text:
Máy điện đồng bộ
Chia sẻ: Nguyễn Thị Giỏi | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:17
lượt xem 777
download
Máy điện đồng bộ
Máy điện đồng bộ là máy điện xoay chiều có tốc độ rôto n bằng tốc độ từ trường quay trong máy n1. Ở chế độ xác lập máy điện đồng bộ cá tốc độ quay của rôto n luôn không đổi
Bình luận(0) Đăng nhập để gửi bình luận!
Nội dung Text: Máy điện đồng bộ
- 155 Âaûi Hoüc Âaì Nàông - Træåìng Âaûi hoüc Baïch Khoa Khoa Âiãûn - Bäü män Âiãûn Cäng Nghiãûp Giaïo trçnh Kyî thuáût Âiãûn Biãn soaûn: Nguyãùn Häöng Anh, Buìi Táún Låüi, Nguyãùn Vàn Táún, Voî Quang Sån Chæång 8 MAÏY ÂIÃÛN ÂÄÖNG BÄÜ 8.1. ÂAÛI CÆÅNG Maïy âiãûn âäöng bäü laì maïy âiãûn xoay chiãöu coï täúc âäü räto n bàòng täúc âäü tæì træåìng quay trong maïy n1. ÅÍ chãú âäü xaïc láûp maïy âiãûn âäöng bäü coï täúc âäü quay cuía räto n luän khäng âäøi. Maïy phaït âiãûn âäöng bäü laì nguäön âiãûn chênh cuía læåïi âiãûn caïc quäúc gia, trong âoï âäüng cå så cáúp laì tuabin håi, tuabin næåïc hoàûc tuabin khê. Caïc maïy phaït thæåìng näúi laìm viãûc song song våïi nhau. Cäng suáút cuía mäüt maïy phaït âaî chãú taûo trãn 1200MW. Coìn âäüng cå âiãûn âäöng bäü âæåüc sæí duûng khi truyãön âäüng cäng suáút låïn, coï thãø âaût âãún vaìi chuûc MW vaì våïi yãu cáöu täúc âäü khäng âäøi. Âäüng cå âiãûn âäöng bäü duìng trong cäng nghiãûp luyãûn kim, khai thaïc moí, thiãút bë laûnh, maïy båm, khê neïn, quaût gioï... 8.2. CÁÚU TAÛO CUÍA MAÏY ÂIÃÛN ÂÄÖNG BÄÜ Cáúu taûo cuía maïy âiãûn âäöng bäü gäöm coï hai bäü pháûn chênh laì stato vaì räto. 8.2.1. Stato (pháön æïng) Stato cuía maïy âiãûn âäöng bäü giäúng nhæ stato cuía maïy âiãûn khäng âäöng bäü, gäöm hai bäü pháûn chênh laì loîi theïp stato vaì dáy quáún ba pha stato (xem laûi pháön maïy âiãûn khäng âäöng bäü). Dáy quáún stato coìn goüi laì dáy quáún pháön æïng. 8.2.2. Räto (pháön caím) Räto cuía maïy âiãûn âäöng bäü laì nam chám âiãûn gäöm coï loîi sàõt vaì dáy quáún kêch thêch. Doìng âiãûn âæa vaìo dáy quáún kêch thêch laì doìng âiãûn mäüt chiãöu. Räto cuía maïy âiãûn âäöng bäü coï hai kiãøu laì räto cæûc läöi vaì räto cæûc áøn.
- 156 1. Räto cæûc läöi : Daûng màût cæûc âãø khe håí khäng khê khäng âãöu, muûc âêch laì laìm cho tæì caím phán bäú trong khe håí khäng khê hçnh sin âãø sââ caím æïng åí dáy quáún stato hçnh sin (hçnh 8.1). Loaûi räto náöy duìng åí caïc maïy phaït coï täúc âäü tháúp, coï nhiãöu âäi cæûc nhæ maïy phaït keïo båíi tuäúc bin thuíy âiãûn. Vaình goïp Cæûc ûtæì Caïnh quaût Pháön æïng kêch tæì Âai Quaût gioï Vaình træåüt Hçnh 8.1 Räto cæûc läöi 2. Räto cæûc áøn : Khe håí khäng khê âãöu vaì räto chè coï hai cæûc hoàûc bäún cæûc (hçnh 8.2). Loaûi räto cæûc áøn âæåüc duìng åí caïc maïy coï täúc âäü cao nhæ caïc maïy keïo båíi tuäúc bin nhiãût âiãûn. Vç täúc âäü cao nãn âãø chäúng læûc ly tám, räto âæåüc chãú taûo nguyãn khäúi coï âæåìng kênh nhoí. N S Hçnh 8.2 Loîi theïp vaì màût càõt ngang rotor cuía maïy âiãûn âäöng bäü cæûc áøn
- 157 8.3. NGUYÃN LYÏ LAÌM VIÃÛC CUÍA MAÏY PHAÏT ÂIÃÛN ÂÄÖNG BÄÜ A B C 2 6 + 3 1 7 4 5 Hçnh 8.3 Så âäö nguyãn lyï cuía MF âäöng bä ba pha 1. Âäüng cå så cáúp (tuabin håi); 2. Dáy quáún stato; 3. Räto cuía maïy phaït âäöng bäü; 4. Dáy quáún räto; 5. Vaình træåüt; 6. Chäøi than tyì lãn vaình træåüt; 7. Maïy phaït âiãûn mäüt chiãöu näúi cuìng truûc våïi maïy phaït âiãûn âäöng bäü. Âäüng cå så cáúp 1 (tuäúc bin håi) quay räto maïy phaït âiãûn âäöng bäü âãún gáön täúc âäü âënh mæïc (hçnh 8.3), maïy phaït âiãûn mäüt chiãöu 7 âæåüc thaình láûp âiãûn aïp vaì cung cáúp doìng âiãûn mäüt chiãöu cho dáy quáún kêch thêch 4 maïy phaït âiãûn âäöng bäü thäng qua chäøi than 5 vaì vaình goïp 6, räto 3 cuía maïy phaït âiãûn âäöng bäü tråí thaình nam chám âiãûn. Do räto quay, tæì træåìng räto queït qua dáy quáún pháön æïng stato vaì caím æïng ra sââ xoay chiãöu hçnh sin, coï trë säú hiãûu duûng laì: E 0 = π 2fNk dq Φ 0 (8.1) Trong âoï: E0 laì sââ pha; N laì säú voìng dáy cuía mäüt pha; kdq laì hãû säú dáy qáún; Φ0 tæì thäng cæûc tæì räto. Nãúu räto coï säú âäi cæûc tæì laì p, quay våïi täúc âäü n thç sââ caím æïng trong dáy quáún stato coï táön säú laì: p.n f= (8.2a) 60 Hoàûc 60f n= (vg/ph) (8.2b) p Khi dáy quáún stato näúi våïi taíi, trong dáy quáún seî coï doìng âiãûn ba pha chaûy qua. Hãû thäúng doìng âiãûn naìy seî sinh ra tæì træåìng quay, goüi laì tæì træåìng pháön æïng, coï täúc âä laì :
- 158 60f n1 = (vg/ph) (8.2c) p Tæì (8.2b) vaì (8.2c), ta tháúy täúc âäü räto n bàòng täúc âäü tæì træåìng quay trong maïy n1, nãn goüi laì maïy âiãûn âäöng bäü. 8.4. PHAÍN ÆÏNG PHÁÖN ÆÏNG MAÏY PHAÏT ÂIÃÛN ÂÄÖNG BÄÜ Khi maïy phaït âiãûn laìm viãûc, tæì thäng cuía cæûc tæì Φ0 càõt dáy quáún stato vaì caím æïng sââ E0 cháûm pha so våïi tæì thäng Φ0 goïc 900 (hçnh 8.4a). Dáy quáún stato näúi våïi taíi nãn coï doìng âiãûn I cung cáúp cho taíi. Doìng âiãûn I chaûy trong dáy quáún stato taûo nãn tæì træåìng quay pháön æïng. Tæì træåìng pháön æïng quay âäöng bäü våïi tæì træåìng cæûc tæì Φ0. Goïc lãûch pha giæîa E0 vaì I do tênh cháút taíi quyãút âënh. Taïc duûng cuía tæì træåìng pháön æïng lãn tæì træåìng træåìng cæûc tæì goüi laì phaín æïng pháön æïng. Træåìng håüp taíi thuáön tråí (hçnh 8.4a) : E0 vaì I truìng pha nãn ψ = 0. Doìng âiãûn I sinh ra tæì thäng pháön æïng Φæ cuìng pha våïi doìng âiãûn. Tæì thäng pháön æïng theo hæåïng ngang truûc, ta goüi laì phaín æïng pháön æïng ngang truûc. Tæì thäng náöy laìm meïo tæì træåìng cæûc tæì. Træåìng håüp taíi thuáön caím (hçnh 8.4b): E0 vaì I lãûch pha nhau mäüt goïc ψ = 900. Doìng âiãûn I sinh ra tæì thäng pháön æïng Φæ ngæåüc chiãöu våïi Φ0 ta goüi laì phaín æïng pháön æïng doüc truûc khæí tæì, coï taïc duûng laìm giaím tæì træåìng täøng. & Eo & Eo & I Φæ ψ=0 ψ = 900 Φ0 Φ0 Φæ S N N S & I Hçnh 8.4a Taíi thuáön tråí ψ = 0 Hçnh 8.4b Taíi thuáön caím ψ = 900 & E0 & E0 & Iq & Φæ I ψ = 900 ψ Φ0 & I Φ0 S & S Id N N Φæ Hçnh 8.4c Taíi thuáön dung ψ = - 900 Hçnh 8.4d Taíi häín håüp ψ > 0
- 159 Træåìng håüp taíi thuáön dung (hçnh 8.4c): E0 vaì I lãûch pha nhau mäüt goïc ψ = - 90 . Doìng âiãûn I sinh ra tæì thäng pháön æïng Φæ cuìng chiãöu våïi Φ0 ta goüi laì phaín æïng 0 pháön æïng doüc truûc tråü tæì, coï taïc duûng laìm tàng tæì træåìng täøng. Træåìng håüp taíi häøn håüp (hçnh 8.4d, taíi coï tênh caím : 0 < ψ < π/2) : E0 vaì I lãûch pha nhau mäüt goïc ψ. Ta phán têch doìng âiãûn I laìm hai thaình pháön: Thaình pháön doüc truûc Id = Isinψ sinh ra tæì thäng pháön æïng doüc truûc Φæd cuìng chiãöu våïi Φ0 vaì thaình pháön ngang truûc Iq = Icosψ sinh ra tæì thäng pháön æïng ngang truûc Φæq vuäng goïc våïi Φ0 ta goüi chung laì phaín æïng pháön æïng ngang truûc khæí tæì. Træåìng håüp taíi coï tênh dung (-π/2 < ψ < 0), phaín æïng pháön æïng ngang truûc tråü tæì. 8.5. PHÆÅNG TRÇNH CÁN BÀÒNG ÂIÃÛN AÏP MAÏY PHAÏT ÂIÃÛN ÂÄÖNG BÄÜ 8.5.1. Phæång trçnh cán bàòng âiãûn aïp cuía maïy phaït âiãûn cæûc läöi Khi maïy phaït âiãûn laìm viãûc tæì thäng cæûc tæì Φ0 sinh ra sââ E0 åí dáy quáún stato. Khi maïy coï taíi doìng âiãûn I trong dáy quáún stato sinh ra tæì træåìng pháön æïng Φæ. ÅÍ maïy cæûc läöi do khe håí doüc truûc vaì ngang truûc khaïc nhau nãn ta phán têch Φæ thaình hai thaình pháön: doüc truûc Φæd vaì ngang truûc Φæq. Tæì træåìng pháön æïng ngang truûc Φæq taûo nãn sââ ngang truûc E q = − j& q X æq , våïi Xæq laì âiãûn khaïng phaín æïng pháön æïng & I ngang truûc vaì tæì træåìng pháön æïng doüc truûc Φæd taûo nãn sââ doüc truûc E d = − j& d X æd , & I våïi Xæd laì âiãûn khaïng phaín æïng pháön æïng doüc truûc. & E0 &q I & E0 θ &jX I âb ψ j& q X q I θ ϕ ψ & U & U ϕ & Id j& d X d I & I & I (a) (b) Hçnh 8.5 Âäö thë vectå maïy phaït âiãûn âäöng bäü a. Maïy cæûc läöi; b. Maïy cæûc áøn Ngoaìi ra doìng âiãûn taíi I coìn sinh ra tæì thäng taín cuía dáy quáún stato âæåüc âàûc træng båíi âiãûn khaïng taín Xt khäng phuû thuäüc hæåïng doüc truûc hoàûc ngang truûc, tæång æïng coï sââ taín laì : E t = − j&X t = − j& d X t − j& q X t & I I I (8.3) Phæång trçnh âiãûn aïp cuía maïy phaït âiãûn âäöng bäü cæûc läöi : U = E 0 − j& d X æd − j& d X t − j& q X æq − j& q X t & & I I I I
- 160 U = E 0 − j& d ( X æd + X t ) − j& q ( X æq + X t ) & & I I (8.4) Boí qua âiãûn aïp råi trãn âiãûn tråí dáy quáún pháön æïng & Ræ , ta coï : I U& = E 0 − j& d X d − j& q X q & I I (8.5) trong âoï: Xd = Xæd + Xt laì âiãûn khaïnh âäöng bäü doüc truûc; Xq = Xæq + Xt laì âiãûn khaïng âäöng bäü ngang truûc. Phæång trçnh (8.5) tæång æïng våïi âäö thë vectå cuía maïy phaït âiãûn âäöng bäü cæûc läöi, hçnh 8.5a. Tæì phæång trçnh âiãûn aïp vaì âäö thë vectå ta tháúy goïc lãûch pha giæîa sââ E0 vaì âiãûn aïp U goüi laì goïc cäng suáút θ, do phuû taíi quyãút âënh. 8.5.2. Phæång trçnh âiãûn aïp cuía maïy phaït âiãûn cæûc áøn Âäúi våïi maïy phaït âäöng bäü cæûc áøn laì træåìng håüp âàûc biãût cuía maïy phaït cæûc läöi, trong âoï Xâb = Xd = Xq, goüi laì âiãûn khaïng âäöng bäü. Phæång trçnh âiãûn aïp cuía maïy phaït âiãûn cæûc áøn coï thãø viãút laì: U = E 0 − j&.X âb & & I (8.6) Âäö thë vectå cuía noï âæåüc trçnh baìy trãn hçnh 8.5b. 8.6. CÄNG SUÁÚT ÂIÃÛN TÆÌ CUÍA MAÏY PHAÏT ÂIÃÛN ÂÄÖNG BÄÜ 8.6.1. Cäng suáút taïc duûng 1. Maïy phaït cæûc läöi Cäng suáút taïc duûng cuía maïy phaït âiãûn cung cáúp cho taíi laì: P = mUIcosϕ (8.7) Trong âoï: U, I tæång æïng laì âiãûn aïp pha, doìng âiãûn pha. Coìn m laì säú pha. Theo âäö thë vectå hçnh 8.5a, ta coï ϕ = ψ - θ, do âoï : P = mUIcosϕ = mUIcos(ψ-θ) = mUIcosψ.cosθ + mUIsinψ.sinθ . P = mUIq.cosθ + mUId.sinθ (8.8) våïi Icosψ = Iq vaì Isinψ = Id. Theo âäö thë vectå hçnh 8.5a, ta ruït ra: U sin θ E − U cos θ Iq = vaì I d = 0 Xq Xd Thãú biãøu thæïc I q vaì Id vaìo phæång trçnh (8.8), sau mäüt vaìi biãún âäøi vaì boí qua täøn hao, ta coï cäng suáút âiãûn tæì cuía maïy phaït âiãûn âäöng bäü cæûc läöi: E0 U2 1 1 Pât = mU sin θ + m ( − ) sin 2θ (8.9) Xd 2 Xq Xd
- 161 Ta tháúy cäng suáút âiãûn tæì gäöm hai thaình pháön (hçnh 8.6): mUE 0 - Thaình pháön sin θ do doìng âiãûn kêch tæì taûo nãn tè lãû våïi sinθ. Âoï laì Xd thaình pháön cäng suáút chuí yãúu cuía maïy phaït. Pât Pât U2 1 1 -Thaình pháön m ( − ) sin 2θ mUE 0 2 Xq Xd sin θ xd khäng phuû thuäüc vaìo doìng âiãûn kêch tæì mU 2 1 1 vaì chè xuáút hiãûn khi Xq ≠ Xd. Do âoï ( − ) sin 2θ 2 xq xd ngæåìi ta chãú taûo âäüng cå âiãûn âäöng bäü våïi räto coï khe håí doüc truûc vaì ngang truûc khaïc nhau maì khäng cáön doìng âiãûn 900 1800 θ kêch tæì, do aính hæåíng cuía thaình pháön cäng suáút náöy cuîng taûo nãn âæåüc mämen Hçnh 8.6 Âàûc tênh goïc cäng suáút quay, âoï laì nguyãn lyï cuía âäüng cå âiãûn maïy phaït cæûc läöi phaín khaïng. Âàûc tênh P = f(θ) goüi laì âàûc tênh goïc cäng suáút. Maïy phaït laìm viãûc äøn âënh khi π θ trong khoaíng 0 ÷ ; khi taíi âënh mæïc θ = 20 0 ÷ 30 0 . 2 2. Maïy phaït cæûc áøn Våïi maïy phaït âiãûn cæûc áøn X d = X q = X db nãn phæång trçnh (8.9) viãút laûi thaình: E0 Pât = mU sin θ (8.10) X âb Khi maïy phaït âiãûn cæûc áøn phaït cäng suáút cæûc âaûi thç goïc cäng suáút θ = 90o. VÊ DUÛ 8.1 Maïy âiãûn âäöng bäü ba pha cæûc áøn 5kVA, 208V, 4 cæûc tæì, 60Hz, näúi Y coï âiãûn tråí dáy quáún stator khäng âaïng kãø vaì âiãûn khaïng âäöng bäü 8Ω/pha. Maïy laìm viãûc åí chãú âäü maïy phaït näúi vaìo læåïi coï 208V, 60Hz. a. Xaïc âënh sââ kêch thêch vaì goïc cäng suáút khi maïy laìm viãûc âáöy taíi coï hãû säú cäng suáút 0,8 (R-L). Veî âäö thë vector trong træåìng håüp naìy. b. Våïi doìng âiãûn kêch thêch cuía cáu (a), cäng suáút âäüng cå såï cáúp giaím cháûm. Tçm giaï trë tæång æïng cuía doìng âiãûn stator, hãû säú cäng suáút vaì cäng suáút phaín khaïng trong âiãöu kiãûn maïy phaït cäng suáút cæûc daûi ?
