text:
Tôi sinh ra và lớn lên tại Huế. Dù tha phương cầu thực, những con dân Huế như tôi, mỗi năm, khi hoa đào nở, dù sao chăng nữa, vẫn cố trở lại Huế, tìm cảnh sống êm đềm. Du khách từ một nơi xa lạc đến Huế, bỗng cảm thấy tốc độ sinh hoạt nơi đây dường như chậm lại, cuộc sống thường nhật đã trở nên êm đềm, thanh thản, như sống nước con sông Hương đang lờ lửng trôi theo dòng. Từ đó, tâm hồn du khách cũng lắng xuống dần để hoà mình với cảnh vật, với sự thong dong, trầm mặc. Một màu xanh mượt mà, đầm thắm phủ lên cảnh trí của thành quách, lăng tẩm, điện đài nhà cửa. Có một thuật ngữ được đặt ra để chỉ mối quan hệ hữu cơ giữa kiến trúc và vưòn xứ Huế: "Nhà vườn". Mọi kiến trúc ở đây, từ nhà cửa dân gian, đến đình chùa, miếu vũ trong kiến trúc tôn giáo, đến ung điện, lăng tẩm trong kiến trúc cung đình đều gắn liền với yếu tố vườn.
Vườn cây tại Huế là mảng màu xanh để xoá dịu bớt cái rực rỡ của kiến trúc, là nét bút của tạo hoá có tác dụng uốn mền những mảng kiến trúc gai góc, sắc cạnh vạch ra giữa bầu trời. Những vườn cây Huế có một vị trí quan trọng trong đời sống tinh thần của con người Huế từ trước đến nay. Phần lớn các gia đình, dù ở nội thành hay ngoại thành cũng đều cố gắng tạo nên một mảnh vườn, dù lớn hay nhỏ. Lớn thì trồng những cây lưu niên, cây ăn trái, nhỏ thì trồng hoa, trồng rau cải; không có đất thì tạo nên một "vườn treo" với những chậu cảnh, những giò lan, những Bonsai như một vũ trụ thu nhỏ của riêng mình. Vườn Huế là một khoảng không gian biệt lập để cho con người tìm đến trạng thái thư dãn tinh thần sau một ngày làm việc vất vả hay sau một chặng đời vật lộn với cuộc sống, toan tính những danh lợi, thiệt hơn.
Vườn cây xứ Huế được biết đến không phải vì những loại hoa muôn màu, muôn vẻ, như những làng Hoa Nghi Tàm, Ngọc Hà, Yên Phụ ở ngoại thành Hà Nội. Vườn Huế rất giản dị. Đó là chỗ dừng chân giữa mưa và nắng, là toà lâu đài của những loài chim, là bóng mát của khách vãn lai, là tứ thơ của giai nhân mặc khác. Đây cũng là nơi trú ngụ của những mảnh tâm hồn thanh cao, thuần khiết, nơi di dưỡng của những quan lại Huế khi về già. Những người dân Huế tạo nên một mảnh vườn không phải mong thu lợi lộc khiêm tốn của mình, mà trước tiên, để được đắm mình trong cái màu xanh thanh thản của lá, của hoa, cuả trái cây ngon ngọt, mà trước tiên là của thiên nhiên siêu thoát dành cho họ.
Vườn Huế có mặt khắp nơi và vô cùng phong phú, đa dạng. Vườn hoa, vườn trái, vườn cỏ, vườn trên mặt đất, vườn trong không gian và trong đáy sâu của lòng người. Vườn Huế mở ra trong tâm hồn của con người một khoảng không bình yên. Đến đây, con người trở nên thư thái, khoáng đảng, để quên những khắc nghiệt của thế gian. Đây là bản giao hưởng của âm thanh, màu sắc, tâm tình. Kiến trúc ở cố đô Huế được xem như là mẫu mực của lối kiến trúc được "cảnh vật hoá". Những nghệ nhân xưa và nay ở đây đã coi vườn cây như yếu tố hoà hợp giữa âm và dương, giữa chuyển động và bất biến, giữa đất và trời, giữa vũ trụ và con người. Và du khách có cơ hội nào đến thăm một ngôi vườn nào đó vào một buổi chiều hè hay một đêm trăng sáng, thì mới tận hưởng được cái ý vị sâu sắc,trầm lặng của con dân vùng núi Ngự sông Hương.
Sông Hương đóng vai trò quan trọng trong cấu trúc vườn tại đây. Sau bao dặm trường luồn lách giữa những cánh rừng già, trăn trở chuyển mình qua bao thác ghềnh của hai ngườn Tả, Hữu Trạch Nguyên ở ngã ba Bằng Lăng (Bảng Lảng) đã tạo thành con sông Hương thơ mộng, êm đềm chảy vào giữa lòng thành phố. Dòng nước cuốn theo bao nhiêu phù sa, tạo cho Huế hai thềm đất trù phú, tốt tươi, chạy dài đến Ngã Ba Sình, rồi oà vỡ ra đầm phá vùng duyên hải. Những vườn cây xứ Huế được nuôi dưỡng từ những lớp phù sa đó. Dọc hai bên bờ sông Hương, biết bao thôn làng với những mảnh vườn nặng trĩu trái ngọt cây lành. Đó là những khu vườn đầy mít, chè, thơm, ổi của làng Tuần, những thềm đất trắng muốt của hoa huệ, rợp đỏ hoa dâm bụt, lấy lánh ánh vàng tươi của hoa đồng tiền ở Nguyệt Biều, Lương Quán. Nói đến Huế là nói đến nhà vườn, vốn là hai bộ phận hữu cơ gắn liền nhau. Thành phố Huế là cả một thành phố vườn rộng lớn. Tài hoa nghệ thuật sống của con người xứ Huế là sự kết hợp hài hoà trong nhà ngoài vườn, một cảnh vườn vừa thơ mộng, vừa thực tế. Mỗi ngôi nhà đâu đâu cũng ẩn hiện màu xanh. Toàn thành phố phủ màu xanh mướt. Vẻ đẹp của con sông Hương một phần là nhờ những ngôi nhà vườn nối tiếp nhau hai bên bờ.
Nhà vườn là một thuật ngữ để chỉ một điểm cư trú được tổ chức thành vưòn và nhà, mà chủ nhân đã đặt hết tâm sức vào đó. Kinh thành Huế là sự tổng hợp của những khu vườn đẹp và những nhà rường đẹp. Sự gắn bó mật thiết với thiên nhiên, dựa vào thiên nhiên mà sống đã khiến cho con người nơi đây nhanh chóng thích nghi với môi trường mới. Nhà và vườn gắn bó nhau dù trong một không gian hẹp. Họ đã mở ra chiều rộng và cả chiều sâu của không gian đó. Sắp xếp sao cho ngôi vườn có hoa, có cây, có rau quả, có giàn thiên lý, có gốc hồng, gốc mai. Tuy ít, nhưng tâm thức thì gửi gắm rất nhiều.
Theo thuật phong thủy, những lối đi vào nhà không bao giờ trổ thẳng vào gian giữa của ngôi nhà chính, vì đây là gian nhà thiêng liêng để thờ phượng tổ tiên. Lối đi ấy phải được chận lại bằng bình phong cao quá đầu người, và phải rẻ qua hướng khác để vào nhà. Từ đó, mới chuyển hướng ra vườn. Thấp thoáng trong tán là và trong hoa trái là mái nhà rường cổ kính "trơ gan cùng tuế nguyệt". Cây cỏ nơi đây đã làm tăng thêm những nét dịu dàng, quyến rũ, lôi cuốn của Huế; cây cỏ giúp cho con người Huế hoà nhập với thiên nhiên. Cây cỏ cũng đã chuyên chở tư tưởng, phong cách riêng biệt của con người Huế, gợi mở cho du khách những hứng khởi ban đầu khi đặt chân đến Huế. Đi xuôi về miệt Vỹ Dạ, Nam Phổ, Phú Khê, những mảnh vườn nơi đây như được phát sinh theo một chiều hướng khác hẳn đi. Vẫn có những dãy hoa thược dược đủ màu, vẫn có những hàng cúc vàng rực lên khi chiều buông xuống, vẫn có những vườn mít, cau, đào, dừa, nhưng trong chất liệu và qua cảnh trí, vẫn còn hiện lên những nét thơ. Cau thôn Vỹ đã đi vào thi ca, vào huyền thoại và vào cuộc sống, mở đầu cho hạnh phúc lứa đôi, của "đầu câu chuyện". Đó là nét trữ tình của bức tranh quê. Hoa cau rơi trên vạt áo của cô gái thanh xuân Nam Phổ. Hàn thi sĩ một thời về chơi thôn Vỹ đã chợt thấy hoa lá xứ Huế và cô gái Huế ẩn hiện bên nhau một cách tình tứ "Vườn ai mướt qua xanh như ngọc; Lá trúc che ngang mặt chữ điền".
Tinh thần và đạo lý đã ẩn trong kiến trúc vườn. Có nhiều vườn lại có ngôi mộ tổ tiên. Ngôi mộ trong vườn tạo ra cảm giác gần gủi, thân thương của người sống và người chết. Đây là cách thể hiện tình cảm gắn bó và sự biết ơn của những người trong gia đình đối với tiền nhân, sớm khua hương khói. Người xưa coi chuyện sinh tử là bình thường. Có được nhân sinh quan như thế, họ thấy cuộc sống của con người càng được ung dung, thư thới hơn, kể cả chuyện sinh ly, tử biệt. Đế Huế, viếng thăm những thành quách, điện đài vẫn chưa đủ, nếu chưa đến thăm những ngôi nhà vườn ở vùng Kim Long, Dã Viên, An Cựu, Chợ Cống, Đông Ba, Hương Cần, Liễu Hạ. Vườn chùa Huyền Không bên bò sông Bạch Yến, vườn An Hiên của bà Lan Hữu ở Kim Long, khu vườn "trên không" của anh Nguyễn Đắc An cuối đường Phan Đăng Lưu, ngõ vào cửa Đông Ba, vườn nhà cụ Thân Thần Tôn Thất Hân ở xã Phú Thượng, vườn đá của nghệ nhân Bửu Nghiêu ở Chợ Cống, vườn cụ Nghè Đường ở Phường Đúc, vườn ông Trợ Xuyến ở phường Phú Lộc... đều là những tác phẩm hoàn mỹ, thể hiện tính nhân văn của cố đô Huế.
Vườn Huế là một tổng hợp cây cảnh, mai, lan, cúc, trúc, một vài khóm tùng, một vài gốc hồng gốc bưởi... từ đó loan dần ra, để gợi nếp sống phong lưu, nhàn dật của chủ nhân. Phần lớn vườn Huế trồng hoa màu, cây lưu niên, cây ăn quả; muơi gốc mít, trứng gà,chuối, đào, ổi, cam, khế, chanh, thanh trà, nhãn, vải, măng cụt,chè, dâu, me, trầu. Với nghệ thuật làm vườn, trồng cây khéo léo của họ, người dân Huế đã cống hiến cho quê hương những đặc sản ngon lành: quýt Hương cần, bưởi Liễu hạ, dâu Truồi, thanh tràNguyệt Biều, Lương Quán, nhã lồng Kim Long, An Hoà, vải trạng Phụng Tiên, đào tiên Thế Miếu, hột sen Tịnh Tâm, chè Tuần, chuối Mỹ Lợi, dừa Mỹ Á, măng cụt Xuân Hoà, cau Nam Phổ, trầu Chợ Dinh... đều là những cây đặc sản xứ Huế từ lâu đời. Nét đặc sản của thổ nghi Huế là các vườn chung quanh những ngôi nhà đều có thể trồng được các thứ cây của hai miền Nam bắc. Cây măng cụt, quả chôm chôm, cây sầu riêng, quả xoài từ phương Nam; cây hồng, cây táo, qiả nhãn, quả vải từ phương Bắc đều được trồng và trở nên tươi tốt tại đây. Một số thực vật phương Nam hay phương Bắc đến đây thì dừng lại. Trồng măng cụt xa hơn phía Bắc thì không có quả; trồng hồng Lạng Sơn, hồng Nghệ An xa hơn phía Nam sẽ chết dần mòn.
Với những tính chất đó, vườn Huế vói ngôi nhà rường bên cạnh, quả là một tiểu vũ trụ hài hoà với thiên nhiên; vườn nhà đã tô điểm thêm cho vẻ đẹp xanh tươi của kinh thành Huế, cũng đã góp phần làm cho tâm hồn người thêm thâm trầm, tao nhã, dáng dấp vốn có của Huế. Nó thể hiện toàn vẹn nếp sống phong lưu, dân dã hàng ngày của người dân Huế bình thường, với đức tính cần cù, nhẫn nại, với tình thương bao la, con người thêm nhạy cảm với hương sắc, cỏ hoa. Ngày trước, mỗi khi trong nhà có người lâm chung, nhất là những người từng bỏ công sức ra để xây dựng vưòn nhà, thì gia đình thắt những vòng vải trắng trên những cây trong vườn để tang cho kẻ quá cố. Cây cũng như ngưoi "có phúc cùng hưởng, có hoạ cùng mang". Xây dựng lên một khu vườn như một thú chơi, đúng hơn là một thứ tín ngưỡng. Cây thấy trong, cây cao ngoài, có lớp lang của không gian cao tầng trông thật ngoạn mục. Họ bố cục theo khiếu thẩm mỹ cao độ. Hai bên và đằng sau nhà thì lại khác. Cây lưu niên, cây ăn trái, cây lấy gỗ làm thành hàng để nối với dãy rừng làng liên tiếp. Để có được những cảnh vườn đến như thế, chủ nhân phải đổ bao nhiêu trí tuệ và mồ hôi, với đam mê kỳ thú.
Non bộ gần bể cạn cũng là một cảnh trí khác. Non bộ hay núi giả là một phần đặc sắc trong nghệ thụât phong cảnh ngôi nhà vưòn Huế. Dây là một cảnh thu nhỏ bằng đá, đất và cây trồng. Phong cảnh non bộ là cả một vùng nước non, hồ suối, hang động, cầu nhà,chuà tháp, với những tượng người, tuợng thú bằng sành nhỏ. Nghệ nhân có thể diễn tả lại một khung cảnh nào đó trong thiên nhiên hay trong lịch sử: cảnh đào viên kết nghĩa, cảnh Lưu Nguyễn nhập Đào nguyên, Bồng lai tiên cảnh. Trên non bộ có những cây cảnh như cây si, cây sung, tùng bách, bồ đề, dương liễu, hồng tỉ muội. Những cây nầy thường được thu nhỏ chừng vài mưoi phân , sao cho cân xứng với toàn cảnh. Những cây nầy được uốn theo những "thế" độc đáo: thế trực, thế hoành, thế rồng bay phượng múa, thế phụ tử, thế phu thê, thế Thanh long, Bạch hổ. Bên cạnh những hòn non bộ còn điểm xuyết những chậu cây cảnh được uốn theo các thế, rất công phu, đẻ hoà chung nhịp điệu.
Tạo được một khu vườn nhà Huế là một công phu, với đức tính nhẫn nại khi chăm bón. Nhà văn Nguyễn Tuân đã đưa ra một nhận xét: "Có một vườn hoa là chuyện dễ dàng, nhưng đủ thì giờ mà chăm sóc đến hoamới là việc khó. Người chơi hoa nhiều khi phải lấy cái chí thành, chí tình ra mà đối đãi với cả giống hoa không bao giờ biết lên tiếng kia. Như thế mới phải đạo, cái đạo của người quân tử. Chứ còn cứ gây được một khoảnh vườn, khuân hoa cỏ ở các nơi về mà trồng, phó mặc chúng cho trời, đầy chúng ta ngoài mưa nắng với thờ ơ, chúng trổ bông không biết đến, chúng tàn là cũng không hay, thì chơi hoa làm gì thêm tội với chúa xuân..." (Vang bóng một thời).
Kinh thành Huế là một nhà vườn vĩ đại; cả thành phố là một công viên lớn; ở đâu cũng thấy toàn là màu xanh mát dịu của sông hồ, cỏ cây, đồi núi, vườn tược. cái tài hoa trong nghệ thuật sống của người Huế là sự kết hợp cái vườn lý tưởng và cái vườn thực tiễn ấy làm một. Nhà vườn Huế là một mô thức kiến trúc dân dụng độc đáo; kiến trúc về phong cảnh, kiến trúc vườn hoa, kiến trúc vườn cây nhỏ nhỏ. Bao bọc chung quanh nhà, phía trước và hai bên là những dãy hàng chè tàu, hàng rào dâm bụt hay bờ dậu ô rô, bờ dậu xương rồng; phía sau là hàng rào tre trúc. Tre trúc thì mọc xanh tốt dày đặc, còn hàng rào chè tàu hay bờ dậu ô rô thì cắt xén công phu, tỉ mỉ hàng ngày. Cửa ngõ trước nhà thường kết cấu đơn giản hay xây bằng gạch có mái ngói để trốn mưa nắng. Cuối lối vào thường có một bình phong nhỏ xây bằng gạch hay trồng cây ô rô. Phiá sau bình phong là sân nhà, trước sân có bể cạn, hồ sen, hồ trồng hoa súng.
Nếu khu vườn của kinh thành Huế có sông Hương trước mặt, thì trong vườn nhà ở đây lại có ao trồng sen, trồng súng, thả cá; bên cạnh có ghế đá, ghế gỗ, đặt dưới gốc dừa, gốc mít. Mặt ao là tấm gương trong suốt phản chiếu hình ảnh các công trình kiến trúc và cảnh vật trong vườn. cách điểm xuyết nầy đã tạo những nét sinh động lạ thường. Mô thức nầy rất thông dụng và cũng tùy theo khảnăng sáng tạo, mỗi vườn nhà lại có những điểm nổi bật. Người Huế thường dùng nhiều trí tuệ đẻ xây dựng nhà vườn, với niềm thích thú, đầy tự hào, suốt cả cuộc đời mình. Nhà vườn hay thành phố vườn đều là cảnh quan tuyệt mỹ. Khi xây dựng kinh thành Huế vào đầu thế kỷ XIX, các nhà kiến trúc đã dùng núi Ngự Bình ở phía nam làm tấm bình phong che chắn những gì trở ngại tổn thương cho Hoàng thành. Gần đó hơn, sông Hương trở thành một mặt hồ phẳng lặng, lửng lờ, để soi bóng các công trình kiến trúc nghệ thuật hai bên bờ. Thuật phong thủy gọi đó là minh đường, một bộ phận cần thiết ở mặt trước mọi kiến trúc. Trên sông lại nổi lên hai gò nhỏ: Cồn Hến và cồn Dã Viên, dùng cho thế Thanh Long và Bạch Hổ chầu hai bên để bảo vệ lấy. Khu vườn có độ rộng ấy đã được quy hoạch và xây dựng với những đường nét đối xứng rõ rệt. Nhìn kỹ hơn, có những phần thưa thoáng của không gian kiến trúc, để tạo sự nhẹ nhàng, thơ thới. Từ trong kiến trúc lớn nầy, người Huế đã học theo để thu gọn trong không gian kiến trúc của nhà mình. Nhà và vườn Huế gắn bó khăng khít với nhau trong tâm thức của ngưòi dân từ thời khai sinh, rồi trở thành hoàn thiện trong sự trưởng thành của họ. Sự sắp xếp nhà và vườn có quy cách như thế đã tạo ra một thế giới riêng, mà chủ nhân đem hết trí sáng tạo để thiết trí theo nhân sinh và nhận thức của mình. Đó cũng là triết lý sống của họ.
