text:
HT THÍCH THANH TỪ
Khi nhắc nhở tu hành, chúng tôi nghĩ trước tiên phải nói cho quí Phật tử hiểu đường lối tu theo đạo Phật, sau đó mới ứng dụng tu thì việc tu mới có kết quả và không bị lầm lạc. Nên đề tài buổi giảng hôm nay là Đường lối tu theo đạo Phật.
Về căn bản, đầu tiên trong đạo Phật có chia ra ba môn học gọi là Tam tuệ học: Văn tuệ, Tư tuệ và Tu tuệ. Kế đến Tam vô lậu học là Giới, Định, Tuệ. Hai môn học này liên hệ tới sự tu hành của chúng ta như thế nào? Tôi sẽ giải thích cho quí Phật tử rõ.
Chủ trương của đạo Phật, mỗi người đến với đạo không phải chỉ tin mà phải hiểu, không phải chỉ hiểu mà phải tu. Đó là điểm trọng yếu. Cho nên trong kinh A-hàm, đức Phật dạy rằng người Phật tử tới chùa không chưa đủ, mà phải gặp chư Tăng. Gặp chư Tăng không chưa đủ mà phải hỏi giáo pháp. Hỏi giáo pháp không chưa đủ mà phải suy gẫm lời chư Tăng nói đúng hay sai, nếu đúng thì đem ra thực hành. Như vậy mới đúng ý nghĩa đi chùa.
Chúng ta lâu nay hay có thói quen, đi chùa cốt lạy Phật, cầu xin Ngài cho mình nhiều phước là đủ rồi. Chư Tăng không cần thiết. Nếu có gặp chư Tăng, quí thầy nói gì tin nấy, không chịu suy gẫm lời nói đó đúng hay sai? Do đó nhiều Phật tử đi chùa năm này tháng nọ mà về nhà phiền não cũng như xưa, không hơn không kém. Đó là điều không hợp với đạo lý.
Trước tôi nói về Tam tuệ học. Đầu tiên là Văn tuệ tức là được nghe quí thầy giảng đạo lý. Nghe rồi, thu nhặt những lời thầy giảng về suy gẫm xem lời dạy đó đúng không? Bởi vì chư Tăng nhiều thành phần phức tạp, có người học đạo kỹ càng mới hoằng hóa, có người học sơ sài cũng ra hoằng hóa. Có người lớn tuổi cạo đầu vô chùa năm ba năm, thấy già thiên hạ kêu Hòa thượng, Thượng tọa, nhưng thật ra giáo lý còn kém cỏi. Không biết ai là người đáng tin cậy. Vì vậy Phật giáo bắt buộc chúng ta phải có tư duy, tức phải suy gẫm gọi là Tư tuệ. Suy gẫm thấy đúng rồi mới ứng dụng tu, gọi là Tu tuệ. Như vậy việc tu sẽ được lợi ích thiết thực. Ngược lại nếu chúng ta không suy gẫm, nói đâu tin đó thì đi chùa là họa chớ không phải phước.
Nói theo thế gian Văn là học lý thuyết, tư là thí nghiệm, tu là thực hành hay ứng dụng. Đạo Phật không phải là đạo huyền bí xa lạ mà rất thực tế, một môn học cụ thể chớ không phải trừu tượng. Nhiều người cứ ngỡ học Phật đơn giản là lạy Phật, kính Phật, như thế đủ rồi. Không phải vậy. Học Phật phải hiểu cho thấu đáo nên gọi là tuệ học, tức học để phát sanh trí tuệ. Trí tuệ này do chúng ta học, suy gẫm rồi ứng dụng tu mà được.
Phần thứ hai Tam vô lậu học còn gọi là ba môn học giải thoát. Ba môn học giải thoát đó là gì? Là Giới học, Định học và Tuệ học. Tăng Ni cũng như Phật tử vào đạo, đều tuân giữ giới luật của Phật đã chế ra thì đạo đức mới tốt. Gần nhất như quí Phật tử tại gia nếu không giữ năm giới thì không thể gọi là Phật tử chân chánh được. Phật tử chân chánh đâu thể say lèm nhèm, huống nữa là mấy giới kia. Đã là Phật tử đầu tiên phải giữ giới, vì giới là đức hạnh, là con đường để chúng ta tiến vào đạo đức. Nếu thiếu giới con đường đạo đức sẽ không có nghĩa gì hết. Đó là nói về Giới học thứ nhất.
Thứ hai là Định học. Định là thiền định. Chúng ta phải tập thiền định để tất cả những niệm lự điên đảo lặng xuống hết, trí tuệ mới sáng suốt. Đó gọi là Định học thứ hai.
Thứ ba là Tuệ học. Tuệ này khác với tuệ ở trên. Tuệ trên là do Văn, Tư, Tu mà được, còn tuệ này do giới sanh định, do định phát tuệ. Hai Tuệ này khác nhau, khác ở điểm nào? Đó là điều chúng tôi muốn nói hôm nay.
Chúng ta còn nhớ đức Phật đến dưới cội Bồ-đề trải cỏ tọa thiền bốn mươi chín ngày đêm. Ở trong an định, trí tuệ phát sanh Ngài được giác ngộ thành Phật. Như vậy trong bốn mươi chín ngày đêm ấy Ngài học cái gì? Chỉ là định tâm, lóng lặng, trí tuệ phát sanh thì giác ngộ. Tuệ này từ định sanh nên được gọi là tuệ giải thoát. Vì vậy ba môn học này có tên là ba môn học giải thoát.
Hồi xưa có nhiều người thắc mắc đặt câu hỏi rằng: Đức Phật ngồi dưới cội Bồ-đề suốt bốn mươi chín ngày đêm như vậy nhọc quá, Ngài có đi ra ngoài không hay ngồi luôn? Đó là điều chính hồi xưa tôi cũng nghi. Bởi thân chúng ta là thân phàm xác tục nên có đủ vấn đề, ngồi luôn một mạch bốn mươi chín ngày đêm e không được. Nhưng sau này qua thời gian tôi cho Tăng Ni nhập thất tu, tôi mới hết nghi vấn đề đó.
Nếu sinh hoạt bình thường, trong hai mươi bốn giờ chúng ta phải ăn uống tiểu tiện đủ thứ, tức mượn vô trả ra hoài. Bây giờ ngồi thiền thời gian dài ba bốn chục tiếng đồng hồ, mấy lần đi ra? Thực sự không phải vậy. Khi ngồi thiền được định rồi thì ba bốn ngày cũng không có chuyện đó. Nó rất lạ. Không có những nhu cầu phàm tục như chúng ta. Từ đó chúng tôi mới hiểu được Phật ngồi suốt bốn mươi chín ngày đêm, không phải đi đâu. Đó là điều nếu chúng ta không tu thì không bao giờ biết được. Nhờ tu mới thấy đó là lẽ thực, không chối cãi.
Cho nên những vấn đề trong đạo Phật, nếu chỉ học hỏi, nghiên cứu qua loa chúng ta sẽ có rất nhiều nghi vấn. Hồi xưa các vị Thiền sư khi nhập định tới cả hai ba mươi ngày, tùy mức độ tu tập của mỗi vị. Các Ngài sống trong thiền định như vậy rất là bình yên. Từ đó chúng ta thấy sức định có giá trị không phải lấy trí phàm phu mà hiểu nổi. Được định thanh tịnh rồi thì trí sáng suốt phát sanh. Trí tuệ đó từ mình mà có, không do ai cho nên gọi là trí vô sư. Nên khi giác ngộ rồi, đức Phật tuyên bố “Ta học đạo không có thầy”. Vô sư là không có thầy.
Trong quyển “Góp nhặt cát đá” của ông Đỗ Đình Đồng dịch các câu chuyện thiền của Nhật Bản, có câu chuyện tên “giáo lý Thượng thừa” như thế này. Một anh chàng mù nọ đi thăm người bạn thân. Tới nhà người bạn, hai vị lâu ngày gặp nhau trò chuyện tới khuya lơ khuya lắc, anh mù mới về. Thấy trời tối đen, anh bạn đốt cho một cây đèn đưa cho anh bạn mù cầm về. Anh mù cầm đèn cười bảo: “Đối với tôi ngày cũng như đêm, đêm cũng như ngày, cần gì đèn”. Người bạn giải thích: “Tuy nhiên như vậy, anh cứ cầm cây đèn này. Ở xa người ta thấy anh người ta tránh, khỏi đụng vào anh”. Nghe có lý, anh mù cầm đèn về. Nửa đường có người đụng vào, giựt mình anh la lên:
- Không thấy tôi sao?
Người kia trả lời:
- Thưa bạn, tôi không thấy.
- Anh không thấy tôi cầm cây đèn đây à?
- Thưa bạn, cây đèn của bạn đã tắt từ bao giờ!
Câu chuyện đó có tên là giáo lý Thượng thừa. Một câu chuyện tầm thường như vậy lại gọi là giáo lý Thượng thừa, có khó hiểu không? Ở đây tôi chưa giải thích vội, mà dẫn thêm câu chuyện khác của một Thiền sư Trung Hoa.
Ngài Đức Sơn trước khi thành Thiền sư, Ngài là một Giảng sư giảng kinh Kim Cang nổi tiếng. Nghe các Thiền sư, nhất là Thiền sư thuộc hệ phái của Lục Tổ ở phương Nam nói “tức tâm tức Phật”, Ngài không bằng lòng. Ngài nói trong kinh Phật dạy người tu phải trải qua ba vô số kiếp mới thành Phật, nói “tức tâm tức Phật” thì có vẻ xem thường lời Phật quá! Đó là ma nói chớ không phải Phật nói. Thế nên quảy một gánh kinh, Ngài nhất định tìm cho được mấy vị Thiền sư, ruồng đuổi tận hang ổ của bọn ma, ngõ hầu báo đền ân Phật.
Suốt mấy ngày liền Ngài gánh kinh Kim Cang sớ sao đi về phương Nam. Sáng sớm hôm đó nghe đói bụng, thấy có bà già bán bánh, Ngài để gánh kinh xuống hỏi:
- Bà bán cho tôi ít món điểm tâm.
Bà già thấy ông thầy hơi lạ, đi đâu mà quảy kinh kềnh càng, nên hỏi:
- Thượng tọa gánh cái gì vậy?
Ngài trả lời:
- Gánh kinh Kim Cang sớ sao.
Bà nghe xong liền nói:
- Nếu Thượng tọa trả lời được câu hỏi của tôi, xin cúng dường điểm tâm. Bằng trả lời không được xin mời đi nơi khác điểm tâm.
Ngài bảo:
- Được, bà cứ hỏi.
Bà già hỏi:
- Trong kinh Kim Cang, Phật nói quá khứ tâm bất khả đắc, hiện tại tâm bất khả đắc, vị lai tâm bất khả đắc. Xin hỏi Thượng tọa điểm tâm nào?
Ngài Đức Sơn bí không trả lời được, đành quải gánh kinh đi. Trước khi đi Ngài hỏi bà già:
- Gần đây có Thiền sư không?
Bà nói:
- Trên núi có chùa Long Đàm, ở đó có Thiền sư hiệu Sùng Tín.
Nghe thế Ngài liền gánh kinh đi. Lên tới tận chùa, bước vào nhà khách bỗng gặp Thiền sư Sùng Tín ở trong đi ra. Ngài liền nói:
- Ở xa nghe danh Long Đàm, đến nơi Long không thấy mà Đàm cũng chẳng hiện.
Ngài Sùng Tín chỉ nói một câu:
- Như vậy ông gần tới Long Đàm rồi.
Nghe câu đó, Đức Sơn bèn xin ở lại làm đệ tử.
Long là rồng, đàm là đầm, Long Đàm là cái đầm rồng. Ngài Đức Sơn nói “Ở xa nghe danh Long Đàm, đến nơi Long không thấy mà Đàm cũng chẳng hiện” là có ý chê nghe thiên hạ đồn đãi như vậy, nhưng đến nơi cũng chẳng có gì đặc biệt. Thiền sư Sùng Tín trả lời đơn giản mà Ngài nể phục.
Chủ trương của đạo Phật, mỗi người đến với đạo không phải chỉ tin mà phải hiểu, không phải chỉ hiểu mà phải tu. Đó là điểm trọng yếu. Cho nên trong kinh A-hàm, đức Phật dạy rằng người Phật tử tới chùa không chưa đủ, mà phải gặp chư Tăng. Gặp chư Tăng không chưa đủ mà phải hỏi giáo pháp. Hỏi giáo pháp không chưa đủ mà phải suy gẫm lời chư Tăng nói đúng hay sai, nếu đúng thì đem ra thực hành. Như vậy mới đúng ý nghĩa đi chùa.
Chúng ta lâu nay hay có thói quen, đi chùa cốt lạy Phật, cầu xin Ngài cho mình nhiều phước là đủ rồi. Chư Tăng không cần thiết. Nếu có gặp chư Tăng, quí thầy nói gì tin nấy, không chịu suy gẫm lời nói đó đúng hay sai? Do đó nhiều Phật tử đi chùa năm này tháng nọ mà về nhà phiền não cũng như xưa, không hơn không kém. Đó là điều không hợp với đạo lý.
Trước tôi nói về Tam tuệ học. Đầu tiên là Văn tuệ tức là được nghe quí thầy giảng đạo lý. Nghe rồi, thu nhặt những lời thầy giảng về suy gẫm xem lời dạy đó đúng không? Bởi vì chư Tăng nhiều thành phần phức tạp, có người học đạo kỹ càng mới hoằng hóa, có người học sơ sài cũng ra hoằng hóa. Có người lớn tuổi cạo đầu vô chùa năm ba năm, thấy già thiên hạ kêu Hòa thượng, Thượng tọa, nhưng thật ra giáo lý còn kém cỏi. Không biết ai là người đáng tin cậy. Vì vậy Phật giáo bắt buộc chúng ta phải có tư duy, tức phải suy gẫm gọi là Tư tuệ. Suy gẫm thấy đúng rồi mới ứng dụng tu, gọi là Tu tuệ. Như vậy việc tu sẽ được lợi ích thiết thực. Ngược lại nếu chúng ta không suy gẫm, nói đâu tin đó thì đi chùa là họa chớ không phải phước.
Nói theo thế gian Văn là học lý thuyết, tư là thí nghiệm, tu là thực hành hay ứng dụng. Đạo Phật không phải là đạo huyền bí xa lạ mà rất thực tế, một môn học cụ thể chớ không phải trừu tượng. Nhiều người cứ ngỡ học Phật đơn giản là lạy Phật, kính Phật, như thế đủ rồi. Không phải vậy. Học Phật phải hiểu cho thấu đáo nên gọi là tuệ học, tức học để phát sanh trí tuệ. Trí tuệ này do chúng ta học, suy gẫm rồi ứng dụng tu mà được.
Phần thứ hai Tam vô lậu học còn gọi là ba môn học giải thoát. Ba môn học giải thoát đó là gì? Là Giới học, Định học và Tuệ học. Tăng Ni cũng như Phật tử vào đạo, đều tuân giữ giới luật của Phật đã chế ra thì đạo đức mới tốt. Gần nhất như quí Phật tử tại gia nếu không giữ năm giới thì không thể gọi là Phật tử chân chánh được. Phật tử chân chánh đâu thể say lèm nhèm, huống nữa là mấy giới kia. Đã là Phật tử đầu tiên phải giữ giới, vì giới là đức hạnh, là con đường để chúng ta tiến vào đạo đức. Nếu thiếu giới con đường đạo đức sẽ không có nghĩa gì hết. Đó là nói về Giới học thứ nhất.
Thứ hai là Định học. Định là thiền định. Chúng ta phải tập thiền định để tất cả những niệm lự điên đảo lặng xuống hết, trí tuệ mới sáng suốt. Đó gọi là Định học thứ hai.
Thứ ba là Tuệ học. Tuệ này khác với tuệ ở trên. Tuệ trên là do Văn, Tư, Tu mà được, còn tuệ này do giới sanh định, do định phát tuệ. Hai Tuệ này khác nhau, khác ở điểm nào? Đó là điều chúng tôi muốn nói hôm nay.
Chúng ta còn nhớ đức Phật đến dưới cội Bồ-đề trải cỏ tọa thiền bốn mươi chín ngày đêm. Ở trong an định, trí tuệ phát sanh Ngài được giác ngộ thành Phật. Như vậy trong bốn mươi chín ngày đêm ấy Ngài học cái gì? Chỉ là định tâm, lóng lặng, trí tuệ phát sanh thì giác ngộ. Tuệ này từ định sanh nên được gọi là tuệ giải thoát. Vì vậy ba môn học này có tên là ba môn học giải thoát.
Hồi xưa có nhiều người thắc mắc đặt câu hỏi rằng: Đức Phật ngồi dưới cội Bồ-đề suốt bốn mươi chín ngày đêm như vậy nhọc quá, Ngài có đi ra ngoài không hay ngồi luôn? Đó là điều chính hồi xưa tôi cũng nghi. Bởi thân chúng ta là thân phàm xác tục nên có đủ vấn đề, ngồi luôn một mạch bốn mươi chín ngày đêm e không được. Nhưng sau này qua thời gian tôi cho Tăng Ni nhập thất tu, tôi mới hết nghi vấn đề đó.
Nếu sinh hoạt bình thường, trong hai mươi bốn giờ chúng ta phải ăn uống tiểu tiện đủ thứ, tức mượn vô trả ra hoài. Bây giờ ngồi thiền thời gian dài ba bốn chục tiếng đồng hồ, mấy lần đi ra? Thực sự không phải vậy. Khi ngồi thiền được định rồi thì ba bốn ngày cũng không có chuyện đó. Nó rất lạ. Không có những nhu cầu phàm tục như chúng ta. Từ đó chúng tôi mới hiểu được Phật ngồi suốt bốn mươi chín ngày đêm, không phải đi đâu. Đó là điều nếu chúng ta không tu thì không bao giờ biết được. Nhờ tu mới thấy đó là lẽ thực, không chối cãi.
Cho nên những vấn đề trong đạo Phật, nếu chỉ học hỏi, nghiên cứu qua loa chúng ta sẽ có rất nhiều nghi vấn. Hồi xưa các vị Thiền sư khi nhập định tới cả hai ba mươi ngày, tùy mức độ tu tập của mỗi vị. Các Ngài sống trong thiền định như vậy rất là bình yên. Từ đó chúng ta thấy sức định có giá trị không phải lấy trí phàm phu mà hiểu nổi. Được định thanh tịnh rồi thì trí sáng suốt phát sanh. Trí tuệ đó từ mình mà có, không do ai cho nên gọi là trí vô sư. Nên khi giác ngộ rồi, đức Phật tuyên bố “Ta học đạo không có thầy”. Vô sư là không có thầy.
Trong quyển “Góp nhặt cát đá” của ông Đỗ Đình Đồng dịch các câu chuyện thiền của Nhật Bản, có câu chuyện tên “giáo lý Thượng thừa” như thế này. Một anh chàng mù nọ đi thăm người bạn thân. Tới nhà người bạn, hai vị lâu ngày gặp nhau trò chuyện tới khuya lơ khuya lắc, anh mù mới về. Thấy trời tối đen, anh bạn đốt cho một cây đèn đưa cho anh bạn mù cầm về. Anh mù cầm đèn cười bảo: “Đối với tôi ngày cũng như đêm, đêm cũng như ngày, cần gì đèn”. Người bạn giải thích: “Tuy nhiên như vậy, anh cứ cầm cây đèn này. Ở xa người ta thấy anh người ta tránh, khỏi đụng vào anh”. Nghe có lý, anh mù cầm đèn về. Nửa đường có người đụng vào, giựt mình anh la lên:
- Không thấy tôi sao?
Người kia trả lời:
- Thưa bạn, tôi không thấy.
- Anh không thấy tôi cầm cây đèn đây à?
- Thưa bạn, cây đèn của bạn đã tắt từ bao giờ!
Câu chuyện đó có tên là giáo lý Thượng thừa. Một câu chuyện tầm thường như vậy lại gọi là giáo lý Thượng thừa, có khó hiểu không? Ở đây tôi chưa giải thích vội, mà dẫn thêm câu chuyện khác của một Thiền sư Trung Hoa.
Ngài Đức Sơn trước khi thành Thiền sư, Ngài là một Giảng sư giảng kinh Kim Cang nổi tiếng. Nghe các Thiền sư, nhất là Thiền sư thuộc hệ phái của Lục Tổ ở phương Nam nói “tức tâm tức Phật”, Ngài không bằng lòng. Ngài nói trong kinh Phật dạy người tu phải trải qua ba vô số kiếp mới thành Phật, nói “tức tâm tức Phật” thì có vẻ xem thường lời Phật quá! Đó là ma nói chớ không phải Phật nói. Thế nên quảy một gánh kinh, Ngài nhất định tìm cho được mấy vị Thiền sư, ruồng đuổi tận hang ổ của bọn ma, ngõ hầu báo đền ân Phật.
Suốt mấy ngày liền Ngài gánh kinh Kim Cang sớ sao đi về phương Nam. Sáng sớm hôm đó nghe đói bụng, thấy có bà già bán bánh, Ngài để gánh kinh xuống hỏi:
- Bà bán cho tôi ít món điểm tâm.
Bà già thấy ông thầy hơi lạ, đi đâu mà quảy kinh kềnh càng, nên hỏi:
- Thượng tọa gánh cái gì vậy?
Ngài trả lời:
- Gánh kinh Kim Cang sớ sao.
Bà nghe xong liền nói:
- Nếu Thượng tọa trả lời được câu hỏi của tôi, xin cúng dường điểm tâm. Bằng trả lời không được xin mời đi nơi khác điểm tâm.
Ngài bảo:
- Được, bà cứ hỏi.
Bà già hỏi:
- Trong kinh Kim Cang, Phật nói quá khứ tâm bất khả đắc, hiện tại tâm bất khả đắc, vị lai tâm bất khả đắc. Xin hỏi Thượng tọa điểm tâm nào?
Ngài Đức Sơn bí không trả lời được, đành quải gánh kinh đi. Trước khi đi Ngài hỏi bà già:
- Gần đây có Thiền sư không?
Bà nói:
- Trên núi có chùa Long Đàm, ở đó có Thiền sư hiệu Sùng Tín.
Nghe thế Ngài liền gánh kinh đi. Lên tới tận chùa, bước vào nhà khách bỗng gặp Thiền sư Sùng Tín ở trong đi ra. Ngài liền nói:
- Ở xa nghe danh Long Đàm, đến nơi Long không thấy mà Đàm cũng chẳng hiện.
Ngài Sùng Tín chỉ nói một câu:
- Như vậy ông gần tới Long Đàm rồi.
Nghe câu đó, Đức Sơn bèn xin ở lại làm đệ tử.
Long là rồng, đàm là đầm, Long Đàm là cái đầm rồng. Ngài Đức Sơn nói “Ở xa nghe danh Long Đàm, đến nơi Long không thấy mà Đàm cũng chẳng hiện” là có ý chê nghe thiên hạ đồn đãi như vậy, nhưng đến nơi cũng chẳng có gì đặc biệt. Thiền sư Sùng Tín trả lời đơn giản mà Ngài nể phục.
Đọc sách thiền rất khó, khó ở chỗ đó. Người không hiểu, đọc một hồi thấy như các ngài đùa chơi với nhau thôi. Ngài Đức Sơn nghe Thiền sư Sùng Tín trả lời một câu đơn giản thôi nhưng lại khâm phục, nguyện ở lại làm đệ tử. Thế nghĩa là sao? Thật ra trong nhà thiền có thuật, khi đối phương đề cao các ngài, các ngài sẽ hạ thấp đối phương. Khi đối phương hạ thấp các ngài, các Ngài sẽ đề cao đối phương. Làm như thế là để thử phản ứng của Thiền sư, xem có hợp đạo lý thì mới theo, nếu không hợp đạo lý thì đi chỗ khác.
Nói ở xa nghe danh Long Đàm, tức ở xa tôi nghe hay lắm, Ngài là một Thiền sư nổi tiếng. Nhưng đến nơi đầm không thấy, rồng cũng không hiện, tức tới nơi không có gì đáng kể hết. Như vậy là hạ thấp Thiền sư Sùng Tín. Nếu là hạng phàm phu như chúng ta nghe thế nổi bực rồi. Nhưng ngài Sùng Tín chỉ nói một câu “Như vậy là ông đã gần đến Long Đàm rồi”, tức ông gần được ta rồi. Tại sao lại gần được?
