text:
Phiên mã và dịch mã
I. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM
1. Quá trình phiên mã
1.1. Khái niệm
Phiên mã là quá trình truyền thông tin di truyền từ phân tử ADN mạch kép sang phân tử ARN mạch đơn (quá trình tổng hợp ARN dựa trên 1 mạch khuôn của ADN theo nguyên tắc bổ sung).
Atrên mạch ADN gốc = U trên mARN
T trên mạch ADN gốc = A trên mARN
G trên mạch ADN gốc =X trên mARN
X trên mạch ADN gốc = G trên mARN
1.2. Vị trí
Diễn ra chủ yếu trong nhân tế bào ở kì trung gian giữa 2 lần phân bào
1.3. Nguyên tắc
Khuôn mẫu, bổ sung
1.4. Các thành phần tham gia
- ADN khuôn
- Các riboNu tự do
- Các enzim chủ yếu là ARN-polimeraza
1.5. Cơ chế
- Bước 1: Khởi đầu
Enzim ARN-polimeraza bám vào vùng khởi đầu promoter làm cho gen tháo xoắn để lộ ra mạch khuôn có chiều 3’ đến 5’. Sau đó bắt đầu sự tổng hợp mARN ở vị trí đặc hiệu (Bộ 3 mở đầu AUG).
- Bước 2: Kéo dài phân tử mARN
Enzim ARN-polimeraza trượt dọc theo mạch khuôn có chiều 3’đến 5’ để tổng hợp nên phân tử mARN có chiều 5’ đến 3’ theo nguyên tắc bổ sung.
- Bước 3: Kết thúc
Khi ARN-polimeraza di chuyển đến cuối gen gặp tín hiệu kết thúc (1 tromg 3 bộ 3 kết thúc UAA, UAG, UGA) thì dừng phiên mã và phân tử ARN vừa được tổng hợp được giải phóng.
Chú ý: Khi phiên mã, vùng nào của ADN phiên mã xong thì 2 mạch kép của ADN đóng xoắn lại ngay. Do đó, mỗi lần phiên mã chỉ tạo ra được 1 phân tử ARN. Kết quả:
1 phân tử ADN phiên mã 1 lần sẽ tổng hợp được 1 phân tử mARN
1.6. Sự khác nhau giữa phiên mã ở sinh vật nhânsơ và sinh vật nhân thực:
Sự khác nhau giữa phiên mã ở sinh vật nhân sơ và sinh vật nhân thực
Các dạng bài tập chủ yếu:
1. Chiều dài ARN = số riboNu x 3,4 A0
2. Khối lượng ARN = số riboNu x 300 đvC
3. Số liên kết hóa trị giữa các Nu = số riboNu - 1
4. Số liên kết hóa trị trong cả phân tử ARN = 2 x số riboNu - 1
5. Mối liên hệ giữa cấu trúc của gen và mARN tương ứng
mARN: 5’- Um-Am-Xm-Gm-3’
ADN gốc: 3’- Ag -Tg-Gg-Xg- 5’
ADN bổ sung: 5’-Tbs-Abs-Xbs-Gbs-3’
=>A = T = Um + Am; Um = Ag = Tbs
=> Số riboNu = N/2
Lưu ý: Ở sinh vật nhân thực khi tính chiều dài, khối lượng, số liên kết, số Nu mỗi loại cần phân biệt:
- Nếu là mARN sơ khai thì tính bình thường như trên
- Nếu là mARN trưởng thành thì bằng đại lượng đó trên mARN sơ khai trừ đi tổng số đoạn intron.
6. Xác định ADN làm khuôn phiên mã dựa vào trình tự ARN và ngược lại
Dựa theo nguyên tắc:
+ ARN được tổng hợp theo chiều 5’ đến 3’ nên mạch khuôn để tổng hợp phải có chiều từ 3’ đến 5’
+ ARN được tổng hợp từ mạch khuôn theo nguyên tắc bổ sung A = U, G = X
7. Xác định mạch ADN làm khuôn để phiên mã khi biết số lượng từng loại riboNu của mARN và ngược lại (cần dựa theo nguyên tắc bổ sung).
8. Xác định số riboNu cần cung cấp cho k lần phiên mã
Số riboNu môi trường cung cấp=k x số riboNu của mARN
A cung cấp = k x Am=k x Tg
U cung cấp = k x Um= k x Ag
9. Tính số liên kết được hình thành và bị phá hủy khi 1 phân tử ADN phiên mã k lần
Số liên kết Hidro hình thành = k x H = số liên kết H bị phá vỡ
Số liên kết hóa trị giữa các Nu được hình thành = k x(rNu - 1)
Số liên kết hóa trị bị phá vỡ = 0
2. Quá trình dịch mã
2.1. Khái niệm
Dịch mã là quá trình chuyển mã di truyền chứa trong mARN thành trình tự các aa trong chuỗi pp
2.2. Vị trí: dịch mã diễn ra trong tế bào chất tại riboxom, thời điểm diễn ra là khi tế bào có nhu cầu về loại protein đó.
2.3. Nguyên tắc: Có diễn ra theo nguyên tắc bổ sung giữa các codon trên mARN và anticodon trên tARN
2.4. Thành phần tham gia:
- mARN
- tARN
- Các aa của môi trường nội bào
- Enzim
- Năng lượng ATP
- Riboxom: gồm 2 tiểu phần. Bình thường 2 tiểu phần tách riêng nhau. Khi có mặt mARN chúng cùng liên kết vào 1 đầu của mARN tại vị trí đặc hiệu (codon mở đầu AUG) đẻ trở thành dạng hoàn chỉnh. Mỗi riboxom có 2 vị trí: 1 vị trí peptit (p) và 1 vị trí amin (a). Mỗi 1 vị trí tương ứng với 1 bộ 3.
2.5. Cơ chế: gồm 2 giai đoạn
*Giai đoạn 1: hoạt hóa aa
Các aa tự do trong môi trường nội bào khi có enzim xúc tác được nguồn năng lượng cung cấp ATP trở thành dạng aa hoạt hóa. Nhờ 1 loại enzim khác aa đã được hoạt hóa liên kết với tARN tạo thành phức hợp aa-tARN.
*Giai đoạn 2: tổng hợp chuỗi pp
Bước 1: Mở đầu
- Tiểu đơn vị bé của riboxom gắn với mARN tại vị trí nhận biết đặc hiệu (gần codon mở đầu)
- tARN mang aa mở đầu (metionin hoặc foocmin metionin) tiến vào vị trí codon mở đầu và anticodon của tARN khớp bổ sung với codon mở đầu trên mARN
- Tiểu đơn vị lớn của riboxom tiến vào kết hợp với tiểu đơn vị bé để tạo nên riboxom hoàn chỉnh (riboxom hoạt động).
Bước 2: Kéo dài chuỗi pp
- tARN mang aa1 (aa1-tARN) tới vị trí bên cạnh và bộ 3 đối mã của nó khớp bổ sung với codon của aa1 trên mARN.
- Enzim xúc tác tạo liên kết peptit giữa aamở đầu và aa1
- Riboxom dịch chuyển đi 1 bộ 3 (nhảy cóc) trên mARN đồng thời tARN mở đầu rời khỏi riboxom
- Tiếp theo, aa2 được tARN mang, tiến vào vị trí aa1 và anticodon của nó khớp bổ sung với codon trên mARN.
- Enzim xúc tác tạo liên kết peptit giữa aa1 và aa2.
- Ribooxom lại dịch chuyển đi 1 bộ 3 trên mARN đồng thời tARN thứ nhất rời khỏi riboxom.
- Các hoạt động cứ diễn ra liên tục như vậy cho đến cuối riboxom.
Bước 3: Kết thúc
- Khi riboxom tiếp xúc với mã kết thúc trên mARN thì quá trình dịch mã dừng lại.
- Riboxom tách khỏi mARN và chuỗi pp được giải phóng. Đồng thời, nhờ enzim đặc hiệu, aamở đầu cũng được tách khỏi chuỗi pp để hình thành phân tử protein.
- Phân tử pr này tiếp tục hình thành các bậc cấu trúc cao hơn để thể hiện hoạt tính sinh học của mình.
*Chú ý: Trên mỗi phân tử mARN thường có 1 số riboxom các riboxom cùng hoạt động gọi là các polixom. Như vậy, 1 phân tử mARN có thể được dùng làm khuôn để tổng hợp nên 1 hay nhiều chuỗi pp cùng loại rồi tự huỷ.
*Kết quả: Từ 1 phân tử mARN:
Bài tập vận dụng
a. Bài tập về cấu trúc của protein:
- Tính chiều dài protein hoặc chuỗi pp: L = số aa x 3 (A0)
- Tính khối lượng: M = số aa x 100 (đvC)
- Số liên kết peptit = số aa - 1
- Số phân tử H2O được giải phóng = số liên kết peptit được hình thành = số aa môi trường cung cấp - 1
- Số cách sắp xếp của aa trong phân tử protein (kí hiệu Pm)
Pm= m! / (m1!m2!....mk!)
Trong đó:
m là tổng số aa có trong phân tử protein
m1 là tổng số aa loại 1
m2 là tổng số aa loại 2
mk là tổng số aa loại k
b. Bài tập về dịch mã:
- Số aa cần cung cấp cho quá trình dịch mã:
+ Sinh vật nhân sơ: số aa môi trường cung cấp = rN/3 - 1
+ Sinh vật nhân thực: số aa môi trương cung cấp = (rN vừa tổng hợp – rN intron)/3 - 1
- Số aa có trong phân tử protein hoàn chỉnh
+ Sinh vật nhân sơ: số aa/pr hoàn chỉnh = số aa môi trường cung câp – 1 = rN - 2
+ Sinh vật nhân thực: số aa/pr hoàn chỉnh = số aa môi trường cung cấp – 1 = (rN – rN intron)/3 - 2
- Số lượt tARN được sử dụng trong quá trình dịch mã = số aamtcc
Sinh vật nhân sơ = a.x + b.y + c.z = rN/3 - 1
Sinh vật nhân thực= a.x + b.y + c.z= (rN – rN intron)/3 - 1
Trong đó:
x là số tARN tham gia dịch mã a lần
y là số tARN tham gia dịch mã b lần
z là số tARN tham gia dịch mã c lần
x + y + z = tổng số tARN tham gia dịch mã
3. Mối liên hệ giữa ADN-mARN-protein-tính trạng:
- Thông tin di truyền trong ADN của mỗi tế bào được truyền đạt lại cho thế hệ sau thông qua cơ chế tự nhân đôi.
- Thông tin di truyền trong ADN được biểu hiện thành tính trạng của cơ thể thông qua cơ chế phiên mã, dịch mã.
Như vậy, có thể thấy trình tự các Nu trên ADN thông qua quá trình phiên mã quy định trình tự các rNu trên mARN và thông qua quá trình dịch mã đã quy định trật tự các aa trên phân tử protein (tính chất của mã di truyền).
Các dạng bài tập liên quan:
- Xác định mối liên quan về số lượng đơn phân giữa ADN, mARN và protein tương ứng.
+ Sinh vật nhân sơ:
Số aa môi trường cung cấp =N/6 -1 = rN/3 -1
Số aa/pr hoàn chỉnh= số aa môi trường cung cấp -1= N/6 - 2 = rN/3 - 2
+ Sinh vật nhân thực:
Số aa môi trường cung cấp = (Ngen - N intron)/6 - 1 = (rN vừa tổng hợp - rN intron)/3 - 1
Số aa/pr hoàn chỉnh= số aa môi trường cung câp -1= (Ngen - N intron)/6 - 2 = (rN - rN intron)/3 - 2
- Xác định mối liên quan về trình tự Nu trên ADN, mARN và trình tự aa trên phân tử protein.
+ Dựa vào nguyên tắc bổ sung
+ Nguyên tắc chiều 5’ --> 3’ trong phiên mã, dịch mã: Chiều của mARN là 5’ -->3’ ngược với chiều của ADN làm khuôn. Trong quá trình dịch mã: Codon trên mARN có chiều 5’-->3’ còn anticodon trên tARN khớp bổ sung theo chiều 3’ --> 5’
+ Dựa vào đặc điểm của mã mở đầu và mã kết thúc.
II. CÁC DẠNG BÀI TẬP
a) Dạng 1: BIẾT CẤU TRÚC GEN, XÁC ĐỊNH CẤU TRÚC ARN HAY NGƯỢC LẠI
a1) Phương pháp giải
- Chỉ một trong hai mạch của gen được dùng làm mạch khuôn.
- Mạch khuôn có chiều 3’ - 5’.
- Nguyên tắc bổ sung của cơ chế sao mã là:
- Do vậy, biết cấu trúc của gen, ta xác định được cấu trúc của ARN tương ứng và ngược lại.
a2) Bài tập vận dụng
1) Trình tự các cặp nuclêôtit trong một gen cấu trúc được bắt đầu như sau:
3’ TAX GTA XGT ATG XAT ... 5’
5’ ATG XAT GXA TAX GTA ... 3’
Hãy viết trình tự bắt đầu của các ribônuclêôtit trong phân tử ARN được tổng hợp từ gen trên.
2) Cho biết trình tự bắt đầu các ribônuclêôtit trong một phân tử ARN là:
5’ AUG XUA AGX GXA XG ... 3’
Hãy đánh dấu chiều và viết trình tự bắt đầu của các cặp nuclêôtit trong gen đã tổng hợp phân tử ARN nổi trên.
Hướng dẫn giải
1) Trình tự các ribônuclêôtit trong ARN:
+ Trong hai mạch của gen, mạch có chiều 3’ - 5’ là mạch khuôn.
+ Các ribônuclêôtit tự do kết hợp với mạch khuôn theo nguyên tắc bổ sung sau:
+ Do vậy, trình tự bắt đầu các ribônuclêôtit của ARN được tổng hợp từ gen ưên như sau:
Mạch khuôn: 3’ TAX GTA XGT ATG XAT ... 5’
mARN: 5’ AUG XAU GXA UAX GUA ... 3’
2) Đánh dấu chiều và trình tự các cặp nuclêôtit:
+ Ngược lại, khi biết trình tự các ribônuclêôtit ta suy ra trình tự các cặp nuclêôtit trong gen và chiều của các mạch như sau:
mARN: 5’AUG XUA AGX GXA XG ... 3’
Mạch khuôn: 3’ TAX GAT TXG XGT GX ... 5’
Mạch bổ sung: 5’ ATG XTA AGX GXA XG ... 3’
b) Dạng 2: TƯƠNG QUAN VỀ SỐ NUCLÊÔTIT, CHIỀU DÀI, KHỐI LƯỢNG CỦA GEN VÀ ARN - SỐ LIÊN KẾT HIĐRÔ BỊ PHÁ HỦY, SỐ LIÊN KẾT HÓA TRỊ ĐƯỢC HÌNH THÀNH
b1) Phương pháp giải
* Đốì với gen không phân mảnh:
+ Gen có hai mạch, ARN có một mạch. Do vậy:
• Số nuclêôtit của gen gấp đôi số ribônuclêôtit của ARN tương ứng: N = 2Nm
• Khối lượng của gen gấp đôi khối lượng ARN: Mgen = 2MARN
+ Chiều dài gen bằng chiều dài ARN do nó tổng hợp: Lgen = LARN
+ Trong quá trình phiên mã có sự phá hủy các liên kết hiđrô của gen và thành lập mới các liên kết hóa trị trong các mARN.
+ Gọi k: số lần phiên mã của 1 gen.
H = 2A + 3G là số liên kết hiđrô của gen.
Y = N - 2 là số liên kết hóa trị trong 2 mạch đơn. Ta có:
• Số liên kết hiđrô bị hủy qua k lần sao mã là: H.k
• Số liên kết hóa trị được hình thành qua k lần phiên mã là: Y/2.k
* Đối với gen phân mảnh: tùy đề cho về tỉ lệ giữa các đoạn êxôn và intron.
b2) Bài tập vận dụng
1) Gen phải dài bao nhiêu micrômet mới chứa đủ thông tin di truyền để tổng hợp một phân tử mARN có 270 ribônuclêôtit loại Ađênin, chiếm 20% tổng số ribônuclêôtit của toàn mạch?
2) Gen trên có khối lượng bao nhiêu đvC?
