îc x¸c ®Þnh khi biÕt c¸c ®¹i l−îng trong biÓu thøc (2-19) Gi¸ trÞ ¸p suÊt lµm viÖc cña c¸c bÒ mÆt p lµ mét trong nh÷ng th«ng sè quan träng quyÕt ®Þnh ®Õn l−îng mßn cña c¸c bÒ mÆt ma s¸t khi ly hîp tr−ît trong qu¸ tr×nh ®ãng ly hîp sau gµi sè. Trong ®ã vµnh ma s¸t th−êng lµm b»ng vËt liÖu cã hÖ sè ma s¸t cao nh−ng mÒm h¬n thÐp vµ gang. V× vËy trong tÝnh to¸n thiÕt kÕ ph¶i chän gi¸ trÞ ¸p suÊt lµm viÖc p nhá h¬n hoÆc b»ng gi¸ trÞ cho phÐp [p] = 1,4.105 ÷ 2,5.105 [N/m2] nh»m b¶o ®¶m tuæi thä cÇn thiÕt cho chóng gi÷a hai lÇn s÷a ch÷a thay thÕ. GVC. Ths. Lª V¨n Tôy - Khoa C¬ khÝ Giao th«ng - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa - §H§N 15
- KÕt cÊu vµ tÝnh to¸n «t«: (PhÇn truyÒn lùc trªn «t«) - Ngµnh C«ng nghÖ ¤t« Gi¸ trÞ giíi h¹n trªn ®−îc ¸p dông cho «t« cã ®éng c¬ nhiÒu xy lanh (lín h¬n 4), ®Æc tÝnh ®éng lùc cña xe tèt vµ lµm viÖc trong ®iÒu kiÖn ®−êng s¸ tèt (Ýt ph¶i sang sè) vµ ng−îc l¹i «t« cã ®éng c¬ Ýt xy lanh, ®Æc tÝnh ®éng lùc cña xe kh«ng tèt vµ lµm viÖc trong ®iÒu kiÖn ®−êng s¸ xÊu. HÖ sè tû lÖ kR cã thÓ chän theo kinh nghiÖm b»ng kR = 0,53 ÷ 0,75. Gi¸ trÞ nhá chØ dïng cho xe cã ®éng c¬ tèc ®é trung b×nh vµ thÊp vµ ®Æc tÝnh ®éng lùc xe tèt (Ýt ph¶i sang sè). Víi ®éng c¬ cao tèc, nÕu chän hÖ sè kR bÐ (tøc R1 vµ R2 kh¸c nhau lín) th× chªnh lÖch tèc ®é tr−ît tiÕp tuyÕn ë mÐp trong vµ mÐp ngoµi cña tÊm ma s¸t sÏ lín, g©y ra sù mßn kh«ng ®Òu tõ trong ra ngoµi tÊm ma s¸t, thêi h¹n phôc vô cña tÊm ma s¸t sÏ gi¶m. V× vËy ®èi víi ®éng c¬ cao tèc nªn chän hÖ sè tû lÖ kR vÒ phÝa giíi h¹n trªn. HÖ sè ma s¸t µ phô thuéc vµo nhiÒu yÕu tè : vËt liÖu vµ t×nh tr¹ng cña ®«i bÒ mÆt ma s¸t, tèc ®é tr−ît t−¬ng ®èi, nhiÖt ®é vµ ¸p suÊt trªn bÒ mÆt ma s¸t. §èi víi ly hîp ma s¸t c¬ khÝ «t« m¸y kÐo, hÖ sè ma s¸t gi÷ phª-ra-®« ®ång víi gang (hoÆc thÐp) th× hÖ sè ma s¸t µ cã thÓ ®¹t ®Õn 0,35. Tuy vËy, do ¶nh h−ëng cña c¸c yÕu tè nhiÖt ®é, tèc ®é tr−ît .v.v.. nªn khi tÝnh to¸n chØ chän trong kho¶ng µ = 0,22 ÷ 0,30. Sè ®«i bÒ mÆt ma s¸t zms th«ng th−êng b»ng 2 (tøc ly hîp mét ®Üa bÞ ®éng, v× nh− vËy dÔ ng¾t nhanh vµ hoµn toµn). ChØ ®èi víi m¸y kÐo hoÆc «t« t¶i lín; cã m« men cùc ®¹i cña ®éng c¬ tõ 465 [N.m] trë lªn vµ lµm viÖc trong ®iÒu kiÖn nÆng nhäc (ph¶i sang sè nhiÒu) th× míi chän zms = 4 (tøc lµ ly hîp cã hai ®Üa bÞ ®éng). Trong tÝnh to¸n thiÕt kÕ, víi viÖc −u tiªn chän zms = 2, b¸n kÝnh ngoµi R2 x¸c ®Þnh theo biÓu thøc (2-19). NÕu R2 cã gi¸ trÞ qu¸ lín, cã thÓ v−ît qu¸ giíi h¹n ®−êng kÝnh cho phÐp cña b¸nh ®µ ®éng c¬. V× vËy, gi¸ trÞ R2 sau khi tÝnh to¸n ph¶i ®−îc kiÓm tra so s¸nh víi sè liÖu kinh nghiÖm; ®−îc cho theo b¶ng B2-2 ë phÇn phô lôc. NÕu R2 lín qu¸ giíi h¹n, cÇn thiÕt ph¶i chän l¹i zms = 4 vµ tÝnh l¹i b¸n kÝnh R2 theo (2-19). B¸n kÝnh trong cña bÒ mÆt ma s¸t R1 ®−îc x¸c ®Þnh th«ng qua hÖ sè tû lÖ kR khi chän ®Ó tÝnh b¸n kÝnh ngoµi R2 ë trªn; nghÜa lµ R1 = kRR2. GVC. Ths. Lª V¨n Tôy - Khoa C¬ khÝ Giao th«ng - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa - §H§N 16
- KÕt cÊu vµ tÝnh to¸n «t«: (PhÇn truyÒn lùc trªn «t«) - Ngµnh C«ng nghÖ ¤t« 2.2.3 C«ng tr−ît riªng cña ly hîp : ViÖc x¸c ®Þnh kÝch th−íc cña bÒ mÆt ma s¸t theo ®iÒu kiÖn ¸p suÊt lµm viÖc kh«ng v−ît qu¸ gi¸ trÞ cho phÐp nh− trªn ch−a ®ñ ®Ó ®¸nh gi¸ kh¶ n¨ng chèng mßn cña ly hîp. Khi c¸c ly hîp kh¸c nhau cã cïng ¸p suÊt lµm viÖc nh−ng víi «t« m¸y kÐo cã träng l−îng kh¸c nhau th× sù hao mßn cña ly hîp sÏ kh¸c nhau. Ta biÕt r»ng, qu¸ tr×nh ®ãng ªm dÞu ly hîp bao giê còng kÌm theo sù tr−ît ly hîp gi÷a c¸c ®«i bÒ mÆt ma s¸t. Sù tr−ît cña ly hîp sÏ lµm cho c¸c bÒ mÆt ma s¸t mßn, ®ång thêi sinh nhiÖt nung nãng c¸c chi tiÕt tiÕp xóc trùc tiÕp víi c¸c bÒ mÆt trù¬t. NÕu c−êng ®é tr−ît qu¸ m¹nh sÏ lµm mßn nhanh c¸c bÒ mÆt ma s¸t vµ nhiÖt sinh ra sÏ rÊt lín, cã thÓ lµm ch¸y côc bé c¸c tÊm ma s¸t, lµm nung nãng lß xo Ðp tõ ®ã cã thÓ lµm gi¶m kh¶ n¨ng Ðp cña chóng. V× vËy, viÖc nghiªn cøu x¸c ®Þnh c«ng tr−ît, c«ng tr−ît riªng ®Ó h¹n chÕ sù mßn khèng chÕ nhiÖt ®é cùc ®¹i nh»m b¶o ®¶m tuæi thä cho ly hîp lµ hÕt søc cÇn thiÕt. a) C«ng tr−ît riªng: §Ó ®¸nh gi¸ tuæi thä cña ly hîp theo ®iÒu kiÖn tr−ît, ng−êi ta dïng chØ tiªu c«ng tr−ît riªng; ®−îc x¸c ®Þnh b»ng c«ng tr−ît trªn mét ®¬n vÞ diÖn tÝch lµm viÖc cña c¸c bÒ mÆt ma s¸t, kÝ hiÖu lr [J/m2] : L lr = (2-20) z ms π ( R2 − R12 ) 2 Trong ®ã : L : C«ng tr−ît cña ly hîp, [Jun]; zms : Sè ®«i bÒ mÆt ma s¸t; R2 : B¸n kÝnh ngoµi cña bÒ mÆt ma s¸t, [m]; R1 : B¸n kÝnh trong cña bÒ mÆt ma s¸t, [m]. Sù tr−ît cña ly hîp diÔn ra ngay sau khi gµi sè vµ thùc hiÖn ®ãng ly hîp. §iÒu ®ã cã thÓ xÉy ra lóc xe ®ang ch¹y hoÆc khi b¾t ®Çu khëi hµnh xe; trong ®ã tr−êng hîp xe b¾t ®Çu khëi hµnh sÏ cã c«ng tr−ît lín nhÊt v× lóc nµy sù chªnh lÖch tèc ®é gi÷a b¸nh ®µ ®éng c¬ vµ tèc ®é trôc ly hîp (xe ®ang ®øng yªn) lµ lín nhÊt. GVC. Ths. Lª V¨n Tôy - Khoa C¬ khÝ Giao th«ng - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa - §H§N 17
- KÕt cÊu vµ tÝnh to¸n «t«: (PhÇn truyÒn lùc trªn «t«) - Ngµnh C«ng nghÖ ¤t« b) C«ng tr−ît ly hîp: Sù tr−ît ly hîp khi khëi hµnh xe còng cã thÓ cã hai tr−êng hîp : sù tr−ît ly hîp do ®ãng ly hîp ®ét ngét hoÆc sù tr−ît ly hîp do ®ãng ly hîp tõ tõ. - Khi ®ãng ly hîp ®ét ngét (l¸i xe th¶ nhanh bµn ®¹p ly hîp) lµm cho ®Üa Ðp lao nhanh vµo ®Üa bÞ ®éng, thêi gian tr−ît ng¾n nh−ng lùc Ðp t¨ng lªn nhanh lµm cho xe bÞ giËt m¹nh, g©y t¶i träng ®éng lín ®èi víi hÖ thèng truyÒn lùc (do qu¸n tÝnh lao vµo cña ®Üa Ðp, nªn lµm t¨ng thªm lùc Ðp t¸c dông lªn ®Üa bÞ ®éng, m« men ma s¸t cña ly hîp lóc t¨ng lªn vµ do vËy ly hîp cã thÓ truyÒn qua nã mét m« men qu¸n tÝnh lín h¬n m« men ma s¸t tÝnh to¸n theo 2-15). - Khi ®ãng ly hîp tõ tõ : ViÖc ®ãng ly hîp hîp tõ tõ t¹o ®−îc sù ªm dÞu cÇn thiÕt cho ly hîp vµ hÖ thèng truyÒn lùc. §ã lµ mét trong nh÷ng yªu cÇu quan träng cña ly hîp nh»m b¶o ®¶m tÝnh ªm dÞu vµ kh«ng sinh ra va ®Ëp cho hÖ thèng truyÒn lùc. Tuy nhiªn sù ®ãng tõ tõ ly hîp lµm cho thêi gian tr−ît kÐo dµi vµ do vËy c«ng tr−ît sÏ t¨ng lªn. §Ó kh¶o s¸t c«ng tr−ît ly hîp trong tr−êng hîp ®ãng tõ tõ, ta xÐt m« h×nh tÝnh to¸n nh− trªn h×nh H2-9 : M, ω Mms ωe(t) Mms(t) ωe Je Ja A Ma ωa ωa(t) ωe Ma t ωa O t1 t2 a) M« h×nh tÝnh to¸n b) Quan hÖ M(t), ω(t) theo t khi ®ãng ly hîp. H×nh H2-9 : M« h×nh tÝnh to¸n c«ng tr−ît ly hîp Chó thÝch : Je : M« men qu¸n tÝnh khèi l−îng qui dÉn cña b¸nh ®µ, [kg.m2]; Ja : M« men qu¸n tÝnh khèi l−îng cña xe qui dÉn vÒ trôc ly hîp; ωe(t) : BiÕn thiªn tèc ®é gãc trôc khuûu ®éng c¬, [rad/s]; GVC. Ths. Lª V¨n Tôy - Khoa C¬ khÝ Giao th«ng - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa - §H§N 18
- KÕt cÊu vµ tÝnh to¸n «t«: (PhÇn truyÒn lùc trªn «t«) - Ngµnh C«ng nghÖ ¤t« ωa(t) : BiÕn thiªn tèc ®é gãc trôc ly hîp, [rad/s]; Mms : M« men ma s¸t cña ly hîp, [N.m]; Ma : M« men c¶n chuyÓn ®éng cña xe qui dÉn vÒ trôc ly hîp, [N.m]. M« men qu¸n tÝnh khèi l−îng qui dÉn Ja ®−îc x¸c ®Þnh tõ ®iÒu kiÖn c©n b»ng ®éng n¨ng nh− sau : ⎛ G + Gm ⎞ rbx 2 Ja = ⎜ a ⎜ ⎟ (i i i ) 2 δ ⎟ (2-20') ⎝ g ⎠ h po Trong ®ã : Ga : Träng l−îng toµn bé cña «t«, [N]; Gm : Träng l−îng toµn bé cña r¬ mooc hoÆc ®oµn xe kÐo theo, [N]; g : Gia tèc träng tr−êng, g = 9,81 [m/s2]; rbx : B¸n kÝnh lµm viÖc cña b¸nh xe chñ ®éng, [m]; ih,ip,io : Tû sè truyÒn t−¬ng øng cña hép sè, hép sè phô vµ truyÒn lùc chÝnh. δ : HÖ sè tÝnh ®Õn c¸c khèi l−îng chuyÓn ®éng quay trong hÖ thèng truyÒn lùc; trong tÝnh to¸n cã thÓ lÊy b»ng δ = 1,05 ÷ 1,06. M« men c¶n chuyÓn ®éng cña xe qui dÉn vÒ trôc ly hîp ®−îc tÝnh b»ng : M a = [(Ga + Gm )ψ + Pω ] rbx (2-20") i tη t Trong ®ã : ψ : HÖ sè c¶n tæng céng cña ®−êng; Pω : Lùc c¶n cña kh«ng khÝ, [N]; it : Tû sè truyÒn chung hÖ thèng truyÒn lùc; ηt : HiÖu suÊt thËn cña hÖ thèng truyÒn lùc; C¸c th«ng sè kh¸c ®· ®−îc chó thÝch. Chóng ta cã thÓ chia qu¸ tr×nh tr−ît ly hîp lµm hai giai ®o¹n : • Giai ®o¹n I : TÝnh tõ lóc c¸c bÒ mÆt ma s¸t b¾t ®Çu ch¹m vµo nhau cho ®Õn lóc tèc ®é gãc trôc ly hîp b¾t ®Çu t¨ng (khi m«-men ma s¸t ly hîp Mms vÉn cßn nhá h¬n hoÆc b»ng m«-men c¶n qui dÉn Ma). GVC. Ths. Lª V¨n Tôy - Khoa C¬ khÝ Giao th«ng - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa - §H§N 19
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
Ly hợp Ô Tô
51 p | 798 | 386
-
Kết cấu và tính toán ô tô - Hộp số ô tô
77 p | 407 | 216
-
Kết cấu và tính toán ô tô: Phần I - Lê Văn Tụy
144 p | 309 | 159
-
Chương 2: Tính nội lực của kết cấu phẳng tĩnh định
22 p | 372 | 111
-
Kết cấu và tính toán ô tô: Phần II - Lê Văn Tụy
94 p | 213 | 111
-
Giáo trình Kết cấu và tính toán ôtô: Phần 1
106 p | 132 | 73
-
Bài giảng Kết cấu và tính toán động cơ đốt trong: Chương 1 - HV Kỹ thuật quân sự
48 p | 94 | 56
-
Giáo trình Kết cấu và tính toán ôtô: Phần 2
131 p | 77 | 49
-
Bài giảng Kết cấu và tính toán động cơ đốt trong: Chương 3 - HV Kỹ thuật quân sự
30 p | 85 | 39
-
Bài giảng Kết cấu và tính toán động cơ đốt trong: Chương 2 - HV Kỹ thuật quân sự
56 p | 73 | 39
-
Bài giảng Kết cấu và tính toán động cơ đốt trong: Chương 9 - HV Kỹ thuật quân sự
52 p | 85 | 37
-
Bài giảng Kết cấu và tính toán động cơ đốt trong: Chương 7 - HV Kỹ thuật quân sự
74 p | 53 | 34
-
Bài giảng Kết cấu và tính toán động cơ đốt trong: Chương 8 - HV Kỹ thuật quân sự
71 p | 68 | 31
-
Bài giảng Kết cấu và tính toán động cơ đốt trong: Chương 4 - HV Kỹ thuật quân sự
53 p | 53 | 28
-
Tìm hiểu về ly hợp ô tô
14 p | 49 | 23
-
Bài giảng Kết cấu và tính toán động cơ - Phùng Văn Khương, Nguyễn Văn Bản
108 p | 46 | 22
-
Bài giảng Kết cấu và tính toán động cơ đốt trong: Chương 5 - HV Kỹ thuật quân sự
21 p | 41 | 20

markdown:
# Kết cấu và tính toán ô tô - Ly hợp ô tô
Chia sẻ: Hung Nhat | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:51
lượt xem 251
download
![](http://image.tlvnimg.com/document/thumbnail/2009/20091207/hungnhat/80x100/4721344414440.jpg)
##
Kết cấu và tính toán ô tô - Ly hợp ô tô
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](http://static.tlvnimg.com/b2013az/templates/version1/default/images/down16x21.png)
Ly hợp ô tô là khớp nối giữa trục khuỷu động cơ với hệ thống truyền lực .Ly hợp dùng để ngắt , nối truyền động từ động cơ đến hệ thống truyền lực. Trong quá trình chạy xe, để việc chuyển số được êm dịu thì việc truyền công suất từ động cơ đến hộp số phải diễn ra từ từ, tránh sự đột ngột là nhờ bộ ly hợp. Bộ ly hợp này...