Bởi vì ngài Đức Sơn lúc đó được người đời gọi là Chu Kim Cang. Do Ngài họ Chu lại giảng kinh Kim Cang, rất thông suốt giáo lý của Phật. Phật dạy người nào phá được ngã chấp đó là hàng Thanh văn, phá luôn được pháp chấp đó là hàng Bồ-tát. Ở đây rồng tượng trưng cho ngã, đầm tượng trưng cho pháp. Thiền sư Sùng Tín nói nếu ông không có ngã, không có pháp là ông gần được ta. Thế thì ta là thầy của ông rồi. Nghe vậy Ngài mới phục, không ngờ Thiền sư thấy sâu xa đến thế.
Khi đã vào ở trong chùa, Ngài rất cố gắng trong việc học và tu. Lúc nào cũng trông chờ Thiền sư Sùng Tín nói câu nào đó cho mình giác ngộ, nhưng chờ hoài vẫn không thấy. Một hôm ngài đứng hầu Thiền sư Sùng Tín tới khuya. Sùng Tín nói “Đêm đã khuya ngươi nên đi xuống”. Ngài xá, kế ra vén rèm rồi trở lại thưa: “Bạch Hòa thượng, bên ngoài tối đen”. Nghe thế Thiền sư Sùng Tín liền đốt cây đèn cầy đưa cho Ngài. Ngài vừa đưa tay cầm cây đèn liền bị Sùng Tín thổi tắt. Ngay đó Ngài sụp xuống lạy. Thiền sư Sùng Tín hỏi: “Ngươi thấy cái gì mà lạy?” Ngài trả lời: “Từ đây về sau con không còn bị đầu lưỡi các Hòa thượng lừa nữa”. Ngài Sùng Tín gật đầu.
Đến đây quí vị đã thấy ý nghĩa của giáo lý Thượng thừa chưa? Cây đèn của ngài Sùng Tín đưa có khác với cái cây đèn của anh bạn đưa cho người mù không? Những câu chuyện như vậy rất nhiều trong nhà thiền. Nếu người học thiền không hiểu thì đọc sách thiền chơi cho vui thôi, chớ không thấy giá trị của nó. Ở đây tôi sẽ thứ tự giải thích lại cho quí vị hiểu.
Một Thiền sư nói rằng “Nếu ông có cây gậy, ta cho ông cây gậy. Nếu ông không có cây gậy, ta cướp cây gậy của ông”. Nói câu lạ đời, đã có lại cho, không có lại cướp, là sao? Thiền sư là vậy đó. Hiểu được câu nói này mới hiểu được cây đèn. Người bạn sáng mắt thương anh bạn mù đi đêm không có đèn sợ người ta đụng, nên thắp cây đèn cho bạn cầm đi. Nhưng rất tiếc người bạn cầm cây đèn mà gió thổi tắt hồi nào không hay, cứ đinh ninh là đèn còn cháy. Tới chừng người ta đụng vào mình, hỏi ra mới biết cây đèn tắt rồi. Câu chuyện đó gọi là giáo lý Thượng thừa, Thượng thừa ở chỗ nào?
Như tôi đã nêu ở trên, tuệ do học được giống như cây đèn do người bạn trao cho mình. Nếu ta không định tâm, không mở sáng trí tuệ của mình thì giống như người mù tuy có cây đèn nhưng chính mình cũng không thấy không biết gì hết. Vì vậy nó còn, nó tắt không hay. Người tu nhờ học tức nhờ hữu sư trí để đi tới vô sư trí. Trí này mới cứu được mình. Hữu sư trí là ngọn đèn do thiện hữu tri thức trao để ta khai thác được vô sư trí của mình. Nếu không tự khai thác, ta cũng không cứu được mình thoát khỏi luân hồi sanh tử. Như vậy có phải là giáo lý Thượng thừa chưa?
Ngài Đức Sơn tha thiết muốn được thầy chỉ dạy chỗ thiết yếu, mà thầy không chỉ. Đức Sơn không biết rằng Thiền sư Sùng Tín không muốn Ngài bị kẹt ở trí hữu sư. Cho nên tuy không chỉ mà Thiền sư tạo điều kiện cho Ngài thắc mắc. Đức Sơn mở cửa thấy “ngoài kia tối đen”, để nói rằng con còn mù mịt lắm, xin thầy khai sáng cho. Thiền sư Sùng Tín liền đốt cây đèn trao cho. Nhưng Đức Sơn vừa đưa tay cầm, ngài Sùng Tín bèn thổi tắt. Để nói rằng tôi trao cho không phải là ngọn đèn thực của ông. Khi Thiền sư thổi tắt, Đức Sơn bừng ngộ mới thấy ngọn đèn thực từ mình phát ra, chớ không phải người khác cho. Từ đó Ngài trở thành Thiền sư nổi tiếng, không nói chỉ đánh hét thôi. Bởi vì thủ thuật trong nhà thiền là phải tạo điều kiện cho người ta thức tỉnh. Chớ còn nhắc nhở bằng lời lẽ hoài, đối phương khó sáng được.
Trở lại câu nói của Thiền sư “ông có cây gậy ta cho ông cây gậy, ông không có cây gậy ta cướp cây gậy của ông”. Cũng cùng một kiểu như thế. “Có cây gậy” để nói nếu mình đã sáng thì các ngài ấn tâm cho. “Không có gậy” tức chưa sáng thì không cho gì hết, nên nói cướp cây gậy của ông. Cho nên ngôn ngữ trong nhà thiền, từ thủy tới chung rất là lạ. Tuy nhiên hiểu rồi mới thấy cái thâm trầm của người tu. Đó là tôi nhắc qua các Thiền sư.
Kế đến tôi sẽ dẫn kinh. Như kinh Pháp Hoa, phẩm Tùng Địa Dũng Xuất, đức Phật tán thán kinh Pháp Hoa là tối thượng, kinh Pháp Hoa là hòn ngọc báu, Ngài dặn dò hàng đệ tử phải ráng bảo vệ, duy trì kinh Pháp Hoa trên thế gian. Có một số Bồ-tát từ phương xa tới nghe kinh, nghe Phật tán thán như vậy liền đi nhiễu Phật ba vòng, rồi quì gối chấp tay bạch: “Bạch Thế Tôn, chúng con nguyện hộ trì những người trì kinh Pháp Hoa ở cõi Ta-bà này.” Đức Phật nói: “Thôi đi không cần các ông”. Như Lai vừa nói xong, bỗng dưới đất rúng động, chư Bồ-tát từ dưới đất vọt lên vô số, nhiễu quanh Phật ba vòng, rồi quì gối chấp tay thưa: “Bạch Thế Tôn, chúng con nguyện bảo vệ những người thọ trì kinh Pháp Hoa ở cõi này”. Phật nói “Được, các ông hãy nên bảo hộ những người trì kinh”.
Tại sao Bồ-tát tha phương xin bảo vệ những người trì kinh ở đây đức Phật từ chối, đợi Bồ-tát ở dưới lòng đất vọt lên xin bảo hộ Ngài mới cho? Nếu không giải thích những điểm này, chúng ta sẽ không thấy được ý nghĩa thâm trầm của kinh Pháp Hoa. Bồ-tát tha phương tượng trưng cho trí tuệ ở bên ngoài, nên đức Phật không cho bảo vệ kinh Pháp Hoa. Tại sao? Vì kinh Pháp Hoa đề cao tri kiến Phật tức là cái thấy biết Phật của chính mình. Cái thấy biết đó không phải trí tuệ bên ngoài đến mà bảo vệ được. Bồ-tát dưới lòng đất vọt lên tượng trưng cho tánh giác từ hông ngực của mình phát ra. Thân chúng ta là tứ đại, quả đất cũng tứ đại, trong tứ đại phát ra đó là vô sư trí, trí sẵn của chúng ta. Trí này mới bảo vệ được tri kiến Phật. Kinh Pháp Hoa dạy sâu xa như vậy, mà lâu nay có biết gì đâu.
Phật dạy tất cả chúng ta đều có trí tuệ sẵn, không phải học mà được nên gọi là vô sư trí. Còn trí tuệ do học hành mà được là hữu sư trí. Đứng về giáo lý căn bản mà nói thì hữu sư trí thuộc về tam tuệ học, vô sư trí thuộc về tam vô lậu học. Trí vô sư mới thật là trí của mình, còn trí hữu sư là trí vay mượn của thầy bạn, không phải của mình. Trong nhà thiền dạy tu rất đơn giản. Trong “Góp nhặt cát đá” kể lại: Một hôm có vị tiến sĩ tới chùa xin học thiền. Thiền sư mời uống trà. Ngài rót trà, mặc dù chung trà đã đầy nhưng Ngài cứ rót hoài, nên nước trà chảy tràn lan ra ngoài. Thấy vậy, tiến sĩ mới nhắc: “Thưa Ngài, chung trà đã tràn. Thiền sư bình thản nói: “Cũng vậy, trong đầu của ông tới ba bốn bằng tiến sĩ, nó đã đầy quá rồi. Bây giờ cho thêm thiền vào nữa, nó sẽ tràn”.
Với người đang nặng về hữu sư trí thì không thể học đạo được. Bởi vì học đạo là học vô sư trí, mà vô sư trí thì không học được. Chỉ có định tâm, rồi từ đó phát sanh trí thật của mình. Chúng ta ngày nay học đạo ít thực hiện được điều đó. Phật tử tới chùa nghe tụng kinh, niệm Phật coi như là tu rồi. Còn quí thầy ngồi im lặng ngó xuống thấy như không tu gì hết, nhưng không ngờ đó là gốc của sự tu. Chính đức Phật do tu thiền mà được giác ngộ. Các hàng Thánh đệ tử của Ngài như Xá Lợi Phất, Mục Kiền Liên, Đại Ca Diếp… cũng tu thiền mà chứng A-la-hán, giải thoát sanh tử.
Nói Giới, Định, Tuệ là ba môn học giải thoát, vì nhờ đó mà người tu được giải thoát sanh tử. Chúng ta tu theo Phật thì phải hiểu đường hướng rõ ràng, nếu không hiểu sẽ ngờ vực con đường tu của mình, do đó dẫn tới việc tu không có kết quả. Hầu hết những kinh Đại thừa đều nói về vô sư trí qua các hình ảnh. Nếu đọc, ta cứ nhớ hình ảnh, mà không biết trọng tâm bên trong thế nào thì dễ trở thành mê tín. Cứ cho rằng tụng kinh Pháp Hoa là cao nhất, tụng có phước nhiều nên tụng hết bộ này sang bộ nọ để được phước.
Bồ-tát Thường Bất Khinh không tụng câu kinh nào, Ngài chỉ nói “Tôi không dám khinh các ngài, vì các ngài đều sẽ thành Phật”. Chỉ câu nói đó thôi mà Phật bảo là Ngài trì kinh Pháp Hoa. Vì Ngài biết tất cả chúng sanh đều có vô sư trí hay còn gọi tánh giác, Phật tánh, căn bản trí.
Nhờ có trí này chúng ta mới có khả năng giác ngộ. Tại sao? Vì hữu sư trí là trí bên ngoài do huân mà được. Đã bên ngoài huân được nên nó không phải thật của mình. Còn trí vô sư sẵn có, không do ai đem đến nên nó là thật của mình, không bao giờ mất. Chừng nào chúng ta nhận được nó gọi là giác ngộ. Do nó có sẵn nơi mình nên nó chính là nguyên nhân để dẫn đến sự giác ngộ.
Lâu nay chúng ta cứ ca ngợi trí bên ngoài, như vậy mình có khác nào rô-bô. Đôi khi còn thua nó nữa, bởi vì cái máy nhớ giỏi hơn mình nhiều. Mới thấy trí tuệ của đạo Phật thật là thâm sâu, không phải nông cạn bên ngoài. Đó là lý do tại sao bắt người học Phật phải buông bỏ hết những suy luận bên ngoài. Ngồi thiền là để tâm trong lặng, gọi là định. Từ cái trong lặng đó phát ra trí tuệ, trí tuệ này khác với trí tuệ do học từ bên ngoài rất xa.
Có người nói học nhiều thầy, sẽ có nhiều kiến thức, nhiều hiểu biết sâu rộng hơn tự mình phát ra. Sự thực không phải vậy. Trí tuệ từ chính mình phát ra mới siêu thoát, mới vượt hơn tất cả những hiểu biết của trần gian. Đức Phật khi ngồi yên định phát ra trí tuệ, Ngài hoàn toàn giác ngộ. Bấy giờ Thế Tôn chứng được tam minh, lục thông, tứ vô sở úy, thập bát bất cộng v.v... nhiều lắm. Ở đây tôi chỉ nói về tam minh thôi.
Tam minh là gì? Là ba cái sáng: Túc mạng minh, Thiên nhãn minh, Lậu tận minh. Do có tam minh nên Ngài có những kỳ đặc mà trước kia chưa ai có. Thứ nhất là Túc mạng minh, Ngài biết vô số kiếp về trước. Những kinh Bổn sanh Bổn sự, Phật kể rõ những đời trước của Ngài và các vị đệ tử thế nào. Phật nói Ngài nhớ rõ những đời quá khứ như việc hôm qua, rõ ràng như vậy. Thế nên đức Phật thấy chúng ta sanh tử luân hồi chẳng phải chỉ một đời này mà từ vô số kiếp. Trong kinh thường nói nước mắt chúng sanh nhiều hơn nước biển cả, là vì chúng sanh đã khóc trong nhiều đời. Đó là Phật thấy mà nói, chớ không phải tưởng tượng mà nói. Đó là chứng được Túc mạng minh.
Thứ hai là Thiên nhãn minh. Thiên nhãn minh chia làm hai phần: một phần thấy hiện tượng thế gian, một phần thấy chúng sanh đi trong lục đạo luân hồi. Về hiện tượng thế gian Ngài thấy xa tít mù, nghĩa là thấy trong không gian có hằng hà sa số thế giới. Trong kinh thường nói Phật thấy thế giới nhiều như cát sông Hằng. Trước đây hai mươi lăm thế kỷ ai dám nói câu đó? Hồi xưa nói thế giới nhiều như cát sông Hằng chúng ta không tin nổi, nhưng bây giờ tin rồi. Để thấy cái thấy của Phật không nhờ phương tiện khoa học.
Kế đến Phật thấy những sinh vật cực nhỏ. Nhìn trong bát nước Ngài thấy vô số vi trùng, nên nói “Phật quán nhất bát thủy, bát vạn tứ thiên trùng”. Nghĩa là Phật nhìn trong bát nước thấy tám muôn bốn ngàn vi trùng, nên Ngài dạy các thầy Tỳ-kheo trước khi dùng nước phải có đãy lọc nước, vì sợ vi trùng chết, nên lọc bỏ nó ra. Hồi đó ai tin, nhưng bây giờ khoa học đã chứng minh những gì Phật thấy biết đều đúng. Song khoa học vẫn thấy sau và có những vấn đề chưa thấy bằng đức Phật.
Về phần chúng sanh, Ngài thấy chúng sanh luân hồi sanh tử trong lục đạo như người đứng trên lầu cao nhìn xuống ngã tư đường, thấy người qua kẻ lại rõ ràng không nghi ngờ. Cái thấy đó là do thiên nhãn mà thấy, chớ không phải do suy luận. Giá trị của đạo Phật là thấy mới nói, không còn nghi nữa. Bây giờ khoa học tuy có nhiều phát minh, nhưng có thể người phát minh sau tiến hơn người trước phát minh nên cái thấy khác đi. Trong Phật học, từ xưa tới giờ không hề thay đổi, vì đó là những gì Phật đã thấy mới nói, không suy lý mà là chân lý. Đó là Thiên nhãn minh.
Thứ ba là Lậu tận minh. Lậu là lọt, chúng ta bị lẩn quẩn loanh quanh trong lục đạo luân hồi không ra khỏi gọi là trầm luân sanh tử. Người nào vượt ra khỏi đó gọi là giải thoát sanh tử. Chữ Hán dùng từ vô lậu là không còn rơi rớt lại trong tam giới nữa, nên nói giải thoát sanh tử. Khi chứng được Lậu tận minh rồi, đức Phật thấy rõ nguyên nhân nào đưa chúng sanh đi trong luân hồi sanh tử và nguyên nhân nào để dứt bỏ luân hồi sanh tử. Bởi thấy rõ như thế nên bài thuyết pháp đầu tiên của Phật là Tứ diệu đế. Trong đó, Khổ đế và Tập đế là nhân quả luân hồi. Diệt đế và đạo đế là nhân quả giải thoát. Những gì Phật nói đều do Ngài tu chứng mà nói, chớ không có lý luận, không có tưởng tượng. Hiểu vậy chúng ta mới thấy học Phật là học pháp đúng như thật.
Đức Phật dạy chúng ta đến với đạo Phật để mà thấy, chớ không phải đến để tin. Người học đạo phải nhận ra lẽ thật bằng chính trí tuệ của mình mới được. Học Phật để tu chớ không phải để hiểu biết suông. Nếu chúng ta không ứng dụng tu, dù có đi chùa lạy Phật bao nhiêu nữa, rốt cuộc vẫn không hết khổ. Hiện tại không hết khổ thì mai kia cũng không hết khổ. Vì vậy tu là gốc của an lạc, chấm dứt khổ đau. Nhân với quả luôn đi sát nhau, ngày nay vui thì mai kia cũng vui, ngày nay khổ mà đòi mai kia vui, chắc khó.
Hôm nay tôi lược nói vài nét căn bản về đường lối tu của đạo Phật. Mong tất cả Phật tử hiểu rõ, nắm vững tông chỉ đức Phật đã chỉ dạy, theo đó ứng dụng tu hành. Được vậy chắc chắn kết quả sẽ tốt đẹp, không nghi.
Lâu nay chúng ta cứ ca ngợi trí bên ngoài, như vậy mình có khác nào rô-bô. Đôi khi còn thua nó nữa, bởi vì cái máy nhớ giỏi hơn mình nhiều. Mới thấy trí tuệ của đạo Phật thật là thâm sâu, không phải nông cạn bên ngoài. Đó là lý do tại sao bắt người học Phật phải buông bỏ hết những suy luận bên ngoài. Ngồi thiền là để tâm trong lặng, gọi là định. Từ cái trong lặng đó phát ra trí tuệ, trí tuệ này khác với trí tuệ do học từ bên ngoài rất xa.
Có người nói học nhiều thầy, sẽ có nhiều kiến thức, nhiều hiểu biết sâu rộng hơn tự mình phát ra. Sự thực không phải vậy. Trí tuệ từ chính mình phát ra mới siêu thoát, mới vượt hơn tất cả những hiểu biết của trần gian. Đức Phật khi ngồi yên định phát ra trí tuệ, Ngài hoàn toàn giác ngộ. Bấy giờ Thế Tôn chứng được tam minh, lục thông, tứ vô sở úy, thập bát bất cộng v.v... nhiều lắm. Ở đây tôi chỉ nói về tam minh thôi.
Tam minh là gì? Là ba cái sáng: Túc mạng minh, Thiên nhãn minh, Lậu tận minh. Do có tam minh nên Ngài có những kỳ đặc mà trước kia chưa ai có. Thứ nhất là Túc mạng minh, Ngài biết vô số kiếp về trước. Những kinh Bổn sanh Bổn sự, Phật kể rõ những đời trước của Ngài và các vị đệ tử thế nào. Phật nói Ngài nhớ rõ những đời quá khứ như việc hôm qua, rõ ràng như vậy. Thế nên đức Phật thấy chúng ta sanh tử luân hồi chẳng phải chỉ một đời này mà từ vô số kiếp. Trong kinh thường nói nước mắt chúng sanh nhiều hơn nước biển cả, là vì chúng sanh đã khóc trong nhiều đời. Đó là Phật thấy mà nói, chớ không phải tưởng tượng mà nói. Đó là chứng được Túc mạng minh.
Thứ hai là Thiên nhãn minh. Thiên nhãn minh chia làm hai phần: một phần thấy hiện tượng thế gian, một phần thấy chúng sanh đi trong lục đạo luân hồi. Về hiện tượng thế gian Ngài thấy xa tít mù, nghĩa là thấy trong không gian có hằng hà sa số thế giới. Trong kinh thường nói Phật thấy thế giới nhiều như cát sông Hằng. Trước đây hai mươi lăm thế kỷ ai dám nói câu đó? Hồi xưa nói thế giới nhiều như cát sông Hằng chúng ta không tin nổi, nhưng bây giờ tin rồi. Để thấy cái thấy của Phật không nhờ phương tiện khoa học.
Kế đến Phật thấy những sinh vật cực nhỏ. Nhìn trong bát nước Ngài thấy vô số vi trùng, nên nói “Phật quán nhất bát thủy, bát vạn tứ thiên trùng”. Nghĩa là Phật nhìn trong bát nước thấy tám muôn bốn ngàn vi trùng, nên Ngài dạy các thầy Tỳ-kheo trước khi dùng nước phải có đãy lọc nước, vì sợ vi trùng chết, nên lọc bỏ nó ra. Hồi đó ai tin, nhưng bây giờ khoa học đã chứng minh những gì Phật thấy biết đều đúng. Song khoa học vẫn thấy sau và có những vấn đề chưa thấy bằng đức Phật.
Về phần chúng sanh, Ngài thấy chúng sanh luân hồi sanh tử trong lục đạo như người đứng trên lầu cao nhìn xuống ngã tư đường, thấy người qua kẻ lại rõ ràng không nghi ngờ. Cái thấy đó là do thiên nhãn mà thấy, chớ không phải do suy luận. Giá trị của đạo Phật là thấy mới nói, không còn nghi nữa. Bây giờ khoa học tuy có nhiều phát minh, nhưng có thể người phát minh sau tiến hơn người trước phát minh nên cái thấy khác đi. Trong Phật học, từ xưa tới giờ không hề thay đổi, vì đó là những gì Phật đã thấy mới nói, không suy lý mà là chân lý. Đó là Thiên nhãn minh.
Thứ ba là Lậu tận minh. Lậu là lọt, chúng ta bị lẩn quẩn loanh quanh trong lục đạo luân hồi không ra khỏi gọi là trầm luân sanh tử. Người nào vượt ra khỏi đó gọi là giải thoát sanh tử. Chữ Hán dùng từ vô lậu là không còn rơi rớt lại trong tam giới nữa, nên nói giải thoát sanh tử. Khi chứng được Lậu tận minh rồi, đức Phật thấy rõ nguyên nhân nào đưa chúng sanh đi trong luân hồi sanh tử và nguyên nhân nào để dứt bỏ luân hồi sanh tử. Bởi thấy rõ như thế nên bài thuyết pháp đầu tiên của Phật là Tứ diệu đế. Trong đó, Khổ đế và Tập đế là nhân quả luân hồi. Diệt đế và đạo đế là nhân quả giải thoát. Những gì Phật nói đều do Ngài tu chứng mà nói, chớ không có lý luận, không có tưởng tượng. Hiểu vậy chúng ta mới thấy học Phật là học pháp đúng như thật.
Đức Phật dạy chúng ta đến với đạo Phật để mà thấy, chớ không phải đến để tin. Người học đạo phải nhận ra lẽ thật bằng chính trí tuệ của mình mới được. Học Phật để tu chớ không phải để hiểu biết suông. Nếu chúng ta không ứng dụng tu, dù có đi chùa lạy Phật bao nhiêu nữa, rốt cuộc vẫn không hết khổ. Hiện tại không hết khổ thì mai kia cũng không hết khổ. Vì vậy tu là gốc của an lạc, chấm dứt khổ đau. Nhân với quả luôn đi sát nhau, ngày nay vui thì mai kia cũng vui, ngày nay khổ mà đòi mai kia vui, chắc khó.
Hôm nay tôi lược nói vài nét căn bản về đường lối tu của đạo Phật. Mong tất cả Phật tử hiểu rõ, nắm vững tông chỉ đức Phật đã chỉ dạy, theo đó ứng dụng tu hành. Được vậy chắc chắn kết quả sẽ tốt đẹp, không nghi.