3) Biết gen có X chiếm 15% tổng số nuclêôtit, quá trình sao mã cần môi trường cung cấp số ribônuclêôtit tự do gấp 3 lần số nuclêôtit của gen. Xác định:
a) Tổng số liên kết hiđrô bị hủy qua quá trình.
b) Tổng số liên kết hóa trị được hình thành.
Hướng dẫn giải
1) Chiều dài gen:
+ Số ribônuclêôtit của phân tử mARN:
(270 : 20) . 100 = 1350 ribônuclêôtit.
+ Chiều dài mARN cũng là chiều dài gen tổng hợp nó:
1350. 3,4.10-4 = 0,459μm.
2) Khối lượng gen: 1350 . 2 . 300 = 81.104đvC.
3) Số liên kết hiđrô bị hủy và liên kết hóa trị được hình thành:
+ Số nuclêôtit của gen: 1350 . 2 = 2700 nuclêôtit.
+ Số nuclêôtit mỗi loại của gen:
A = T = 2700 . 15% = 405 nuclêôtit
G = X = (2700 : 2) - 405 = 945 nuclêôtit
+ Số liên kết hiđrô của gen: 405 . 2 + 945 . 3 = 3645 liên kết.
+ Số liên kết hóa trị trong 1 phân tử mARN: 1350 - 2 = 1348 liên kết.
+ Số lần sao mã của gen: 3 . 2 = 6.
+ Số liên kết hiđrô bị hủy qua 6 lần sao mã: 3645 . 6 = 21870 liên kết.
+ Số liên kết hóa trị được hình thành: 1348 . 6 = 8088 liên kết.
c) Dạng 3: TƯƠNG QUAN VỀ SỐ LƯỢNG, TỈ LỆ % GIỮA NUCLÊÔTIT MỖi LOẠI CỦA GEN VỚI RIBÔNUCLÊÔTIT CỦA mARN
c1) Phương pháp giải
• Gọi A, T, G, X: các loại nuclêôtit của gen.
A1, T1, G1, X1: các loại nuclêôtit trong mạch 1 của gen.
A2, T2, G2, X2: các loại nuclêôtit trong mạch 2 của gen.
Am, Um, Gm, Xm: các loại ribônuclêôtit của mARN do gen tổng hợp.
* Trường hợp 1: Nếu mạch khuôn là mạch thứ nhất. Ta có tương quan:
* Trường hợp 2: Nếu mạch khuôn là mạch hai. Ta có tương quan:
• Dù mạch khuôn là mạch nào, ta đều có các tương quan sau:
- Về số lượng:
A = T = Am + Um
G = X = Gm + Xm
- Về tỉ lệ %: (Mỗi mạch đơn tính 100%)
c2) Bài tập vận dụng
Một gen có 1701 liên kết hiđrô, tổng hợp phân tử mARN có tỉ lệ các loại ribônuclêôtit A : G : X : U = 1 : 3 : 4 : 2. Xác định:
1) Chiều dài của gen trên.
2) Số nuclêôtit mỗi loại của mỗi mạch đơn và của gen.
Hướng dẫn giải
1) Chiều dài gen:
+ Gọi A, T, G, X: các loại nuclêôtit của gen.
Am, Um, Gm, Xm: các loại ribônuclêôtit trong mARN do gen tổng hợp.
Theo đề, ta có:
Suy ra: Am = 10%; Um = 20%; Gm = 30%; Xm = 40%.
+ Tỉ lệ phần trăm mỗi loại nuclêôtit của gen:
A = T = (10% + 20%) :2 = 15%.
G = X = (30% + 40%): 2 = 35%.
+ Gọi N là tổng sốnuclêôtit của gen, ta có:
Giải ra N = 1260 nuclêôtit.
+ Chiều dài của gen: (1260 : 2). 3,4 = 2142 .
2) Số nuclêôtit mỗi loại của gen và mạch đơn:
+ Số ribônuclêôtit của phân tử mARN: 1260 : 2 = 630 ribônuclêôtit.
+ Số nuclêôtit mỗi loại của từng mạch đơn của gen:
+ Số nuclêôtit mỗi loại của gen:
A = T = 63 + 126 = 189 nuclêôtit; G = X = 189 + 252 = 441 nuclêôtit.
d) Dạng 4: XÁC ĐỊNH MẠCH KHUÔN VÀ SỐ LẦN PHIÊN MÃ CỦA GEN
d1) Phương pháp giải
- Chỉ một trong hai mạch đơn của gen làm mạch khuôn, điều khiển quá trình phiên mã và mạch này có chiều 3’ → 5'.
- Số lần phiên mã là số nguyên dương.
- Một gen phiên mã bao nhiêu lần, sẽ tạo bấy nhiêu phân tử mARN có cấu trúc giống nhau.
- Gọi k: số lần phiên mã của gen.
+ Tổng số ribônuclêôtit cần được môi trường cung cấp cho quá trình là
Nm . k = .k
+ Số ribônuclêôtit mỗi loại môi trường cần cung cấp cho k lần phiên mã:
• Σ Am cần = Am của 1 phân tử ARN . k = T mạch khuôn . k.
• Σ Um cần = Um của 1 phân tử ARN . k = A mạch khuôn . k.
• Σ Gm cần = Gm của 1 phân tử ARN . k = X mạch khuôn . k.
• Σ Xm cần = Xm của 1 phân tử ARN . k = G mạch khuôn . k.
d2) Bài tập vận dụng
Gen có 1800 nuclêôtit và có hiệu số giữa nuclêôtit loại Guanin với loại Không bổ sung với nó là 10% tổng số nuclêôtit của gen. Một trong hai mạch đơn của gen có 270 nuclêôtit loại Ađênin và số nuclêôtit loại Guanin chiếm 20% số nuclêôtit của mạch. Quá trình phiên mã của gen đòi hỏi môi trường cung cấp 360 ribônuclêôtit loại Uraxin. Xác định:
1) Tỉ lệ phần trăm và số lượng từng loại nuclêôtit của gen.
2) Tỉ lệ phần trăm và số lượng từng loại nuclêôtit trong mạch đơn của gen.
3) Tỉ lệ phần trăm và số lượng từng loại ribônuclêôtit trong một phân tử mARN.
4) Tính số lượng ribônuclêôtit mỗi loại môi trường cần phải cung cấp cho quá trình phiên mã của gen trên.
Hướng dẫn giải
1) Phần trăm và số lượng từng loại nuclêôtit:
+ Gọi A, T, G, X: các loại nuclêôtit của gen.
A1, T1, G1, X1,: các loại nuclêôtit trong mạch đơn thứ nhất.
A2, T2, G2, X2: các loại nuclêôtit trong mạch đơn thứ hai.
Am, Um, Gm, Xm: các loại ribônuclêôtit trong phân tử mARN do gen tổng hợp.
Ta có: G - A = 10% G = X = 30%
G + A = 50% Suy ra: A = T = 50% - 30% = 20%.
+ Số nuclêôtit mỗi loại của gen:
A = T = 20% . 1800 = 360 nuclêôtit.
G = X = 30% . 1800 = 540 nuclêôtit.
2) Phần trăm và số lượng mỗi loại nuclêôtit trong mạch đơn:
+ Gọi A1 = 270 nuclêôtit ⇒ A2 = 360 - 270 = 90 nuclêôtit.
G1 = (540 + 360). 20% = 180 ⇒ G2 = 540 - 180 = 360 nuclêôtit.
+ Vậy tỉ lệ phần trăm và số lượng từng loại nuclêôtit trong mỗi mạch đơn của gen:
3) Phần trăm và số lượng mỗi loại ribônuclêôtit của mARN:
+ Gọi k: số lần phiên mã của gen (k Z+).
+ Nếu mạch 1 của gen là mạch khuôn, ta có:
270. k = 360 ⇒ k = 1,33 (loại)
+ Nếu mạch 2 của gen là mạch khuôn, ta có:
90 . k = 360 ⇒ k = 4 (chọn)
+ Vậy mạch khuôn là mạch thứ hai và gen phiên mã 4 lần.
+ Vậy tỉ lệ phần trăm và số lượng mỗi loại nuclêôtit trong phân tử mARN là:
4) Số lượng mỗi loại ribônuclêôtit cần cung cấp:
Am = 270 . 4 = 1080 ribônuclêôtit Gm = 180 . 4 = 720 ribônuclêôtit.
Um = 90 . 4 = 360 ribônuclêôtit Xm = 360 . 4 = 1440 ribônuclêôtit.
e) Dạng 5:TƯƠNG QUAN GIỮA: SỐ NUCLÊÔTIT, CHIỀU DÀI, KHỐI LƯỢNG CỦA GEN- SỐ RIBÔNUCLÊÔTIT CỦA ARN VỚI SỐ AXIT AMIN MÔI TRƯỜNG CẦN CUNG CẤP
e1) Phương pháp giải
- Chỉ một mạch của gen làm mạch khuôn.
- Mã di truyền là mã bộ ba.
- Mã kết thúc không qui định axit amin nào.
* Trong prôtêin hoàn chỉnh không tính đến axit amin mở đầu. Do vậy:
+ Gọi Na: Số axit amin môi trường cần cung cấp để tổng hợp 1 phân tử prôtêin (mỗi prôtêin xem như có 1 chuỗi pôlipeptit).
Ta có các tương quan sau:
(Chú ý: Trong prôtêin hoàn chỉnh, thay ± 1 bằng ± 2).
Gọi x: số lần phiên mã của một gen.
y: số ribôxôm bằng nhau trên mỗi mARN.
z: số lượt trượt bằng nhau của mỗi ribôxôm. Tổng số axit amin môi trường nội bào cần phải cung cấp là:
x.y.z.Na
e2) Bài tập vận dụng
1) Xác định số axit amin môi trường cần cung cấp để tổng hợp một phân tử prôtêin, cho biết:
a) Gen 1 có 1608 nuclêôtit. b) Gen 2 dài 2611,2 .
c) Gen 3 dài 0,18258μm. d) Gen 4 có khối lượng 432.103 đvC.
e) Gen 5 tổng hợp phân tử mARN chứa 698 liên kết hoá trị.
2) Số axit amin trong một phân tử prôtêin hoàn chỉnh được tổng hợp từ các gen 6, 7, 8, 9 lần lượt là 258, 182, 498, 251 axit amin. Hãy xác định:
a) Số nuclêôtit của gen 6. b) Chiều dài của gen 7.
c) Số chu kì xoắn của gen 8. d) Khối lượng của gen 9.
Hướng dẫn giải
1) Số axit amin cần cung cấp:
a) Cho gen 1: [(1608 : 2): 3] - 1 = 267 axit amin.
b) Cho gen 2: 2611,2 : (3,4 . 3) - 1 = 255 axit amin.
c) Cho gen 3: 0,18258.104 : (3,4 . 3) - 1 = 178 axit amin.
d) Cho gen 4: 432.103 : (300 . 2 . 3) - 1 = 239 axit amin.
e) Cho gen 5: [(698 + 1) : 3] - 1 = 232 axit amin.
2) a) Số nuclêôtit của gen 6: (258 + 2). 3. 2 = 1560 nuclêôtit.
b) Chiều dài của gen 7: (182 + 2). 3 . 3,4 = 1876,8 .
c) Số chu kì gen 8: [(498 + 2). 3] : 10 = 150 chu kì.
d) Khối lượng gen 9: (251 + 2). 3. 2. 300 = 455400 đvC.
g) Dạng 6:
+ XÁC ĐỊNH CHIỀU DÀI, KHỐI LƯỢNG PRÔTÊIN.
+ TƯƠNG QUAN GIỮA: SỐ AXIT AMIN CẦN - SỐ LIÊN KẾT PEPTIT - KHỐI LƯỢNG NƯỚC ĐƯỢC GIẢI PHÓNG
g1) Phương pháp giải
- Mỗi axit amin dài trung bình 3 và có khối lượng trung bình là 110 đvC
- Cứ hai axit kế tiếp nhau loại chung một phân tử nước hình thành một li kết peptit.
Vậy: Có bao nhiêu phân tử nước được giải phóng sẽ có bấy nhiêu liên kết peptit được hình thành và ngược lại.
+ Số liên kết peptit trong mỗi prôtêin bằng số axit amin trừ bớt 1.
g2) Bài tập vận dụng
1) Gen thứ nhất có 63 chu kì xoắn.
a) Tính chiều dài và khối lượng trung bình phân tử prôtêin do gen 1 tổng hợp.
b) Số liên kết peptit được hình thành và khối lượng nước được giải phóng.
2) Phân tử prôtêin hoàn chỉnh được tổng hợp từ gen thứ hai chứa 237 liên kết peptit. Xác định:
a) Chiều dài gen thứ hai tính ra đơn vị micrômet.
b) Khối lượng nước được giải phóng khi tổng hợp một phân tử prôtêin nói trên.
Hướng dãn giải
1) a) Chiều dài và khối lượng prôtêin:
+ Số axit amin trong phân tử prôtêin được tổng hợp (kể cả axit amin mở đầu):
[(63 . 10) : 3] - 1 = 209 axit amin
+ Chiều dài trung bình của prôtêin: 209 . 3 = 627.
+ Khối lượng trung bình của prôtêin: 209 . 110 = 22990 đvC.
b) Liên kết peptit hình thành và khối lượng nước được giải phóng:
+ Số liên kết peptit được hình thành: 209 - 1 = 208 liên kết.
+ Khối lượng nước được giải phóng: 208 . 18 = 3744đvC.
2) a) Chiều dài gen hai: (237 + 3). 3. 3,4.10-4 = 0,2448μm.
b) Khối lượng nước được giải phóng (kể cả axit amin mở đầu):
(237 + 1) . 18 = 4284đvC.
h) Dạng 7:
+ TƯƠNG QUAN GIỮA ADN (GEN) - ARN - PRÔTÊIN.
+ TƯƠNG QUAN VỀ SỐ LƯỢNG GIỮA CÁC LOẠI NUCLÊÔTIT TRONG GEN VỚI SỐ LƯỢNG CÁC LOẠI RIBÔNUCLÊÔTIT CỦA mARN, tARN.
h1) Phương pháp giải
• Trình tự nuclêôtit trong mạch khuôn của gen qui định trình tự ribônuclêôtit trong mARN theo nguyên tắc bổ sung trong cơ chế phiên mã như sau:
• Trình tự các ribônuclêôtit trong mARN lại qui định trình tự các đối mã của tARN, từ đó qui định trình tự axit amin theo nguyên tắc bổ sung trong cơ chế dịch mã như sau:
• Nếu không kể đến mã kết thúc (Xem như mã kết thúc cũng là bộ ba mã hóa), ta có tương quan sau:
• Trong thực tế, bộ ba kết thúc không được dịch mã, nên số ribônuclêôtit từng loại môi trường cung cấp cho các đối mã của tARN phải ít hơn ribônuclêôtit tương ứng trong mARN và ít hơn bao nhiêu, còn phụ thuộc vàc kết thúc cụ thể là gì (UAA hay UAG, UGA).
• Có bao nhiêu phân tử prôtêin được tổng hợp sẽ có bấy nhiêu ribôxôm trượt hết chiều dài mARN. Do vậy, các ribônuclêôtit trên mARN được dịch mã bẩy nhiêu lần.
• Số ribônuclêôtit cần được cung cấp tỉ lệ nghịch với lượt dịch mã của tARN.
h2) Bài tập vận dụng
Cho biết các bộ ba phiên mã trong phân tử mARN tương ứng với các axit amin sau đây:
XGU: Acginin; GXG: Alanin; XUA: Lơxin; AAU: Asparagin; AUG Mêtiônin (axit amin mở đầu)
1) Mạch khuôn của một gen cấu trúc có trình tự các mã bộ ba như sau:
3’ TAX - GAT - XGX - TTA - GXA ... 5’.
Hãy viết trình tự bắt đầu các axit amin trong phân tử prôtêin do gen cấu trúc nói trên điều khiển tổng hợp.
2) Một phân tử prôtêin có trình tự các axit amin được bắt đầu như sau:
Mêtiônin - Arginin - Alanin - Lơxin - Asparagin...
Hãy viết trình tự các cặp nuclêôtit được bắt đầu trong gen cấu trúc, tổng hợp phân tử prôtêin nói trên.
Hướng dẫn giải
1) Trình tự axit amin:
+ Trình tự các nuclêôtit trong mạch khuôn, qui định trình tự ribônuclêôtit của mARN qua cơ chế phiên mã:
+ Trình tự các ribônuclêôtit, trong mARN qui định trình tự các đối mã của tARN theo nguyên tắc bổ sung trong cơ chế dịch mã:
+ Vậy, khi biết trình tự các nuclêôtit trong mạch khuôn của gen cấu trúc, ta xác định được trình tự các ribônuclêôtit trong chuỗi pôlipeptit như sau:
2) Trình tự các cặp nuclêôtit:
+ Ngược lại, khi biết trình tự axit amin của phân tử prôtêin ta suy ra trình tự các cặp nuclêôtit của gen tổng hợp prôtêin đó như sau:

markdown:
# Phiên mã và dịch mã
**I. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM** **1. Quá trình phiên mã**
1.1. Khái niệm
Phiên mã là quá trình truyền thông tin di truyền từ phân tử ADN mạch kép sang phân tử ARN mạch đơn (quá trình tổng hợp ARN dựa trên 1 mạch khuôn của ADN theo nguyên tắc bổ sung).
A
trên mạch ADN gốc = U trên mARN
T
trên mạch ADN gốc = A trên mARN
G
trên mạch ADN gốc =X trên mARN
X
trên mạch ADN gốc = G trên mARN
1.2. Vị trí
Diễn ra chủ yếu trong nhân tế bào ở kì trung gian giữa 2 lần phân bào
1.3. Nguyên tắc
Khuôn mẫu, bổ sung
1.4. Các thành phần tham gia
- ADN khuôn
- Các riboNu tự do
- Các enzim chủ yếu là ARN-polimeraza
1.5. Cơ chế
- Bước 1: Khởi đầu
Enzim ARN-polimeraza bám vào vùng khởi đầu promoter làm cho gen tháo xoắn để lộ ra mạch khuôn có chiều 3’ đến 5’. Sau đó bắt đầu sự tổng hợp mARN ở vị trí đặc hiệu (Bộ 3 mở đầu AUG).
- Bước 2: Kéo dài phân tử mARN
Enzim ARN-polimeraza trượt dọc theo mạch khuôn có chiều 3’đến 5’ để tổng hợp nên phân tử mARN có chiều 5’ đến 3’ theo nguyên tắc bổ sung.
- Bước 3: Kết thúc
Khi ARN-polimeraza di chuyển đến cuối gen gặp tín hiệu kết thúc (1 tromg 3 bộ 3 kết thúc UAA, UAG, UGA) thì dừng phiên mã và phân tử ARN vừa được tổng hợp được giải phóng.
**Chú ý: **Khi phiên mã, vùng nào của ADN phiên mã xong thì 2 mạch kép của ADN đóng xoắn lại ngay. Do đó, mỗi lần phiên mã chỉ tạo ra được 1 phân tử ARN. Kết quả:
1 phân tử ADN phiên mã 1 lần sẽ tổng hợp được 1 phân tử mARN
1.6. Sự khác nhau giữa phiên mã ở sinh vật nhânsơ và sinh vật nhân thực:
**Sự khác nhau giữa phiên mã ở sinh vật nhân sơ và sinh vật nhân thực**
|
|
Sinh vật nhân sơ
|
|
Sinh vật nhân thực
|
|
mARN được tổng hợp xong có thể tham gia ngay vào quá trình dịch mã. Thậm chí, đầu này của phân tử mARN chưa được tổng hợp xong thì đầu kia của mARN đã có riboxom đính vào để tiến hành dịch mã.
|
|
mARN vừa được tổng hợp xong mới chỉ là dạng sơ khai chưa thể tham gia vào quá trình dịch mã. Nó phải trải qua quá trình biến đổi mARN qua các thao tác: cắt bỏ Intron, nối các Exon, gắn đuôi poliA hoặc chóp G vào mARN sơ khai để trở thành mARn hoàn chỉnh. Sau đó chui từ nhân ra tế baò chất để tham gia tổng hợp protein
|
|
Enzim: chỉ có 1 loại enzim ARN-polimeraza chịu trách nhiệm tổng hợp tất cả
|
|
Enzim mỗi loại enzim ARN-polimeraza chịu trách nhiệm tổng hợp 1 loại ARN (mARN, tARN, rARN)
**Các dạng bài tập chủ yếu:**
1. Chiều dài ARN = số riboNu x 3,4 A
0
2. Khối lượng ARN = số riboNu x 300 đvC
3. Số liên kết hóa trị giữa các Nu = số riboNu - 1
4. Số liên kết hóa trị trong cả phân tử ARN = 2 x số riboNu - 1
5. Mối liên hệ giữa cấu trúc của gen và mARN tương ứng
mARN: 5’- U
m-A m-X m-G m-3’
ADN gốc: 3’- A
g -T g-G g-X g- 5’
ADN bổ sung: 5’-T
bs-A bs-X bs-G bs-3’
=>A = T = U
m + A m; U m = A g = T bs
=> Số riboNu = N/2
Lưu ý: Ở sinh vật nhân thực khi tính chiều dài, khối lượng, số liên kết, số Nu mỗi loại cần phân biệt:
- Nếu là mARN sơ khai thì tính bình thường như trên
- Nếu là mARN trưởng thành thì bằng đại lượng đó trên mARN sơ khai trừ đi tổng số đoạn intron.
6. Xác định ADN làm khuôn phiên mã dựa vào trình tự ARN và ngược lại
Dựa theo nguyên tắc:
+ ARN được tổng hợp theo chiều 5’ đến 3’ nên mạch khuôn để tổng hợp phải có chiều từ 3’ đến 5’
+ ARN được tổng hợp từ mạch khuôn theo nguyên tắc bổ sung A = U, G = X
7. Xác định mạch ADN làm khuôn để phiên mã khi biết số lượng từng loại riboNu của mARN và ngược lại (cần dựa theo nguyên tắc bổ sung).
8. Xác định số riboNu cần cung cấp cho k lần phiên mã
Số riboNu môi trường cung cấp=k x số riboNu của mARN
A cung cấp = k x A
m=k x T g
U cung cấp = k x U
m= k x A g
9. Tính số liên kết được hình thành và bị phá hủy khi 1 phân tử ADN phiên mã k lần
Số liên kết Hidro hình thành = k x H = số liên kết H bị phá vỡ
Số liên kết hóa trị giữa các Nu được hình thành = k x(rNu - 1)
Số liên kết hóa trị bị phá vỡ = 0
**2. Quá trình dịch mã**
2.1. Khái niệm
Dịch mã là quá trình chuyển mã di truyền chứa trong mARN thành trình tự các aa trong chuỗi pp
2.2. Vị trí: dịch mã diễn ra trong tế bào chất tại riboxom, thời điểm diễn ra là khi tế bào có nhu cầu về loại protein đó.
2.3. Nguyên tắc: Có diễn ra theo nguyên tắc bổ sung giữa các codon trên mARN và anticodon trên tARN
2.4. Thành phần tham gia:
- mARN
- tARN
- Các aa của môi trường nội bào
- Enzim
- Năng lượng ATP
- Riboxom: gồm 2 tiểu phần. Bình thường 2 tiểu phần tách riêng nhau. Khi có mặt mARN chúng cùng liên kết vào 1 đầu của mARN tại vị trí đặc hiệu (codon mở đầu AUG) đẻ trở thành dạng hoàn chỉnh. Mỗi riboxom có 2 vị trí: 1 vị trí peptit (p) và 1 vị trí amin (a). Mỗi 1 vị trí tương ứng với 1 bộ 3.
**2.5. Cơ chế: gồm 2 giai đoạn**
*
**Giai đoạn 1:** hoạt hóa aa
Các aa tự do trong môi trường nội bào khi có enzim xúc tác được nguồn năng lượng cung cấp ATP trở thành dạng aa hoạt hóa. Nhờ 1 loại enzim khác aa đã được hoạt hóa liên kết với tARN tạo thành phức hợp aa-tARN.
*
**Giai đoạn 2**: tổng hợp chuỗi pp
Bước 1: Mở đầu
- Tiểu đơn vị bé của riboxom gắn với mARN tại vị trí nhận biết đặc hiệu (gần codon mở đầu)
- tARN mang aa
mở đầu (metionin hoặc foocmin metionin) tiến vào vị trí codon mở đầu và anticodon của tARN khớp bổ sung với codon mở đầu trên mARN
- Tiểu đơn vị lớn của riboxom tiến vào kết hợp với tiểu đơn vị bé để tạo nên riboxom hoàn chỉnh (riboxom hoạt động).
Bước 2: Kéo dài chuỗi pp
- tARN mang aa
1 (aa 1-tARN) tới vị trí bên cạnh và bộ 3 đối mã của nó khớp bổ sung với codon của aa 1 trên mARN.
- Enzim xúc tác tạo liên kết peptit giữa aa
mở đầu và aa 1
- Riboxom dịch chuyển đi 1 bộ 3 (nhảy cóc) trên mARN đồng thời tARN mở đầu rời khỏi riboxom
- Tiếp theo, aa
2 được tARN mang, tiến vào vị trí aa 1 và anticodon của nó khớp bổ sung với codon trên mARN.
- Enzim xúc tác tạo liên kết peptit giữa aa
1 và aa 2.
- Ribooxom lại dịch chuyển đi 1 bộ 3 trên mARN đồng thời tARN thứ nhất rời khỏi riboxom.
- Các hoạt động cứ diễn ra liên tục như vậy cho đến cuối riboxom.
Bước 3: Kết thúc
- Khi riboxom tiếp xúc với mã kết thúc trên mARN thì quá trình dịch mã dừng lại.
- Riboxom tách khỏi mARN và chuỗi pp được giải phóng. Đồng thời, nhờ enzim đặc hiệu, aa
mở đầu cũng được tách khỏi chuỗi pp để hình thành phân tử protein.
- Phân tử pr này tiếp tục hình thành các bậc cấu trúc cao hơn để thể hiện hoạt tính sinh học của mình.
*Chú ý: Trên mỗi phân tử mARN thường có 1 số riboxom các riboxom cùng hoạt động gọi là các polixom. Như vậy, 1 phân tử mARN có thể được dùng làm khuôn để tổng hợp nên 1 hay nhiều chuỗi pp cùng loại rồi tự huỷ.
*Kết quả: Từ 1 phân tử mARN:
|
|
Khi có:
|
|
Thu được:
|
|
1 riboxom trượt qua 1 lần
|
|
1 chuỗi pp
|
|
y riboxom trượt qua 1 lần
|
|
y chuỗi pp
|
|
y riboxom trượt qua a lần
|
|
a.ychuỗi pp
**Bài tập vận dụng** **a. ** **Bài tập về cấu trúc của protein:**
- Tính chiều dài protein hoặc chuỗi pp: L = số aa x 3 (A
0)
- Tính khối lượng: M = số aa x 100 (đvC)
- Số liên kết peptit = số aa - 1
- Số phân tử H
2O được giải phóng = số liên kết peptit được hình thành = số aa môi trường cung cấp - 1
- Số cách sắp xếp của aa trong phân tử protein (kí hiệu P
m)
P
m= m! / (m1!m2!....mk!)
Trong đó:
m là tổng số aa có trong phân tử protein
m1 là tổng số aa loại 1
m2 là tổng số aa loại 2
mk là tổng số aa loại k
**b. ** **Bài tập về dịch mã:**
- Số aa cần cung cấp cho quá trình dịch mã:
+ Sinh vật nhân sơ: số aa môi trường cung cấp = rN/3 - 1
+ Sinh vật nhân thực: số aa môi trương cung cấp = (rN vừa tổng hợp – rN intron)/3 - 1
- Số aa có trong phân tử protein hoàn chỉnh
+ Sinh vật nhân sơ: số aa/pr hoàn chỉnh = số aa môi trường cung câp – 1 = rN - 2
+ Sinh vật nhân thực: số aa/pr hoàn chỉnh = số aa môi trường cung cấp – 1 = (rN – rN intron)/3 - 2
- Số lượt tARN được sử dụng trong quá trình dịch mã = số aa
mtcc
Sinh vật nhân sơ = a.x + b.y + c.z = rN/3 - 1
Sinh vật nhân thực= a.x + b.y + c.z= (rN – rN intron)/3 - 1
Trong đó:
x là số tARN tham gia dịch mã a lần
y là số tARN tham gia dịch mã b lần
z là số tARN tham gia dịch mã c lần
x + y + z = tổng số tARN tham gia dịch mã
**3. Mối liên hệ giữa ADN-mARN-protein-tính trạng:**
- Thông tin di truyền trong ADN của mỗi tế bào được truyền đạt lại cho thế hệ sau thông qua cơ chế tự nhân đôi.
- Thông tin di truyền trong ADN được biểu hiện thành tính trạng của cơ thể thông qua cơ chế phiên mã, dịch mã.
|
|
Nhân đôi
|
|
Phiên mã
|
|
m ARN
|
|
Dịch mã
|
|
Protein
|
|
Tương tác với môi trường
|
|
Tính trạng
|
|
ADN
|
|
---------->
|
|
------->
|
|
--------------------------->
Như vậy, có thể thấy trình tự các Nu trên ADN thông qua quá trình phiên mã quy định trình tự các rNu trên mARN và thông qua quá trình dịch mã đã quy định trật tự các aa trên phân tử protein (tính chất của mã di truyền).
**Các dạng bài tập liên quan:**
- Xác định mối liên quan về số lượng đơn phân giữa ADN, mARN và protein tương ứng.
+ Sinh vật nhân sơ:
Số aa môi trường cung cấp =N/6 -1 = rN/3 -1
Số aa/pr hoàn chỉnh= số aa môi trường cung cấp -1= N/6 - 2 = rN/3 - 2
+ Sinh vật nhân thực:
Số aa môi trường cung cấp = (Ngen - N intron)/6 - 1 = (rN vừa tổng hợp - rN intron)/3 - 1
Số aa/pr hoàn chỉnh= số aa môi trường cung câp -1= (Ngen - N intron)/6 - 2 = (rN - rN intron)/3 - 2
- Xác định mối liên quan về trình tự Nu trên ADN, mARN và trình tự aa trên phân tử protein.
+ Dựa vào nguyên tắc bổ sung
+ Nguyên tắc chiều 5’ --> 3’ trong phiên mã, dịch mã: Chiều của mARN là 5’ -->3’ ngược với chiều của ADN làm khuôn. Trong quá trình dịch mã: Codon trên mARN có chiều 5’-->3’ còn anticodon trên tARN khớp bổ sung theo chiều 3’ --> 5’
+ Dựa vào đặc điểm của mã mở đầu và mã kết thúc.
**II. CÁC DẠNG BÀI TẬP** **a) Dạng 1: BIẾT CẤU TRÚC GEN, XÁC ĐỊNH CẤU TRÚC ARN HAY NGƯỢC LẠI** **a1) Phương pháp giải**
- Chỉ một trong hai mạch của gen được dùng làm mạch khuôn.
- Mạch khuôn có chiều 3’ - 5’.
- Nguyên tắc bổ sung của cơ chế sao mã là:
|Mạch khuôn||ARN|
|A||hợp với||Um|
|T||hợp với||Am|
|G||hợp với||Xm|
|X||hợp với||Gm|
- Do vậy, biết cấu trúc của gen, ta xác định được cấu trúc của ARN tương ứng và ngược lại.
**a2) Bài tập vận dụng**
1) Trình tự các cặp nuclêôtit trong một gen cấu trúc được bắt đầu như sau:
3’ TAX GTA XGT ATG XAT ... 5’
5’ ATG XAT GXA TAX GTA ... 3’
Hãy viết trình tự bắt đầu của các ribônuclêôtit trong phân tử ARN được tổng hợp từ gen trên.
2) Cho biết trình tự bắt đầu các ribônuclêôtit trong một phân tử ARN là:
5’ AUG XUA AGX GXA XG ... 3’
Hãy đánh dấu chiều và viết trình tự bắt đầu của các cặp nuclêôtit trong gen đã tổng hợp phân tử ARN nổi trên.
Hướng dẫn giải
1) Trình tự các ribônuclêôtit trong ARN:
+ Trong hai mạch của gen, mạch có chiều 3’ - 5’ là mạch khuôn.
+ Các ribônuclêôtit tự do kết hợp với mạch khuôn theo nguyên tắc bổ sung sau:
|Mạch khuôn||ribônuclêôtit|
|A||bổ sung||U|
|T||bổ sung||A|
|G||bổ sung||X|
|X||bổ sung||G|
+ Do vậy, trình tự bắt đầu các ribônuclêôtit của ARN được tổng hợp từ gen ưên như sau:
Mạch khuôn: 3’ TAX GTA XGT ATG XAT ... 5’
mARN: 5’ AUG XAU GXA UAX GUA ... 3’
2) Đánh dấu chiều và trình tự các cặp nuclêôtit:
+ Ngược lại, khi biết trình tự các ribônuclêôtit ta suy ra trình tự các cặp nuclêôtit trong gen và chiều của các mạch như sau:
mARN: 5’AUG XUA AGX GXA XG ... 3’
Mạch khuôn: 3’ TAX GAT TXG XGT GX ... 5’
Mạch bổ sung: 5’ ATG XTA AGX GXA XG ... 3’
**b) Dạng 2: TƯƠNG QUAN VỀ SỐ NUCLÊÔTIT, CHIỀU DÀI, KHỐI LƯỢNG CỦA GEN VÀ ARN - SỐ LIÊN KẾT HIĐRÔ BỊ PHÁ HỦY, SỐ LIÊN KẾT HÓA TRỊ ĐƯỢC HÌNH THÀNH** **b1) Phương pháp giải **
* Đốì với gen không phân mảnh:
+ Gen có hai mạch, ARN có một mạch. Do vậy:
• Số nuclêôtit của gen gấp đôi số ribônuclêôtit của ARN tương ứng: N = 2Nm
• Khối lượng của gen gấp đôi khối lượng ARN: Mgen = 2MARN
+ Chiều dài gen bằng chiều dài ARN do nó tổng hợp: Lgen = LARN
+ Trong quá trình phiên mã có sự phá hủy các liên kết hiđrô của gen và thành lập mới các liên kết hóa trị trong các mARN.
+ Gọi k: số lần phiên mã của 1 gen.
H = 2A + 3G là số liên kết hiđrô của gen.
Y = N - 2 là số liên kết hóa trị trong 2 mạch đơn. Ta có:
• Số liên kết hiđrô bị hủy qua k lần sao mã là: H.k
• Số liên kết hóa trị được hình thành qua k lần phiên mã là: Y/2.k
* Đối với gen phân mảnh: tùy đề cho về tỉ lệ giữa các đoạn êxôn và intron.
**b2) Bài tập vận dụng**
1) Gen phải dài bao nhiêu micrômet mới chứa đủ thông tin di truyền để tổng hợp một phân tử mARN có 270 ribônuclêôtit loại Ađênin, chiếm 20% tổng số ribônuclêôtit của toàn mạch?
2) Gen trên có khối lượng bao nhiêu đvC?
3) Biết gen có X chiếm 15% tổng số nuclêôtit, quá trình sao mã cần môi trường cung cấp số ribônuclêôtit tự do gấp 3 lần số nuclêôtit của gen. Xác định:
a) Tổng số liên kết hiđrô bị hủy qua quá trình.
b) Tổng số liên kết hóa trị được hình thành.
Hướng dẫn giải
1) Chiều dài gen:
+ Số ribônuclêôtit của phân tử mARN:
(270 : 20) . 100 = 1350 ribônuclêôtit.
+ Chiều dài mARN cũng là chiều dài gen tổng hợp nó:
1350. 3,4.10-4 = 0,459μm.
2) Khối lượng gen: 1350 . 2 . 300 = 81.104đvC.
3) Số liên kết hiđrô bị hủy và liên kết hóa trị được hình thành:
+ Số nuclêôtit của gen: 1350 . 2 = 2700 nuclêôtit.
+ Số nuclêôtit mỗi loại của gen:
A = T = 2700 . 15% = 405 nuclêôtit
G = X = (2700 : 2) - 405 = 945 nuclêôtit
+ Số liên kết hiđrô của gen: 405 . 2 + 945 . 3 = 3645 liên kết.
+ Số liên kết hóa trị trong 1 phân tử mARN: 1350 - 2 = 1348 liên kết.
+ Số lần sao mã của gen: 3 . 2 = 6.
+ Số liên kết hiđrô bị hủy qua 6 lần sao mã: 3645 . 6 = 21870 liên kết.
+ Số liên kết hóa trị được hình thành: 1348 . 6 = 8088 liên kết.
**c) Dạng 3: TƯƠNG QUAN VỀ SỐ LƯỢNG, TỈ LỆ % GIỮA NUCLÊÔTIT MỖi LOẠI CỦA GEN VỚI RIBÔNUCLÊÔTIT CỦA mARN** **c1) Phương pháp giải**
• Gọi A, T, G, X: các loại nuclêôtit của gen.
A1, T1, G1, X1: các loại nuclêôtit trong mạch 1 của gen.
A2, T2, G2, X2: các loại nuclêôtit trong mạch 2 của gen.
Am, Um, Gm, Xm: các loại ribônuclêôtit của mARN do gen tổng hợp.
* Trường hợp 1: Nếu mạch khuôn là mạch thứ nhất. Ta có tương quan:
|mARN||Mạch 1||Mạch 2|
|Am||=||T1||=||A2|
|Um||=||A1||=||T2|
|Gm||=||X1||=||G2|
|Xm||=||G1||=||X2|
* Trường hợp 2: Nếu mạch khuôn là mạch hai. Ta có tương quan:
|Mạch 1||Mạch 2||mARN|
|A1||=||T2||=||Am|
|T1||=||A2||=||Um|
|G1||=||X2||=||Gm|
|X1||=||G2||=||Xm|
• Dù mạch khuôn là mạch nào, ta đều có các tương quan sau:
- Về số lượng:
A = T = Am + Um
G = X = Gm + Xm
- Về tỉ lệ %: (Mỗi mạch đơn tính 100%)
**c2) Bài tập vận dụng**
Một gen có 1701 liên kết hiđrô, tổng hợp phân tử mARN có tỉ lệ các loại ribônuclêôtit A : G : X : U = 1 : 3 : 4 : 2. Xác định:
1) Chiều dài của gen trên.
2) Số nuclêôtit mỗi loại của mỗi mạch đơn và của gen.
Hướng dẫn giải
1) Chiều dài gen:
+ Gọi A, T, G, X: các loại nuclêôtit của gen.
Am, Um, Gm, Xm: các loại ribônuclêôtit trong mARN do gen tổng hợp.
Theo đề, ta có:
Suy ra: Am = 10%; Um = 20%; Gm = 30%; Xm = 40%.
+ Tỉ lệ phần trăm mỗi loại nuclêôtit của gen:
A = T = (10% + 20%) :2 = 15%.
G = X = (30% + 40%): 2 = 35%.
+ Gọi N là tổng sốnuclêôtit của gen, ta có:
Giải ra N = 1260 nuclêôtit.
+ Chiều dài của gen: (1260 : 2). 3,4 = 2142
.
2) Số nuclêôtit mỗi loại của gen và mạch đơn:
+ Số ribônuclêôtit của phân tử mARN: 1260 : 2 = 630 ribônuclêôtit.
+ Số nuclêôtit mỗi loại của từng mạch đơn của gen:
|mARN||
|
Mạch khuôn
|
|
Mạch bổ sung
|Am||=||T||=||A||=||630 . 10% = 63 ribônuclêôtit.|
|Um||=||A||=||T||=||630 . 20% = 126 ribônuclêôtit.|
|Gm||=||X||=||G||=||630 . 30% = 189 ribônuclêôtit.|
|Xm||=||G||=||X||=||630 . 40% = 259 ribônuclêôtit.|
+ Số nuclêôtit mỗi loại của gen:
A = T = 63 + 126 = 189 nuclêôtit; G = X = 189 + 252 = 441 nuclêôtit.
**d) Dạng 4: ** **XÁC ĐỊNH MẠCH KHUÔN VÀ SỐ LẦN PHIÊN MÃ CỦA GEN** **d1) Phương pháp giải**
- Chỉ một trong hai mạch đơn của gen làm mạch khuôn, điều khiển quá trình phiên mã và mạch này có chiều 3’ → 5'.
- Số lần phiên mã là số nguyên dương.
- Một gen phiên mã bao nhiêu lần, sẽ tạo bấy nhiêu phân tử mARN có cấu trúc giống nhau.
- Gọi k: số lần phiên mã của gen.
+ Tổng số ribônuclêôtit cần được môi trường cung cấp cho quá trình là
Nm . k =
.k
+ Số ribônuclêôtit mỗi loại môi trường cần cung cấp cho k lần phiên mã:
• Σ Am cần = Am của 1 phân tử ARN . k = T mạch khuôn . k.
• Σ Um cần = Um của 1 phân tử ARN . k = A mạch khuôn . k.
• Σ Gm cần = Gm của 1 phân tử ARN . k = X mạch khuôn . k.
• Σ Xm cần = Xm của 1 phân tử ARN . k = G mạch khuôn . k.
**d2) Bài tập vận dụng**
Gen có 1800 nuclêôtit và có hiệu số giữa nuclêôtit loại Guanin với loại Không bổ sung với nó là 10% tổng số nuclêôtit của gen. Một trong hai mạch đơn của gen có 270 nuclêôtit loại Ađênin và số nuclêôtit loại Guanin chiếm 20% số nuclêôtit của mạch. Quá trình phiên mã của gen đòi hỏi môi trường cung cấp 360 ribônuclêôtit loại Uraxin. Xác định:
1) Tỉ lệ phần trăm và số lượng từng loại nuclêôtit của gen.
2) Tỉ lệ phần trăm và số lượng từng loại nuclêôtit trong mạch đơn của gen.
3) Tỉ lệ phần trăm và số lượng từng loại ribônuclêôtit trong một phân tử mARN.
4) Tính số lượng ribônuclêôtit mỗi loại môi trường cần phải cung cấp cho quá trình phiên mã của gen trên.
Hướng dẫn giải
1) Phần trăm và số lượng từng loại nuclêôtit:
+ Gọi A, T, G, X: các loại nuclêôtit của gen.
A1, T1, G1, X1,: các loại nuclêôtit trong mạch đơn thứ nhất.
A2, T2, G2, X2: các loại nuclêôtit trong mạch đơn thứ hai.
Am, Um, Gm, Xm: các loại ribônuclêôtit trong phân tử mARN do gen tổng hợp.
Ta có: G - A = 10% G = X = 30%
G + A = 50% Suy ra: A = T = 50% - 30% = 20%.
+ Số nuclêôtit mỗi loại của gen:
A = T = 20% . 1800 = 360 nuclêôtit.
G = X = 30% . 1800 = 540 nuclêôtit.
2) Phần trăm và số lượng mỗi loại nuclêôtit trong mạch đơn:
+ Gọi A1 = 270 nuclêôtit ⇒ A2 = 360 - 270 = 90 nuclêôtit.
G1 = (540 + 360). 20% = 180 ⇒ G2 = 540 - 180 = 360 nuclêôtit.
+ Vậy tỉ lệ phần trăm và số lượng từng loại nuclêôtit trong mỗi mạch đơn của gen:
|Mạch 1||Mạch 2||Số lượng||Tỉ lệ %|
|A1||=||T2||=||270||= (270 : 900).100% = 30%|
|T1||=||A2||=||90||= (90 : 900).100% = 10%|
|G1||=||X2||=||180||= (180 : 900).100% = 20%|
|X1||=||G2||=||360||= (360 : 900).100% = 40%|
3) Phần trăm và số lượng mỗi loại ribônuclêôtit của mARN:
+ Gọi k: số lần phiên mã của gen (k
Z+).
+ Nếu mạch 1 của gen là mạch khuôn, ta có:
270. k = 360 ⇒ k = 1,33 (loại)
+ Nếu mạch 2 của gen là mạch khuôn, ta có:
90 . k = 360 ⇒ k = 4 (chọn)
+ Vậy mạch khuôn là mạch thứ hai và gen phiên mã 4 lần.
+ Vậy tỉ lệ phần trăm và số lượng mỗi loại nuclêôtit trong phân tử mARN là:
|mARN||Mạch 2||Số lượng||Tỉ lệ %|
|Am||=||T2||=||270||= 30%|
|Um||=||A2||=||90||= 10%|
|Gm||=||X2||=||180||= 20%|
|Xm||=||G2||=||360||= 40%|
4) Số lượng mỗi loại ribônuclêôtit cần cung cấp:
Am = 270 . 4 = 1080 ribônuclêôtit Gm = 180 . 4 = 720 ribônuclêôtit.
Um = 90 . 4 = 360 ribônuclêôtit Xm = 360 . 4 = 1440 ribônuclêôtit.
**e) Dạng 5:TƯƠNG QUAN GIỮA: SỐ NUCLÊÔTIT, CHIỀU DÀI, KHỐI LƯỢNG CỦA GEN- SỐ RIBÔNUCLÊÔTIT CỦA ARN VỚI SỐ AXIT AMIN MÔI TRƯỜNG CẦN CUNG CẤP** **e1) Phương pháp giải**
- Chỉ một mạch của gen làm mạch khuôn.
- Mã di truyền là mã bộ ba.
- Mã kết thúc không qui định axit amin nào.
* Trong prôtêin hoàn chỉnh không tính đến axit amin mở đầu. Do vậy:
+ Gọi Na: Số axit amin môi trường cần cung cấp để tổng hợp 1 phân tử prôtêin (mỗi prôtêin xem như có 1 chuỗi pôlipeptit).
Ta có các tương quan sau:
(Chú ý: Trong prôtêin hoàn chỉnh, thay ± 1 bằng ± 2).
Gọi x: số lần phiên mã của một gen.
y: số ribôxôm bằng nhau trên mỗi mARN.
z: số lượt trượt bằng nhau của mỗi ribôxôm. Tổng số axit amin môi trường nội bào cần phải cung cấp là:
x.y.z.Na
**e2) Bài tập vận dụng**
1) Xác định số axit amin môi trường cần cung cấp để tổng hợp một phân tử prôtêin, cho biết:
a) Gen 1 có 1608 nuclêôtit. b) Gen 2 dài 2611,2
.
c) Gen 3 dài 0,18258μm. d) Gen 4 có khối lượng 432.103 đvC.
e) Gen 5 tổng hợp phân tử mARN chứa 698 liên kết hoá trị.
2) Số axit amin trong một phân tử prôtêin hoàn chỉnh được tổng hợp từ các gen 6, 7, 8, 9 lần lượt là 258, 182, 498, 251 axit amin. Hãy xác định:
a) Số nuclêôtit của gen 6. b) Chiều dài của gen 7.
c) Số chu kì xoắn của gen 8. d) Khối lượng của gen 9.
Hướng dẫn giải
1) Số axit amin cần cung cấp:
a) Cho gen 1: [(1608 : 2): 3] - 1 = 267 axit amin.
b) Cho gen 2: 2611,2 : (3,4 . 3) - 1 = 255 axit amin.
c) Cho gen 3: 0,18258.104 : (3,4 . 3) - 1 = 178 axit amin.
d) Cho gen 4: 432.103 : (300 . 2 . 3) - 1 = 239 axit amin.
e) Cho gen 5: [(698 + 1) : 3] - 1 = 232 axit amin.
2) a) Số nuclêôtit của gen 6: (258 + 2). 3. 2 = 1560 nuclêôtit.
b) Chiều dài của gen 7: (182 + 2). 3 . 3,4 = 1876,8
.
c) Số chu kì gen 8: [(498 + 2). 3] : 10 = 150 chu kì.
d) Khối lượng gen 9: (251 + 2). 3. 2. 300 = 455400 đvC.
**g) Dạng 6:** **+ XÁC ĐỊNH CHIỀU DÀI, KHỐI LƯỢNG PRÔTÊIN.** **+ TƯƠNG QUAN GIỮA: SỐ AXIT AMIN CẦN - SỐ LIÊN KẾT PEPTIT - KHỐI LƯỢNG NƯỚC ĐƯỢC GIẢI PHÓNG** **g1) Phương pháp giải**
- Mỗi axit amin dài trung bình 3
và có khối lượng trung bình là 110 đvC
- Cứ hai axit kế tiếp nhau loại chung một phân tử nước hình thành một li kết peptit.
Vậy: Có bao nhiêu phân tử nước được giải phóng sẽ có bấy nhiêu liên kết peptit được hình thành và ngược lại.
+ Số liên kết peptit trong mỗi prôtêin bằng số axit amin trừ bớt 1.
**g2) Bài tập vận dụng**
1) Gen thứ nhất có 63 chu kì xoắn.
a) Tính chiều dài và khối lượng trung bình phân tử prôtêin do gen 1 tổng hợp.
b) Số liên kết peptit được hình thành và khối lượng nước được giải phóng.
2) Phân tử prôtêin hoàn chỉnh được tổng hợp từ gen thứ hai chứa 237 liên kết peptit. Xác định:
a) Chiều dài gen thứ hai tính ra đơn vị micrômet.
b) Khối lượng nước được giải phóng khi tổng hợp một phân tử prôtêin nói trên.
Hướng dãn giải
1) a) Chiều dài và khối lượng prôtêin:
+ Số axit amin trong phân tử prôtêin được tổng hợp (kể cả axit amin mở đầu):
[(63 . 10) : 3] - 1 = 209 axit amin
+ Chiều dài trung bình của prôtêin: 209 . 3 = 627
.
+ Khối lượng trung bình của prôtêin: 209 . 110 = 22990 đvC.
b) Liên kết peptit hình thành và khối lượng nước được giải phóng:
+ Số liên kết peptit được hình thành: 209 - 1 = 208 liên kết.
+ Khối lượng nước được giải phóng: 208 . 18 = 3744đvC.
2) a) Chiều dài gen hai: (237 + 3). 3. 3,4.10-4 = 0,2448μm.
b) Khối lượng nước được giải phóng (kể cả axit amin mở đầu):
(237 + 1) . 18 = 4284đvC.
**h) Dạng 7: ** **+ TƯƠNG QUAN GIỮA ADN (GEN) - ARN - PRÔTÊIN.** **+ TƯƠNG QUAN VỀ SỐ LƯỢNG GIỮA CÁC LOẠI NUCLÊÔTIT TRONG GEN VỚI SỐ LƯỢNG CÁC LOẠI RIBÔNUCLÊÔTIT CỦA mARN, tARN.** **h1) Phương pháp giải**
• Trình tự nuclêôtit trong mạch khuôn của gen qui định trình tự ribônuclêôtit trong mARN theo nguyên tắc bổ sung trong cơ chế phiên mã như sau:
|Mạch khuôn||mARN|
|A||bổ sung||Um|
|T||bổ sung||Am|
|G||bổ sung||Xm|
|X||bổ sung||Gm|
• Trình tự các ribônuclêôtit trong mARN lại qui định trình tự các đối mã của tARN, từ đó qui định trình tự axit amin theo nguyên tắc bổ sung trong cơ chế dịch mã như sau:
|mARN||tARN|
|Am||bổ sung||Ut|
|Um||bổ sung||At|
|Gm||bổ sung||Xt|
|Xm||bổ sung||Gt|
• Nếu không kể đến mã kết thúc (Xem như mã kết thúc cũng là bộ ba mã hóa), ta có tương quan sau:
|Mạch khuôn (gen)||mARN||tARN|
|A||=||Um||=||At|
|T||=||Am||=||Ut|
|G||=||Xm||=||Gt|
|X||=||Gm||=||Xt|
• Trong thực tế, bộ ba kết thúc không được dịch mã, nên số ribônuclêôtit từng loại môi trường cung cấp cho các đối mã của tARN phải ít hơn ribônuclêôtit tương ứng trong mARN và ít hơn bao nhiêu, còn phụ thuộc vàc kết thúc cụ thể là gì (UAA hay UAG, UGA).
• Có bao nhiêu phân tử prôtêin được tổng hợp sẽ có bấy nhiêu ribôxôm trượt hết chiều dài mARN. Do vậy, các ribônuclêôtit trên mARN được dịch mã bẩy nhiêu lần.
• Số ribônuclêôtit cần được cung cấp tỉ lệ nghịch với lượt dịch mã của tARN.
**h2) Bài tập vận dụng**
Cho biết các bộ ba phiên mã trong phân tử mARN tương ứng với các axit amin sau đây:
XGU: Acginin; GXG: Alanin; XUA: Lơxin; AAU: Asparagin; AUG Mêtiônin (axit amin mở đầu)
1) Mạch khuôn của một gen cấu trúc có trình tự các mã bộ ba như sau:
3’ TAX - GAT - XGX - TTA - GXA ... 5’.
Hãy viết trình tự bắt đầu các axit amin trong phân tử prôtêin do gen cấu trúc nói trên điều khiển tổng hợp.
2) Một phân tử prôtêin có trình tự các axit amin được bắt đầu như sau:
Mêtiônin - Arginin - Alanin - Lơxin - Asparagin...
Hãy viết trình tự các cặp nuclêôtit được bắt đầu trong gen cấu trúc, tổng hợp phân tử prôtêin nói trên.
Hướng dẫn giải
1) Trình tự axit amin:
+ Trình tự các nuclêôtit trong mạch khuôn, qui định trình tự ribônuclêôtit của mARN qua cơ chế phiên mã:
|Mạch khuôn||mARN|
|A||bổ sung||U|
|U||bổ sung||A|
|G||bổ sung||X|
|X||bổ sung||G
|
+ Trình tự các ribônuclêôtit, trong mARN qui định trình tự các đối mã của tARN theo nguyên tắc bổ sung trong cơ chế dịch mã:
|mARN||mARN|
|A||bổ sung||U|
|T||bổ sung||A|
|G||bổ sung||X|
|X||bổ sung||G|
+ Vậy, khi biết trình tự các nuclêôtit trong mạch khuôn của gen cấu trúc, ta xác định được trình tự các ribônuclêôtit trong chuỗi pôlipeptit như sau:
|Mạch khuôn:||TAX - GAT - XGX - TTA - GXA ...|
|mARN||AUG - XUG - GXG - AAU - XGU .. .|
|tARN :||UAX - GAU - XGX - ƯUA - GXA ...|
|Prôtêin :||Met - Leu - Ala - Asp - Arg ...|
2) Trình tự các cặp nuclêôtit:
+ Ngược lại, khi biết trình tự axit amin của phân tử prôtêin ta suy ra trình tự các cặp nuclêôtit của gen tổng hợp prôtêin đó như sau:

Server: Apache/2.4.6 (CentOS) OpenSSL/1.0.1e-fips mod_fcgid/2.3.9 PHP/5.6.26

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0


text:
Theo hồ sơ, ông Chính vào làm việc tại công ty từ đầu năm 2005 với mức lương 14,8 triệu đồng/tháng. Quá trình làm việc, ông luôn hoàn thành tốt nhiệm vụ, không bị kỷ luật. Ngày 11-12-2015, ông nhận được thông báo của công ty về việc công ty sắp giải thể, ngừng hoạt động sau ngày 31-12-2015. Ngày 25-12-2015, công ty yêu cầu ông Chính thỏa thuận chấm dứt hợp đồng lao động (HĐLĐ) loại không xác định thời hạn.
Do công ty chỉ trả tiền trợ cấp thôi việc cho ông Chính đến trước năm 2009, ngoài ra không còn mức đền bù nào nên ông Chính không đồng ý. Dù vậy, ngày 31-12-2015 ông vẫn nhận được quyết định cho thôi việc. Ông khởi kiện ra TAND quận 4 yêu cầu công ty phải bồi thường hơn 445 triệu đồng.
Làm việc với tòa, công ty cho rằng việc chấm dứt HĐLĐ đối với ông Chính là đúng quy định tại khoản 6 Điều 37 BLLĐ 2012 vì công ty đã ngưng hoạt động từ ngày 1-1-2016 và đang làm thủ tục giải thể.
Xử sơ thẩm hồi tháng 5-2016, TAND quận 4 nhận định cho đến ngày xử sơ thẩm, công ty vẫn không cung cấp được cho tòa chứng cứ liên quan đến việc giải thể. Khi đơn phương cho ông Chính thôi việc, công ty đã vi phạm thời hạn báo trước cho người lao động (NLĐ) quy định tại Điều 38 BLLĐ 2012 (người sử dụng lao động phải báo trước cho NLĐ ít nhất 45 ngày đối với HĐLĐ không xác định thời hạn). Vì thế, tòa buộc công ty phải trả cho ông Chính tổng cộng 236 triệu đồng bao gồm hơn 96 triệu đồng tiền lương, BHXH, BHYT; gần 82 triệu đồng trợ cấp thôi việc và bồi thường thêm gần 58 triệu đồng (bốn tháng tiền lương).
Công ty kháng cáo yêu cầu tòa phúc thẩm xem xét lại cách tính tiền trợ cấp thôi việc và tiền bồi thường thêm.
Theo tòa phúc thẩm, cấp sơ thẩm tính trợ cấp thôi việc chưa chính xác. Theo khoản 2 Điều 48 BLLĐ 2012, thời gian làm việc để tính trợ cấp thôi việc là khoản thời gian NLĐ đã làm việc thực tế cho người sử dụng lao động trừ đi thời gian NLĐ đã tham gia bảo hiểm thất nghiệp theo quy định của Luật BHXH và thời gian làm việc đã được người sử dụng lao động chi trả trợ cấp thôi việc. Từ năm 2010 trở đi, ông Chính đã tham gia bảo hiểm thất nghiệp nên thời gian tính trợ cấp thôi việc đối với ông chỉ còn bốn năm (2005-2009) nên tiền trợ cấp thôi việc mà công ty phải trả là 29 triệu đồng.
Về tiền bồi thường thêm, tòa phúc thẩm nhận định khoản 3 Điều 42 BLLĐ 2012 quy định trường hợp người sử dụng lao động không muốn nhận lại NLĐ và NLĐ đồng ý thì ngoài khoản bồi thường theo quy định, hai bên thỏa thuận khoản tiền bồi thường thêm nhưng ít nhất phải bằng hai tháng tiền lương để chấm dứt HĐLĐ. Phòng Đăng ký kinh doanh thuộc Sở KH&ĐT TP.HCM xác nhận về việc tạm ngưng kinh doanh hoạt động của công ty từ ngày 16-3-2016 đến 31-12-2016 để công ty làm thủ tục giải thể. Như vậy, công ty không còn công việc để bố trí cho ông Chính, ông Chính cũng đồng ý chấm dứt HĐLĐ và hai bên không có thỏa thuận khoản tiền bồi thường thêm nên tòa phúc thẩm bác yêu cầu này của ông Chính.
Từ đó, tòa phúc thẩm chấp nhận kháng cáo, chỉ buộc công ty phải trả cho ông Chính gần 150 triệu đồng.

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

X-Cache: MISS from xCache11-02

Cache-Control: private

Vary: Accept-Encoding

Content-Type: text/html; charset=utf-8


text:
Thoạt đầu nhìn qua, thì ai cũng nghĩ rằng Trung Quốc với Nhật Bản là 2 thế giới hoàn toàn khác nhau. Một bên là Nhật Bản đang loay hoay tìm lối đi mới sau 2 thập kỷ liền bế tắc, một bên là Trung Quốc không ngừng trỗi dậy với hàng loạt tham vọng mới. Tuy nhiên, nếu tìm hiểu kỹ thì sẽ thấy rằng Trung Quốc đang lặp lại y hệt những sai lầm mà Nhật đã mắc phải trước đây.
“Chúng tôi tin rằng Trung Quốc rồi cũng sẽ rơi vào giai đoạn tăng trưởng cực kỳ chậm, y hệt như Nhật Bản”, các chiến lược gia của Goldman Sachs đã bình luận như vậy cách đây vài tháng. Hồi tháng 5, các nhà phân tích của Moody’s cũng cảnh báo: “Trung Quốc có thể sẽ phải chịu một giai đoạn tăng trưởng yếu kém kéo dài và áp lực giảm phát liên tục, hoặc thậm chí là bế tắc về tăng trưởng”. Nhà sáng lập James Chanos của quỹ Kynikos Associates thậm chí còn so sánh là Trung Quốc đang chạy theo con đường cũ của Nhật Bản “với thuốc tăng lực”.
Một số người có thể cho rằng đây là những cảnh báo nhàm chán về Trung Quốc mà nhiều năm qua vẫn chưa trở thành sự thực. Nhưng hãy nhớ lại rằng cách đây 30 năm cũng chẳng mấy ai nhìn thấy trước sự đi xuống của Nhật Bản. Là nước châu Á đầu tiên được xem là đối thủ đáng gờm đủ sức qua mặt nước Mỹ, nền kinh tế Nhật từng được coi là ưu việt hơn Mỹ nhờ vào mối quan hệ chặt chẽ giữa nhà nước, doanh nghiệp và ngân hàng. Bằng cách bảo hộ các ngành công nghiệp non trẻ và chuyển hướng dòng chảy tín dụng vào các lĩnh vực ưu tiên, các quan chức ở Tokyo đã góp phần tạo ra những doanh nghiệp Nhật Bản dồn người Mỹ vào chân tường.
Tuy nhiên, ngay cả lúc ở đỉnh cao huy hoàng, thì nước Nhật cũng đã bắt đầu đi vào con đường thoái trào. Các mối quan hệ quá mật thiết giữa giới ngân hàng, doanh nghiệp và quan chức dẫn tới việc sử dụng vốn không đúng chỗ và gây ra nhiều đầu tư lãng phí. Tới nửa sau thập kỷ 1980, tăng trưởng của Nhật bắt đầu dựa vào bùng nổ tín dụng lãi suất thấp, gây ra bong bóng bất động sản và chứng khoán. Khi bong bóng nổ tung vào đầu những năm 1990, ngành tài chính của Nhật gần như bị “san phẳng”, và cho tới nay nước Nhật vẫn chưa gượng dậy hoàn toàn.
Những chính sách kích thích tăng trưởng mà Trung Quốc đã và đang sử dụng là bản sao của những gì nước Nhật đã làm, và thậm chí vai trò của nhà nước trong nền kinh tế Trung Quốc còn lớn hơn nhiều so với Nhật. Điều này đã dẫn tới việc dư thừa hàng loạt nhà máy thép, tổ hợp xi măng và nhà chung cư trên một quy mô chưa từng thấy. Để giải quyết, Trung Quốc lại tiếp tục dùng tới tăng trưởng tín dụng lãi suất thấp để giữ cho những doanh nghiệp không hiệu quả có đường sống tiếp. Điều này lại tạo ra thêm bong bóng tài sản, y hệt như ở Nhật Bản.
Năm ngoái, thị trường chứng khoán ở Trung Quốc đã tăng trưởng tới mức chóng mặt, để rồi lại sụp đổ không phanh. Giờ đây, giá bất động sản ở Thượng Hải, Thâm Quyến và nhiều đô thị lớn khác lại đang tăng nhanh tới mức chính phủ phải nhảy vào can thiệp.
Trước đây, Nhật Bản từng chứng kiến tỷ lệ tổng dư nợ tín dụng / GDP tăng tới 80 điểm phần trăm trong giai đoạn 1980-1989, đạt mức 275% GDP, theo số liệu từ Fitch. Trung Quốc thì tăng tới tận hơn 100 điểm chỉ trong 2007-2015, đạt 255% GDP, theo số liệu từ Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS).
Có những nhà kinh tế cho rằng tăng trưởng tín dụng như vậy tại Trung Quốc là không nhiều rủi ro như vẫn tưởng, vì có một lượng khá lớn tín dụng là do các ngân hàng nhà nước cấp cho các doanh nghiệp quốc doanh, và nhà nước sẽ sẵn sàng can thiệp để giải cứu. Ngoài ra, do hầu hết hoạt động tín dụng ở Trung Quốc là chỉ diễn ra ở trong nước, và tỷ lệ tiết kiệm của Trung Quốc rất lớn, nên ảnh hưởng từ bên ngoài là không nhiều.
Tỷ lệ doanh nghiệp Trung Quốc mang nợ cao hơn 5 lần EBITDA đang ở gần 60%. Ảnh: Financial Times
Thay vì để cho các công ty bị mắc nợ quá nhiều phá sản, chính phủ Nhật đã cố vực dậy các “xác sống” này bằng cách cấp thêm tín dụng và thực hiện các thủ thuật như đổi nợ lấy vốn sở hữu. Ngoài ra, chính phủ còn dùng tới các chính sách kích cầu như đi vay để đầu tư vào cơ sở hạ tầng và nới lỏng định lượng tiền tệ trên quy mô chưa từng có. Cùng lúc đó, hệ thống nhà nước của Nhật vẫn không chịu cải tổ để mở cửa thị trường, khuyến khích cạnh tranh và khởi nghiệp. Kết quả là hiện tại tổng dư nợ tín dụng của Nhật đã gần bằng 400% GDP mà nền kinh tế vẫn chưa gượng dậy được.Tuy nhiên, kinh nghiệm của Nhật Bản cho thấy mọi chuyện không đơn giản như vậy. Nhật Bản cũng từng có thặng dư thương mại rất lớn và lượng tiết kiệm dồi dào vào đầu những năm 1990, nhưng không cản nổi đà rơi vào khủng hoảng. Bài học của Nhật Bản cho thấy một nền kinh tế vừa dễ rơi vào bong bóng, vừa quá phụ thuộc vào tín dụng thì sẽ dễ bị khủng hoảng, bất kể các yếu tố khác ra sao.
Chính phủ Trung Quốc đã đưa ra cam kết sẽ cải tổ nền kinh tế theo định hướng thị trường, giảm thiểu lãng phí và khuyến khích doanh nghiệp tư nhân, nhưng thực ra là vẫn đang đi theo vết xe đổ của Nhật. Nhiều công ty nhà nước vẫn đang sống vật vờ nhờ vào nguồn tín dụng và các gói hỗ trợ từ chính phủ, và tới tháng 10 vừa qua thì Trung Quốc lại đưa ra kế hoạch đổi nợ lấy vốn sở hữu.
Ngoài ra, gánh nặng nợ của Trung Quốc cũng ngày càng tăng cao, khi mà tín dụng tăng trưởng nhanh hơn GDP nhưng không mang lại kết quả gì đáng kể. Tương tự như Nhật Bản trước đây, hiệu quả của tăng trưởng tín dụng tại Trung Quốc ngày càng giảm dần, và có dấu hiệu cho thấy rất nhiều khoản vay mới chỉ được dùng để thanh toán cho các khoản vay cũ, chứ không dùng để đầu tư cho phát triển kinh doanh.
Trung Quốc và Nhật Bản cũng cùng gặp một vấn đề rất lớn nữa là già hóa dân số. Số người Nhật ở độ tuổi lao động đã giảm 0,4%/năm trong giai đoạn 1990-2015. Điều này nghĩa là ngày càng có ít người làm việc để nuôi lượng người về hưu ngày càng đông. Do chính sách một con trước đây, Trung Quốc sẽ còn gặp vấn đề lớn hơn: theo Goldman Sachs, số người Trung Quôc ở độ tuổi lao động sẽ giảm gần 0,5%/năm trong vòng 25 năm tới.
Liệu Trung Quốc có thể thoát khỏi các cạm bẫy mà Nhật đã mắc phải? Điều đó chỉ có thể xảy ra nếu chính phủ nước này chịu thực hiện đầy đủ các cam kết cải tổ mà họ đã đưa ra, bằng không thì rủi ro chỉ ngày càng tăng cao. Cả Bắc Kinh lẫn Tokyo đều mắc phải một sai lầm chết người: không chịu chấp nhận thay đổi một mô hình không còn hiệu quả.
Tuấn Minh
Nguồn Bloomberg

markdown:
Thoạt đầu nhìn qua, thì ai cũng nghĩ rằng Trung Quốc với Nhật Bản là 2 thế giới hoàn toàn khác nhau. Một bên là Nhật Bản đang loay hoay tìm lối đi mới sau 2 thập kỷ liền bế tắc, một bên là Trung Quốc không ngừng trỗi dậy với hàng loạt tham vọng mới. Tuy nhiên, nếu tìm hiểu kỹ thì sẽ thấy rằng Trung Quốc đang lặp lại y hệt những sai lầm mà Nhật đã mắc phải trước đây.
“Chúng tôi tin rằng Trung Quốc rồi cũng sẽ rơi vào giai đoạn tăng trưởng cực kỳ chậm, y hệt như Nhật Bản”, các chiến lược gia của Goldman Sachs đã bình luận như vậy cách đây vài tháng. Hồi tháng 5, các nhà phân tích của Moody’s cũng cảnh báo: “Trung Quốc có thể sẽ phải chịu một giai đoạn tăng trưởng yếu kém kéo dài và áp lực giảm phát liên tục, hoặc thậm chí là bế tắc về tăng trưởng”. Nhà sáng lập James Chanos của quỹ Kynikos Associates thậm chí còn so sánh là Trung Quốc đang chạy theo con đường cũ của Nhật Bản “với thuốc tăng lực”.
Một số người có thể cho rằng đây là những cảnh báo nhàm chán về Trung Quốc mà nhiều năm qua vẫn chưa trở thành sự thực. Nhưng hãy nhớ lại rằng cách đây 30 năm cũng chẳng mấy ai nhìn thấy trước sự đi xuống của Nhật Bản. Là nước châu Á đầu tiên được xem là đối thủ đáng gờm đủ sức qua mặt nước Mỹ, nền kinh tế Nhật từng được coi là ưu việt hơn Mỹ nhờ vào mối quan hệ chặt chẽ giữa nhà nước, doanh nghiệp và ngân hàng. Bằng cách bảo hộ các ngành công nghiệp non trẻ và chuyển hướng dòng chảy tín dụng vào các lĩnh vực ưu tiên, các quan chức ở Tokyo đã góp phần tạo ra những doanh nghiệp Nhật Bản dồn người Mỹ vào chân tường.
Tuy nhiên, ngay cả lúc ở đỉnh cao huy hoàng, thì nước Nhật cũng đã bắt đầu đi vào con đường thoái trào. Các mối quan hệ quá mật thiết giữa giới ngân hàng, doanh nghiệp và quan chức dẫn tới việc sử dụng vốn không đúng chỗ và gây ra nhiều đầu tư lãng phí. Tới nửa sau thập kỷ 1980, tăng trưởng của Nhật bắt đầu dựa vào bùng nổ tín dụng lãi suất thấp, gây ra bong bóng bất động sản và chứng khoán. Khi bong bóng nổ tung vào đầu những năm 1990, ngành tài chính của Nhật gần như bị “san phẳng”, và cho tới nay nước Nhật vẫn chưa gượng dậy hoàn toàn.
Những chính sách kích thích tăng trưởng mà Trung Quốc đã và đang sử dụng là bản sao của những gì nước Nhật đã làm, và thậm chí vai trò của nhà nước trong nền kinh tế Trung Quốc còn lớn hơn nhiều so với Nhật. Điều này đã dẫn tới việc dư thừa hàng loạt nhà máy thép, tổ hợp xi măng và nhà chung cư trên một quy mô chưa từng thấy. Để giải quyết, Trung Quốc lại tiếp tục dùng tới tăng trưởng tín dụng lãi suất thấp để giữ cho những doanh nghiệp không hiệu quả có đường sống tiếp. Điều này lại tạo ra thêm bong bóng tài sản, y hệt như ở Nhật Bản.
Năm ngoái, thị trường chứng khoán ở Trung Quốc đã tăng trưởng tới mức chóng mặt, để rồi lại sụp đổ không phanh. Giờ đây, giá bất động sản ở Thượng Hải, Thâm Quyến và nhiều đô thị lớn khác lại đang tăng nhanh tới mức chính phủ phải nhảy vào can thiệp.
Trước đây, Nhật Bản từng chứng kiến tỷ lệ tổng dư nợ tín dụng / GDP tăng tới 80 điểm phần trăm trong giai đoạn 1980-1989, đạt mức 275% GDP, theo số liệu từ Fitch. Trung Quốc thì tăng tới tận hơn 100 điểm chỉ trong 2007-2015, đạt 255% GDP, theo số liệu từ Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS).
Có những nhà kinh tế cho rằng tăng trưởng tín dụng như vậy tại Trung Quốc là không nhiều rủi ro như vẫn tưởng, vì có một lượng khá lớn tín dụng là do các ngân hàng nhà nước cấp cho các doanh nghiệp quốc doanh, và nhà nước sẽ sẵn sàng can thiệp để giải cứu. Ngoài ra, do hầu hết hoạt động tín dụng ở Trung Quốc là chỉ diễn ra ở trong nước, và tỷ lệ tiết kiệm của Trung Quốc rất lớn, nên ảnh hưởng từ bên ngoài là không nhiều.
Tỷ lệ doanh nghiệp Trung Quốc mang nợ cao hơn 5 lần EBITDA đang ở gần 60%. Ảnh: Financial Times
Thay vì để cho các công ty bị mắc nợ quá nhiều phá sản, chính phủ Nhật đã cố vực dậy các “xác sống” này bằng cách cấp thêm tín dụng và thực hiện các thủ thuật như đổi nợ lấy vốn sở hữu. Ngoài ra, chính phủ còn dùng tới các chính sách kích cầu như đi vay để đầu tư vào cơ sở hạ tầng và nới lỏng định lượng tiền tệ trên quy mô chưa từng có. Cùng lúc đó, hệ thống nhà nước của Nhật vẫn không chịu cải tổ để mở cửa thị trường, khuyến khích cạnh tranh và khởi nghiệp. Kết quả là hiện tại tổng dư nợ tín dụng của Nhật đã gần bằng 400% GDP mà nền kinh tế vẫn chưa gượng dậy được.Tuy nhiên, kinh nghiệm của Nhật Bản cho thấy mọi chuyện không đơn giản như vậy. Nhật Bản cũng từng có thặng dư thương mại rất lớn và lượng tiết kiệm dồi dào vào đầu những năm 1990, nhưng không cản nổi đà rơi vào khủng hoảng. Bài học của Nhật Bản cho thấy một nền kinh tế vừa dễ rơi vào bong bóng, vừa quá phụ thuộc vào tín dụng thì sẽ dễ bị khủng hoảng, bất kể các yếu tố khác ra sao.
Chính phủ Trung Quốc đã đưa ra cam kết sẽ cải tổ nền kinh tế theo định hướng thị trường, giảm thiểu lãng phí và khuyến khích doanh nghiệp tư nhân, nhưng thực ra là vẫn đang đi theo vết xe đổ của Nhật. Nhiều công ty nhà nước vẫn đang sống vật vờ nhờ vào nguồn tín dụng và các gói hỗ trợ từ chính phủ, và tới tháng 10 vừa qua thì Trung Quốc lại đưa ra kế hoạch đổi nợ lấy vốn sở hữu.
Ngoài ra, gánh nặng nợ của Trung Quốc cũng ngày càng tăng cao, khi mà tín dụng tăng trưởng nhanh hơn GDP nhưng không mang lại kết quả gì đáng kể. Tương tự như Nhật Bản trước đây, hiệu quả của tăng trưởng tín dụng tại Trung Quốc ngày càng giảm dần, và có dấu hiệu cho thấy rất nhiều khoản vay mới chỉ được dùng để thanh toán cho các khoản vay cũ, chứ không dùng để đầu tư cho phát triển kinh doanh.
Trung Quốc và Nhật Bản cũng cùng gặp một vấn đề rất lớn nữa là già hóa dân số. Số người Nhật ở độ tuổi lao động đã giảm 0,4%/năm trong giai đoạn 1990-2015. Điều này nghĩa là ngày càng có ít người làm việc để nuôi lượng người về hưu ngày càng đông. Do chính sách một con trước đây, Trung Quốc sẽ còn gặp vấn đề lớn hơn: theo Goldman Sachs, số người Trung Quôc ở độ tuổi lao động sẽ giảm gần 0,5%/năm trong vòng 25 năm tới.
Liệu Trung Quốc có thể thoát khỏi các cạm bẫy mà Nhật đã mắc phải? Điều đó chỉ có thể xảy ra nếu chính phủ nước này chịu thực hiện đầy đủ các cam kết cải tổ mà họ đã đưa ra, bằng không thì rủi ro chỉ ngày càng tăng cao. Cả Bắc Kinh lẫn Tokyo đều mắc phải một sai lầm chết người: không chịu chấp nhận thay đổi một mô hình không còn hiệu quả.
**Tuấn Minh**
Nguồn Bloomberg