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
##
Nội dung Text: Kết cấu và tính toán ô tô - Ly hợp ô tô
- Kết cấu và tính toán ô tô - Ly hợp ô tô
- KÕt cÊu vµ tÝnh to¸n «t«: (PhÇn truyÒn lùc trªn «t«) - Ngµnh C«ng nghÖ ¤t« Ch−¬ng 2 Ly hîp «t« 1 C«ng dông - yªu cÇu - ph©n lo¹i : 1.1 C«ng dông : Ly hîp «t« lµ khíp nèi gi÷a trôc khuûu ®éng c¬ víi hÖ thèng truyÒn lùc. Ly hîp dïng ®Ó ng¾t, nèi truyÒn ®éng tõ ®éng c¬ ®Õn hÖ thèng truyÒn lùc. Ngoµi ra, ly hîp cßn ®−îc dïng nh− mét c¬ cÊu an toµn cho hÖ thèng truyÒn lùc khi qu¸ t¶i. NÕu khíp nèi ly hîp kh«ng ng¾t ®−îc truyÒn ®éng tõ trôc khuûu ®éng c¬ ®Õn hÖ thèng truyÒn lùc khi gµi sè th× viÖc gµi sè sÏ rÊt khã kh¨n vµ cã thÓ g©y ra sù dËp r¨ng; thËm chÝ cã thÓ g©y vì r¨ng hép sè. H¬n thÕ n÷a, nÕu ly hîp kh«ng tù ®éng ng¾t khi phanh ®ét ngét th× cã thÓ g©y qu¸ t¶i cho c¶ hÖ thèng truyÒn lùc. §Ó thÊy râ h¬n ¶nh h−ëng vµ t¸c dông cña ly hîp ®Õn viÖc gµi sè còng nh− ¶nh h−ëng cña nã ®Õn hÖ thèng truyÒn lùc khi phanh «t« ®ét ngét, ta h·y xÐt c¸c qu¸ tr×nh gµi sè, qu¸ tr×nh phanh «t« mµ kh«ng më ly hîp. a) §èi víi qu¸ tr×nh gµi sè : Cã thÓ m« t¶ qu¸ tr×nh gµi sè b»ng m« h×nh nh− sau: 4 Je Jlh 1 Ja ωe ωb ωa 3 2 H×nh H2-1 : S¬ ®å m« h×nh ho¸ qu¸ tr×nh gµi sè Chó thÝch : ωe : Tèc ®é gãc trôc khuûu ®éng c¬, [rad/s]; GVC. Ths. Lª V¨n Tôy - Khoa C¬ khÝ Giao th«ng - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa - §H§N 1
- KÕt cÊu vµ tÝnh to¸n «t«: (PhÇn truyÒn lùc trªn «t«) - Ngµnh C«ng nghÖ ¤t« ωb : Tèc ®é gãc trôc ly hîp, [rad/s]; ωa : Tèc ®é gãc trôc thø cÊp hép sè, [rad/s]; Je : M« men qu¸n tÝnh khèi l−îng cña b¸nh ®µ vµ c¸c chi tiÕt chuyÓn ®éng trong ®éng c¬ (c¶ phÇn chñ ®éng cña ly hîp g¾n trªn b¸nh ®µ) qui dÉn vÒ trôc b¸nh ®µ, thø nguyªn tÝnh b»ng [kg.m2]; Jlh : M« men qu¸n tÝnh khèi l−îng cña phÇn bÞ ®éng ly hîp vµ c¸c chi tiÕt quay trong hép sè (cã liªn quan ®éng häc víi trôc ly hîp) qui dÉn vÒ trôc ly hîp, [kg.m2]; Ja : M« men qu¸n tÝnh khèi l−îng t−¬ng ®−¬ng; xÐt ®Õn c¸c khèi l−îng chuyÓn ®éng quay trong hÖ thèng truyÒn lùc (tÝnh tõ b¸nh r¨ng sè (4) ®Õn b¸nh xe chñ ®éng) vµ khèi l−îng chuyÓn ®éng tÞnh tiÕn cña xe qui dÉn vÒ trôc thø cÊp hép sè [kg.m2]; M« men qu¸n tÝnh t−¬ng ®−¬ng Ja cã thÓ ®−îc x¸c ®Þnh tõ ph−¬ng tr×nh c©n b»ng ®éng n¨ng nh− sau : ωa 2 G υ2 Ja = δ (2-1) 2 g 2 Thay υ = (ωa.ip.io).rbx (2-2) 2 G⎛ r ⎞ Suy ra : J a = ⎜ bx ⎟ (2-3) g ⎜ i p io ⎝ ⎟ ⎠ Trong ®ã : G : Träng l−îng toµn bé xe, [N]; g : Gia tèc träng tr−êng, g = 9,81 [m/s2]; υ : VËn tèc chuyÓn ®éng tÞnh tiÕn cña xe, [m/s]; rbx : B¸n kÝnh l¨n cña b¸nh xe, [m]; ip, io : Tû sè truyÒn t−¬ng øng cña hép sè phô, truyÒn lùc chÝnh; δ : HÖ sè xÐt ®Õn c¸c khèi l−îng chuyÓn ®éng quay trong hÖ thèng truyÒn lùc; tÝnh tõ b¸nh r¨ng sè (4) ®Õn b¸nh xe chñ ®éng. Gi¶ thiÕt viÖc gµi sè lµ trùc tiÕp (kh«ng cã ®ång tèc) vµ kh«ng ng¾t ly hîp : b¸nh r¨ng (4) vµo ¨n khíp víi b¸nh r¨ng (3), bá qua m« men xo¾n ®éng c¬ vµ m« men c¶n chuyÓn ®éng cña ®−êng (v× m« men xung kÝch trong tr−êng hîp nµy lµ rÊt lín so víi GVC. Ths. Lª V¨n Tôy - Khoa C¬ khÝ Giao th«ng - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa - §H§N 2
- KÕt cÊu vµ tÝnh to¸n «t«: (PhÇn truyÒn lùc trªn «t«) - Ngµnh C«ng nghÖ ¤t« chóng). ¸p dông ph−¬ng tr×nh m« men xung l−îng trong thêi gian t[s] ®èi víi chuyÓn ®éng cña hÖ trôc vÒ phÝa b¸nh r¨ng (4) : P4.r4.t = Ja.( ωa' - ωa) (2-4) Trong ®ã : P4 : Lùc t¸c dông lªn r¨ng b¸nh r¨ng (4) trong thêi gian gµi sè t, [N]; r4 : B¸n kÝnh vßng l¨n cña b¸nh r¨ng (4), [m]; ωa : Tèc ®é gãc cña trôc thø cÊp hép sè tr−íc khi gµi sè, [rad/s]; ωa' : Tèc ®é gãc cña trôc thø cÊp hép sè sau khi gµi sè, [rad/s]; T−¬ng tù, ta cã ph−¬ng tr×nh m« men xung l−îng trong thêi gian t[s] ®èi víi chuyÓn ®éng cña hÖ trôc vÒ phÝa b¸nh r¨ng (3) : ⎛ ωb ⎞ P3.r3.t = (( J e + J lh ).i12 ).⎜ 2 ⎜ − ω a .i34 ⎟ ' ⎟ (2-5) ⎝ i12 ⎠ Trong ®ã : P3 : Lùc t¸c dông lªn r¨ng b¸nh r¨ng (3) trong thêi gian gµi sè t, [N]; r3 : B¸n kÝnh vßng l¨n cña b¸nh r¨ng (3), [m]; ωb : Tèc ®é gãc cña trôc ly hîp tr−íc khi gµi sè, [rad/s]; i12 : Tû sè truyÒn cña cÆp b¸nh r¨ng (1) vµ (2) : i12 = r2/r1; i34 : Tû sè truyÒn cña cÆp b¸nh r¨ng (3) vµ (4) : i34 = r4/r3; V× P3 = P4, nªn tõ hai ph−¬ng tr×nh (2-4) vµ (2-5) ta rót ra ®−îc tèc ®é gãc cña trôc thø cÊp sau khi gµi sè ωa'. ThÕ trë l¹i vµo ph−¬ng tr×nh (2-4) ta cã m« men xung l−¬ng t¸c dông lªn b¸nh r¨ng (4) trong thêi gian t lµ : J a .( J e + J lh ).ih .(ω b − ω a .ih ) P4 .r4 .t = (2-6) ( J e + J lh ).ih + J a 2 Trong ®ã ih chÝnh lµ tû sè truyÒn cña hép sè (ih = i12.i34) Còng b»ng lý luËn t−¬ng tù, ta x¸c ®Þnh ®−îc m« men xung l−îng t¸c dông lªn b¸nh r¨ng (4) trong thêi gian t khi ng¾t ly hîp. Lóc nµy m« men qu¸n tÝnh Je kh«ng cßn tham gia trong c¸c biÓu thøc (2-5) vµ (2-6); nghÜa lµ : GVC. Ths. Lª V¨n Tôy - Khoa C¬ khÝ Giao th«ng - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa - §H§N 3
- KÕt cÊu vµ tÝnh to¸n «t«: (PhÇn truyÒn lùc trªn «t«) - Ngµnh C«ng nghÖ ¤t« J a .J lh .ih .(ω b − ω a .ih ) P4' .r4 .t = (2-7) J lh .ih + J a 2 So s¸nh (2-7) víi (2-6), ta cã : ⎡⎛ J ⎞ 2 J ⎤ J lh ⎢⎜1 + lh ⎟.ih + a ⎥ ⎜ P4' ⎣⎝ Je ⎟⎠ Je ⎦ = (2-8) ⎛ J ⎞ P4 ( ) J lh .ih + J a .⎜1 + lh ⎟ 2 ⎜ Je ⎟ ⎝ ⎠ NÕu Jlh
- KÕt cÊu vµ tÝnh to¸n «t«: (PhÇn truyÒn lùc trªn «t«) - Ngµnh C«ng nghÖ ¤t« • Thµnh phÇn m« men qu¸n tÝnh cña hÖ trôc ly hîp (Jlh) ph¶i nhá ®Õn møc thÊp nhÊt cã thÓ ®Ó rót ng¾n thêi gian lµm ®ång ®Òu tèc ®é cña bé ®ång tèc. • ViÖc më ly hîp ph¶i ®−îc tiÕn hµnh døt kho¸t; nghÜa lµ phÇn bÞ ®éng ly hîp ph¶i t¸ch hoµn toµn khái phÇn chñ ®éng. Nh− vËy m« men qu¸n tÝnh qui dÉn cña trôc khuûu (Je) còng nh− m« men xo¾n cña ®éng c¬ (Me) trë nªn triÖt tiªu khái hÖ trôc cña ly hîp khi gµi sè. b) §èi víi qu¸ tr×nh phanh xe : Chóng ta cã thÓ m« h×nh ho¸ hÖ thèng truyÒn lùc trong qu¸ tr×nh phanh «t« b»ng s¬ ®å sau : 3 4 1 Je 2 5 ωe ωe 6 H×nh H2-2 : S¬ ®å m« h×nh hÖ thèng truyÒn lùc khi phanh Chó thÝch : 1 : B¸nh ®µ ®éng c¬; 2: Ly hîp; 3 : Hép sè; 4: TruyÒn ®éng c¸c ®¨ng; 5 : TruyÒn lùc chÝnh vµ vi sai; 6: C¬ cÊu phanh b¸nh xe; ωe: Tèc ®é gãc trôc khuûu ®éng c¬, [rad/s]; ωb: Tèc ®é gãc trôc b¸nh xe, [rad/s]; Khi phanh xe b»ng c¬ cÊu phanh b¸nh xe (6), xe sÏ chuyÓn ®éng chËm dÇn víi gia dυ tèc tÞnh tiÕn chËm dÇn lµ jp = (υ lµ tèc ®é tÞnh tiÕn cña xe trong qu¸ tr×nh phanh, tÝnh dt b»ng [m/s]) vµ c¸c chi tiÕt quay trong hÖ thèng truyÒn lùc còng quay chËm dÇn. NÕu ly hîp ®ang ®ãng th× trôc khuûu ®éng c¬ còng quay chËm dÇn víi gia tèc gãc lµ : dω e dω b 1 dυ εe = = ihio = ihio (2-10) dt dt rbx dt GVC. Ths. Lª V¨n Tôy - Khoa C¬ khÝ Giao th«ng - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa - §H§N 5
- KÕt cÊu vµ tÝnh to¸n «t«: (PhÇn truyÒn lùc trªn «t«) - Ngµnh C«ng nghÖ ¤t« ë ®©y : ip : Tû sè truyÒn cña hép sè; io : Tû sè truyÒn cña truyÒn lùc chÝnh; rbx : B¸n kÝnh l¨n b¸nh xe chñ ®éng, [m]; C¸c th«ng sè kh¸c ®· chó thÝch ë trªn. V× vËy xuÊt hiÖn m« men lùc qu¸n tÝnh (tÝnh b»ng[Nm]) cña b¸nh ®µ b»ng: 1 dυ Mj = Jeεe = Je. ihio (2-11) rbx dt M« men nµy sÏ truyÒn qua ly hîp ®Ó t¸c dông lªn hÖ thèng truyÒn lùc . Gi¸ trÞ lín nhÊt cña chóng ®¹t ®−îc khi gia tèc phanh jp ®¹t gi¸ trÞ cùc ®¹i Jmax. Theo lý thuyÕt «t« : ⎛ dυ ⎞ ϕ .g J max = ⎜ ⎟ = (2-12) ⎝ dt ⎠ max δ Trong ®ã : ϕ : HÖ sè b¸m gi÷a lèp víi mÆt ®−êng khi phanh; δ : HÖ sè xÐt ®Õn ¶nh h−ëng cña c¸c khèi l−îng quay trong hÖ thèng truyÒn lùc; cã thÓ tÝnh gÇn ®óng b»ng : δ = 1+(0,04÷0,06). ih2 ; víi ih lµ tû sè truyÒn cña hép sè. g : Gia tèc träng tr−êng, g = 9,81 [m/s2]; Khi ®ã m« men lùc qu¸n tÝnh cùc ®¹i cã thÓ truyÒn qua ly hîp lµ : 1 ϕ .g Mjmax = J e ih io (2-14) rbx δ Thùc nghiÖm chøng tá r»ng Mjmax cã gi¸ trÞ lín h¬n m« men xo¾n cùc ®¹i cña ®éng c¬ rÊt nhiÒu lÇn vµ cã thÓ ¶nh h−ëng xÊu ®Õn hÖ thèng truyÒn lùc. Tuy vËy, ly hîp chØ cho truyÒn qua nã mét gi¸ trÞ m« men nhá h¬n hoÆc b»ng chÝnh momen ma s¸t cña ly hîp; ng−îc l¹i, ly hîp sÏ tr−ît. §iÒu ®od cã nghÜa lµ ly hîp cßn cã t¸c dông nh− mét c¬ cÊu an toµn, b¶o vÖ cho hÖ thèng truyÒn lùc kh«ng bÞ qu¸ t¶i khi phanh ®ét ngét mµ kh«ng kÞp më ly hîp. GVC. Ths. Lª V¨n Tôy - Khoa C¬ khÝ Giao th«ng - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa - §H§N 6