markdown:
**HT THÍCH THANH TỪ** **Khi nhắc nhở tu hành, chúng tôi nghĩ trước tiên phải nói cho quí Phật tử hiểu đường lối tu theo đạo Phật, sau đó mới ứng dụng tu thì việc tu mới có kết quả và không bị lầm lạc. Nên đề tài buổi giảng hôm nay là Đường lối tu theo đạo Phật.**
Về căn bản, đầu tiên trong đạo Phật có chia ra ba môn học gọi là Tam tuệ học: Văn tuệ, Tư tuệ và Tu tuệ. Kế đến Tam vô lậu học là Giới, Định, Tuệ. Hai môn học này liên hệ tới sự tu hành của chúng ta như thế nào? Tôi sẽ giải thích cho quí Phật tử rõ.
Chủ trương của đạo Phật, mỗi người đến với đạo không phải chỉ tin mà phải hiểu, không phải chỉ hiểu mà phải tu. Đó là điểm trọng yếu. Cho nên trong kinh A-hàm, đức Phật dạy rằng người Phật tử tới chùa không chưa đủ, mà phải gặp chư Tăng. Gặp chư Tăng không chưa đủ mà phải hỏi giáo pháp. Hỏi giáo pháp không chưa đủ mà phải suy gẫm lời chư Tăng nói đúng hay sai, nếu đúng thì đem ra thực hành. Như vậy mới đúng ý nghĩa đi chùa.
Chúng ta lâu nay hay có thói quen, đi chùa cốt lạy Phật, cầu xin Ngài cho mình nhiều phước là đủ rồi. Chư Tăng không cần thiết. Nếu có gặp chư Tăng, quí thầy nói gì tin nấy, không chịu suy gẫm lời nói đó đúng hay sai? Do đó nhiều Phật tử đi chùa năm này tháng nọ mà về nhà phiền não cũng như xưa, không hơn không kém. Đó là điều không hợp với đạo lý.
Nói theo thế gian Văn là học lý thuyết, tư là thí nghiệm, tu là thực hành hay ứng dụng. Đạo Phật không phải là đạo huyền bí xa lạ mà rất thực tế, một môn học cụ thể chớ không phải trừu tượng. Nhiều người cứ ngỡ học Phật đơn giản là lạy Phật, kính Phật, như thế đủ rồi. Không phải vậy. Học Phật phải hiểu cho thấu đáo nên gọi là tuệ học, tức học để phát sanh trí tuệ. Trí tuệ này do chúng ta học, suy gẫm rồi ứng dụng tu mà được.
Phần thứ hai Tam vô lậu học còn gọi là ba môn học giải thoát. Ba môn học giải thoát đó là gì? Là Giới học, Định học và Tuệ học. Tăng Ni cũng như Phật tử vào đạo, đều tuân giữ giới luật của Phật đã chế ra thì đạo đức mới tốt. Gần nhất như quí Phật tử tại gia nếu không giữ năm giới thì không thể gọi là Phật tử chân chánh được. Phật tử chân chánh đâu thể say lèm nhèm, huống nữa là mấy giới kia. Đã là Phật tử đầu tiên phải giữ giới, vì giới là đức hạnh, là con đường để chúng ta tiến vào đạo đức. Nếu thiếu giới con đường đạo đức sẽ không có nghĩa gì hết. Đó là nói về Giới học thứ nhất.
Thứ hai là Định học. Định là thiền định. Chúng ta phải tập thiền định để tất cả những niệm lự điên đảo lặng xuống hết, trí tuệ mới sáng suốt. Đó gọi là Định học thứ hai.
Thứ ba là Tuệ học. Tuệ này khác với tuệ ở trên. Tuệ trên là do Văn, Tư, Tu mà được, còn tuệ này do giới sanh định, do định phát tuệ. Hai Tuệ này khác nhau, khác ở điểm nào? Đó là điều chúng tôi muốn nói hôm nay.
Chúng ta còn nhớ đức Phật đến dưới cội Bồ-đề trải cỏ tọa thiền bốn mươi chín ngày đêm. Ở trong an định, trí tuệ phát sanh Ngài được giác ngộ thành Phật. Như vậy trong bốn mươi chín ngày đêm ấy Ngài học cái gì? Chỉ là định tâm, lóng lặng, trí tuệ phát sanh thì giác ngộ. Tuệ này từ định sanh nên được gọi là tuệ giải thoát. Vì vậy ba môn học này có tên là ba môn học giải thoát.
Hồi xưa có nhiều người thắc mắc đặt câu hỏi rằng: Đức Phật ngồi dưới cội Bồ-đề suốt bốn mươi chín ngày đêm như vậy nhọc quá, Ngài có đi ra ngoài không hay ngồi luôn? Đó là điều chính hồi xưa tôi cũng nghi. Bởi thân chúng ta là thân phàm xác tục nên có đủ vấn đề, ngồi luôn một mạch bốn mươi chín ngày đêm e không được. Nhưng sau này qua thời gian tôi cho Tăng Ni nhập thất tu, tôi mới hết nghi vấn đề đó.
Nếu sinh hoạt bình thường, trong hai mươi bốn giờ chúng ta phải ăn uống tiểu tiện đủ thứ, tức mượn vô trả ra hoài. Bây giờ ngồi thiền thời gian dài ba bốn chục tiếng đồng hồ, mấy lần đi ra? Thực sự không phải vậy. Khi ngồi thiền được định rồi thì ba bốn ngày cũng không có chuyện đó. Nó rất lạ. Không có những nhu cầu phàm tục như chúng ta. Từ đó chúng tôi mới hiểu được Phật ngồi suốt bốn mươi chín ngày đêm, không phải đi đâu. Đó là điều nếu chúng ta không tu thì không bao giờ biết được. Nhờ tu mới thấy đó là lẽ thực, không chối cãi.
Cho nên những vấn đề trong đạo Phật, nếu chỉ học hỏi, nghiên cứu qua loa chúng ta sẽ có rất nhiều nghi vấn. Hồi xưa các vị Thiền sư khi nhập định tới cả hai ba mươi ngày, tùy mức độ tu tập của mỗi vị. Các Ngài sống trong thiền định như vậy rất là bình yên. Từ đó chúng ta thấy sức định có giá trị không phải lấy trí phàm phu mà hiểu nổi. Được định thanh tịnh rồi thì trí sáng suốt phát sanh. Trí tuệ đó từ mình mà có, không do ai cho nên gọi là trí vô sư. Nên khi giác ngộ rồi, đức Phật tuyên bố “Ta học đạo không có thầy”. Vô sư là không có thầy.
Trong quyển “Góp nhặt cát đá” của ông Đỗ Đình Đồng dịch các câu chuyện thiền của Nhật Bản, có câu chuyện tên “giáo lý Thượng thừa” như thế này. Một anh chàng mù nọ đi thăm người bạn thân. Tới nhà người bạn, hai vị lâu ngày gặp nhau trò chuyện tới khuya lơ khuya lắc, anh mù mới về. Thấy trời tối đen, anh bạn đốt cho một cây đèn đưa cho anh bạn mù cầm về. Anh mù cầm đèn cười bảo: “Đối với tôi ngày cũng như đêm, đêm cũng như ngày, cần gì đèn”. Người bạn giải thích: “Tuy nhiên như vậy, anh cứ cầm cây đèn này. Ở xa người ta thấy anh người ta tránh, khỏi đụng vào anh”. Nghe có lý, anh mù cầm đèn về. Nửa đường có người đụng vào, giựt mình anh la lên:
- Không thấy tôi sao?
Người kia trả lời:
- Thưa bạn, tôi không thấy.
- Anh không thấy tôi cầm cây đèn đây à?
- Thưa bạn, cây đèn của bạn đã tắt từ bao giờ!
Câu chuyện đó có tên là giáo lý Thượng thừa. Một câu chuyện tầm thường như vậy lại gọi là giáo lý Thượng thừa, có khó hiểu không? Ở đây tôi chưa giải thích vội, mà dẫn thêm câu chuyện khác của một Thiền sư Trung Hoa.
Ngài Đức Sơn trước khi thành Thiền sư, Ngài là một Giảng sư giảng kinh Kim Cang nổi tiếng. Nghe các Thiền sư, nhất là Thiền sư thuộc hệ phái của Lục Tổ ở phương Nam nói “tức tâm tức Phật”, Ngài không bằng lòng. Ngài nói trong kinh Phật dạy người tu phải trải qua ba vô số kiếp mới thành Phật, nói “tức tâm tức Phật” thì có vẻ xem thường lời Phật quá! Đó là ma nói chớ không phải Phật nói. Thế nên quảy một gánh kinh, Ngài nhất định tìm cho được mấy vị Thiền sư, ruồng đuổi tận hang ổ của bọn ma, ngõ hầu báo đền ân Phật.
Suốt mấy ngày liền Ngài gánh kinh Kim Cang sớ sao đi về phương Nam. Sáng sớm hôm đó nghe đói bụng, thấy có bà già bán bánh, Ngài để gánh kinh xuống hỏi:
- Bà bán cho tôi ít món điểm tâm.
Bà già thấy ông thầy hơi lạ, đi đâu mà quảy kinh kềnh càng, nên hỏi:
- Thượng tọa gánh cái gì vậy?
Ngài trả lời:
- Gánh kinh Kim Cang sớ sao.
Bà nghe xong liền nói:
- Nếu Thượng tọa trả lời được câu hỏi của tôi, xin cúng dường điểm tâm. Bằng trả lời không được xin mời đi nơi khác điểm tâm.
Ngài bảo:
- Được, bà cứ hỏi.
Bà già hỏi:
- Trong kinh Kim Cang, Phật nói quá khứ tâm bất khả đắc, hiện tại tâm bất khả đắc, vị lai tâm bất khả đắc. Xin hỏi Thượng tọa điểm tâm nào?
Ngài Đức Sơn bí không trả lời được, đành quải gánh kinh đi. Trước khi đi Ngài hỏi bà già:
- Gần đây có Thiền sư không?
Bà nói:
- Trên núi có chùa Long Đàm, ở đó có Thiền sư hiệu Sùng Tín.
Nghe thế Ngài liền gánh kinh đi. Lên tới tận chùa, bước vào nhà khách bỗng gặp Thiền sư Sùng Tín ở trong đi ra. Ngài liền nói:
- Ở xa nghe danh Long Đàm, đến nơi Long không thấy mà Đàm cũng chẳng hiện.
Ngài Sùng Tín chỉ nói một câu:
- Như vậy ông gần tới Long Đàm rồi.
Nghe câu đó, Đức Sơn bèn xin ở lại làm đệ tử.
Long là rồng, đàm là đầm, Long Đàm là cái đầm rồng. Ngài Đức Sơn nói “Ở xa nghe danh Long Đàm, đến nơi Long không thấy mà Đàm cũng chẳng hiện” là có ý chê nghe thiên hạ đồn đãi như vậy, nhưng đến nơi cũng chẳng có gì đặc biệt. Thiền sư Sùng Tín trả lời đơn giản mà Ngài nể phục.
Chủ trương của đạo Phật, mỗi người đến với đạo không phải chỉ tin mà phải hiểu, không phải chỉ hiểu mà phải tu. Đó là điểm trọng yếu. Cho nên trong kinh A-hàm, đức Phật dạy rằng người Phật tử tới chùa không chưa đủ, mà phải gặp chư Tăng. Gặp chư Tăng không chưa đủ mà phải hỏi giáo pháp. Hỏi giáo pháp không chưa đủ mà phải suy gẫm lời chư Tăng nói đúng hay sai, nếu đúng thì đem ra thực hành. Như vậy mới đúng ý nghĩa đi chùa.
Chúng ta lâu nay hay có thói quen, đi chùa cốt lạy Phật, cầu xin Ngài cho mình nhiều phước là đủ rồi. Chư Tăng không cần thiết. Nếu có gặp chư Tăng, quí thầy nói gì tin nấy, không chịu suy gẫm lời nói đó đúng hay sai? Do đó nhiều Phật tử đi chùa năm này tháng nọ mà về nhà phiền não cũng như xưa, không hơn không kém. Đó là điều không hợp với đạo lý.
**Trước tôi nói về Tam tuệ học**. Đầu tiên là Văn tuệ tức là được nghe quí thầy giảng đạo lý. Nghe rồi, thu nhặt những lời thầy giảng về suy gẫm xem lời dạy đó đúng không? Bởi vì chư Tăng nhiều thành phần phức tạp, có người học đạo kỹ càng mới hoằng hóa, có người học sơ sài cũng ra hoằng hóa. Có người lớn tuổi cạo đầu vô chùa năm ba năm, thấy già thiên hạ kêu Hòa thượng, Thượng tọa, nhưng thật ra giáo lý còn kém cỏi. Không biết ai là người đáng tin cậy. Vì vậy Phật giáo bắt buộc chúng ta phải có tư duy, tức phải suy gẫm gọi là Tư tuệ. Suy gẫm thấy đúng rồi mới ứng dụng tu, gọi là Tu tuệ. Như vậy việc tu sẽ được lợi ích thiết thực. Ngược lại nếu chúng ta không suy gẫm, nói đâu tin đó thì đi chùa là họa chớ không phải phước.
Nói theo thế gian Văn là học lý thuyết, tư là thí nghiệm, tu là thực hành hay ứng dụng. Đạo Phật không phải là đạo huyền bí xa lạ mà rất thực tế, một môn học cụ thể chớ không phải trừu tượng. Nhiều người cứ ngỡ học Phật đơn giản là lạy Phật, kính Phật, như thế đủ rồi. Không phải vậy. Học Phật phải hiểu cho thấu đáo nên gọi là tuệ học, tức học để phát sanh trí tuệ. Trí tuệ này do chúng ta học, suy gẫm rồi ứng dụng tu mà được.
Phần thứ hai Tam vô lậu học còn gọi là ba môn học giải thoát. Ba môn học giải thoát đó là gì? Là Giới học, Định học và Tuệ học. Tăng Ni cũng như Phật tử vào đạo, đều tuân giữ giới luật của Phật đã chế ra thì đạo đức mới tốt. Gần nhất như quí Phật tử tại gia nếu không giữ năm giới thì không thể gọi là Phật tử chân chánh được. Phật tử chân chánh đâu thể say lèm nhèm, huống nữa là mấy giới kia. Đã là Phật tử đầu tiên phải giữ giới, vì giới là đức hạnh, là con đường để chúng ta tiến vào đạo đức. Nếu thiếu giới con đường đạo đức sẽ không có nghĩa gì hết. Đó là nói về Giới học thứ nhất.
Thứ hai là Định học. Định là thiền định. Chúng ta phải tập thiền định để tất cả những niệm lự điên đảo lặng xuống hết, trí tuệ mới sáng suốt. Đó gọi là Định học thứ hai.
Thứ ba là Tuệ học. Tuệ này khác với tuệ ở trên. Tuệ trên là do Văn, Tư, Tu mà được, còn tuệ này do giới sanh định, do định phát tuệ. Hai Tuệ này khác nhau, khác ở điểm nào? Đó là điều chúng tôi muốn nói hôm nay.
Chúng ta còn nhớ đức Phật đến dưới cội Bồ-đề trải cỏ tọa thiền bốn mươi chín ngày đêm. Ở trong an định, trí tuệ phát sanh Ngài được giác ngộ thành Phật. Như vậy trong bốn mươi chín ngày đêm ấy Ngài học cái gì? Chỉ là định tâm, lóng lặng, trí tuệ phát sanh thì giác ngộ. Tuệ này từ định sanh nên được gọi là tuệ giải thoát. Vì vậy ba môn học này có tên là ba môn học giải thoát.
Hồi xưa có nhiều người thắc mắc đặt câu hỏi rằng: Đức Phật ngồi dưới cội Bồ-đề suốt bốn mươi chín ngày đêm như vậy nhọc quá, Ngài có đi ra ngoài không hay ngồi luôn? Đó là điều chính hồi xưa tôi cũng nghi. Bởi thân chúng ta là thân phàm xác tục nên có đủ vấn đề, ngồi luôn một mạch bốn mươi chín ngày đêm e không được. Nhưng sau này qua thời gian tôi cho Tăng Ni nhập thất tu, tôi mới hết nghi vấn đề đó.
Nếu sinh hoạt bình thường, trong hai mươi bốn giờ chúng ta phải ăn uống tiểu tiện đủ thứ, tức mượn vô trả ra hoài. Bây giờ ngồi thiền thời gian dài ba bốn chục tiếng đồng hồ, mấy lần đi ra? Thực sự không phải vậy. Khi ngồi thiền được định rồi thì ba bốn ngày cũng không có chuyện đó. Nó rất lạ. Không có những nhu cầu phàm tục như chúng ta. Từ đó chúng tôi mới hiểu được Phật ngồi suốt bốn mươi chín ngày đêm, không phải đi đâu. Đó là điều nếu chúng ta không tu thì không bao giờ biết được. Nhờ tu mới thấy đó là lẽ thực, không chối cãi.
Cho nên những vấn đề trong đạo Phật, nếu chỉ học hỏi, nghiên cứu qua loa chúng ta sẽ có rất nhiều nghi vấn. Hồi xưa các vị Thiền sư khi nhập định tới cả hai ba mươi ngày, tùy mức độ tu tập của mỗi vị. Các Ngài sống trong thiền định như vậy rất là bình yên. Từ đó chúng ta thấy sức định có giá trị không phải lấy trí phàm phu mà hiểu nổi. Được định thanh tịnh rồi thì trí sáng suốt phát sanh. Trí tuệ đó từ mình mà có, không do ai cho nên gọi là trí vô sư. Nên khi giác ngộ rồi, đức Phật tuyên bố “Ta học đạo không có thầy”. Vô sư là không có thầy.
Trong quyển “Góp nhặt cát đá” của ông Đỗ Đình Đồng dịch các câu chuyện thiền của Nhật Bản, có câu chuyện tên “giáo lý Thượng thừa” như thế này. Một anh chàng mù nọ đi thăm người bạn thân. Tới nhà người bạn, hai vị lâu ngày gặp nhau trò chuyện tới khuya lơ khuya lắc, anh mù mới về. Thấy trời tối đen, anh bạn đốt cho một cây đèn đưa cho anh bạn mù cầm về. Anh mù cầm đèn cười bảo: “Đối với tôi ngày cũng như đêm, đêm cũng như ngày, cần gì đèn”. Người bạn giải thích: “Tuy nhiên như vậy, anh cứ cầm cây đèn này. Ở xa người ta thấy anh người ta tránh, khỏi đụng vào anh”. Nghe có lý, anh mù cầm đèn về. Nửa đường có người đụng vào, giựt mình anh la lên:
- Không thấy tôi sao?
Người kia trả lời:
- Thưa bạn, tôi không thấy.
- Anh không thấy tôi cầm cây đèn đây à?
- Thưa bạn, cây đèn của bạn đã tắt từ bao giờ!
Câu chuyện đó có tên là giáo lý Thượng thừa. Một câu chuyện tầm thường như vậy lại gọi là giáo lý Thượng thừa, có khó hiểu không? Ở đây tôi chưa giải thích vội, mà dẫn thêm câu chuyện khác của một Thiền sư Trung Hoa.
Ngài Đức Sơn trước khi thành Thiền sư, Ngài là một Giảng sư giảng kinh Kim Cang nổi tiếng. Nghe các Thiền sư, nhất là Thiền sư thuộc hệ phái của Lục Tổ ở phương Nam nói “tức tâm tức Phật”, Ngài không bằng lòng. Ngài nói trong kinh Phật dạy người tu phải trải qua ba vô số kiếp mới thành Phật, nói “tức tâm tức Phật” thì có vẻ xem thường lời Phật quá! Đó là ma nói chớ không phải Phật nói. Thế nên quảy một gánh kinh, Ngài nhất định tìm cho được mấy vị Thiền sư, ruồng đuổi tận hang ổ của bọn ma, ngõ hầu báo đền ân Phật.
Suốt mấy ngày liền Ngài gánh kinh Kim Cang sớ sao đi về phương Nam. Sáng sớm hôm đó nghe đói bụng, thấy có bà già bán bánh, Ngài để gánh kinh xuống hỏi:
- Bà bán cho tôi ít món điểm tâm.
Bà già thấy ông thầy hơi lạ, đi đâu mà quảy kinh kềnh càng, nên hỏi:
- Thượng tọa gánh cái gì vậy?
Ngài trả lời:
- Gánh kinh Kim Cang sớ sao.
Bà nghe xong liền nói:
- Nếu Thượng tọa trả lời được câu hỏi của tôi, xin cúng dường điểm tâm. Bằng trả lời không được xin mời đi nơi khác điểm tâm.
Ngài bảo:
- Được, bà cứ hỏi.
Bà già hỏi:
- Trong kinh Kim Cang, Phật nói quá khứ tâm bất khả đắc, hiện tại tâm bất khả đắc, vị lai tâm bất khả đắc. Xin hỏi Thượng tọa điểm tâm nào?
Ngài Đức Sơn bí không trả lời được, đành quải gánh kinh đi. Trước khi đi Ngài hỏi bà già:
- Gần đây có Thiền sư không?
Bà nói:
- Trên núi có chùa Long Đàm, ở đó có Thiền sư hiệu Sùng Tín.
Nghe thế Ngài liền gánh kinh đi. Lên tới tận chùa, bước vào nhà khách bỗng gặp Thiền sư Sùng Tín ở trong đi ra. Ngài liền nói:
- Ở xa nghe danh Long Đàm, đến nơi Long không thấy mà Đàm cũng chẳng hiện.
Ngài Sùng Tín chỉ nói một câu:
- Như vậy ông gần tới Long Đàm rồi.
Nghe câu đó, Đức Sơn bèn xin ở lại làm đệ tử.
Long là rồng, đàm là đầm, Long Đàm là cái đầm rồng. Ngài Đức Sơn nói “Ở xa nghe danh Long Đàm, đến nơi Long không thấy mà Đàm cũng chẳng hiện” là có ý chê nghe thiên hạ đồn đãi như vậy, nhưng đến nơi cũng chẳng có gì đặc biệt. Thiền sư Sùng Tín trả lời đơn giản mà Ngài nể phục.
Đọc sách thiền rất khó, khó ở chỗ đó. Người không hiểu, đọc một hồi thấy như các ngài đùa chơi với nhau thôi. Ngài Đức Sơn nghe Thiền sư Sùng Tín trả lời một câu đơn giản thôi nhưng lại khâm phục, nguyện ở lại làm đệ tử. Thế nghĩa là sao? Thật ra trong nhà thiền có thuật, khi đối phương đề cao các ngài, các ngài sẽ hạ thấp đối phương. Khi đối phương hạ thấp các ngài, các Ngài sẽ đề cao đối phương. Làm như thế là để thử phản ứng của Thiền sư, xem có hợp đạo lý thì mới theo, nếu không hợp đạo lý thì đi chỗ khác.
Nói ở xa nghe danh Long Đàm, tức ở xa tôi nghe hay lắm, Ngài là một Thiền sư nổi tiếng. Nhưng đến nơi đầm không thấy, rồng cũng không hiện, tức tới nơi không có gì đáng kể hết. Như vậy là hạ thấp Thiền sư Sùng Tín. Nếu là hạng phàm phu như chúng ta nghe thế nổi bực rồi. Nhưng ngài Sùng Tín chỉ nói một câu “Như vậy là ông đã gần đến Long Đàm rồi”, tức ông gần được ta rồi. Tại sao lại gần được?
Bởi vì ngài Đức Sơn lúc đó được người đời gọi là Chu Kim Cang. Do Ngài họ Chu lại giảng kinh Kim Cang, rất thông suốt giáo lý của Phật. Phật dạy người nào phá được ngã chấp đó là hàng Thanh văn, phá luôn được pháp chấp đó là hàng Bồ-tát. Ở đây rồng tượng trưng cho ngã, đầm tượng trưng cho pháp. Thiền sư Sùng Tín nói nếu ông không có ngã, không có pháp là ông gần được ta. Thế thì ta là thầy của ông rồi. Nghe vậy Ngài mới phục, không ngờ Thiền sư thấy sâu xa đến thế.
Khi đã vào ở trong chùa, Ngài rất cố gắng trong việc học và tu. Lúc nào cũng trông chờ Thiền sư Sùng Tín nói câu nào đó cho mình giác ngộ, nhưng chờ hoài vẫn không thấy. Một hôm ngài đứng hầu Thiền sư Sùng Tín tới khuya. Sùng Tín nói “Đêm đã khuya ngươi nên đi xuống”. Ngài xá, kế ra vén rèm rồi trở lại thưa: “Bạch Hòa thượng, bên ngoài tối đen”. Nghe thế Thiền sư Sùng Tín liền đốt cây đèn cầy đưa cho Ngài. Ngài vừa đưa tay cầm cây đèn liền bị Sùng Tín thổi tắt. Ngay đó Ngài sụp xuống lạy. Thiền sư Sùng Tín hỏi: “Ngươi thấy cái gì mà lạy?” Ngài trả lời: “Từ đây về sau con không còn bị đầu lưỡi các Hòa thượng lừa nữa”. Ngài Sùng Tín gật đầu.
Đến đây quí vị đã thấy ý nghĩa của giáo lý Thượng thừa chưa? Cây đèn của ngài Sùng Tín đưa có khác với cái cây đèn của anh bạn đưa cho người mù không? Những câu chuyện như vậy rất nhiều trong nhà thiền. Nếu người học thiền không hiểu thì đọc sách thiền chơi cho vui thôi, chớ không thấy giá trị của nó. Ở đây tôi sẽ thứ tự giải thích lại cho quí vị hiểu.
Một Thiền sư nói rằng “Nếu ông có cây gậy, ta cho ông cây gậy. Nếu ông không có cây gậy, ta cướp cây gậy của ông”. Nói câu lạ đời, đã có lại cho, không có lại cướp, là sao? Thiền sư là vậy đó. Hiểu được câu nói này mới hiểu được cây đèn. Người bạn sáng mắt thương anh bạn mù đi đêm không có đèn sợ người ta đụng, nên thắp cây đèn cho bạn cầm đi. Nhưng rất tiếc người bạn cầm cây đèn mà gió thổi tắt hồi nào không hay, cứ đinh ninh là đèn còn cháy. Tới chừng người ta đụng vào mình, hỏi ra mới biết cây đèn tắt rồi. Câu chuyện đó gọi là giáo lý Thượng thừa, Thượng thừa ở chỗ nào?
Như tôi đã nêu ở trên, tuệ do học được giống như cây đèn do người bạn trao cho mình. Nếu ta không định tâm, không mở sáng trí tuệ của mình thì giống như người mù tuy có cây đèn nhưng chính mình cũng không thấy không biết gì hết. Vì vậy nó còn, nó tắt không hay. Người tu nhờ học tức nhờ hữu sư trí để đi tới vô sư trí. Trí này mới cứu được mình. Hữu sư trí là ngọn đèn do thiện hữu tri thức trao để ta khai thác được vô sư trí của mình. Nếu không tự khai thác, ta cũng không cứu được mình thoát khỏi luân hồi sanh tử. Như vậy có phải là giáo lý Thượng thừa chưa?
Ngài Đức Sơn tha thiết muốn được thầy chỉ dạy chỗ thiết yếu, mà thầy không chỉ. Đức Sơn không biết rằng Thiền sư Sùng Tín không muốn Ngài bị kẹt ở trí hữu sư. Cho nên tuy không chỉ mà Thiền sư tạo điều kiện cho Ngài thắc mắc. Đức Sơn mở cửa thấy “ngoài kia tối đen”, để nói rằng con còn mù mịt lắm, xin thầy khai sáng cho. Thiền sư Sùng Tín liền đốt cây đèn trao cho. Nhưng Đức Sơn vừa đưa tay cầm, ngài Sùng Tín bèn thổi tắt. Để nói rằng tôi trao cho không phải là ngọn đèn thực của ông. Khi Thiền sư thổi tắt, Đức Sơn bừng ngộ mới thấy ngọn đèn thực từ mình phát ra, chớ không phải người khác cho. Từ đó Ngài trở thành Thiền sư nổi tiếng, không nói chỉ đánh hét thôi. Bởi vì thủ thuật trong nhà thiền là phải tạo điều kiện cho người ta thức tỉnh. Chớ còn nhắc nhở bằng lời lẽ hoài, đối phương khó sáng được.
Trở lại câu nói của Thiền sư “ông có cây gậy ta cho ông cây gậy, ông không có cây gậy ta cướp cây gậy của ông”. Cũng cùng một kiểu như thế. “Có cây gậy” để nói nếu mình đã sáng thì các ngài ấn tâm cho. “Không có gậy” tức chưa sáng thì không cho gì hết, nên nói cướp cây gậy của ông. Cho nên ngôn ngữ trong nhà thiền, từ thủy tới chung rất là lạ. Tuy nhiên hiểu rồi mới thấy cái thâm trầm của người tu. Đó là tôi nhắc qua các Thiền sư.
Kế đến tôi sẽ dẫn kinh. Như kinh Pháp Hoa, phẩm Tùng Địa Dũng Xuất, đức Phật tán thán kinh Pháp Hoa là tối thượng, kinh Pháp Hoa là hòn ngọc báu, Ngài dặn dò hàng đệ tử phải ráng bảo vệ, duy trì kinh Pháp Hoa trên thế gian. Có một số Bồ-tát từ phương xa tới nghe kinh, nghe Phật tán thán như vậy liền đi nhiễu Phật ba vòng, rồi quì gối chấp tay bạch: “Bạch Thế Tôn, chúng con nguyện hộ trì những người trì kinh Pháp Hoa ở cõi Ta-bà này.” Đức Phật nói: “Thôi đi không cần các ông”. Như Lai vừa nói xong, bỗng dưới đất rúng động, chư Bồ-tát từ dưới đất vọt lên vô số, nhiễu quanh Phật ba vòng, rồi quì gối chấp tay thưa: “Bạch Thế Tôn, chúng con nguyện bảo vệ những người thọ trì kinh Pháp Hoa ở cõi này”. Phật nói “Được, các ông hãy nên bảo hộ những người trì kinh”.
Tại sao Bồ-tát tha phương xin bảo vệ những người trì kinh ở đây đức Phật từ chối, đợi Bồ-tát ở dưới lòng đất vọt lên xin bảo hộ Ngài mới cho? Nếu không giải thích những điểm này, chúng ta sẽ không thấy được ý nghĩa thâm trầm của kinh Pháp Hoa. Bồ-tát tha phương tượng trưng cho trí tuệ ở bên ngoài, nên đức Phật không cho bảo vệ kinh Pháp Hoa. Tại sao? Vì kinh Pháp Hoa đề cao tri kiến Phật tức là cái thấy biết Phật của chính mình. Cái thấy biết đó không phải trí tuệ bên ngoài đến mà bảo vệ được. Bồ-tát dưới lòng đất vọt lên tượng trưng cho tánh giác từ hông ngực của mình phát ra. Thân chúng ta là tứ đại, quả đất cũng tứ đại, trong tứ đại phát ra đó là vô sư trí, trí sẵn của chúng ta. Trí này mới bảo vệ được tri kiến Phật. Kinh Pháp Hoa dạy sâu xa như vậy, mà lâu nay có biết gì đâu.
Phật dạy tất cả chúng ta đều có trí tuệ sẵn, không phải học mà được nên gọi là vô sư trí. Còn trí tuệ do học hành mà được là hữu sư trí. Đứng về giáo lý căn bản mà nói thì hữu sư trí thuộc về tam tuệ học, vô sư trí thuộc về tam vô lậu học. Trí vô sư mới thật là trí của mình, còn trí hữu sư là trí vay mượn của thầy bạn, không phải của mình. Trong nhà thiền dạy tu rất đơn giản. Trong “Góp nhặt cát đá” kể lại: Một hôm có vị tiến sĩ tới chùa xin học thiền. Thiền sư mời uống trà. Ngài rót trà, mặc dù chung trà đã đầy nhưng Ngài cứ rót hoài, nên nước trà chảy tràn lan ra ngoài. Thấy vậy, tiến sĩ mới nhắc: “Thưa Ngài, chung trà đã tràn. Thiền sư bình thản nói: “Cũng vậy, trong đầu của ông tới ba bốn bằng tiến sĩ, nó đã đầy quá rồi. Bây giờ cho thêm thiền vào nữa, nó sẽ tràn”.
Với người đang nặng về hữu sư trí thì không thể học đạo được. Bởi vì học đạo là học vô sư trí, mà vô sư trí thì không học được. Chỉ có định tâm, rồi từ đó phát sanh trí thật của mình. Chúng ta ngày nay học đạo ít thực hiện được điều đó. Phật tử tới chùa nghe tụng kinh, niệm Phật coi như là tu rồi. Còn quí thầy ngồi im lặng ngó xuống thấy như không tu gì hết, nhưng không ngờ đó là gốc của sự tu. Chính đức Phật do tu thiền mà được giác ngộ. Các hàng Thánh đệ tử của Ngài như Xá Lợi Phất, Mục Kiền Liên, Đại Ca Diếp… cũng tu thiền mà chứng A-la-hán, giải thoát sanh tử.
Nói Giới, Định, Tuệ là ba môn học giải thoát, vì nhờ đó mà người tu được giải thoát sanh tử. Chúng ta tu theo Phật thì phải hiểu đường hướng rõ ràng, nếu không hiểu sẽ ngờ vực con đường tu của mình, do đó dẫn tới việc tu không có kết quả. Hầu hết những kinh Đại thừa đều nói về vô sư trí qua các hình ảnh. Nếu đọc, ta cứ nhớ hình ảnh, mà không biết trọng tâm bên trong thế nào thì dễ trở thành mê tín. Cứ cho rằng tụng kinh Pháp Hoa là cao nhất, tụng có phước nhiều nên tụng hết bộ này sang bộ nọ để được phước.
Bồ-tát Thường Bất Khinh không tụng câu kinh nào, Ngài chỉ nói “Tôi không dám khinh các ngài, vì các ngài đều sẽ thành Phật”. Chỉ câu nói đó thôi mà Phật bảo là Ngài trì kinh Pháp Hoa. Vì Ngài biết tất cả chúng sanh đều có vô sư trí hay còn gọi tánh giác, Phật tánh, căn bản trí.
Nhờ có trí này chúng ta mới có khả năng giác ngộ. Tại sao? Vì hữu sư trí là trí bên ngoài do huân mà được. Đã bên ngoài huân được nên nó không phải thật của mình. Còn trí vô sư sẵn có, không do ai đem đến nên nó là thật của mình, không bao giờ mất. Chừng nào chúng ta nhận được nó gọi là giác ngộ. Do nó có sẵn nơi mình nên nó chính là nguyên nhân để dẫn đến sự giác ngộ.
Lâu nay chúng ta cứ ca ngợi trí bên ngoài, như vậy mình có khác nào rô-bô. Đôi khi còn thua nó nữa, bởi vì cái máy nhớ giỏi hơn mình nhiều. Mới thấy trí tuệ của đạo Phật thật là thâm sâu, không phải nông cạn bên ngoài. Đó là lý do tại sao bắt người học Phật phải buông bỏ hết những suy luận bên ngoài. Ngồi thiền là để tâm trong lặng, gọi là định. Từ cái trong lặng đó phát ra trí tuệ, trí tuệ này khác với trí tuệ do học từ bên ngoài rất xa.
Có người nói học nhiều thầy, sẽ có nhiều kiến thức, nhiều hiểu biết sâu rộng hơn tự mình phát ra. Sự thực không phải vậy. Trí tuệ từ chính mình phát ra mới siêu thoát, mới vượt hơn tất cả những hiểu biết của trần gian. Đức Phật khi ngồi yên định phát ra trí tuệ, Ngài hoàn toàn giác ngộ. Bấy giờ Thế Tôn chứng được tam minh, lục thông, tứ vô sở úy, thập bát bất cộng v.v... nhiều lắm. Ở đây tôi chỉ nói về tam minh thôi.
Tam minh là gì? Là ba cái sáng: Túc mạng minh, Thiên nhãn minh, Lậu tận minh. Do có tam minh nên Ngài có những kỳ đặc mà trước kia chưa ai có. Thứ nhất là Túc mạng minh, Ngài biết vô số kiếp về trước. Những kinh Bổn sanh Bổn sự, Phật kể rõ những đời trước của Ngài và các vị đệ tử thế nào. Phật nói Ngài nhớ rõ những đời quá khứ như việc hôm qua, rõ ràng như vậy. Thế nên đức Phật thấy chúng ta sanh tử luân hồi chẳng phải chỉ một đời này mà từ vô số kiếp. Trong kinh thường nói nước mắt chúng sanh nhiều hơn nước biển cả, là vì chúng sanh đã khóc trong nhiều đời. Đó là Phật thấy mà nói, chớ không phải tưởng tượng mà nói. Đó là chứng được Túc mạng minh.
Thứ hai là Thiên nhãn minh. Thiên nhãn minh chia làm hai phần: một phần thấy hiện tượng thế gian, một phần thấy chúng sanh đi trong lục đạo luân hồi. Về hiện tượng thế gian Ngài thấy xa tít mù, nghĩa là thấy trong không gian có hằng hà sa số thế giới. Trong kinh thường nói Phật thấy thế giới nhiều như cát sông Hằng. Trước đây hai mươi lăm thế kỷ ai dám nói câu đó? Hồi xưa nói thế giới nhiều như cát sông Hằng chúng ta không tin nổi, nhưng bây giờ tin rồi. Để thấy cái thấy của Phật không nhờ phương tiện khoa học.
Kế đến Phật thấy những sinh vật cực nhỏ. Nhìn trong bát nước Ngài thấy vô số vi trùng, nên nói “Phật quán nhất bát thủy, bát vạn tứ thiên trùng”. Nghĩa là Phật nhìn trong bát nước thấy tám muôn bốn ngàn vi trùng, nên Ngài dạy các thầy Tỳ-kheo trước khi dùng nước phải có đãy lọc nước, vì sợ vi trùng chết, nên lọc bỏ nó ra. Hồi đó ai tin, nhưng bây giờ khoa học đã chứng minh những gì Phật thấy biết đều đúng. Song khoa học vẫn thấy sau và có những vấn đề chưa thấy bằng đức Phật.
Về phần chúng sanh, Ngài thấy chúng sanh luân hồi sanh tử trong lục đạo như người đứng trên lầu cao nhìn xuống ngã tư đường, thấy người qua kẻ lại rõ ràng không nghi ngờ. Cái thấy đó là do thiên nhãn mà thấy, chớ không phải do suy luận. Giá trị của đạo Phật là thấy mới nói, không còn nghi nữa. Bây giờ khoa học tuy có nhiều phát minh, nhưng có thể người phát minh sau tiến hơn người trước phát minh nên cái thấy khác đi. Trong Phật học, từ xưa tới giờ không hề thay đổi, vì đó là những gì Phật đã thấy mới nói, không suy lý mà là chân lý. Đó là Thiên nhãn minh.
Thứ ba là Lậu tận minh. Lậu là lọt, chúng ta bị lẩn quẩn loanh quanh trong lục đạo luân hồi không ra khỏi gọi là trầm luân sanh tử. Người nào vượt ra khỏi đó gọi là giải thoát sanh tử. Chữ Hán dùng từ vô lậu là không còn rơi rớt lại trong tam giới nữa, nên nói giải thoát sanh tử. Khi chứng được Lậu tận minh rồi, đức Phật thấy rõ nguyên nhân nào đưa chúng sanh đi trong luân hồi sanh tử và nguyên nhân nào để dứt bỏ luân hồi sanh tử. Bởi thấy rõ như thế nên bài thuyết pháp đầu tiên của Phật là Tứ diệu đế. Trong đó, Khổ đế và Tập đế là nhân quả luân hồi. Diệt đế và đạo đế là nhân quả giải thoát. Những gì Phật nói đều do Ngài tu chứng mà nói, chớ không có lý luận, không có tưởng tượng. Hiểu vậy chúng ta mới thấy học Phật là học pháp đúng như thật.
Đức Phật dạy chúng ta đến với đạo Phật để mà thấy, chớ không phải đến để tin. Người học đạo phải nhận ra lẽ thật bằng chính trí tuệ của mình mới được. Học Phật để tu chớ không phải để hiểu biết suông. Nếu chúng ta không ứng dụng tu, dù có đi chùa lạy Phật bao nhiêu nữa, rốt cuộc vẫn không hết khổ. Hiện tại không hết khổ thì mai kia cũng không hết khổ. Vì vậy tu là gốc của an lạc, chấm dứt khổ đau. Nhân với quả luôn đi sát nhau, ngày nay vui thì mai kia cũng vui, ngày nay khổ mà đòi mai kia vui, chắc khó.
Hôm nay tôi lược nói vài nét căn bản về đường lối tu của đạo Phật. Mong tất cả Phật tử hiểu rõ, nắm vững tông chỉ đức Phật đã chỉ dạy, theo đó ứng dụng tu hành. Được vậy chắc chắn kết quả sẽ tốt đẹp, không nghi.
Lâu nay chúng ta cứ ca ngợi trí bên ngoài, như vậy mình có khác nào rô-bô. Đôi khi còn thua nó nữa, bởi vì cái máy nhớ giỏi hơn mình nhiều. Mới thấy trí tuệ của đạo Phật thật là thâm sâu, không phải nông cạn bên ngoài. Đó là lý do tại sao bắt người học Phật phải buông bỏ hết những suy luận bên ngoài. Ngồi thiền là để tâm trong lặng, gọi là định. Từ cái trong lặng đó phát ra trí tuệ, trí tuệ này khác với trí tuệ do học từ bên ngoài rất xa.
Có người nói học nhiều thầy, sẽ có nhiều kiến thức, nhiều hiểu biết sâu rộng hơn tự mình phát ra. Sự thực không phải vậy. Trí tuệ từ chính mình phát ra mới siêu thoát, mới vượt hơn tất cả những hiểu biết của trần gian. Đức Phật khi ngồi yên định phát ra trí tuệ, Ngài hoàn toàn giác ngộ. Bấy giờ Thế Tôn chứng được tam minh, lục thông, tứ vô sở úy, thập bát bất cộng v.v... nhiều lắm. Ở đây tôi chỉ nói về tam minh thôi.
Tam minh là gì? Là ba cái sáng: Túc mạng minh, Thiên nhãn minh, Lậu tận minh. Do có tam minh nên Ngài có những kỳ đặc mà trước kia chưa ai có. Thứ nhất là Túc mạng minh, Ngài biết vô số kiếp về trước. Những kinh Bổn sanh Bổn sự, Phật kể rõ những đời trước của Ngài và các vị đệ tử thế nào. Phật nói Ngài nhớ rõ những đời quá khứ như việc hôm qua, rõ ràng như vậy. Thế nên đức Phật thấy chúng ta sanh tử luân hồi chẳng phải chỉ một đời này mà từ vô số kiếp. Trong kinh thường nói nước mắt chúng sanh nhiều hơn nước biển cả, là vì chúng sanh đã khóc trong nhiều đời. Đó là Phật thấy mà nói, chớ không phải tưởng tượng mà nói. Đó là chứng được Túc mạng minh.
Thứ hai là Thiên nhãn minh. Thiên nhãn minh chia làm hai phần: một phần thấy hiện tượng thế gian, một phần thấy chúng sanh đi trong lục đạo luân hồi. Về hiện tượng thế gian Ngài thấy xa tít mù, nghĩa là thấy trong không gian có hằng hà sa số thế giới. Trong kinh thường nói Phật thấy thế giới nhiều như cát sông Hằng. Trước đây hai mươi lăm thế kỷ ai dám nói câu đó? Hồi xưa nói thế giới nhiều như cát sông Hằng chúng ta không tin nổi, nhưng bây giờ tin rồi. Để thấy cái thấy của Phật không nhờ phương tiện khoa học.
Kế đến Phật thấy những sinh vật cực nhỏ. Nhìn trong bát nước Ngài thấy vô số vi trùng, nên nói “Phật quán nhất bát thủy, bát vạn tứ thiên trùng”. Nghĩa là Phật nhìn trong bát nước thấy tám muôn bốn ngàn vi trùng, nên Ngài dạy các thầy Tỳ-kheo trước khi dùng nước phải có đãy lọc nước, vì sợ vi trùng chết, nên lọc bỏ nó ra. Hồi đó ai tin, nhưng bây giờ khoa học đã chứng minh những gì Phật thấy biết đều đúng. Song khoa học vẫn thấy sau và có những vấn đề chưa thấy bằng đức Phật.
Về phần chúng sanh, Ngài thấy chúng sanh luân hồi sanh tử trong lục đạo như người đứng trên lầu cao nhìn xuống ngã tư đường, thấy người qua kẻ lại rõ ràng không nghi ngờ. Cái thấy đó là do thiên nhãn mà thấy, chớ không phải do suy luận. Giá trị của đạo Phật là thấy mới nói, không còn nghi nữa. Bây giờ khoa học tuy có nhiều phát minh, nhưng có thể người phát minh sau tiến hơn người trước phát minh nên cái thấy khác đi. Trong Phật học, từ xưa tới giờ không hề thay đổi, vì đó là những gì Phật đã thấy mới nói, không suy lý mà là chân lý. Đó là Thiên nhãn minh.
Thứ ba là Lậu tận minh. Lậu là lọt, chúng ta bị lẩn quẩn loanh quanh trong lục đạo luân hồi không ra khỏi gọi là trầm luân sanh tử. Người nào vượt ra khỏi đó gọi là giải thoát sanh tử. Chữ Hán dùng từ vô lậu là không còn rơi rớt lại trong tam giới nữa, nên nói giải thoát sanh tử. Khi chứng được Lậu tận minh rồi, đức Phật thấy rõ nguyên nhân nào đưa chúng sanh đi trong luân hồi sanh tử và nguyên nhân nào để dứt bỏ luân hồi sanh tử. Bởi thấy rõ như thế nên bài thuyết pháp đầu tiên của Phật là Tứ diệu đế. Trong đó, Khổ đế và Tập đế là nhân quả luân hồi. Diệt đế và đạo đế là nhân quả giải thoát. Những gì Phật nói đều do Ngài tu chứng mà nói, chớ không có lý luận, không có tưởng tượng. Hiểu vậy chúng ta mới thấy học Phật là học pháp đúng như thật.
Đức Phật dạy chúng ta đến với đạo Phật để mà thấy, chớ không phải đến để tin. Người học đạo phải nhận ra lẽ thật bằng chính trí tuệ của mình mới được. Học Phật để tu chớ không phải để hiểu biết suông. Nếu chúng ta không ứng dụng tu, dù có đi chùa lạy Phật bao nhiêu nữa, rốt cuộc vẫn không hết khổ. Hiện tại không hết khổ thì mai kia cũng không hết khổ. Vì vậy tu là gốc của an lạc, chấm dứt khổ đau. Nhân với quả luôn đi sát nhau, ngày nay vui thì mai kia cũng vui, ngày nay khổ mà đòi mai kia vui, chắc khó.
Hôm nay tôi lược nói vài nét căn bản về đường lối tu của đạo Phật. Mong tất cả Phật tử hiểu rõ, nắm vững tông chỉ đức Phật đã chỉ dạy, theo đó ứng dụng tu hành. Được vậy chắc chắn kết quả sẽ tốt đẹp, không nghi.