- 162 Baìi giaíi Maûch âiãûn thay thãú cuía maïy phaït âiãûn mäüt pha trçnh baìy trãn hçnh VD8.1. & E o = 206,9 V j8 & I & Eo d &jX âb I &jX âb I + + & ϕ δ U & ~_ & o I U∠0 ϕ _ c & I (b) (c) ϕ (a) b a & U Hçnh VD 8.1 Maûch âiãûn tæång âæång vaì âäö thë vector maïy phaït a. Âiãûn aïp pha cuía maïy phaït : U 208 U= d = = 120 V 3 3 Doìng âiãûn stator khi dáöy taíi : S âm 5000 I âm = = = 13,9 A 3U âm 3 × 208 cosϕ = 0,8 ⇒ ϕ = 36,9o (tênh caím) Phæång trçnh cán bàòng âiãûn aïp khi boí qua Ræ : E o = U∠0 o + &jX âb & I & E o = 120∠0 o + 13,9∠ − 36,9 o × 8∠90 o = 206,9 ∠ 25,5o.V Sââ kêch thêch cuía mäüt pha : Eo = 206,9 V Goïc cäng suáút : θ = 25,5o. b. Maïy phaït cäng suáút cæûc âaûi xaíy ra khi θ = 90o , váûy : 3E o U 3 × 206,9 × 120 Pmax = = = 9.320 W X âb 8 Doìng âiãûn stator : & & & = E o − U = 206,9∠90 − 120∠0 = 29,9∠30,1o A o o I jX âb j8 Trë hiãûu duûng : I = 29,9 A.
- 163 Hãû säú cäng suáút : cos30,1o = 0,865 (dung) Cuîng coï thãø duìng âäö thë vector (hçnh VD 8.1c) trong træåìng håüp phaït cäng suáút cæûc âaûi âãø tênh doìng âiãûn stator nhæ sau : (IXâb)2 = E2o + U2 1 ⎛ 206,9 − 120 2 2 ⎞2 ⇒I=⎜ ⎜ ⎟ = 29,9 A . ⎟ ⎝ 82 ⎠ 8.6.2. Cäng suáút phaín khaïng 1. Maïy phaït cæûc läöi : Cäng suáút phaín khaïng cuía maïy phaït âiãûn âäöng bäü laì: Q = mUÏIsinϕ = mUIsin(ψ-θ) = mUIsinψ.cosθ + mUIcosψ.sinθ. Q = mUId.cosθ + mUIq.sinθ (8.10) Thãú biãøu thæïc I q vaì I d vaìo phæång trçnh (8.10), sau mäüt vaìi biãún âäøi vaì , ta coï cäng suáút phaín khaïng cuía maïy phaït âiãûn âäöng bäü cæûc läöi: E0 mU 2 ⎛ 1 ⎜ 1 ⎞ 2 ⎛ ⎞ ⎟ cos 2θ − mU ⎜ 1 + 1 ⎟ (8.11) Q = mU cos θ + − Xd 2 ⎜ Xq Xd ⎟ ⎝ ⎠ 2 ⎜ Xq Xd ⎟ ⎝ ⎠ 2. Maïy phaït cæûc áøn : Âäúi våïi maïy phaït cæûc áøn X d = X q = X âb nãn phæång trçnh (8.11), ta coï cäng suáút phaín khaïng cuía maïy phaït âiãûn âäöng bäü cæûc áøn laì: mUE 0 mU 2 mU Q= cos θ − = (E o cos θ − U ) (8.12) X âb X âb X âb 8.6.3. Âiãöu chènh cäng suáút maïy phaït 1. Âiãöu chènh cäng suáút taïc duûng : Maïy phaït biãún cå nàng thaình âiãûn nàng, vç thãú muäún âiãöu chènh cäng suáút taïc duûng P cuía maïy phaït âiãûn ta phaíi âiãöu chènh cäng suáút cå cuía âäüng cå så cáúp. 2. Âiãöu chènh cäng suáút phaín khaïng : Tæì biãøu thæïc cäng suáút phaín khaïng (8.12), ta viãút laûi : mU ( E 0 cos θ − U ) Q= (8.13) X âb Gèa thiãút giæî U, f vaì P khäng âäøi thç:
- 164 - Nãúu E0cosθ < U thç Q < 0, nghéa laì maïy nháûn cäng suáút phaín khaïng cuía læåïi âiãûn âãø taûo ra tæì træåìng, maïy thiãúu kêch thêch. - Nãúu E0cosθ > U thç Q > 0, maïy phaït cäng suáút phaín khaïng cung cáúp cho taíi, maïy quaï kêch thêch. Nhæ váûy, muäún âiãöu chènh cäng suáút phaín khaïng ta phaíi thay âäøi E0, nghéa laì phaíi âiãöu chènh doìng âiãûn kêch tæì. Âãø tàng cäng suáút phaín khaïng phaït ra ta phaíi tàng doìng âiãûn kêch tæì. Tháût váûy, nãúu tàng doìng âiãûn kêch tæì, E0 seî tàng vaì cosθ tàng nhæng E0sinθ khäng âäøi, do âoï Q tàng. 8.7. ÂÀÛC TÊNH CUÍA MAÏY PHAÏT ÂIÃÛN ÂÄÖNG BÄÜ Chãú âäü laìm viãûc cuaí maïy phaït âiãûn âäöng bäü åí taíi âäúi xæïng âæåüc thãø hiãûn roî raìng qua caïc âaûi læåüng nhæ âiãûn aïp U åí âáöu cæûc maïy phaït, doìng âiãûn I trong dáy quáún pháön æïng, doìng âiãûn kêch thêch It. Coìn táön säú f = fâm = hàòng säú vaì cosϕ = const do taíi bãn ngoaìi quyãút âënh. Nhæ váûy tæì ba âaûi læåüng coìn laûi ta thaình láûp caïc âàûc tênh maïy phaït âiãûn âäöng bäü sau âáy: + Âàûc tênh khäng taíi + Âàûc tênh ngoaìi + Âàûc tênh âiãöu chènh 8.7.1. Âàûc tênh khäng taíi cuía maïy phaït âiãûn âäöng bäü Âàûc tênh khäng taíi cuía maïy phaït laì quan hãû giæîa sââ E vaì doìng âiãûn kêch tæì It khi maïy laìm viãûc khäng taíi (I = 0) vaì täúc âäü quay cuía räto khäng âäøi (hçnh 8.7). Noï chênh laì daûng âæåìng cong tæì hoïa B = f(H) cuía váût liãûu sàõt tæì. 8.7.2. Âàûc tênh ngoaìi cuía maïy phaït âiãûn âäöng bäü E0 U cosϕ
- 165 Âàûc tênh ngoaìi cuía maïy phaït laì quan hãû giæîa âiãûn aïp U trãn cæûc maïy phaït vaì doìng âiãûn taíi I khi tênh cháút taíi khäng âäøi (cosϕt = const), cuîng nhæ täúc âäü quay räto n vaì doìng âiãûn kêch tæì It khäng âäøi (hçnh 8.8). 8.7.3. Âàûc tênh âiãöu chènh cuía maïy phaït âiãûn âäöng bäü cosϕ =0.8 caím Âàûc tênh âiãöu chènh cuía maïy phaït laì It quan hãû giæîa doìng âiãûn kêch tæì It theo doìng cosϕ =1 âiãûn taíi I khi âiãûn aïp U khäng âäøi vaì täúc âäü Ikt quay räto n, cosϕt cuîng khäng âäøi (hçnh 8.9). Âàûc tênh náöy cho biãút cáön phaíi âiãöu cosϕ = 0.8 dung chènh doìng âiãûn kêch tæì nhæ thãú naìo âãø giæî âiãûn aïp U trãn âáöu cæûc maïy phaït khäng âäøi. 0 Iâm I Thæåìng trong caïc maïy phaït âiãûn âäöng bäü coï bäü tæû âäüng âiãöu chènh doìng kêch tæì âãø Hçnh 8.9 Âàûc tênh âiãöu chènh It = f(I) khi U= const giæî âiãûn aïp khäng âäøi. 8.8. MAÏY PHAÏT ÂIÃÛN ÂÄÖNG BÄÜ LAÌM VIÃÛC SONG SONG Trong hãû thäúng âiãûn gäöm nhiãöu maïy phaït âiãûn âäöng bäü laìm viãûc song song våïi nhau, taûo thaình læåïi âiãûn. Cäng suáút cuía læåïi âiãûn ráút låïn ráút låïn so våïi cäng suáút cuía tæìng maïy phaït, do âoï táön säú vaì âiãûn aïp cuía læåïi âiãûn gáön nhæ khäng âäøi khi thay âäøi taíi. Træåïc khi âæa mäüt maïy phaït vaìo laìm viãûc cuìng våïi læåïi âiãûn tæïc laì hoaì âäöng bäü (hçnh 8.10), phaíi kiãøm tra caïc âiãöu kiãûn sau âáy: 1. Âiãûn aïp cuía maïy phaït phaíi bàòng âiãûn aïp cuía læåïi âiãûn. 2. Táön säú cuía maïy phaït phaíi bàòng táön säú cuía læåïi âiãûn. 3. Thæï tæû pha cuía maïy phaït phaíi giäúng thæï tæû pha cuía læåïi âiãûn. 4. Âiãûn aïp cuía maïy phaït vaì âiãûn aïp cuía læåïi âiãûn phaíi truìng pha nhau. & U AF & ΔU 1 UL,,fL & U AL + Ikt &a I ωF ωL Ukt _ & U CL & U BF 2 & ΔU & ΔU 3 & U CF 4 & U BL Hçnh 8.10. Hoìa âäöng bäü maïy phaït âäöng bäü vaìo læåïi âiãûn 1. Maïy phaït âäöng bäü; 2. Maïy càõt; 3. Læåïi âiãûn; 4. Caïc âiãöu kiãûn hoìa âäöng bäü
- 166 Khi caïc âiãöu kiãûn trãn âæåüc thoía maîn tæïc laì âiãûn aïp åí hai âáöu maïy càõt bàòng khäng, ta âoïng maïy càõt 2 âãø hoìa âäöng bäü. Nãúu khäng âaím baío caïc âiãöu kiãûn trãn, seî coï doìng âiãûn låïn chaûy quáøn trong maïy, phaï hoíng maïy vaì gáy räúi loaûn hãû thäúng âiãûn. Sau khi hoìa âäöng bäü, cáön læu yï: + Ta âiãöu chènh doìng âiãûn kêch tæì It, âiãûn aïp cuía maïy phaït váùn khäng âäøi vç âoï laì âiãûn aïp cuía læåïi âiãûn. Viãûc thay âäøi doìng âiãûn kêch tæì It chè laìm thaïy âäøi cäng suáút phaín khaïng cuía maïy phaït. + Muäún maïy phaït mang taíi, ta tàng cäng suáút âäüng cå så cáúp: tàng læu læåüng næåïc trong maïy thuíy âiãûn hoàûc tàng læu læåüng håi trong maïy nhiãût âiãûn. 8.9. ÂÄÜNG CÅ ÂIÃÛN ÂÄÖNG BÄÜ 8.9.1. Khaïi niãûm chung Vãö cáúu taûo âäüng cå âiãûn âäöng bäü giäúng maïy phaït âiãûn âäöng bäü. Maïy phaït âiãûn âäöng bäü coï thãø laìm viãûc nhæ âäüng cå âiãûn âäöng bäü. Nãúu thaïo âäüng cå så cáúp ra khoíi maïy phaït vaì näúi dáy quáún stato vaìo læåïi âiãûn ba pha âäng thåìi cung cáúp doìng âiãûn mäüt chiãöu cho dáy quáún kêch tæì, âäüng cå seî quay våïi täúc âäü khäng âäøi vaì taûo ra momen keïo taíi cå âáúu vaìo truûc. Æu âiãøm âäüng cå âiãûn âäöng bäü laì hãû säú cäng suáút cao vaì coï thãø âiãöu chènh âæåüc bàòng caïch thay âäøi doìng âiãûn kêch tæì, âiãöu náöy cho pheïp náng cao hãû säú cäng suáút cuía læåïi âiãûn khi cáön. Træåìng håüp âäüng cå quay khäng taíi vaì tàng doìng kêch tæì âuí låïn thç doìng âiãûn læåïi vaìo âäüng cå seî væåüt træåïc âiãûn aïp cuía noï mäüt goïc gáön 900, luïc náöy âäüng cå laìm viãûc nhæ mäüt tuû âiãûn phaït cäng suáút phaín khaïng vaìo læåïi, dáy laì chãú âäü maïy buì âäöng bäü. 8.9.2. Nguyãn lyï laìm viãûc cuía âäüng cå âiãûn âäöng bäü Khi cho doìng âiãûn ba pha vaìo dáy quáún stato, doìng âiãûn ba pha åí dáy quáún stato seî sinh ra tæì træåìng quay våïi täúc âäü: 60f n1 = ( vg / ph ) (8.14) p Nãúu räto âang âæïng yãn (hçnh 8.11), cæûc Nam S cuía räto bë cæûc Bàõc N stato keïo vaì noï coï xu hæåïng quay theo chiãöu kim âäöng häö. Nhæng do quaïn tênh vaì cæûc Bàõc stato queït qua noï quaï nhanh, trong khi noï chæa quay tåïi thç sau næîa chu kyì noï âaî âäúi diãûn våïi cæûc Nam stato vaì bë âáøy luìi, nghéa laì räto coï xu hæåïng quay theo chiãöu
- 167 ngæåüc laûi. Kãút quaí laì moment (måí maïy) trung bçnh bàòng khäng vaì räto khäng quay âæåüc. 1 2 Tuy nhiãn nãúu chuïng ta quay N n1 træåïc räto våïi täúc âäü âäöng bäü caïc cæûc tæì räto bë “khoïa chàût” vaìo cæûc S tæì stato traïi dáúu. Khi khäng taíi, tæì n1 træåìng stato vaì räto cuìng quay våïi täúc âäü âäöng bäü n1 vaì truûc cuía chuïng truìng nhau (θ = 0). Luïc coï N taíi truûc tæì træåìng räto âi cháûm sau truûc tæì træåìng stato mäüt goïc θ, taíi S caìng nàûng goïc θ caìng låïn, nhæng caí hai váùn cuìng quay våïi täúc âäü Hçnh 8.11. Sæû taûo ra mämen trong âäüng cå âäöng bäü. 1. Truûc räto; 2. Truûc tæì træåìng stato âäöng bäü n1. 8.9.3. Phæång trçnh âiãûn aïp, maûch âiãûn tæång âæång, âäö thë vectå & & Goüi U laì âiãûn aïp pha cuía nguäön; E o laì sââ trong mäüt pha stato; Ræ laì âiãûn tråí mäüt pha stato; Xâb laì âiãûn khaïng âäöng bäü. Ta coï phæång trçnh cán bàòng âiãûn aïp åí stato laì: U = E 0 + R æ & + jX âb & & & I I (8.15) Khi boí qua âiãûn tråí dáy quáún stato (Ræ = 0), ta coï: U = E + jX & & & 0 I âb (8.16) Maûch âiãûn tæång âæång vaì âäö thë vectå âæåüc trçnh baìy trãn hçnh 8.12. & I Ræ Xâb & j&X db I U θ + & I ϕ j&X âb I ϕ I & & U & & + U Eo _ & I & E0 j&X db I E0sinϕ = Ct _ θ (a) (b) Icosϕ=Ct 1’ 1 & & E0 Hçnh 8.12. a) Maûch âiãûn tæång âæång; E0 b) Âäö thë vectå. Hçnh 8.13. Âäö thë vectå khi cosϕ =1 vaì khi cosϕ = 0,8 (væåüt træåïc)
- 168 8.9.4. Âiãöu chènh hãû säú cäng suáút cosϕ cuía âäüng cå âiãûn âäöng bäü Trãn hçnh 8.12b veî âäö thi vectå æïng våïi træåìng håüp thiãúu kêch tæì, doìng âiãûn I& & cháûm pha sau âiãûn aïp U . Khi sæí duûng ngæåìi ta khäng âãø âäüng cå laìm viãûc åí chãú âäü náöy, vç âäüng cå tiãu thuû cäng suáút phaín khaïng cuía læåïi âiãûn, laìm cho hãû säú cäng suáút cuía læåïi âiãûn tháúp. Trong cäng nghiãûp thæåìng âäüng cå âäöng bäü laìm viãûc åí chãú âäü quaï kêch tæì, doìng âiãûn & væåüt træåïc pha âiãûn aïp U , âäüng cå væìa taûo ra cå nàng, I & âäöng thæåìi phaït ra cäng suáút phaín khaïng nhàòm náng cao hãû säú cäng suáút cosϕ cuía læåïi âiãûn. Âáy laì æu âiãøm låïn nháút cuía âäüng cå âäöng bäü. Âãø tháúy roî sæû thay âäøi hãû säú cäng suáút cuía âäüng cå âäöng bäü, veî thãm hçnh 8.13 laì âäö thë vectå cuía hai træåìng håüp : + Khi cosϕ = 1 æïng våïi U vaì & truìng pha nhau; & I + Khi cosϕ = 0,8 æïng våïi chãú âäü quaï kêch tæì, & væåüt træåïc U mäüt goïc laì ϕ. I & Do U, f, P khäng âäøi, nãn Icosϕ = const, E0sin ϕ = const, nãn khi veî cáön læu yï I & & muït cuía vectå & chaûy trãn âæåìng 1 vuäng goïc våïi U vaì E 0 âæåìng 1’. 8.9.5. Måí maïy âäüng cå âiãûn âäöng bäü Âäüng cå âäöng bäü khäng tæû måí maïy âæåüc. Tæì træåìng quay stato queït qua caïc cæûc tæì räto våïi täúc âäü âäöng bäü, nãn læûc taïc duûng lãn räto luán phiãn keïo vaì âáøy, do räto coï quaïn tênh låïn, nãn momen trung bçnh bàòng khäng. Vç váûy räto phaíi âæåüc quay âãún bàòng hoàûc gáön bàòng täúc âäü âäöng bäü âãø giæî cho læûc taïc duûng tæång häù giæîa hai tæì træåìng khäng âäøi chiãöu træåïc khi âäüng cå coï thãø laìm viãûc. Trong vaìi træåìng håüp, duìng âäüng cå mäüt chiãöu gàõn vaìo truûc räto âãø keïo räto âãún täúc âäü âäöng bäü. Trong âäüng cå nhoí, ngæåìi ta duìng mämen tæì tråí. Våïi âäüng cå cäng suáút låïn, âãø taûo mämen måí maïy, trãn caïc màût cæûc tæì räto ngæåìi ta âàût caïc thanh dáùn âæåüc näúi ngàõn maûch nhæ kiãøu räto läöng soïc åí âäüng cå khäng âäöng bäü, goüi laì dáy quáún måí maïy, nhæ hçnh 8.14. Hçnh 8.14. Rotor cæûc läöi cuía âäüng cå âäöng bäü vaì dáy quáún khåíi âäng.
- 169 Khi måí maïy, nhåì coï dáy quáún måí maïy åí räto, âäüng cå seî laìm viãûc nhæ âäüng cå khäng âäöng bäü räto läöng soïc. Khi räto âaî quay gáön bàòng täúc âäü âäöng bäü, ta cho doìng kêch tæì It chaûy vaìo dáy quáún räto vaì räto seî âæåüc keïo vaìo âäöng bäü. Chuï yï trong quaï trçnh måí maïy åí dáy quáún kêch tæì seî caím æïng sââ ráút låïn, coï thãø phaï hoíng dáy quáún kêch tæì, vç thãú dáy quáún kêch tæì seî âæåüc kheïp maûch qua âiãûn tråí phoïng âiãûn coï trë säú bàòng 6 ÷ 10 láön âiãûn tråí dáy quáún kêch tæì.
- 170 BAÌI TÁÛP Baìi säú 4.1 Mäüt maïy phaït âäöng bäü ba pha 2000kVA, 630V, 50Hz, âáúu Y. a. Tênh doìng âiãûn dáy âënh mæïc ? b. Tênh doìng âiãûn dáy khi maïy phaït cäng suáút 720kW cho taíi coï cosϕ = 0,8 ? Baìi säú 4.2 Mäüt maïy phaït âäöng bäü ba pha 500kVA, 2200V, 50Hz, âáúu Y. a. Tênh doìng âiãûn dáy âënh mæïc ? b. Tênh doìng âiãûn dáy khi maïy phaït cäng suáút 720kW cho taíi coï cosϕ = 0,8 ? Baìi säú 4.3 Mäüt taíi ba pha coï âiãûn tråí 10Ω/ pha âæåüc cáúp âiãûn tæì mäüt maïy phaït âäöng bäü ba pha 220V. Taíi näúi Δ, sau âoï näúi Y. Tênh doìng âiãûn dáy vaì cäng suáút taíi tiãu thuû trong hai træåìng håüp trãn ?. Baìi säú 4.4 Mäüt maïy phaït âäöng bäü ba pha 250kVA, 1260V, 50Hz, âáúu Y coï cuäün dáy pháön æïng âáúu laûi thaình Δ. Tênh doìng âiãûn dáy, aïp dáy vaì cäng suáút biãøu kiãún måïi cuía maïy? Baìi säú 4.5 Âiãûn aïp håí maûch cuía mäüt maïy phaït âäöng bäü ba pha 4600V, 60Hz, âáúu Y khi doìng kêch tæì bàòng 8A. a. Tênh âiãûn aïp håí maûch åí 50Hz nãúu doìng kêch tæì bàòng 6A. Giaí thiãút maïy chæa baîo hoìa. b. Nãúu maïy âæåüc duìng âãø phaït âiãûn táön säú 50Hz, tçm âiãûn aïp dáy nãúu doìng kêch tæì bàòng 8A. Baìi säú 4.6 Mäüt maïy phaït âäöng bäü ba pha âang laìm viãûc våïi læåïi coï âiãûn aïp13,80kV vaì âiãûn khaïng âäöng bäü cuía maïy laì 5Ω/ pha. Maïy âang phaït 12MW vaì 6MVAR cho læåïi. Tênh : a. Goïc cäng suáút θ ? b. Goïc pha ϕ ? c. Sââ Eo Baìi säú 4.7 Mäüt maïy phaït âäöng bäü cæûc áøn ba pha 2500kVA, 660V, 60Hz, âáúu Y. Coï âiãûn tråí pháön æïng 0,2 Ω/ pha vaì âiãûn khaïng âäöng bäü 1,4 Ω/ pha. Tênh âäü thay âäøi âiãûn aïp pháön tràm khi maïy phaït doìng âënh mæïc cho taíi coï : a. Cos ϕ = 1. b. Cos ϕ = 0,866 (taíi coï tênh caím). c. cosϕ = 0,707 (taíi coï tênh dung).
- 171 Baìi säú 4.8 Mäüt maïy phaït âäöng bäü cæûc áøn ba pha coï 1000kVA, 4600V, 60Hz, âáúu Y vaì âiãûn aïp luïc khäng taíi 8350V khi doìng kêch thêch âënh mæïc. Báy giåì cho maïy laìm viãûc våïi cäng suáút biãøu kiãún vaì âiãûn aïp âënh mæïc; cosϕ = 0,75 (R-L). Giaí sæí Ræ = 0. Tênh : a. Cäng suáút taïc duûng vaì phaín khaïng cuía maïy phaït. b. Âiãûn khaïng âäöng bäü vaì goïc cäng suáút θ ? c. Tênh doìng âiãûn pháön æïng (stato) khi doìng kêch tæì khäng âäøi vaì maïy phaït cäng suáút taïc duûng cæûc âaûi. d. Sâm vaì Uâm måïi nãúu maïy âæåüc âáúu Δ ? Baìi säú 4.9 Mäüt maïy phaït âäöng bäü ba pha 1600kVA, 13000V, 60Hz, âáúu Y. Coï âiãûn tråí pháön æïng 1,5 Ω/pha vaì âiãûn khaïng âäöng bäü 30 Ω/pha. Tênh sââ Eo vaì goïc cäng suáút θ khi taíi maïy phaït 1280kW, âiãûn aïp 13000V vaì coï hãû säú cäng suáút: cosϕ = 1, cosϕ = 0,8 (taíi coï tênh caím) vaì cosϕ = 0,8 (taíi coï tênh dung). Cho nháûn xeït vãö sââ Eo? Baìi säú 4.10 Hai maïy phaït âiãûn âäöng bäü ba pha hoaìn toaìn giäúng nhau laìm viãûc song song, näúi Y coï âiãûn tråí pháön æïng khäng âaïng kãø vaì âiãûn khaïng âäöng bäü Xâb = 4,5 Ω/pha. Hai maïy cuìng cung cáúp âiãûn âãöu cho cho mäüt phuû taíi 26000 kW våïi cos ϕ = 0,866 (cháûm sau) vaì âiãûn aïp trãn taíi laì 13,2 kV. Nãúu thay âäøi doìng âiãûn kêch tæì âãø phán phäúi laûi cäng suáút phaín khaïng cuía hai maïy sao cho mäüt maïy coï cos ϕ1 = 1 thç luïc âoï hãû säú cäng suáút cos ϕ2 cuía maïy kia bàòng bao nhiãu ? Tênh Eo vaì θ cuía mäùi maïy trong træåìng håüp âoï ? Âaïp säú : cos ϕ2 = 0,655 Eo1 = 8,04 kV vaì θ1 = 18,56o. Eo2 = 10,88 kV vaì θ2 = 13,63o. Baìi säú 4.11 Mäüt maïy phaït âäöng bäü ba pha Sâm = 35 kVA, Uâm = 400/230V, 50Hz, âáúu Y coï Xâb =5,46Ω/pha. Maïy laìm viãûc trong hãû thäúng âiãûn våïi taíi caím âënh mæïc coï cosϕâm = 0,8, doìng âiãûn kêch tæì Ikt âm = 25 A. Giaí sæí Ræ = 0. Tênh : a. Sââ kêch thêch Eo vaì goïc lãûch pha giæîa sââ vaì doìng âiãûn Ψ ? b. Doìng âiãûn kêch tæì âãø coï hãû säú cäng suáút cosϕ = 0,9 khi P = const ? c. Hãû säú cäng suáút cosϕ vaì cäng suáút phaín khaïng Q khi doìng âiãûn kêch tæì tàng âãún Ikt = 30A ? Âaïp säú : Eo = 453 V vaì Ψ = 66o. I1 = 22,2 A cosϕ = 0,435. vaì Q = 33,6 kVAR
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
Bài giảng máy điện xoay chiều - Phân loại, kết cấu của máy điện đồng bộ
23 p | 771 | 354
-
Bài giảng Kỹ Thuật Điện Đại Cương - Máy điện đồng bộ
3 p | 517 | 231
-
Bài giảng máy điện xoay chiều - Nguyên lý làm việc của máy điện đồng bộ
4 p | 436 | 206
-
Kỹ thuật điện - Chương 3 : Máy điện đồng bộ
3 p | 256 | 125
-
PHÂN LOẠI, KẾT CẤU CỦA MÁY ĐIỆN ĐỒNG BỘ
23 p | 240 | 106
-
Chương 22: Quan hệ điện từ trong máy điện đồng bộ
11 p | 160 | 72
-
CẤU TẠO MÁY ĐIỆN ĐỒNG BỘ
9 p | 127 | 46
-
Bài giảng Chương 9: Máy điện đồng bộ
29 p | 89 | 34
-
Bài giảng Máy điện - Chương 8: Máy điện đồng bộ
15 p | 71 | 25
-
Bài giảng Máy điện: Máy điện đồng bộ - ĐH Bách Khoa
39 p | 52 | 23
-
Bài giảng Máy điện: Chương 5 - Máy điện đồng bộ
59 p | 40 | 16
-
Bài giảng Chương 21: Quan hệ điện từ trong máy điện đồng bộ
13 p | 34 | 11
-
Bài giảng Kỹ thuật điện Chương 4: Máy điện đồng bộ
16 p | 47 | 10
-
Bài giảng Kỹ thuật điện 2 - Chương 3: Máy điện đồng bộ
47 p | 16 | 6
-
Giáo trình Máy điện 1 (Phần 4: Máy điện đồng bộ) - Chương 1: Nguyên lý máy điện đồng bộ
38 p | 18 | 6
-
Bài giảng Biến đổi năng lượng điện cơ: Máy điện đồng bộ
19 p | 9 | 5
-
Giáo trình Máy điện II - Phần 4: Máy điện đồng bộ
62 p | 11 | 1

markdown:
# Máy điện đồng bộ
Chia sẻ: Nguyễn Thị Giỏi | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:17
lượt xem 777
download
![](http://image.tlvnimg.com/document/thumbnail/2009/20091127/ntgioi120406/80x100/133576_3410.jpg)
##
Máy điện đồng bộ
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](images/down16x21.png)
Máy điện đồng bộ là máy điện xoay chiều có tốc độ rôto n bằng tốc độ từ trường quay trong máy n1. Ở chế độ xác lập máy điện đồng bộ cá tốc độ quay của rôto n luôn không đổi
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
##
Nội dung Text: Máy điện đồng bộ
- 155 Âaûi Hoüc Âaì Nàông - Træåìng Âaûi hoüc Baïch Khoa Khoa Âiãûn - Bäü män Âiãûn Cäng Nghiãûp Giaïo trçnh Kyî thuáût Âiãûn Biãn soaûn: Nguyãùn Häöng Anh, Buìi Táún Låüi, Nguyãùn Vàn Táún, Voî Quang Sån Chæång 8 MAÏY ÂIÃÛN ÂÄÖNG BÄÜ 8.1. ÂAÛI CÆÅNG Maïy âiãûn âäöng bäü laì maïy âiãûn xoay chiãöu coï täúc âäü räto n bàòng täúc âäü tæì træåìng quay trong maïy n1. ÅÍ chãú âäü xaïc láûp maïy âiãûn âäöng bäü coï täúc âäü quay cuía räto n luän khäng âäøi. Maïy phaït âiãûn âäöng bäü laì nguäön âiãûn chênh cuía læåïi âiãûn caïc quäúc gia, trong âoï âäüng cå så cáúp laì tuabin håi, tuabin næåïc hoàûc tuabin khê. Caïc maïy phaït thæåìng näúi laìm viãûc song song våïi nhau. Cäng suáút cuía mäüt maïy phaït âaî chãú taûo trãn 1200MW. Coìn âäüng cå âiãûn âäöng bäü âæåüc sæí duûng khi truyãön âäüng cäng suáút låïn, coï thãø âaût âãún vaìi chuûc MW vaì våïi yãu cáöu täúc âäü khäng âäøi. Âäüng cå âiãûn âäöng bäü duìng trong cäng nghiãûp luyãûn kim, khai thaïc moí, thiãút bë laûnh, maïy båm, khê neïn, quaût gioï... 8.2. CÁÚU TAÛO CUÍA MAÏY ÂIÃÛN ÂÄÖNG BÄÜ Cáúu taûo cuía maïy âiãûn âäöng bäü gäöm coï hai bäü pháûn chênh laì stato vaì räto. 8.2.1. Stato (pháön æïng) Stato cuía maïy âiãûn âäöng bäü giäúng nhæ stato cuía maïy âiãûn khäng âäöng bäü, gäöm hai bäü pháûn chênh laì loîi theïp stato vaì dáy quáún ba pha stato (xem laûi pháön maïy âiãûn khäng âäöng bäü). Dáy quáún stato coìn goüi laì dáy quáún pháön æïng. 8.2.2. Räto (pháön caím) Räto cuía maïy âiãûn âäöng bäü laì nam chám âiãûn gäöm coï loîi sàõt vaì dáy quáún kêch thêch. Doìng âiãûn âæa vaìo dáy quáún kêch thêch laì doìng âiãûn mäüt chiãöu. Räto cuía maïy âiãûn âäöng bäü coï hai kiãøu laì räto cæûc läöi vaì räto cæûc áøn.
- 156 1. Räto cæûc läöi : Daûng màût cæûc âãø khe håí khäng khê khäng âãöu, muûc âêch laì laìm cho tæì caím phán bäú trong khe håí khäng khê hçnh sin âãø sââ caím æïng åí dáy quáún stato hçnh sin (hçnh 8.1). Loaûi räto náöy duìng åí caïc maïy phaït coï täúc âäü tháúp, coï nhiãöu âäi cæûc nhæ maïy phaït keïo båíi tuäúc bin thuíy âiãûn. Vaình goïp Cæûc ûtæì Caïnh quaût Pháön æïng kêch tæì Âai Quaût gioï Vaình træåüt Hçnh 8.1 Räto cæûc läöi 2. Räto cæûc áøn : Khe håí khäng khê âãöu vaì räto chè coï hai cæûc hoàûc bäún cæûc (hçnh 8.2). Loaûi räto cæûc áøn âæåüc duìng åí caïc maïy coï täúc âäü cao nhæ caïc maïy keïo båíi tuäúc bin nhiãût âiãûn. Vç täúc âäü cao nãn âãø chäúng læûc ly tám, räto âæåüc chãú taûo nguyãn khäúi coï âæåìng kênh nhoí. N S Hçnh 8.2 Loîi theïp vaì màût càõt ngang rotor cuía maïy âiãûn âäöng bäü cæûc áøn
- 157 8.3. NGUYÃN LYÏ LAÌM VIÃÛC CUÍA MAÏY PHAÏT ÂIÃÛN ÂÄÖNG BÄÜ A B C 2 6 + 3 1 7 4 5 Hçnh 8.3 Så âäö nguyãn lyï cuía MF âäöng bä ba pha 1. Âäüng cå så cáúp (tuabin håi); 2. Dáy quáún stato; 3. Räto cuía maïy phaït âäöng bäü; 4. Dáy quáún räto; 5. Vaình træåüt; 6. Chäøi than tyì lãn vaình træåüt; 7. Maïy phaït âiãûn mäüt chiãöu näúi cuìng truûc våïi maïy phaït âiãûn âäöng bäü. Âäüng cå så cáúp 1 (tuäúc bin håi) quay räto maïy phaït âiãûn âäöng bäü âãún gáön täúc âäü âënh mæïc (hçnh 8.3), maïy phaït âiãûn mäüt chiãöu 7 âæåüc thaình láûp âiãûn aïp vaì cung cáúp doìng âiãûn mäüt chiãöu cho dáy quáún kêch thêch 4 maïy phaït âiãûn âäöng bäü thäng qua chäøi than 5 vaì vaình goïp 6, räto 3 cuía maïy phaït âiãûn âäöng bäü tråí thaình nam chám âiãûn. Do räto quay, tæì træåìng räto queït qua dáy quáún pháön æïng stato vaì caím æïng ra sââ xoay chiãöu hçnh sin, coï trë säú hiãûu duûng laì: E 0 = π 2fNk dq Φ 0 (8.1) Trong âoï: E0 laì sââ pha; N laì säú voìng dáy cuía mäüt pha; kdq laì hãû säú dáy qáún; Φ0 tæì thäng cæûc tæì räto. Nãúu räto coï säú âäi cæûc tæì laì p, quay våïi täúc âäü n thç sââ caím æïng trong dáy quáún stato coï táön säú laì: p.n f= (8.2a) 60 Hoàûc 60f n= (vg/ph) (8.2b) p Khi dáy quáún stato näúi våïi taíi, trong dáy quáún seî coï doìng âiãûn ba pha chaûy qua. Hãû thäúng doìng âiãûn naìy seî sinh ra tæì træåìng quay, goüi laì tæì træåìng pháön æïng, coï täúc âä laì :
- 158 60f n1 = (vg/ph) (8.2c) p Tæì (8.2b) vaì (8.2c), ta tháúy täúc âäü räto n bàòng täúc âäü tæì træåìng quay trong maïy n1, nãn goüi laì maïy âiãûn âäöng bäü. 8.4. PHAÍN ÆÏNG PHÁÖN ÆÏNG MAÏY PHAÏT ÂIÃÛN ÂÄÖNG BÄÜ Khi maïy phaït âiãûn laìm viãûc, tæì thäng cuía cæûc tæì Φ0 càõt dáy quáún stato vaì caím æïng sââ E0 cháûm pha so våïi tæì thäng Φ0 goïc 900 (hçnh 8.4a). Dáy quáún stato näúi våïi taíi nãn coï doìng âiãûn I cung cáúp cho taíi. Doìng âiãûn I chaûy trong dáy quáún stato taûo nãn tæì træåìng quay pháön æïng. Tæì træåìng pháön æïng quay âäöng bäü våïi tæì træåìng cæûc tæì Φ0. Goïc lãûch pha giæîa E0 vaì I do tênh cháút taíi quyãút âënh. Taïc duûng cuía tæì træåìng pháön æïng lãn tæì træåìng træåìng cæûc tæì goüi laì phaín æïng pháön æïng. Træåìng håüp taíi thuáön tråí (hçnh 8.4a) : E0 vaì I truìng pha nãn ψ = 0. Doìng âiãûn I sinh ra tæì thäng pháön æïng Φæ cuìng pha våïi doìng âiãûn. Tæì thäng pháön æïng theo hæåïng ngang truûc, ta goüi laì phaín æïng pháön æïng ngang truûc. Tæì thäng náöy laìm meïo tæì træåìng cæûc tæì. Træåìng håüp taíi thuáön caím (hçnh 8.4b): E0 vaì I lãûch pha nhau mäüt goïc ψ = 900. Doìng âiãûn I sinh ra tæì thäng pháön æïng Φæ ngæåüc chiãöu våïi Φ0 ta goüi laì phaín æïng pháön æïng doüc truûc khæí tæì, coï taïc duûng laìm giaím tæì træåìng täøng. & Eo & Eo & I Φæ ψ=0 ψ = 900 Φ0 Φ0 Φæ S N N S & I Hçnh 8.4a Taíi thuáön tråí ψ = 0 Hçnh 8.4b Taíi thuáön caím ψ = 900 & E0 & E0 & Iq & Φæ I ψ = 900 ψ Φ0 & I Φ0 S & S Id N N Φæ Hçnh 8.4c Taíi thuáön dung ψ = - 900 Hçnh 8.4d Taíi häín håüp ψ > 0
- 159 Træåìng håüp taíi thuáön dung (hçnh 8.4c): E0 vaì I lãûch pha nhau mäüt goïc ψ = - 90 . Doìng âiãûn I sinh ra tæì thäng pháön æïng Φæ cuìng chiãöu våïi Φ0 ta goüi laì phaín æïng 0 pháön æïng doüc truûc tråü tæì, coï taïc duûng laìm tàng tæì træåìng täøng. Træåìng håüp taíi häøn håüp (hçnh 8.4d, taíi coï tênh caím : 0 < ψ < π/2) : E0 vaì I lãûch pha nhau mäüt goïc ψ. Ta phán têch doìng âiãûn I laìm hai thaình pháön: Thaình pháön doüc truûc Id = Isinψ sinh ra tæì thäng pháön æïng doüc truûc Φæd cuìng chiãöu våïi Φ0 vaì thaình pháön ngang truûc Iq = Icosψ sinh ra tæì thäng pháön æïng ngang truûc Φæq vuäng goïc våïi Φ0 ta goüi chung laì phaín æïng pháön æïng ngang truûc khæí tæì. Træåìng håüp taíi coï tênh dung (-π/2 < ψ < 0), phaín æïng pháön æïng ngang truûc tråü tæì. 8.5. PHÆÅNG TRÇNH CÁN BÀÒNG ÂIÃÛN AÏP MAÏY PHAÏT ÂIÃÛN ÂÄÖNG BÄÜ 8.5.1. Phæång trçnh cán bàòng âiãûn aïp cuía maïy phaït âiãûn cæûc läöi Khi maïy phaït âiãûn laìm viãûc tæì thäng cæûc tæì Φ0 sinh ra sââ E0 åí dáy quáún stato. Khi maïy coï taíi doìng âiãûn I trong dáy quáún stato sinh ra tæì træåìng pháön æïng Φæ. ÅÍ maïy cæûc läöi do khe håí doüc truûc vaì ngang truûc khaïc nhau nãn ta phán têch Φæ thaình hai thaình pháön: doüc truûc Φæd vaì ngang truûc Φæq. Tæì træåìng pháön æïng ngang truûc Φæq taûo nãn sââ ngang truûc E q = − j& q X æq , våïi Xæq laì âiãûn khaïng phaín æïng pháön æïng & I ngang truûc vaì tæì træåìng pháön æïng doüc truûc Φæd taûo nãn sââ doüc truûc E d = − j& d X æd , & I våïi Xæd laì âiãûn khaïng phaín æïng pháön æïng doüc truûc. & E0 &q I & E0 θ &jX I âb ψ j& q X q I θ ϕ ψ & U & U ϕ & Id j& d X d I & I & I (a) (b) Hçnh 8.5 Âäö thë vectå maïy phaït âiãûn âäöng bäü a. Maïy cæûc läöi; b. Maïy cæûc áøn Ngoaìi ra doìng âiãûn taíi I coìn sinh ra tæì thäng taín cuía dáy quáún stato âæåüc âàûc træng båíi âiãûn khaïng taín Xt khäng phuû thuäüc hæåïng doüc truûc hoàûc ngang truûc, tæång æïng coï sââ taín laì : E t = − j&X t = − j& d X t − j& q X t & I I I (8.3) Phæång trçnh âiãûn aïp cuía maïy phaït âiãûn âäöng bäü cæûc läöi : U = E 0 − j& d X æd − j& d X t − j& q X æq − j& q X t & & I I I I
- 160 U = E 0 − j& d ( X æd + X t ) − j& q ( X æq + X t ) & & I I (8.4) Boí qua âiãûn aïp råi trãn âiãûn tråí dáy quáún pháön æïng & Ræ , ta coï : I U& = E 0 − j& d X d − j& q X q & I I (8.5) trong âoï: Xd = Xæd + Xt laì âiãûn khaïnh âäöng bäü doüc truûc; Xq = Xæq + Xt laì âiãûn khaïng âäöng bäü ngang truûc. Phæång trçnh (8.5) tæång æïng våïi âäö thë vectå cuía maïy phaït âiãûn âäöng bäü cæûc läöi, hçnh 8.5a. Tæì phæång trçnh âiãûn aïp vaì âäö thë vectå ta tháúy goïc lãûch pha giæîa sââ E0 vaì âiãûn aïp U goüi laì goïc cäng suáút θ, do phuû taíi quyãút âënh. 8.5.2. Phæång trçnh âiãûn aïp cuía maïy phaït âiãûn cæûc áøn Âäúi våïi maïy phaït âäöng bäü cæûc áøn laì træåìng håüp âàûc biãût cuía maïy phaït cæûc läöi, trong âoï Xâb = Xd = Xq, goüi laì âiãûn khaïng âäöng bäü. Phæång trçnh âiãûn aïp cuía maïy phaït âiãûn cæûc áøn coï thãø viãút laì: U = E 0 − j&.X âb & & I (8.6) Âäö thë vectå cuía noï âæåüc trçnh baìy trãn hçnh 8.5b. 8.6. CÄNG SUÁÚT ÂIÃÛN TÆÌ CUÍA MAÏY PHAÏT ÂIÃÛN ÂÄÖNG BÄÜ 8.6.1. Cäng suáút taïc duûng 1. Maïy phaït cæûc läöi Cäng suáút taïc duûng cuía maïy phaït âiãûn cung cáúp cho taíi laì: P = mUIcosϕ (8.7) Trong âoï: U, I tæång æïng laì âiãûn aïp pha, doìng âiãûn pha. Coìn m laì säú pha. Theo âäö thë vectå hçnh 8.5a, ta coï ϕ = ψ - θ, do âoï : P = mUIcosϕ = mUIcos(ψ-θ) = mUIcosψ.cosθ + mUIsinψ.sinθ . P = mUIq.cosθ + mUId.sinθ (8.8) våïi Icosψ = Iq vaì Isinψ = Id. Theo âäö thë vectå hçnh 8.5a, ta ruït ra: U sin θ E − U cos θ Iq = vaì I d = 0 Xq Xd Thãú biãøu thæïc I q vaì Id vaìo phæång trçnh (8.8), sau mäüt vaìi biãún âäøi vaì boí qua täøn hao, ta coï cäng suáút âiãûn tæì cuía maïy phaït âiãûn âäöng bäü cæûc läöi: E0 U2 1 1 Pât = mU sin θ + m ( − ) sin 2θ (8.9) Xd 2 Xq Xd
- 161 Ta tháúy cäng suáút âiãûn tæì gäöm hai thaình pháön (hçnh 8.6): mUE 0 - Thaình pháön sin θ do doìng âiãûn kêch tæì taûo nãn tè lãû våïi sinθ. Âoï laì Xd thaình pháön cäng suáút chuí yãúu cuía maïy phaït. Pât Pât U2 1 1 -Thaình pháön m ( − ) sin 2θ mUE 0 2 Xq Xd sin θ xd khäng phuû thuäüc vaìo doìng âiãûn kêch tæì mU 2 1 1 vaì chè xuáút hiãûn khi Xq ≠ Xd. Do âoï ( − ) sin 2θ 2 xq xd ngæåìi ta chãú taûo âäüng cå âiãûn âäöng bäü våïi räto coï khe håí doüc truûc vaì ngang truûc khaïc nhau maì khäng cáön doìng âiãûn 900 1800 θ kêch tæì, do aính hæåíng cuía thaình pháön cäng suáút náöy cuîng taûo nãn âæåüc mämen Hçnh 8.6 Âàûc tênh goïc cäng suáút quay, âoï laì nguyãn lyï cuía âäüng cå âiãûn maïy phaït cæûc läöi phaín khaïng. Âàûc tênh P = f(θ) goüi laì âàûc tênh goïc cäng suáút. Maïy phaït laìm viãûc äøn âënh khi π θ trong khoaíng 0 ÷ ; khi taíi âënh mæïc θ = 20 0 ÷ 30 0 . 2 2. Maïy phaït cæûc áøn Våïi maïy phaït âiãûn cæûc áøn X d = X q = X db nãn phæång trçnh (8.9) viãút laûi thaình: E0 Pât = mU sin θ (8.10) X âb Khi maïy phaït âiãûn cæûc áøn phaït cäng suáút cæûc âaûi thç goïc cäng suáút θ = 90o. VÊ DUÛ 8.1 Maïy âiãûn âäöng bäü ba pha cæûc áøn 5kVA, 208V, 4 cæûc tæì, 60Hz, näúi Y coï âiãûn tråí dáy quáún stator khäng âaïng kãø vaì âiãûn khaïng âäöng bäü 8Ω/pha. Maïy laìm viãûc åí chãú âäü maïy phaït näúi vaìo læåïi coï 208V, 60Hz. a. Xaïc âënh sââ kêch thêch vaì goïc cäng suáút khi maïy laìm viãûc âáöy taíi coï hãû säú cäng suáút 0,8 (R-L). Veî âäö thë vector trong træåìng håüp naìy. b. Våïi doìng âiãûn kêch thêch cuía cáu (a), cäng suáút âäüng cå såï cáúp giaím cháûm. Tçm giaï trë tæång æïng cuía doìng âiãûn stator, hãû säú cäng suáút vaì cäng suáút phaín khaïng trong âiãöu kiãûn maïy phaït cäng suáút cæûc daûi ?
- 162 Baìi giaíi Maûch âiãûn thay thãú cuía maïy phaït âiãûn mäüt pha trçnh baìy trãn hçnh VD8.1. & E o = 206,9 V j8 & I & Eo d &jX âb I &jX âb I + + & ϕ δ U & ~_ & o I U∠0 ϕ _ c & I (b) (c) ϕ (a) b a & U Hçnh VD 8.1 Maûch âiãûn tæång âæång vaì âäö thë vector maïy phaït a. Âiãûn aïp pha cuía maïy phaït : U 208 U= d = = 120 V 3 3 Doìng âiãûn stator khi dáöy taíi : S âm 5000 I âm = = = 13,9 A 3U âm 3 × 208 cosϕ = 0,8 ⇒ ϕ = 36,9o (tênh caím) Phæång trçnh cán bàòng âiãûn aïp khi boí qua Ræ : E o = U∠0 o + &jX âb & I & E o = 120∠0 o + 13,9∠ − 36,9 o × 8∠90 o = 206,9 ∠ 25,5o.V Sââ kêch thêch cuía mäüt pha : Eo = 206,9 V Goïc cäng suáút : θ = 25,5o. b. Maïy phaït cäng suáút cæûc âaûi xaíy ra khi θ = 90o , váûy : 3E o U 3 × 206,9 × 120 Pmax = = = 9.320 W X âb 8 Doìng âiãûn stator : & & & = E o − U = 206,9∠90 − 120∠0 = 29,9∠30,1o A o o I jX âb j8 Trë hiãûu duûng : I = 29,9 A.
- 163 Hãû säú cäng suáút : cos30,1o = 0,865 (dung) Cuîng coï thãø duìng âäö thë vector (hçnh VD 8.1c) trong træåìng håüp phaït cäng suáút cæûc âaûi âãø tênh doìng âiãûn stator nhæ sau : (IXâb)2 = E2o + U2 1 ⎛ 206,9 − 120 2 2 ⎞2 ⇒I=⎜ ⎜ ⎟ = 29,9 A . ⎟ ⎝ 82 ⎠ 8.6.2. Cäng suáút phaín khaïng 1. Maïy phaït cæûc läöi : Cäng suáút phaín khaïng cuía maïy phaït âiãûn âäöng bäü laì: Q = mUÏIsinϕ = mUIsin(ψ-θ) = mUIsinψ.cosθ + mUIcosψ.sinθ. Q = mUId.cosθ + mUIq.sinθ (8.10) Thãú biãøu thæïc I q vaì I d vaìo phæång trçnh (8.10), sau mäüt vaìi biãún âäøi vaì , ta coï cäng suáút phaín khaïng cuía maïy phaït âiãûn âäöng bäü cæûc läöi: E0 mU 2 ⎛ 1 ⎜ 1 ⎞ 2 ⎛ ⎞ ⎟ cos 2θ − mU ⎜ 1 + 1 ⎟ (8.11) Q = mU cos θ + − Xd 2 ⎜ Xq Xd ⎟ ⎝ ⎠ 2 ⎜ Xq Xd ⎟ ⎝ ⎠ 2. Maïy phaït cæûc áøn : Âäúi våïi maïy phaït cæûc áøn X d = X q = X âb nãn phæång trçnh (8.11), ta coï cäng suáút phaín khaïng cuía maïy phaït âiãûn âäöng bäü cæûc áøn laì: mUE 0 mU 2 mU Q= cos θ − = (E o cos θ − U ) (8.12) X âb X âb X âb 8.6.3. Âiãöu chènh cäng suáút maïy phaït 1. Âiãöu chènh cäng suáút taïc duûng : Maïy phaït biãún cå nàng thaình âiãûn nàng, vç thãú muäún âiãöu chènh cäng suáút taïc duûng P cuía maïy phaït âiãûn ta phaíi âiãöu chènh cäng suáút cå cuía âäüng cå så cáúp. 2. Âiãöu chènh cäng suáút phaín khaïng : Tæì biãøu thæïc cäng suáút phaín khaïng (8.12), ta viãút laûi : mU ( E 0 cos θ − U ) Q= (8.13) X âb Gèa thiãút giæî U, f vaì P khäng âäøi thç:
- 164 - Nãúu E0cosθ < U thç Q < 0, nghéa laì maïy nháûn cäng suáút phaín khaïng cuía læåïi âiãûn âãø taûo ra tæì træåìng, maïy thiãúu kêch thêch. - Nãúu E0cosθ > U thç Q > 0, maïy phaït cäng suáút phaín khaïng cung cáúp cho taíi, maïy quaï kêch thêch. Nhæ váûy, muäún âiãöu chènh cäng suáút phaín khaïng ta phaíi thay âäøi E0, nghéa laì phaíi âiãöu chènh doìng âiãûn kêch tæì. Âãø tàng cäng suáút phaín khaïng phaït ra ta phaíi tàng doìng âiãûn kêch tæì. Tháût váûy, nãúu tàng doìng âiãûn kêch tæì, E0 seî tàng vaì cosθ tàng nhæng E0sinθ khäng âäøi, do âoï Q tàng. 8.7. ÂÀÛC TÊNH CUÍA MAÏY PHAÏT ÂIÃÛN ÂÄÖNG BÄÜ Chãú âäü laìm viãûc cuaí maïy phaït âiãûn âäöng bäü åí taíi âäúi xæïng âæåüc thãø hiãûn roî raìng qua caïc âaûi læåüng nhæ âiãûn aïp U åí âáöu cæûc maïy phaït, doìng âiãûn I trong dáy quáún pháön æïng, doìng âiãûn kêch thêch It. Coìn táön säú f = fâm = hàòng säú vaì cosϕ = const do taíi bãn ngoaìi quyãút âënh. Nhæ váûy tæì ba âaûi læåüng coìn laûi ta thaình láûp caïc âàûc tênh maïy phaït âiãûn âäöng bäü sau âáy: + Âàûc tênh khäng taíi + Âàûc tênh ngoaìi + Âàûc tênh âiãöu chènh 8.7.1. Âàûc tênh khäng taíi cuía maïy phaït âiãûn âäöng bäü Âàûc tênh khäng taíi cuía maïy phaït laì quan hãû giæîa sââ E vaì doìng âiãûn kêch tæì It khi maïy laìm viãûc khäng taíi (I = 0) vaì täúc âäü quay cuía räto khäng âäøi (hçnh 8.7). Noï chênh laì daûng âæåìng cong tæì hoïa B = f(H) cuía váût liãûu sàõt tæì. 8.7.2. Âàûc tênh ngoaìi cuía maïy phaït âiãûn âäöng bäü E0 U cosϕ
- 165 Âàûc tênh ngoaìi cuía maïy phaït laì quan hãû giæîa âiãûn aïp U trãn cæûc maïy phaït vaì doìng âiãûn taíi I khi tênh cháút taíi khäng âäøi (cosϕt = const), cuîng nhæ täúc âäü quay räto n vaì doìng âiãûn kêch tæì It khäng âäøi (hçnh 8.8). 8.7.3. Âàûc tênh âiãöu chènh cuía maïy phaït âiãûn âäöng bäü cosϕ =0.8 caím Âàûc tênh âiãöu chènh cuía maïy phaït laì It quan hãû giæîa doìng âiãûn kêch tæì It theo doìng cosϕ =1 âiãûn taíi I khi âiãûn aïp U khäng âäøi vaì täúc âäü Ikt quay räto n, cosϕt cuîng khäng âäøi (hçnh 8.9). Âàûc tênh náöy cho biãút cáön phaíi âiãöu cosϕ = 0.8 dung chènh doìng âiãûn kêch tæì nhæ thãú naìo âãø giæî âiãûn aïp U trãn âáöu cæûc maïy phaït khäng âäøi. 0 Iâm I Thæåìng trong caïc maïy phaït âiãûn âäöng bäü coï bäü tæû âäüng âiãöu chènh doìng kêch tæì âãø Hçnh 8.9 Âàûc tênh âiãöu chènh It = f(I) khi U= const giæî âiãûn aïp khäng âäøi. 8.8. MAÏY PHAÏT ÂIÃÛN ÂÄÖNG BÄÜ LAÌM VIÃÛC SONG SONG Trong hãû thäúng âiãûn gäöm nhiãöu maïy phaït âiãûn âäöng bäü laìm viãûc song song våïi nhau, taûo thaình læåïi âiãûn. Cäng suáút cuía læåïi âiãûn ráút låïn ráút låïn so våïi cäng suáút cuía tæìng maïy phaït, do âoï táön säú vaì âiãûn aïp cuía læåïi âiãûn gáön nhæ khäng âäøi khi thay âäøi taíi. Træåïc khi âæa mäüt maïy phaït vaìo laìm viãûc cuìng våïi læåïi âiãûn tæïc laì hoaì âäöng bäü (hçnh 8.10), phaíi kiãøm tra caïc âiãöu kiãûn sau âáy: 1. Âiãûn aïp cuía maïy phaït phaíi bàòng âiãûn aïp cuía læåïi âiãûn. 2. Táön säú cuía maïy phaït phaíi bàòng táön säú cuía læåïi âiãûn. 3. Thæï tæû pha cuía maïy phaït phaíi giäúng thæï tæû pha cuía læåïi âiãûn. 4. Âiãûn aïp cuía maïy phaït vaì âiãûn aïp cuía læåïi âiãûn phaíi truìng pha nhau. & U AF & ΔU 1 UL,,fL & U AL + Ikt &a I ωF ωL Ukt _ & U CL & U BF 2 & ΔU & ΔU 3 & U CF 4 & U BL Hçnh 8.10. Hoìa âäöng bäü maïy phaït âäöng bäü vaìo læåïi âiãûn 1. Maïy phaït âäöng bäü; 2. Maïy càõt; 3. Læåïi âiãûn; 4. Caïc âiãöu kiãûn hoìa âäöng bäü
- 166 Khi caïc âiãöu kiãûn trãn âæåüc thoía maîn tæïc laì âiãûn aïp åí hai âáöu maïy càõt bàòng khäng, ta âoïng maïy càõt 2 âãø hoìa âäöng bäü. Nãúu khäng âaím baío caïc âiãöu kiãûn trãn, seî coï doìng âiãûn låïn chaûy quáøn trong maïy, phaï hoíng maïy vaì gáy räúi loaûn hãû thäúng âiãûn. Sau khi hoìa âäöng bäü, cáön læu yï: + Ta âiãöu chènh doìng âiãûn kêch tæì It, âiãûn aïp cuía maïy phaït váùn khäng âäøi vç âoï laì âiãûn aïp cuía læåïi âiãûn. Viãûc thay âäøi doìng âiãûn kêch tæì It chè laìm thaïy âäøi cäng suáút phaín khaïng cuía maïy phaït. + Muäún maïy phaït mang taíi, ta tàng cäng suáút âäüng cå så cáúp: tàng læu læåüng næåïc trong maïy thuíy âiãûn hoàûc tàng læu læåüng håi trong maïy nhiãût âiãûn. 8.9. ÂÄÜNG CÅ ÂIÃÛN ÂÄÖNG BÄÜ 8.9.1. Khaïi niãûm chung Vãö cáúu taûo âäüng cå âiãûn âäöng bäü giäúng maïy phaït âiãûn âäöng bäü. Maïy phaït âiãûn âäöng bäü coï thãø laìm viãûc nhæ âäüng cå âiãûn âäöng bäü. Nãúu thaïo âäüng cå så cáúp ra khoíi maïy phaït vaì näúi dáy quáún stato vaìo læåïi âiãûn ba pha âäng thåìi cung cáúp doìng âiãûn mäüt chiãöu cho dáy quáún kêch tæì, âäüng cå seî quay våïi täúc âäü khäng âäøi vaì taûo ra momen keïo taíi cå âáúu vaìo truûc. Æu âiãøm âäüng cå âiãûn âäöng bäü laì hãû säú cäng suáút cao vaì coï thãø âiãöu chènh âæåüc bàòng caïch thay âäøi doìng âiãûn kêch tæì, âiãöu náöy cho pheïp náng cao hãû säú cäng suáút cuía læåïi âiãûn khi cáön. Træåìng håüp âäüng cå quay khäng taíi vaì tàng doìng kêch tæì âuí låïn thç doìng âiãûn læåïi vaìo âäüng cå seî væåüt træåïc âiãûn aïp cuía noï mäüt goïc gáön 900, luïc náöy âäüng cå laìm viãûc nhæ mäüt tuû âiãûn phaït cäng suáút phaín khaïng vaìo læåïi, dáy laì chãú âäü maïy buì âäöng bäü. 8.9.2. Nguyãn lyï laìm viãûc cuía âäüng cå âiãûn âäöng bäü Khi cho doìng âiãûn ba pha vaìo dáy quáún stato, doìng âiãûn ba pha åí dáy quáún stato seî sinh ra tæì træåìng quay våïi täúc âäü: 60f n1 = ( vg / ph ) (8.14) p Nãúu räto âang âæïng yãn (hçnh 8.11), cæûc Nam S cuía räto bë cæûc Bàõc N stato keïo vaì noï coï xu hæåïng quay theo chiãöu kim âäöng häö. Nhæng do quaïn tênh vaì cæûc Bàõc stato queït qua noï quaï nhanh, trong khi noï chæa quay tåïi thç sau næîa chu kyì noï âaî âäúi diãûn våïi cæûc Nam stato vaì bë âáøy luìi, nghéa laì räto coï xu hæåïng quay theo chiãöu
- 167 ngæåüc laûi. Kãút quaí laì moment (måí maïy) trung bçnh bàòng khäng vaì räto khäng quay âæåüc. 1 2 Tuy nhiãn nãúu chuïng ta quay N n1 træåïc räto våïi täúc âäü âäöng bäü caïc cæûc tæì räto bë “khoïa chàût” vaìo cæûc S tæì stato traïi dáúu. Khi khäng taíi, tæì n1 træåìng stato vaì räto cuìng quay våïi täúc âäü âäöng bäü n1 vaì truûc cuía chuïng truìng nhau (θ = 0). Luïc coï N taíi truûc tæì træåìng räto âi cháûm sau truûc tæì træåìng stato mäüt goïc θ, taíi S caìng nàûng goïc θ caìng låïn, nhæng caí hai váùn cuìng quay våïi täúc âäü Hçnh 8.11. Sæû taûo ra mämen trong âäüng cå âäöng bäü. 1. Truûc räto; 2. Truûc tæì træåìng stato âäöng bäü n1. 8.9.3. Phæång trçnh âiãûn aïp, maûch âiãûn tæång âæång, âäö thë vectå & & Goüi U laì âiãûn aïp pha cuía nguäön; E o laì sââ trong mäüt pha stato; Ræ laì âiãûn tråí mäüt pha stato; Xâb laì âiãûn khaïng âäöng bäü. Ta coï phæång trçnh cán bàòng âiãûn aïp åí stato laì: U = E 0 + R æ & + jX âb & & & I I (8.15) Khi boí qua âiãûn tråí dáy quáún stato (Ræ = 0), ta coï: U = E + jX & & & 0 I âb (8.16) Maûch âiãûn tæång âæång vaì âäö thë vectå âæåüc trçnh baìy trãn hçnh 8.12. & I Ræ Xâb & j&X db I U θ + & I ϕ j&X âb I ϕ I & & U & & + U Eo _ & I & E0 j&X db I E0sinϕ = Ct _ θ (a) (b) Icosϕ=Ct 1’ 1 & & E0 Hçnh 8.12. a) Maûch âiãûn tæång âæång; E0 b) Âäö thë vectå. Hçnh 8.13. Âäö thë vectå khi cosϕ =1 vaì khi cosϕ = 0,8 (væåüt træåïc)
- 168 8.9.4. Âiãöu chènh hãû säú cäng suáút cosϕ cuía âäüng cå âiãûn âäöng bäü Trãn hçnh 8.12b veî âäö thi vectå æïng våïi træåìng håüp thiãúu kêch tæì, doìng âiãûn I& & cháûm pha sau âiãûn aïp U . Khi sæí duûng ngæåìi ta khäng âãø âäüng cå laìm viãûc åí chãú âäü náöy, vç âäüng cå tiãu thuû cäng suáút phaín khaïng cuía læåïi âiãûn, laìm cho hãû säú cäng suáút cuía læåïi âiãûn tháúp. Trong cäng nghiãûp thæåìng âäüng cå âäöng bäü laìm viãûc åí chãú âäü quaï kêch tæì, doìng âiãûn & væåüt træåïc pha âiãûn aïp U , âäüng cå væìa taûo ra cå nàng, I & âäöng thæåìi phaït ra cäng suáút phaín khaïng nhàòm náng cao hãû säú cäng suáút cosϕ cuía læåïi âiãûn. Âáy laì æu âiãøm låïn nháút cuía âäüng cå âäöng bäü. Âãø tháúy roî sæû thay âäøi hãû säú cäng suáút cuía âäüng cå âäöng bäü, veî thãm hçnh 8.13 laì âäö thë vectå cuía hai træåìng håüp : + Khi cosϕ = 1 æïng våïi U vaì & truìng pha nhau; & I + Khi cosϕ = 0,8 æïng våïi chãú âäü quaï kêch tæì, & væåüt træåïc U mäüt goïc laì ϕ. I & Do U, f, P khäng âäøi, nãn Icosϕ = const, E0sin ϕ = const, nãn khi veî cáön læu yï I & & muït cuía vectå & chaûy trãn âæåìng 1 vuäng goïc våïi U vaì E 0 âæåìng 1’. 8.9.5. Måí maïy âäüng cå âiãûn âäöng bäü Âäüng cå âäöng bäü khäng tæû måí maïy âæåüc. Tæì træåìng quay stato queït qua caïc cæûc tæì räto våïi täúc âäü âäöng bäü, nãn læûc taïc duûng lãn räto luán phiãn keïo vaì âáøy, do räto coï quaïn tênh låïn, nãn momen trung bçnh bàòng khäng. Vç váûy räto phaíi âæåüc quay âãún bàòng hoàûc gáön bàòng täúc âäü âäöng bäü âãø giæî cho læûc taïc duûng tæång häù giæîa hai tæì træåìng khäng âäøi chiãöu træåïc khi âäüng cå coï thãø laìm viãûc. Trong vaìi træåìng håüp, duìng âäüng cå mäüt chiãöu gàõn vaìo truûc räto âãø keïo räto âãún täúc âäü âäöng bäü. Trong âäüng cå nhoí, ngæåìi ta duìng mämen tæì tråí. Våïi âäüng cå cäng suáút låïn, âãø taûo mämen måí maïy, trãn caïc màût cæûc tæì räto ngæåìi ta âàût caïc thanh dáùn âæåüc näúi ngàõn maûch nhæ kiãøu räto läöng soïc åí âäüng cå khäng âäöng bäü, goüi laì dáy quáún måí maïy, nhæ hçnh 8.14. Hçnh 8.14. Rotor cæûc läöi cuía âäüng cå âäöng bäü vaì dáy quáún khåíi âäng.
- 169 Khi måí maïy, nhåì coï dáy quáún måí maïy åí räto, âäüng cå seî laìm viãûc nhæ âäüng cå khäng âäöng bäü räto läöng soïc. Khi räto âaî quay gáön bàòng täúc âäü âäöng bäü, ta cho doìng kêch tæì It chaûy vaìo dáy quáún räto vaì räto seî âæåüc keïo vaìo âäöng bäü. Chuï yï trong quaï trçnh måí maïy åí dáy quáún kêch tæì seî caím æïng sââ ráút låïn, coï thãø phaï hoíng dáy quáún kêch tæì, vç thãú dáy quáún kêch tæì seî âæåüc kheïp maûch qua âiãûn tråí phoïng âiãûn coï trë säú bàòng 6 ÷ 10 láön âiãûn tråí dáy quáún kêch tæì.
- 170 BAÌI TÁÛP Baìi säú 4.1 Mäüt maïy phaït âäöng bäü ba pha 2000kVA, 630V, 50Hz, âáúu Y. a. Tênh doìng âiãûn dáy âënh mæïc ? b. Tênh doìng âiãûn dáy khi maïy phaït cäng suáút 720kW cho taíi coï cosϕ = 0,8 ? Baìi säú 4.2 Mäüt maïy phaït âäöng bäü ba pha 500kVA, 2200V, 50Hz, âáúu Y. a. Tênh doìng âiãûn dáy âënh mæïc ? b. Tênh doìng âiãûn dáy khi maïy phaït cäng suáút 720kW cho taíi coï cosϕ = 0,8 ? Baìi säú 4.3 Mäüt taíi ba pha coï âiãûn tråí 10Ω/ pha âæåüc cáúp âiãûn tæì mäüt maïy phaït âäöng bäü ba pha 220V. Taíi näúi Δ, sau âoï näúi Y. Tênh doìng âiãûn dáy vaì cäng suáút taíi tiãu thuû trong hai træåìng håüp trãn ?. Baìi säú 4.4 Mäüt maïy phaït âäöng bäü ba pha 250kVA, 1260V, 50Hz, âáúu Y coï cuäün dáy pháön æïng âáúu laûi thaình Δ. Tênh doìng âiãûn dáy, aïp dáy vaì cäng suáút biãøu kiãún måïi cuía maïy? Baìi säú 4.5 Âiãûn aïp håí maûch cuía mäüt maïy phaït âäöng bäü ba pha 4600V, 60Hz, âáúu Y khi doìng kêch tæì bàòng 8A. a. Tênh âiãûn aïp håí maûch åí 50Hz nãúu doìng kêch tæì bàòng 6A. Giaí thiãút maïy chæa baîo hoìa. b. Nãúu maïy âæåüc duìng âãø phaït âiãûn táön säú 50Hz, tçm âiãûn aïp dáy nãúu doìng kêch tæì bàòng 8A. Baìi säú 4.6 Mäüt maïy phaït âäöng bäü ba pha âang laìm viãûc våïi læåïi coï âiãûn aïp13,80kV vaì âiãûn khaïng âäöng bäü cuía maïy laì 5Ω/ pha. Maïy âang phaït 12MW vaì 6MVAR cho læåïi. Tênh : a. Goïc cäng suáút θ ? b. Goïc pha ϕ ? c. Sââ Eo Baìi säú 4.7 Mäüt maïy phaït âäöng bäü cæûc áøn ba pha 2500kVA, 660V, 60Hz, âáúu Y. Coï âiãûn tråí pháön æïng 0,2 Ω/ pha vaì âiãûn khaïng âäöng bäü 1,4 Ω/ pha. Tênh âäü thay âäøi âiãûn aïp pháön tràm khi maïy phaït doìng âënh mæïc cho taíi coï : a. Cos ϕ = 1. b. Cos ϕ = 0,866 (taíi coï tênh caím). c. cosϕ = 0,707 (taíi coï tênh dung).
- 171 Baìi säú 4.8 Mäüt maïy phaït âäöng bäü cæûc áøn ba pha coï 1000kVA, 4600V, 60Hz, âáúu Y vaì âiãûn aïp luïc khäng taíi 8350V khi doìng kêch thêch âënh mæïc. Báy giåì cho maïy laìm viãûc våïi cäng suáút biãøu kiãún vaì âiãûn aïp âënh mæïc; cosϕ = 0,75 (R-L). Giaí sæí Ræ = 0. Tênh : a. Cäng suáút taïc duûng vaì phaín khaïng cuía maïy phaït. b. Âiãûn khaïng âäöng bäü vaì goïc cäng suáút θ ? c. Tênh doìng âiãûn pháön æïng (stato) khi doìng kêch tæì khäng âäøi vaì maïy phaït cäng suáút taïc duûng cæûc âaûi. d. Sâm vaì Uâm måïi nãúu maïy âæåüc âáúu Δ ? Baìi säú 4.9 Mäüt maïy phaït âäöng bäü ba pha 1600kVA, 13000V, 60Hz, âáúu Y. Coï âiãûn tråí pháön æïng 1,5 Ω/pha vaì âiãûn khaïng âäöng bäü 30 Ω/pha. Tênh sââ Eo vaì goïc cäng suáút θ khi taíi maïy phaït 1280kW, âiãûn aïp 13000V vaì coï hãû säú cäng suáút: cosϕ = 1, cosϕ = 0,8 (taíi coï tênh caím) vaì cosϕ = 0,8 (taíi coï tênh dung). Cho nháûn xeït vãö sââ Eo? Baìi säú 4.10 Hai maïy phaït âiãûn âäöng bäü ba pha hoaìn toaìn giäúng nhau laìm viãûc song song, näúi Y coï âiãûn tråí pháön æïng khäng âaïng kãø vaì âiãûn khaïng âäöng bäü Xâb = 4,5 Ω/pha. Hai maïy cuìng cung cáúp âiãûn âãöu cho cho mäüt phuû taíi 26000 kW våïi cos ϕ = 0,866 (cháûm sau) vaì âiãûn aïp trãn taíi laì 13,2 kV. Nãúu thay âäøi doìng âiãûn kêch tæì âãø phán phäúi laûi cäng suáút phaín khaïng cuía hai maïy sao cho mäüt maïy coï cos ϕ1 = 1 thç luïc âoï hãû säú cäng suáút cos ϕ2 cuía maïy kia bàòng bao nhiãu ? Tênh Eo vaì θ cuía mäùi maïy trong træåìng håüp âoï ? Âaïp säú : cos ϕ2 = 0,655 Eo1 = 8,04 kV vaì θ1 = 18,56o. Eo2 = 10,88 kV vaì θ2 = 13,63o. Baìi säú 4.11 Mäüt maïy phaït âäöng bäü ba pha Sâm = 35 kVA, Uâm = 400/230V, 50Hz, âáúu Y coï Xâb =5,46Ω/pha. Maïy laìm viãûc trong hãû thäúng âiãûn våïi taíi caím âënh mæïc coï cosϕâm = 0,8, doìng âiãûn kêch tæì Ikt âm = 25 A. Giaí sæí Ræ = 0. Tênh : a. Sââ kêch thêch Eo vaì goïc lãûch pha giæîa sââ vaì doìng âiãûn Ψ ? b. Doìng âiãûn kêch tæì âãø coï hãû säú cäng suáút cosϕ = 0,9 khi P = const ? c. Hãû säú cäng suáút cosϕ vaì cäng suáút phaín khaïng Q khi doìng âiãûn kêch tæì tàng âãún Ikt = 30A ? Âaïp säú : Eo = 453 V vaì Ψ = 66o. I1 = 22,2 A cosϕ = 0,435. vaì Q = 33,6 kVAR
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
Bài giảng máy điện xoay chiều - Phân loại, kết cấu của máy điện đồng bộ
23 p |
771 |
354
-
Bài giảng Kỹ Thuật Điện Đại Cương - Máy điện đồng bộ
3 p |
517 |
231
-
Bài giảng máy điện xoay chiều - Nguyên lý làm việc của máy điện đồng bộ
4 p |
436 |
206
-
Kỹ thuật điện - Chương 3 : Máy điện đồng bộ
3 p |
256 |
125
-
PHÂN LOẠI, KẾT CẤU CỦA MÁY ĐIỆN ĐỒNG BỘ
23 p |
240 |
106
-
Chương 22: Quan hệ điện từ trong máy điện đồng bộ
11 p |
160 |
72
-
CẤU TẠO MÁY ĐIỆN ĐỒNG BỘ
9 p |
127 |
46
-
Bài giảng Chương 9: Máy điện đồng bộ
29 p |
89 |
34
-
Bài giảng Máy điện - Chương 8: Máy điện đồng bộ
15 p |
71 |
25
-
Bài giảng Máy điện: Máy điện đồng bộ - ĐH Bách Khoa
39 p |
52 |
23
-
Bài giảng Máy điện: Chương 5 - Máy điện đồng bộ
59 p |
40 |
16
-
Bài giảng Chương 21: Quan hệ điện từ trong máy điện đồng bộ
13 p |
34 |
11
-
Bài giảng Kỹ thuật điện Chương 4: Máy điện đồng bộ
16 p |
47 |
10
-
Bài giảng Kỹ thuật điện 2 - Chương 3: Máy điện đồng bộ
47 p |
16 |
6
-
Giáo trình Máy điện 1 (Phần 4: Máy điện đồng bộ) - Chương 1: Nguyên lý máy điện đồng bộ
38 p |
18 |
6
-
Bài giảng Biến đổi năng lượng điện cơ: Máy điện đồng bộ
19 p |
9 |
5
-
Giáo trình Máy điện II - Phần 4: Máy điện đồng bộ
62 p |
11 |
1

Set-Cookie: TLDEVNamespace=tbma1v4mj7s4pmgqv8dje49mr1; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly

Server: Apache/2.2.31 (CentOS)


text:
Rèn Nghị Lực Để Lập Thân Chương 7
Chia sẻ: Nguyenthu Ha | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:8
lượt xem 46
download
Rèn Nghị Lực Để Lập Thân Chương 7
Rèn Nghị Lực Để Lập Thân Tác giả: Nguyễn Hiến Lê Chương 7 - Quyết Định Cái gì có thể làm bất kỳ lúc nào, thì không bao giờ được làm hết. - TỤC NGỮ ANH Chăm chú rình cơ hội, khôn khéo và mạnh bạo nắm lấy nó, hăng hái và kiên nhẫn dùng nó, đó là những đức để thành công.
Bình luận(0) Đăng nhập để gửi bình luận!
Nội dung Text: Rèn Nghị Lực Để Lập Thân Chương 7
- Rèn Nghị Lực Để Lập Thân Tác giả: Nguyễn Hiến Lê Chương 7 - Quyết Định Cái gì có thể làm bất kỳ lúc nào, thì không bao giờ được làm hết. - TỤC NGỮ ANH Chăm chú rình cơ hội, khôn khéo và mạnh bạo nắm lấy nó, hăng hái và kiên nhẫn dùng nó, đó là những đức để thành công. - AUGUSTIN PHELPS ---------------------------------------------- 1. Người kém nghị lực không biết quyết định mau Người ta thường cho những người do dự không biết quyết định là kém nghị lực. Sự nhận xét đó rất đúng. Trừ một số ít người không biết tự suy nghĩ lấy và luôn luôn để người khác dắt dẫn, còn phần đông đều muốn tự lựa đường đi, có sáng kiến, muốn làm việc này việc khác song đến khi quyết định thì mười người có đến bảy tám quyết định vụng về hoặc chậm chạp, để lỡ mất cơ hội. Vậy muốn rèn nghị lực để thành công thì sau khi vạch mục đích như chương trên tôi đã chỉ, phải xét hết những phương tiện có thể dùng được rồi lựa một phương tiện tốt nhất để thực hiện. Phải suy nghĩ kỹ rồi ghi rõ từng giai đoạn, cách thức trong chương trình thực hành để sau khỏi thay đổi ý kiến mà quyết định đi, quyết định lại ba bốn lần, như anh bạn xây cất kho hàng tôi đã kể ở trên. 2. Trong những việc nhỏ ta thường do dự nhất Nguyệt san Selection Reader’s Digest tháng 5 năm 1955 đăng một bài tuỳ bút lý thú của H. Ellis. Chắc bạn đã biết, bên Âu, nhà nào cũng có lò sưởi thường đốt bằng củi và mỗi năm một hai lần phải gọi thợ tới cạo muội khói đóng trong ống khói. Một buổi tối nọ, một ông chủ nhà thấy khói và tàn lửa bốc ở miệng ống khói lên nhiều khác thường biết rằng trong ống khói có một cục khói lớn đương cháy.
- Chỉ cần đổ một thùng nước vào miệng ống khói là êm, nhưng không có cách nào leo lên đó được. Ông ta suy nghĩ, do dự không biết nên gọi sở chữa lửa hay không. Tiếng nổ lốp bốp tăng trong ống khói, bà vợ hoảng, ông ta phải kêu điện thoại; còn đương do dự chưa biết nên nói sao, vì chưa phải là đám cháy, thì nhân viên sở Chữa lửa hỏi địa chỉ ông ta rồi cắt liền. Một phút sau lửa đã tắt, khói gần hết tuôn thì một đội lính rầm rộ với xe hơi, với vòi rồng ào tới. Ông ta mắc cỡ quá, chỉ còn cách là cười xoà và khui rượu đãi đội lính. Truyện không có chi nhưng viết bằng một giọng hài hước đặc biệt của dân tộc Anh và chứa một tâm lý rất đúng: trong những việc quan trọng, bất kỳ người nào cũng quyết định mau được vì không có cách gì lựa chọn, còn trong những việc lằng nhằng, chỉ những người sáng suốt, có tư cách mới tránh được tật do dự. Nếu căn nhà đó phát hoả thì ông chủ ấy đã kêu sở Chữa lửa liền; nó chưa cháy, chỉ mới có thể cháy được thôi, nên ông ta mới khó nghĩ. Trong đời, những bài toán nhỏ lại thường khi khó giải quyết hơn những bài toán lớn. Sáng chủ nhật, ngủ dậy, chưa biết làm gì cho hết ngày, bạn ngồi lơ mơ suy nghĩ, nửa muốn nằm nhà đọc nốt cuốn tiểu thuyết, nửa muốn đi Thủ Đức lội. Ăn sáng xong, bạn vẫn còn lưỡng lự, sau tự nhủ: "Thôi, đi Thủ Đức". Bạn bận quần áo, nhưng vẫn không hăng hái đi, lại nghĩ đến một bộ phim ở rạp Casino, rồi bạn đi ra đi vào, năm lần bảy lượt, mà vẫn chưa quyết định được là đi đâu. Kế đó một người bà con tới thăm, bạn tiếp chuyện, khi người đó ra về, ngó đồng hồ thì quá giờ coi hát bóng và đi Thủ Đức, bạn bèn thay quần áo, nằm trên ghế đu, mở tiểu thuyết ra đọc. Ai đã chẳng có nhiều lần do dự trong hàng giờ trong những việc lặt vặt như vậy? Thói đó có hại cho nghị lực, ta phải diệt nó. Khi lựa một cuốn sách, một thứ vải may áo, ta tự cho ta vài phút để suy nghĩ thôi rồi quyết định ngay. Nếu có ai hỏi ta: - Hai thứ này, ông thích thứ nào? Thì ta không được trả lời: - Thứ nào cũng được.
- Hoặc: - Tuỳ ý ông. Có lẽ sự lựa chọn đó không quan trọng gì thật và lấy thứ này hay thứ kia thì cũng vậy, nhưng thái độ không biết quyết định đó nhất định phải bỏ. Một cách công hiệu nữa để tập quyết định là mỗi tối, trước khi đi ngủ, lập chương trình rõ ràng cho công việc hôm sau rồi thực hành cho được chương trình ấy. 3. Bên tình bên hiếu Tuy nhiên cũng có nhiều trường hợp quan trọng làm ta trù trừ rất lâu. Những lúc ấy, trong thâm tâm ta có sự chiến đấu giữa hai ba tình cảm, thị dục, và ta đau khổ lắm. Sự chiến đấu đó thường được dùng làm đề tài cho nhiều tiểu thuyết, kịch, tuồng bất hủ đông và tây. Bi kịch Le Cid của Corneille dựng trên sự xung đột giữa hiếu và tình, và Nguyễn Du cũng đã tả nỗi đoạn trường của Thuý Kiều khi bán mình chuộc cha. Tuỳ tính tình mọi người, tuỳ sự giáo dục trong gia đình và tuỳ hoàn cảnh xã hội mà hiếu thắng hoặc tình thắng, danh dự đoàn thể thắng hay hạnh phúc cá nhân thắng, mà sự xung đột - tức sự do dự - kéo dài hàng tuần, hàng tháng hay chỉ trong một đêm, một buổi. Càng kéo dài thì chữ hiếu hoặc danh dự đoàn thể càng khó thắng. Ở đây, lý trí giữ một địa vị rất nhỏ; thắng hay bại phần nhiều do tình cảm, phong tục, cho nên tập cho trẻ theo con đường chính từ hồi nhỏ, cho tâm hồn chúng thấm nhuần những tình cảm cao đẹp cũng là một cách rèn nghị lực cho chúng để sau này chúng dễ quyết định trong những sự xung đột ấy. 4. Đừng sợ sống Muốn quyết định mau và đúng, nhiều khi ta phải biết đừng sợ sống. Một trong những việc quan trọng nhất trong đời là lựa người bạn trăm năm. Đời ta sướng hay khổ, thành công hay thất bại một phần lớn do sự quyết định ấy mà trường học chẳng hướng dẫn được chút gì trong việc lựa chọn ấy cả. Chương trình ban trung học có dành một hai giờ luân lý để giảng về hôn nhân, chỉ tính cách thiêng liêng của nó và nhắc học sinh nên nghĩ đến đức hạnh, học thức, sức khoẻ của người mình muốn chọn, chứ đừng nghĩ đến sắc đẹp, tiền của… toàn là những điều vô bổ vì học sinh nào mà không biết lẽ
- đó? Điều quan trọng nhất là khi lập gia đình ta không nên sợ sống mà nên sẵn sàng chịu trách nhiệm về cuộc sống chung của đôi bên và nhận sự may rủi trong đời, thì không sách nào không chương trình nào dạy cả, thành thử một số đông thanh niên - phần nhiều là những người có tâm hồn – e ngại, do dự khi quyết định về hôn nhân để đến nỗi bỏ lỡ những cơ hội mà sau này phải ân hận. Nhiều học sinh cũ, thân tín của tôi tỏ ra tâm trạng đó và viết những bức thư thành thực, cảm động phô bày nỗi lo sợ rụt rè của mình và nhờ tôi chỉ bảo nên giải quyết ra sao. Đọc những bức thư ấy, tôi thấy các bạn trẻ đó đều mắc tật sợ sống. Họ sợ vì những nguyên nhân không đáng gì cả, sợ vì "bên người ta" nghèo, vì gia đình người ta đông con, còn cha mẹ, ông bà, vì mình còn mẹ già, ra ở riêng thì ai nuôi mẹ, vì "người ta" tuy ngay thẳng, tốt bụng, có chí nhưng tính tình có lúc không được ôn hoà mấy vì cưới rồi sẽ phải theo chồng đi xa, vì sức yếu, sợ sau này săn sóc con cái không được, vì "người ta" là người Trung, người Bắc hoặc Nam (Trời với đất! tưởng đâu như một người trên thuỷ tinh với một người trên hoả tinh chứ!)… thật là đủ những nguyên nhân mà tôi không sao tưởng tượng nổi!. Tôi đã khuyên những bạn trẻ đó đọc lại chương "Một định lệ diệt được nhiều nỗi lo lắng" trong cuốn Quẳng gánh lo đi và vui sống của Dale Carnegie. Trong chương đó, tác giả thú rằng ông cũng đã có lúc sợ những cái rất vô lý: ông viết: "Hồi nhỏ, tôi sống ở một trại ruộng tại Missouri và một hôm, trong lúc giúp má tôi lấy hột anh đào, tự dưng tôi oà lên khóc. Má tôi hỏi: "Cái gì mà khóc vậy". Tôi sụt sùi đáp: "Con sợ sắp bị chôn sống". Thời ấy óc tôi đầy những lo lắng. Trời sấm sét, tôi lo sẽ bị sét đánh. Trời làm mất mùa, tôi lo đói. Tôi lo sợ sẽ phải xuống địa ngục. Tôi hoảng lên khi nghe một đứa bạn lớn doạ sẽ cắt mất tai. Tôi lo sợ các cô gái cười tôi khi tôi giở nón chào các cô. Tôi lo sợ sau này không có cô nào ưng tôi. Tôi lo lắng không biết mới nghinh hôn xong, sẽ nói với vợ tôi câu gì. Tôi tưởng tượng sẽ làm lễ cưới tại một nhà thờ thôn quê rồi ngồi chiếc xe song mã có diềm rủ mà trở về trại. Nói chuyện gì với vợ tôi suốt quãng đường về trại đó? Làm sao được? Tôi suy nghĩ hằng giờ tới những vấn đề động trời đó trong khi cày ruộng.
- Và ngày tháng qua, tôi thấy rằng chín mươi chín phần trăm những nỗi lo lắng ấy không bao giờ xảy tới" Phải có từng trải mới thấy lời đó là đúng và hầu hết những nỗi lo lắng của ta đều do tưởng tượng mà ra cả. Các bạn trẻ trên kia cũng tưởng tượng những nỗi khó khăn rồi nghĩ rằng mẹ chồng còn thì cảnh làm dâu sẽ cực khổ, hoặc hễ có chồng thì nhất định phải lỗi đạo với mẹ, hoặc Bắc, Trung, Nam không sao hiểu nhau được… mà sự thực thì trong số trăm bà mẹ chồng thời nay có tới chín chục bà chiều con dâu hơn con gái, nhiều chàng rể săn sóc mẹ vợ như mẹ mình và Bắc, Trung, Nam chỉ là những tên trên bản đồ do sở Địa lý ở Đà Lạt vẽ từ hồi Pháp thuộc. Các thanh niên ấy lại có tật này là ước mong những người bạn trăm năm hoàn toàn về mọi phương diện, mà không tự xét chính mình có hoàn toàn hay không. Ở đời, không có gì hoàn toàn cả, chẳng nói chi trong việc hôn nhân, đến mọi việc làm ăn cũng vậy, đợi cho dò đủ trăm phần tốt thì suốt đời chẳng làm được việc gì hết. Tại sao lại tham lam vậy? Tôi chỉ cần mỗi việc được 60 phần tốt, còn 40 phần xấu cũng đủ cho tôi quyết định rồi vì trong 40 phần trăm xấu, tôi còn mong hoàn cảnh sẽ giúp tôi và chính tôi sẽ gắng sức để đổi nó thành tốt được ít nhiều. Tôi xin trở lại thí dụ về hôn nhân. Nếu bạn gái nào được một thanh niên có học, đứng đắn, có nghề nhưng nghèo, hay đau vặt, thì tôi cho là 60 phần trăm tốt rồi đấy. Người đó hay đau vặt nhưng nếu đời sống gia đình được vui vẻ, vợ biết săn sóc và gặp được thuốc hay thì người đó sẽ mạnh, phần xấu sẽ thành tốt, và như vậy phần tốt sẽ tăng lên được chẳng hạn 10% nữa là 70%. Nghèo là một điều bất lợi, nhưng chính những người nghèo thường có chí và chỉ những người nghèo mới có chí lớn, nếu khéo khuyến khích chồng, cùng nhau ra sức làm ăn thì phần tốt lại tăng thêm được nữa. Ta phải can đảm chịu trách nhiệm về đời ta, thản nhiên nhận điều xấu rồi ráng cải thiện nó. Hạnh phúc không tự nhiên trên trời rớt xuống, chính ta phải tạo nó ra và chỉ khi nào ta tự tạo được hạnh phúc cho ta thì ta mới đáng hưởng nó, hưởng nó được lâu. Thứ hạnh phúc trời cho hoặc người khác đem lại không bền, không kích thích, không nâng cao tâm hồn con người.
- Vậy khi còn do dự trước một việc quan trọng, bạn nên chia tờ giấy làm hai cột, trên một cột ghi những điều tốt, những cái lợi, trên một cột ghi những điều xấu, những cái hại, rồi so sánh nếu phần xấu hơn phần tốt thì quyết định ngay đi, đừng để phần xấu ám ảnh bạn nữa, mà cứ can đảm nhận nó để tìm cách thắng nó, đổi nó thành tốt, chuyển hoạ thành phúc. Ta cho đời ta là một địa ngục thì nó là một địa ngục; cho nó là một trường đua trong đó người nào cũng nhắm mục đích HẠNH PHÚC, mà chạy tới, thì nó là một trường đua. Bạn nghĩ sao? Một trường đua thích hơn hay một địa ngục thích hơn? Zz 5. Khi hỏi ý kiến người khác Khi ta quá do dự, nhất là khi có sự xung đột giữa các thị dục của ta hoặc giữa lý trí và tình cảm, óc ta thường kém sáng suốt, ta nên hỏi ý kiến những người thân từng trải hơn ta. Tuy nhiên, bạn nên nhớ hai điều dưới đây: - Đừng hỏi ý kiến của nhiều người quá, những ý kiến đó có thể trái nhau và bạn sẽ thêm phân vân. Cổ nhân khuyên cất nhà thì đừng cất bên lề đường cái vì người nào đi ngang cũng đứng lại nhìn rồi kẻ chê chỗ này, người chê chỗ kia, người muốn sửa bức tường phía trước, người muốn phá mái hiên phía sau… riết rồi bạn sẽ nhức tai, hoang mang và rút cục ngôi nhà chẳng còn cái vẻ gì cả. La Fontaine trong bài ngụ ngôn Hai cha con người xay bột và con lừa đã tả tâm trạng và hành động xuẩn ngốc của một ông già xay bột cùng khiêng lừa với con để đem tới chợ bán, như ta khiêng heo vậy. Một người trông thấy, phá lên cười. Ông già biết mình khờ, cởi trói cho lừa để lừa đi. Rồi ông cho con cưỡi lừa còn mình lọ mọ theo sau. Một người thứ hai chê ông, già mà làm mọi cho trẻ. Ông bèn leo lên lưng lừa, để con ông cuốc bộ. Một bọn con gái thấy vậy, trách ông không biết cưng con, bắt con lẽo đẽo theo sau. Ông cũng nghe, cho con cùng cưỡi lừa với ông. Đi được một quãng, một bọn người nữa bảo ông điên, bắt lừa chở tới hai người thì chưa tới chợ, lừa đã chết rồi, còn đâu mà bán. Cả hai cha con lại leo xuống, đi bộ. Một chàng nọ trông thấy, cười là có lừa mà không biết cưỡi, thật ngu như lừa! Ông già tức quá đáp: "Tôi ngu như lừa thật, tôi nhận vậy, tôi thú vậy, nhưng từ nay, dù ai chê, ai khen, ai nói gì thì nói hoặc chẳng nói gì cũng mặc, tôi cứ làm theo ý tôi thôi". Không nghe lời người khác, không phải là khôn. Ta vẫn nên hỏi ý kiến của
- những người mà ta tin là sáng suốt, nhưng ta đừng nên làm theo ý mọi người, mà phải suy nghĩ rồi quyết định lấy, không được để người khác quyết định thay mình, bất kỳ trong việc lớn, việc nhỏ; nếu không ta sẽ mất cá tính và nghị lực ta sẽ suy giảm. Tôi quen một người đi mua cái nón, cái cà vạt cũng để vợ lựa cho, viết một bức thư thường thăm bạn cũng hỏi vợ "như vậy được không", thậm chí đến làm cái đơn khiếu nại cũng cậy vợ làm "quân sư", vắng vợ thì hỏi ý con, ý cháu, mà ông ta là một vị thẩm phán chứ, còn bà vợ không có bằng cấp tiểu học. Những người như vậy làm sao mà tự lập được. 6. Phải biết nắm lấy cơ hội Quyết định mau và đúng rồi thì nắm lấy cơ hội là một điều kiện để thành công. Người La Mã hình dung cơ hội là một vị thần chỉ có tóc ở phần trán, còn phía sau đầu hói, nên muốn nắm cơ hội thì khi nó vừa tới, phải chụp lấy liền, kẻo nó chạy thoát mà không sao đuổi kịp. Trong đời, biết bao tai nạn xảy ra chỉ vì người ta chần chừ, bỏ lỡ cơ hội. Một thuyền trưởng nọ kể chuyện có một lần giữa cơn dông to, gặp một tàu nhỏ lâm nguy. Ông bảo thuyền trưởng chiếc tàu nhỏ đó cho hành khách qua tàu ông. Người kia do dự, xin ông đợi tới sáng xem sao đã. Ông đợi, tới sáng thấy chiếc tàu nhỏ đã chìm lỉm từ hồi nào rồi. Một chuyến xe lửa chết máy ở giữa đường. Người sếp xe biết sắp có một chuyến khác chạy tới, bảo người thợ máy đốt đèn đỏ ra hiệu cho chuyến ấy biết mà ngừng. Người thợ máy trùng trình, bận thêm chiếc áo lạnh, uống một ly rượu rồi mới thủng thẳng đốt đèn, xuống xe, đem đặt trên đường rầy cách đầu xe trăm thước, nhưng vừa mới bước được mươi bước thì chuyến xe sau đã ầm ầm tới và đâm vào chuyến trước. Hàng trăm hành khách chết và bị thương. Người thợ máy hoá điên, từ đó, suốt ngày đêm, cầm chiếc đèn đi lang thang phố phường, miệng luôn luôn lẩm bẩm: "Trời ơi! Nếu tôi biết vậy!". Nguyễn Huệ không biết nắm cơ hội quân Thanh đương say sưa ăn tết, chẳng đề phòng gì cả mà tấn công như vũ như bão ở trận Đống Đa thì ông có được dân tộc suy tôn là đệ nhất anh hùng không? Cả đời ông có công đó đáng ghi nhất và chỉ trong có mấy ngày, ông đã chiếm được lòng tôn sùng của hậu thế. Nã Phá Luân cũng có chiến thuật như ông, coi những phút có lợi cho mình là
- những phút quan trọng nhất trong mỗi trận. Biết nắm lấy những phút đó thì thắng, bỏ qua thì bại. Ông bảo ông đã thắng được quân Áo vì quân Áo không biết giá trị của năm phút. Vậy mà có lần ông đã lầm lỡ. Sáng ngày cuối cùng của trận Waterloo, ông đã tấn công trễ mất một lúc, ông thua, phải bị đày qua đảo Sainte Helène, làm cho vận mạng nước Pháp thay đổi hẳn. Thời gian trôi chảy đều đều, nhưng có những phút quan trọng hơn một năm, định đoạt được đời của một người, có khi của hàng chục, hàng trăm triệu người nữa. TÓM TẮT 1. Muốn rèn nghị lực, phải tập quyết định mau và đúng. Trong những việc nhỏ hằng ngày ta thường hay do dự. Tật đó có hại cho nghị lực, nên trong những trường hợp ấy, ta phải tự đặt phép tắc này: chỉ được suy nghĩ trong vài phút thôi rồi quyết định ngay. 2. Trong những việc quan trọng, sự xung đột giữa các thị dục có thể làm cho ta lưỡng lự rất lâu. Những lúc đó, người nào đã quen theo con đường chính, biết hy sinh ít nhiều hạnh phúc cá nhân, thường dễ quyết định sáng suốt và lẹ làng hơn cả. Đó là công của giáo dục, của sự tu luyện trong lâu năm. 3. Ta đừng nên sợ sống, đừng đợi những cơ hội rất tốt rồi mới hoạt động. Những cơ hội đó rất hiếm, có khi đợi suốt đời không gặp. Vậy hễ gặp một cơ hội hơi tốt, ta cũng nên nắm ngay lấy nó, rồi cải thiện nó, tự tạo ra cơ hội tốt hơn, như thế thành công mới đáng quý. 4. Ta có thể hỏi ý kiến người khác trước khi quyết định, nhưng chỉ nên hỏi vài người thân từng trước hơn ta; đừng hỏi nhiều người quá, sợ ý kiến mỗi người một khác mà ta thêm hoang mang. Hỏi ý kiến rồi chính ta quyết định lấy, nhứt định không được để người khác quyết định giùm mình. 5. Biết nắm lấy cơ hội là một điều kiện để thành công. Có những phút quan trọng hơn một năm, định đoạt được đời của một người, có khi của hàng chục, hàng trăm triệu người nữa.
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
Ebook Để tiến thân trong công việc Nhân viên trong thế giới phẳng - NXB Trẻ
171 p | 964 | 734
-
Ebook Muốn nên người Phương pháp lập thân của bạn trẻ - Phạm Cao Tùng
121 p | 633 | 465
-
Tâm Lý Bạn Gái Chương 7
18 p | 317 | 218
-
Ebook 7 bước đến thành công - Nguyễn Hiến Lê
135 p | 170 | 104
-
Rèn Nghị Lực Để Lập Thân
174 p | 123 | 76
-
Không gì là không thể
68 p | 115 | 74
-
Rèn Nghị Lực Để Lập Thân chương 1
8 p | 155 | 71
-
Rèn Nghị Lực Để Lập Thân Chương 3
5 p | 166 | 67
-
Rèn Nghị Lực Để Lập Thân Chương 2
6 p | 110 | 65
-
Rèn Nghị Lực Để Lập Thân Chương 4
6 p | 105 | 56
-
Rèn Nghị Lực Để Lập ThânChương 5
6 p | 109 | 52
-
Rèn Nghị Lực Để Lập Thân Chương 8
9 p | 135 | 52
-
Rèn Nghị Lực Để Lập Thân Chương 9
9 p | 104 | 49
-
Rèn Nghị Lực Để Lập Thân Chương 6
6 p | 110 | 46
-
Ebook 7 bước đến thành công - Nguyễn Hiến Lê
87 p | 75 | 44
-
Tâm Lý Bạn Trai Chương 7
13 p | 92 | 43
-
Rèn nghị lực cho con
4 p | 58 | 10

markdown:
# Rèn Nghị Lực Để Lập Thân Chương 7
Chia sẻ: Nguyenthu Ha | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:8
lượt xem 46
download
![](http://image.tlvnimg.com/document/thumbnail/2010/20100804/banglangtim_ht/80x100/ren_nghi_luc_de_lap_than_chuong_7_6885.jpg)
##
Rèn Nghị Lực Để Lập Thân Chương 7
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](images/down16x21.png)
Rèn Nghị Lực Để Lập Thân Tác giả: Nguyễn Hiến Lê Chương 7 - Quyết Định Cái gì có thể làm bất kỳ lúc nào, thì không bao giờ được làm hết. - TỤC NGỮ ANH Chăm chú rình cơ hội, khôn khéo và mạnh bạo nắm lấy nó, hăng hái và kiên nhẫn dùng nó, đó là những đức để thành công.
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
##
Nội dung Text: Rèn Nghị Lực Để Lập Thân Chương 7
- Rèn Nghị Lực Để Lập Thân Tác giả: Nguyễn Hiến Lê Chương 7 - Quyết Định Cái gì có thể làm bất kỳ lúc nào, thì không bao giờ được làm hết. - TỤC NGỮ ANH Chăm chú rình cơ hội, khôn khéo và mạnh bạo nắm lấy nó, hăng hái và kiên nhẫn dùng nó, đó là những đức để thành công. - AUGUSTIN PHELPS ---------------------------------------------- 1. Người kém nghị lực không biết quyết định mau Người ta thường cho những người do dự không biết quyết định là kém nghị lực. Sự nhận xét đó rất đúng. Trừ một số ít người không biết tự suy nghĩ lấy và luôn luôn để người khác dắt dẫn, còn phần đông đều muốn tự lựa đường đi, có sáng kiến, muốn làm việc này việc khác song đến khi quyết định thì mười người có đến bảy tám quyết định vụng về hoặc chậm chạp, để lỡ mất cơ hội. Vậy muốn rèn nghị lực để thành công thì sau khi vạch mục đích như chương trên tôi đã chỉ, phải xét hết những phương tiện có thể dùng được rồi lựa một phương tiện tốt nhất để thực hiện. Phải suy nghĩ kỹ rồi ghi rõ từng giai đoạn, cách thức trong chương trình thực hành để sau khỏi thay đổi ý kiến mà quyết định đi, quyết định lại ba bốn lần, như anh bạn xây cất kho hàng tôi đã kể ở trên. 2. Trong những việc nhỏ ta thường do dự nhất Nguyệt san Selection Reader’s Digest tháng 5 năm 1955 đăng một bài tuỳ bút lý thú của H. Ellis. Chắc bạn đã biết, bên Âu, nhà nào cũng có lò sưởi thường đốt bằng củi và mỗi năm một hai lần phải gọi thợ tới cạo muội khói đóng trong ống khói. Một buổi tối nọ, một ông chủ nhà thấy khói và tàn lửa bốc ở miệng ống khói lên nhiều khác thường biết rằng trong ống khói có một cục khói lớn đương cháy.
- Chỉ cần đổ một thùng nước vào miệng ống khói là êm, nhưng không có cách nào leo lên đó được. Ông ta suy nghĩ, do dự không biết nên gọi sở chữa lửa hay không. Tiếng nổ lốp bốp tăng trong ống khói, bà vợ hoảng, ông ta phải kêu điện thoại; còn đương do dự chưa biết nên nói sao, vì chưa phải là đám cháy, thì nhân viên sở Chữa lửa hỏi địa chỉ ông ta rồi cắt liền. Một phút sau lửa đã tắt, khói gần hết tuôn thì một đội lính rầm rộ với xe hơi, với vòi rồng ào tới. Ông ta mắc cỡ quá, chỉ còn cách là cười xoà và khui rượu đãi đội lính. Truyện không có chi nhưng viết bằng một giọng hài hước đặc biệt của dân tộc Anh và chứa một tâm lý rất đúng: trong những việc quan trọng, bất kỳ người nào cũng quyết định mau được vì không có cách gì lựa chọn, còn trong những việc lằng nhằng, chỉ những người sáng suốt, có tư cách mới tránh được tật do dự. Nếu căn nhà đó phát hoả thì ông chủ ấy đã kêu sở Chữa lửa liền; nó chưa cháy, chỉ mới có thể cháy được thôi, nên ông ta mới khó nghĩ. Trong đời, những bài toán nhỏ lại thường khi khó giải quyết hơn những bài toán lớn. Sáng chủ nhật, ngủ dậy, chưa biết làm gì cho hết ngày, bạn ngồi lơ mơ suy nghĩ, nửa muốn nằm nhà đọc nốt cuốn tiểu thuyết, nửa muốn đi Thủ Đức lội. Ăn sáng xong, bạn vẫn còn lưỡng lự, sau tự nhủ: "Thôi, đi Thủ Đức". Bạn bận quần áo, nhưng vẫn không hăng hái đi, lại nghĩ đến một bộ phim ở rạp Casino, rồi bạn đi ra đi vào, năm lần bảy lượt, mà vẫn chưa quyết định được là đi đâu. Kế đó một người bà con tới thăm, bạn tiếp chuyện, khi người đó ra về, ngó đồng hồ thì quá giờ coi hát bóng và đi Thủ Đức, bạn bèn thay quần áo, nằm trên ghế đu, mở tiểu thuyết ra đọc. Ai đã chẳng có nhiều lần do dự trong hàng giờ trong những việc lặt vặt như vậy? Thói đó có hại cho nghị lực, ta phải diệt nó. Khi lựa một cuốn sách, một thứ vải may áo, ta tự cho ta vài phút để suy nghĩ thôi rồi quyết định ngay. Nếu có ai hỏi ta: - Hai thứ này, ông thích thứ nào? Thì ta không được trả lời: - Thứ nào cũng được.