- KÕt cÊu vµ tÝnh to¸n «t«: (PhÇn truyÒn lùc trªn «t«) - Ngµnh C«ng nghÖ ¤t« 1.2 Yªu cÇu ®èi víi ly hîp : Tõ c¸c c«ng dông vµ c¸c t¸c dông cña ly hîp nh− ®· nªu trªn, ly hîp « t« m¸y kÐo ngoµi c¸c yªu cÇu chung vÒ søc bÒn, tuæi thä; cßn ph¶i b¶o ®¶m c¸c yªu cÇu chÝnh sau : Ly hîp ph¶i truyÒn ®−îc m« men quay lín nhÊt cña ®éng c¬ trong bÊt kú ®iÒu kiÖn lµm viÖc nµo. Hay nãi c¸ch kh¸c, m« men ma s¸t cña ly hîp ph¶i lu«n lu«n lín h¬n m« men cùc ®¹i cña ®éng c¬. Tuy nhiªn, m« men ma s¸t cña ly hîp kh«ng ®−îc lín qu¸ nh»m b¶o ®¶m ®−îc nhiÖm vô lµm c¬ cÊu an toµn cho hÖ thèng truyÒn lùc. ViÖc më ly hîp ph¶i døt kho¸t vµ nhanh chãng. NghÜa lµ khi më ly hîp, phÇn bÞ ®éng ph¶i t¸ch hoµn toµn khái phÇn chñ ®éng trong thêi gian ng¾n nhÊt; ng−îc l¹i sÏ g©y khã kh¨n cho viÖc gµi sè. Khi ®ãng ly hîp, yªu cÇu ph¶i ªm dÞu. Tøc lµ, m« men ma s¸t h×nh thµnh ë ly hîp ph¶i t¨ng tõ tõ khi ®ãng ly hîp; cã vËy míi tr¸nh ®−îc hiÖn t−îng giËt xe vµ g©y dËp r¨ng cña c¸c b¸nh r¨ng trong hép sè còng nh− c¸c c¬ cÊu truyÒn ®éng kh¸c trong hÖ thèng truyÒn lùc. M« men qu¸n tÝnh cña c¸c chi tiÕt phÇn bÞ ®éng ly hîp ph¶i nhá ®Õn møc thÊp nhÊt cã thÓ nh»m gi¶m c¸c lùc va ®¹p lªn b¸nh r¨ng gµi sè (tr−êng hîp kh«ng cã bé ®ång tèc), gi¶m nhÑ ®iÒu kiÖn lµm viÖc cña bé ®ång tèc còng nh− t¨ng nhanh thêi gian gµi sè. KÕt cÊu ph¶i gän nhÑ, ®iÒu khiÓn dÔ dµng vµ nhÑ nhµng. 1.3 Ph©n lo¹i ly hîp : Víi yªu cÇu nªu trªn, hiÖn nay trªn «t« m¸y kÐo sö dông nhiÒu lo¹i ly hîp. Vµ tuú theo tÝnh chÊt truyÒn m« men, ®Æc ®iÓm kÕt cÊu..v.v cã thÓ cã c¸c c¸ch ph©n lo¹i sau : + Dùa theo tÝnh chÊt truyÒn m« men, ng−êi ta ph©n ra c¸c lo¹i ly hîp ma s¸t c¬ khÝ, ly hîp thñy lùc, ly hîp ®iÖn tõ. + Dùa theo h×nh d¹ng cña bé phËn ma s¸t c¬ khÝ, cã thÓ chia ra : Ly hîp ma s¸t ®Üa (®Üa ph¼ng), ly hîp ma s¸t ®Üa c«n (®Üa bÞ ®éng cã d¹ng h×nh c«n), ly hîp ma s¸t h×nh trèng (kiÓu tang trèng vµ guèc ma s¸t Ðp vµo tang trèng). + Theo ®Æc ®iÓm lµm viÖc, cã thÓ chia ra : lo¹i th−êng ®ãng vµ kh«ng th−êng ®ãng GVC. Ths. Lª V¨n Tôy - Khoa C¬ khÝ Giao th«ng - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa - §H§N 7
- KÕt cÊu vµ tÝnh to¸n «t«: (PhÇn truyÒn lùc trªn «t«) - Ngµnh C«ng nghÖ ¤t« 2. Ph©n tÝch ®Æc ®iÓm kÕt cÊu vµ x¸c ®Þnh c¸c th«ng sè c¬ b¶n cña ly hîp : 2.1 Ph©n tÝch ®Æc ®iÓm kÕt cÊu c¸c lo¹i ly hîp: 2.1.1 Ly hîp ma s¸t c¬ khÝ : §©y lµ lo¹i ly hîp mµ m« men ma s¸t h×nh thµnh ë ly hîp nhê sù ma s¸t cña c¸c bÒ mÆt ma s¸t c¬ khÝ. Lo¹i nµy ®−îc sö dông phæ biÕn trªn hÇu hÕt c¸c «t« nhê kÕt cÊu ®¬n gi¶n, dÔ b¶o d−ìng s÷a ch÷a thay thÕ (h×nh H2-3). Tuú theo h×nh d¹ng vµ ®Æc ®iÓm kÕt cÊu, cã thÓ chia chóng ra lµm c¸c kiÓu sau : Theo h×nh d¹ng cña bé phËn ma s¸t, cã thÓ chia ra : Ly hîp ma s¸t ®Üa (®Üa ph¼ng), ly hîp ma s¸t ®Üa c«n (®Üa bÞ ®éng cã d¹ng h×nh c«n), ly hîp ma s¸t h×nh trèng (kiÓu tang trèng vµ guèc ma s¸t Ðp vµo tang trèng). Ly hîp ma s¸t ®Üa cã d¹ng h×nh c«n vµ h×nh trèng ngµy nay kh«ng dïng n÷a v× m« men qu¸n tÝnh cña phÇn bÞ ®éng kh¸ lín, ¶nh h−ëng kh«ng tèt ®Õn viÖc gµi sè. 1 Ly hîp ma s¸t ®Üa ph¼ng dïng phæ 2 biÕn. Tuú theo cÊu t¹o cã thÓ cã kiÓu mét 3 ®Üa, kiÓu hai ®Üa hoÆc cã thÓ nhiÒu ®Üa. 4 Ly hîp ma s¸t mét ®Üa bÞ ®éng 5 ®−îc sö dông phæ biÕn ë hÇu hÕt c¸c lo¹i 6 «t« vµ m¸y kÐo nhê kÕt cÊu ®¬n gi¶n, gän nhÑ, viÖc më ly hîp dÔ døt kho¸t vµ m« men qu¸n tÝnh cña phÇn bÞ ®éng nhá (h×nh H2-3) Ýt ¶nh h−ëng ®Õn viÖc gµi sè. 7 C¸c vµnh ma s¸t cña ®Üa bÞ ®éng 8 ®−îc g¾n lªn x−¬ng ®Üa bÞ ®éng (1) b»ng 9 ph−¬ng ph¸p d¸n hoÆc ®inh t¸n. §Üa bÞ ®éng ®−îc nèi víi trôc ly hîp th«ng qua mét may-¬ (6) di tr−ît ®−îc trªn trôc nhê H×nh H2-3: KÕt cÊu ®Üa bÞ ®éng mèi ghÐp then hoa. May -¬ ®−îc liªn kÕt GVC. Ths. Lª V¨n Tôy - Khoa C¬ khÝ Giao th«ng - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa - §H§N 8
- KÕt cÊu vµ tÝnh to¸n «t«: (PhÇn truyÒn lùc trªn «t«) - Ngµnh C«ng nghÖ ¤t« mÒm víi x−¬ng ®Üa bÞ ®éng th«ng qua c¸c lß xo ®µn håi (3) bè trÝ tiÕp tuyÕn quanh may- ¬ (h×nh H2-3). Nhê sù ®µn håi cña c¸c lß xo nµy mµ ®é cøng chung cña hÖ thèng truyÒn lùc gi¶m tr¸nh ®−îc sù céng h−ëng ë vïng lµm viÖc th−êng xuyªn víi tÇn sè cao cña ®éng c¬. Tuy nhiªn do giíi h¹n bëi ®é cøng tèi thiÓu cña lß xo nªn hÖ thèng truyÒn lùc kh«ng thÓ tr¸nh khái sù dao ®éng céng h−ëng ë tÇn sè thÊp. Bëi vËy cÇn ph¶i cã c¸c vµnh ma s¸t (5) hoÆc (9) ®Ó tiªu hao n¨ng l−îng dao ®éng céng h−ëng ë tÇn sè thÊp. Tæ hîp c¸c lß xo ®µn håi (3) cïng c¸c vµnh ma s¸t gäi chung lµ bé gi¶m chÊn. Khi cã bé gi¶m chÊn, th× khèi l−îng vµ do ®ã m« men qu¸n tÝnh cña côm ®Üa bÞ ®éng t¨ng lªn, ¶nh h−ëng kh«ng tèt ®Õn qu¸ tr×nh gµi sè cho hép sè. Do vËy ®Üa bÞ ®éng cã thÓ cã hoÆc kh«ng cã bé gi¶m chÊn. KiÓu ly hîp ma s¸t hai ®Üa chØ ®−îc dïng trªn xe t¶i lín (v× cÇn truyÒn m« men quay lín). Nh−îc ®iÓm cña kiÓu nµy lµ kÕt cÊu phøc t¹p, viÖc më ly hîp khã døt kho¸t (khã c¸ch ly c¸c ®Üa bÞ ®éng khái phÇn chñ ®éng); tuy nhiªn viÖc ®ãng ly hîp lµ ªm dÞu h¬n lo¹i mét ®Üa (nhê sù tiÕp xóc cña c¸c bÒ mÆt ma s¸t ®−îc tiÕn hµnh tõ tõ h¬n). H×nh H2-4 : Ly hîp ma s¸t hai ®Üa bÞ ®éng. GVC. Ths. Lª V¨n Tôy - Khoa C¬ khÝ Giao th«ng - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa - §H§N 9
- KÕt cÊu vµ tÝnh to¸n «t«: (PhÇn truyÒn lùc trªn «t«) - Ngµnh C«ng nghÖ ¤t« Theo ®Æc ®iÓm kÕt cÊu cña lß xo Ðp, cã thÓ chia ly hîp ma s¸t c¬ khÝ ra : + Ly hîp ma s¸t c¬ khÝ kiÓu nhiÒu lß xo Ðp h×nh trô bè trÝ xung quanh (xem c¸c h×nh H2-3 vµ H2-4) : KiÓu nµy cã kÕt cÊu ®¬n gi¶n, gän nhÑ, cã ®é tin cËy cao (nÕu mét lß xo bÞ gÉy ly hîp vÇn lµm viÖc ®−îc). Nh−îc ®iÓm lµ ¸p lùc sinh ra ë c¸c bÒ mÆt ma s¸t dÔ kh«ng ®Òu. Lo¹i nµy ®−îc sö dông phæ biÕn trªn xe t¶i, m¸y kÐo vµ mét sè xe con. + Ly hîp ma s¸t c¬ khÝ kiÓu lß xo Ðp trung t©m: chØ gåm duy nhÊt mét lß xo h×nh c«n (hoÆc cã thÓ mét hoÆc hai lß xo trô) bè trÝ ë gi÷a. Nhê vËy ¸p suÊt sinh ra ë c¸c bÒ mÆt ma s¸t lµ ®ång ®Òu. Tuy nhiªn ®é tin cËy thÊp (nÕu lß xo gÉy th× ly hîp mÊt t¸c dông), kÕt cÊu ®ßn më phøc t¹p vµ ®iÒu chØnh rÊt khã kh¨n nªn Ýt sö dông. + Ly hîp ma s¸t c¬ khÝ kiÓu lß xo Ðp ®Üa nãn côt (xem h×nh H2-5) chØ cã mét lß xo kiÓu ®Üa nãn côt bè trÝ ë gi÷a nªn ¸p lùc ph©n bè ®Òu lªn bÒ mÆt ma s¸t. Ly hîp víi lß xo kiÓu nµy cã nhiÒu −u ®iÓm næi bËc: Lß xo lµm lu«n nhiÖm vô ®ßn më nªn kÕt cÊu rÊt gän nhÑ. §Æc tÝnh cña lµ xo lµ phi tuyÕn (xem h×nh H2-6) nªn lùc ®Ó më ly hîp hÇu nh− kh«ng t¨ng thªm nh− lo¹i lß xo h×nh trô; v× vËy ®iÒu khiÓn nhÑ nhµng h¬n. Nh−îc ®iÓm c¬ b¶n lµ kh«ng thÓ ®iÒu chØnh khe hë gi÷a ®ßn më vµ b¹c më khi tÊm ma s¸t bÞ mßn nªn ly hîp kiÓu nµy chØ sö dông trªn xe du lÞch vµ kh¸ch cë nhá cã ®Æc tÝnh ®éng lùc tèt, sö dông trong ®iÒu kiÖn ®−êng tèt (Ýt ph¶i sang sè). H×nh H2-5 : Ly hîp ma s¸t kiÓu lß xo Ðp ®Üa c«n. GVC. Ths. Lª V¨n Tôy - Khoa C¬ khÝ Giao th«ng - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa - §H§N 10
- KÕt cÊu vµ tÝnh to¸n «t«: (PhÇn truyÒn lùc trªn «t«) - Ngµnh C«ng nghÖ ¤t« Flx [N] §Æc tÝnh lß xo ®Üa nãn côt thiÕt kÕ. 7000 6000 5000 4000 3000 2000 1000 λ [m] 0 0.0000 0.0005 0.0010 0.0015 0.0020 0.0025 0.0030 0.0035 0.0040 H×nh H2-6 : §Æc tÝnh phi tuyÕn cña lß xo Ðp ®Üa c«n. Theo ®Æc ®iÓm lµm viÖc, cã thÓ chia ra : Lo¹i ly hîp th−êng ®ãng vµ ly hîp kh«ng th−êng ®ãng. + Ly hîp th−êng ®ãng lµ lo¹i ly hîp kiÓu lß xo Ðp th−êng xuyªn ®ãng trong qu¸ tr×nh lµm viÖc nh− c¸c lo¹i ®· nªu ra ë trªn. Ly hîp chØ ®−îc më th«ng qua hÖ thèng dÉn ®éng d−íi t¸c dông cña lùc ®¹p ë bµn ®¹p ly hîp. + Ly hîp kh«ng th−êng ®ãng lµ lo¹i ly hîp kh«ng cã lß xo Ðp. §Üa bi ®éng vµ chñ ®éng ®−îc Ðp vµo nhau th«ng qua mét hÖ thèng ®ßn ®Æc biÖt. ViÖc ®ãng hoÆc më ly hîp ®Òu ph¶i th«ng qua hÖ th«ng ®ßn nµy d−íi t¸c ®éng lùc ®iÒu khiÓn cña ng−êi l¸i. §èi víi m¸y kÐo xÝch trong n«ng nghiÖp hoÆc c¸c m¸y kÐo xÝch chuyªn dïng trong ngµnh x©y dùng, chóng th−êng cã hÖ thèng ®iÒu khiÓn riªng biÖt nhê c¸c ly hîp chuyÓn h−íng vµ phanh. MÆc kh¸c, trong qu¸ tr×nh lµm viÖc, chóng kh«ng nh÷ng lµm viÖc nhiÒu víi c¸c sè tiÕn mµ c¶ víi sè lïi thËm chÝ c¶ sè “Mo” nh− khi ®iÒu khiÓn c¸c liªn hîp m¸y ®µo hè xóc ®Êt hay nh÷ng c«ng viÖc trång c©y ch¨m bãn c©y trong n«ng nghiÖp. Lo¹i ly hîp kh«ng th−êng ®ãng cã m« men qu¸n tÝnh cña phÇn bÞ ®éng ly hîp GVC. Ths. Lª V¨n Tôy - Khoa C¬ khÝ Giao th«ng - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa - §H§N 11