Đáng nhắc nhở đầu tiên là vườn của Huyền Không, phía bắc kinh thành Huế. Khách đi thuyền ngược dòng sông Hương, lên quá chùa Thiên Mụ, rồi rẻ vào con sông Bạch Yến ở vị trí cầu Xước Dũ, rồi theo dòng nước quanh co uốn lượn quanh những bãi phù sa sẽ gặp bến Huyền Không. Lên bến, du khách sẽ tần ngần, ngạc nhiên trước một không gian kỳ lạ, huyền hoặc, trăm sắc, trăm vẻ của vườn chùa Huyền Không. Đến Huyền Không, tức là đi vào thế giới của hoa, của quả và thiền. Xứ Huế có hàng trăm ngôi chùa, chùa nào cũng có hoa, có thảm cỏ với đường nét kiến trúc cổ kính, tuy nhiên, vườn chùa Huyền Không mới có được một dáng riêng tuyệt mỹ. Vào đêm, ngôi vườn trở thành một hoạt cảnh sinh động của âm thanh, ánh sáng, huyền thoại như ở cung trời Đâu Suất. Ngôi chùa nầy nguyên là từ đường của tôn tộc Nguyễn Đăng dâng cúng cùng khu vườn rộng chừng một mẫu. So với những khu vườn khác ở Huế, một mẫu đất để lập chùa quả là điều khiêm tốn. Những vị thiền sư ở đây đã biết cách thiết trí tài ba, chia từng khoảnh, khoanh từng vùng, để đem lại sự hoà hợp giữa thiên nhiên và nghệ thuật. Chùa trở thành một tổng thể kiến trúc phong cảnh, với 5 khu vực: vườn cây ăn trái, vườn hồng, vườn cỏ Phương Thảo Địa, vườn Hứa Nhất Thiên và vườn Phương Thảo Địa. Đây là thành công của những thiền sư chùa Huyền Không. Trong vườn hồng có đến 100 giống hồng ghép với đủ thứ tên: hồng bạch, hồng nhung, hồng vàng, hồng ngọc, hồng đào... Hoa hồng vốn được coi là biểu tượng của vẻ đẹp thiên nhiên tuyệt vời của nữ giới. Tại đây có đến trên 200 loại lan quý. Các thiền sư ở đây thường xuyên tổ chức những chuyến điền dã, trèo đèo lặn suối vào Trường Sơn để săn tìm những chồi lan quý hiếm.
Hoa lan ở đây nở khắp bốn mùa, mùa nào hoa ấy. Du khách đến đây sẽ đứng trước một rừng toàn hoa lan rồi sẽ phải ngẩn ngơ, thán phục công trình sưu tầm và chăm bón công phu đến như vậy. Đó là những loại Mặc Lan, Đại Kiều, Tứ Thời, Nhất Điểm Hồng, Bạch Ngọc, Đông Lan, Hội Điểm... vào những ngày vào đông, những chồi Địa Lan nhú mình khỏi lòng mẹ, mập mạp, đen nháy; vào xuân nhũng chậu Đông Lan, Xuân Lan khoe màu hoa sẫm, nhụy vàng, đốm trắng, nâu hồng, phấn hương thoang thoảng. Khi hè đến, những cụm Mặc Lan cũng bắt đầu trích mầm, tù đó cho ra đời những chồi non bụ bẫm, tràn trề sức sống. Chơi lan không chỉ thưởng thức về hoa, mà còn ởlá lan nữa. Nếu hoa là dung nhan của lan, thì lá lan chính là cốt cách. Mỗi tẻ lan có vẻ đẹp riêng tuyệt vời của nó. Lá của lan Tứ Thời thì nhỏ mặt, cong dài vút thẳng lên cao rồi đầu nhọn khẽ nhún mình xuống. Lá của Đông Lan thì trồng đầy đặn nhưng lại có vẻ mềm mại, thân lá dễ uốn cong theo chiều gió; lá của Bạch Ngọc Lan thì ngắn và nhỏ, dịu dàng, nhưng lại không èo uột, ẻo lả; là của lan Tiểu Kiều và Hội Điểm mang dáng khoẻ mạnh của lan Tứ Thời, lại thêm vẻ duyên dáng của lan Bạch Ngọc... Giữa rừng lan nầy các thiền sư cho dựng lên một Thi Hiên để đề thơ, vịnh cảnh. Tiếp theo vườn hồng là vườn cỏ Thanh Tâm Viên, trông như một bức tranh thủy mạc được vẽ lên bằng phóng bút tài tình.
Khác với vườn chùa Huyền Không, vườn An Hiên có sắc thái khác.Vườn nầy dựng trên một lô đất có diện tích khoảng 4,600 mét vuông; mặt vườn hướng về nam, trước là sông Hương. Vườn bao gồm nhiều công trình kiến trúc lớn nhỏ, chính phụ, trong một tổng thể hài hoà. Nhà vườn bao vây bốn mặt và xen lẻ là những công trình là sân trước và vườn nhà. Đây là khu vực quan trọng, chiếm diện tích lớn của An Hiên. Từ cổng vào, đi qua một con đường nhỏ; đến bình phong, con đường rẻ ra hai lối: một lối đi vào nhà thờ chính; lối kia dẫn ra vườn. Ở hướng tây, đường cũng phân hai lối như thế. Nằm dọc song song hai bên là hai bồn hoa viền lề đá, trồng Thổ Lan. Nằm gần cổng ở bồn hoa bên trái là cây ngô đồng; đối diện bồn hoa bên kia là cây cẩn đỏ; tiếp hai bên là hai cây trắc và hai cây anh đào. Từ đó trở vào là hai hàng mai trắng nằm xen kẻ với bông trang vàng, trắng, đỏ. Đứng đối trước bình phong là hai cây hải đường hoa đỏ rực rỡ; tát cả phần nầy hiện ra như một bức tranh nhiều màu sắc tuơi vui. Bồn hoa mổi bên còn có các trụ đèn hình tứ giác mái uốn công nằm trên trụ tròn nhỏ tạo ánh sáng lung linh huyènảo khi về đêm. Phân cách bồn hoa với vườn nhà là hai hàng chètàu, được cắt xén cẩn thận, tươm tất, tỉ mỉ, tuy cao nhưng không quá rậm làm che mắt du khách khi muốn nhìn cảnh quan chung quanh khi ra vườn. Sau bình phong là hồ nước nhỏ nuôi trồng bông súng, nằm trước sân nhà thờ chính. Lá và hoa súng nở vào ban mai, biến mặt hồ thành một màu xanh dịu dàng. Trong hồ có những loại cá mại, cá cấn, cá bống mú. Nằm bên cạnh hồ nước là chiếc ghế đá xinh xắn, phẳng lì để ngồi thưởng ngoạn sân vườn trong những đêm trăng sáng. Đặc biệt ở đây có những cây mai vàng trên 50 tuổi, những cây lê khoảng 20 tuổi, cây hồng Tiên Điền già tuổi nhất trong vườn do cụ Nghè Mai, chắt nội của nhà thơ lớn Nguyễn Du tặng cho ông Nguyễn Đình Chi. Đây là giống hồng hiếm, hàng năm ra quả vào khoảng tháng bảy, tháng tám, trái không hột, mùi thơm ngon. Ngoài ra còn có các giống sầu riêng, măng cụt, đặc sản miền Đông Nam Phần.
Nhà cụ Nghè Đường được tạo dựng vào đầu triều vua Tự Đức, ở số 164 đường Huyền Trân Công Chúa, vốn là ngôi nhà có tuổi thọ tương đối cao, hiện nay vẫn còn được bảo lưu nguyên vẹn. Từ đường HuyềnTrân Công Chúa vào nhà, qua một cổng xây với hau cánh cửa gỗthượng song, hạ bản, mở một lối đi rộng, có hai bờ chè tàu đượccắt xén phẳng phiu. Ở đó, điều đập vào mắt chúng ta trước tiên là bức bình phong xây theo kiểu cuốn thư, đứng trước một bể cạn hình chữ nhật và giới hạn giữa sân và vườn trước. Vườn ở đây là một tổ hợp cây cảnh, mai, lan, cúc, trúc, một vài khóm tùng xinh xắn; vài gốc hồng, góc bưởi; cứ thế loang dần ra mãi, gợi cho chúng ta thấy được vẻ phong lưu, thanh thản của chủ nhân. Nhìn chung, không thấy có một khoảng đất nào bỏ trống; đây là một thứ đồng bằng thu nhỏ lại, trong khuôn viên nầy trồng đủ các giống đậu, trông giống như những khu vườn ở ngoại vi Hà Nội.
Trong cấu trúc cảnh quan vườn, chủ nhân thường đặt cả tâm trí của mình vào. Như nhà cụ Đô chẳng hạn. Trên hòn non bộ, có hình ảnh của ba miền đất nước: chùa Một Cột ở miền Bắc, chùa Thiên Mụ ở miền Trung, Đồng Tháp Mười ở miền Nam. Nối kết ba cảnh trên là dãy Trường Sơn. Đây là hình ảnh của Tổ quốc được thu nhỏ lại một cách gọn gàng, xinh xắn. Hằng ngày, chủ nhân có dịp ngắm nghía và suy tư. Trong khung cảnh nầy cho thấy dường như người Huế đã cố tìm cách để chinh phục thiên nhiên.
Có nhiều ngôi nhà nếu không đủ điều kiện để lập một ngôi vườn như ý muốn, nhưng vì quá đam mê hoa lá, thì vẫn nao nức trong lòng. Họ lập cảnh vườn "trên không gian". Đó là trường hợp cách dựng vườn trên lầu hai và lầu ba của anh Nguyễn Đắc An đường Phan Đăng Lưu. Nguyên là một Huynh trưởng Gia Đình Phật Tử Gia Thiện Huế, anh An say mê cây cảnh từ tuổi trung niên. Bây giờ ở tuổi "cổ lai hi", nhưng anh vẫn nuôi dưỡng sự đam mê say đắm đó. Đây là khoảng không gian khiêm tốn, lơ lửng trên không, nhưng với óc sáng tạo của chủ nhân, đã biến thành một thứ tiểu vũ trụ được thu mình gọn gàng trong những chầu hoa, những hòn Bonsai với nhiều kiểu dáng công phu trong nghệ thuật chơi hoa của con người Huế. Đó là những gốc tùng, gốc mai; có khi chỉ là những loại cây hoang dã, tầm thường như cây sanh, cây bồ đề, cây sim, tràm, nhưng lại được săn sóc,xén tiả công phu quá mức, đã trở thành những tuyệt tác nghệ thuật. Chủ nhân đã tạo ra những "thế" cho những Bonsai, rồi dựa vào đó lại được lồng vào những sự tích làm bối cảnh. Nhiều nhất là "thế trực" và "thế hoành". Thế trực thì gồm những loại cây mọc thẳng, vươn lên rất cao. Thế "trực" gồm có thế Phụ Tử, thế Phu Thê, thế Tam Đa, thế Ngũ Phúc. Còn "thế hoành" thì lại phát triển theo chiều ngang. Thế "hoành" ở đây thì có: Long Giáng, Long Thăng, Phụng Vũ, Lưỡng Long Triều Nguyệt. Cách tạo dáng thì dựa theo các tán lá, để có thể uốn thành những con vật: nai ngơ ngác, chim cất cánh, thỏ ngập ngừng, voi nặng nề, hổ nhớ rừng... Tuy nhiên trong những thể dáng nầy, dù mang nhiều thể tài khác nhau,nhưng vẫn xây dựng cảnh trí hết sức hài hoa, đầy đủ. Chủ nhân bảo: Những thể loại nầy, dù uốn nắn đến mức độ nào thì cũng giữ vẻ tự nhiên; sao cho người ngắm xem không thấy được bàn tay của con người tham dự vào là được!
Bên cạnh những khu vườn như thế, nhà rường Huế cũng là điều đáng nói. Bên cạnh một khuôn viên được quy hoạch, ngôi nhà rường Huế ba gian hai chái hay năm gian hai chái, bằng gỗ mít, gỗ kiền kiền vàng óng, chạm trỗ vô cùng tinh tế lại càng thể hiện sự khoáng đạt của tâm hồn Huế. Huế không chỉ có thành quách, lăng tẩm, chùa chiền, mà còn có những nhà rường truyền thống. Khi làm ăn khá giả, ai cũng thích xây nhà rường. Vua chuá, quan lại đều thích nhà rường. Khi rồi hoạn lộ, quan trường, ước mơ duy nhất là trở về sống ngôi nhà rường. Ông bà, tổ tiên đều thích nhà rường. Con cháu thích trở về lại ngôi nhà rường muôn thuở. Người sống thích nhà rường đã đành, ma quỷ cũng thích nhà rường. Biến chuyển của ngôi nhà rường Huế cũng có nhiều thay đổi. Từ ngôi nhà hai cột chính đến ngôi nhà có bốn cột chính để nới rộng thêm hai chiều không gian, đã là một bước tiến về kỹ thuật liên kết các bộ phận của ngôi nhà tre trước đó. Loại nhà như thế ngoài các nút bược, người ta phải dùng một số con sẻ ở những vị trí quan trọng. Từ nhà tre tiến lên nhà gỗ, nhà rọi biến thành nhà rường, là những bước đi của kiểu thức nhà Huế. Ngày nay, dù vật liệu kiến túc thay đổi, nhưng thế dựng nhà rường vẫn còn gây hứng khởi cho người trong sáu huyện tỉnh Thừa Thiên - Huế. Ai là người tạo mực thước nhà rường? Khó biết được. Chỉ hiểu rằng: đây là những nét tài hoa của những người thợ mộc gốc Bắc, di dân vào Huế, cộng thêm tâm hồn dân bản địa. Họ đã thổi vào những khúc cây, những mảnh gỗ vô tri thành nhà rường có ý nghĩa lớn. Nhà rường đi đôi với nếp sống nhàn dật, thảnh thơi của người Huế. Ở đây, có những vật dụng, những con người trong lối tiêu khiển, tiêu biểu cho niềm hoài cổ, mang tính phong kiến. Ngoài trừ ngói ở mái, gạch ở nền, tất cả cấu trúc khác đều bằng gỗ:cột, kèo, xuyên, trến, đòn tay, rui mè. Cửa bàn khoa, cửa hông, vách ngăn, liên ba, thành vọng, rầm thượng, rầm hạ cũng toàn là gỗ.
Một ngôi nhà rường hoàn chỉnh phải có đủ: cổng trong, cổng ngoài, bình phong, nhà chính, tả vu, hữu vu, nhà phụ, nhà bếp. Một ngôi nhà rường đủ tiêu chuẩn phải đầy đủ "thượng chua, hạ mít"; sang trọng thì dùng "thượng kiền kiền, hạ gỗ trắc". Mít dùng để dựng nhà rường phải là loại mít cao tuổi, trồng ở những làng ven Trường Sơn thì mới đúng nghĩa. Gõ thì mang từ Quảng Bình Quảng Trị vào hay từ thượng nguồn Ô Lâu. Đánh giá đúng nghĩa nhà rường dựa vào đó. Kiền kiền thì lấy từ Nam Đông, Bà Nà. Gỗ làm nhà rường lấy từ những cây có tên, có tuổi. Phải lấy đúng thời vụ, mới tránh sâu mọt. Ai cũng hãnh diện được ở nhà rường đúng nghĩa. Tùy theo khả năng của chủ nhân, xây nhà rường có nhiều loại: loại một căn hai chái, loại ba căn hai chái, loại năm căn hai chái. Phổ biến nhất là ba căn hai chái. Dựng nhà rường nầy, phải có mặt bằng khoảng 7,5m X 11,5m là thích hợp. Dựng lên có 8 cột cái (cột hàng nhất), 16 cột lỡ (cột hàng nhì), 24 cột con (cột hàng ba), 8 cột hiên (nhà vỏ cua) tổng cộng một ngôi nhà rường trung bình phải có 56 cột. Nhà ba căn hai chái thường có rầm thượng vàrầm hạ để chứa đồ đạc. Bốn cặp cột hàng nhất (cột cái) vữa đỡ lấy kèo thượng, vừa đỗ đuôi kèo trung được liên kết nhau bởi một đoạn để đỡ rầm thượng. Ngăn giữa ba gian với hai chái là bức vách làm bằng ván có các dải ô hộc, chạm trỗ chữ "thọ", "bát bửu", "hoa lá". Hai cửa vòm cuốn đứng giữa cột hàng nhất và cột hàng hai là hai lối vào các chái. Hai cửa hình chữ nhật đứng giữa cột hàng hai và cột hàng ba luôn luôn mở rộng, để gây ấn tượng hành lang suốt cả căn nhà. Mặt trước hai gian chái được xây gạch có trỗ hai chữ "thọ" nằm trong vòng tròn. Ba gian giữa có 18 lá cửa gõ, thượng song, hạ bản, nằm trên một gờ ngạch cao. Bên ngoài hệ thống cửa của ba gian giữa, nền nhà được hạ thấp làm thành cấphiên, với mái đưa được đỡ bởi bốn cột xây thon nhỏ. Nhờ thế, dù tầm cao nhà không cân đối, nhưng hiên hạ thấp, cột hiên thanh tú, khiến cho nhà như được nâng cao lên hẳn. Nét đặc sắc của ngôi nhà rường Huế đọng lại trong ngôi nhà nầy, ngoài phong cách "kèo chống" truyền thống ở Huế, mỗi đầu kèo là một đầu cù chạm trỗ tinh vi, vừa có những đường vẽ kỷ hà, vừa có những nét mềm mại hình mây bay vờn. Nhất là kèo hàng ba, tuy ngắn nhưng lại có nhiều đồ án trang trí đẹp mắt. Riêng hai dải liên ba giữa hai hàng cột nhất chạy suốt ba gian là những ô hộc được trang trí kỹ càng. Những tác phẩm chạm khắc ấy tương phản với bộ mái, mà những đường rui thẳng đều đỡ những viên ngói liệt được nhúng vào nước vôi trước khi lợp; như thế vừa sáng sủa, vừa tạo nên không khí trang nghiêm.
Tất cả những chi tiết gỗ trong ngôi nhà rường đều được kết nối với nhau bằng các ngàm, các miệng, các nêm, các chốt. Ở nhà rường tuyệt đối không dùng đinh ốc, dùng vít, dây néo hay bất cứ một chi tiết kim loại nào. Cũng không có sự nối kết kiên cố giữa phần gỗ và phần gạch đá. Cột nhà đặt trên các chân cột bằng đá đẻo thành hình khối vuông hay hình trái bí để chống ẩm. Mái nhà rường thường lợp bằng ngói liệt; vùng nông thôn thì lợp bằng tranh. Móng nhà rường thì xây bằng đá hộc, đá chè. Nền thường bằng đất nện, trán xi măng hay lát gạch đỏ. Dù kiến trúc kiểu nào đi nữa, thì các chi tiết cũng dùng đến nghệ thuật tạo hình bằng chạm, khắc, khảm trên các đầu kèo, đầu xuyên trến, các dãy liên ba, thành vọng. Phải chăng chỉ có lối kiến trúc nhà rường cổ kính với những bộ vì kèo chạm trỗ công phu, những bờ nóc, bờ quyết chắp những đồ án rồng bay, phượng múa là mô hình thích hợp nhất. Bên trong nhà rường, những đồ gỗ như sập gụ, tủ chè, tràng kỷ, tủ thờ, khám thờ, những khung tranh thờ, hoành phi, câu đối... thiết trí trong nội thất mà tự thân của mỗi yếu tố đều được bộ sung, hài hoà với nhau. Đây là sản phẩm của trí tuệ, là những tác phẩm mỹ thuật về kiến trúc độc đáo của miền Trung, được những thế hệ trước giữ gìn lại. Trong các điêu khắc, các hình tượng long, lân, quy, phụng, tứ thời, bát tiết, thất thập nhị hiền, các loại hoa văn được chạm khắc trên nhiều vật thể, nhiều đồ dùng trong ngôi nhà rường là những khái niệm bao quát tư tưởng, triết lý, đạo đức, tôn giáo, nghệ thuật chi phối mọi hoạt động, mọi tư duy, cũng như khát vọng của mọi thành viên trong ngôi nhà nầy. Người Huế thường xây nhà rường ở cái tuổi "tri thiên mệnh". Họ ít xây nhà rường vào tuổi trung niên. Có lẽ người cao niên thích những việc xây tổ ấm theo tư duy của mình hơn. Nhưng hiện nay, với thời gian, với những vật liệu kiến trúc mới, thì nhà rường đã biến chất hay không còn giữ lại nữa. Nhà rường có nguy cơ suy thoái nhiều hay mất hẳn, nhường chỗ cho loại nhà bê tông, cốt sắt.
Những người chủ đích thực của ngôi nhà rường hầu hết đều về chầu tổ tiên. Ở khu vực thừa tự, ông ta không còn là nhân vật số 1 như khi còn tại thế. Những người con kế nghiệp đã không thể giữ nổi ngôi nhà rường đã hư hỏng. Hầu hết nhà rường Huế đã cũ kỹ, mục nát, xiêu vẹo. Tràng kỷ, sập gụ, tủ chè, ngựa gỗ, những đồ cổ lưu truyền từ đời nọ sang đời kia đã bị tẩu tán gần hết. Vườn tược thì tiêu điều, nhà cửa cất bừa bải, giành dân chiếm đất ngỗn ngang, con cái tứ tán khắp nơi, tha phương cầu thực. Nhà rường trở nên hoang phế, thê lương. Tất cả chỉ còn là hoài niệm. Như thành quách Huế.