text:
Bạn cần in nhanh một số ấn phẩm: In Tài liệu, văn bản phục vụ trong văn phòng kích thước A4-A3, in catalogue, in card visit, in tờ rơi … phục vụ cho chiến lược kinh doanh cấp bách?
Tại Xưởng in Minh Châu có giải pháp nhanh cho bạn có thể giải quyết những khó khăn này với kỹ thuật in nhanh, màu sắc hoàn hảo, đủ mọi chất liệu giấy phù hợp cách thể hiện nội dung của bạn. Quan trọng nữa thời gian đáp ứng nhanh và giá thành hợp lí.
Để đáp có thể giải quyết những khó khăn đó, In Minh Châu đã đầu tư hệ thống máy in hiện đại nhất được nhập khẩu từ các nước lớn như Đức, Nhật Bản, …
+ Máy in laser màu tốc độ cao Ricoh, Xerox…. giúp chất lượng hình ảnh đẹp, màu sắc hài hòa, không lòe loẹt phù hợp với các tài liệu văn phòng, báo cáo, luận văn.
+ Máy in phun màu Epson, HP. Chuyên in ảnh, các tài liệu cao cấp.
Và nhờ có hệ thống máy in hiện đại Xưởng in Minh Châu có thể làm nhiều điều tưởng như khó khăn thành những điều đơn giản nhất.
- Có thể in dữ liệu thay đổi: theo trang, số thứ tự, tên riêng, địa chỉ riêng .
- In 2 mặt trên giấy định lượng từ 200 đến 300
- Có thể in nhiều loại giấy và khổ lớn từ A4, A3, A2, A1, A0 và A0 nối dài.
- Có thể in trên giấy couche, tất cả các lọai giấy mỹ thuật…
Sử dụng dịch vụ in màu, in tài liệu nhanh, in tài liệu giá rẻ, in khổ lớn tại Xưởng In Minh Châu chắc chắn quí khách sẽ hài lòng và muốn hợp tác lâu dài với chúng tôi.
In khổ lớn hà nội. Hotline : 0978 891 148
Ngoài ra chúng tôi còn nhận in ấn và sản xuất các lĩnh vực khác : sản xuất sổ da, menu da, đồ da cao cấp, in khắc laser trên da, khắc laser trên kim loại….
In Minh Châu rất hân hạnh được phục vụ quí khách.
Hãy liên hệ với chúng tôi qua Hotline : 0978 891 148 để hỗ trợ được tư vấn và báo giá một cách chính xác và nhanh nhất.
Công ty in màu tại Hà Nội -Minh Châu.
Địa chỉ : 83 Trần Đại Nghĩa – Hai Bà Trưng – Hà Nội
Hotline : 0978 891 148 (Mrs. Hoài)
Email : sodaminhchau@gmail.com

markdown:
Bạn cần in nhanh một số ấn phẩm: In Tài liệu, văn bản phục vụ trong văn phòng kích thước A4-A3, in catalogue, in card visit, in tờ rơi … phục vụ cho chiến lược kinh doanh cấp bách?
Tại Xưởng in Minh Châu có giải pháp nhanh cho bạn có thể giải quyết những khó khăn này với kỹ thuật in nhanh, màu sắc hoàn hảo, đủ mọi chất liệu giấy phù hợp cách thể hiện nội dung của bạn. Quan trọng nữa thời gian đáp ứng nhanh và giá thành hợp lí.
Để đáp có thể giải quyết những khó khăn đó, In Minh Châu đã đầu tư hệ thống máy in hiện đại nhất được nhập khẩu từ các nước lớn như Đức, Nhật Bản, …
+ Máy in laser màu tốc độ cao Ricoh, Xerox…. giúp chất lượng hình ảnh đẹp, màu sắc hài hòa, không lòe loẹt phù hợp với các tài liệu văn phòng, báo cáo, luận văn.
+ Máy in phun màu Epson, HP. Chuyên in ảnh, các tài liệu cao cấp.
Và nhờ có hệ thống máy in hiện đại Xưởng in Minh Châu có thể làm nhiều điều tưởng như khó khăn thành những điều đơn giản nhất.
- Có thể in dữ liệu thay đổi: theo trang, số thứ tự, tên riêng, địa chỉ riêng .
- In 2 mặt trên giấy định lượng từ 200 đến 300
- Có thể in nhiều loại giấy và khổ lớn từ A4, A3, A2, A1, A0 và A0 nối dài.
- Có thể in trên giấy couche, tất cả các lọai giấy mỹ thuật…
Sử dụng
dịch vụ in màu, in tài liệu nhanh, in tài liệu giá rẻ,chắc chắn quí khách sẽ hài lòng và muốn hợp tác lâu dài với chúng tôi. in khổ lớntại Xưởng In Minh Châu
hà nội. Hotline : 0978 891 148 [In khổ lớn]
Ngoài ra chúng tôi còn nhận in ấn và sản xuất các lĩnh vực khác :
sản xuất sổ da, menu da, đồ da cao cấp, in khắc laser trên da, khắc laser trên kim loại….
In Minh Châu rất hân hạnh được phục vụ quí khách.
Hãy liên hệ với chúng tôi qua Hotline : 0978 891 148 để hỗ trợ được tư vấn và báo giá một cách chính xác và nhanh nhất.
Công ty in màu tại Hà Nội -Minh Châu.
Địa chỉ : 83 Trần Đại Nghĩa – Hai Bà Trưng – Hà Nội
Hotline : 0978 891 148 (Mrs. Hoài)
Email : [sodaminhchau@gmail.com]

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Set-Cookie: vbseo_loggedin=deleted; expires=Thu, 01-Jan-1970 00:00:01 GMT; path=/

Connection: close

Cache-Control: private

Pragma: private

Vary: User-Agent

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
HÀ NỘI đại gia thì vào.
Thảo luận trong 'Tìm bạn trai' bắt đầu bởi LinhBabe, 16 Tháng mười hai 2013. 70 Trả lời, 13,748 Đọc
Trang 5 của 8 trang
Trang 5 của 8 trang
Thảo luận trong 'Tìm bạn trai' bắt đầu bởi LinhBabe, 16 Tháng mười hai 2013. 70 Trả lời, 13,748 Đọc

markdown:
# HÀ NỘI đại gia thì vào.
Thảo luận trong '
[Tìm bạn trai](forums/tim-ban-trai.48/)' bắt đầu bởi [LinhBabe](members/linhbabe.40031/), [16 Tháng mười hai 2013](threads/dai-gia-thi-vao.32620/).
70 Trả lời, 13,748 Đọc
Trang 5 của 8 trang
Trang 5 của 8 trang
Thảo luận trong '
[Tìm bạn trai](forums/tim-ban-trai.48/)' bắt đầu bởi [LinhBabe](members/linhbabe.40031/), [16 Tháng mười hai 2013](threads/dai-gia-thi-vao.32620/).
70 Trả lời, 13,748 Đọc

Cache-control: private, max-age=0

Server: Apache

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Vary: Accept-Encoding


text:
HCM Điển Trai Cao, To Tìm Bạn Gái Quen Dài Lâu !!!
Thảo luận trong 'Tìm bạn gái' bắt đầu bởi Adam Stone, 2 Tháng mười 2013. 0 Trả lời, 475 Đọc
Bài viết tương tự
Thảo luận trong 'Tìm bạn gái' bắt đầu bởi Adam Stone, 2 Tháng mười 2013. 0 Trả lời, 475 Đọc

markdown:
# HCM Điển Trai Cao, To Tìm Bạn Gái Quen Dài Lâu !!!
Thảo luận trong '
[Tìm bạn gái](forums/tim-ban-gai.49/)' bắt đầu bởi [Adam Stone](members/adam-stone.31551/), [2 Tháng mười 2013](threads/dien-trai-cao-to-tim-ban-gai-quen-dai-lau.25887/).
0 Trả lời, 475 Đọc
Bài viết tương tự
|Tiêu đề||Date|
|
|
Thảo luận trong '
[Tìm bạn gái](forums/tim-ban-gai.49/)' bắt đầu bởi [Adam Stone](members/adam-stone.31551/), [2 Tháng mười 2013](threads/dien-trai-cao-to-tim-ban-gai-quen-dai-lau.25887/).
0 Trả lời, 475 Đọc
|Tiêu đề||Date|
|
|


text:
Ái nữ xinh đẹp của cựu chủ tịch Vietinbank vừa từ nhiệm
Phó tổng giám đốc Vietinbank Capital - Phạm Vân Anh chính thức thôi nhiệm tại đơn vị này từ 5/9 vì lý do cá nhân. Giỏi giang, giàu có, và vô cùng xinh đẹp, đó là những lời khen mà mọi người dành cho Vân Anh - con gái của cựu chủ tịch Vietinbank.
Thông tin trên vừa được Công ty Quản lý quỹ Ngân hàng Công thương Việt Nam (VietinBank Capital) công bố trên website. Một lãnh đạo của Ngân hàng Công thương cho biết, Hội đồng quản trị nhà băng đã chấp thuận đơn xin từ nhiệm của bà Vân Anh, nguyên Phó tổng VietinBank Capital theo nguyện vọng cá nhân kể từ ngày 5/9.
Bà Phạm Vân Anh từ nhiệm tại Vietinbank Capital từ 5/9.
Bà Phạm Vân Anh sinh ngày 29/5/1989, từng được đào tạo về chuyên ngành Quản trị kinh doanh tại trường American International College (Mỹ) và chuyên ngành Marketing tại đại học James Cook University (Australia).
Bà Vân Anh đảm nhận chức Phó tổng giám đốc tại VietinBank Capital từ 1/4/2013 cho đến khi rời khỏi vị trí này vào ngày 5/9/2014. Trước đó, bà từng kinh qua các vị trí công tác khác nhau tại công ty như nhân viên phòng Phát triển kinh doanh, Phó phòng phụ trách Phòng Quản lý quỹ và Trưởng phòng quản lý quỹ.
Chủ tịch HĐQT VietinBank Phạm Huy Hùng
Phạm Vân Anh còn được biết đến là con gái của cựu Chủ tịch VietinBank - ông Phạm Huy Hùng và là vợ của Nguyễn Như Dương (sinh năm 1984), Giám đốc Vietinbank chi nhánh Đống Đa, Hà Nội.
Phạm Vân Anh và chồng Nguyễn Như Dương

markdown:
# Ái nữ xinh đẹp của cựu chủ tịch Vietinbank vừa từ nhiệm
Phó tổng giám đốc Vietinbank Capital - Phạm Vân Anh chính thức thôi nhiệm tại đơn vị này từ 5/9 vì lý do cá nhân. Giỏi giang, giàu có, và vô cùng xinh đẹp, đó là những lời khen mà mọi người dành cho Vân Anh - con gái của cựu chủ tịch Vietinbank.
Thông tin trên vừa được Công ty Quản lý quỹ Ngân hàng Công thương Việt Nam (VietinBank Capital) công bố trên website. Một lãnh đạo của Ngân hàng Công thương cho biết, Hội đồng quản trị nhà băng đã chấp thuận đơn xin từ nhiệm của bà Vân Anh, nguyên Phó tổng VietinBank Capital theo nguyện vọng cá nhân kể từ ngày 5/9.
Bà Phạm Vân Anh từ nhiệm tại Vietinbank Capital từ 5/9.
Bà Phạm Vân Anh sinh ngày 29/5/1989, từng được đào tạo về chuyên ngành Quản trị kinh doanh tại trường American International College (Mỹ) và chuyên ngành Marketing tại đại học James Cook University (Australia).
Bà Vân Anh đảm nhận chức Phó tổng giám đốc tại VietinBank Capital từ 1/4/2013 cho đến khi rời khỏi vị trí này vào ngày 5/9/2014. Trước đó, bà từng kinh qua các vị trí công tác khác nhau tại công ty như nhân viên phòng Phát triển kinh doanh, Phó phòng phụ trách Phòng Quản lý quỹ và Trưởng phòng quản lý quỹ.
*Chủ tịch HĐQT VietinBank Phạm Huy Hùng*
Phạm Vân Anh còn được biết đến là con gái của cựu Chủ tịch VietinBank - ông Phạm Huy Hùng và là vợ của Nguyễn Như Dương (sinh năm 1984), Giám đốc Vietinbank chi nhánh Đống Đa, Hà Nội.
*Phạm Vân Anh và chồng Nguyễn Như Dương*

WARC-Truncated: length

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Pragma: no-cache


text:
+ Trả Lời Ðề Tài
kết quả từ 41 tới 43 trên 43
-
04-07-2013 06:17 PM #1
- Tham gia ngày
- Jul 2013
- Bài gởi
- 11
- Thanks
- 0
- Thanked 16 Times in 3 Posts
Sitemap là gì? Cách tạo sitemap cho website
Sitemap là gì?
Sitemap (sơ đồ của một website) là tập tin văn bản có chứa tất cả các URL (đường dẫn) của một website. Nó cũng có thể chứa các siêu dữ liệu về mỗi URL, thông báo cho bạn khi nó mới được cập nhật, nó có ý nghĩa như thế nào và có liên quan gì đến các URL khác trong website ? Để dễ hiểu hơn cho câu hỏi sitemap là gì câu trả lời đó là: toàn bộ công việc của nó là hướng dẫn cho các công cụ tìm kiếm thu thập thông tin của website một cách hiệu quả và cập nhật những thay đổi trên website của bạn, như là thêm một trang mới hoặc thay đổi trang web hiện tại.
Tại sao website cần có sitemap?
Website của chúng ta cần có sitemap vì như chúng ta đã tìm hiểu ở phần sitemap là gì thì nó có chức năng là sơ đồ web và rất cần thiết cho trang web của bạn để đạt được một vị trí cao trong các hệ thống tìm kiếm, bởi vì các hệ thống tìm kiếm đánh giá rất cao cho các trang web có một sơ đồ điều hướng truy cập website. Rất hữu hiệu cho các bot của các SE lùng sục trong site của bạn để lập chỉ mục (index), có lợi cho chiến lược SEO.
Có rất nhiều phần mềm hỗ trợ làm sitemap như Gsitemap, nhưng bài viết này tôi sẽ hướng dẫn cho các bạn cách làm sitemap trực tiếp trên internet rất hiệu quả và rất nhiều các SEOER đã sử dụng
Cách tạo tạo sitemap cho website
Chuẩn bị:
- Website đang hoạt động
- Notepad ++ để set thông số Priority cho các url theo ý bạn down ở đây
- Internet (mạng mạnh 1 chút cho các website lơn gần 500 hoặc hơn 500 trang). Lưu ý trang web này chỉ free cho 500 pages nếu lớn hơn sẽ mất phí để tạo tài khoản.
Bước 1: Vào http://www.xml-sitemaps.com/
Bước 2 : Điền các thông số phù hợp
Khi chạy xong bạn sẽ nhận được 1 list các file sitemap, nhưng bạn chỉ cần chú ý đến 4 file sau: sitemap.xml, ror.xml, sitemap.html và urllist.txt
Bước 3 : Download file xml về
- Sử dụng Notepad ++ mở file sitemap.xml để set thông số Priority cho các url theo ý bạn.
- Lưu ý phần này: thông số Priority quy định sự quan trong của các url đối với website của bạn, nếu Url nào quan trọng nên cho nó cao điểm hơn, cao nhất là 1.0 và thấp nhất 0.10
Bước 5: Vào công cụ seo Google Webmaster Tools để cập nhật sitemap.
Với bài viết này Trung tâm dao tao seo Trí Tuệ Việt hi vọng mang đến cho bạn cách hiểu tốt nhất về sitemap là gì.
Chúc các bạn cài đặt thành công!
Nguồn: http://daotaoseo.edu.vn/Kien-thuc-se...map-la-gi.aspx
Xem bài liên quan cùng danh mục:
- Sitemap trên sites.google.com có làm được không??? 16/11/2015
- Sitemap có ảnh hưởng tới Seo không? 11/11/2015
- web camera software 18/08/2015
- Internet employment 18/08/2015
- Lỗi cảnh báo sitemap trong google webmaster tool 14/03/2015
- Cách tạo sitemap.xml chỉ 1 click chuột. 14/11/2014
- SEO Blogspot 02/07/2014
- Tìm hiểu chức năng tìm nạp mới của Google Webmaster Tools 18/06/2014
- Sitemap có thực sự quan trọng cho Seoer 25/04/2014
- Google thường xuyên cảnh báo sitemap bị lỗi :( 09/11/2013
****************Hãy cùng chia sẻ với bạn bè bằng cách****************Đặt từ khóa tại đây ? Xem bảng giá quảng cáo tại QBW
-
The Following 4 Users Say Thank You to hoangthi8687 For This Useful Post:
devincent (10-08-2013), minhphat (04-04-2014), svtm (03-09-2013), vuvansy1992kt (10-07-2014)
-
12-08-2014 04:10 PM #41
- Tham gia ngày
- Aug 2014
- Bài gởi
- 9
- Thanks
- 0
- Thanked 0 Times in 0 Posts
Ðề: Sitemap là gì? Cách tạo sitemap cho website
tạo 1 lần sitemap thôi à, lỡ thêm chức năng mới thì sao
-
03-12-2015 11:56 PM #42
- Tham gia ngày
- Jul 2015
- Bài gởi
- 33
- Thanks
- 1
- Thanked 0 Times in 0 Posts
Ðề: Sitemap là gì? Cách tạo sitemap cho website
Bài viết của bạn khá hữu ích dành cho newbi. Cảm ơn bạn
-
01-03-2016 09:18 PM #43
- Tham gia ngày
- Jul 2014
- Đến từ
- Hà Nội
- Bài gởi
- 268
- Thanks
- 30
- Thanked 0 Times in 0 Posts
Ðề: Sitemap là gì? Cách tạo sitemap cho website
Năm nay sitemap không còn quan trọng như trước nữa
Chủ đề giống nhau
-
Sitemap là gì ? tại sao website của bạn cần có sitemap ?By baosamacs2 in forum SitemapTrả lời: 30Bài mới gởi: 09-04-2015, 11:57 AM
-
Website Báo Lỗi Sitemap Nhờ Các Bạn GiúpBy Leo102 in forum Webmaster ToolsTrả lời: 8Bài mới gởi: 05-12-2014, 06:09 PM
-
Hướng dẫn tạo file Sitemap XML và Submit Sitemap tới GoogleBy tantaipro in forum Thủ thuật SEO (SEO Tip)Trả lời: 0Bài mới gởi: 17-01-2014, 12:10 PM
-
Hướng dẫn làm sitemap cho websiteBy seo in forum Webmaster ToolsTrả lời: 8Bài mới gởi: 13-08-2012, 12:20 PM
-
Website tạo sitemap không giới hạnBy kingmagicl in forum Các SEO Tools khácTrả lời: 5Bài mới gởi: 23-02-2012, 09:30 PM
Cung cấp dịch vụ Wifi cho sự kiện, livestream
23-03-2017, 09:51 PM in Giao lưu - Kết bạn - Tán gẫu

markdown:
[+ Trả Lời Ðề Tài](newreply.php?s=9803ce969856207b676cd72b4b7cb859&p=289081&noquote=1)
kết quả từ 41 tới 43 trên 43
-
04-07-2013 06:17 PM
[#1](showthread.php?55103-Sitemap-la-gi-Cach-tao-sitemap-cho-website&s=9803ce969856207b676cd72b4b7cb859&p=152111#post152111)
- Tham gia ngày
- Jul 2013
- Bài gởi
- 11
- Thanks
- 0
- Thanked 16 Times in 3 Posts
## Sitemap là gì? Cách tạo sitemap cho website
*Sitemap là gì?*
**Sitemap**(sơ đồ của một website) là tập tin văn bản có chứa tất cả các [URL](http://daotaoseo.edu.vn/Tu-van-hoc-seo/Thuat-ngu-URL-la-gi.aspx) **sitemap là gì**câu trả lời đó là: toàn bộ công việc của nó là hướng dẫn cho các công cụ tìm kiếm thu thập thông tin của website một cách hiệu quả và cập nhật những thay đổi trên website của bạn, như là thêm một trang mới hoặc thay đổi trang web hiện tại.
**Tại sao website cần có sitemap?**
Website của chúng ta cần có sitemap vì như chúng ta đã tìm hiểu ở phần
**sitemap là gì**thì nó có chức năng là sơ đồ web và rất cần thiết cho trang web của bạn để đạt được một vị trí cao trong các hệ thống tìm kiếm, bởi vì các hệ thống tìm kiếm đánh giá rất cao cho các trang web có một sơ đồ điều hướng truy cập website. Rất hữu hiệu cho các bot của các SE lùng sục trong site của bạn để lập chỉ mục (index), có lợi cho chiến lược SEO.
Có rất nhiều phần mềm hỗ trợ làm
**sitemap**như Gsitemap, nhưng bài viết này tôi sẽ hướng dẫn cho các bạn cách làm **sitemap**trực tiếp trên internet rất hiệu quả và rất nhiều các SEOER đã sử dụng
**Cách tạo tạo sitemap cho website**
**Chuẩn bị:**
- Website đang hoạt động
- Notepad ++ để set thông số Priority cho các url theo ý bạn
[down ở đây](http://notepad-plus-plus.org/download/v6.3.3.html)
- Internet (mạng mạnh 1 chút cho các website lơn gần 500 hoặc hơn 500 trang). Lưu ý trang web này chỉ free cho 500 pages nếu lớn hơn sẽ mất phí để tạo tài khoản.
**Bước 1:**Vào [http://www.xml-sitemaps.com/](http://www.xml-sitemaps.com/)
**Bước 2 :**Điền các thông số phù hợp
Khi chạy xong bạn sẽ nhận được 1 list các file
**sitemap**, nhưng bạn chỉ cần chú ý đến 4 file sau: sitemap.xml, ror.xml, sitemap.html và urllist.txt
**Bước 3 :**Download file xml về
- Sử dụng Notepad ++ mở file sitemap.xml để set thông số Priority cho các url theo ý bạn.
- Lưu ý phần này: thông số Priority quy định sự quan trong của các url đối với website của bạn, nếu Url nào quan trọng nên cho nó cao điểm hơn, cao nhất là 1.0 và thấp nhất 0.10
**Bước 4:**Up file xml lên website (Ngang bằng với file index của bạn)
**Bước 5:**Vào [công cụ se](http://daotaoseo.edu.vn/Cong-cu-seo.aspx)o Google Webmaster Tools để cập nhật **sitemap.**
**sitemap là gì**và nó có tác dụng thế nào cho website của bạn chưa?
Với bài viết này Trung tâm
[Trí Tuệ Việt hi vọng mang đến cho bạn cách hiểu tốt nhất về](http://daotaoseo.edu.vn/) **dao tao seo** **sitemap là gì.**
Chúc các bạn cài đặt thành công!
Nguồn:
[http://daotaoseo.edu.vn/Kien-thuc-se...map-la-gi.aspx](http://daotaoseo.edu.vn/Kien-thuc-seo/sitemap-la-gi.aspx)
Xem bài liên quan cùng danh mục:
[Sitemap trên sites.google.com có làm được không???](showthread.php?90379)16/11/2015 [Sitemap có ảnh hưởng tới Seo không?](showthread.php?90130)11/11/2015 [web camera software](showthread.php?86282)18/08/2015 [Internet employment](showthread.php?86281)18/08/2015 [Lỗi cảnh báo sitemap trong google webmaster tool](showthread.php?78965)14/03/2015 [Cách tạo sitemap.xml chỉ 1 click chuột.](showthread.php?74889)14/11/2014 [SEO Blogspot](showthread.php?72409)02/07/2014 [Tìm hiểu chức năng tìm nạp mới của Google Webmaster Tools](showthread.php?71937)18/06/2014 [Sitemap có thực sự quan trọng cho Seoer](showthread.php?69937)25/04/2014 [Google thường xuyên cảnh báo sitemap bị lỗi :(](showthread.php?63347)09/11/2013
****************
**Hãy cùng chia sẻ với bạn bè bằng cách****************** **Copy đường link dưới đây gửi đến bạn bè!**
Đặt từ khóa tại đây ?
[Xem bảng giá quảng cáo tại QBW](http://url.saigon.org.vn/bang-gia-banner-qbw)
-
## The Following 4 Users Say Thank You to hoangthi8687 For This Useful Post:
[devincent](member.php?s=9803ce969856207b676cd72b4b7cb859&u=20240)(10-08-2013), [minhphat](member.php?s=9803ce969856207b676cd72b4b7cb859&u=24004)(04-04-2014), [svtm](member.php?s=9803ce969856207b676cd72b4b7cb859&u=20609)(03-09-2013), [vuvansy1992kt](member.php?s=9803ce969856207b676cd72b4b7cb859&u=25709)(10-07-2014)
-
12-08-2014 04:10 PM
[#41](showthread.php?55103-Sitemap-la-gi-Cach-tao-sitemap-cho-website&s=9803ce969856207b676cd72b4b7cb859&p=222095#post222095)
- Tham gia ngày
- Aug 2014
- Bài gởi
- 9
- Thanks
- 0
- Thanked 0 Times in 0 Posts
## Ðề: Sitemap là gì? Cách tạo sitemap cho website
tạo 1 lần sitemap thôi à, lỡ thêm chức năng mới thì sao
-
03-12-2015 11:56 PM
[#42](showthread.php?55103-Sitemap-la-gi-Cach-tao-sitemap-cho-website&s=9803ce969856207b676cd72b4b7cb859&p=278967#post278967)
- Tham gia ngày
- Jul 2015
- Bài gởi
- 33
- Thanks
- 1
- Thanked 0 Times in 0 Posts
## Ðề: Sitemap là gì? Cách tạo sitemap cho website
Bài viết của bạn khá hữu ích dành cho newbi. Cảm ơn bạn
-
01-03-2016 09:18 PM
[#43](showthread.php?55103-Sitemap-la-gi-Cach-tao-sitemap-cho-website&s=9803ce969856207b676cd72b4b7cb859&p=289081#post289081)
- Tham gia ngày
- Jul 2014
- Đến từ
- Hà Nội
- Bài gởi
- 268
- Thanks
- 30
- Thanked 0 Times in 0 Posts
## Ðề: Sitemap là gì? Cách tạo sitemap cho website
Năm nay sitemap không còn quan trọng như trước nữa
#### Chủ đề giống nhau
-
[Sitemap là gì ? tại sao website của bạn cần có sitemap ?](showthread.php?39702-Sitemap-la-gi-tai-sao-website-cua-ban-can-co-sitemap-&s=9803ce969856207b676cd72b4b7cb859)By baosamacs2 in forum SitemapTrả lời: 30Bài mới gởi: 09-04-2015, 11:57 AM
-
[Website Báo Lỗi Sitemap Nhờ Các Bạn Giúp](showthread.php?68717-Website-Bao-Loi-Sitemap-Nho-Cac-Ban-Giup&s=9803ce969856207b676cd72b4b7cb859)By Leo102 in forum Webmaster ToolsTrả lời: 8Bài mới gởi: 05-12-2014, 06:09 PM
-
[Hướng dẫn tạo file Sitemap XML và Submit Sitemap tới Google](showthread.php?66653-Huong-dan-tao-file-Sitemap-XML-va-Submit-Sitemap-toi-Google&s=9803ce969856207b676cd72b4b7cb859)By tantaipro in forum Thủ thuật SEO (SEO Tip)Trả lời: 0Bài mới gởi: 17-01-2014, 12:10 PM
-
[Hướng dẫn làm sitemap cho website](showthread.php?353-Huong-dan-lam-sitemap-cho-website&s=9803ce969856207b676cd72b4b7cb859)By seo in forum Webmaster ToolsTrả lời: 8Bài mới gởi: 13-08-2012, 12:20 PM
-
[Website tạo sitemap không giới hạn](showthread.php?260-Website-tao-sitemap-khong-gioi-han&s=9803ce969856207b676cd72b4b7cb859)By kingmagicl in forum Các SEO Tools khácTrả lời: 5Bài mới gởi: 23-02-2012, 09:30 PM
## Cung cấp dịch vụ Wifi cho sự kiện, livestream
23-03-2017, 09:51 PM in Giao lưu - Kết bạn - Tán gẫu

Set-Cookie: bb_lastactivity=0; expires=Fri, 23-Mar-2018 14:18:04 GMT; path=/

Server: nginx

Content-Type: text/html; charset=utf-8


text:
Dương Hoài Dân - 杨怀民
Cùng nhau chia sẻ lòng yêu mến Dương thúc !!!
Tìm kiếm
Display results as :
Số bài
Chủ đề
Advanced Search
Tìm kiếm
Inside
G
o
o
g
l
e
Display results as :
Posts
Topics
Advanced Search
Latest topics
»
Liu Shue Hua - Lưu Tuyết Hoa - 刘雪华
26/4/2014, 00:56 by
Bảo Châu
»
LÊ HOA LỆ - VAI MẠC QUẾ MINH
25/1/2014, 20:21 by
vienngoc_moi1020
»
Tám về Dương thúc
28/2/2013, 00:00 by
Bao_Yu
»
TÌNH YÊU THỨC TỈNH - VAI TRƯỞNG THÔN " XÌ TIN "
27/2/2013, 23:58 by
Bao_Yu
»
Các cảnh cảm động của 2 cha con
27/2/2013, 23:58 by
Bao_Yu
»
Chat zới p3tU
27/2/2013, 23:57 by
Bao_Yu
»
Phần 9 : Nam Vu Lý Quốc
14/11/2012, 23:30 by
Bao_Yu
»
Thiêu Bính Hoàng Đế Chi Ma Quan SanYang lồng tiếng
5/10/2012, 00:12 by
Bao_Yu
»
Thần Cơ Diệu Toán Lưu Bá Ôn
5/10/2012, 00:11 by
Bao_Yu
»
Hình dìm hàng đêy
5/10/2012, 00:10 by
Bao_Yu
Most Viewed Topics
Margaret Wang - Vương Vũ Tiệp - 王宇婕
Lưu Bá Ôn - phần 7 - Hoàng thành long hổ môn
Wallace Chung - Chung Hán Lương - 钟汉良
Tiểu Sử Dương Hoài Dân
Thần Cơ Diệu Toán Lưu Bá Ôn
Zhou Ming Zeng - Châu Minh Tăng - 周明增
Hồ Duy Dung - Gian Thần Hay Trung Thần?
Phần 5 : Trường Sinh Kiếp
Phần 7 : Hoàng Thành Long Hổ Môn
Bao Thah Thiên - Vụ án Thu Nương
March 2017
Mon
Tue
Wed
Thu
Fri
Sat
Sun
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
Calendar
Dương Hoài Dân - 杨怀民
::
Tin Tức - Phỏng vấn - Video clip - Gameshow
::
Cảm xúc phim
Share
|
†hái Vân †hiên Ñhai - Ñhậ† ký Çủa †¥ế† Ñhi
Chuyển đến trang
:
1
,
2
,
3
,
4
Tác giả
Thông điệp
p3tU
Tổng số bài gửi
:
995
Join date
:
28/11/2010
Age
:
21
Đến từ
:
Việt Nam . tp.Hồ Chí Minh
Tiêu đề: Re: †hái Vân †hiên Ñhai - Ñhậ† ký Çủa †¥ế† Ñhi
10/12/2010, 21:37
hahaha
làm bá chủ cũng hay ! Đứng trên tất cả mọi người oách lúm chớ bộ
Bao_Yu
Admin
Tổng số bài gửi
:
1383
Join date
:
27/11/2010
Age
:
31
Đến từ
:
TP.HCM
Tiêu đề: Re: †hái Vân †hiên Ñhai - Ñhậ† ký Çủa †¥ế† Ñhi
10/12/2010, 21:38
ài bữa nữa nhà nhà sẽ vắng , M nhảy qua DAN lôi nhà thúc lên trang
p3tU
Tổng số bài gửi
:
995
Join date
:
28/11/2010
Age
:
21
Đến từ
:
Việt Nam . tp.Hồ Chí Minh
Tiêu đề: Re: †hái Vân †hiên Ñhai - Ñhậ† ký Çủa †¥ế† Ñhi
10/12/2010, 21:41
òh ! Ừm ! cũng dc ! Mìh nếu rãnh cũng sẽ nhảy qua đó lôi nhà thúc lên
Bao_Yu
Admin
Tổng số bài gửi
:
1383
Join date
:
27/11/2010
Age
:
31
Đến từ
:
TP.HCM
Tiêu đề: Re: †hái Vân †hiên Ñhai - Ñhậ† ký Çủa †¥ế† Ñhi
10/12/2010, 21:49
trong lúc p3 lên bờ , M sẽ qua kia , p3 trở lại thủy cung M sẽ lại qua đây
p3tU
Tổng số bài gửi
:
995
Join date
:
28/11/2010
Age
:
21
Đến từ
:
Việt Nam . tp.Hồ Chí Minh
Tiêu đề: Re: †hái Vân †hiên Ñhai - Ñhậ† ký Çủa †¥ế† Ñhi
10/12/2010, 21:52
hahaha ! Ừ !
, M cứ chờ tin của mìh !
Bao_Yu
Admin
Tổng số bài gửi
:
1383
Join date
:
27/11/2010
Age
:
31
Đến từ
:
TP.HCM
Tiêu đề: Re: †hái Vân †hiên Ñhai - Ñhậ† ký Çủa †¥ế† Ñhi
11/12/2010, 20:24
dịnh làm hình cho p3 mà cái máy nó hư , ko chạy dc exe , chời ơi là chời
p3tU
Tổng số bài gửi
:
995
Join date
:
28/11/2010
Age
:
21
Đến từ
:
Việt Nam . tp.Hồ Chí Minh
Tiêu đề: Re: †hái Vân †hiên Ñhai - Ñhậ† ký Çủa †¥ế† Ñhi
11/12/2010, 20:25
thui , từ từ , chừng nào làm cũng đc , k vội đi đâu cả
. Chửng nào máy nó sửa rùi hãy làm cũng k sao
Bao_Yu
Admin
Tổng số bài gửi
:
1383
Join date
:
27/11/2010
Age
:
31
Đến từ
:
TP.HCM
Tiêu đề: Re: †hái Vân †hiên Ñhai - Ñhậ† ký Çủa †¥ế† Ñhi
11/12/2010, 20:28
lát 9h M sửa máy , mai phải làm hàng cho khách rùi , chán ghê luôn , cuối năm bận thiệt
p3tU
Tổng số bài gửi
:
995
Join date
:
28/11/2010
Age
:
21
Đến từ
:
Việt Nam . tp.Hồ Chí Minh
Tiêu đề: Re: †hái Vân †hiên Ñhai - Ñhậ† ký Çủa †¥ế† Ñhi
11/12/2010, 20:42
, thì M cố lên ! Cuối năm thường ai mà chả bận
Bao_Yu
Admin
Tổng số bài gửi
:
1383
Join date
:
27/11/2010
Age
:
31
Đến từ
:
TP.HCM
Tiêu đề: Re: †hái Vân †hiên Ñhai - Ñhậ† ký Çủa †¥ế† Ñhi
11/12/2010, 20:46
ráng làm tết có thưởng , chắc cũng dc mấy trăm
p3tU
Tổng số bài gửi
:
995
Join date
:
28/11/2010
Age
:
21
Đến từ
:
Việt Nam . tp.Hồ Chí Minh
Tiêu đề: Re: †hái Vân †hiên Ñhai - Ñhậ† ký Çủa †¥ế† Ñhi
12/12/2010, 14:06
hehehehe ! Mìh thì cũng phải cố gắng thi cho thiệt tốt , để tết ăn cho nó vui
Bao_Yu
Admin
Tổng số bài gửi
:
1383
Join date
:
27/11/2010
Age
:
31
Đến từ
:
TP.HCM
Tiêu đề: Re: †hái Vân †hiên Ñhai - Ñhậ† ký Çủa †¥ế† Ñhi
12/12/2010, 14:36
2 chúng ta cùng nhau cố lên , ăn tết phải thật vui mới dc
p3tU
Tổng số bài gửi
:
995
Join date
:
28/11/2010
Age
:
21
Đến từ
:
Việt Nam . tp.Hồ Chí Minh
Tiêu đề: Re: †hái Vân †hiên Ñhai - Ñhậ† ký Çủa †¥ế† Ñhi
12/12/2010, 19:58
chứ gì nữa , ăn tết thì tấ nhiên là phải cười rùi , vậy thì năm mới bắt đầu mới hên đc chứ
Bao_Yu
Admin
Tổng số bài gửi
:
1383
Join date
:
27/11/2010
Age
:
31
Đến từ
:
TP.HCM
Tiêu đề: Re: †hái Vân †hiên Ñhai - Ñhậ† ký Çủa †¥ế† Ñhi
13/12/2010, 08:18
năm mới là năm con mèo , hy vọng năm sau mình sẽ nhanh nhẹn , chứ năm nay cọp dữ quá , M xui ơi là xui
p3tU
Tổng số bài gửi
:
995
Join date
:
28/11/2010
Age
:
21
Đến từ
:
Việt Nam . tp.Hồ Chí Minh
Tiêu đề: Re: †hái Vân †hiên Ñhai - Ñhậ† ký Çủa †¥ế† Ñhi
17/12/2010, 19:46
hô hô ! Ừ ! Năm con cọp mìh cũng xui thí mồ lun éh , mong sao qua năm mới sẽ hên hơn đc 1 chút
. Hum nay tranh thủ thời gian để onl thăm M với thăm thúc
. Nhớ 2 người quá trời lun àh
Bao_Yu
Admin
Tổng số bài gửi
:
1383
Join date
:
27/11/2010
Age
:
31
Đến từ
:
TP.HCM
Tiêu đề: Re: †hái Vân †hiên Ñhai - Ñhậ† ký Çủa †¥ế† Ñhi
20/12/2010, 20:30
Tuyết Nhi sắp xuất hiên rùi đây
p3tU
Tổng số bài gửi
:
995
Join date
:
28/11/2010
Age
:
21
Đến từ
:
Việt Nam . tp.Hồ Chí Minh
Tiêu đề: Re: †hái Vân †hiên Ñhai - Ñhậ† ký Çủa †¥ế† Ñhi
20/12/2010, 20:31
hehehehe ! chờ bữa giờ thui đó
. Tuyết Nhi và Tân Lang
,
Bao_Yu
Admin
Tổng số bài gửi
:
1383
Join date
:
27/11/2010
Age
:
31
Đến từ
:
TP.HCM
Tiêu đề: Re: †hái Vân †hiên Ñhai - Ñhậ† ký Çủa †¥ế† Ñhi
20/12/2010, 20:32
p3 làm thơ hay quá , M phải ủng hộ p3 = clip chứ
p3tU
Tổng số bài gửi
:
995
Join date
:
28/11/2010
Age
:
21
Đến từ
:
Việt Nam . tp.Hồ Chí Minh
Tiêu đề: Re: †hái Vân †hiên Ñhai - Ñhậ† ký Çủa †¥ế† Ñhi
20/12/2010, 20:36
Hehehe ! Đó giờ mìh có làm thơ đc đâu , mỗi lần trong lớp học làm thơ là mìh chỉ biết đớ họng ra thui hà
hổng ngờ hum nay lại làm đc 1 bài
quá bất ngờ lun
Bao_Yu
Admin
Tổng số bài gửi
:
1383
Join date
:
27/11/2010
Age
:
31
Đến từ
:
TP.HCM
Tiêu đề: Re: †hái Vân †hiên Ñhai - Ñhậ† ký Çủa †¥ế† Ñhi
20/12/2010, 20:39
cảm xúc thật sự khác với học hành p3 ơi
p3tU
Tổng số bài gửi
:
995
Join date
:
28/11/2010
Age
:
21
Đến từ
:
Việt Nam . tp.Hồ Chí Minh
Tiêu đề: Re: †hái Vân †hiên Ñhai - Ñhậ† ký Çủa †¥ế† Ñhi
20/12/2010, 20:47
thiệt đúng là cảm xúc khác với học hàh , học mà đầu mìh có biết cái gì đâu , vậy mờ lúc có hứng lại làm đc
Bao_Yu
Admin
Tổng số bài gửi
:
1383
Join date
:
27/11/2010
Age
:
31
Đến từ
:
TP.HCM
Tiêu đề: Re: †hái Vân †hiên Ñhai - Ñhậ† ký Çủa †¥ế† Ñhi
20/12/2010, 20:58
bao nhiêu tâm trạng M dồn vào clip hết rùi , còn vui vẻ là khi 8 với p3
p3tU
Tổng số bài gửi
:
995
Join date
:
28/11/2010
Age
:
21
Đến từ
:
Việt Nam . tp.Hồ Chí Minh
Tiêu đề: Re: †hái Vân †hiên Ñhai - Ñhậ† ký Çủa †¥ế† Ñhi
20/12/2010, 21:00
hehehe ! Bữa giờ học mún nổ cái đầu , giờ lên 8 vs M mới thấy dễ chịu chút
Bao_Yu
Admin
Tổng số bài gửi
:
1383
Join date
:
27/11/2010
Age
:
31
Đến từ
:
TP.HCM
Tiêu đề: Re: †hái Vân †hiên Ñhai - Ñhậ† ký Çủa †¥ế† Ñhi
20/12/2010, 21:10
M làm cũng mệt lắm , giờ 8 với pé zui ghê , mon g chờ p3
p3tU
Tổng số bài gửi
:
995
Join date
:
28/11/2010
Age
:
21
Đến từ
:
Việt Nam . tp.Hồ Chí Minh
Tiêu đề: Re: †hái Vân †hiên Ñhai - Ñhậ† ký Çủa †¥ế† Ñhi
20/12/2010, 21:15
hehehe ! Mà M làm nghề gì vậy ?
Sponsored content
Tiêu đề: Re: †hái Vân †hiên Ñhai - Ñhậ† ký Çủa †¥ế† Ñhi
†hái Vân †hiên Ñhai - Ñhậ† ký Çủa †¥ế† Ñhi
Trang
3
trong tổng số
4
trang
Chuyển đến trang
:
1
,
2
,
3
,
4
Permissions in this forum:
Bạn
không có quyền
trả lời bài viết
Dương Hoài Dân - 杨怀民
::
Tin Tức - Phỏng vấn - Video clip - Gameshow
::
Cảm xúc phim
Dương Hoài Dân - 杨怀民
::
Tin Tức - Phỏng vấn - Video clip - Gameshow
::
Cảm xúc phim
Chuyển đến
:
Chọn Diễn Đàn
|
|--Nội quy - Thông Báo - Góp ý
| |--Nội quy Diễn Đàn
| |--Thông Báo - Thắc Mắc - Góp Ý
|
|--Tin Tức - Phỏng vấn - Video clip - Gameshow
| |--Phỏng vấn - Tin tức
| | |--BLOG & WEIBO Dương thúc
| |
| |--Cảm xúc phim
| |--Gameshow
| |--Ca nhạc - Karaoke - Subtitle
|
|--Trổ tài múa chuột
| |--Hình Fans thiết kế
| |--Video clip fans thiết kế
|
|--Hình Ảnh của Dương Thúc
| |--Hình Studio
| |--Hình trong phim
| |--Hình ảnh Đời thường
|
|--Phim nhạc kịch
| |--Hoa Hồ Điệp
| |--Miêu Kim Phiến
| |--Thái Vân Thiên Nhai
| |--Khổng Minh tam hý Chu Du
| |--Vu Sơn Nhất Đoạn Vân
| |--Ngũ Tử Tư
| |--Khách Hồng Trần
| |--Dương Gia Tướng
| |--Châu Công & Đào Hoa Nữ
| |--Kim Lữ Ca
| |--Mạnh Lệ Quân
| |--Thu Sương Yến Tử Phi
| |--Tần Hoài Yên Vũ
| |--Tiết Đinh San
| |--Thu Giang Yên Vân
| |--Thất Hiệp Ngũ Nghĩa
| |--Trương Tam & Ngũ Nương
| |--Tiết Bình Quý và Vương Bảo Xuyến
| |--Xuân Hồng Hoa Nguyệt
| |--Tổng hợp các phim ca kịch ngắn
|
|--Phim truyền hình
| |--Bao Thanh Thiên
| |--Thần cơ diệu toán Lưu Bá Ôn
| |--Thi Công Kỳ Án
| |--Thiên Địa Hữu Tình
| |--Tình yêu thức tỉnh
| |--Tổng hợp các phim truyền hình khác
|
|--Quần Anh Hội
|--Hội Bà Tám
|--Bạn diễn ăn ý
|--Diễn viên khác
|--Nam diễn viên
|--Nữ diễn viên
Free forum
|
©
phpBB
|
Free forum support
|
Liên hệ
|
Report an abuse
|
Sosblogs

markdown:
Dương Hoài Dân - 杨怀民
Cùng nhau chia sẻ lòng yêu mến Dương thúc !!!
![]()
3, ![]()
|Tác giả||Thông điệp|
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
òh ! Ừm ! cũng dc ! Mìh nếu rãnh cũng sẽ nhảy qua đó lôi nhà thúc lên
![]()
![]()
![]()
![]()
trong lúc p3 lên bờ , M sẽ qua kia , p3 trở lại thủy cung M sẽ lại qua đây
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
hahaha ! Ừ !
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
dịnh làm hình cho p3 mà cái máy nó hư , ko chạy dc exe , chời ơi là chời
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
thui , từ từ , chừng nào làm cũng đc , k vội đi đâu cả
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
lát 9h M sửa máy , mai phải làm hàng cho khách rùi , chán ghê luôn , cuối năm bận thiệt
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
hehehehe ! Mìh thì cũng phải cố gắng thi cho thiệt tốt , để tết ăn cho nó vui
![]()
![]()
![]()
![]()
2 chúng ta cùng nhau cố lên , ăn tết phải thật vui mới dc
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
chứ gì nữa , ăn tết thì tấ nhiên là phải cười rùi , vậy thì năm mới bắt đầu mới hên đc chứ
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
hô hô ! Ừ ! Năm con cọp mìh cũng xui thí mồ lun éh , mong sao qua năm mới sẽ hên hơn đc 1 chút
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
Tuyết Nhi sắp xuất hiên rùi đây
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
hehehehe ! chờ bữa giờ thui đó
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
Hehehe ! Đó giờ mìh có làm thơ đc đâu , mỗi lần trong lớp học làm thơ là mìh chỉ biết đớ họng ra thui hà
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
cảm xúc thật sự khác với học hành p3 ơi
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
thiệt đúng là cảm xúc khác với học hàh , học mà đầu mìh có biết cái gì đâu , vậy mờ lúc có hứng lại làm đc
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
hehehe ! Bữa giờ học mún nổ cái đầu , giờ lên 8 vs M mới thấy dễ chịu chút
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
hehehe ! Mà M làm nghề gì vậy ?
![]()
![]()
![]()
†hái Vân †hiên Ñhai - Ñhậ† ký Çủa †¥ế† Ñhi
![]()

X-XSS-Protection: 1; mode=block

Cache-Control: no-cache

X-Content-Type-Options: nosniff

P3P: CP="IDC DSP COR ADM DEVi TAIi PSA PSD IVAi IVDi CONi HIS OUR IND CNT"