- KÕt cÊu vµ tÝnh to¸n «t«: (PhÇn truyÒn lùc trªn «t«) - Ngµnh C«ng nghÖ ¤t« kh¸ lín nªn th−êng ph¶i cã phanh con riªng ®Ó h·m trôc ly hîp tr−íc khi gµi sè nh»m tr¸nh sù va ®Ëp r¨ng cña c¸c b¸nh r¨ng gµi sè. 2.1.2 Ly hîp ma s¸t thuû lùc : §©y lµ lo¹i ly hîp mµ m« men ma s¸t h×nh thµnh ë ly hîp nhê ma s¸t thñy lùc. −u ®iÓm næi bËc cña ly hîp thñy lùc lµ ly hîp lµm viÖc rÊt ªm dÞu (nhê tÝnh chÊt dÔ tr−ît cña chÊt láng) v× vËy gi¶m t¶i träng ®éng cho hÖ thèng truyÒn lùc còng nh− cho ®éng c¬. Tuy vËy ly hîp thñy lùc l¹i më kh«ng døt kho¸t v× lu«n cã m« men d− (dï sè vßng quay cña ®éng c¬ rÊt thÊp) lµm ¶nh h−ëng ®Õn viÖc gµi sè. V× vËy ly hîp thñy lùc th−êng ®−îc dïng kÕt hîp víi mét ly hîp ma s¸t c¬ khÝ ®Ó cho phÐp ng¾t hoµn toµn ly hîp khi gµi sè. Ngoµi ra ly hîp thuû lùc lu«n lu«n cã sù tr−ît (Ýt nhÊt 2÷3%) do vËy g©y ra tæn hao c«ng suÊt ®éng c¬ vµ do ®ã t¨ng tiªu hao nhiªn liÖu cña xe. MÆc kh¸c ly hîp thñy lùc ®ßi hái cao vÒ ®é chÝnh x¸c vµ kÝn khÝt ®èi víi c¸c mèi ghÐp, yªu cÇu cã lo¹i dÇu ®Æc biÖt (dÇu cã ®é nhên vµ nhiÖt ®é ®«ng ®Æc thÊp, kh«ng sñi bät .v.v. ) nªn gi¸ thµnh ly hîp nãi riªng vµ gi¸ thµnh «t« nãi chung cao h¬n ly hîp ma s¸t c¬ khÝ th«ng th−êng. Do ®ã, ly hîp lo¹i nµy chØ sö dông h¹n chÕ trªn c¸c lo¹i xe ®Æc biÖt cã c«ng suÊt riªng lín. 2.1.3 Ly hîp ®iÖn tõ : §©y lµ lo¹i ly hîp mµ m« men h×nh thµnh ë ly hîp nhê m« men ®iÖn tõ. Ly hîp ®iÖn tõ truyÒn ®éng ªm dÞu. Tuy vËy kÕt cÊu kång kÒnh vµ träng l−îng trªn ®¬n vÞ c«ng suÊt truyÒn lµ lín nªn Ýt dïng trªn «t« mµ th−êng ®−îc sö dông trªn tµu ho¶ hoÆc xe m¸y c«ng tr×nh cì lín. GVC. Ths. Lª V¨n Tôy - Khoa C¬ khÝ Giao th«ng - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa - §H§N 12
- KÕt cÊu vµ tÝnh to¸n «t«: (PhÇn truyÒn lùc trªn «t«) - Ngµnh C«ng nghÖ ¤t« 2.2 X¸c ®Þnh c¸c th«ng sè c¬ b¶n cña ly hîp : ViÖc x¸c ®Þnh c¸c th«ng sè c¬ b¶n cña ly hîp chÝnh lµ x¸c ®Þnh sè l−îng vµ kÝch th−íc bÒ mÆt ma s¸t nh»m b¶o ®¶m yªu cÇu truyÒn hÕt m« men quay cña ®éng c¬ trong mäi ®iÒu kiÖn lµm viÖc. 2.2.1 M« men ma s¸t yªu cÇu cña ly hîp : §Ó b¶o ®¶m yªu cÇu truyÒn hÕt m« men quay cña ®éng c¬ trong mäi ®iÒu kiÖn lµm viÖc, th× ly hîp ph¶i cã kh¶ n¨ng truyÒn ®−îc m« men quay lín h¬n m« men xo¾n lín nhÊt cña ®éng c¬ Memax. NghÜa lµ ta ph¶i cã : Mms = Memax.β (2-15) Trong ®ã : Mms : M« men ma s¸t cÇn thiÕt ly hîp, [N.m]; Mmax : M« men xo¾n lín nhÊt cña ®éng c¬, [N.m]. §èi víi m¸y kÐo m« men nµy lÊy b»ng m« men danh nghÜa Mn cña ®éng c¬; β : HÖ sè dù tr÷ cña ly hîp. HÖ sè dù tr÷ ly hîp β ph¶i ®ñ lín (β>1) ®Ó b¶o ®¶m cho ly hîp truyÒn hÕt m« men xo¾n ®éng c¬ trong mäi ®iÒu kiÖn lµm viÖc cña nã (khi c¸c bÒ mÆt ma s¸t bÞ dÇu më r¬i vµo, khi c¸c lß xo Ðp bÞ gi¶m tÝnh ®µn håi, khi c¸c tÊm ma s¸t bÞ mßn.v.v..). Tuy nhiªn hÖ sè β còng kh«ng ®−îc lín qu¸, v× nh− thÕ ly hîp kh«ng lµm tèt chøc n¨ng b¶o vÖ an toµn cho hÖ thèng truyÒn lùc khi qu¸ t¶i. HÖ sè β th−êng ®−îc x¸c ®Þnh b»ng thùc nghiÖm; cã tÝnh ®Õn c¸c yÕu tè nh− ®· nªu còng nh− cã xÐt ®Õn ®iÒu kiÖn lµm viÖc nÆng nhäc cña xe. Gi¸ trÞ cña β cã thÓ tham kh¶o theo sè liÖu ë b¶ng B2-1 nh− sau : B¶ng B2-1 : Sè liÖu hÖ sè dù tr÷ thùc nghiÖm β Lo¹i xe TrÞ sè β Xe du lÞch 1,35 ÷ 1,75 Xe t¶i, kh¸ch, m¸y kÐo vËn t¶i (kh«ng kÐo mooc) 1,60 ÷ 2,25 GVC. Ths. Lª V¨n Tôy - Khoa C¬ khÝ Giao th«ng - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa - §H§N 13
- KÕt cÊu vµ tÝnh to¸n «t«: (PhÇn truyÒn lùc trªn «t«) - Ngµnh C«ng nghÖ ¤t« ¤ t« t¶i cã mooc (hoÆc tÝnh n¨ng th«ng qua cao) 1,80 ÷ 3,00 M¸y kÐo n«ng nghiÖp kiÓu ly hîp th−êng ®ãng 2,00 ÷ 2,50 Chó ý : Gi¸ trÞ vÒ phÝa giíi h¹n lín ®−îc chän cho xe lµm viÖc trong ®iÒu kiÖn nÆng nhäc (nh− t¶i träng lín, xe ho¹t ®éng trong nhiÒu lo¹i ®−êng, hoÆc kiÓu ly hîp kh«ng ®iÒu chØnh ®−îc). Nh− vËy, c¨n cø vµo chñng lo¹i xe vµ ®iÒu kiÖn lµm viÖc th−êng xuyªn cña nã mµ ta chän hÖ sè β thÝch hîp; tõ ®ã x¸c ®Þnh ®−îc m« men ma s¸t cÇn thiÕt cña ly hîp theo c«ng thøc (2-15). Thùc tÕ, ®Ó t¹o ra m« men ma s¸t nµy, ly hîp ph¶i nhê mét c¬ cÊu Ðp; víi ly hîp th−êng ®ãng th× ®ã lµ lß xo Ðp, cßn víi ly hîp kh«ng th−êng ®ãng, ph¶i th«ng qua mét hÖ thèng ®ßn ®Æc biÖt nh− ®· chØ ra trªn h×nh H2-7. NÕu gäi lùc Ðp tæng céng do c¬ cÊu Ðp t¹o ra lµ P [N], ®Æt t¹i b¸n kÝnh trung b×nh Rtb [m] cña ®Üa Ðp, th× m« men ma s¸t cña ly hîp Mms [N.m] do c¬ cÊu Ðp t¹o ra lµ : Mms = µ.P.Rtb.zms (2-16) Trong ®ã : µ : HÖ sè ma s¸t tr−ît gi÷a tÊm ma s¸t vµ ®Üa Ðp hoÆc b¸nh ®µ; zms : Sè ®«i bÒ mÆt ma s¸t; phô thuéc vµo sè ®Üa bÞ ®éng cña ly hîp: + Ly hîp mét ®Üa bÞ ®éng : zms = 2 + Ly hîp hai ®Üa bÞ ®éng : zms = 4 MÆc kh¸c, nÕu gäi p [N/m2] lµ ¸p suÊt ph¸p tuyÕn sinh ra ë c¸c ®«i bÒ mÆt ma s¸t d−íi t¸c dông lùc Ðp P, vµ víi gi¶ thiÕt ¸p suÊt p lµ ph©n bè ®Òu trªn toµn bé bÒ mÆt ma s¸t (p = const) th× ta l¹i cã : R2 Mms = zms ∫ µp 2πR 2 dR = zms µpπ (R2 − R13 ) 2 3 (2-16') R1 3 Tõ (2-16) vµ (2-16') ta suy ra b¸n kÝnh trung b×nh Rtb : 2 R2 − R13 3 Rtb = (2-17) 3 R2 − R12 2 GVC. Ths. Lª V¨n Tôy - Khoa C¬ khÝ Giao th«ng - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa - §H§N 14
- KÕt cÊu vµ tÝnh to¸n «t«: (PhÇn truyÒn lùc trªn «t«) - Ngµnh C«ng nghÖ ¤t« ë ®©y : R1,R2 lµ b¸n kÝnh trong vµ b¸n kÝnh ngoµi bÒ mÆt ma s¸t [m]; Nh− vËy, nÕu kÝch th−íc cña bÒ mÆt ma s¸t ®· x¸c ®Þnh, tõ (2-15,16 vµ 17) ta suy ra lùc Ðp cÇn thiÕt P [N] mµ c¬ cÊu Ðp ph¶i t¹o ra ®Ó b¶o ®¶m cho ly hîp cã ®−îc m« men ma s¸t cÇn thiÕt theo (2-15) lµ : β .M e max F= (2-18) µ .Rtb z ms Khi ®ã, ¸p suÊt lµm viÖc trung b×nh cña c¸c bÒ mÆt ma s¸t p [N/m2] lµ : F p= (2-18') π(R − R 1 ) 2 2 2 VËy, ®Ó cho ¸p suÊt lµm viÖc kh«ng v−ît qu¸ giíi h¹n cho phÐp, víi ly hîp mét ®Üa (zms = 2) th× lùc Ðp F vµ do ®ã kÝch th−íc cña ®Üa Ðp (R2) ph¶i t¨ng khi m« men xo¾n cña ®éng c¬ t¨ng. 2.2.2 B¸n kÝnh bÒ mÆt ma s¸t cña ly hîp : C¸c b¸n kÝnh trong R1 vµ b¸n kÝnh ngoµi R2 cña bÒ mÆt ma s¸t ly hîp ®−îc x¸c ®Þnh tr−íc hÕt b¶o ®¶m sao cho ¸p suÊt lµm viÖc cña c¸c bÒ mÆt ma s¸t (nh− ®· nªu ra ë trªn) kh«ng v−ît qu¸ giíi h¹n cho phÐp. Tõ (2-15) vµ (2-17) suy ra : 3.β.M e max R2 = ( ) (2-19) 3 2.z ms .µ.π.p. 1 − k 3 R Trong ®ã : p : ¸p suÊt lµm viÖc cho phÐp cña c¸c bÒ mÆt ma s¸t, [N/m2]; R1 kR : HÖ sè tû lÖ gi÷a b¸n kÝnh trong vµ ngoµi bÒ mÆt ma s¸t, kR = ; R2 B¸n kÝnh R2 hoµn toµn ®−îc x¸c ®Þnh khi biÕt c¸c ®¹i l−îng trong biÓu thøc (2-19) Gi¸ trÞ ¸p suÊt lµm viÖc cña c¸c bÒ mÆt p lµ mét trong nh÷ng th«ng sè quan träng quyÕt ®Þnh ®Õn l−îng mßn cña c¸c bÒ mÆt ma s¸t khi ly hîp tr−ît trong qu¸ tr×nh ®ãng ly hîp sau gµi sè. Trong ®ã vµnh ma s¸t th−êng lµm b»ng vËt liÖu cã hÖ sè ma s¸t cao nh−ng mÒm h¬n thÐp vµ gang. V× vËy trong tÝnh to¸n thiÕt kÕ ph¶i chän gi¸ trÞ ¸p suÊt lµm viÖc p nhá h¬n hoÆc b»ng gi¸ trÞ cho phÐp [p] = 1,4.105 ÷ 2,5.105 [N/m2] nh»m b¶o ®¶m tuæi thä cÇn thiÕt cho chóng gi÷a hai lÇn s÷a ch÷a thay thÕ. GVC. Ths. Lª V¨n Tôy - Khoa C¬ khÝ Giao th«ng - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa - §H§N 15
- KÕt cÊu vµ tÝnh to¸n «t«: (PhÇn truyÒn lùc trªn «t«) - Ngµnh C«ng nghÖ ¤t« Gi¸ trÞ giíi h¹n trªn ®−îc ¸p dông cho «t« cã ®éng c¬ nhiÒu xy lanh (lín h¬n 4), ®Æc tÝnh ®éng lùc cña xe tèt vµ lµm viÖc trong ®iÒu kiÖn ®−êng s¸ tèt (Ýt ph¶i sang sè) vµ ng−îc l¹i «t« cã ®éng c¬ Ýt xy lanh, ®Æc tÝnh ®éng lùc cña xe kh«ng tèt vµ lµm viÖc trong ®iÒu kiÖn ®−êng s¸ xÊu. HÖ sè tû lÖ kR cã thÓ chän theo kinh nghiÖm b»ng kR = 0,53 ÷ 0,75. Gi¸ trÞ nhá chØ dïng cho xe cã ®éng c¬ tèc ®é trung b×nh vµ thÊp vµ ®Æc tÝnh ®éng lùc xe tèt (Ýt ph¶i sang sè). Víi ®éng c¬ cao tèc, nÕu chän hÖ sè kR bÐ (tøc R1 vµ R2 kh¸c nhau lín) th× chªnh lÖch tèc ®é tr−ît tiÕp tuyÕn ë mÐp trong vµ mÐp ngoµi cña tÊm ma s¸t sÏ lín, g©y ra sù mßn kh«ng ®Òu tõ trong ra ngoµi tÊm ma s¸t, thêi h¹n phôc vô cña tÊm ma s¸t sÏ gi¶m. V× vËy ®èi víi ®éng c¬ cao tèc nªn chän hÖ sè tû lÖ kR vÒ phÝa giíi h¹n trªn. HÖ sè ma s¸t µ phô thuéc vµo nhiÒu yÕu tè : vËt liÖu vµ t×nh tr¹ng cña ®«i bÒ mÆt ma s¸t, tèc ®é tr−ît t−¬ng ®èi, nhiÖt ®é vµ ¸p suÊt trªn bÒ mÆt ma s¸t. §èi víi ly hîp ma s¸t c¬ khÝ «t« m¸y kÐo, hÖ sè ma s¸t gi÷ phª-ra-®« ®ång víi gang (hoÆc thÐp) th× hÖ sè ma s¸t µ cã thÓ ®¹t ®Õn 0,35. Tuy vËy, do ¶nh h−ëng cña c¸c yÕu tè nhiÖt ®é, tèc ®é tr−ît .v.v.. nªn khi tÝnh to¸n chØ chän trong kho¶ng µ = 0,22 ÷ 0,30. Sè ®«i bÒ mÆt ma s¸t zms th«ng th−êng b»ng 2 (tøc ly hîp mét ®Üa bÞ ®éng, v× nh− vËy dÔ ng¾t nhanh vµ hoµn toµn). ChØ ®èi víi m¸y kÐo hoÆc «t« t¶i lín; cã m« men cùc ®¹i cña ®éng c¬ tõ 465 [N.m] trë lªn vµ lµm viÖc trong ®iÒu kiÖn nÆng nhäc (ph¶i sang sè nhiÒu) th× míi chän zms = 4 (tøc lµ ly hîp cã hai ®Üa bÞ ®éng). Trong tÝnh to¸n thiÕt kÕ, víi viÖc −u tiªn chän zms = 2, b¸n kÝnh ngoµi R2 x¸c ®Þnh theo biÓu thøc (2-19). NÕu R2 cã gi¸ trÞ qu¸ lín, cã thÓ v−ît qu¸ giíi h¹n ®−êng kÝnh cho phÐp cña b¸nh ®µ ®éng c¬. V× vËy, gi¸ trÞ R2 sau khi tÝnh to¸n ph¶i ®−îc kiÓm tra so s¸nh víi sè liÖu kinh nghiÖm; ®−îc cho theo b¶ng B2-2 ë phÇn phô lôc. NÕu R2 lín qu¸ giíi h¹n, cÇn thiÕt ph¶i chän l¹i zms = 4 vµ tÝnh l¹i b¸n kÝnh R2 theo (2-19). B¸n kÝnh trong cña bÒ mÆt ma s¸t R1 ®−îc x¸c ®Þnh th«ng qua hÖ sè tû lÖ kR khi chän ®Ó tÝnh b¸n kÝnh ngoµi R2 ë trªn; nghÜa lµ R1 = kRR2. GVC. Ths. Lª V¨n Tôy - Khoa C¬ khÝ Giao th«ng - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa - §H§N 16