- Hoặc: - Tuỳ ý ông. Có lẽ sự lựa chọn đó không quan trọng gì thật và lấy thứ này hay thứ kia thì cũng vậy, nhưng thái độ không biết quyết định đó nhất định phải bỏ. Một cách công hiệu nữa để tập quyết định là mỗi tối, trước khi đi ngủ, lập chương trình rõ ràng cho công việc hôm sau rồi thực hành cho được chương trình ấy. 3. Bên tình bên hiếu Tuy nhiên cũng có nhiều trường hợp quan trọng làm ta trù trừ rất lâu. Những lúc ấy, trong thâm tâm ta có sự chiến đấu giữa hai ba tình cảm, thị dục, và ta đau khổ lắm. Sự chiến đấu đó thường được dùng làm đề tài cho nhiều tiểu thuyết, kịch, tuồng bất hủ đông và tây. Bi kịch Le Cid của Corneille dựng trên sự xung đột giữa hiếu và tình, và Nguyễn Du cũng đã tả nỗi đoạn trường của Thuý Kiều khi bán mình chuộc cha. Tuỳ tính tình mọi người, tuỳ sự giáo dục trong gia đình và tuỳ hoàn cảnh xã hội mà hiếu thắng hoặc tình thắng, danh dự đoàn thể thắng hay hạnh phúc cá nhân thắng, mà sự xung đột - tức sự do dự - kéo dài hàng tuần, hàng tháng hay chỉ trong một đêm, một buổi. Càng kéo dài thì chữ hiếu hoặc danh dự đoàn thể càng khó thắng. Ở đây, lý trí giữ một địa vị rất nhỏ; thắng hay bại phần nhiều do tình cảm, phong tục, cho nên tập cho trẻ theo con đường chính từ hồi nhỏ, cho tâm hồn chúng thấm nhuần những tình cảm cao đẹp cũng là một cách rèn nghị lực cho chúng để sau này chúng dễ quyết định trong những sự xung đột ấy. 4. Đừng sợ sống Muốn quyết định mau và đúng, nhiều khi ta phải biết đừng sợ sống. Một trong những việc quan trọng nhất trong đời là lựa người bạn trăm năm. Đời ta sướng hay khổ, thành công hay thất bại một phần lớn do sự quyết định ấy mà trường học chẳng hướng dẫn được chút gì trong việc lựa chọn ấy cả. Chương trình ban trung học có dành một hai giờ luân lý để giảng về hôn nhân, chỉ tính cách thiêng liêng của nó và nhắc học sinh nên nghĩ đến đức hạnh, học thức, sức khoẻ của người mình muốn chọn, chứ đừng nghĩ đến sắc đẹp, tiền của… toàn là những điều vô bổ vì học sinh nào mà không biết lẽ
- đó? Điều quan trọng nhất là khi lập gia đình ta không nên sợ sống mà nên sẵn sàng chịu trách nhiệm về cuộc sống chung của đôi bên và nhận sự may rủi trong đời, thì không sách nào không chương trình nào dạy cả, thành thử một số đông thanh niên - phần nhiều là những người có tâm hồn – e ngại, do dự khi quyết định về hôn nhân để đến nỗi bỏ lỡ những cơ hội mà sau này phải ân hận. Nhiều học sinh cũ, thân tín của tôi tỏ ra tâm trạng đó và viết những bức thư thành thực, cảm động phô bày nỗi lo sợ rụt rè của mình và nhờ tôi chỉ bảo nên giải quyết ra sao. Đọc những bức thư ấy, tôi thấy các bạn trẻ đó đều mắc tật sợ sống. Họ sợ vì những nguyên nhân không đáng gì cả, sợ vì "bên người ta" nghèo, vì gia đình người ta đông con, còn cha mẹ, ông bà, vì mình còn mẹ già, ra ở riêng thì ai nuôi mẹ, vì "người ta" tuy ngay thẳng, tốt bụng, có chí nhưng tính tình có lúc không được ôn hoà mấy vì cưới rồi sẽ phải theo chồng đi xa, vì sức yếu, sợ sau này săn sóc con cái không được, vì "người ta" là người Trung, người Bắc hoặc Nam (Trời với đất! tưởng đâu như một người trên thuỷ tinh với một người trên hoả tinh chứ!)… thật là đủ những nguyên nhân mà tôi không sao tưởng tượng nổi!. Tôi đã khuyên những bạn trẻ đó đọc lại chương "Một định lệ diệt được nhiều nỗi lo lắng" trong cuốn Quẳng gánh lo đi và vui sống của Dale Carnegie. Trong chương đó, tác giả thú rằng ông cũng đã có lúc sợ những cái rất vô lý: ông viết: "Hồi nhỏ, tôi sống ở một trại ruộng tại Missouri và một hôm, trong lúc giúp má tôi lấy hột anh đào, tự dưng tôi oà lên khóc. Má tôi hỏi: "Cái gì mà khóc vậy". Tôi sụt sùi đáp: "Con sợ sắp bị chôn sống". Thời ấy óc tôi đầy những lo lắng. Trời sấm sét, tôi lo sẽ bị sét đánh. Trời làm mất mùa, tôi lo đói. Tôi lo sợ sẽ phải xuống địa ngục. Tôi hoảng lên khi nghe một đứa bạn lớn doạ sẽ cắt mất tai. Tôi lo sợ các cô gái cười tôi khi tôi giở nón chào các cô. Tôi lo sợ sau này không có cô nào ưng tôi. Tôi lo lắng không biết mới nghinh hôn xong, sẽ nói với vợ tôi câu gì. Tôi tưởng tượng sẽ làm lễ cưới tại một nhà thờ thôn quê rồi ngồi chiếc xe song mã có diềm rủ mà trở về trại. Nói chuyện gì với vợ tôi suốt quãng đường về trại đó? Làm sao được? Tôi suy nghĩ hằng giờ tới những vấn đề động trời đó trong khi cày ruộng.
- Và ngày tháng qua, tôi thấy rằng chín mươi chín phần trăm những nỗi lo lắng ấy không bao giờ xảy tới" Phải có từng trải mới thấy lời đó là đúng và hầu hết những nỗi lo lắng của ta đều do tưởng tượng mà ra cả. Các bạn trẻ trên kia cũng tưởng tượng những nỗi khó khăn rồi nghĩ rằng mẹ chồng còn thì cảnh làm dâu sẽ cực khổ, hoặc hễ có chồng thì nhất định phải lỗi đạo với mẹ, hoặc Bắc, Trung, Nam không sao hiểu nhau được… mà sự thực thì trong số trăm bà mẹ chồng thời nay có tới chín chục bà chiều con dâu hơn con gái, nhiều chàng rể săn sóc mẹ vợ như mẹ mình và Bắc, Trung, Nam chỉ là những tên trên bản đồ do sở Địa lý ở Đà Lạt vẽ từ hồi Pháp thuộc. Các thanh niên ấy lại có tật này là ước mong những người bạn trăm năm hoàn toàn về mọi phương diện, mà không tự xét chính mình có hoàn toàn hay không. Ở đời, không có gì hoàn toàn cả, chẳng nói chi trong việc hôn nhân, đến mọi việc làm ăn cũng vậy, đợi cho dò đủ trăm phần tốt thì suốt đời chẳng làm được việc gì hết. Tại sao lại tham lam vậy? Tôi chỉ cần mỗi việc được 60 phần tốt, còn 40 phần xấu cũng đủ cho tôi quyết định rồi vì trong 40 phần trăm xấu, tôi còn mong hoàn cảnh sẽ giúp tôi và chính tôi sẽ gắng sức để đổi nó thành tốt được ít nhiều. Tôi xin trở lại thí dụ về hôn nhân. Nếu bạn gái nào được một thanh niên có học, đứng đắn, có nghề nhưng nghèo, hay đau vặt, thì tôi cho là 60 phần trăm tốt rồi đấy. Người đó hay đau vặt nhưng nếu đời sống gia đình được vui vẻ, vợ biết săn sóc và gặp được thuốc hay thì người đó sẽ mạnh, phần xấu sẽ thành tốt, và như vậy phần tốt sẽ tăng lên được chẳng hạn 10% nữa là 70%. Nghèo là một điều bất lợi, nhưng chính những người nghèo thường có chí và chỉ những người nghèo mới có chí lớn, nếu khéo khuyến khích chồng, cùng nhau ra sức làm ăn thì phần tốt lại tăng thêm được nữa. Ta phải can đảm chịu trách nhiệm về đời ta, thản nhiên nhận điều xấu rồi ráng cải thiện nó. Hạnh phúc không tự nhiên trên trời rớt xuống, chính ta phải tạo nó ra và chỉ khi nào ta tự tạo được hạnh phúc cho ta thì ta mới đáng hưởng nó, hưởng nó được lâu. Thứ hạnh phúc trời cho hoặc người khác đem lại không bền, không kích thích, không nâng cao tâm hồn con người.
- Vậy khi còn do dự trước một việc quan trọng, bạn nên chia tờ giấy làm hai cột, trên một cột ghi những điều tốt, những cái lợi, trên một cột ghi những điều xấu, những cái hại, rồi so sánh nếu phần xấu hơn phần tốt thì quyết định ngay đi, đừng để phần xấu ám ảnh bạn nữa, mà cứ can đảm nhận nó để tìm cách thắng nó, đổi nó thành tốt, chuyển hoạ thành phúc. Ta cho đời ta là một địa ngục thì nó là một địa ngục; cho nó là một trường đua trong đó người nào cũng nhắm mục đích HẠNH PHÚC, mà chạy tới, thì nó là một trường đua. Bạn nghĩ sao? Một trường đua thích hơn hay một địa ngục thích hơn? Zz 5. Khi hỏi ý kiến người khác Khi ta quá do dự, nhất là khi có sự xung đột giữa các thị dục của ta hoặc giữa lý trí và tình cảm, óc ta thường kém sáng suốt, ta nên hỏi ý kiến những người thân từng trải hơn ta. Tuy nhiên, bạn nên nhớ hai điều dưới đây: - Đừng hỏi ý kiến của nhiều người quá, những ý kiến đó có thể trái nhau và bạn sẽ thêm phân vân. Cổ nhân khuyên cất nhà thì đừng cất bên lề đường cái vì người nào đi ngang cũng đứng lại nhìn rồi kẻ chê chỗ này, người chê chỗ kia, người muốn sửa bức tường phía trước, người muốn phá mái hiên phía sau… riết rồi bạn sẽ nhức tai, hoang mang và rút cục ngôi nhà chẳng còn cái vẻ gì cả. La Fontaine trong bài ngụ ngôn Hai cha con người xay bột và con lừa đã tả tâm trạng và hành động xuẩn ngốc của một ông già xay bột cùng khiêng lừa với con để đem tới chợ bán, như ta khiêng heo vậy. Một người trông thấy, phá lên cười. Ông già biết mình khờ, cởi trói cho lừa để lừa đi. Rồi ông cho con cưỡi lừa còn mình lọ mọ theo sau. Một người thứ hai chê ông, già mà làm mọi cho trẻ. Ông bèn leo lên lưng lừa, để con ông cuốc bộ. Một bọn con gái thấy vậy, trách ông không biết cưng con, bắt con lẽo đẽo theo sau. Ông cũng nghe, cho con cùng cưỡi lừa với ông. Đi được một quãng, một bọn người nữa bảo ông điên, bắt lừa chở tới hai người thì chưa tới chợ, lừa đã chết rồi, còn đâu mà bán. Cả hai cha con lại leo xuống, đi bộ. Một chàng nọ trông thấy, cười là có lừa mà không biết cưỡi, thật ngu như lừa! Ông già tức quá đáp: "Tôi ngu như lừa thật, tôi nhận vậy, tôi thú vậy, nhưng từ nay, dù ai chê, ai khen, ai nói gì thì nói hoặc chẳng nói gì cũng mặc, tôi cứ làm theo ý tôi thôi". Không nghe lời người khác, không phải là khôn. Ta vẫn nên hỏi ý kiến của
- những người mà ta tin là sáng suốt, nhưng ta đừng nên làm theo ý mọi người, mà phải suy nghĩ rồi quyết định lấy, không được để người khác quyết định thay mình, bất kỳ trong việc lớn, việc nhỏ; nếu không ta sẽ mất cá tính và nghị lực ta sẽ suy giảm. Tôi quen một người đi mua cái nón, cái cà vạt cũng để vợ lựa cho, viết một bức thư thường thăm bạn cũng hỏi vợ "như vậy được không", thậm chí đến làm cái đơn khiếu nại cũng cậy vợ làm "quân sư", vắng vợ thì hỏi ý con, ý cháu, mà ông ta là một vị thẩm phán chứ, còn bà vợ không có bằng cấp tiểu học. Những người như vậy làm sao mà tự lập được. 6. Phải biết nắm lấy cơ hội Quyết định mau và đúng rồi thì nắm lấy cơ hội là một điều kiện để thành công. Người La Mã hình dung cơ hội là một vị thần chỉ có tóc ở phần trán, còn phía sau đầu hói, nên muốn nắm cơ hội thì khi nó vừa tới, phải chụp lấy liền, kẻo nó chạy thoát mà không sao đuổi kịp. Trong đời, biết bao tai nạn xảy ra chỉ vì người ta chần chừ, bỏ lỡ cơ hội. Một thuyền trưởng nọ kể chuyện có một lần giữa cơn dông to, gặp một tàu nhỏ lâm nguy. Ông bảo thuyền trưởng chiếc tàu nhỏ đó cho hành khách qua tàu ông. Người kia do dự, xin ông đợi tới sáng xem sao đã. Ông đợi, tới sáng thấy chiếc tàu nhỏ đã chìm lỉm từ hồi nào rồi. Một chuyến xe lửa chết máy ở giữa đường. Người sếp xe biết sắp có một chuyến khác chạy tới, bảo người thợ máy đốt đèn đỏ ra hiệu cho chuyến ấy biết mà ngừng. Người thợ máy trùng trình, bận thêm chiếc áo lạnh, uống một ly rượu rồi mới thủng thẳng đốt đèn, xuống xe, đem đặt trên đường rầy cách đầu xe trăm thước, nhưng vừa mới bước được mươi bước thì chuyến xe sau đã ầm ầm tới và đâm vào chuyến trước. Hàng trăm hành khách chết và bị thương. Người thợ máy hoá điên, từ đó, suốt ngày đêm, cầm chiếc đèn đi lang thang phố phường, miệng luôn luôn lẩm bẩm: "Trời ơi! Nếu tôi biết vậy!". Nguyễn Huệ không biết nắm cơ hội quân Thanh đương say sưa ăn tết, chẳng đề phòng gì cả mà tấn công như vũ như bão ở trận Đống Đa thì ông có được dân tộc suy tôn là đệ nhất anh hùng không? Cả đời ông có công đó đáng ghi nhất và chỉ trong có mấy ngày, ông đã chiếm được lòng tôn sùng của hậu thế. Nã Phá Luân cũng có chiến thuật như ông, coi những phút có lợi cho mình là
- những phút quan trọng nhất trong mỗi trận. Biết nắm lấy những phút đó thì thắng, bỏ qua thì bại. Ông bảo ông đã thắng được quân Áo vì quân Áo không biết giá trị của năm phút. Vậy mà có lần ông đã lầm lỡ. Sáng ngày cuối cùng của trận Waterloo, ông đã tấn công trễ mất một lúc, ông thua, phải bị đày qua đảo Sainte Helène, làm cho vận mạng nước Pháp thay đổi hẳn. Thời gian trôi chảy đều đều, nhưng có những phút quan trọng hơn một năm, định đoạt được đời của một người, có khi của hàng chục, hàng trăm triệu người nữa. TÓM TẮT 1. Muốn rèn nghị lực, phải tập quyết định mau và đúng. Trong những việc nhỏ hằng ngày ta thường hay do dự. Tật đó có hại cho nghị lực, nên trong những trường hợp ấy, ta phải tự đặt phép tắc này: chỉ được suy nghĩ trong vài phút thôi rồi quyết định ngay. 2. Trong những việc quan trọng, sự xung đột giữa các thị dục có thể làm cho ta lưỡng lự rất lâu. Những lúc đó, người nào đã quen theo con đường chính, biết hy sinh ít nhiều hạnh phúc cá nhân, thường dễ quyết định sáng suốt và lẹ làng hơn cả. Đó là công của giáo dục, của sự tu luyện trong lâu năm. 3. Ta đừng nên sợ sống, đừng đợi những cơ hội rất tốt rồi mới hoạt động. Những cơ hội đó rất hiếm, có khi đợi suốt đời không gặp. Vậy hễ gặp một cơ hội hơi tốt, ta cũng nên nắm ngay lấy nó, rồi cải thiện nó, tự tạo ra cơ hội tốt hơn, như thế thành công mới đáng quý. 4. Ta có thể hỏi ý kiến người khác trước khi quyết định, nhưng chỉ nên hỏi vài người thân từng trước hơn ta; đừng hỏi nhiều người quá, sợ ý kiến mỗi người một khác mà ta thêm hoang mang. Hỏi ý kiến rồi chính ta quyết định lấy, nhứt định không được để người khác quyết định giùm mình. 5. Biết nắm lấy cơ hội là một điều kiện để thành công. Có những phút quan trọng hơn một năm, định đoạt được đời của một người, có khi của hàng chục, hàng trăm triệu người nữa.
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
Ebook Để tiến thân trong công việc Nhân viên trong thế giới phẳng - NXB Trẻ
171 p |
964 |
734
-
Ebook Muốn nên người Phương pháp lập thân của bạn trẻ - Phạm Cao Tùng
121 p |
633 |
465
-
Tâm Lý Bạn Gái Chương 7
18 p |
317 |
218
-
Ebook 7 bước đến thành công - Nguyễn Hiến Lê
135 p |
170 |
104
-
Rèn Nghị Lực Để Lập Thân
174 p |
123 |
76
-
Không gì là không thể
68 p |
115 |
74
-
Rèn Nghị Lực Để Lập Thân chương 1
8 p |
155 |
71
-
Rèn Nghị Lực Để Lập Thân Chương 3
5 p |
166 |
67
-
Rèn Nghị Lực Để Lập Thân Chương 2
6 p |
110 |
65
-
Rèn Nghị Lực Để Lập Thân Chương 4
6 p |
105 |
56
-
Rèn Nghị Lực Để Lập ThânChương 5
6 p |
109 |
52
-
Rèn Nghị Lực Để Lập Thân Chương 8
9 p |
135 |
52
-
Rèn Nghị Lực Để Lập Thân Chương 9
9 p |
104 |
49
-
Rèn Nghị Lực Để Lập Thân Chương 6
6 p |
110 |
46
-
Ebook 7 bước đến thành công - Nguyễn Hiến Lê
87 p |
75 |
44
-
Tâm Lý Bạn Trai Chương 7
13 p |
92 |
43
-
Rèn nghị lực cho con
4 p |
58 |
10

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Set-Cookie: TLDEVNamespace=4pgp08rvkbjsk7ip2ufpvoquo7; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly

Connection: close

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Pragma: no-cache

Vary: Accept-Encoding

Content-Type: text/html; charset=UTF-8