markdown:
**T**ôi sinh ra và lớn lên tại Huế. Dù tha phương cầu thực, những con dân Huế như tôi, mỗi năm, khi hoa đào nở, dù sao chăng nữa, vẫn cố trở lại Huế, tìm cảnh sống êm đềm. Du khách từ một nơi xa lạc đến Huế, bỗng cảm thấy tốc độ sinh hoạt nơi đây dường như chậm lại, cuộc sống thường nhật đã trở nên êm đềm, thanh thản, như sống nước con sông Hương đang lờ lửng trôi theo dòng. Từ đó, tâm hồn du khách cũng lắng xuống dần để hoà mình với cảnh vật, với sự thong dong, trầm mặc. Một màu xanh mượt mà, đầm thắm phủ lên cảnh trí của thành quách, lăng tẩm, điện đài nhà cửa. Có một thuật ngữ được đặt ra để chỉ mối quan hệ hữu cơ giữa kiến trúc và vưòn xứ Huế: "Nhà vườn". Mọi kiến trúc ở đây, từ nhà cửa dân gian, đến đình chùa, miếu vũ trong kiến trúc tôn giáo, đến ung điện, lăng tẩm trong kiến trúc cung đình đều gắn liền với yếu tố vườn.
Vườn cây tại Huế là mảng màu xanh để xoá dịu bớt cái rực rỡ của kiến trúc, là nét bút của tạo hoá có tác dụng uốn mền những mảng kiến trúc gai góc, sắc cạnh vạch ra giữa bầu trời. Những vườn cây Huế có một vị trí quan trọng trong đời sống tinh thần của con người Huế từ trước đến nay. Phần lớn các gia đình, dù ở nội thành hay ngoại thành cũng đều cố gắng tạo nên một mảnh vườn, dù lớn hay nhỏ. Lớn thì trồng những cây lưu niên, cây ăn trái, nhỏ thì trồng hoa, trồng rau cải; không có đất thì tạo nên một "vườn treo" với những chậu cảnh, những giò lan, những Bonsai như một vũ trụ thu nhỏ của riêng mình. Vườn Huế là một khoảng không gian biệt lập để cho con người tìm đến trạng thái thư dãn tinh thần sau một ngày làm việc vất vả hay sau một chặng đời vật lộn với cuộc sống, toan tính những danh lợi, thiệt hơn.
Vườn cây xứ Huế được biết đến không phải vì những loại hoa muôn màu, muôn vẻ, như những làng Hoa Nghi Tàm, Ngọc Hà, Yên Phụ ở ngoại thành Hà Nội. Vườn Huế rất giản dị. Đó là chỗ dừng chân giữa mưa và nắng, là toà lâu đài của những loài chim, là bóng mát của khách vãn lai, là tứ thơ của giai nhân mặc khác. Đây cũng là nơi trú ngụ của những mảnh tâm hồn thanh cao, thuần khiết, nơi di dưỡng của những quan lại Huế khi về già. Những người dân Huế tạo nên một mảnh vườn không phải mong thu lợi lộc khiêm tốn của mình, mà trước tiên, để được đắm mình trong cái màu xanh thanh thản của lá, của hoa, cuả trái cây ngon ngọt, mà trước tiên là của thiên nhiên siêu thoát dành cho họ.
Vườn Huế có mặt khắp nơi và vô cùng phong phú, đa dạng. Vườn hoa, vườn trái, vườn cỏ, vườn trên mặt đất, vườn trong không gian và trong đáy sâu của lòng người. Vườn Huế mở ra trong tâm hồn của con người một khoảng không bình yên. Đến đây, con người trở nên thư thái, khoáng đảng, để quên những khắc nghiệt của thế gian. Đây là bản giao hưởng của âm thanh, màu sắc, tâm tình. Kiến trúc ở cố đô Huế được xem như là mẫu mực của lối kiến trúc được "cảnh vật hoá". Những nghệ nhân xưa và nay ở đây đã coi vườn cây như yếu tố hoà hợp giữa âm và dương, giữa chuyển động và bất biến, giữa đất và trời, giữa vũ trụ và con người. Và du khách có cơ hội nào đến thăm một ngôi vườn nào đó vào một buổi chiều hè hay một đêm trăng sáng, thì mới tận hưởng được cái ý vị sâu sắc,trầm lặng của con dân vùng núi Ngự sông Hương.
Sông Hương đóng vai trò quan trọng trong cấu trúc vườn tại đây. Sau bao dặm trường luồn lách giữa những cánh rừng già, trăn trở chuyển mình qua bao thác ghềnh của hai ngườn Tả, Hữu Trạch Nguyên ở ngã ba Bằng Lăng (Bảng Lảng) đã tạo thành con sông Hương thơ mộng, êm đềm chảy vào giữa lòng thành phố. Dòng nước cuốn theo bao nhiêu phù sa, tạo cho Huế hai thềm đất trù phú, tốt tươi, chạy dài đến Ngã Ba Sình, rồi oà vỡ ra đầm phá vùng duyên hải. Những vườn cây xứ Huế được nuôi dưỡng từ những lớp phù sa đó. Dọc hai bên bờ sông Hương, biết bao thôn làng với những mảnh vườn nặng trĩu trái ngọt cây lành. Đó là những khu vườn đầy mít, chè, thơm, ổi của làng Tuần, những thềm đất trắng muốt của hoa huệ, rợp đỏ hoa dâm bụt, lấy lánh ánh vàng tươi của hoa đồng tiền ở Nguyệt Biều, Lương Quán. Nói đến Huế là nói đến nhà vườn, vốn là hai bộ phận hữu cơ gắn liền nhau. Thành phố Huế là cả một thành phố vườn rộng lớn. Tài hoa nghệ thuật sống của con người xứ Huế là sự kết hợp hài hoà trong nhà ngoài vườn, một cảnh vườn vừa thơ mộng, vừa thực tế. Mỗi ngôi nhà đâu đâu cũng ẩn hiện màu xanh. Toàn thành phố phủ màu xanh mướt. Vẻ đẹp của con sông Hương một phần là nhờ những ngôi nhà vườn nối tiếp nhau hai bên bờ.
Nhà vườn là một thuật ngữ để chỉ một điểm cư trú được tổ chức thành vưòn và nhà, mà chủ nhân đã đặt hết tâm sức vào đó. Kinh thành Huế là sự tổng hợp của những khu vườn đẹp và những nhà rường đẹp. Sự gắn bó mật thiết với thiên nhiên, dựa vào thiên nhiên mà sống đã khiến cho con người nơi đây nhanh chóng thích nghi với môi trường mới. Nhà và vườn gắn bó nhau dù trong một không gian hẹp. Họ đã mở ra chiều rộng và cả chiều sâu của không gian đó. Sắp xếp sao cho ngôi vườn có hoa, có cây, có rau quả, có giàn thiên lý, có gốc hồng, gốc mai. Tuy ít, nhưng tâm thức thì gửi gắm rất nhiều.
Theo thuật phong thủy, những lối đi vào nhà không bao giờ trổ thẳng vào gian giữa của ngôi nhà chính, vì đây là gian nhà thiêng liêng để thờ phượng tổ tiên. Lối đi ấy phải được chận lại bằng bình phong cao quá đầu người, và phải rẻ qua hướng khác để vào nhà. Từ đó, mới chuyển hướng ra vườn. Thấp thoáng trong tán là và trong hoa trái là mái nhà rường cổ kính "trơ gan cùng tuế nguyệt". Cây cỏ nơi đây đã làm tăng thêm những nét dịu dàng, quyến rũ, lôi cuốn của Huế; cây cỏ giúp cho con người Huế hoà nhập với thiên nhiên. Cây cỏ cũng đã chuyên chở tư tưởng, phong cách riêng biệt của con người Huế, gợi mở cho du khách những hứng khởi ban đầu khi đặt chân đến Huế. Đi xuôi về miệt Vỹ Dạ, Nam Phổ, Phú Khê, những mảnh vườn nơi đây như được phát sinh theo một chiều hướng khác hẳn đi. Vẫn có những dãy hoa thược dược đủ màu, vẫn có những hàng cúc vàng rực lên khi chiều buông xuống, vẫn có những vườn mít, cau, đào, dừa, nhưng trong chất liệu và qua cảnh trí, vẫn còn hiện lên những nét thơ. Cau thôn Vỹ đã đi vào thi ca, vào huyền thoại và vào cuộc sống, mở đầu cho hạnh phúc lứa đôi, của "đầu câu chuyện". Đó là nét trữ tình của bức tranh quê. Hoa cau rơi trên vạt áo của cô gái thanh xuân Nam Phổ. Hàn thi sĩ một thời về chơi thôn Vỹ đã chợt thấy hoa lá xứ Huế và cô gái Huế ẩn hiện bên nhau một cách tình tứ "Vườn ai mướt qua xanh như ngọc; Lá trúc che ngang mặt chữ điền".
Tinh thần và đạo lý đã ẩn trong kiến trúc vườn. Có nhiều vườn lại có ngôi mộ tổ tiên. Ngôi mộ trong vườn tạo ra cảm giác gần gủi, thân thương của người sống và người chết. Đây là cách thể hiện tình cảm gắn bó và sự biết ơn của những người trong gia đình đối với tiền nhân, sớm khua hương khói. Người xưa coi chuyện sinh tử là bình thường. Có được nhân sinh quan như thế, họ thấy cuộc sống của con người càng được ung dung, thư thới hơn, kể cả chuyện sinh ly, tử biệt. Đế Huế, viếng thăm những thành quách, điện đài vẫn chưa đủ, nếu chưa đến thăm những ngôi nhà vườn ở vùng Kim Long, Dã Viên, An Cựu, Chợ Cống, Đông Ba, Hương Cần, Liễu Hạ. Vườn chùa Huyền Không bên bò sông Bạch Yến, vườn An Hiên của bà Lan Hữu ở Kim Long, khu vườn "trên không" của anh Nguyễn Đắc An cuối đường Phan Đăng Lưu, ngõ vào cửa Đông Ba, vườn nhà cụ Thân Thần Tôn Thất Hân ở xã Phú Thượng, vườn đá của nghệ nhân Bửu Nghiêu ở Chợ Cống, vườn cụ Nghè Đường ở Phường Đúc, vườn ông Trợ Xuyến ở phường Phú Lộc... đều là những tác phẩm hoàn mỹ, thể hiện tính nhân văn của cố đô Huế.
Vườn Huế là một tổng hợp cây cảnh, mai, lan, cúc, trúc, một vài khóm tùng, một vài gốc hồng gốc bưởi... từ đó loan dần ra, để gợi nếp sống phong lưu, nhàn dật của chủ nhân. Phần lớn vườn Huế trồng hoa màu, cây lưu niên, cây ăn quả; muơi gốc mít, trứng gà,chuối, đào, ổi, cam, khế, chanh, thanh trà, nhãn, vải, măng cụt,chè, dâu, me, trầu. Với nghệ thuật làm vườn, trồng cây khéo léo của họ, người dân Huế đã cống hiến cho quê hương những đặc sản ngon lành: quýt Hương cần, bưởi Liễu hạ, dâu Truồi, thanh tràNguyệt Biều, Lương Quán, nhã lồng Kim Long, An Hoà, vải trạng Phụng Tiên, đào tiên Thế Miếu, hột sen Tịnh Tâm, chè Tuần, chuối Mỹ Lợi, dừa Mỹ Á, măng cụt Xuân Hoà, cau Nam Phổ, trầu Chợ Dinh... đều là những cây đặc sản xứ Huế từ lâu đời. Nét đặc sản của thổ nghi Huế là các vườn chung quanh những ngôi nhà đều có thể trồng được các thứ cây của hai miền Nam bắc. Cây măng cụt, quả chôm chôm, cây sầu riêng, quả xoài từ phương Nam; cây hồng, cây táo, qiả nhãn, quả vải từ phương Bắc đều được trồng và trở nên tươi tốt tại đây. Một số thực vật phương Nam hay phương Bắc đến đây thì dừng lại. Trồng măng cụt xa hơn phía Bắc thì không có quả; trồng hồng Lạng Sơn, hồng Nghệ An xa hơn phía Nam sẽ chết dần mòn.
Với những tính chất đó, vườn Huế vói ngôi nhà rường bên cạnh, quả là một tiểu vũ trụ hài hoà với thiên nhiên; vườn nhà đã tô điểm thêm cho vẻ đẹp xanh tươi của kinh thành Huế, cũng đã góp phần làm cho tâm hồn người thêm thâm trầm, tao nhã, dáng dấp vốn có của Huế. Nó thể hiện toàn vẹn nếp sống phong lưu, dân dã hàng ngày của người dân Huế bình thường, với đức tính cần cù, nhẫn nại, với tình thương bao la, con người thêm nhạy cảm với hương sắc, cỏ hoa. Ngày trước, mỗi khi trong nhà có người lâm chung, nhất là những người từng bỏ công sức ra để xây dựng vưòn nhà, thì gia đình thắt những vòng vải trắng trên những cây trong vườn để tang cho kẻ quá cố. Cây cũng như ngưoi "có phúc cùng hưởng, có hoạ cùng mang". Xây dựng lên một khu vườn như một thú chơi, đúng hơn là một thứ tín ngưỡng. Cây thấy trong, cây cao ngoài, có lớp lang của không gian cao tầng trông thật ngoạn mục. Họ bố cục theo khiếu thẩm mỹ cao độ. Hai bên và đằng sau nhà thì lại khác. Cây lưu niên, cây ăn trái, cây lấy gỗ làm thành hàng để nối với dãy rừng làng liên tiếp. Để có được những cảnh vườn đến như thế, chủ nhân phải đổ bao nhiêu trí tuệ và mồ hôi, với đam mê kỳ thú.
Non bộ gần bể cạn cũng là một cảnh trí khác. Non bộ hay núi giả là một phần đặc sắc trong nghệ thụât phong cảnh ngôi nhà vưòn Huế. Dây là một cảnh thu nhỏ bằng đá, đất và cây trồng. Phong cảnh non bộ là cả một vùng nước non, hồ suối, hang động, cầu nhà,chuà tháp, với những tượng người, tuợng thú bằng sành nhỏ. Nghệ nhân có thể diễn tả lại một khung cảnh nào đó trong thiên nhiên hay trong lịch sử: cảnh đào viên kết nghĩa, cảnh Lưu Nguyễn nhập Đào nguyên, Bồng lai tiên cảnh. Trên non bộ có những cây cảnh như cây si, cây sung, tùng bách, bồ đề, dương liễu, hồng tỉ muội. Những cây nầy thường được thu nhỏ chừng vài mưoi phân , sao cho cân xứng với toàn cảnh. Những cây nầy được uốn theo những "thế" độc đáo: thế trực, thế hoành, thế rồng bay phượng múa, thế phụ tử, thế phu thê, thế Thanh long, Bạch hổ. Bên cạnh những hòn non bộ còn điểm xuyết những chậu cây cảnh được uốn theo các thế, rất công phu, đẻ hoà chung nhịp điệu.
Tạo được một khu vườn nhà Huế là một công phu, với đức tính nhẫn nại khi chăm bón. Nhà văn Nguyễn Tuân đã đưa ra một nhận xét: "Có một vườn hoa là chuyện dễ dàng, nhưng đủ thì giờ mà chăm sóc đến hoamới là việc khó. Người chơi hoa nhiều khi phải lấy cái chí thành, chí tình ra mà đối đãi với cả giống hoa không bao giờ biết lên tiếng kia. Như thế mới phải đạo, cái đạo của người quân tử. Chứ còn cứ gây được một khoảnh vườn, khuân hoa cỏ ở các nơi về mà trồng, phó mặc chúng cho trời, đầy chúng ta ngoài mưa nắng với thờ ơ, chúng trổ bông không biết đến, chúng tàn là cũng không hay, thì chơi hoa làm gì thêm tội với chúa xuân..." (Vang bóng một thời).
Kinh thành Huế là một nhà vườn vĩ đại; cả thành phố là một công viên lớn; ở đâu cũng thấy toàn là màu xanh mát dịu của sông hồ, cỏ cây, đồi núi, vườn tược. cái tài hoa trong nghệ thuật sống của người Huế là sự kết hợp cái vườn lý tưởng và cái vườn thực tiễn ấy làm một. Nhà vườn Huế là một mô thức kiến trúc dân dụng độc đáo; kiến trúc về phong cảnh, kiến trúc vườn hoa, kiến trúc vườn cây nhỏ nhỏ. Bao bọc chung quanh nhà, phía trước và hai bên là những dãy hàng chè tàu, hàng rào dâm bụt hay bờ dậu ô rô, bờ dậu xương rồng; phía sau là hàng rào tre trúc. Tre trúc thì mọc xanh tốt dày đặc, còn hàng rào chè tàu hay bờ dậu ô rô thì cắt xén công phu, tỉ mỉ hàng ngày. Cửa ngõ trước nhà thường kết cấu đơn giản hay xây bằng gạch có mái ngói để trốn mưa nắng. Cuối lối vào thường có một bình phong nhỏ xây bằng gạch hay trồng cây ô rô. Phiá sau bình phong là sân nhà, trước sân có bể cạn, hồ sen, hồ trồng hoa súng.
Nếu khu vườn của kinh thành Huế có sông Hương trước mặt, thì trong vườn nhà ở đây lại có ao trồng sen, trồng súng, thả cá; bên cạnh có ghế đá, ghế gỗ, đặt dưới gốc dừa, gốc mít. Mặt ao là tấm gương trong suốt phản chiếu hình ảnh các công trình kiến trúc và cảnh vật trong vườn. cách điểm xuyết nầy đã tạo những nét sinh động lạ thường. Mô thức nầy rất thông dụng và cũng tùy theo khảnăng sáng tạo, mỗi vườn nhà lại có những điểm nổi bật. Người Huế thường dùng nhiều trí tuệ đẻ xây dựng nhà vườn, với niềm thích thú, đầy tự hào, suốt cả cuộc đời mình. Nhà vườn hay thành phố vườn đều là cảnh quan tuyệt mỹ. Khi xây dựng kinh thành Huế vào đầu thế kỷ XIX, các nhà kiến trúc đã dùng núi Ngự Bình ở phía nam làm tấm bình phong che chắn những gì trở ngại tổn thương cho Hoàng thành. Gần đó hơn, sông Hương trở thành một mặt hồ phẳng lặng, lửng lờ, để soi bóng các công trình kiến trúc nghệ thuật hai bên bờ. Thuật phong thủy gọi đó là minh đường, một bộ phận cần thiết ở mặt trước mọi kiến trúc. Trên sông lại nổi lên hai gò nhỏ: Cồn Hến và cồn Dã Viên, dùng cho thế Thanh Long và Bạch Hổ chầu hai bên để bảo vệ lấy. Khu vườn có độ rộng ấy đã được quy hoạch và xây dựng với những đường nét đối xứng rõ rệt. Nhìn kỹ hơn, có những phần thưa thoáng của không gian kiến trúc, để tạo sự nhẹ nhàng, thơ thới. Từ trong kiến trúc lớn nầy, người Huế đã học theo để thu gọn trong không gian kiến trúc của nhà mình. Nhà và vườn Huế gắn bó khăng khít với nhau trong tâm thức của ngưòi dân từ thời khai sinh, rồi trở thành hoàn thiện trong sự trưởng thành của họ. Sự sắp xếp nhà và vườn có quy cách như thế đã tạo ra một thế giới riêng, mà chủ nhân đem hết trí sáng tạo để thiết trí theo nhân sinh và nhận thức của mình. Đó cũng là triết lý sống của họ.