- KÕt cÊu vµ tÝnh to¸n «t«: (PhÇn truyÒn lùc trªn «t«) - Ngµnh C«ng nghÖ ¤t« 2.2.3 C«ng tr−ît riªng cña ly hîp : ViÖc x¸c ®Þnh kÝch th−íc cña bÒ mÆt ma s¸t theo ®iÒu kiÖn ¸p suÊt lµm viÖc kh«ng v−ît qu¸ gi¸ trÞ cho phÐp nh− trªn ch−a ®ñ ®Ó ®¸nh gi¸ kh¶ n¨ng chèng mßn cña ly hîp. Khi c¸c ly hîp kh¸c nhau cã cïng ¸p suÊt lµm viÖc nh−ng víi «t« m¸y kÐo cã träng l−îng kh¸c nhau th× sù hao mßn cña ly hîp sÏ kh¸c nhau. Ta biÕt r»ng, qu¸ tr×nh ®ãng ªm dÞu ly hîp bao giê còng kÌm theo sù tr−ît ly hîp gi÷a c¸c ®«i bÒ mÆt ma s¸t. Sù tr−ît cña ly hîp sÏ lµm cho c¸c bÒ mÆt ma s¸t mßn, ®ång thêi sinh nhiÖt nung nãng c¸c chi tiÕt tiÕp xóc trùc tiÕp víi c¸c bÒ mÆt trù¬t. NÕu c−êng ®é tr−ît qu¸ m¹nh sÏ lµm mßn nhanh c¸c bÒ mÆt ma s¸t vµ nhiÖt sinh ra sÏ rÊt lín, cã thÓ lµm ch¸y côc bé c¸c tÊm ma s¸t, lµm nung nãng lß xo Ðp tõ ®ã cã thÓ lµm gi¶m kh¶ n¨ng Ðp cña chóng. V× vËy, viÖc nghiªn cøu x¸c ®Þnh c«ng tr−ît, c«ng tr−ît riªng ®Ó h¹n chÕ sù mßn khèng chÕ nhiÖt ®é cùc ®¹i nh»m b¶o ®¶m tuæi thä cho ly hîp lµ hÕt søc cÇn thiÕt. a) C«ng tr−ît riªng: §Ó ®¸nh gi¸ tuæi thä cña ly hîp theo ®iÒu kiÖn tr−ît, ng−êi ta dïng chØ tiªu c«ng tr−ît riªng; ®−îc x¸c ®Þnh b»ng c«ng tr−ît trªn mét ®¬n vÞ diÖn tÝch lµm viÖc cña c¸c bÒ mÆt ma s¸t, kÝ hiÖu lr [J/m2] : L lr = (2-20) z ms π ( R2 − R12 ) 2 Trong ®ã : L : C«ng tr−ît cña ly hîp, [Jun]; zms : Sè ®«i bÒ mÆt ma s¸t; R2 : B¸n kÝnh ngoµi cña bÒ mÆt ma s¸t, [m]; R1 : B¸n kÝnh trong cña bÒ mÆt ma s¸t, [m]. Sù tr−ît cña ly hîp diÔn ra ngay sau khi gµi sè vµ thùc hiÖn ®ãng ly hîp. §iÒu ®ã cã thÓ xÉy ra lóc xe ®ang ch¹y hoÆc khi b¾t ®Çu khëi hµnh xe; trong ®ã tr−êng hîp xe b¾t ®Çu khëi hµnh sÏ cã c«ng tr−ît lín nhÊt v× lóc nµy sù chªnh lÖch tèc ®é gi÷a b¸nh ®µ ®éng c¬ vµ tèc ®é trôc ly hîp (xe ®ang ®øng yªn) lµ lín nhÊt. GVC. Ths. Lª V¨n Tôy - Khoa C¬ khÝ Giao th«ng - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa - §H§N 17
- KÕt cÊu vµ tÝnh to¸n «t«: (PhÇn truyÒn lùc trªn «t«) - Ngµnh C«ng nghÖ ¤t« b) C«ng tr−ît ly hîp: Sù tr−ît ly hîp khi khëi hµnh xe còng cã thÓ cã hai tr−êng hîp : sù tr−ît ly hîp do ®ãng ly hîp ®ét ngét hoÆc sù tr−ît ly hîp do ®ãng ly hîp tõ tõ. - Khi ®ãng ly hîp ®ét ngét (l¸i xe th¶ nhanh bµn ®¹p ly hîp) lµm cho ®Üa Ðp lao nhanh vµo ®Üa bÞ ®éng, thêi gian tr−ît ng¾n nh−ng lùc Ðp t¨ng lªn nhanh lµm cho xe bÞ giËt m¹nh, g©y t¶i träng ®éng lín ®èi víi hÖ thèng truyÒn lùc (do qu¸n tÝnh lao vµo cña ®Üa Ðp, nªn lµm t¨ng thªm lùc Ðp t¸c dông lªn ®Üa bÞ ®éng, m« men ma s¸t cña ly hîp lóc t¨ng lªn vµ do vËy ly hîp cã thÓ truyÒn qua nã mét m« men qu¸n tÝnh lín h¬n m« men ma s¸t tÝnh to¸n theo 2-15). - Khi ®ãng ly hîp tõ tõ : ViÖc ®ãng ly hîp hîp tõ tõ t¹o ®−îc sù ªm dÞu cÇn thiÕt cho ly hîp vµ hÖ thèng truyÒn lùc. §ã lµ mét trong nh÷ng yªu cÇu quan träng cña ly hîp nh»m b¶o ®¶m tÝnh ªm dÞu vµ kh«ng sinh ra va ®Ëp cho hÖ thèng truyÒn lùc. Tuy nhiªn sù ®ãng tõ tõ ly hîp lµm cho thêi gian tr−ît kÐo dµi vµ do vËy c«ng tr−ît sÏ t¨ng lªn. §Ó kh¶o s¸t c«ng tr−ît ly hîp trong tr−êng hîp ®ãng tõ tõ, ta xÐt m« h×nh tÝnh to¸n nh− trªn h×nh H2-9 : M, ω Mms ωe(t) Mms(t) ωe Je Ja A Ma ωa ωa(t) ωe Ma t ωa O t1 t2 a) M« h×nh tÝnh to¸n b) Quan hÖ M(t), ω(t) theo t khi ®ãng ly hîp. H×nh H2-9 : M« h×nh tÝnh to¸n c«ng tr−ît ly hîp Chó thÝch : Je : M« men qu¸n tÝnh khèi l−îng qui dÉn cña b¸nh ®µ, [kg.m2]; Ja : M« men qu¸n tÝnh khèi l−îng cña xe qui dÉn vÒ trôc ly hîp; ωe(t) : BiÕn thiªn tèc ®é gãc trôc khuûu ®éng c¬, [rad/s]; GVC. Ths. Lª V¨n Tôy - Khoa C¬ khÝ Giao th«ng - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa - §H§N 18
- KÕt cÊu vµ tÝnh to¸n «t«: (PhÇn truyÒn lùc trªn «t«) - Ngµnh C«ng nghÖ ¤t« ωa(t) : BiÕn thiªn tèc ®é gãc trôc ly hîp, [rad/s]; Mms : M« men ma s¸t cña ly hîp, [N.m]; Ma : M« men c¶n chuyÓn ®éng cña xe qui dÉn vÒ trôc ly hîp, [N.m]. M« men qu¸n tÝnh khèi l−îng qui dÉn Ja ®−îc x¸c ®Þnh tõ ®iÒu kiÖn c©n b»ng ®éng n¨ng nh− sau : ⎛ G + Gm ⎞ rbx 2 Ja = ⎜ a ⎜ ⎟ (i i i ) 2 δ ⎟ (2-20') ⎝ g ⎠ h po Trong ®ã : Ga : Träng l−îng toµn bé cña «t«, [N]; Gm : Träng l−îng toµn bé cña r¬ mooc hoÆc ®oµn xe kÐo theo, [N]; g : Gia tèc träng tr−êng, g = 9,81 [m/s2]; rbx : B¸n kÝnh lµm viÖc cña b¸nh xe chñ ®éng, [m]; ih,ip,io : Tû sè truyÒn t−¬ng øng cña hép sè, hép sè phô vµ truyÒn lùc chÝnh. δ : HÖ sè tÝnh ®Õn c¸c khèi l−îng chuyÓn ®éng quay trong hÖ thèng truyÒn lùc; trong tÝnh to¸n cã thÓ lÊy b»ng δ = 1,05 ÷ 1,06. M« men c¶n chuyÓn ®éng cña xe qui dÉn vÒ trôc ly hîp ®−îc tÝnh b»ng : M a = [(Ga + Gm )ψ + Pω ] rbx (2-20") i tη t Trong ®ã : ψ : HÖ sè c¶n tæng céng cña ®−êng; Pω : Lùc c¶n cña kh«ng khÝ, [N]; it : Tû sè truyÒn chung hÖ thèng truyÒn lùc; ηt : HiÖu suÊt thËn cña hÖ thèng truyÒn lùc; C¸c th«ng sè kh¸c ®· ®−îc chó thÝch. Chóng ta cã thÓ chia qu¸ tr×nh tr−ît ly hîp lµm hai giai ®o¹n : • Giai ®o¹n I : TÝnh tõ lóc c¸c bÒ mÆt ma s¸t b¾t ®Çu ch¹m vµo nhau cho ®Õn lóc tèc ®é gãc trôc ly hîp b¾t ®Çu t¨ng (khi m«-men ma s¸t ly hîp Mms vÉn cßn nhá h¬n hoÆc b»ng m«-men c¶n qui dÉn Ma). GVC. Ths. Lª V¨n Tôy - Khoa C¬ khÝ Giao th«ng - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa - §H§N 19
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
Ly hợp Ô Tô
51 p |
798 |
386
-
Kết cấu và tính toán ô tô - Hộp số ô tô
77 p |
407 |
216
-
Kết cấu và tính toán ô tô: Phần I - Lê Văn Tụy
144 p |
309 |
159
-
Chương 2: Tính nội lực của kết cấu phẳng tĩnh định
22 p |
372 |
111
-
Kết cấu và tính toán ô tô: Phần II - Lê Văn Tụy
94 p |
213 |
111
-
Giáo trình Kết cấu và tính toán ôtô: Phần 1
106 p |
132 |
73
-
Bài giảng Kết cấu và tính toán động cơ đốt trong: Chương 1 - HV Kỹ thuật quân sự
48 p |
94 |
56
-
Giáo trình Kết cấu và tính toán ôtô: Phần 2
131 p |
77 |
49
-
Bài giảng Kết cấu và tính toán động cơ đốt trong: Chương 3 - HV Kỹ thuật quân sự
30 p |
85 |
39
-
Bài giảng Kết cấu và tính toán động cơ đốt trong: Chương 2 - HV Kỹ thuật quân sự
56 p |
73 |
39
-
Bài giảng Kết cấu và tính toán động cơ đốt trong: Chương 9 - HV Kỹ thuật quân sự
52 p |
85 |
37
-
Bài giảng Kết cấu và tính toán động cơ đốt trong: Chương 7 - HV Kỹ thuật quân sự
74 p |
53 |
34
-
Bài giảng Kết cấu và tính toán động cơ đốt trong: Chương 8 - HV Kỹ thuật quân sự
71 p |
68 |
31
-
Bài giảng Kết cấu và tính toán động cơ đốt trong: Chương 4 - HV Kỹ thuật quân sự
53 p |
53 |
28
-
Tìm hiểu về ly hợp ô tô
14 p |
49 |
23
-
Bài giảng Kết cấu và tính toán động cơ - Phùng Văn Khương, Nguyễn Văn Bản
108 p |
46 |
22
-
Bài giảng Kết cấu và tính toán động cơ đốt trong: Chương 5 - HV Kỹ thuật quân sự
21 p |
41 |
20

Set-Cookie: TLDEVNamespace=grrl2ubd2hp59uor64udih5r44; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly

Server: Apache/2.2.31 (CentOS)


text:
LỊCH SỰ KHI NHẬN VÀ GỌI ĐIỆN (Tiết 1)
Chia sẻ: Nguyenhoang Phuonguyen | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:4
187
lượt xem 39
download
lượt xem 39
download
LỊCH SỰ KHI NHẬN VÀ GỌI ĐIỆN (Tiết 1)
Mô tả tài liệu
Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ
-Chúng ta cần lịch sự khi nhận và gọi điện thoại để thể hiện sự tôn trọng người khác và tôn trọng chính bản thân. -Tôn trọng, từ tốn khi nói chuyện điện thoại. -Biết nhận xét đánh giá hành vi đúng hoặc sai khi nhận và gọi địên thoại.