X-Cache: MISS from cache13


text:
Các bác sĩ sản khoa khuyến cáo, trong suốt quá trình mang thai, phụ nữ mang thai chỉ cần siêu âm 3 lần là đủ để theo dõi sự phát triển và phát hiện dị tật của trẻ nhưng hầu hết chị em, nhất là ở các thành phố, thị xã thì số lần siêu âm được thực hiện gấp nhiều lần. Việc lạm dụng này không chỉ tốn kém về tiền bạc mà còn ảnh hưởng tới não bộ, thính lực, cân nặng… của thai nhi.
Lạm dụng siêu âm khi khám thai là phổ biến
Ở cả hai lần mang thai, chị Nguyễn Thị Thủy (Hà Nội) đều đặn khám thai 9-10 lần, trung bình cứ 1 tháng chị lại siêu âm thai 1 lần mặc dù bác sĩ cho biết thai nhi phát triển tốt. Và không chỉ riêng chị Thủy, nhiều bà mẹ mang thai đã chia sẻ trên trang webtretho rằng mặc dù biết siêu âm nhiều không có lợi cho thai nhi nhưng không siêu âm thì không biết con phát triển thế nào nên hầu như các mẹ đều khám thai rất nhiều lần. Nickname vandolce cho biết, khi mang thai mới được 19 tuần đã siêu âm tới 15 lần bao gồm cả 2D và 4D, giadinhXoaiyeu siêu âm cả thảy 22 lần khi mang thai đứa con đầu, baby-yeudau thì kể rằng em gái từ lúc mang thai đến khi sinh đếm được 35 phiếu siêu âm… và còn rất nhiều các trường hợp khác cũng lạm dụng siêu âm để thỏa trí tò mò của mình khi cả mẹ và thai nhi đều không có dấu hiệu đáng lo lắng nào.
Siêu âm thai.
Siêu âm có ảnh hưởng đến thai nhi?
Theo GS.TS. Vương Tiến Hòa - chuyên gia sản phụ khoa, Bệnh viện Phụ sản Trung ương, siêu âm thai là cần thiết trong việc quản lý và theo dõi thai kỳ nhưng hiện nay, hầu hết các phòng khám đang lạm dụng siêu âm để khám thai. Nếu tiếp xúc ở mức độ vừa phải, hợp lý về thời gian và cường độ thì sóng siêu âm rất an toàn với thai nhi nhưng nếu lạm dụng với cường độ dày, nhiều lần tác động đến phôi thai là tế bào non thì chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển của thai. Theo nghiên cứu gần đây nhất của các nhà khoa học Thụy Điển, việc các bà mẹ khi mang thai lạm dụng chuyện siêu âm có thể gây tổn thương đến não bộ của thai nhi. Theo đó, não bé trai có nguy cơ tổn thương nhiều hơn, để lại dị tật lâu hơn so với bé gái. Các nhà khoa học tại Khoa sản và phụ khoa, Bệnh viện King Edward Memorial, Australia cũng đã nghiên cứu 2.834 phụ nữ có thai từ 16-20 tuần tuổi thai, trong đó 1.415 người thuộc nhóm chuyên sâu được chọn ngẫu nhiên để siêu âm thường và siêu âm màu (siêu âm doppler) liên tục tại thời điểm thai nhi được 18, 24, 28, 34 và 38 tuần tuổi, 1.419 người thuộc nhóm thường xuyên chỉ siêu âm duy nhất 1 lần tại thời điểm thai 18 tuần tuổi. Kết quả cho thấy có sự hạn chế tăng trưởng trong tử cung cao hơn đáng kể ở nhóm chuyên sâu so với nhóm thường xuyên, thể hiện ở cân nặng lúc sinh ở trẻ siêu âm nhiều nhẹ cân hơn so với nhóm ít siêu âm. Một nghiên cứu lớn tại Anh cho thấy các bà mẹ khỏe mạnh và trẻ sơ sinh thực hiện siêu âm màu từ 2 lần trở lên có nguy cơ tử vong chu sinh cao gấp 2 lần so với trẻ sơ sinh không thực hiện siêu âm này. Không chỉ thế, quá trình siêu âm, đặc biệt là siêu âm doppler gây tăng nhiệt độ của cơ thể mẹ và bào thai, có thể vượt qua ngưỡng an toàn là 1,4 - 1,8 độ C và làm phát triển dị tật bẩm sinh bất thường, nhất là đối với não của trẻ.
Đối với xu hướng siêu âm thai nhi phi y tế (còn được gọi là “vật kỷ niệm” siêu âm), được định nghĩa là sử dụng sóng siêu âm để xem, chụp ảnh hoặc xác định giới tính thai nhi mà không có chỉ định y khoa lại càng nguy hại. Điều này liên quan đến thời gian thai nhi tiếp xúc với kỹ thuật 3D, 4D dài hơn có thể gây tổn hại cho trẻ. Do vậy, các tổ chức lớn như Sản phụ khoa American College, Viện Siêu âm trong y học Mỹ, Cơ quan Quản lý Dược phẩm và Thực phẩm Mỹ (FDA) không khuyến cáo siêu âm lưu niệm.
Làm gì để giảm số lần siêu âm trong thai kỳ?
Siêu âm không an toàn 100%, đặc biệt là siêu âm màu. Sự tổn hại do siêu âm có thể là sinh lý như cân nặng, chiều cao, phát triển não bộ… và cũng có thể là tâm lý. Chính vì vậy, phụ nữ mang thai nên giảm số lần siêu âm bằng cách tự mình nhận thức được tác hại của siêu âm, kiên nhẫn chờ đợi đến ngày khám thai và không thực hiện siêu âm lưu niệm. Cụ thể, chỉ siêu âm khi có chỉ định y khoa, tức là chỉ khi có vấn đề nghi ngờ, chứ không phải là một việc tầm soát thông thường để xác định giới tính của em bé hoặc kiểm tra về sự phát triển của nó; hạn chế thấp nhất tổng thời gian phơi sáng (thời gian siêu âm) bằng cách chọn bác sĩ sản khoa có kỹ năng và hiểu biết. Hạn chế cường độ tiếp xúc, nghĩa là tránh siêu âm màu, nhất là trong 3 tháng đầu do việc chiếu liên tục của máy siêu âm trong vòng 1 phút sẽ làm tăng thân nhiệt của người mẹ lên khoảng 1-5 o C sẽ gây những tổn thương nghiêm trọng ở não và thành mạch máu của thai nhi.
Lê Mỹ Giang

markdown:
Các bác sĩ sản khoa khuyến cáo, trong suốt quá trình mang thai, phụ nữ mang thai chỉ cần siêu âm 3 lần là đủ để theo dõi sự phát triển và phát hiện dị tật của trẻ nhưng hầu hết chị em, nhất là ở các thành phố, thị xã thì số lần siêu âm được thực hiện gấp nhiều lần. Việc lạm dụng này không chỉ tốn kém về tiền bạc mà còn ảnh hưởng tới não bộ, thính lực, cân nặng… của thai nhi.
**Lạm dụng siêu âm khi khám thai là phổ biến**
Ở cả hai lần mang thai, chị Nguyễn Thị Thủy (Hà Nội) đều đặn khám thai 9-10 lần, trung bình cứ 1 tháng chị lại siêu âm thai 1 lần mặc dù bác sĩ cho biết thai nhi phát triển tốt. Và không chỉ riêng chị Thủy, nhiều bà mẹ mang thai đã chia sẻ trên trang webtretho rằng mặc dù biết siêu âm nhiều không có lợi cho thai nhi nhưng không siêu âm thì không biết con phát triển thế nào nên hầu như các mẹ đều khám thai rất nhiều lần. Nickname vandolce cho biết, khi mang thai mới được 19 tuần đã siêu âm tới 15 lần bao gồm cả 2D và 4D, giadinhXoaiyeu siêu âm cả thảy 22 lần khi mang thai đứa con đầu, baby-yeudau thì kể rằng em gái từ lúc mang thai đến khi sinh đếm được 35 phiếu siêu âm… và còn rất nhiều các trường hợp khác cũng lạm dụng siêu âm để thỏa trí tò mò của mình khi cả mẹ và thai nhi đều không có dấu hiệu đáng lo lắng nào.
*Siêu âm thai.* **Siêu âm có ảnh hưởng đến thai nhi?**
Theo GS.TS. Vương Tiến Hòa - chuyên gia sản phụ khoa, Bệnh viện Phụ sản Trung ương, siêu âm thai là cần thiết trong việc quản lý và theo dõi thai kỳ nhưng hiện nay, hầu hết các phòng khám đang lạm dụng siêu âm để khám thai. Nếu tiếp xúc ở mức độ vừa phải, hợp lý về thời gian và cường độ thì sóng siêu âm rất an toàn với thai nhi nhưng nếu lạm dụng với cường độ dày, nhiều lần tác động đến phôi thai là tế bào non thì chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển của thai. Theo nghiên cứu gần đây nhất của các nhà khoa học Thụy Điển, việc các bà mẹ khi mang thai lạm dụng chuyện siêu âm có thể gây tổn thương đến não bộ của thai nhi. Theo đó, não bé trai có nguy cơ tổn thương nhiều hơn, để lại dị tật lâu hơn so với bé gái. Các nhà khoa học tại Khoa sản và phụ khoa, Bệnh viện King Edward Memorial, Australia cũng đã nghiên cứu 2.834 phụ nữ có thai từ 16-20 tuần tuổi thai, trong đó 1.415 người thuộc nhóm chuyên sâu được chọn ngẫu nhiên để siêu âm thường và siêu âm màu (siêu âm doppler) liên tục tại thời điểm thai nhi được 18, 24, 28, 34 và 38 tuần tuổi, 1.419 người thuộc nhóm thường xuyên chỉ siêu âm duy nhất 1 lần tại thời điểm thai 18 tuần tuổi. Kết quả cho thấy có sự hạn chế tăng trưởng trong tử cung cao hơn đáng kể ở nhóm chuyên sâu so với nhóm thường xuyên, thể hiện ở cân nặng lúc sinh ở trẻ siêu âm nhiều nhẹ cân hơn so với nhóm ít siêu âm. Một nghiên cứu lớn tại Anh cho thấy các bà mẹ khỏe mạnh và trẻ sơ sinh thực hiện siêu âm màu từ 2 lần trở lên có nguy cơ tử vong chu sinh cao gấp 2 lần so với trẻ sơ sinh không thực hiện siêu âm này. Không chỉ thế, quá trình siêu âm, đặc biệt là siêu âm doppler gây tăng nhiệt độ của cơ thể mẹ và bào thai, có thể vượt qua ngưỡng an toàn là 1,4 - 1,8 độ C và làm phát triển dị tật bẩm sinh bất thường, nhất là đối với não của trẻ.
Đối với xu hướng siêu âm thai nhi phi y tế (còn được gọi là “vật kỷ niệm” siêu âm), được định nghĩa là sử dụng sóng siêu âm để xem, chụp ảnh hoặc xác định giới tính thai nhi mà không có chỉ định y khoa lại càng nguy hại. Điều này liên quan đến thời gian thai nhi tiếp xúc với kỹ thuật 3D, 4D dài hơn có thể gây tổn hại cho trẻ. Do vậy, các tổ chức lớn như Sản phụ khoa American College, Viện Siêu âm trong y học Mỹ, Cơ quan Quản lý Dược phẩm và Thực phẩm Mỹ (FDA) không khuyến cáo siêu âm lưu niệm.
**Làm gì để giảm số lần siêu âm trong thai kỳ?**
Siêu âm không an toàn 100%, đặc biệt là siêu âm màu. Sự tổn hại do siêu âm có thể là sinh lý như cân nặng, chiều cao, phát triển não bộ… và cũng có thể là tâm lý. Chính vì vậy, phụ nữ mang thai nên giảm số lần siêu âm bằng cách tự mình nhận thức được tác hại của siêu âm, kiên nhẫn chờ đợi đến ngày khám thai và không thực hiện siêu âm lưu niệm. Cụ thể, chỉ siêu âm khi có chỉ định y khoa, tức là chỉ khi có vấn đề nghi ngờ, chứ không phải là một việc tầm soát thông thường để xác định giới tính của em bé hoặc kiểm tra về sự phát triển của nó; hạn chế thấp nhất tổng thời gian phơi sáng (thời gian siêu âm) bằng cách chọn bác sĩ sản khoa có kỹ năng và hiểu biết. Hạn chế cường độ tiếp xúc, nghĩa là tránh siêu âm màu, nhất là trong 3 tháng đầu do việc chiếu liên tục của máy siêu âm trong vòng 1 phút sẽ làm tăng thân nhiệt của người mẹ lên khoảng 1-5 o C sẽ gây những tổn thương nghiêm trọng ở não và thành mạch máu của thai nhi.
**Lê Mỹ Giang**

X-Cache: MISS from xCache11-01


text:
Người dân tập trung đông nơi khu vực xảy ra vụ nổ (Ảnh: CTV)
Sáng ngày 8/10, thông tin từ Công an xã Nam Đà (huyện Krông Nô, tỉnh Đắk Nông) cho biết, trên địa bàn xã vừa xảy ra một vụ nổ nghi là nổ mìn khiến một người tử vong. Nạn nhân được xác định là anh Lại Hà P. (26 tuổi, ngụ thôn Nam Cường, xã Nam Đà).
Theo thông tin ban đầu, vào khoảng 7h sáng cùng ngày, người dân địa phương nghe một tiếng nổ chát chúa phát ra từ khu vực rẫy cà phê phía sau nhà của nhà anh P. nên vội vàng chạy tới xem.
Khi tới nơi, người dân vô cùng hoảng hốt khi phát hiện thi thể của anh P. không còn nguyên vẹn.
Nhận được tin báo, Công an xã Nam Đà phối hợp cùng Công an huyện Krông Nô và cơ quan chức năng khác đã tiến hành công tác khám nghiệm hiện trường, khám nghiệm tử thi làm rõ nguyên nhân vụ việc.
Theo người dân địa phương, sáng nay anh P. dự định thuê thợ về xây hàng rào để nuôi heo; thời điểm xảy ra vụ nổ, không có ai ở cùng nạn nhân.
Bước đầu phán đoán anh P. là nạn nhân của một vụ nổ mìn. Nguyên nhân vụ nổ cũng như nguồn gốc vật liệu nổ đang được làm rõ.

markdown:
*Người dân tập trung đông nơi khu vực xảy ra vụ nổ (Ảnh: CTV)*
Sáng ngày 8/10, thông tin từ Công an xã Nam Đà (huyện Krông Nô, tỉnh Đắk Nông) cho biết, trên địa bàn xã vừa xảy ra một vụ nổ nghi là nổ mìn khiến một người tử vong. Nạn nhân được xác định là anh Lại Hà P. (26 tuổi, ngụ thôn Nam Cường, xã Nam Đà).
Theo thông tin ban đầu, vào khoảng 7h sáng cùng ngày, người dân địa phương nghe một tiếng nổ chát chúa phát ra từ khu vực rẫy cà phê phía sau nhà của nhà anh P. nên vội vàng chạy tới xem.
Khi tới nơi, người dân vô cùng hoảng hốt khi phát hiện thi thể của anh P. không còn nguyên vẹn.
Nhận được tin báo, Công an xã Nam Đà phối hợp cùng Công an huyện Krông Nô và cơ quan chức năng khác đã tiến hành công tác khám nghiệm hiện trường, khám nghiệm tử thi làm rõ nguyên nhân vụ việc.
Theo người dân địa phương, sáng nay anh P. dự định thuê thợ về xây hàng rào để nuôi heo; thời điểm xảy ra vụ nổ, không có ai ở cùng nạn nhân.
Bước đầu phán đoán anh P. là nạn nhân của một vụ nổ mìn. Nguyên nhân vụ nổ cũng như nguồn gốc vật liệu nổ đang được làm rõ.

X-Cache: MISS from cache30


text:
Chiều 10-11, đại diện Phòng CSHS, Công an tỉnh Quảng Ninh xác nhận, đơn vị đã tiếp nhận hồ sơ vụ việc chống người thi hành công vụ, do Công an thị xã Quảng Yên chuyển đến, để điều tra, xử lý đối tượng Vũ Quốc Đạt (27 tuổi), trú tại phường Đông Mai, thị xã Quảng Yên, về hành vi nêu trên.
Theo tài liệu của cơ quan Công an, khoảng 11h ngày 7-11, nhận được tin báo của người dân về việc Vũ Quốc Đạt đang đánh vợ là chị Nguyễn Thị Kiều M. (33 tuổi) tại nhà riêng; Trung tá Phạm Thái Hưng, cán bộ CAP Đông Mai, đã cùng 2 cán bộ cơ sở là ông Dương Văn Long và ông Nguyễn Hữu Hồng đến giải quyết.
Trung tá Hưng yêu cầu, khuyên răn Đạt dừng hành vi đánh vợ và mời về trụ sở CAP để giải quyết. Bất ngờ, tên này cầm chiếc rìu chém 3 nhát khiến Trung tá Hưng bị thương nặng. Hai cán bộ cớ ở lao vào can ngăn cũng bị Đạt vung rìu chém khiến cả hai bị thương.
Trước tình thế có thể xảy ra nguy hiểm với người dân Trung tá Phạm Thái Hưng gượng đau, cùng 2 cán bộ cơ sở và lực lượng công an thị xã Quảng Yên được tăng cường, kiên quyết khống chế, bắt giữ tên Đạt, thu giữ chiếc rìu.
Trung tá Phạm Thái Hưng hiện đã được chuyển đến bệnh viện 198 - Bộ Công an để điều trị.


text:
Bộ ba quyền lực vào bếp trổ tài, top 12 tròn mắt kinh ngạc
Đều là những chuyên gia ẩm thực, đầu bếp có tầm ảnh hưởng trong giới, bộ ba Jack Lee, Tịnh Hải không chỉ mang đến kinh nghiệm chuyên môn, những lời tư vấn và đánh giá đáng giá dành cho các thí sinh, mà những câu chuyện đầy cảm xúc của họ xung quanh những món ăn đã truyền tình yêu và cảm hứng cho các thí sinh nhí.
Bắt đầu chinh phục sự nghiệp ẩm thực từ độ tuổi còn rất nhỏ, hơn ai hết, các thành viên trong ban giám khảo rất đồng cảm và hiểu được những khó khăn mà các đầu bếp nhí đang đối mặt. Chính vì vậy, để động viên tinh thần và giúp cho các bé thêm tự tin thể hiện niềm đam mê và khả năng nấu nướng của mình trong gian bếp rộng lớn của Vua đầu bếp nhí, Chef Jack Lee, Tịnh Hải và Alain Nguyễn đã mang đến những câu chuyện thú vị từ những món ăn thể hiện trọn vẹn nhất tinh thần và cá tính ẩm thực của chính mình để chia sẻ với các ứng viên nhí.
Với bếp trưởng Jack Lee, món “Tôm hỏa tiễn” dù được chế biến từ những nguyên liệu khá đơn giản, nhưng bằng kỹ năng chế biến và trang trí đỉnh cao, đã cho thấy hình ảnh những con tôm vươn mình mạnh mẽ, như hình ảnh của một đầu bếp Việt, đã xuất sắc đạt được những thành tựu đáng ghi nhận trong làng ẩm thực thế giới.
Trong khi đó, giám khảo Tịnh Hải, vốn được sinh trưởng trong một gia đình có truyền thống với ẩm thực, dù tốt nghiệp ngành Luật nhưng lại quyết định chọn ẩm thực là sự nghiệp để theo đuổi suốt cuộc đời mình.
Và món ăn “Gỏi tôm rồng” – một nét đẹp của ẩm thực cung đình, đã được nâng lên tầm cao mới bằng kỹ thuật tạo hình trang trí, như chính khát vọng quảng bá những nét đặc sắc của món ăn truyền thống đến bạn bè thế giới.
Là đầu bếp có nhiều năm làm việc và trải nghiệm ẩm thực tại rất nhiều quốc gia, bếp trưởng Alain Nguyễn lại thể hiện hình ảnh bản thân qua một món ăn đẳng cấp - “Vườn thượng uyển”.
Bằng những nguyên liệu cao cấp được xử lý khéo léo và trang trí vô cùng hấp dẫn, nam giám khảo muốn nhắn nhủ đến các đầu bếp nhí, hãy đam mê, kiên trì và không ngừng nỗ lực để theo đuổi ước mơ của mình.
Top 12 “hoang mang” khám phá “Chiếc hộp bí mật” đầu tiên
Cảm giác lần đầu tiên được đặt tay lên Chiếc hộp bí mật để khám phá nguyên liệu bên trong đã mang đến cho các đầu bếp nhí vô vàn cảm xúc. “Con rất là sợ vì năng lực của các anh chị rất là cao, trong khi con thì cũng tầm thường thôi”, cậu bé Gia Huy hồi hộp chia sẻ. Là ứng viên nhỏ tuổi nhất trong gian bếp, những lo lắng và căng thẳng của cậu bé này là điều không tránh khỏi, nhất là các đối thủ của mình đều là những đầu bếp giàu kỹ năng.
“Con nghĩ đó chắc chắn là những nguyên liệu khó nấu hoặc có thể con sẽ không nấu được”, “Công chúa thỏ” Hiền Anh không giấu được sự lo lắng. Những áp lực đầu tiên này nhanh chóng được xoa dịu khi bên trong chiếc hộp, những con búp bê đáng yêu là hình ảnh đầu tiên của chính mình hiện ra trước mắt.
Với đề bài là thực hiện một món ăn ngon nhất thể hiện tinh thần và tính cách của mình, để cho ban giám khảo và khán giả thấy được mình là ai? 12 đầu bếp nhí sẽ có khoảng thời gian là 60 phút để thực hiện và chinh phục khẩu vị của ban giám khảo. Đề bài tưởng chừng như đơn giản nhưng lại gây ra khá nhiều rắc rối cho các ứng viên, dưới áp lực và sức nóng của gian bếp chính.
“Con nghe đề bài thì thật ra con cũng không hiểu cho lắm nhưng con sực nhớ ra một món ăn mà mẹ đã chỉ công thức cho con”, Gia Huy thật thà chia sẻ. Đó cũng là lý do cậu bé dường như khá lúng túng trong việc chuẩn bị đầy đủ nguyên liệu cho món ăn của mình.
Với “Hoàng tử bé” Đức Hải: “Thử thách này không loại trừ, mà ai thắng thì sẽ có lợi thế nên ở vòng này con sẽ được thỏa sức sáng tạo để thực hiện món ăn mình yêu thích hoặc chưa từng nấu”. Tuy vậy, trục trặc trong việc quản lý thời gian đã khiến cho khoai tây ăn kèm bị sượng.
Mạo hiểm hơn, cậu bé Thuận Thành lại thực hiện một món ăn mà mình chưa từng nấu dù được bà nấu cho ăn rất nhiều lần. Quan trọng hơn, việc lựa chọn món ăn này theo đánh giá của giám khảo Tịnh Hải là “quá đơn giản” cho vòng thi quan trọng này.
Với cô bé Hiền Anh, khó khăn mà em gặp phải là việc kiểm soát thời gian trong quá trình nấu: “Ở nhà con nấu thì kiểu lúc nào xong thì xong, con không cần phải ước lượng thời gian. Còn ở đây vừa nấu nồi bên này vừa nấu nồi bên kia nên con cứ chú ý vào cái nồi bên này thì lại không kiểm soát được cái nồi bên kia”.
Với thử thách “Chiếc hộp bí mật”, thí sinh có món ăn ngon nhất sẽ giành được lợi thế lớn cho thử thách tiếp theo. Chính vì vậy, không chỉ mang đến những món ăn thể hiện đúng tinh thần và con người mình, sự kết hợp các loại nguyên liệu, kỹ năng chế biến và cách trang trí cũng là những yếu tố giúp ghi điểm với ban giám khảo.
Kể câu chuyện của chính mình qua những món ăn, đầu bếp nhí nào sẽ giành được chiến thắng để nhận lợi thế về cho mình? Ứng viên nào sẽ phải rời khỏi gian bếp?
Đón xem Tập 4 – Vòng Kitchen của Vua đầu bếp nhí sẽ được phát sóng vào lúc 20h00 Chủ nhật, ngày 23/10/2016 trên kênh VTV3 – Đài truyền hình Việt Nam.
Tiểu Quỳnh
Mời độc giả xem thêm video giải trí:

markdown:
**Bộ ba quyền lực vào bếp trổ tài, top 12 tròn mắt kinh ngạc**
Đều là những chuyên gia ẩm thực, đầu bếp có tầm ảnh hưởng trong giới, bộ ba Jack Lee, Tịnh Hải không chỉ mang đến kinh nghiệm chuyên môn, những lời tư vấn và đánh giá đáng giá dành cho các thí sinh, mà những câu chuyện đầy cảm xúc của họ xung quanh những món ăn đã truyền tình yêu và cảm hứng cho các thí sinh nhí.
Bắt đầu chinh phục sự nghiệp ẩm thực từ độ tuổi còn rất nhỏ, hơn ai hết, các thành viên trong ban giám khảo rất đồng cảm và hiểu được những khó khăn mà các đầu bếp nhí đang đối mặt. Chính vì vậy, để động viên tinh thần và giúp cho các bé thêm tự tin thể hiện niềm đam mê và khả năng nấu nướng của mình trong gian bếp rộng lớn của Vua đầu bếp nhí, Chef Jack Lee, Tịnh Hải và Alain Nguyễn đã mang đến những câu chuyện thú vị từ những món ăn thể hiện trọn vẹn nhất tinh thần và cá tính ẩm thực của chính mình để chia sẻ với các ứng viên nhí.
Với bếp trưởng Jack Lee, món “Tôm hỏa tiễn” dù được chế biến từ những nguyên liệu khá đơn giản, nhưng bằng kỹ năng chế biến và trang trí đỉnh cao, đã cho thấy hình ảnh những con tôm vươn mình mạnh mẽ, như hình ảnh của một đầu bếp Việt, đã xuất sắc đạt được những thành tựu đáng ghi nhận trong làng ẩm thực thế giới.
Trong khi đó, giám khảo Tịnh Hải, vốn được sinh trưởng trong một gia đình có truyền thống với ẩm thực, dù tốt nghiệp ngành Luật nhưng lại quyết định chọn ẩm thực là sự nghiệp để theo đuổi suốt cuộc đời mình.
Và món ăn “Gỏi tôm rồng” – một nét đẹp của ẩm thực cung đình, đã được nâng lên tầm cao mới bằng kỹ thuật tạo hình trang trí, như chính khát vọng quảng bá những nét đặc sắc của món ăn truyền thống đến bạn bè thế giới.
Là đầu bếp có nhiều năm làm việc và trải nghiệm ẩm thực tại rất nhiều quốc gia, bếp trưởng Alain Nguyễn lại thể hiện hình ảnh bản thân qua một món ăn đẳng cấp - “Vườn thượng uyển”.
Bằng những nguyên liệu cao cấp được xử lý khéo léo và trang trí vô cùng hấp dẫn, nam giám khảo muốn nhắn nhủ đến các đầu bếp nhí, hãy đam mê, kiên trì và không ngừng nỗ lực để theo đuổi ước mơ của mình.
**Top 12 “hoang mang” khám phá “Chiếc hộp bí mật” đầu tiên**
Cảm giác lần đầu tiên được đặt tay lên Chiếc hộp bí mật để khám phá nguyên liệu bên trong đã mang đến cho các đầu bếp nhí vô vàn cảm xúc. “Con rất là sợ vì năng lực của các anh chị rất là cao, trong khi con thì cũng tầm thường thôi”, cậu bé Gia Huy hồi hộp chia sẻ. Là ứng viên nhỏ tuổi nhất trong gian bếp, những lo lắng và căng thẳng của cậu bé này là điều không tránh khỏi, nhất là các đối thủ của mình đều là những đầu bếp giàu kỹ năng.
“Con nghĩ đó chắc chắn là những nguyên liệu khó nấu hoặc có thể con sẽ không nấu được”, “Công chúa thỏ” Hiền Anh không giấu được sự lo lắng. Những áp lực đầu tiên này nhanh chóng được xoa dịu khi bên trong chiếc hộp, những con búp bê đáng yêu là hình ảnh đầu tiên của chính mình hiện ra trước mắt.
Với đề bài là thực hiện một món ăn ngon nhất thể hiện tinh thần và tính cách của mình, để cho ban giám khảo và khán giả thấy được mình là ai? 12 đầu bếp nhí sẽ có khoảng thời gian là 60 phút để thực hiện và chinh phục khẩu vị của ban giám khảo. Đề bài tưởng chừng như đơn giản nhưng lại gây ra khá nhiều rắc rối cho các ứng viên, dưới áp lực và sức nóng của gian bếp chính.
*“Con nghe đề bài thì thật ra con cũng không hiểu cho lắm nhưng con sực nhớ ra một món ăn mà mẹ đã chỉ công thức cho con”*, Gia Huy thật thà chia sẻ. Đó cũng là lý do cậu bé dường như khá lúng túng trong việc chuẩn bị đầy đủ nguyên liệu cho món ăn của mình.
Với “Hoàng tử bé” Đức Hải:
*“Thử thách này không loại trừ, mà ai thắng thì sẽ có lợi thế nên ở vòng này con sẽ được thỏa sức sáng tạo để thực hiện món ăn mình yêu thích hoặc chưa từng nấu”.* Tuy vậy, trục trặc trong việc quản lý thời gian đã khiến cho khoai tây ăn kèm bị sượng.
Mạo hiểm hơn, cậu bé Thuận Thành lại thực hiện một món ăn mà mình chưa từng nấu dù được bà nấu cho ăn rất nhiều lần. Quan trọng hơn, việc lựa chọn món ăn này theo đánh giá của giám khảo Tịnh Hải là “quá đơn giản” cho vòng thi quan trọng này.
Với cô bé Hiền Anh, khó khăn mà em gặp phải là việc kiểm soát thời gian trong quá trình nấu:
*“Ở nhà con nấu thì kiểu lúc nào xong thì xong, con không cần phải ước lượng thời gian. Còn ở đây vừa nấu nồi bên này vừa nấu nồi bên kia nên con cứ chú ý vào cái nồi bên này thì lại không kiểm soát được cái nồi bên kia”*.
Với thử thách “Chiếc hộp bí mật”, thí sinh có món ăn ngon nhất sẽ giành được lợi thế lớn cho thử thách tiếp theo. Chính vì vậy, không chỉ mang đến những món ăn thể hiện đúng tinh thần và con người mình, sự kết hợp các loại nguyên liệu, kỹ năng chế biến và cách trang trí cũng là những yếu tố giúp ghi điểm với ban giám khảo.
Kể câu chuyện của chính mình qua những món ăn, đầu bếp nhí nào sẽ giành được chiến thắng để nhận lợi thế về cho mình? Ứng viên nào sẽ phải rời khỏi gian bếp?
Đón xem Tập 4 – Vòng Kitchen của Vua đầu bếp nhí sẽ được phát sóng vào lúc 20h00 Chủ nhật, ngày 23/10/2016 trên kênh VTV3 – Đài truyền hình Việt Nam.
**Tiểu Quỳnh** **Mời độc giả xem thêm video giải trí:**


text:
Chung cư Quận Ba Đình 24h
Trang chủ
Chung cư
Phong thủy
Lời khuyên
Nội thất
Tin tức
Không bài đăng nào có nhãn
Chung cư Landmark 51
.
Hiển thị tất cả bài đăng
Không bài đăng nào có nhãn
Chung cư Landmark 51
.
Hiển thị tất cả bài đăng
Trang chủ
Đăng ký:
Bài đăng (Atom)
Bài đăng hữu ích
Môi trường sống tại căn hộ ốp kính cao cấp Goldmark City Cầu Giấy
Chính sách chung cư cao cấp Golden Field Cầu Giấy
Tin tức nhà ở cao cấp Gold Seasons Thanh Xuân Hà Nội
Bùng nổ dự án đẳng cấp Chung cư D'Le Jardin du Luxembourg
Cháy hàng chung cư hiện đại Chung cư Mon City Hà Nội
Điểm chú ý về căn hộ ốp kính đẳng cấp Eco Green City Nguyễn Xiển Việt Nam
Giới thiệu Chủ đầu tư căn hộ Penhouse hiện đại The Golden Palm Lê Văn Lương Hà Nội
Vị trí biệt thự hiện đại Thanh Xuâm Complex 24T3 Hapulico Việt Nam
Lễ giới thiệu dự án hiện đại An Bình City Việt Nam
Ra bảng giá mới khu phức hợp cao cấp Chung cư Vinhomes D'Capitale Trần Duy Hưng Hà Nội
Nhãn hay nhất
An Bình City
An Bình City Phạm Văn Đồng
Bán Roman Plaza
blog
Căn hộ An Bình City
Căn hộ One18
Căn hộ Roman Lê Văn Lương
Chung cư
Chung cư 47 Nguyễn Tuân
Chung cư 69 Vũ Trọng Phụng
Chung cư 69B Thụy Khuê
Chung cư 82 Nguyễn Tuân
Chung cư An Bình City
Chung cư D'Le Jardin Du Luxembourg Trần Duy Hưng
Chung cư Eco Green City
Chung cư Gemek 2
Chung cư Gemek Premium
Chung cư Gold mark
Chung cư Golden Field Mỹ Đình
Chung cư Golden Palm
Chung cư GoldSeason
Chung cư GoldSilk Residence
Chung cư Hà Nội Landmark 51
Chung cư Hanoi Landmark 51
Chung cư Hoàng Cầu Skyline
Chung cư Landmark 51
Chung cư Mon City
Chung cư One18
Chung cư Rivera Park
Chung cư Rivera Park Hà Nội
Chung cư Roman Hải Phát
Chung cư Sun Grand City
Chung cư Thanh Xuân Complex
Chung cư Thống Nhất Complex
Chung cư Vinhomes D'Capitale Trần Duy Hưng
Chung cư Vinhomes Trần Duy Hưng
D'Le Jardin du Luxembourg
Dự án An Bình City
Dự án bến xe lương yên
Dự án Gold Silk Residence
Dự án Skyline Hoàng Cầu
Eco Green City
Eco-Green City Nguyễn Xiển
Gemek Premium
Gemek Premium Lê Trọng Tấn
Gemek Tower 2
Gold Season 47 Nguyễn Tuân
Golden Field
Golden Field MBLand Mỹ Đình
Goldmark City
Goldmark City 136 Hồ Tùng Mậu
GoldSeason
GoldSilk Complex
GoldSilk Residence
Hà Nội Landmark 51
Hanoi Landmark 51
Hanoi Landmark 51 Vạn Phúc
HD Mon City Mỹ Đình
Hoàng Cầu Skyline
Lời khuyên
MBLand Mỹ Đình
Mon City
Mở bán One18 Long Biên
Nhà đất
Nhà mẫu One18
Nhà mẫu Roman Plaza
Nội thất
One 18 Ngọc Lâm
Phong thủy
Quận Cầu Giấy
Quận Đống Đa
Quận Hà Đông
Quận Hai Bà Trưng
Quận Long Biên
Quận Tây Hồ
Quận Thanh Xuân
Rivera Park
Rivera Park Hà Nội
Roman Plaza Hải Phát
Skyline Hoàng Cầu
Sun Grand City
Sun Grand City Ancora Residence
Sun Grand City Lương Yên
Sun Grand City Thuy Khue Residence
Tân Hoàng Minh Trần Duy Hưng
Thanh Xuân Complex
Thanh Xuân Complex Lê Văn Thiêm
The Golden Palm
The Golden Palm Lê Văn Lương
Thống Nhất Complex
Thống Nhất Complex Nguyễn Tuân
Tin tức
Vinhomes D'Capitale
Vinhomes Trần Duy Hưng

X-XSS-Protection: 1; mode=block

Server: GSE

Cache-Control: private, max-age=0

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
Có vài nhà bán máy tính cài đặt sẵn hệ thống Debian hoặc một bản phát hành GNU/LInux khác. Có thể là bạn trả thêm tiền mà mua sự yên tĩnh trong tâm hồn, vì bạn chắc chắn biết rằng phần cứng đó được GNU/LInux hỗ trợ đầy đủ.
Bất chấp bạn mua hệ thống có sẵn Linux hay hệ thống tiền dùng, vẫn còn quan trọng là bạn kiểm tra nếu phần cứng đó được hỗ trợ bởi hạt nhân LInux hay không. Kiểm tra xem nếu phần cứng đó được liệt kê trong những tham chiếu nói trên. Báo người bán hàng biết bạn muốn mua một hệ thống LInux. Bạn hỗ trợ nhà bán thân thiện với Linux nhé.
Một số hãng chế tạo phần cứng đơn giản từ chối cho chúng tôi biết phương pháp ghi trình điều khiển phần cứng của họ. Một số hãng khác từ chối cho chúng tôi truy cập tài liệu hướng dẫn nếu chúng tôi không thỏa thuận điều kiện ngăn cản chúng tôi phát hành mã nguồn Linux.
In many cases there are standards (or at least some de-facto standards) describing how an operating system and its device drivers communicate with a certain class of devices. All devices which comply to such a (de-facto-)standard can be used with a single generic device driver and no device-specific drivers are required. With some kinds of hardware (e.g. USB “Human Interface Devices”, i.e. keyboards, mice, etc., and USB mass storage devices like USB flash disks and memory card readers) this works very well and practically every device sold in the market is standards-compliant.
In other fields, among them e.g. printers, this is unfortunately not the case. While there are many printers which can be addressed via a small set of (de-facto-)standard control languages and therefore can be made to work without problems in any operating system, there are quite a few models which only understand proprietary control commands for which no usable documentation is available and therefore either cannot be used at all on free operating systems or can only be used with a vendor-supplied closed-source driver.
Even if there is a vendor-provided closed-source driver for such hardware when purchasing the device, the practical lifespan of the device is limited by driver availability. Nowadays product cycles have become short and it is not uncommon that a short time after a consumer device has ceased production, no driver updates get made available any more by the manufacturer. If the old closed-source driver does not work anymore after a system update, an otherwise perfectly working device becomes unusable due to lacking driver support and there is nothing that can be done in this case. You should therefore avoid buying closed hardware in the first place, regardless of the operating system you want to use it with.
You can help improve this situation by encouraging manufacturers of closed hardware to release the documentation and other resources necessary for us to provide free drivers for their hardware.

markdown:
Có vài nhà bán máy tính
[cài đặt sẵn](http://www.debian.org/distrib/pre-installed) hệ thống Debian hoặc một bản phát hành GNU/LInux khác. Có thể là bạn trả thêm tiền mà mua sự yên tĩnh trong tâm hồn, vì bạn chắc chắn biết rằng phần cứng đó được GNU/LInux hỗ trợ đầy đủ.
Bất chấp bạn mua hệ thống có sẵn Linux hay hệ thống tiền dùng, vẫn còn quan trọng là bạn kiểm tra nếu phần cứng đó được hỗ trợ bởi hạt nhân LInux hay không. Kiểm tra xem nếu phần cứng đó được liệt kê trong những tham chiếu nói trên. Báo người bán hàng biết bạn muốn mua một hệ thống LInux. Bạn hỗ trợ nhà bán thân thiện với Linux nhé.
Một số hãng chế tạo phần cứng đơn giản từ chối cho chúng tôi biết phương pháp ghi trình điều khiển phần cứng của họ. Một số hãng khác từ chối cho chúng tôi truy cập tài liệu hướng dẫn nếu chúng tôi không thỏa thuận điều kiện ngăn cản chúng tôi phát hành mã nguồn Linux.
In many cases there are standards (or at least some de-facto standards) describing how an operating system and its device drivers communicate with a certain class of devices. All devices which comply to such a (de-facto-)standard can be used with a single generic device driver and no device-specific drivers are required. With some kinds of hardware (e.g. USB “Human Interface Devices”, i.e. keyboards, mice, etc., and USB mass storage devices like USB flash disks and memory card readers) this works very well and practically every device sold in the market is standards-compliant.
In other fields, among them e.g. printers, this is unfortunately not the case. While there are many printers which can be addressed via a small set of (de-facto-)standard control languages and therefore can be made to work without problems in any operating system, there are quite a few models which only understand proprietary control commands for which no usable documentation is available and therefore either cannot be used at all on free operating systems or can only be used with a vendor-supplied closed-source driver.
Even if there is a vendor-provided closed-source driver for such hardware when purchasing the device, the practical lifespan of the device is limited by driver availability. Nowadays product cycles have become short and it is not uncommon that a short time after a consumer device has ceased production, no driver updates get made available any more by the manufacturer. If the old closed-source driver does not work anymore after a system update, an otherwise perfectly working device becomes unusable due to lacking driver support and there is nothing that can be done in this case. You should therefore avoid buying closed hardware in the first place, regardless of the operating system you want to use it with.
You can help improve this situation by encouraging manufacturers of closed hardware to release the documentation and other resources necessary for us to provide free drivers for their hardware.

Content-Language: vi

Connection: close

Server: Apache

X-Clacks-Overhead: GNU Terry Pratchett

Accept-Ranges: bytes

Content-Type: text/html


markdown:
![](images/graphics/like24x24.png)
![](images/graphics/muiten36x20.png)
![ Bài 12: Lực đàn hồi của lò xo. Định luật Húc Vật lý 10](http://image.elib.tlvnimg.com/document/thumbnail/collection/240x160/12-1-_31_1395916323.jpg)
##
Bài 12: Lực đàn hồi của lò xo. Định luật Húc Vật lý 10
Mô tả bộ sưu tập
Bộ sưu tập bài giảng điện tử đặc sắc của bài Lực đàn hồi của lò xo. Định luật Húc sẽ là tài liệu hay mà eLib.vn mong muốn được chia sẻ cho các em học sinh tham khảo. Bộ bài giảng được thiết kế trên phần mềm Powerpoint sống động, có hình minh họa, nội dung bài học cô đọng giúp học sinh dễ dàng hiểu được đặc điểm của lực đàn hồi, công thức của định luật Húc. Bên cạnh đó, Thư viện eLib còn hy vọng rằng, BST Bài 12: Lực đàn hồi của lò xo. Định luật Húc Vật lý 10 còn là tài liệu tham khảo hữu ích dành cho quý thầy cô giáo, giúp thầy cô có thêm nhiều ý tưởng hay cho việc thiết kế bài giảng của mình. Chúc thầy cô và các em học sinh có tiết học hay.
[Bài Giảng Điện Tử](http://www.elib.vn/bai-giang-dien-tu/)» [Vật lý](http://www.elib.vn/bai-giang-dien-tu/vat-ly/) ![](images/graphics/muiten100x40.jpg)

Server: Apache/2.2.15 (CentOS)

Pragma: no-cache


text:
Đề kiểm tra 1 tiết lớp 10 môn Hoá học trường THPT Lai Vung 1
Mô tả bộ sưu tập
Đề kiểm tra 1 tiết lớp 10 môn Hoá học trường THPT Lai Vung 1 dành cho học sinh đang ôn tập chuẩn bị cho bài kiểm tra 1 tiết sắp tới, giúp các em phát triển tư duy, năng khiếu môn Hóa học. Chúc các bạn đạt được điểm cao trong kì thi này nhé. Mời quý thầy cô giáo và các em học sinh cùng tham khảo đầy đủ BST bằng cách đăng nhập vào Website eLib.vn!
Đề kiểm tra 1 tiết lớp 10 môn Hoá học trường THPT Lai Vung 1
Tóm tắt nội dung
Bộ sưu tập Đề kiểm tra 1 tiết lớp 10 môn Hoá học trường THPT Lai Vung 1 là một trong những BST đặc sắc của eLib, được chọn lọc từ hàng trăm mẫu tư liệu một cách kỹ lưỡng, mời các bạn tham khảo đoạn trích sau đây:
Câu 1: Cho 7.1g hỗn hợp Na và Mg vào dung dịch H2SO4 vừa đủ thu được 5.6 lít khí (đkc). % theo số mol Na2SO4 trong hỗn hợp muối khan thu được (Na=23; Mg=24; O=16; S=32):
A. 80 %
B. 22.83 %
C. 33.3 %
D. 20 %
Câu 2: Cho các phân tử sau : NH3 (1); H2O (2); CH4 (3); C2H4 (4); BI3 (5). Lai hóa sp2 được gặp trong:
A. (5); (2)
B. (5)
C. (1); (2); (3)
D. (5); (4)
Câu 3: Điều nào sai khi nói về phân tử SO2
A. Tổng số hạt mang điện âm trong phân tử là 32
B. Phân tử SO2 có cấu tạo dạng góc
C. Có 1 liên kết cho nhận (từ S đến O) trong phân tử
D. Phân tử SO2 không phân cực
Câu 4: Cho 10g hỗn hợp hai kim loại kiềm tan hoàn tòan vào 100ml H2O (d=1g/ml) thu được dung dịch A và 2.24 lít khí (đkc). Khối lượng dung dịch A là :
A. 11.7 g
B. 109.8 g
C. 9.8 g
D. 110 g
Câu 5: Cho các nguyên tố A, B, C, D có số hiệu nguyên tử lần lượt là 12, 19, 11,13. Các nguyên tố được sắp xếp thứ tự tính kim loại tăng dần là:
A. D, A, C, B
B. D, C, A, B
C. B, C, A, D
D. B, D, A,C

markdown:
![](images/graphics/like24x24.png)
![](images/graphics/muiten36x20.png)
![ Đề kiểm tra 1 tiết lớp 10 môn Hoá học trường THPT Lai Vung 1](http://image.elib.tlvnimg.com/document/thumbnail/collection/240x160/481110-394_1439287893.jpg)
##
Đề kiểm tra 1 tiết lớp 10 môn Hoá học trường THPT Lai Vung 1
Mô tả bộ sưu tập
Đề kiểm tra 1 tiết lớp 10 môn Hoá học trường THPT Lai Vung 1 dành cho học sinh đang ôn tập chuẩn bị cho bài kiểm tra 1 tiết sắp tới, giúp các em phát triển tư duy, năng khiếu môn Hóa học. Chúc các bạn đạt được điểm cao trong kì thi này nhé. Mời quý thầy cô giáo và các em học sinh cùng tham khảo đầy đủ BST bằng cách đăng nhập vào Website eLib.vn!
[Đề thi](http://www.elib.vn/de-thi/)» [Đề kiểm tra](http://www.elib.vn/de-thi/de-kiem-tra/) ![](images/graphics/muiten100x40.jpg)
![ Đề kiểm tra 1 tiết lớp 10 môn Hoá học trường THPT Lai Vung 1](http://image.elib.tlvnimg.com/document/thumbnail/collection/240x160/481110-394_1439287893.jpg)
##
Đề kiểm tra 1 tiết lớp 10 môn Hoá học trường THPT Lai Vung 1
Tóm tắt nội dung
Bộ sưu tập
**Đề kiểm tra 1 tiết lớp 10 môn Hoá học trường THPT Lai Vung 1** là một trong những BST đặc sắc của eLib, được chọn lọc từ hàng trăm mẫu tư liệu một cách kỹ lưỡng, mời các bạn tham khảo đoạn trích sau đây:
Thư viện eLib mong BST
**Câu 1: **Cho 7.1g hỗn hợp Na và Mg vào dung dịch H2SO4 vừa đủ thu được 5.6 lít khí (đkc). % theo số mol Na2SO4 trong hỗn hợp muối khan thu được (Na=23; Mg=24; O=16; S=32):
A. 80 %
B. 22.83 %
C. 33.3 %
D. 20 %
**Câu 2: **Cho các phân tử sau : NH3 (1); H2O (2); CH4 (3); C2H4 (4); BI3 (5). Lai hóa sp2 được gặp trong:
A. (5); (2)
B. (5)
C. (1); (2); (3)
D. (5); (4)
**Câu 3:** Điều nào sai khi nói về phân tử SO2
A. Tổng số hạt mang điện âm trong phân tử là 32
B. Phân tử SO2 có cấu tạo dạng góc
C. Có 1 liên kết cho nhận (từ S đến O) trong phân tử
D. Phân tử SO2 không phân cực
**Câu 4:** Cho 10g hỗn hợp hai kim loại kiềm tan hoàn tòan vào 100ml H2O (d=1g/ml) thu được dung dịch A và 2.24 lít khí (đkc). Khối lượng dung dịch A là :
A. 11.7 g
B. 109.8 g
C. 9.8 g
D. 110 g
**Câu 5:** Cho các nguyên tố A, B, C, D có số hiệu nguyên tử lần lượt là 12, 19, 11,13. Các nguyên tố được sắp xếp thứ tự tính kim loại tăng dần là:
A. D, A, C, B
B. D, C, A, B
C. B, C, A, D
D. B, D, A,C
**Đề kiểm tra 1 tiết lớp 10 môn Hoá học trường THPT Lai Vung 1**sẽ giúp cho các em có thêm nguồn tư liệu hữu ích.


text: Copyright © 2012 Giấy gói quà - Phụ liệu gói quà - Tư vấn gói quà - Thông tin quà tặng Website đang được xây dựng. Chúng tôi chưa cung cấp thông tin, dịch vụ hoặc sản phẩm trên website này. Mong quý vị thông cảm! Phát triển bởi: Thiet ke website đẹp

WARC-Truncated: length

Set-Cookie: ja_sanidineii_light_tpl=ja_sanidineii_light; expires=Sat, 06-Jan-2018 10:13:05 GMT; Max-Age=30672000; path=/

Server: nginx

Cache-Control: post-check=0, pre-check=0

X-Content-Encoded-By: Joomla! 1.5

Vary: User-Agent

P3P: CP="NOI ADM DEV PSAi COM NAV OUR OTRo STP IND DEM"