Đáng nhắc nhở đầu tiên là vườn của Huyền Không, phía bắc kinh thành Huế. Khách đi thuyền ngược dòng sông Hương, lên quá chùa Thiên Mụ, rồi rẻ vào con sông Bạch Yến ở vị trí cầu Xước Dũ, rồi theo dòng nước quanh co uốn lượn quanh những bãi phù sa sẽ gặp bến Huyền Không. Lên bến, du khách sẽ tần ngần, ngạc nhiên trước một không gian kỳ lạ, huyền hoặc, trăm sắc, trăm vẻ của vườn chùa Huyền Không. Đến Huyền Không, tức là đi vào thế giới của hoa, của quả và thiền. Xứ Huế có hàng trăm ngôi chùa, chùa nào cũng có hoa, có thảm cỏ với đường nét kiến trúc cổ kính, tuy nhiên, vườn chùa Huyền Không mới có được một dáng riêng tuyệt mỹ. Vào đêm, ngôi vườn trở thành một hoạt cảnh sinh động của âm thanh, ánh sáng, huyền thoại như ở cung trời Đâu Suất. Ngôi chùa nầy nguyên là từ đường của tôn tộc Nguyễn Đăng dâng cúng cùng khu vườn rộng chừng một mẫu. So với những khu vườn khác ở Huế, một mẫu đất để lập chùa quả là điều khiêm tốn. Những vị thiền sư ở đây đã biết cách thiết trí tài ba, chia từng khoảnh, khoanh từng vùng, để đem lại sự hoà hợp giữa thiên nhiên và nghệ thuật. Chùa trở thành một tổng thể kiến trúc phong cảnh, với 5 khu vực: vườn cây ăn trái, vườn hồng, vườn cỏ Phương Thảo Địa, vườn Hứa Nhất Thiên và vườn Phương Thảo Địa. Đây là thành công của những thiền sư chùa Huyền Không. Trong vườn hồng có đến 100 giống hồng ghép với đủ thứ tên: hồng bạch, hồng nhung, hồng vàng, hồng ngọc, hồng đào... Hoa hồng vốn được coi là biểu tượng của vẻ đẹp thiên nhiên tuyệt vời của nữ giới. Tại đây có đến trên 200 loại lan quý. Các thiền sư ở đây thường xuyên tổ chức những chuyến điền dã, trèo đèo lặn suối vào Trường Sơn để săn tìm những chồi lan quý hiếm.
Hoa lan ở đây nở khắp bốn mùa, mùa nào hoa ấy. Du khách đến đây sẽ đứng trước một rừng toàn hoa lan rồi sẽ phải ngẩn ngơ, thán phục công trình sưu tầm và chăm bón công phu đến như vậy. Đó là những loại Mặc Lan, Đại Kiều, Tứ Thời, Nhất Điểm Hồng, Bạch Ngọc, Đông Lan, Hội Điểm... vào những ngày vào đông, những chồi Địa Lan nhú mình khỏi lòng mẹ, mập mạp, đen nháy; vào xuân nhũng chậu Đông Lan, Xuân Lan khoe màu hoa sẫm, nhụy vàng, đốm trắng, nâu hồng, phấn hương thoang thoảng. Khi hè đến, những cụm Mặc Lan cũng bắt đầu trích mầm, tù đó cho ra đời những chồi non bụ bẫm, tràn trề sức sống. Chơi lan không chỉ thưởng thức về hoa, mà còn ởlá lan nữa. Nếu hoa là dung nhan của lan, thì lá lan chính là cốt cách. Mỗi tẻ lan có vẻ đẹp riêng tuyệt vời của nó. Lá của lan Tứ Thời thì nhỏ mặt, cong dài vút thẳng lên cao rồi đầu nhọn khẽ nhún mình xuống. Lá của Đông Lan thì trồng đầy đặn nhưng lại có vẻ mềm mại, thân lá dễ uốn cong theo chiều gió; lá của Bạch Ngọc Lan thì ngắn và nhỏ, dịu dàng, nhưng lại không èo uột, ẻo lả; là của lan Tiểu Kiều và Hội Điểm mang dáng khoẻ mạnh của lan Tứ Thời, lại thêm vẻ duyên dáng của lan Bạch Ngọc... Giữa rừng lan nầy các thiền sư cho dựng lên một Thi Hiên để đề thơ, vịnh cảnh. Tiếp theo vườn hồng là vườn cỏ Thanh Tâm Viên, trông như một bức tranh thủy mạc được vẽ lên bằng phóng bút tài tình.
Khác với vườn chùa Huyền Không, vườn An Hiên có sắc thái khác.Vườn nầy dựng trên một lô đất có diện tích khoảng 4,600 mét vuông; mặt vườn hướng về nam, trước là sông Hương. Vườn bao gồm nhiều công trình kiến trúc lớn nhỏ, chính phụ, trong một tổng thể hài hoà. Nhà vườn bao vây bốn mặt và xen lẻ là những công trình là sân trước và vườn nhà. Đây là khu vực quan trọng, chiếm diện tích lớn của An Hiên. Từ cổng vào, đi qua một con đường nhỏ; đến bình phong, con đường rẻ ra hai lối: một lối đi vào nhà thờ chính; lối kia dẫn ra vườn. Ở hướng tây, đường cũng phân hai lối như thế. Nằm dọc song song hai bên là hai bồn hoa viền lề đá, trồng Thổ Lan. Nằm gần cổng ở bồn hoa bên trái là cây ngô đồng; đối diện bồn hoa bên kia là cây cẩn đỏ; tiếp hai bên là hai cây trắc và hai cây anh đào. Từ đó trở vào là hai hàng mai trắng nằm xen kẻ với bông trang vàng, trắng, đỏ. Đứng đối trước bình phong là hai cây hải đường hoa đỏ rực rỡ; tát cả phần nầy hiện ra như một bức tranh nhiều màu sắc tuơi vui. Bồn hoa mổi bên còn có các trụ đèn hình tứ giác mái uốn công nằm trên trụ tròn nhỏ tạo ánh sáng lung linh huyènảo khi về đêm. Phân cách bồn hoa với vườn nhà là hai hàng chètàu, được cắt xén cẩn thận, tươm tất, tỉ mỉ, tuy cao nhưng không quá rậm làm che mắt du khách khi muốn nhìn cảnh quan chung quanh khi ra vườn. Sau bình phong là hồ nước nhỏ nuôi trồng bông súng, nằm trước sân nhà thờ chính. Lá và hoa súng nở vào ban mai, biến mặt hồ thành một màu xanh dịu dàng. Trong hồ có những loại cá mại, cá cấn, cá bống mú. Nằm bên cạnh hồ nước là chiếc ghế đá xinh xắn, phẳng lì để ngồi thưởng ngoạn sân vườn trong những đêm trăng sáng. Đặc biệt ở đây có những cây mai vàng trên 50 tuổi, những cây lê khoảng 20 tuổi, cây hồng Tiên Điền già tuổi nhất trong vườn do cụ Nghè Mai, chắt nội của nhà thơ lớn Nguyễn Du tặng cho ông Nguyễn Đình Chi. Đây là giống hồng hiếm, hàng năm ra quả vào khoảng tháng bảy, tháng tám, trái không hột, mùi thơm ngon. Ngoài ra còn có các giống sầu riêng, măng cụt, đặc sản miền Đông Nam Phần.
Nhà cụ Nghè Đường được tạo dựng vào đầu triều vua Tự Đức, ở số 164 đường Huyền Trân Công Chúa, vốn là ngôi nhà có tuổi thọ tương đối cao, hiện nay vẫn còn được bảo lưu nguyên vẹn. Từ đường HuyềnTrân Công Chúa vào nhà, qua một cổng xây với hau cánh cửa gỗthượng song, hạ bản, mở một lối đi rộng, có hai bờ chè tàu đượccắt xén phẳng phiu. Ở đó, điều đập vào mắt chúng ta trước tiên là bức bình phong xây theo kiểu cuốn thư, đứng trước một bể cạn hình chữ nhật và giới hạn giữa sân và vườn trước. Vườn ở đây là một tổ hợp cây cảnh, mai, lan, cúc, trúc, một vài khóm tùng xinh xắn; vài gốc hồng, góc bưởi; cứ thế loang dần ra mãi, gợi cho chúng ta thấy được vẻ phong lưu, thanh thản của chủ nhân. Nhìn chung, không thấy có một khoảng đất nào bỏ trống; đây là một thứ đồng bằng thu nhỏ lại, trong khuôn viên nầy trồng đủ các giống đậu, trông giống như những khu vườn ở ngoại vi Hà Nội.
Trong cấu trúc cảnh quan vườn, chủ nhân thường đặt cả tâm trí của mình vào. Như nhà cụ Đô chẳng hạn. Trên hòn non bộ, có hình ảnh của ba miền đất nước: chùa Một Cột ở miền Bắc, chùa Thiên Mụ ở miền Trung, Đồng Tháp Mười ở miền Nam. Nối kết ba cảnh trên là dãy Trường Sơn. Đây là hình ảnh của Tổ quốc được thu nhỏ lại một cách gọn gàng, xinh xắn. Hằng ngày, chủ nhân có dịp ngắm nghía và suy tư. Trong khung cảnh nầy cho thấy dường như người Huế đã cố tìm cách để chinh phục thiên nhiên.
Có nhiều ngôi nhà nếu không đủ điều kiện để lập một ngôi vườn như ý muốn, nhưng vì quá đam mê hoa lá, thì vẫn nao nức trong lòng. Họ lập cảnh vườn "trên không gian". Đó là trường hợp cách dựng vườn trên lầu hai và lầu ba của anh Nguyễn Đắc An đường Phan Đăng Lưu. Nguyên là một Huynh trưởng Gia Đình Phật Tử Gia Thiện Huế, anh An say mê cây cảnh từ tuổi trung niên. Bây giờ ở tuổi "cổ lai hi", nhưng anh vẫn nuôi dưỡng sự đam mê say đắm đó. Đây là khoảng không gian khiêm tốn, lơ lửng trên không, nhưng với óc sáng tạo của chủ nhân, đã biến thành một thứ tiểu vũ trụ được thu mình gọn gàng trong những chầu hoa, những hòn Bonsai với nhiều kiểu dáng công phu trong nghệ thuật chơi hoa của con người Huế. Đó là những gốc tùng, gốc mai; có khi chỉ là những loại cây hoang dã, tầm thường như cây sanh, cây bồ đề, cây sim, tràm, nhưng lại được săn sóc,xén tiả công phu quá mức, đã trở thành những tuyệt tác nghệ thuật. Chủ nhân đã tạo ra những "thế" cho những Bonsai, rồi dựa vào đó lại được lồng vào những sự tích làm bối cảnh. Nhiều nhất là "thế trực" và "thế hoành". Thế trực thì gồm những loại cây mọc thẳng, vươn lên rất cao. Thế "trực" gồm có thế Phụ Tử, thế Phu Thê, thế Tam Đa, thế Ngũ Phúc. Còn "thế hoành" thì lại phát triển theo chiều ngang. Thế "hoành" ở đây thì có: Long Giáng, Long Thăng, Phụng Vũ, Lưỡng Long Triều Nguyệt. Cách tạo dáng thì dựa theo các tán lá, để có thể uốn thành những con vật: nai ngơ ngác, chim cất cánh, thỏ ngập ngừng, voi nặng nề, hổ nhớ rừng... Tuy nhiên trong những thể dáng nầy, dù mang nhiều thể tài khác nhau,nhưng vẫn xây dựng cảnh trí hết sức hài hoa, đầy đủ. Chủ nhân bảo: Những thể loại nầy, dù uốn nắn đến mức độ nào thì cũng giữ vẻ tự nhiên; sao cho người ngắm xem không thấy được bàn tay của con người tham dự vào là được!
Bên cạnh những khu vườn như thế, nhà rường Huế cũng là điều đáng nói. Bên cạnh một khuôn viên được quy hoạch, ngôi nhà rường Huế ba gian hai chái hay năm gian hai chái, bằng gỗ mít, gỗ kiền kiền vàng óng, chạm trỗ vô cùng tinh tế lại càng thể hiện sự khoáng đạt của tâm hồn Huế. Huế không chỉ có thành quách, lăng tẩm, chùa chiền, mà còn có những nhà rường truyền thống. Khi làm ăn khá giả, ai cũng thích xây nhà rường. Vua chuá, quan lại đều thích nhà rường. Khi rồi hoạn lộ, quan trường, ước mơ duy nhất là trở về sống ngôi nhà rường. Ông bà, tổ tiên đều thích nhà rường. Con cháu thích trở về lại ngôi nhà rường muôn thuở. Người sống thích nhà rường đã đành, ma quỷ cũng thích nhà rường. Biến chuyển của ngôi nhà rường Huế cũng có nhiều thay đổi. Từ ngôi nhà hai cột chính đến ngôi nhà có bốn cột chính để nới rộng thêm hai chiều không gian, đã là một bước tiến về kỹ thuật liên kết các bộ phận của ngôi nhà tre trước đó. Loại nhà như thế ngoài các nút bược, người ta phải dùng một số con sẻ ở những vị trí quan trọng. Từ nhà tre tiến lên nhà gỗ, nhà rọi biến thành nhà rường, là những bước đi của kiểu thức nhà Huế. Ngày nay, dù vật liệu kiến túc thay đổi, nhưng thế dựng nhà rường vẫn còn gây hứng khởi cho người trong sáu huyện tỉnh Thừa Thiên - Huế. Ai là người tạo mực thước nhà rường? Khó biết được. Chỉ hiểu rằng: đây là những nét tài hoa của những người thợ mộc gốc Bắc, di dân vào Huế, cộng thêm tâm hồn dân bản địa. Họ đã thổi vào những khúc cây, những mảnh gỗ vô tri thành nhà rường có ý nghĩa lớn. Nhà rường đi đôi với nếp sống nhàn dật, thảnh thơi của người Huế. Ở đây, có những vật dụng, những con người trong lối tiêu khiển, tiêu biểu cho niềm hoài cổ, mang tính phong kiến. Ngoài trừ ngói ở mái, gạch ở nền, tất cả cấu trúc khác đều bằng gỗ:cột, kèo, xuyên, trến, đòn tay, rui mè. Cửa bàn khoa, cửa hông, vách ngăn, liên ba, thành vọng, rầm thượng, rầm hạ cũng toàn là gỗ.
Một ngôi nhà rường hoàn chỉnh phải có đủ: cổng trong, cổng ngoài, bình phong, nhà chính, tả vu, hữu vu, nhà phụ, nhà bếp. Một ngôi nhà rường đủ tiêu chuẩn phải đầy đủ "thượng chua, hạ mít"; sang trọng thì dùng "thượng kiền kiền, hạ gỗ trắc". Mít dùng để dựng nhà rường phải là loại mít cao tuổi, trồng ở những làng ven Trường Sơn thì mới đúng nghĩa. Gõ thì mang từ Quảng Bình Quảng Trị vào hay từ thượng nguồn Ô Lâu. Đánh giá đúng nghĩa nhà rường dựa vào đó. Kiền kiền thì lấy từ Nam Đông, Bà Nà. Gỗ làm nhà rường lấy từ những cây có tên, có tuổi. Phải lấy đúng thời vụ, mới tránh sâu mọt. Ai cũng hãnh diện được ở nhà rường đúng nghĩa. Tùy theo khả năng của chủ nhân, xây nhà rường có nhiều loại: loại một căn hai chái, loại ba căn hai chái, loại năm căn hai chái. Phổ biến nhất là ba căn hai chái. Dựng nhà rường nầy, phải có mặt bằng khoảng 7,5m X 11,5m là thích hợp. Dựng lên có 8 cột cái (cột hàng nhất), 16 cột lỡ (cột hàng nhì), 24 cột con (cột hàng ba), 8 cột hiên (nhà vỏ cua) tổng cộng một ngôi nhà rường trung bình phải có 56 cột. Nhà ba căn hai chái thường có rầm thượng vàrầm hạ để chứa đồ đạc. Bốn cặp cột hàng nhất (cột cái) vữa đỡ lấy kèo thượng, vừa đỗ đuôi kèo trung được liên kết nhau bởi một đoạn để đỡ rầm thượng. Ngăn giữa ba gian với hai chái là bức vách làm bằng ván có các dải ô hộc, chạm trỗ chữ "thọ", "bát bửu", "hoa lá". Hai cửa vòm cuốn đứng giữa cột hàng nhất và cột hàng hai là hai lối vào các chái. Hai cửa hình chữ nhật đứng giữa cột hàng hai và cột hàng ba luôn luôn mở rộng, để gây ấn tượng hành lang suốt cả căn nhà. Mặt trước hai gian chái được xây gạch có trỗ hai chữ "thọ" nằm trong vòng tròn. Ba gian giữa có 18 lá cửa gõ, thượng song, hạ bản, nằm trên một gờ ngạch cao. Bên ngoài hệ thống cửa của ba gian giữa, nền nhà được hạ thấp làm thành cấphiên, với mái đưa được đỡ bởi bốn cột xây thon nhỏ. Nhờ thế, dù tầm cao nhà không cân đối, nhưng hiên hạ thấp, cột hiên thanh tú, khiến cho nhà như được nâng cao lên hẳn. Nét đặc sắc của ngôi nhà rường Huế đọng lại trong ngôi nhà nầy, ngoài phong cách "kèo chống" truyền thống ở Huế, mỗi đầu kèo là một đầu cù chạm trỗ tinh vi, vừa có những đường vẽ kỷ hà, vừa có những nét mềm mại hình mây bay vờn. Nhất là kèo hàng ba, tuy ngắn nhưng lại có nhiều đồ án trang trí đẹp mắt. Riêng hai dải liên ba giữa hai hàng cột nhất chạy suốt ba gian là những ô hộc được trang trí kỹ càng. Những tác phẩm chạm khắc ấy tương phản với bộ mái, mà những đường rui thẳng đều đỡ những viên ngói liệt được nhúng vào nước vôi trước khi lợp; như thế vừa sáng sủa, vừa tạo nên không khí trang nghiêm.
Tất cả những chi tiết gỗ trong ngôi nhà rường đều được kết nối với nhau bằng các ngàm, các miệng, các nêm, các chốt. Ở nhà rường tuyệt đối không dùng đinh ốc, dùng vít, dây néo hay bất cứ một chi tiết kim loại nào. Cũng không có sự nối kết kiên cố giữa phần gỗ và phần gạch đá. Cột nhà đặt trên các chân cột bằng đá đẻo thành hình khối vuông hay hình trái bí để chống ẩm. Mái nhà rường thường lợp bằng ngói liệt; vùng nông thôn thì lợp bằng tranh. Móng nhà rường thì xây bằng đá hộc, đá chè. Nền thường bằng đất nện, trán xi măng hay lát gạch đỏ. Dù kiến trúc kiểu nào đi nữa, thì các chi tiết cũng dùng đến nghệ thuật tạo hình bằng chạm, khắc, khảm trên các đầu kèo, đầu xuyên trến, các dãy liên ba, thành vọng. Phải chăng chỉ có lối kiến trúc nhà rường cổ kính với những bộ vì kèo chạm trỗ công phu, những bờ nóc, bờ quyết chắp những đồ án rồng bay, phượng múa là mô hình thích hợp nhất. Bên trong nhà rường, những đồ gỗ như sập gụ, tủ chè, tràng kỷ, tủ thờ, khám thờ, những khung tranh thờ, hoành phi, câu đối... thiết trí trong nội thất mà tự thân của mỗi yếu tố đều được bộ sung, hài hoà với nhau. Đây là sản phẩm của trí tuệ, là những tác phẩm mỹ thuật về kiến trúc độc đáo của miền Trung, được những thế hệ trước giữ gìn lại. Trong các điêu khắc, các hình tượng long, lân, quy, phụng, tứ thời, bát tiết, thất thập nhị hiền, các loại hoa văn được chạm khắc trên nhiều vật thể, nhiều đồ dùng trong ngôi nhà rường là những khái niệm bao quát tư tưởng, triết lý, đạo đức, tôn giáo, nghệ thuật chi phối mọi hoạt động, mọi tư duy, cũng như khát vọng của mọi thành viên trong ngôi nhà nầy. Người Huế thường xây nhà rường ở cái tuổi "tri thiên mệnh". Họ ít xây nhà rường vào tuổi trung niên. Có lẽ người cao niên thích những việc xây tổ ấm theo tư duy của mình hơn. Nhưng hiện nay, với thời gian, với những vật liệu kiến trúc mới, thì nhà rường đã biến chất hay không còn giữ lại nữa. Nhà rường có nguy cơ suy thoái nhiều hay mất hẳn, nhường chỗ cho loại nhà bê tông, cốt sắt.
Những người chủ đích thực của ngôi nhà rường hầu hết đều về chầu tổ tiên. Ở khu vực thừa tự, ông ta không còn là nhân vật số 1 như khi còn tại thế. Những người con kế nghiệp đã không thể giữ nổi ngôi nhà rường đã hư hỏng. Hầu hết nhà rường Huế đã cũ kỹ, mục nát, xiêu vẹo. Tràng kỷ, sập gụ, tủ chè, ngựa gỗ, những đồ cổ lưu truyền từ đời nọ sang đời kia đã bị tẩu tán gần hết. Vườn tược thì tiêu điều, nhà cửa cất bừa bải, giành dân chiếm đất ngỗn ngang, con cái tứ tán khắp nơi, tha phương cầu thực. Nhà rường trở nên hoang phế, thê lương. Tất cả chỉ còn là hoài niệm. Như thành quách Huế.