Chủ đề:
Bình luận(0) Đăng nhập để gửi bình luận!
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

markdown:
# LỊCH SỰ KHI NHẬN VÀ GỌI ĐIỆN (Tiết 1)
Chia sẻ: Nguyenhoang Phuonguyen | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:4
187
lượt xem 39
download
lượt xem 39
download
![](http://image.tlvnimg.com/document/thumbnail/2010/20100718/corolla/80x100/dao_duc_2_lich_su_khi_goi_dt_tiet_1__4521.jpg)
##
LỊCH SỰ KHI NHẬN VÀ GỌI ĐIỆN (Tiết 1)
Mô tả tài liệu
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](http://static.tlvnimg.com/b2013az/templates/version1/default/images/down16x21.png)
-Chúng ta cần lịch sự khi nhận và gọi điện thoại để thể hiện sự tôn trọng người khác và tôn trọng chính bản thân. -Tôn trọng, từ tốn khi nói chuyện điện thoại. -Biết nhận xét đánh giá hành vi đúng hoặc sai khi nhận và gọi địên thoại.
Chủ đề:
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Set-Cookie: TLDEVNamespace=solmfalpgop5ap1ffhv1kof7i5; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly

Connection: close

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Pragma: no-cache

Vary: Accept-Encoding

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
Quản lý các mạng Windows dùng script - Phần 3: Hiểu về WMI
Chia sẻ: Thanh Cong | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:15
lượt xem 17
download
Quản lý các mạng Windows dùng script - Phần 3: Hiểu về WMI
Quản lý các mạng Windows dùng script - Phần 3: Hiểu về WMI Phần này sẽ giới thiệu với các bạn về nguyên tắc hoạt động của Windows Management Instrumentation (WMI) cách nó có thể được scrip bằng VBScript. Trong hai phần đầu của loạt bài này chúng ta đã biết cách thay đổi địa chỉ IP của một bộ điều hợp mạng trên máy tính Windows dùng VBScript. Chúng ta cũng đã biết về nhiều khái niệm cơ bản của Windows scripting như lớp (class), đối tượng (object), thuộc tính (property), phương thức (method) và các kiểu biến khác nhau...
Bình luận(0) Đăng nhập để gửi bình luận!
Nội dung Text: Quản lý các mạng Windows dùng script - Phần 3: Hiểu về WMI
- Quản lý các mạng Windows dùng script - Phần 3: Hiểu về WMI
- Phần này sẽ giới thiệu với các bạn về nguyên tắc hoạt động của Windows Management Instrumentation (WMI) cách nó có thể được scrip bằng VBScript. Trong hai phần đầu của loạt bài này chúng ta đã biết cách thay đổi địa chỉ IP của một bộ điều hợp mạng trên máy tính Windows dùng VBScript. Chúng ta cũng đã biết về nhiều khái niệm cơ bản của Windows scripting như lớp (class), đối tượng (object), thuộc tính (property), phương thức (method) và các kiểu biến khác nhau như biến xâu (string), biến mảng (array), biến nguyên (integer), biến tập hợp (collection). Kết thúc ở phần một là một script đơn giản thực hiện được nhiệm vụ thay đổi địa chỉ, và phần hai bổ sung thêm nhiều tính năng hỗ trợ quan trọng khác như định nghĩa các biến, triển khai kiểm soát lỗi, nhận thông tin người dùng đầu vào, hiển thị xác nhận dữ liệu đầu ra và dẫn giải script bằng các chú thích. Script cuối cùng của chúng ta hoạt động tốt như mong đợi, nhưng vẫn còn nhiều thứ rất khó hiểu. Ví dụ như dòng lệnh sau: Set objWMIService = GetObject("winmgmts:\\" & strComputer & "\root\cimv2") Trong phần đầu chúng ta có chú thích: “Dòng lệnh này kết nối tới namespace root\cimv2 trên máy cục bộ bằng cách định nghĩa một đối tượng có tên objWMIService và đặt nó bằng với điều khiển trả về từ phương thức GetObject”. Điều này có nghĩa là gì? WMI là gì và nó hoạt động như thế nào? Vì sao khái niệm này lại quan trọng khi muốn viết được một script tốt để quản trị các máy Windows? Hiểu về WMI
- WMI ra đời từ thời kỳ của Windows 98 hoặc sớm hơn. Trước đây nó được gọi với cái tên khác Web-Based Enterprise Management (WBEM), tức Công cụ quản lý doanh nghiệp dựa trên nền tảng Web. WBEM là công nghệ hợp tác phát triển bởi Microsoft, Cisco, Intel, Compaq và BMC Software nhằm hỗ trợ quản lý các hệ thống máy chủ và máy để bàn trong môi trường doanh nghiệp. WMI cung cấp mô hình thể hiện, lưu trữ và truy vấn cấu hình, thông tin trạng thái hay nhiều khía cạnh hoạt động khác của các máy Windows. Các nhà phát triển có thể dùng WMI để viết script hoặc quản lý mã nguồn để xem hay chỉnh sửa các thiết lập cấu hình trên máy Windows, xem trạng thái của các ứng dụng, dịch vụ Windows và thực hiện toàn bộ nhiều công việc hữu ích khác của một quản trị viên như triển khai, bảo trì, gỡ lỗi các mạng Windows. Nói cách khác, nói tới WMI tức là nói tới: Hệ điều hành Windows: làm việc trên môi trường Windows và cho các máy chạy Microsoft Windows. Management: có thể được dùng để quản lý các máy tính này. Instrumentation: cung cấp nhiều công cụ để xem và chỉnh sửa những thứ chạy bên trong các máy tính này. Bạn có thể ví máy tính Windows giống như một chiếc xe ô tô và WMI giống như nguồn điện hay các thiết bị điện cho phép bảng đo đồng hồ hiển thị tốc độ, nhiệt độ động cơ, RPM… của ô tô. Bản thân các điều khiển bảng đo đồng hồ này không phải là WMI. Bạn cần phải đưa ra cách lấy thông tin từ bảng điện và thể hiện nó ở dạng có thể đọc được. Viết VBScript sử dụng WMI cũng giống như tạo các bảng đo đồng hồ trung gian, liên hệ với thiết bị bên dưới ô tô và hiển thị thông tin đối tượng để có thể cho bạn biết cần phải
- làm gì và điều khiển nào động cơ đang thực hiện. Nói cách khác, Windows tích hợp tất cả công cụ dựng sẵn này qua WMI. Bạn chỉ cần biết cách làm sao lấy chúng ra để thực hiện những điều mình muốn như thay đổi địa chỉ IP, xem múi giờ, khởi động lại máy từ xa, hiển thị danh sách các bản vá đã được cài đặt… WMI Namespace Đến giờ, chúng ta vẫn chưa biết gì về cách thức hoạt động của WMI? Cũng không hẳn thế. Thực ra, để hiểu được về WMI đòi hỏi chúng ta cần phải kiên nhẫn và có một chút kiến thức cơ sở. Hãy bắt đầu bằng cách xem xét các namespace WMI. Trong thuật ngữ WMI, namespace là một cơ sở dữ liệu logic của các lớp và các thể hiện của chúng. Dưới đây là một script đơn giản có tên ShowNamespaces.vbs, liệt kê tất cả các namespace WMI bên dưới namespace gốc: Set objWMIService = GetObject("winmgmts:\\.\root") Set colNamespaces = objWMIService.InstancesOf("__NAMESPACE") For Each objNamespace In colNamespaces WScript.Echo objNamespace.Name Next Và kết quả chạy script trên một máy Windows XP là: C:\scripts>cscript ShowNamespaces.vbs Microsoft (R) Windows Script Host Version 5.6 Copyright (C) Microsoft Corporation 1996-2001. All rights reserved. SECURITY
- RSOP Cli SecurityCenter WMI CIMV2 Policy Microsoft DEFAULT directory subscription Mỗi namespace này có thể là một nguồn cho phép bạn truy vấn thông tin liên quan đến trạng thái hay cấu hình một số yếu tố của máy tính Windows (thông thường cũng có thể chỉnh sửa cấu hình đó). Các namespace này được tổ chức theo kiểu cấu trúc phân tầng như cấu trúc thư mục trên ổ cứng. Ví dụ, chúng ta có thể hiển thị tất cả namespace dưới namespace gốc root\CIMV2 bằng cách thay đổi dòng đầu tiên trong script như sau: Set objWMIService = GetObject("winmgmts:\\.\root\CIMV2") Khi chạy script đã được thay đổi, kết quả có dạng: C:\scripts>cscript ShowNamespaces.vbs Microsoft (R) Windows Script Host Version 5.6 Copyright (C) Microsoft Corporation 1996-2001. All rights reserved. ms_409 Applications
- Thực tế, root\CIMV2 là namespace WMI mặc định trên các máy Windows. Điều này có nghĩa là nếu bạn không mô tả một namespace để kết nối tới trong dòng đầu tiên của script, WMI sẽ mặc định tự động kết nối tới namespace root\CIMV2. Vì thế, nếu chúng ta thay đổi dòng đầu tiên thành: Set objWMIService = GetObject("winmgmts:\\") thì kết quả cũng giống như trên. Chú ý là chúng ta có thể bỏ phần trước trong winmgmts:\\.\root\CIMV2 đi. Nhớ lại trong bài một, phần trước thể hiện máy cục bộ và mặc định WMI cho rằng bạn muốn làm việc với máy cục bộ. Nhưng thực tế, khi viết script người ta thường sử dụng các biến (và định nghĩa chúng). Vì thế ở đây chúng ta có thể dùng một script phổ biến hơn để hiển thị các namespace: Option Explicit On Error Resume Next Dim strComputer Dim strWMINamespace Dim objWMIService Dim colNamespaces Dim objNamespace strComputer = "." strWMINamespace = "\root\CIMV2" Set objWMIService = GetObject("winmgmts:\\" & strComputer & strWMINamespace) Set colNamespaces = objWMIService.InstancesOf("__NAMESPACE")
- For Each objNamespace In colNamespaces WScript.Echo objNamespace.Name Next Tại sao chúng ta cần tìm hiểu tất cả các vấn đề này? Lý do chính là bởi tính linh hoạt! Ví dụ, nếu cần chạy script trên một máy từ xa, chúng ta có thể thay đổi biến strComputer thành địa chỉ của máy từ xa. Hoặc nếu cần hiển thị một phần khác của namespace, chúng ta có thể thêm một vài dòng vào script để nó nhận dữ liệu đầu vào của người dùng trên biến strWMINamespace. Nhà cung cấp WMI Tìm ra đúng namespace là thách thức đầu tiên (mặc dù hầu hết các trường hợp kết nối tới namespace mặc định là đủ). Ngoài ra bạn còn cần tìm ra đúng nhà cung cấp phù hợp để truy vấn hoặc update dữ liệu trên hệ thống bạn đang hướng đến. Dưới đây là script có tên ShowProviders.vbs, hiển thị tất cả nhà cung cấp WMI cho namespace root\CIMV2: Option Explicit On Error Resume Next Dim strComputer Dim strWMINamespace Dim objWMIService Dim colWin32Providers Dim objWin32Provider strComputer = "." strWMINamespace = "\root\CIMV2"
- Set objWMIService = GetObject("winmgmts:\\" & strComputer & strWMINamespace) Set colWin32Providers = objWMIService.InstancesOf("__Win32Provider") For Each objWin32Provider In colWin32Providers WScript.Echo objWin32Provider.Name Next Và kết quả sau khi chạy script này trên một máy Windows XP là: C:\scripts>cscript ShowProviders.vbs Microsoft (R) Windows Script Host Version 5.6 Copyright (C) Microsoft Corporation 1996-2001. All rights reserved. Win32_WIN32_TSLOGONSETTING_Prov MS_NT_EVENTLOG_PROVIDER Win32_WIN32_TSENVIRONMENTSETTING_Prov SCM Event Provider ProviderSubSystem VolumeChangeEvents NamedJobObjectLimitSettingProv HiPerfCooker_v1 WMIPingProvider Microsoft WMI Forwarding Event Provider Win32_WIN32_TSNETWORKADAPTERSETTING_Prov SystemConfigurationChangeEvents Win32_WIN32_TERMINALSERVICE_Prov Win32_WIN32_TSREMOTECONTROLSETTING_Prov
- Win32_WIN32_TSNETWORKADAPTERLISTSETTING_Prov Win32_WIN32_COMPUTERSYSTEMWINDOWSPRODUCTACTIVATIONS ETTING_Prov Win32_WIN32_TSSESSIONDIRECTORY_Prov CmdTriggerConsumer Standard Non-COM Event Provider SessionProvider WBEMCORE RouteEventProvider WhqlProvider Win32_WIN32_TSSESSIONSETTING_Prov Win32_WIN32_TERMINALTERMINALSETTING_Prov Win32_WIN32_TSCLIENTSETTING_Prov Win32_WIN32_TERMINALSERVICESETTING_Prov WMI Kernel Trace Event Provider Win32_WIN32_PROXY_Prov NamedJobObjectProv MS_Shutdown_Event_Provider SECRCW32 Win32ClockProvider MS_Power_Management_Event_Provider Win32_WIN32_WINDOWSPRODUCTACTIVATION_Prov RouteProvider Cimwin32A Msft_ProviderSubSystem Win32_WIN32_TERMINALSERVICETOSETTING_Prov NamedJobObjectSecLimitSettingProv
- Win32_WIN32_TSSESSIONDIRECTORYSETTING_Prov Win32_WIN32_TSPERMISSIONSSETTING_Prov Win32_WIN32_TSACCOUNT_Prov Win32_WIN32_TERMINAL_Prov MSIProv DskQuotaProvider NetDiagProv Win32_WIN32_TSGENERALSETTING_Prov CIMWin32 NamedJobObjectActgInfoProv NT5_GenericPerfProvider_V1 WMI Self-Instrumentation Event Provider MS_NT_EVENTLOG_EVENT_PROVIDER Nghe chừng có vẻ quá nhiều! Nhưng dùng danh sách các nhà cung cấp này, bạn có thể dễ dàng tìm kiếm trên MSDN để biết thêm thông tin về một nhà cung cấp cụ thể và tìm kiếm phương thức hỗ trợ. Các lớp WMI Bên cạnh namespace và provider (nhà cung cấp), bạn cũng cần phải hiểu về các lớp WMI nếu muốn tăng cường thêm sức mạnh của WMI cho các hoạt động quản trị Windows trên script. Lớp là một mẫu của kiểu đối tượng bạn có thể quản lý bằng WMI. Ví dụ lớp có tên Win32_LogicalDisk là một mẫu đĩa logic trên các máy Windows, và WMI dùng lớp này để tạo một thể hiện của Win32_LogicalDisk cho từng đĩa được cài. Dưới đây là một script có tên ShowClasses.vbs hiển thị tất cả các lớp (có khả năng là các đối tượng có thể quản lý) của namespace root\CIMV2:
- Option Explicit On Error Resume Next Dim strComputer Dim strWMINamespace Dim objWMIService Dim colClasses Dim objClass strComputer = "." strWMINamespace = "\root\CIMV2" Set objWMIService = GetObject("winmgmts:\\" & strComputer & strWMINamespace) Set colClasses = objWMIService.SubclassesOf() For Each objClass In colClasses WScript.Echo objClass.Path_.Path Next Và một số kết quả sau khi chạy script này trên máy Windows XP: C:\scripts>cscript ShowClasses.vbs Microsoft (R) Windows Script Host Version 5.6 Copyright (C) Microsoft Corporation 1996-2001. All rights reserved. \\XP\ROOT\CIMV2:__SystemClass \\XP\ROOT\CIMV2:__thisNAMESPACE \\XP\ROOT\CIMV2:__Provider
- \\XP\ROOT\CIMV2:__Win32Provider \\XP\ROOT\CIMV2:__IndicationRelated \\XP\ROOT\CIMV2:__EventGenerator \\XP\ROOT\CIMV2:__TimerInstruction \\XP\ROOT\CIMV2:__IntervalTimerInstruction ... \\XP\ROOT\CIMV2:MSFT_WMI_GenericNonCOMEvent \\XP\ROOT\CIMV2:MSFT_WmiSelfEvent \\XP\ROOT\CIMV2:Msft_WmiProvider_OperationEvent \\XP\ROOT\CIMV2:Msft_WmiProvider_ComServerLoadOperationEvent \\XP\ROOT\CIMV2:Msft_WmiProvider_InitializationOperationFailureEven t \\XP\ROOT\CIMV2:Msft_WmiProvider_LoadOperationEvent \\XP\ROOT\CIMV2:Msft_WmiProvider_OperationEvent_Pre \\XP\ROOT\CIMV2:Msft_WmiProvider_DeleteClassAsyncEvent_Pre \\XP\ROOT\CIMV2:Msft_WmiProvider_GetObjectAsyncEvent_Pre ... \\XP\ROOT\CIMV2:Win32_ComputerSystemEvent \\XP\ROOT\CIMV2:Win32_ComputerShutdownEvent \\XP\ROOT\CIMV2:Win32_SystemTrace \\XP\ROOT\CIMV2:Win32_ModuleTrace \\XP\ROOT\CIMV2:Win32_ModuleLoadTrace \\XP\ROOT\CIMV2:Win32_ThreadTrace \\XP\ROOT\CIMV2:Win32_ThreadStartTrace \\XP\ROOT\CIMV2:Win32_ThreadStopTrace \\XP\ROOT\CIMV2:Win32_ProcessTrace \\XP\ROOT\CIMV2:Win32_ProcessStartTrace
- \\XP\ROOT\CIMV2:Win32_ProcessStopTrace ... Lại một lần nữa bạn thấy có vẻ quá nhiều và rắc rối, nhưng dùng danh sách này bạn có thể tìm trên MSDN thông tin liên quan đến một lớp WMI cụ thể dễ dàng hơn. Từ đó có thể tìm ra các thuộc tính và phương thức đi kèm với nó. Sử dụng WMI Chúng ta hãy sử dụng thực tiễn những thứ đã được nói lý thuyết ở trên. Một trong các lớp script ở trên hiển thị là Win32_TimeZone và chúng ta sẽ dùng nó để hiển thị múi giờ đã cấu hình trên máy tính. Đầu tiên chúng ta cần tìm thêm thông tin về lớp này trên MSDN (gõ từ khoá tìm kiếm "Win32_TimeZone class”). Từ trang kết quả, chúng ta có thể tìm các thuộc tính và phương thức lớp này hỗ trợ (mặc dù thực tế thì lớp cụ thể này chỉ có thuộc tính, không có phương thức) và dùng các thông tin tìm thấy để viết script mình muốn. Một thử nghiệm cho cho thấy, thuộc tính chúng ta cần tìm là Caption, vì đây là dạng dễ đọc nhất về thông tin múi giờ lưu trữ trên máy. Dưới đây là script có tên DisplayTimeZone.vbs mà chúng ta sẽ dùng để truy vấn thông tin từ WMI và hiển thị nó: Option Explicit On Error Resume Next Dim strComputer Dim strWMINamespace Dim strWMIQuery Dim objWMIService
- Dim colItems Dim objItem strComputer = "." strWMINamespace = "\root\CIMV2" strWMIQuery = "SELECT * FROM Win32_TimeZone" Set objWMIService = GetObject("winmgmts:\\" & strComputer & strWMINamespace) Set colItems = objWMIService.ExecQuery(strWMIQuery) For Each objItem In colItems WScript.Echo objItem.Caption Next Và đây là kết quả chạy của script: C:\scripts>cscript DisplayTimeZone.vbs Microsoft (R) Windows Script Host Version 5.6 Copyright (C) Microsoft Corporation 1996-2001. All rights reserved. (GMT-06:00) Central Time (US & Canada) Hãy xem script này hoạt động như thế nào. Đầu tiên, bạn có thể thấy chúng dựa trên rất nhiều các script đã được tạo ở trên. Nói cách khác, chúng ta bắt đầu bằng cách kết nối WMI, dùng lệnh sau: Set objWMIService = GetObject("winmgmts:\\" & strComputer & strWMINamespace)
- Nhưng lệnh tiếp theo là mới: Set colItems = objWMIService.ExecQuery(strWMIQuery) Điều chúng ta thực hiện ở đây là thực thi một truy vấn trên WMI để thu thập thông tin từ nó. Truy vấn được định nghĩa trước đó, dùng lệnh sau: strWMIQuery = "SELECT * FROM Win32_TimeZone" Câu lệnh SELECT theo kiểu cấu trúc SQL này sẽ trả ra tất cả (dấu hoa thị) những gì nhà cung cấp Win32_TimeZone có cho chúng ta và lưu trữ kết quả trong một tập hợp có tên colItems. Sau đó, lặp lại thao tác với từng đối tượng trong tập hợp (chỉ có một đối tượng được trả về bằng truy vấn) và hiển thị thuộc tính Caption của đối tượng, là xâu ký tự như bên dưới: (GMT-06:00) Central Time (US & Canada) Hãy thử nghiệm bài tập này Chúng ta sẽ nghiên cứu sâu hơn về WMI scripting trong những bài sau, còn bây giờ hãy thử nghiệm một bài tập nhỏ. Copy nội dung của script DisplayTimeZone.vbs ở trên vào Notepad (nhớ tắt Word Wrap) và ghi nó lại dưới tên file PageFile.vbs. Bây giờ, thay đổi một dòng trong script (thực ra là một phần nhỏ của dòng) để khi script chạy, nó sẽ hiển thị đường dẫn và tên pagefile của hệ thống thay vì múi giờ. Mẹo: Tìm trên MSDN để có thêm thông tin về lớp Win32_PageFile. Chúng tôi sẽ đưa ra câu trả lời cho thử nghiệm này ở phần tiếp theo của loạt bài.
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
Giáo trình Quản trị mạng Windows Server 2003 - Phần 3
13 p | 583 | 366
-
Quản lý các mạng Windows dùng script - Phần 3: Hiểu về WMI
10 p | 109 | 49
-
Quản lý các mạng Windows dùng script - Phần 2: Hoàn chỉnh script
10 p | 104 | 41
-
Quản lý các mạng Windows dùng Script - Phần 1: Những khái niệm cơ bản
7 p | 98 | 39
-
Quản lý các mạng Windows dùng script - Phần 4: Sử dụng Win32_NetworkAdapterConfiguration
15 p | 107 | 38
-
Quản lý các mạng Windows dùng Script
123 p | 74 | 32
-
Quản lý các mạng Windows dùng script - Phần 6: Những bước đầu tiên về scripting remote
9 p | 86 | 30
-
Quản lý các mạng Windows dùng script - Phần 5: Vượt qua thử thách
4 p | 76 | 29
-
Quản lý các mạng Windows dùng script - Phần 7: Xử lý sự cố lỗi
9 p | 72 | 29
-
Quản lý các mạng Windows dùng script - Phần 7: Xử lý sự cố lỗi
14 p | 75 | 18
-
Quản lý các mạng Windows dùng Script - Phần 1: Những khái niệm cơ bản
12 p | 83 | 17
-
Quản lý các mạng Windows dùng script - Phần 2: Hoàn chỉnh script
15 p | 64 | 11
-
Quản lý các mạng Windows dùng script - Phần 5: Vượt qua thử thách
8 p | 58 | 10
-
Quản lý các mạng Windows dùng script - Phần 6: Những bước đầu tiên về scripting remote
12 p | 31 | 9
-
Quản lý các mạng Windows dùng script - Phần 4: Sử dụng Win32_NetworkAdapterConfiguration
20 p | 40 | 8
-
Quản lý các mạng Windows dùng Script - Phần 1: Những khái niệm cơ bản
8 p | 41 | 8
-
Quản lý mạng Windows bằng Script - Phần 11: Các thủ thuật kịch bản khác
11 p | 33 | 6

markdown:
# Quản lý các mạng Windows dùng script - Phần 3: Hiểu về WMI
Chia sẻ: Thanh Cong | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:15
lượt xem 17
download
![](http://image.tlvnimg.com/document/thumbnail/2010/20100724/maicon24/80x100/79_7666.jpg)
##
Quản lý các mạng Windows dùng script - Phần 3: Hiểu về WMI
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](http://static.tlvnimg.com/b2013az/templates/version1/default/images/down16x21.png)
Quản lý các mạng Windows dùng script - Phần 3: Hiểu về WMI Phần này sẽ giới thiệu với các bạn về nguyên tắc hoạt động của Windows Management Instrumentation (WMI) cách nó có thể được scrip bằng VBScript. Trong hai phần đầu của loạt bài này chúng ta đã biết cách thay đổi địa chỉ IP của một bộ điều hợp mạng trên máy tính Windows dùng VBScript. Chúng ta cũng đã biết về nhiều khái niệm cơ bản của Windows scripting như lớp (class), đối tượng (object), thuộc tính (property), phương thức (method) và các kiểu biến khác nhau...
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
##
Nội dung Text: Quản lý các mạng Windows dùng script - Phần 3: Hiểu về WMI
- Quản lý các mạng Windows dùng script - Phần 3: Hiểu về WMI
- Phần này sẽ giới thiệu với các bạn về nguyên tắc hoạt động của Windows Management Instrumentation (WMI) cách nó có thể được scrip bằng VBScript. Trong hai phần đầu của loạt bài này chúng ta đã biết cách thay đổi địa chỉ IP của một bộ điều hợp mạng trên máy tính Windows dùng VBScript. Chúng ta cũng đã biết về nhiều khái niệm cơ bản của Windows scripting như lớp (class), đối tượng (object), thuộc tính (property), phương thức (method) và các kiểu biến khác nhau như biến xâu (string), biến mảng (array), biến nguyên (integer), biến tập hợp (collection). Kết thúc ở phần một là một script đơn giản thực hiện được nhiệm vụ thay đổi địa chỉ, và phần hai bổ sung thêm nhiều tính năng hỗ trợ quan trọng khác như định nghĩa các biến, triển khai kiểm soát lỗi, nhận thông tin người dùng đầu vào, hiển thị xác nhận dữ liệu đầu ra và dẫn giải script bằng các chú thích. Script cuối cùng của chúng ta hoạt động tốt như mong đợi, nhưng vẫn còn nhiều thứ rất khó hiểu. Ví dụ như dòng lệnh sau: Set objWMIService = GetObject("winmgmts:\\" & strComputer & "\root\cimv2") Trong phần đầu chúng ta có chú thích: “Dòng lệnh này kết nối tới namespace root\cimv2 trên máy cục bộ bằng cách định nghĩa một đối tượng có tên objWMIService và đặt nó bằng với điều khiển trả về từ phương thức GetObject”. Điều này có nghĩa là gì? WMI là gì và nó hoạt động như thế nào? Vì sao khái niệm này lại quan trọng khi muốn viết được một script tốt để quản trị các máy Windows? Hiểu về WMI
- WMI ra đời từ thời kỳ của Windows 98 hoặc sớm hơn. Trước đây nó được gọi với cái tên khác Web-Based Enterprise Management (WBEM), tức Công cụ quản lý doanh nghiệp dựa trên nền tảng Web. WBEM là công nghệ hợp tác phát triển bởi Microsoft, Cisco, Intel, Compaq và BMC Software nhằm hỗ trợ quản lý các hệ thống máy chủ và máy để bàn trong môi trường doanh nghiệp. WMI cung cấp mô hình thể hiện, lưu trữ và truy vấn cấu hình, thông tin trạng thái hay nhiều khía cạnh hoạt động khác của các máy Windows. Các nhà phát triển có thể dùng WMI để viết script hoặc quản lý mã nguồn để xem hay chỉnh sửa các thiết lập cấu hình trên máy Windows, xem trạng thái của các ứng dụng, dịch vụ Windows và thực hiện toàn bộ nhiều công việc hữu ích khác của một quản trị viên như triển khai, bảo trì, gỡ lỗi các mạng Windows. Nói cách khác, nói tới WMI tức là nói tới: Hệ điều hành Windows: làm việc trên môi trường Windows và cho các máy chạy Microsoft Windows. Management: có thể được dùng để quản lý các máy tính này. Instrumentation: cung cấp nhiều công cụ để xem và chỉnh sửa những thứ chạy bên trong các máy tính này. Bạn có thể ví máy tính Windows giống như một chiếc xe ô tô và WMI giống như nguồn điện hay các thiết bị điện cho phép bảng đo đồng hồ hiển thị tốc độ, nhiệt độ động cơ, RPM… của ô tô. Bản thân các điều khiển bảng đo đồng hồ này không phải là WMI. Bạn cần phải đưa ra cách lấy thông tin từ bảng điện và thể hiện nó ở dạng có thể đọc được. Viết VBScript sử dụng WMI cũng giống như tạo các bảng đo đồng hồ trung gian, liên hệ với thiết bị bên dưới ô tô và hiển thị thông tin đối tượng để có thể cho bạn biết cần phải
- làm gì và điều khiển nào động cơ đang thực hiện. Nói cách khác, Windows tích hợp tất cả công cụ dựng sẵn này qua WMI. Bạn chỉ cần biết cách làm sao lấy chúng ra để thực hiện những điều mình muốn như thay đổi địa chỉ IP, xem múi giờ, khởi động lại máy từ xa, hiển thị danh sách các bản vá đã được cài đặt… WMI Namespace Đến giờ, chúng ta vẫn chưa biết gì về cách thức hoạt động của WMI? Cũng không hẳn thế. Thực ra, để hiểu được về WMI đòi hỏi chúng ta cần phải kiên nhẫn và có một chút kiến thức cơ sở. Hãy bắt đầu bằng cách xem xét các namespace WMI. Trong thuật ngữ WMI, namespace là một cơ sở dữ liệu logic của các lớp và các thể hiện của chúng. Dưới đây là một script đơn giản có tên ShowNamespaces.vbs, liệt kê tất cả các namespace WMI bên dưới namespace gốc: Set objWMIService = GetObject("winmgmts:\\.\root") Set colNamespaces = objWMIService.InstancesOf("__NAMESPACE") For Each objNamespace In colNamespaces WScript.Echo objNamespace.Name Next Và kết quả chạy script trên một máy Windows XP là: C:\scripts>cscript ShowNamespaces.vbs Microsoft (R) Windows Script Host Version 5.6 Copyright (C) Microsoft Corporation 1996-2001. All rights reserved. SECURITY