Accept-Ranges: bytes


text: Lễ phát động đã thu hút sự tham gia của hơn 700 học sinh, giáo viên đến từ các trường tiểu học, trung học cơ sở và trung học phổ thông toàn miền Bắc. Các em học sinh hào hứng tham gia các phần thử tài trí tuệ. Ảnh: VTC Theo ban tổ chức, điểm mới của năm nay là cuộc thi giải toán bằng tiếng Anh sẽ được đẩy mạnh song song với việc tiếp tục phát triển cuộc thi giải toán bằng tiếng Việt đến tất cả các cấp học sinh. Đối tượng dự thi giải toán tiếng Anh cũng mở rộng thêm 5 khối lớp, chào đón tất cả học sinh từ lớp 1 đến lớp 9 tham gia. Lý giải về điểm mới này, ông Phương Đạt, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học FPT, đại diện Ban tổ chức cho biết: “Chúng tôi mong muốn tạo ra sân chơi hữu ích để mỗi học sinh phổ thông Việt Nam có cơ hội rèn luyện mình, sẵn sàng cho cơ hội trở thành công dân toàn cầu trong tương lai rất gần.” Ngay trong buổi lễ, cuộc tranh tài toán học sôi động giữa các học sinh đến từ 9 trường thuộc các khối khối tiểu học, THCS và THPT khu vực miền Bắc đã tham gia dự thi theo hình thức tương tác trực tiếp bằng những trò chơi mang tính vận động, đậm chất “vừa học vừa chơi”, thay vì chỉ thi trên máy như những mùa trước. Kết quả, giải nhất thuộc về các trường Đoàn Thị Điểm (Khối Tiểu học), Trường THCS Lê Quý Đôn (Khối THCS) và Trường THPT Cầu Giấy (Khối THPT). Đội THPT Cầu Giấy tham dự phần thi trong lễ phát động cuộc thi. Ảnh: VTC Sau buổi lễ này, các lễ phát động cuộc thi giải toán trên Internet sẽ tới với các học sinh, phụ huynh miền Trung và Nam với chương trình được tổ chức tại TP Đà Nẵng. Cuộc thi năm nay sẽ diễn ra tổng cộng 19 vòng thi với 5 cấp độ: Thi tự do; thi cấp trường; cấp quận - huyện; cấp tỉnh - thành phố và cấp quốc gia. Cuộc thi kéo dài từ ngày 5/9/2015 đến 15/4/2016. Để tham gia cuộc thi, các em học sinh có thể vào website http://violympic.vn, sau đó đăng ký thành viên mới để bắt đầu tranh tài. Cuộc thi dành cho học sinh các khối từ lớp 1 đến lớp 12 ViOlympic là cuộc thi quy mô về Toán học, do Bộ Giáo dục & Đào tạo chỉ đạo, tập đoàn FPT và ĐH FPT là đơn vị trực tiếp tổ chức. Cuộc thi dành cho học sinh từ lớp 1 đến lớp 12 trên toàn quốc. Mỗi năm, số lượng học sinh đăng ký dự thi có mã thi chính thức lên tới 5 triệu trên tổng số 15 triệu học sinh toàn quốc tham gia thi và học tập Toán online. Năm học 2014 – 2015, cuộc thi ViOlympic đã vượt mốc 20 triệu thành viên và phổ biến tới 702 quận, huyện thuộc 63 tỉnh thành trên cả nước. Đây cũng là lần thứ 8 cuộc thi ViOlympic được tổ chức với quy mô rộng khắp 3 miền. Bên cạnh các vòng thi theo lịch, ViOlympic còn tổ chức nhiều hoạt động khác xuyên suốt năm học như: chuỗi sự kiện đồng hành cùng ViOlympic; lễ trao giải thưởng và vinh danh tài năng toán học ViOlympic… tại các tỉnh, thành phố. Bên cạnh đó, trong khuôn khổ lễ phát động, ban tổ chức cũng chính thức phát hành bộ sách Tự luyện Toán Tiếng Anh Violympic cho lớp 4, lớp 5, lớp 8 và lớp 9. Ngoài ra, ứng dụng Tự luyện Toán ViOlympic trên máy tính bảng và điện thoại thông minh cũng được nâng cấp phát triển trên hệ điều hành Android và iOs. Đây là những tài nguyên đa dạng để các học sinh yêu thích ViOlympic có thể chủ động trong việc tự học, tự luyện của mình. Xem thêm: - Mỹ: Thêm một trường tiểu học dạy toán bằng tiếng Việt - Bé gái 12 tuổi có IQ cao hơn thiên tài Einstein và Hawking Tuấn Minh (t/h) Từ khóa: http://violympic.vn Bình luận * Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu Nhập lại Gửi

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Cache-Control: private

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Set-Cookie: .ASPXANONYMOUS=9_aCU0M8-TjE8aIDTadElQ9BdnftdgVtqdp9B6Gx8Ol7-e7xtIqcaSWhGAarUr7wV0rWvaMgCylMNdYH9rs5tFcvR4YbBfMCA3_VfS4x4Bv07_eiODVMsl-LjswWCGVVjKzus6Fyf5aEiT-iNiZ9UQ2; domain=ngaynay.epi.vn; expires=Fri, 02-Jun-2017 06:44:42 GMT; path=/; HttpOnly

X-Cache: MISS from xCache11-02


text:
(Quốc tế) - Phát biểu trên tạp chí Kanwa Defense Review (Hong Kong), đặc phái viên Yuri Baskoz ở Moscow cho rằng việc không quân Trung Quốc nhập khẩu 24 tiêm kích đa năng Su-35 của Nga có ý nghĩa chiến lược hoàn toàn mới, làm cho sức mạnh hải quân và không quân ở khu vực Đông Á nghiêng hẳn về phía Trung Quốc.
Su-35 “lật ngược thế cờ” ở Đông Á
Yuri Baskoz khẳng định, lần đầu tiên kể từ khi Chiến tranh Lạnh kết thúc đến nay, các nước và vùng lãnh thổ như Nhật Bản, Ấn Độ, Đài Loan và cả khu vực Đông Nam Á sẽ phải đối mặt với ưu thế về công nghệ không quân của Trung Quốc ngay khi nước này có được tiêm kích Su-35 hiện đại nhất của Nga.
Tính tới thời điểm này, máy bay chiến đấu hiện đại nhất của không quân Trung Quốc cũng chỉ cùng thế hệ với máy bay tác chiến chủ lực của các nước châu Á khác như Ấn Độ, Việt Nam, Nhật Bản (tiêm kích thế hệ thứ 3). Nếu xét kỹ về mặt công nghệ và vũ khí, Su-30 MKI của Ấn Độ thậm chí còn vượt trội hơn hẳn những chiếc Su-30 MKK (phiên bản xuất khẩu dành riêng cho không quân Trung Quốc). Với Nhật Bản, nước này có đủ mọi loại vũ khí, chủng loại máy bay chiến đấu mà không quân Trung Quốc có, hơn nữa họ còn đi trước Trung Quốc trong một số lĩnh vực.
Sau khi sở hữu 24 chiếc Su-35, trình độ tác chiến của không quân Trung Quốc chí ít sẽ dẫn trước không quân Nhật Bản và không quân Ấn Độ nửa thế hệ trở lên. Bởi Su-35 là loại máy bay được thế giới công nhận thuộc thế hệ 4++, trang bị động cơ công suất lớn với lực đẩy gia tốc lên tới 14.500 kg, khiến Su-35 có năng lực đạt được tốc độ siêu âm nhanh chóng. Hơn nữa, Su-35 còn được trang bị hệ thống công nghệ kiểm soát lực đẩy kiểu vector (TVC) mà máy bay chiến đấu Su-30 MKI của không quân Ấn Độ được trang bị.
Bên cạnh đó, Su-35 còn được trang bị radar IRBIS-E với cự ly hoạt động gấp 4 lần loại radar trang bị cho Su-30 MKK. Điều đó có nghĩa, giả sử Su-35 xuất hiện trên bầu trời Thanh Đảo (Sơn Đông, Trung Quốc), nó có thể phát hiện các mục tiêu trên không ở bán đảo Triều Tiên, tiến hành theo dõi 30 mục tiêu và có năng lực tấn công đồng thời 8 mục tiêu.
Trung Quốc tạm thắng 1-0
Theo kế hoạch, tới trước năm 2015, hãng Sukhoi mới hoàn thành đơn đặt hàng 48 chiếc Su-35S cho không quân Nga, nên sớm nhất là vào khoảng từ năm 2016 tới năm 2018, không quân Trung Quốc mới nhận được lô hàng 24 chiếc Su-35 mua từ Nga. Khi đó, không quân Nhật Bản vẫn chưa được nhận tiêm kích thế hệ 5 (F-35A) của Mỹ. Đối với Ấn Độ, chí ít là trước năm 2020, không quân nước này mới có thể được trang bị tiêm kích thế hệ 5 (FGFA). Trong trường hợp của Đài Loan, khi đó cho dù những chiếc F-16 của họ đã được Mỹ hoàn thành việc cải tiến công nghệ thì chúng vẫn kém hơn so với Su-35 và chương trình hợp tác nhằm nâng cấp F-16 giữa Đài Loan và Mỹ coi như vô dụng.
Như vậy, có thể thấy từ năm 2015 tới năm 2020, với việc có được những chiếc Su-35, không quân Trung Quốc sẽ đi trước không quân Nhật Bản và Ấn Độ về mặt công nghệ máy bay chiến đấu đang phục vụ trong quân đội. Về lý thuyết, hệ thống radar quét mảng pha điện tử chủ động (AESA) trang bị trên máy bay của Ấn Độ và Nhật Bản có tốc độ xử lý nhanh hơn nhưng các tính năng khác thì không mấy khác biệt so với Su-35. Ưu điểm của AESA là hiệu suất tương đối cao và cự ly hoạt động lớn. Việc có trang bị AESA hay không phụ thuộc vào khả năng làm chủ công nghệ và giá thành nên nếu cần thiết thì Nga cũng có thể đáp ứng được yêu cầu này.
So với Su-30 MKI, năng lực tác chiến tổng hợp của Su-35 chí ít là cao gấp 3 lần còn với F-15J của Nhật Bản là 4 lần. Chỉ với 24 chiếc Su-35, năng lực tác chiến của không quân Trung Quốc đã tương đương với 64 chiếc Su-30 MKI hay khoảng 80 chiếc F-15J. Như vậy, trong khoảng thời gian từ năm 2016 đến 2020 (hoặc 2022), chỉ có tiêm kích F-22A của Mỹ mới có khả năng đảm bảo sự cân bằng cơ bản về năng lực tác chiến trên không ở vùng Viễn Đông. Điều này có thể buộc Nhật Bản phải hối thúc đồng minh Mỹ tích cực hơn trong việc triển khai F-22A tới bố trí ở Okinawa.
Trung Quốc còn dự tính gì khác?
Một câu hỏi mà giới quan sát quốc tế đang rất mong muốn có câu trả lời là: Liệu có sự khác biệt nào giữa phiên bản Su-35 dùng trong quân đội Nga và Su-35 xuất khẩu sang Trung Quốc? Thực tế là cả Nga và Trung Quốc đều chưa biết chắc chắn bởi quá trình đàm phán chi tiết giữa hãng Sukhoi và Tập đoàn xuất khẩu vũ khí quốc gia Nga (Rosoboronexport) với đối tác Trung Quốc vẫn đang tiến hành.
Điều kỳ lạ trong bản hợp đồng nhập khẩu Su-35 của Trung Quốc lần này là họ không bao gồm yêu cầu chuyển giao công nghệ. Về mặt lý thuyết, điểm khác biệt lớn nhất giữa phiên bản Su-35 dùng trong không quân Nga và phiên bản dùng cho không quân Trung Quốc là có thể Trung Quốc sẽ yêu cầu Nga lắp đặt một số vũ khí, thiết bị cảm biến và bộ truyền dữ liệu do Trung Quốc tự sản xuất. Đây là phương thức giống như Ấn Độ đã từng làm với Su-30MKI. Tất cả các máy tính dùng để thực thi nhiệm vụ trên Su-30 MKI đều do Ấn Độ chế tạo và giai đoạn tiếp theo là lắp đặt tên lửa siêu thanh đa năng BrahMos và tên lửa không đối không Astra do Ấn Độ sản xuất.
Một dụng ý khác của Trung Quốc khi nhập khẩu Su-35 nằm ở động cơ 117S. Sau năm 2016, Trung Quốc có thể bắt đầu tiến hành bay thử loại máy bay có công năng như máy bay chiến đấu thế hệ 5 mà thực chất là sự kết hợp giữa J-20 và động cơ 117S vốn được trang bị cho Su-35. Nếu làm được như vậy, tới năm 2022, quân đội Trung Quốc có thể được trang bị máy bay chiến đấu thế hệ 5. Khi đó, cho dù không quân Ấn Độ có được máy bay chiến đấu thế hệ 5 và không quân Nhật Bản có được F-35A, không quân Trung Quốc cũng không hề kém cạnh về trình độ và công nghệ với sự góp mặt của J-20. Đồng thời những chiếc máy bay chiến đấu của Trung Quốc sẽ không còn bị rơi vào thế yếu kém toàn diện.
Hiện nay, vấn đề lo ngại nhất của giới công nghiệp hàng không Nga là Trung Quốc có thể sẽ làm nhái động cơ 117S. Về vấn đề này, tạp chí trên cho rằng không cần phải lo ngại vì tới trước hoặc sau năm 2020, Trung Quốc cũng khổng thể nào làm nhái được động cơ có lực đẩy lớn, nếu không họ không cần phải nhập khẩu Su-35. Lợi nhuận xuất khẩu động cơ 117S cao hơn rất nhiều so với động cơ AL31F. Chỉ riêng động cơ 117S đã có giá xuất khẩu là 20 triệu USD, tương đương với việc xuất khẩu một chiếc máy bay huấn luyện YAK-130.
Một vấn đề khác là tại sao Trung Quốc chỉ nhập khẩu có 24 chiếc Su-35 ? Liệu Trung Quốc có đi lại con đường cũ như đã làm với Su-27, nghĩa là thử sử dụng trước, rồi “lần đá qua sông”, thấy tốt sẽ lại nhập khẩu tiếp lô thứ hai?
(INF)

markdown:
(
[Quốc tế](/cat/the-gioi)) - **Phát biểu trên tạp chí Kanwa Defense Review (Hong Kong), đặc phái viên Yuri Baskoz ở Moscow cho rằng việc không quân Trung Quốc nhập khẩu 24 tiêm kích đa năng Su-35 của Nga có ý nghĩa chiến lược hoàn toàn mới, làm cho sức mạnh hải quân và không quân ở khu vực Đông Á nghiêng hẳn về phía Trung Quốc.** **Su-35 “lật ngược thế cờ” ở Đông Á**
Yuri Baskoz khẳng định, lần đầu tiên kể từ khi Chiến tranh Lạnh kết thúc đến nay, các nước và vùng lãnh thổ như Nhật Bản, Ấn Độ, Đài Loan và cả khu vực Đông Nam Á sẽ phải đối mặt với ưu thế về công nghệ không quân của Trung Quốc ngay khi nước này có được tiêm kích Su-35 hiện đại nhất của Nga.
![ ](http://static9.nguyentandung.biz/files/2013/08/sukhoiSu-35.jpg)
Châu Á ‘lâm nguy’ khi Trung Quốc có Su-35?
Tính tới thời điểm này, máy bay chiến đấu hiện đại nhất của không quân Trung Quốc cũng chỉ cùng thế hệ với máy bay tác chiến chủ lực của các nước châu Á khác như Ấn Độ, Việt Nam, Nhật Bản (tiêm kích thế hệ thứ 3). Nếu xét kỹ về mặt công nghệ và vũ khí, Su-30 MKI của Ấn Độ thậm chí còn vượt trội hơn hẳn những chiếc Su-30 MKK (phiên bản xuất khẩu dành riêng cho không quân Trung Quốc). Với Nhật Bản, nước này có đủ mọi loại vũ khí, chủng loại máy bay chiến đấu mà không quân Trung Quốc có, hơn nữa họ còn đi trước Trung Quốc trong một số lĩnh vực.
Sau khi sở hữu 24 chiếc Su-35, trình độ tác chiến của không quân Trung Quốc chí ít sẽ dẫn trước không quân Nhật Bản và không quân Ấn Độ nửa thế hệ trở lên. Bởi Su-35 là loại máy bay được thế giới công nhận thuộc thế hệ 4++, trang bị động cơ công suất lớn với lực đẩy gia tốc lên tới 14.500 kg, khiến Su-35 có năng lực đạt được tốc độ siêu âm nhanh chóng. Hơn nữa, Su-35 còn được trang bị hệ thống công nghệ kiểm soát lực đẩy kiểu vector (TVC) mà máy bay chiến đấu Su-30 MKI của không quân Ấn Độ được trang bị.
![ ](http://static9.nguyentandung.biz/files/2013/08/Sukhoi-Su-30-MKI.jpg)
Su-30 MKI của Ấn Độ
Bên cạnh đó, Su-35 còn được trang bị radar IRBIS-E với cự ly hoạt động gấp 4 lần loại radar trang bị cho Su-30 MKK. Điều đó có nghĩa, giả sử Su-35 xuất hiện trên bầu trời Thanh Đảo (Sơn Đông, Trung Quốc), nó có thể phát hiện các mục tiêu trên không ở bán đảo Triều Tiên, tiến hành theo dõi 30 mục tiêu và có năng lực tấn công đồng thời 8 mục tiêu.
**Trung Quốc tạm thắng 1-0**
Theo kế hoạch, tới trước năm 2015, hãng Sukhoi mới hoàn thành đơn đặt hàng 48 chiếc Su-35S cho không quân Nga, nên sớm nhất là vào khoảng từ năm 2016 tới năm 2018, không quân Trung Quốc mới nhận được lô hàng 24 chiếc Su-35 mua từ Nga. Khi đó, không quân Nhật Bản vẫn chưa được nhận tiêm kích thế hệ 5 (F-35A) của Mỹ. Đối với Ấn Độ, chí ít là trước năm 2020, không quân nước này mới có thể được trang bị tiêm kích thế hệ 5 (FGFA). Trong trường hợp của Đài Loan, khi đó cho dù những chiếc F-16 của họ đã được Mỹ hoàn thành việc cải tiến công nghệ thì chúng vẫn kém hơn so với Su-35 và chương trình hợp tác nhằm nâng cấp F-16 giữa Đài Loan và Mỹ coi như vô dụng.
![ ](http://static9.nguyentandung.biz/files/2013/08/Sukhoi_Su-35S.jpg)
Sukhoi Su-35S
Như vậy, có thể thấy từ năm 2015 tới năm 2020, với việc có được những chiếc Su-35, không quân Trung Quốc sẽ đi trước không quân Nhật Bản và Ấn Độ về mặt công nghệ máy bay chiến đấu đang phục vụ trong quân đội. Về lý thuyết, hệ thống radar quét mảng pha điện tử chủ động (AESA) trang bị trên máy bay của Ấn Độ và Nhật Bản có tốc độ xử lý nhanh hơn nhưng các tính năng khác thì không mấy khác biệt so với Su-35. Ưu điểm của AESA là hiệu suất tương đối cao và cự ly hoạt động lớn. Việc có trang bị AESA hay không phụ thuộc vào khả năng làm chủ công nghệ và giá thành nên nếu cần thiết thì Nga cũng có thể đáp ứng được yêu cầu này.
![ ](http://static9.nguyentandung.biz/files/2013/08/su_35_large.jpg)
Sukhoi Su-35
So với Su-30 MKI, năng lực tác chiến tổng hợp của Su-35 chí ít là cao gấp 3 lần còn với F-15J của Nhật Bản là 4 lần. Chỉ với 24 chiếc Su-35, năng lực tác chiến của không quân Trung Quốc đã tương đương với 64 chiếc Su-30 MKI hay khoảng 80 chiếc F-15J. Như vậy, trong khoảng thời gian từ năm 2016 đến 2020 (hoặc 2022), chỉ có tiêm kích F-22A của Mỹ mới có khả năng đảm bảo sự cân bằng cơ bản về năng lực tác chiến trên không ở vùng Viễn Đông. Điều này có thể buộc Nhật Bản phải hối thúc đồng minh Mỹ tích cực hơn trong việc triển khai F-22A tới bố trí ở Okinawa.
**Trung Quốc còn dự tính gì khác?**
Một câu hỏi mà giới quan sát quốc tế đang rất mong muốn có câu trả lời là: Liệu có sự khác biệt nào giữa phiên bản Su-35 dùng trong quân đội Nga và Su-35 xuất khẩu sang Trung Quốc? Thực tế là cả Nga và Trung Quốc đều chưa biết chắc chắn bởi quá trình đàm phán chi tiết giữa hãng Sukhoi và Tập đoàn xuất khẩu vũ khí quốc gia Nga (Rosoboronexport) với đối tác Trung Quốc vẫn đang tiến hành.
![ ](http://static9.nguyentandung.biz/files/2013/08/Sukhoi-Su-35s.jpg)
Sukhoi Su-35S
Điều kỳ lạ trong bản hợp đồng nhập khẩu Su-35 của Trung Quốc lần này là họ không bao gồm yêu cầu chuyển giao công nghệ. Về mặt lý thuyết, điểm khác biệt lớn nhất giữa phiên bản Su-35 dùng trong không quân Nga và phiên bản dùng cho không quân Trung Quốc là có thể Trung Quốc sẽ yêu cầu Nga lắp đặt một số vũ khí, thiết bị cảm biến và bộ truyền dữ liệu do Trung Quốc tự sản xuất. Đây là phương thức giống như Ấn Độ đã từng làm với Su-30MKI. Tất cả các máy tính dùng để thực thi nhiệm vụ trên Su-30 MKI đều do Ấn Độ chế tạo và giai đoạn tiếp theo là lắp đặt tên lửa siêu thanh đa năng BrahMos và tên lửa không đối không Astra do Ấn Độ sản xuất.
![ ](http://static9.nguyentandung.biz/files/2013/08/tiem-kich-Su-35-d7332.jpg)
Sukhoi Su-35
Một dụng ý khác của Trung Quốc khi nhập khẩu Su-35 nằm ở động cơ 117S. Sau năm 2016, Trung Quốc có thể bắt đầu tiến hành bay thử loại máy bay có công năng như máy bay chiến đấu thế hệ 5 mà thực chất là sự kết hợp giữa J-20 và động cơ 117S vốn được trang bị cho Su-35. Nếu làm được như vậy, tới năm 2022, quân đội Trung Quốc có thể được trang bị máy bay chiến đấu thế hệ 5. Khi đó, cho dù không quân Ấn Độ có được máy bay chiến đấu thế hệ 5 và không quân Nhật Bản có được F-35A, không quân Trung Quốc cũng không hề kém cạnh về trình độ và công nghệ với sự góp mặt của J-20. Đồng thời những chiếc máy bay chiến đấu của Trung Quốc sẽ không còn bị rơi vào thế yếu kém toàn diện.
![ ](http://static9.nguyentandung.biz/files/2013/08/Sukhoi_Su-35_on_the_MAKS.jpg)
Động cơ Sukhoi Su-35
Hiện nay, vấn đề lo ngại nhất của giới công nghiệp hàng không Nga là Trung Quốc có thể sẽ làm nhái động cơ 117S. Về vấn đề này, tạp chí trên cho rằng không cần phải lo ngại vì tới trước hoặc sau năm 2020, Trung Quốc cũng khổng thể nào làm nhái được động cơ có lực đẩy lớn, nếu không họ không cần phải nhập khẩu Su-35. Lợi nhuận xuất khẩu động cơ 117S cao hơn rất nhiều so với động cơ AL31F. Chỉ riêng động cơ 117S đã có giá xuất khẩu là 20 triệu USD, tương đương với việc xuất khẩu một chiếc máy bay huấn luyện YAK-130.
Một vấn đề khác là tại sao Trung Quốc chỉ nhập khẩu có 24 chiếc Su-35 ? Liệu Trung Quốc có đi lại con đường cũ như đã làm với Su-27, nghĩa là thử sử dụng trước, rồi “lần đá qua sông”, thấy tốt sẽ lại nhập khẩu tiếp lô thứ hai?
(INF)
[banbientap@nguyentandung.org](mailto:banbientap@nguyentandung.org?subject=Bài viết: Cả châu Á ‘lâm nguy’ khi Trung Quốc có trong tay Su-35?)

Server: nginx

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Connection: close

Vary: Accept-Encoding

Set-Cookie: desktop=true


text:
02/09/2013 08:52
* Phóng viên: Thưa ông, Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) vừa cảnh báo rằng nguồn quỹ hưu trí của Việt Nam sẽ bị thâm hụt và cạn kiệt trong thời gian tới. Nhận định này có chính xác?
Hiện nay, nguồn quỹ BHXH đang dư. Cơ quan BHXH dùng số tiền này để đầu tư vào những kênh an toàn như cho ngân hàng và ngân sách nhà nước vay; tiền lãi sẽ được bổ sung vào nguồn quỹ BHXH.
* Tình trạng này có phải chỉ xảy ra ở Việt Nam?
* Nguyên nhân chính của tình trạng này do đâu, thưa ông ?
- Thứ nhất, có hàng triệu người được tính thời gian đóng BHXH trước năm 1995 nhưng quỹ BHXH không thu được tiền đóng BHXH của họ. Trước năm 1995, ngân sách có thu nhưng không chuyển trả cho quỹ BHXH để trả lương hưu cho thời gian làm việc của họ trước 1995.
Thứ hai, mức đóng BHXH của người lao động không tương xứng với mức lương hưu phải trả. Tiền đóng BHXH và chi lương hưu tính trên mức lương tối thiểu chung (LTTC). Mức lương này tăng quá nhanh trong thời gian qua và còn tăng nhanh trong tương lai gần. Ví dụ: năm 1995, LTTC chỉ 120.000 đồng, còn hiện nay là 1.150.000 đồng, tăng gấp gần 10 lần. Khi đóng thì người lao động đóng ở mức lương thấp nhưng khi nhận lương hưu thì lại tính theo mức lương rất cao.
Thứ ba, tuổi nghỉ hưu của chúng ta hiện nay thấp nên thời gian đóng thì ít nhưng thời gian hưởng lương hưu thì nhiều. Nhiều nước phát triển quy định tuổi nghỉ hưu là 65 tuổi (cho cả nam lẫn nữ); trong khi ở Việt Nam là 60 tuổi (đối với nam) và 55 tuổi (đối với nữ) nhưng trong thực tế, tuổi hưu trí bình quân ở Việt Nam chỉ khoảng 53 tuổi.
Thứ tư, cách tính lương bình quân đóng BHXH để tính lương hưu chưa hợp lý. Lẽ ra phải tính bình quân cả quá trình đóng thì chỉ tính bình quân trong 5 năm, 6 năm, tối đa là 10 năm cuối. Do lương những năm cuối cao hơn nên khi nghỉ hưu họ hưởng lương hưu cao hơn mức đóng BHXH.
* Những nguyên nhân này dường như đã nhìn thấy từ nhiều năm qua, sao vẫn chưa có cách khắc phục?
- Trước đây, thu BHXH và dùng chi ngay lương hưu, không có tích lũy nên chưa có nguồn trả. Nguồn quỹ BHXH mất cân đối do thu lúc mức sống thấp và trả khi mức sống cao. Nếu nâng tuổi nghỉ hưu sẽ tăng số người thất nghiệp và không đủ sức khỏe làm việc ở những năm cuối, nhất là đối với người lao động trực tiếp. Gần đây, Luật BHXH điều chỉnh cách tính lương hưu bình quân 6 năm, 8 năm, 10 năm cuối (tùy thời điểm bắt đầu tham gia BHXH). Đó cũng là cách khắc phục dần mà không gây sốc về mặt tâm lý.
* Đâu là những biện pháp cấp thiết để nguồn quỹ chi trả lương hưu có thể an toàn?
- Trước hết, ngân sách nhà nước phải chi trả lại nguồn thu BHXH đối với những người lao động đã đóng trước năm 1995. Kế đến là phải sửa cách tính lương hưu. Hiện nay, lương hưu trả trên mức bình quân mức đóng của 5 năm cuối là không hợp lý. Bởi mức đóng của 5 năm cuối không đại diện cho toàn bộ thời gian đóng BHXH của người lao động. Mức đóng của thời gian này thường là mức đóng cao nhất của cả quá trình tham gia BHXH. Chi theo mức này sẽ thâm vào nguồn quỹ. Tăng tỉ lệ tiền lương đóng BHXH sẽ làm tăng nguồn quỹ BHXH. Theo quy định hiện nay, đến năm 2014 thì tỉ lệ này sẽ đạt mức cao nhất mà Luật BHXH cho phép.
Tổng biên tập: Đỗ Danh Phương - Giấy phép số 1872/GP- BTTTT cấp ngày 9 tháng 10 năm 2012 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Địa chỉ: 127 Võ Văn Tần, Phường 6, Quận 3 - TPHCM, Điện thoại: 84-8-3930.6262 / 3930.3270, Fax: 84-8-3930.4707, Email: toasoan@nld.com.vn
Bản quyền thuộc về Báo Người Lao Động ©2001-2014
Ghi rõ nguồn www.nld.com.vn khi sử dụng lại thông tin từ website này
Hotline: 0926 864 344
Email: doanhnghiep@admicro.vn


text:
31/03/2014 16:22
Đức Pháp Vương trong lần đến Việt Nam năm 2010
Từ ngày 5-4 đến ngày 6-5-2014, Đức Pháp Vương Gyalwang Drukpa cùng Tăng đoàn sẽ có chuyến viếng thăm Việt Nam. Ngài là bậc lãnh tụ tâm linh đứng đầu Truyền thừa Drukpa, còn được biết đến dưới tên gọi Truyền thừa Rồng Thiêng.
Trong những ngày làm việc ở Việt Nam, Đức Pháp Vương Gyalwang và tăng đoàn Phật giáo sẽ cử hành Pháp hội quán đỉnh cộng đồng (nghi lễ cho phép thực hành pháp tu), cầu nguyện quốc thái dân an, cầu siêu các liệt sĩ, đồng bào tử nạn, chia sẻ Phật pháp tại Hà Nội, Nam Định, Vĩnh Phúc, Phú Thọ, Đà Nẵng, Đồng Nai, Bình Dương và TP HCM…
Là bậc thầy Phật giáo quốc tế đứng đầu Truyền thừa Drukpa khởi nguồn cách đây 1.000 năm từ Ấn Độ, Đức Pháp Vương được người dân nhiều quốc gia trên dãy Himalaya như Ấn Độ, Nepal, Ladakh, Bhutan kính ngưỡng là hiện thân của Đức Phật Quan Âm và hóa thân chuyển thế của nhiều Đại Thành Tựu Giả trứ danh trong lịch sử Phật giáo như Đức Naropa, Đức Gampopa,… liên tục quay trở lại nhân gian để phổ độ chúng sinh.
Trong hơn 30 năm truyền giảng Phật pháp trên toàn thế giới, Đức Pháp vương đã khởi xướng nhiều dự án nhân đạo, đúng với tôn chỉ phụng sự nhân loại và vũ trụ của Truyền thừa Drukpa. Một trong những dự án tiêu biểu nhất là Tổ chức từ thiện quốc tế Live to Love (Sống để Yêu thương) nhằm thúc đẩy thiện nguyện: Phát triển giáo dục, Y tế, Cứu trợ, Bảo vệ môi trường, Bảo tồn di sản và Bình đẳng giới.
Những thành quả mà dự án trên đem lại đã được quốc tế công nhận. Đức Pháp Vương đã được nhiều quốc gia và tổ chức quốc tế vinh danh qua các giải thưởng cao quý như “Vì Mục Tiêu Phát Triển Thiên Niên Kỷ”, danh hiệu “Bậc Bảo Hộ của vùng Himalaya”, giải thưởng “South - South Awards” của Liên Hợp Quốc, cúp “Anh Hùng Xanh” của Tổng thống Ấn Độ…
Năm 2010, Đức Pháp vương được Liên Hợp Quốc trao tặng giải thưởng "Vì Mục tiêu Phát triển Thiên Niên Kỷ", nhằm tri ân những nỗ lực và thiện hạnh vì lợi ích chúng sinh của Ngài trên toàn cầu.
Kể từ năm 2007, Đức Pháp Vương đã 4 lần đến Việt Nam cử hành các Đại Pháp hội quán đỉnh cộng đồng cầu nguyện quốc thái dân an, đại lễ cầu siêu độ chư hương linh anh hùng liệt sĩ, chia sẻ Phật pháp, khơi nguồn cảm hứng giác ngộ... Thông điệp chính Ngài mong muốn chia sẻ trong chuyến thăm Việt Nam lần này là “Yêu thương trong hành động” vì một thế giới hòa bình, hòa hợp và an lạc.
Các giáo pháp của Đức Pháp Vương được chuyển dịch ra nhiều ngôn ngữ, phát hành rộng khắp trên toàn thế giới. Tại Việt Nam, nhiều kinh sách, tác phẩm của Ngài đã được biên dịch phát hành, trong đó có “Hành trình tâm linh siêu việt”, “Giác ngộ mỗi ngày”, “Bardo - Bí mật Nghệ thuật Sinh tử”, “Mandala, hợp nhất Từ bi Trí tuệ theo quan kiến Kim cương thừa”, “Mật pháp nghi quỹ thực hành thường nhật”, được Drukpa Việt Nam giới thiệu qua Tủ sách Kim Cương thừa.
Đức Pháp vương sinh năm 1963, trong một gia đình có địa vị tôn quý ở Tây Tạng. Cha ngài là Đức Zhichen Bairo Rinpoche, đạo sư của tự viện Zhichen miền đông Tây Tạng. Mẹ ngài là bà Konchok Paldon, xuất thân từ một dòng dõi cao quý ở miền nam khu vực.
Ngài đản sinh tại thánh địa hồ Liên Hoa, miền bắc Ấn Độ, khi cha mẹ ngài đang trên đường hành hương. Theo tự truyện của Đức Pháp vương, ngày hôm đó đúng dịp các đạo sư tập hợp nơi hồ Liên Hoa, tổ chức đại pháp hội Tse Chu.
Một số hình ảnh về Đức Pháp Vương Gyalwang Drukpa:
Đức Pháp Vương và người dân Ladakh (Ấn Độ) thiết lập kỷ lục Guiness trồng cây xanh năm 2010
Đức Pháp Vương được người dân nhiều quốc gia trên dãy Himalaya như Ấn Độ, Nepal, Ladakh, Bhutan kính ngưỡng là hiện thân của Đức Phật Quan Âm và hóa thân chuyển thế của nhiều Đại Thành Tựu Giả trứ danh trong lịch sử Phật giáo liên tục quay trở lại nhân gian để phổ độ chúng sinh.
Tổng biên tập: Đỗ Danh Phương - Giấy phép số 1872/GP- BTTTT cấp ngày 9 tháng 10 năm 2012 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Địa chỉ: 127 Võ Văn Tần, Phường 6, Quận 3 - TPHCM, Điện thoại: 84-8-3930.6262 / 3930.3270, Fax: 84-8-3930.4707, Email: toasoan@nld.com.vn
Bản quyền thuộc về Báo Người Lao Động ©2001-2014
Ghi rõ nguồn www.nld.com.vn khi sử dụng lại thông tin từ website này
Hotline: 0926 864 344
Email: doanhnghiep@admicro.vn


text:
Không có sản phẩm trong giỏ hàng!
TÌM THEO THƯƠNG HIỆU
• Chất liệu thép không gỉ sáng bóng• Đáy từ ổn định trong hình dạng approx. Dày 6 mm và có một lõi nhôm. Nó cho phép làm nóng nhanh hơn và giữ nhiệt tốt hơn• Tay cầm bằng nhựa rất tiện dụng.• Nắp kính đặc biệt chịu nhiệt
0 đánh giá / Viết đánh giá

WARC-Truncated: length

Set-Cookie: jrv=1191; expires=Sun, 23-Apr-2017 20:02:30 GMT; Max-Age=2592000; path=/; domain=osm.com.vn

Pragma: no-cache

Cache-Control: private, must-revalidate

Vary: User-Agent


text:
SINH VIÊN
HỌC SINH
CỰU SINH VIÊN
CB-GV
ĐƯỜNG ĐẾN PCTU
SƠ ĐỒ WEB
ĐĂNG NHẬP
≡
Liên hệ
Môi trường học tập
Môi trường học tập PCTU
Cơ sở vật chất
Kí túc xá
Khuôn viên
Học tập và Nghiên cứu Khoa học
Thể thao và Giải trí
Hoạt động xã hội
Thư viện
Thư viện PCTU
Tin tức - Hoạt động
Thông báo Thư viện
Sách
Sách hay
Sách mới
Nghiên cứu Khoa học
Xem thêm
Cơ sở vật chất
Ký túc xá
Khuôn viên
Học bổng
Học phí
Đào tạo
Đào tạo PCTU
Chương trình đào tạo
Thông báo
Hoạt động đào tạo
Giáo dục khai phóng
Quy định - Biểu mẫu
Tư vấn học vụ
Kết quả học tập
Thời khóa biểu
Xem thêm
Cơ sở vật chất
Ký túc xá
Khuôn viên
Học bổng
Học phí
Tuyển sinh
Tuyển sinh PCTU
Thông báo tuyển sinh
Tin tức tuyển sinh
Chuyên ngành đào tạo
Học bổng
Học phí
Tư vấn tuyển sinh
Chỉ có ở PCTU
Nói về PCTU
Kết nối với học sinh THPT
Đăng ký xét tuyển
Xem thêm
Cơ sở vật chất
Ký túc xá
Khuôn viên
Học bổng
Học phí
Giới thiệu
Giới thiệu PCTU
Giới thiệu chung
Tôn chỉ mục đích
Hội đồng khoa học
Hội đồng sáng lập
Lợi ích sinh viên
Dự án phát triển
Bản đồ đường đi
Báo cáo 3 công khai
Xem thêm
Cơ sở vật chất
Ký túc xá
Khuôn viên
Học bổng
Học phí
Trang chủ
Đào tạo
Thông báo
Thứ sáu, 16 Tháng 10 2015 15:10
Thông báo v/v thu học phí học kỳ 2 năm học 2014 - 2015
In
Thư điện tử
Sinh viên tải thông báo tại tệp đính kèm.
Tweet
Tải xuống tệp đính kèm:
Thong-bao-vv-thu-hoc-phi-hk2-nam-hoc-2014-2015.pdf
(160 Tải xuống)
Bài viết liên quan
Thông báo Kế hoạch tốt nghiệp Khóa 13, bậc Cao đẳng hệ chính quy
Thông báo Kế hoạch học kỳ 2, năm học 2015 - 2016
Lịch thi tốt nghiệp Khóa 2011 - 2016 hệ VLVH
Thông báo nhận thẻ sinh viên K15
Lịch thi kết thúc học phần lần 1 lớp 13TT
Thông tin in chứng chỉ Giáo dục thể chất khóa 13
Thông báo lịch thi kết thúc học phần lớp 13VH, 13VN, 13TT, 14VH
Thông báo v/v thu học phí học kỳ 1 năm học 2015 - 2016
Thông báo v/v mua bảo hiểm y tế năm học 2015 - 2016
Thông báo nghỉ học tránh bão số 3
Lên đầu bài viết
NÓI VỀ
CHÚNG TÔI
Xem thêm
Sinh viên Trần Trung Chánh - Lớp Văn học Khóa 13
“Nền tảng KHXH&NV từ những giờ giảng và đặc biệt là những hoạt động giao lưu với các vị trí thức, văn nghệ sĩ như GS Nguyễn Đăng Hưng, chuyên gia kinh tế Bùi Văn, nhạc sĩ Dương Thụ, nhà văn Bảo Ninh… đã gieo mầm trong tôi cảm thức về cá nhân mình và người khác, về tự do và trách nhiệm xã hội. Tôi cũng tham gia nhóm…
Sinh viên Nguyễn Thị Hồng Phương - Lớp Tiếng Anh Khóa 14
“Tôi nghĩ nếu học ngoại ngữ mà không có giảng viên nước ngoài thì chán lắm. Ở trường ĐH Phan Châu Trinh, tôi được học tiếng Anh với rất nhiều giảng viên người nước ngoài nên khả năng giao tiếp tiếng Anh của tôi hiện nay tiến bộ vượt bậc. Hội An cũng là môi trường học tiếng Anh hết sức thuận lợi. Bạn tôi ở các trường đại học…
Sinh viên Brao Ước - Lớp Kinh tế Khóa 14
“Thích học Toán từ nhỏ, mê việc tính toán với các con số, thêm tính cách cũng khá điềm đạm, tỉ mỉ nên tôi chọn học Kế toán. Học ngành này cũng được rèn luyện tư duy kinh tế, sau này có thể áp dụng nhiều trong công việc, cuộc sống. Trường ĐH Phan Châu Trinh ở Hội An, an ninh trật tự, môi trường trong lành, con người cũng…
Sinh viên Phan Hoàng Hiệp - Lớp IT Khóa 14
“Là sinh viên năm nhất, tôi mới được tiếp cận với 1 môn chuyên ngành là Kỹ thuật lập trình của cô Ánh Mai. Tiết học của cô thực sự rất hấp dẫn. Tôi bắt đầu bị cuốn hút vào việc suy nghĩ để viết được thuật toán, tìm cách giải quyết vấn đề. Tôi tin rằng nếu chúng ta thực sự đam mê công nghệ, chăm chỉ và chịu…
Sinh viên Nguyễn Thị Minh Nguyệt - Lớp Tiếng Trung Khóa 14
“Lượng khách du lịch người Trung Quốc đến Hội An rất lớn, đặc biệt là dịp Tết. Nhờ vậy, khi học ở trường, tôi thường ra phố cổ và bắt chuyện với người bản xứ, hiện nay tôi có thể giao tiếp cơ bản rồi. Tôi thấy tiếng Trung dễ học và cơ hội việc làm luôn rộng mở. Tôi cố gắng rèn luyện kỹ năng để khi ra trường…
Ông Huỳnh Quốc Huy - Phó Khối Sáng tạo – Công ty tư vấn giải pháp CNTT Toàn cầu xanh
“Thiết kế đồ họa là sự kết hợp giữa mỹ thuật và CNTT. Ngày nay, sự phát triển CNTT, Internet, các thiết bị di động đang đưa ngành này trở thành một trong những ngành được săn đón rất nhiều. Được tự do sáng tạo, thể hiện cá tính; môi trường làm việc thoải mái, ít gò bó; cơ hội việc làm cao và mức lương hấp dẫn là những…
Ông Đỗ Thế - Phó hiệu trưởng trường Đại học Phan Châu Trinh
"Đại học Phan Châu Trinh hiểu rằng chúng tôi cần tổ chức đào tạo để đáp ứng nhu cầu nhân lực ngành du lịch cực kỳ lớn của địa phương. Hội An là nơi có số lượt du khách lớn gấp chục lần cư dân của nó, môi trường thực tiễn du lịch ở đây là "phòng thực hành" sống động để chuẩn bị hành trang cho những người làm…
Cựu sinh viên Trương Cẩm Tú - Cán bộ tổ chức sự kiện của Trung tâm văn hóa - thể thao TP Hội An
“Yêu mến và cảm nhận được những lợi thế văn hóa, lịch sử, du lịch đặc biệt của quê hương Hội An, tôi đã quyết định theo học trường ĐH Phan Châu Trinh. Trong suốt thời sinh viên, tôi nhận được sự quan tâm, chỉ dạy nhiệt tình của các thầy cô; được thực hành kỹ năng qua giờ học thực tế; tiếp xúc với môi trường du lịch năng…
Cựu sinh viên Trương Văn Long - Thành viên sáng lập công ty du lịch Hoian Native and Social Travel
"Tôi từng đi làm thêm ở quán cà phê khi còn là sinh viên. Các giảng viên, cán bộ ở trường cũng khuyến khích tôi đọc sách, viết báo. Đó là những hiểu biết, kinh nghiệm quý giá đã cùng tôi chinh phục du khách trên khắp các nẻo đường."
Cựu sinh viên Phan Thúy Thúy - Lễ tân & Hướng dẫn viên - Khách sạn Cinnamon Saigon (***)
“Nhìn lại quãng đường đã qua, tôi nhận ra việc học tại trường ĐH Phan Châu Trinh, Hội An là cơ hội tuyệt vời cho tôi rèn luyện kỹ năng tiếng Anh. Khu KTX gần phố cổ nên chúng tôi thường xuyên làm việc bán thời gian, rèn luyện giao tiếp với du khách. Tôi và các bạn sinh viên trong trường cũng tham gia làm tình nguyện viên của…
PCTU
Giới thiệu
Tin tức PCTU
Sự kiện sắp tới
Thông tin Thông báo
Hình ảnh hoạt động
Liên hệ với PCTU
Các Khoa
Khoa KHXH & NV
Khoa Tiếng Anh
Khoa Tiếng Trung
Khoa Kinh tế
Khoa Quản trị kinh doanh
Khoa CNTT & TT
Không gian đọc Hội An
Giới thiệu
Thông báo
Tin tức - Hoạt động
Góc nhìn báo chí
Tuyển sinh
Thông báo tuyển sinh
Đăng ký xét tuyển
Nộp hồ sơ
Học bổng
Học phí
Chương trình đào tạo
Nói về PCTU
KẾT NỐI VỚI PCTU
Giới thiệu
Tuyển sinh
Đào tạo
Thư viện
Môi trường học tập
Liên hệ
PCTU
Giới thiệu
Tin tức PCTU
Sự kiện sắp tới
Thông tin Thông báo
Hình ảnh hoạt động
Liên hệ với PCTU
Các Khoa
Khoa KHXH & NV
Khoa Tiếng Anh
Khoa Tiếng Trung
Khoa Kinh tế
Khoa Quản trị kinh doanh
Khoa CNTT & TT
Không gian đọc Hội An
Giới thiệu
Thông báo
Tin tức - Hoạt động
Góc nhìn báo chí
Tuyển sinh
Thông báo tuyển sinh
Đăng ký xét tuyển
Nộp hồ sơ
Học bổng
Học phí
Chương trình đào tạo
Nói về PCTU

Server: Apache

X-Logged-In: False

X-Content-Powered-By: K2 v2.7.0 (by JoomlaWorks)

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0


text:
-
Hãy ủng hộ PhienBanMoi.Com bằng cách LIKE trang FANPAGE , GOOGLE+ dưới mỗi bài viết hoặc chia sẻ website nếu thấy hữu ích. Trân trọng cảm ơn!
-
[Thông Báo] Thông Báo Tuyển mod cho toàn diễn đàn
Forum mới lập rất cần sự giúp đỡ của các bạn vậy nên bạn nào có khả năng thì đăng kí tham gia làm mod để quản lí, phát triển diễn đàn nhé!
Ai hút máu nhiều nhất?
Thảo luận trong 'Ảnh Hot , Ảnh Độc , Ảnh Hài' bắt đầu bởi hieuhieutn, 21 Tháng bảy 2012.

markdown:
-
Hãy ủng hộ PhienBanMoi.Com bằng cách LIKE trang FANPAGE , GOOGLE+ dưới mỗi bài viết hoặc chia sẻ website nếu thấy hữu ích. Trân trọng cảm ơn!
-
[[Thông Báo] Thông Báo Tuyển mod cho toàn diễn đàn](http://phienbanmoi.com/threads/tuyen-mod-cho-toan-dien-dan.15563/)
Forum mới lập rất cần sự giúp đỡ của các bạn vậy nên bạn nào có khả năng thì đăng kí tham gia làm mod để quản lí, phát triển diễn đàn nhé!
# Ai hút máu nhiều nhất?
Thảo luận trong '
[Ảnh Hot , Ảnh Độc , Ảnh Hài](diendan/anh-hot-anh-doc-anh-hai.135/)' bắt đầu bởi [hieuhieutn](members/hieuhieutn.4291/), [21 Tháng bảy 2012](threads/ai-hut-mau-nhieu-nhat.7014/).

Cache-control: private, max-age=0

Server: LiteSpeed

X-Frame-Options: SAMEORIGIN


text:
Diễn viên Lý Thi Vận. Trang 1/ 1
- Phim bộ HongKong VNLT94559 viewsTập 25/25 VNLT2014
- Phim bộ Hồng Kông26914 viewsFull 20/20 USLT2011
- Phim bộ Hồng Kông64185 viewsTập 32/32 USLT2015
- Phim bộ Hồng Kông71676 viewsTập 20/20 USLT2015
- Phim bộ Hồng Kông4921 viewsTập 20/20 USLT2015
- Phim bộ HongKong VNLT96156 viewsTập 27/27 FFVN2011
- Phim bộ Hồng Kông3910 viewsTập 32/32 USLT2015
- Phim bộ Hồng Kông14217 viewsReup 25/25 USLT2005
- Phim bộ HongKong VNLT42097 viewsTập 20/20 FFVN2015
- Phim bộ Hồng Kông72108 viewsTập 32/32 USLT2015
- Phim bộ HongKong VNLT161080 viewsTập 20/20 FFVN2015
- Phim bộ Hồng Kông73118 viewsTập 25/25 USLT2012
- Phim bộ HongKong VNLT161471 views24/24 VNLT2008
- Phim bộ Hồng Kông13423 views20/20 USLT2013
- Phim bộ Hồng Kông41928 views26/26 USLT2011
- Phim bộ Hồng Kông61951 viewsTập 30/30 USLT2014
- Phim bộ HongKong VNLT16443 viewsFull 30/30 DPLT2014
- Phim bộ Hồng Kông11942 viewsFull 30/30 FFVN2014
- Phim bộ Hồng Kông5149 viewsTập 20/20 | USLT2012
- Phim bộ Hồng Kông12983 viewsTập 20/20 | USLT2008
Nếu bạn ủng hộ +1 sẽ giúp người khác tìm thấy trang này dễ dàng hơn:
Hướng dẫn:
Cập nhật phim
- Phim bộ mới
- Đã hoàn thành
- Phim lẻ mới
- Vị Ngọt Gia Đình (LT)Tập 33 LT
- Hoa Trong Ngục (USLT)Tập 42/51 USLT
- Cô Gái Đến Từ Đại Mạc ...Tập 15/34 USLT
- Nhà Có 2 Cửa ChínhTập 4/35 HDTV
- Cười Lên Vợ Ơi IITập 27 HDTV
- Đội Đặc Nhiệm P4 (LT)Tập 14/20 LT
- Đường Đến Thiên Đàng (FFVN)Tập 18/20 FFVN
- Khát Vọng Đêm Trăng (LT)Tập 44/49 LT
- Khi Các Thánh Xa NhàTập 18 HDTV
- Người Đàn Bà Thép (TM)Tập 51/52 TM
- Nỗi Lòng Người Mẹ (LT)Tập 60/103 LT
- Rồng Bay Phụng Múa (LT)Tập 61 LT
- Thiên Nhược Hữu Tình (LT)Tập 156 LT
- Cô Gái Đến Từ Hành Tinh ...32/32 USLT
- Cám Dỗ Hào Nhoáng (USLT)50/50 USLT
- Mái Ấm Tình Thân (LT)Tập 78/78 TVRip-LT
- Cẩm Tú Duyên (LT)Tập 40/40 LT
- Bắc Đẩu Song Hùng (USLT)20/20 USLT HQ
- Lắng Nghe Hạnh Phúc (LT)33/33 LT
- Kiếm Ma Độc Cô Cầu Bại ...21/21 USLT
- Quan Thế Âm (FFVN)17/17 FFVN
- Xứng Danh Tài Nữ (SangYang LT) ...25/25 VNLT (SangYang)
- Trái Tim Người Mẹ (LT)Tập 44/44 LT
- Chung Cư Cảnh Sát32/32 HDTV
- Bàn Tay Nhân Ái III (FFVN)40/40 FFVN
- Thư Hùng Bịp Vương (USLT)20/20 USLT
Phim đủ bộ »»
- Sự Im LặngHDTV
- Xuân CườiHDTV
- Gala Hài TếtTập 3 HDTV
- Lễ Hội Đón Chào Năm MớiFull HD
- Nhạc Vàng Muôn Thuở1/1 DVD
- Đức Huy 50 Âm Nhạc1/1 DVD
- Gala Cười 20161/1 HDTV
- Gặp Nhau Cuối Năm1/1 HDTV
- Quý Tử Bất Đắc DĩTập 4/4 HDTV
- Gala Nhạc Việt 62/2 DVDRip SD
- Vườn Hoa Âm NhạcDVDRip 5/5
- Chương Trình Ca Nhạc Mừng XuânBRrip 3/3
- Xuân Phát Tài 61/1 HD
Phim lẻ mới »»
Các chuyên mục phim
Phim bộ
Thể loại
Loading Facebook Like-box plugin...

markdown:
## Diễn viên Lý Thi Vận. Trang
**1**/ 1
- Phim bộ HongKong VNLT94559 viewsTập 25/25 VNLT2014
- Phim bộ Hồng Kông26914 viewsFull 20/20 USLT2011
- Phim bộ Hồng Kông64185 viewsTập 32/32 USLT2015
- Phim bộ Hồng Kông71676 viewsTập 20/20 USLT2015
- Phim bộ Hồng Kông4921 viewsTập 20/20 USLT2015
- Phim bộ HongKong VNLT96156 viewsTập 27/27 FFVN2011
- Phim bộ Hồng Kông3910 viewsTập 32/32 USLT2015
- Phim bộ Hồng Kông14217 viewsReup 25/25 USLT2005
- Phim bộ HongKong VNLT42097 viewsTập 20/20 FFVN2015
- Phim bộ Hồng Kông72108 viewsTập 32/32 USLT2015
- Phim bộ HongKong VNLT161080 viewsTập 20/20 FFVN2015
- Phim bộ Hồng Kông73118 viewsTập 25/25 USLT2012
- Phim bộ HongKong VNLT161471 views24/24 VNLT2008
- Phim bộ Hồng Kông13423 views20/20 USLT2013
- Phim bộ Hồng Kông41928 views26/26 USLT2011
- Phim bộ Hồng Kông61951 viewsTập 30/30 USLT2014
- Phim bộ HongKong VNLT16443 viewsFull 30/30 DPLT2014
- Phim bộ Hồng Kông11942 viewsFull 30/30 FFVN2014
- Phim bộ Hồng Kông5149 viewsTập 20/20 | USLT2012
- Phim bộ Hồng Kông12983 viewsTập 20/20 | USLT2008
Nếu bạn ủng hộ +1 sẽ giúp người khác tìm thấy trang này dễ dàng hơn:
## Hướng dẫn:
Cập nhật phim
- Phim bộ mới
- Đã hoàn thành
- Phim lẻ mới
[Vị Ngọt Gia Đình (LT)](http://phimlt.com/phim-bo/vi-ngot-gia-dinh-lt-_3007/)Tập 33 LT [Hoa Trong Ngục (USLT)](http://phimlt.com/phim-bo/hoa-trong-nguc-uslt-_3026/)Tập 42/51 USLT [Cô Gái Đến Từ Đại Mạc ...](http://phimlt.com/phim-bo/co-gai-den-tu-dai-mac-uslt-_3067/)Tập 15/34 USLT [Nhà Có 2 Cửa Chính](http://phimlt.com/phim-bo/nha-co-2-cua-chinh_3069/)Tập 4/35 HDTV [Cười Lên Vợ Ơi II](http://phimlt.com/phim-bo/cuoi-len-vo-oi-ii_3015/)Tập 27 HDTV [Đội Đặc Nhiệm P4 (LT)](http://phimlt.com/phim-bo/doi-dac-nhiem-p4-lt-_3045/)Tập 14/20 LT [Đường Đến Thiên Đàng (FFVN)](http://phimlt.com/phim-bo/duong-den-thien-dang-ffvn-_3044/)Tập 18/20 FFVN [Khát Vọng Đêm Trăng (LT)](http://phimlt.com/phim-bo/khat-vong-dem-trang-lt-_3005/)Tập 44/49 LT [Khi Các Thánh Xa Nhà](http://phimlt.com/phim-bo/khi-cac-thanh-xa-nha_3025/)Tập 18 HDTV [Người Đàn Bà Thép (TM)](http://phimlt.com/phim-bo/nguoi-dan-ba-thep-tm-_2931/)Tập 51/52 TM [Nỗi Lòng Người Mẹ (LT)](http://phimlt.com/phim-bo/noi-long-nguoi-me-lt-_2979/)Tập 60/103 LT [Rồng Bay Phụng Múa (LT)](http://phimlt.com/phim-bo/rong-bay-phung-mua-lt-_2982/)Tập 61 LT [Thiên Nhược Hữu Tình (LT)](http://phimlt.com/phim-bo/thien-nhuoc-huu-tinh-lt-_2796/)Tập 156 LT [Cô Gái Đến Từ Hành Tinh ...](http://phimlt.com/phim-bo/co-gai-den-tu-hanh-tinh-meow-uslt-_3074/)32/32 USLT [Cám Dỗ Hào Nhoáng (USLT)](http://phimlt.com/phim-bo/cam-do-hao-nhoang-uslt-_3073/)50/50 USLT [Mái Ấm Tình Thân (LT)](http://phimlt.com/phim-bo/mai-am-tinh-than-lt-_2349/)Tập 78/78 TVRip-LT [Cẩm Tú Duyên (LT)](http://phimlt.com/phim-bo/cam-tu-duyen-lt-_2475/)Tập 40/40 LT [Bắc Đẩu Song Hùng (USLT)](http://phimlt.com/phim-bo/bac-dau-song-hung-uslt-_1658/)20/20 USLT HQ [Lắng Nghe Hạnh Phúc (LT)](http://phimlt.com/phim-bo/lang-nghe-hanh-phuc-lt-_3012/)33/33 LT [Kiếm Ma Độc Cô Cầu Bại ...](http://phimlt.com/phim-bo/kiem-ma-doc-co-cau-bai-uslt-_1628/)21/21 USLT [Quan Thế Âm (FFVN)](http://phimlt.com/phim-bo/quan-the-am-ffvn-_3061/)17/17 FFVN [Xứng Danh Tài Nữ (SangYang LT) ...](http://phimlt.com/phim-bo/xung-danh-tai-nu-sangyang-lt-khi-phach-ma-hong_971/)25/25 VNLT (SangYang) [Trái Tim Người Mẹ (LT)](http://phimlt.com/phim-bo/trai-tim-nguoi-me-lt-_2773/)Tập 44/44 LT [Chung Cư Cảnh Sát](http://phimlt.com/phim-bo/chung-cu-canh-sat_3003/)32/32 HDTV [Bàn Tay Nhân Ái III (FFVN)](http://phimlt.com/phim-bo/ban-tay-nhan-ai-iii-ffvn-_3000/)40/40 FFVN [Thư Hùng Bịp Vương (USLT)](http://phimlt.com/phim-bo/thu-hung-bip-vuong-uslt-_3068/)20/20 USLT [»»](/list/phimbo-completed) **Phim đủ bộ** [Sự Im Lặng](http://phimlt.com/phim-le/su-im-lang_3042/)HDTV [Xuân Cười](http://phimlt.com/phim-le/xuan-cuoi_2984/)HDTV [Gala Hài Tết](http://phimlt.com/phim-le/gala-hai-tet_2989/)Tập 3 HDTV [Lễ Hội Đón Chào Năm Mới](http://phimlt.com/phim-le/le-hoi-don-chao-nam-moi_2963/)Full HD [Nhạc Vàng Muôn Thuở](http://phimlt.com/phim-le/nhac-vang-muon-thuo_2831/)1/1 DVD [Đức Huy 50 Âm Nhạc](http://phimlt.com/phim-le/duc-huy-50-am-nhac_2832/)1/1 DVD [Gala Cười 2016](http://phimlt.com/phim-le/gala-cuoi-2016_2470/)1/1 HDTV [Gặp Nhau Cuối Năm](http://phimlt.com/phim-le/gap-nhau-cuoi-nam_2469/)1/1 HDTV [Quý Tử Bất Đắc Dĩ](http://phimlt.com/phim-le/quy-tu-bat-dac-di_2465/)Tập 4/4 HDTV [Gala Nhạc Việt 6](http://phimlt.com/phim-le/gala-nhac-viet-6_2174/)2/2 DVDRip SD [Vườn Hoa Âm Nhạc](http://phimlt.com/phim-le/vuon-hoa-am-nhac_2458/)DVDRip 5/5 [Chương Trình Ca Nhạc Mừng Xuân](http://phimlt.com/phim-le/chuong-trinh-ca-nhac-mung-xuan_2457/)BRrip 3/3 [Xuân Phát Tài 6](http://phimlt.com/phim-le/xuan-phat-tai-6_2449/)1/1 HD [»»](/list/phim-le) **Phim lẻ mới**
Các chuyên mục phim
Phim bộ
Thể loại
Loading Facebook Like-box plugin...

X-Turbo-Charged-By: LiteSpeed

Set-Cookie: LANG=english; expires=Sat, 24-Mar-2018 19:52:48 GMT; path=/

Server: cloudflare-nginx