- RSOP Cli SecurityCenter WMI CIMV2 Policy Microsoft DEFAULT directory subscription Mỗi namespace này có thể là một nguồn cho phép bạn truy vấn thông tin liên quan đến trạng thái hay cấu hình một số yếu tố của máy tính Windows (thông thường cũng có thể chỉnh sửa cấu hình đó). Các namespace này được tổ chức theo kiểu cấu trúc phân tầng như cấu trúc thư mục trên ổ cứng. Ví dụ, chúng ta có thể hiển thị tất cả namespace dưới namespace gốc root\CIMV2 bằng cách thay đổi dòng đầu tiên trong script như sau: Set objWMIService = GetObject("winmgmts:\\.\root\CIMV2") Khi chạy script đã được thay đổi, kết quả có dạng: C:\scripts>cscript ShowNamespaces.vbs Microsoft (R) Windows Script Host Version 5.6 Copyright (C) Microsoft Corporation 1996-2001. All rights reserved. ms_409 Applications
- Thực tế, root\CIMV2 là namespace WMI mặc định trên các máy Windows. Điều này có nghĩa là nếu bạn không mô tả một namespace để kết nối tới trong dòng đầu tiên của script, WMI sẽ mặc định tự động kết nối tới namespace root\CIMV2. Vì thế, nếu chúng ta thay đổi dòng đầu tiên thành: Set objWMIService = GetObject("winmgmts:\\") thì kết quả cũng giống như trên. Chú ý là chúng ta có thể bỏ phần trước trong winmgmts:\\.\root\CIMV2 đi. Nhớ lại trong bài một, phần trước thể hiện máy cục bộ và mặc định WMI cho rằng bạn muốn làm việc với máy cục bộ. Nhưng thực tế, khi viết script người ta thường sử dụng các biến (và định nghĩa chúng). Vì thế ở đây chúng ta có thể dùng một script phổ biến hơn để hiển thị các namespace: Option Explicit On Error Resume Next Dim strComputer Dim strWMINamespace Dim objWMIService Dim colNamespaces Dim objNamespace strComputer = "." strWMINamespace = "\root\CIMV2" Set objWMIService = GetObject("winmgmts:\\" & strComputer & strWMINamespace) Set colNamespaces = objWMIService.InstancesOf("__NAMESPACE")
- For Each objNamespace In colNamespaces WScript.Echo objNamespace.Name Next Tại sao chúng ta cần tìm hiểu tất cả các vấn đề này? Lý do chính là bởi tính linh hoạt! Ví dụ, nếu cần chạy script trên một máy từ xa, chúng ta có thể thay đổi biến strComputer thành địa chỉ của máy từ xa. Hoặc nếu cần hiển thị một phần khác của namespace, chúng ta có thể thêm một vài dòng vào script để nó nhận dữ liệu đầu vào của người dùng trên biến strWMINamespace. Nhà cung cấp WMI Tìm ra đúng namespace là thách thức đầu tiên (mặc dù hầu hết các trường hợp kết nối tới namespace mặc định là đủ). Ngoài ra bạn còn cần tìm ra đúng nhà cung cấp phù hợp để truy vấn hoặc update dữ liệu trên hệ thống bạn đang hướng đến. Dưới đây là script có tên ShowProviders.vbs, hiển thị tất cả nhà cung cấp WMI cho namespace root\CIMV2: Option Explicit On Error Resume Next Dim strComputer Dim strWMINamespace Dim objWMIService Dim colWin32Providers Dim objWin32Provider strComputer = "." strWMINamespace = "\root\CIMV2"
- Set objWMIService = GetObject("winmgmts:\\" & strComputer & strWMINamespace) Set colWin32Providers = objWMIService.InstancesOf("__Win32Provider") For Each objWin32Provider In colWin32Providers WScript.Echo objWin32Provider.Name Next Và kết quả sau khi chạy script này trên một máy Windows XP là: C:\scripts>cscript ShowProviders.vbs Microsoft (R) Windows Script Host Version 5.6 Copyright (C) Microsoft Corporation 1996-2001. All rights reserved. Win32_WIN32_TSLOGONSETTING_Prov MS_NT_EVENTLOG_PROVIDER Win32_WIN32_TSENVIRONMENTSETTING_Prov SCM Event Provider ProviderSubSystem VolumeChangeEvents NamedJobObjectLimitSettingProv HiPerfCooker_v1 WMIPingProvider Microsoft WMI Forwarding Event Provider Win32_WIN32_TSNETWORKADAPTERSETTING_Prov SystemConfigurationChangeEvents Win32_WIN32_TERMINALSERVICE_Prov Win32_WIN32_TSREMOTECONTROLSETTING_Prov
- Win32_WIN32_TSNETWORKADAPTERLISTSETTING_Prov Win32_WIN32_COMPUTERSYSTEMWINDOWSPRODUCTACTIVATIONS ETTING_Prov Win32_WIN32_TSSESSIONDIRECTORY_Prov CmdTriggerConsumer Standard Non-COM Event Provider SessionProvider WBEMCORE RouteEventProvider WhqlProvider Win32_WIN32_TSSESSIONSETTING_Prov Win32_WIN32_TERMINALTERMINALSETTING_Prov Win32_WIN32_TSCLIENTSETTING_Prov Win32_WIN32_TERMINALSERVICESETTING_Prov WMI Kernel Trace Event Provider Win32_WIN32_PROXY_Prov NamedJobObjectProv MS_Shutdown_Event_Provider SECRCW32 Win32ClockProvider MS_Power_Management_Event_Provider Win32_WIN32_WINDOWSPRODUCTACTIVATION_Prov RouteProvider Cimwin32A Msft_ProviderSubSystem Win32_WIN32_TERMINALSERVICETOSETTING_Prov NamedJobObjectSecLimitSettingProv
- Win32_WIN32_TSSESSIONDIRECTORYSETTING_Prov Win32_WIN32_TSPERMISSIONSSETTING_Prov Win32_WIN32_TSACCOUNT_Prov Win32_WIN32_TERMINAL_Prov MSIProv DskQuotaProvider NetDiagProv Win32_WIN32_TSGENERALSETTING_Prov CIMWin32 NamedJobObjectActgInfoProv NT5_GenericPerfProvider_V1 WMI Self-Instrumentation Event Provider MS_NT_EVENTLOG_EVENT_PROVIDER Nghe chừng có vẻ quá nhiều! Nhưng dùng danh sách các nhà cung cấp này, bạn có thể dễ dàng tìm kiếm trên MSDN để biết thêm thông tin về một nhà cung cấp cụ thể và tìm kiếm phương thức hỗ trợ. Các lớp WMI Bên cạnh namespace và provider (nhà cung cấp), bạn cũng cần phải hiểu về các lớp WMI nếu muốn tăng cường thêm sức mạnh của WMI cho các hoạt động quản trị Windows trên script. Lớp là một mẫu của kiểu đối tượng bạn có thể quản lý bằng WMI. Ví dụ lớp có tên Win32_LogicalDisk là một mẫu đĩa logic trên các máy Windows, và WMI dùng lớp này để tạo một thể hiện của Win32_LogicalDisk cho từng đĩa được cài. Dưới đây là một script có tên ShowClasses.vbs hiển thị tất cả các lớp (có khả năng là các đối tượng có thể quản lý) của namespace root\CIMV2:
- Option Explicit On Error Resume Next Dim strComputer Dim strWMINamespace Dim objWMIService Dim colClasses Dim objClass strComputer = "." strWMINamespace = "\root\CIMV2" Set objWMIService = GetObject("winmgmts:\\" & strComputer & strWMINamespace) Set colClasses = objWMIService.SubclassesOf() For Each objClass In colClasses WScript.Echo objClass.Path_.Path Next Và một số kết quả sau khi chạy script này trên máy Windows XP: C:\scripts>cscript ShowClasses.vbs Microsoft (R) Windows Script Host Version 5.6 Copyright (C) Microsoft Corporation 1996-2001. All rights reserved. \\XP\ROOT\CIMV2:__SystemClass \\XP\ROOT\CIMV2:__thisNAMESPACE \\XP\ROOT\CIMV2:__Provider
- \\XP\ROOT\CIMV2:__Win32Provider \\XP\ROOT\CIMV2:__IndicationRelated \\XP\ROOT\CIMV2:__EventGenerator \\XP\ROOT\CIMV2:__TimerInstruction \\XP\ROOT\CIMV2:__IntervalTimerInstruction ... \\XP\ROOT\CIMV2:MSFT_WMI_GenericNonCOMEvent \\XP\ROOT\CIMV2:MSFT_WmiSelfEvent \\XP\ROOT\CIMV2:Msft_WmiProvider_OperationEvent \\XP\ROOT\CIMV2:Msft_WmiProvider_ComServerLoadOperationEvent \\XP\ROOT\CIMV2:Msft_WmiProvider_InitializationOperationFailureEven t \\XP\ROOT\CIMV2:Msft_WmiProvider_LoadOperationEvent \\XP\ROOT\CIMV2:Msft_WmiProvider_OperationEvent_Pre \\XP\ROOT\CIMV2:Msft_WmiProvider_DeleteClassAsyncEvent_Pre \\XP\ROOT\CIMV2:Msft_WmiProvider_GetObjectAsyncEvent_Pre ... \\XP\ROOT\CIMV2:Win32_ComputerSystemEvent \\XP\ROOT\CIMV2:Win32_ComputerShutdownEvent \\XP\ROOT\CIMV2:Win32_SystemTrace \\XP\ROOT\CIMV2:Win32_ModuleTrace \\XP\ROOT\CIMV2:Win32_ModuleLoadTrace \\XP\ROOT\CIMV2:Win32_ThreadTrace \\XP\ROOT\CIMV2:Win32_ThreadStartTrace \\XP\ROOT\CIMV2:Win32_ThreadStopTrace \\XP\ROOT\CIMV2:Win32_ProcessTrace \\XP\ROOT\CIMV2:Win32_ProcessStartTrace
- \\XP\ROOT\CIMV2:Win32_ProcessStopTrace ... Lại một lần nữa bạn thấy có vẻ quá nhiều và rắc rối, nhưng dùng danh sách này bạn có thể tìm trên MSDN thông tin liên quan đến một lớp WMI cụ thể dễ dàng hơn. Từ đó có thể tìm ra các thuộc tính và phương thức đi kèm với nó. Sử dụng WMI Chúng ta hãy sử dụng thực tiễn những thứ đã được nói lý thuyết ở trên. Một trong các lớp script ở trên hiển thị là Win32_TimeZone và chúng ta sẽ dùng nó để hiển thị múi giờ đã cấu hình trên máy tính. Đầu tiên chúng ta cần tìm thêm thông tin về lớp này trên MSDN (gõ từ khoá tìm kiếm "Win32_TimeZone class”). Từ trang kết quả, chúng ta có thể tìm các thuộc tính và phương thức lớp này hỗ trợ (mặc dù thực tế thì lớp cụ thể này chỉ có thuộc tính, không có phương thức) và dùng các thông tin tìm thấy để viết script mình muốn. Một thử nghiệm cho cho thấy, thuộc tính chúng ta cần tìm là Caption, vì đây là dạng dễ đọc nhất về thông tin múi giờ lưu trữ trên máy. Dưới đây là script có tên DisplayTimeZone.vbs mà chúng ta sẽ dùng để truy vấn thông tin từ WMI và hiển thị nó: Option Explicit On Error Resume Next Dim strComputer Dim strWMINamespace Dim strWMIQuery Dim objWMIService
- Dim colItems Dim objItem strComputer = "." strWMINamespace = "\root\CIMV2" strWMIQuery = "SELECT * FROM Win32_TimeZone" Set objWMIService = GetObject("winmgmts:\\" & strComputer & strWMINamespace) Set colItems = objWMIService.ExecQuery(strWMIQuery) For Each objItem In colItems WScript.Echo objItem.Caption Next Và đây là kết quả chạy của script: C:\scripts>cscript DisplayTimeZone.vbs Microsoft (R) Windows Script Host Version 5.6 Copyright (C) Microsoft Corporation 1996-2001. All rights reserved. (GMT-06:00) Central Time (US & Canada) Hãy xem script này hoạt động như thế nào. Đầu tiên, bạn có thể thấy chúng dựa trên rất nhiều các script đã được tạo ở trên. Nói cách khác, chúng ta bắt đầu bằng cách kết nối WMI, dùng lệnh sau: Set objWMIService = GetObject("winmgmts:\\" & strComputer & strWMINamespace)
- Nhưng lệnh tiếp theo là mới: Set colItems = objWMIService.ExecQuery(strWMIQuery) Điều chúng ta thực hiện ở đây là thực thi một truy vấn trên WMI để thu thập thông tin từ nó. Truy vấn được định nghĩa trước đó, dùng lệnh sau: strWMIQuery = "SELECT * FROM Win32_TimeZone" Câu lệnh SELECT theo kiểu cấu trúc SQL này sẽ trả ra tất cả (dấu hoa thị) những gì nhà cung cấp Win32_TimeZone có cho chúng ta và lưu trữ kết quả trong một tập hợp có tên colItems. Sau đó, lặp lại thao tác với từng đối tượng trong tập hợp (chỉ có một đối tượng được trả về bằng truy vấn) và hiển thị thuộc tính Caption của đối tượng, là xâu ký tự như bên dưới: (GMT-06:00) Central Time (US & Canada) Hãy thử nghiệm bài tập này Chúng ta sẽ nghiên cứu sâu hơn về WMI scripting trong những bài sau, còn bây giờ hãy thử nghiệm một bài tập nhỏ. Copy nội dung của script DisplayTimeZone.vbs ở trên vào Notepad (nhớ tắt Word Wrap) và ghi nó lại dưới tên file PageFile.vbs. Bây giờ, thay đổi một dòng trong script (thực ra là một phần nhỏ của dòng) để khi script chạy, nó sẽ hiển thị đường dẫn và tên pagefile của hệ thống thay vì múi giờ. Mẹo: Tìm trên MSDN để có thêm thông tin về lớp Win32_PageFile. Chúng tôi sẽ đưa ra câu trả lời cho thử nghiệm này ở phần tiếp theo của loạt bài.
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
Giáo trình Quản trị mạng Windows Server 2003 - Phần 3
13 p |
583 |
366
-
Quản lý các mạng Windows dùng script - Phần 3: Hiểu về WMI
10 p |
109 |
49
-
Quản lý các mạng Windows dùng script - Phần 2: Hoàn chỉnh script
10 p |
104 |
41
-
Quản lý các mạng Windows dùng Script - Phần 1: Những khái niệm cơ bản
7 p |
98 |
39
-
Quản lý các mạng Windows dùng script - Phần 4: Sử dụng Win32_NetworkAdapterConfiguration
15 p |
107 |
38
-
Quản lý các mạng Windows dùng Script
123 p |
74 |
32
-
Quản lý các mạng Windows dùng script - Phần 6: Những bước đầu tiên về scripting remote
9 p |
86 |
30
-
Quản lý các mạng Windows dùng script - Phần 5: Vượt qua thử thách
4 p |
76 |
29
-
Quản lý các mạng Windows dùng script - Phần 7: Xử lý sự cố lỗi
9 p |
72 |
29
-
Quản lý các mạng Windows dùng script - Phần 7: Xử lý sự cố lỗi
14 p |
75 |
18
-
Quản lý các mạng Windows dùng Script - Phần 1: Những khái niệm cơ bản
12 p |
83 |
17
-
Quản lý các mạng Windows dùng script - Phần 2: Hoàn chỉnh script
15 p |
64 |
11
-
Quản lý các mạng Windows dùng script - Phần 5: Vượt qua thử thách
8 p |
58 |
10
-
Quản lý các mạng Windows dùng script - Phần 6: Những bước đầu tiên về scripting remote
12 p |
31 |
9
-
Quản lý các mạng Windows dùng script - Phần 4: Sử dụng Win32_NetworkAdapterConfiguration
20 p |
40 |
8
-
Quản lý các mạng Windows dùng Script - Phần 1: Những khái niệm cơ bản
8 p |
41 |
8
-
Quản lý mạng Windows bằng Script - Phần 11: Các thủ thuật kịch bản khác
11 p |
33 |
6

Set-Cookie: TLDEVNamespace=h5k37p0dcm5mm9g4uj9h7ngsl0; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly