text:
Bộ trưởng Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Hoa Kỳ
Bộ trưởng Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Hoa Kỳ (tiếng Anh: United States Secretary of Health and Human Services) là người lãnh đạo Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Hoa Kỳ đặc trách các vấn đề có liên quan đến sức khỏe. Bộ trưởng là một thành viên trong nội các của Tổng thống Hoa Kỳ. Chức vụ này trước kia được gọi là Bộ trưởng Y tế, Giáo dục và Phúc lợi.
Năm 1979, Bộ Y tế, Giáo dục và Phúc lợi Hoa Kỳ được đổi tên thành Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Hoa Kỳ và các chức năng phục vụ giáo dục của bộ được thuyên chuyển sang bộ mới thành lập là Bộ Giáo dục Hoa Kỳ. Patricia Roberts Harris là người lãnh đạo bộ này trước và sau khi nó được đổi tên.
Đề cử cho chức vụ Bộ trưởng Y tế và Dịch vụ Nhân sinh phải được trình lên Ủy ban Thượng viện Hoa Kỳ đặc trách Y tế, Giáo dục, Lao động và Hưu bổng cũng như Ủy ban Tài chính Thượng viện Hoa Kỳ là ủy ban có thẩm quyền đối với các chương trình "Medicare" (chăm sóc y tế) và "Medicaid" (trợ giúp y tế) trước khi toàn thể Thượng viện Hoa Kỳ biểu quyết xác nhận.
Thống đốc tiểu bang Kansas, Kathleen Sebelius tuyên thệ nhậm chức Bộ trưởng Y tế và Dịch vụ Nhân sinh trước Thượng viện Hoa Kỳ ngày 29 tháng 4 năm 2009.[2]
Mục lục
Nhiệm vụ[sửa | sửa mã nguồn]
Nhiệm vụ của bộ trưởng xoay quanh những mối quan tâm và điều kiện sinh sống của con người tại Hoa Kỳ. Nhiệm vụ bao gồm cố vấn Tổng thống Hoa Kỳ về các vấn đề có liên quan đến y tế, phúc lợi và những chương trình an ninh thu nhập. Bộ trưởng quản lý Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh để thực hiện các chương trình đã được chấp thuận và tạo điều kiện cho công chúng nhận thức được những mục tiêu của bộ.[3]
Sau các cuộc tấn công vào ngày 11 tháng 9 và các cuộc tấn công bằng chất anthrax sau đó, chức vụ này đã giữ một vai trò nổi bật trong cuộc chiến chống khủng bố. Sau khi rời nhiệm sở, Bộ trưởng lúc đó là Tommy Thompson có nói rằng "Cả đời tôi cũng không hiểu tại sao bọn khủng bố chẳng khi nào tấn công nguồn cung cấp thực phẩm của chúng ta, bởi vì rất là dễ làm điều này..." Các học giả đồng ý với nhau rằng một cuộc tấn công vào nguồn thực phẩm (đặc biệt là sửa) có thể ảnh hưởng đến 100.000 người.[4]
Danh sách Bộ trưởng Y tế, Giáo dục và Phúc lợi[sửa | sửa mã nguồn]
Danh sách Bộ trưởng Y tế và Dịch vụ Nhân sinh[sửa | sửa mã nguồn]
Danh sách các bộ trưởng còn sống[sửa | sửa mã nguồn]
Y tế, Giáo dục và Phúc lợi[sửa | sửa mã nguồn]
Y tế và Dịch vụ Nhân sinh[sửa | sửa mã nguồn]
- Richard Schweiker
- Margaret Heckler
- Otis R. Bowen
- Louis W. Sullivan
- Donna Shalala
- Tommy Thompson
- Mike Leavitt
- Kathleen Sebelius
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ 3 U.S.C. § 19
- ^ United States Department of Health and Human Services-Secretary Kathleen Sebelius
- ^ “The President's Cabinet”. Ben's Guide. Ngày 1 tháng 2 năm 2007. Truy cập ngày 15 tháng 11 năm 2007.
- ^ Cox, Simon (ngày 22 tháng 8 năm 2006). “US food supply 'vulnerable to attack'”. BBC News. Truy cập ngày 15 tháng 11 năm 2007.
- ^ a ă Harris was Secretary on ngày 4 tháng 5 năm 1980, when the office changed names from Secretary of Health, Education, and Welfare to Secretary of Health and Human Services. Because the department merely changed names, she did not need to be confirmed again, and her term continued uninterrupted.
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- United States Department of Health and Human Services Official Website
- Department Of Health And Human Services Meeting Notices and Rule Changes from The Federal Register RSS Feed

markdown:
# Bộ trưởng Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Hoa Kỳ
|Bộ trưởng Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Hoa Kỳ|
|
|![]()
![ Flag of the United States Secretary of Health and Human Services.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/62/Flag_of_the_United_States_Secretary_of_Health_and_Human_Services.svg/130px-Flag_of_the_United_States_Secretary_of_Health_and_Human_Services.svg.png)
![ Flag of the United States Secretary of Health and Human Services.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/62/Flag_of_the_United_States_Secretary_of_Health_and_Human_Services.svg/130px-Flag_of_the_United_States_Secretary_of_Health_and_Human_Services.svg.png)
**Đương nhiệm**
[Sylvia Mathews Burwell](/w/index.php?title=Sylvia_Mathews_Burwell&action=edit&redlink=1)
từ 9 tháng 6, 2014
[Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Hoa Kỳ](/wiki/B%E1%BB%99_Y_t%E1%BA%BF_v%C3%A0_D%E1%BB%8Bch_v%E1%BB%A5_Nh%C3%A2n_sinh_Hoa_K%E1%BB%B3) [Chức danh](/wiki/Ch%E1%BB%A9c_danh) [Nội các Hoa Kỳ](/wiki/N%E1%BB%99i_c%C3%A1c_Hoa_K%E1%BB%B3) [Tổng thống](/wiki/T%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3) [Trụ sở](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%A5_s%E1%BB%9F&action=edit&redlink=1) [Washington, D.C.](/wiki/Washington,_D.C.) [Tổng thống](/wiki/T%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3)
với sự tư vấn và chấp thuận của
[Thượng viện](/wiki/Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_vi%E1%BB%87n_Hoa_K%E1%BB%B3) [Nhiệm kỳ](/w/index.php?title=Nhi%E1%BB%87m_k%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1) [67 U.S.C.](/w/index.php?title=Ti%C3%AAu_m%E1%BB%A5c_67_c%E1%BB%A7a_B%E1%BB%99_lu%E1%BA%ADt_Hoa_K%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1) [§ 6301](http://www.law.cornell.edu/uscode/67/6301.html) [42 U.S.C.](/w/index.php?title=Ti%C3%AAu_m%E1%BB%A5c_42_c%E1%BB%A7a_B%E1%BB%99_lu%E1%BA%ADt_Hoa_K%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1) [§ 3501](http://www.law.cornell.edu/uscode/42/3501.html) [Patricia Roberts Harris](/w/index.php?title=Patricia_Roberts_Harris&action=edit&redlink=1)
trong
[Thứ tự kế vị Tổng thống](/wiki/Th%E1%BB%A9_t%E1%BB%B1_k%E1%BA%BF_v%E1%BB%8B_T%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3). [[1]](#cite_note-1) [Thứ trưởng bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Hoa Kỳ](/w/index.php?title=Th%E1%BB%A9_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_b%E1%BB%99_Y_t%E1%BA%BF_v%C3%A0_D%E1%BB%8Bch_v%E1%BB%A5_Nh%C3%A2n_sinh_Hoa_K%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1) [Executive Schedule, level 1](/w/index.php?title=Executive_Schedule&action=edit&redlink=1) [www.hhs.gov](http://www.hhs.gov/) **Bộ trưởng Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Hoa Kỳ** ( [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh): *United States Secretary of Health and Human Services*) là người lãnh đạo [Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Hoa Kỳ](/wiki/B%E1%BB%99_Y_t%E1%BA%BF_v%C3%A0_D%E1%BB%8Bch_v%E1%BB%A5_Nh%C3%A2n_sinh_Hoa_K%E1%BB%B3) đặc trách các vấn đề có liên quan đến sức khỏe. Bộ trưởng là một thành viên trong [nội các](/wiki/N%E1%BB%99i_c%C3%A1c_Hoa_K%E1%BB%B3) của [Tổng thống Hoa Kỳ](/wiki/T%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3). Chức vụ này trước kia được gọi là Bộ trưởng Y tế, Giáo dục và Phúc lợi.
Năm 1979,
[Bộ Y tế, Giáo dục và Phúc lợi Hoa Kỳ](/wiki/B%E1%BB%99_Y_t%E1%BA%BF_v%C3%A0_D%E1%BB%8Bch_v%E1%BB%A5_Nh%C3%A2n_sinh_Hoa_K%E1%BB%B3) được đổi tên thành [Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Hoa Kỳ](/wiki/B%E1%BB%99_Y_t%E1%BA%BF_v%C3%A0_D%E1%BB%8Bch_v%E1%BB%A5_Nh%C3%A2n_sinh_Hoa_K%E1%BB%B3) và các chức năng phục vụ giáo dục của bộ được thuyên chuyển sang bộ mới thành lập là [Bộ Giáo dục Hoa Kỳ](/wiki/B%E1%BB%99_Gi%C3%A1o_d%E1%BB%A5c_Hoa_K%E1%BB%B3). [Patricia Roberts Harris](/w/index.php?title=Patricia_Roberts_Harris&action=edit&redlink=1) là người lãnh đạo bộ này trước và sau khi nó được đổi tên.
Đề cử cho chức vụ Bộ trưởng Y tế và Dịch vụ Nhân sinh phải được trình lên Ủy ban Thượng viện Hoa Kỳ đặc trách Y tế, Giáo dục, Lao động và Hưu bổng cũng như Ủy ban Tài chính Thượng viện Hoa Kỳ là ủy ban có thẩm quyền đối với các chương trình "Medicare" (chăm sóc y tế) và "Medicaid" (trợ giúp y tế) trước khi toàn thể Thượng viện Hoa Kỳ biểu quyết xác nhận.
Thống đốc tiểu bang
[Kansas](/wiki/Kansas), [Kathleen Sebelius](/w/index.php?title=Kathleen_Sebelius&action=edit&redlink=1) tuyên thệ nhậm chức Bộ trưởng Y tế và Dịch vụ Nhân sinh trước Thượng viện Hoa Kỳ ngày 29 tháng 4 năm 2009. [[2]](#cite_note-2)
## Mục lục
## Nhiệm vụ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_Y_t%E1%BA%BF_v%C3%A0_D%E1%BB%8Bch_v%E1%BB%A5_Nh%C3%A2n_sinh_Hoa_K%E1%BB%B3&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_Y_t%E1%BA%BF_v%C3%A0_D%E1%BB%8Bch_v%E1%BB%A5_Nh%C3%A2n_sinh_Hoa_K%E1%BB%B3&action=edit§ion=1)]
Nhiệm vụ của bộ trưởng xoay quanh những mối quan tâm và điều kiện sinh sống của con người tại
[Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3). Nhiệm vụ bao gồm cố vấn [Tổng thống Hoa Kỳ](/wiki/T%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3) về các vấn đề có liên quan đến y tế, phúc lợi và những chương trình an ninh thu nhập. Bộ trưởng quản lý Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh để thực hiện các chương trình đã được chấp thuận và tạo điều kiện cho công chúng nhận thức được những mục tiêu của bộ. [[3]](#cite_note-3)
Sau các cuộc tấn công vào ngày 11 tháng 9 và các cuộc tấn công bằng chất
[anthrax](/w/index.php?title=Anthrax&action=edit&redlink=1) sau đó, chức vụ này đã giữ một vai trò nổi bật trong [cuộc chiến chống khủng bố](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_ch%E1%BB%91ng_kh%E1%BB%A7ng_b%E1%BB%91). Sau khi rời nhiệm sở, Bộ trưởng lúc đó là [Tommy Thompson](/w/index.php?title=Tommy_Thompson&action=edit&redlink=1) có nói rằng "Cả đời tôi cũng không hiểu tại sao bọn khủng bố chẳng khi nào tấn công nguồn cung cấp thực phẩm của chúng ta, bởi vì rất là dễ làm điều này..." Các học giả đồng ý với nhau rằng một cuộc tấn công vào nguồn thực phẩm (đặc biệt là sửa) có thể ảnh hưởng đến 100.000 người. [[4]](#cite_note-4)
## Danh sách Bộ trưởng Y tế, Giáo dục và Phúc lợi[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_Y_t%E1%BA%BF_v%C3%A0_D%E1%BB%8Bch_v%E1%BB%A5_Nh%C3%A2n_sinh_Hoa_K%E1%BB%B3&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_Y_t%E1%BA%BF_v%C3%A0_D%E1%BB%8Bch_v%E1%BB%A5_Nh%C3%A2n_sinh_Hoa_K%E1%BB%B3&action=edit§ion=2)]
|Số||Tên||Hình||Tiểu bang nhà||Nhận nhiệm sở||Rời nhiệm sở||Dưới thời
|[Oveta Culp Hobby](/w/index.php?title=Oveta_Culp_Hobby&action=edit&redlink=1) ![ Hobby-Oveta-Culp.jpg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/ff/Hobby-Oveta-Culp.jpg/100px-Hobby-Oveta-Culp.jpg)
![ Hobby-Oveta-Culp.jpg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/ff/Hobby-Oveta-Culp.jpg/100px-Hobby-Oveta-Culp.jpg)
[Texas](/wiki/Texas) [Dwight D. Eisenhower](/wiki/Dwight_D._Eisenhower) [Marion B. Folsom](/w/index.php?title=Marion_B._Folsom&action=edit&redlink=1) ![ Folsom.jpg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/89/Folsom.jpg/100px-Folsom.jpg)
![ Folsom.jpg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/89/Folsom.jpg/100px-Folsom.jpg)
[New York](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_New_York) [Arthur S. Flemming](/w/index.php?title=Arthur_S._Flemming&action=edit&redlink=1) ![ ArthurSFlemming.jpg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/30/ArthurSFlemming.jpg/100px-ArthurSFlemming.jpg)
![ ArthurSFlemming.jpg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/30/ArthurSFlemming.jpg/100px-ArthurSFlemming.jpg)
[Ohio](/wiki/Ohio) [Abraham A. Ribicoff](/w/index.php?title=Abraham_A._Ribicoff&action=edit&redlink=1) ![ Abraham ribicoff.jpg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/56/Abraham_ribicoff.jpg/100px-Abraham_ribicoff.jpg)
![ Abraham ribicoff.jpg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/56/Abraham_ribicoff.jpg/100px-Abraham_ribicoff.jpg)
[Connecticut](/wiki/Connecticut) [John F. Kennedy](/wiki/John_F._Kennedy) [Anthony J. Celebrezze](/w/index.php?title=Anthony_J._Celebrezze&action=edit&redlink=1) ![ Celebrez.jpg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/74/Celebrez.jpg/100px-Celebrez.jpg)
![ Celebrez.jpg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/74/Celebrez.jpg/100px-Celebrez.jpg)
[Ohio](/wiki/Ohio) [Lyndon Johnson](/wiki/Lyndon_B._Johnson) [John W. Gardner](/w/index.php?title=John_W._Gardner&action=edit&redlink=1) ![ JohnGardnerWHF.jpg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0a/JohnGardnerWHF.jpg/100px-JohnGardnerWHF.jpg)
![ JohnGardnerWHF.jpg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0a/JohnGardnerWHF.jpg/100px-JohnGardnerWHF.jpg)
[New York](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_New_York) [Wilbur J. Cohen](/w/index.php?title=Wilbur_J._Cohen&action=edit&redlink=1) ![ Cohenlife2.jpg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/36/Cohenlife2.jpg/100px-Cohenlife2.jpg)
![ Cohenlife2.jpg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/36/Cohenlife2.jpg/100px-Cohenlife2.jpg)
[Maryland](/wiki/Maryland) [Robert Finch](/w/index.php?title=Robert_Finch_(American_politician)&action=edit&redlink=1) ![ RobertHFinch.jpg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/17/RobertHFinch.jpg/100px-RobertHFinch.jpg)
![ RobertHFinch.jpg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/17/RobertHFinch.jpg/100px-RobertHFinch.jpg)
[California](/wiki/California) [Richard Nixon](/wiki/Richard_Nixon) [Elliot Richardson](/w/index.php?title=Elliot_Richardson&action=edit&redlink=1) ![ ElliotLeeRichardson.jpg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/92/ElliotLeeRichardson.jpg/100px-ElliotLeeRichardson.jpg)
![ ElliotLeeRichardson.jpg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/92/ElliotLeeRichardson.jpg/100px-ElliotLeeRichardson.jpg)
[Massachusetts](/wiki/Massachusetts) [Caspar Weinberger](/w/index.php?title=Caspar_Weinberger&action=edit&redlink=1) ![ Caspar Weinberger official photo.jpg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1f/Caspar_Weinberger_official_photo.jpg/100px-Caspar_Weinberger_official_photo.jpg)
![ Caspar Weinberger official photo.jpg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1f/Caspar_Weinberger_official_photo.jpg/100px-Caspar_Weinberger_official_photo.jpg)
[California](/wiki/California) [Gerald Ford](/wiki/Gerald_Ford) [David Mathews](/w/index.php?title=F._David_Mathews&action=edit&redlink=1) ![ F. David Mathews.jpg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ee/F._David_Mathews.jpg/100px-F._David_Mathews.jpg)
![ F. David Mathews.jpg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ee/F._David_Mathews.jpg/100px-F._David_Mathews.jpg)
[Alabama](/wiki/Alabama) [Joseph Califano](/w/index.php?title=Joseph_A._Califano,_Jr.&action=edit&redlink=1) ![ JAC AR 2007.jpg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ed/JAC_AR_2007.jpg/100px-JAC_AR_2007.jpg)
![ JAC AR 2007.jpg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ed/JAC_AR_2007.jpg/100px-JAC_AR_2007.jpg)
[Washington, D.C.](/wiki/Washington,_D.C.) [Jimmy Carter](/wiki/Jimmy_Carter) [Patricia R. Harris](/w/index.php?title=Patricia_Roberts_Harris&action=edit&redlink=1) ![ Patricia R. Harris.jpg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/19/Patricia_R._Harris.jpg/100px-Patricia_R._Harris.jpg)
![ Patricia R. Harris.jpg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/19/Patricia_R._Harris.jpg/100px-Patricia_R._Harris.jpg)
[Washington, D.C.](/wiki/Washington,_D.C.) [[5]](#cite_note-PatriciaHarris-5)
## Danh sách Bộ trưởng Y tế và Dịch vụ Nhân sinh[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_Y_t%E1%BA%BF_v%C3%A0_D%E1%BB%8Bch_v%E1%BB%A5_Nh%C3%A2n_sinh_Hoa_K%E1%BB%B3&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_Y_t%E1%BA%BF_v%C3%A0_D%E1%BB%8Bch_v%E1%BB%A5_Nh%C3%A2n_sinh_Hoa_K%E1%BB%B3&action=edit§ion=3)]
|Số||Tên||Hình||Tiểu bang nhà||Nhận nhiệm sở||Rời nhiệm sở||Dưới thời
|[Patricia R. Harris](/w/index.php?title=Patricia_Roberts_Harris&action=edit&redlink=1) ![ Patricia R. Harris.jpg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/19/Patricia_R._Harris.jpg/100px-Patricia_R._Harris.jpg)
![ Patricia R. Harris.jpg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/19/Patricia_R._Harris.jpg/100px-Patricia_R._Harris.jpg)
[Washington, D.C.](/wiki/Washington,_D.C.) [[5]](#cite_note-PatriciaHarris-5) [Jimmy Carter](/wiki/Jimmy_Carter) [Richard Schweiker](/w/index.php?title=Richard_Schweiker&action=edit&redlink=1) ![ RichardSchweiker.jpg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/17/RichardSchweiker.jpg/100px-RichardSchweiker.jpg)
![ RichardSchweiker.jpg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/17/RichardSchweiker.jpg/100px-RichardSchweiker.jpg)
[Pennsylvania](/wiki/Pennsylvania) [Ronald Reagan](/wiki/Ronald_Reagan) [Margaret Heckler](/w/index.php?title=Margaret_Heckler&action=edit&redlink=1) ![ Mmheckler.JPG](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/07/Mmheckler.JPG/100px-Mmheckler.JPG)
[Massachusetts](/wiki/Massachusetts) [Otis R. Bowen](/w/index.php?title=Otis_R._Bowen&action=edit&redlink=1) ![ Otis R. Bowen.jpg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f0/Otis_R._Bowen.jpg/100px-Otis_R._Bowen.jpg)
![ Otis R. Bowen.jpg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f0/Otis_R._Bowen.jpg/100px-Otis_R._Bowen.jpg)
[Indiana](/wiki/Indiana) [Louis W. Sullivan](/w/index.php?title=Louis_W._Sullivan&action=edit&redlink=1) ![ SullivanLouis.jpg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/34/SullivanLouis.jpg/100px-SullivanLouis.jpg)
![ SullivanLouis.jpg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/34/SullivanLouis.jpg/100px-SullivanLouis.jpg)
[Georgia](/wiki/Georgia_(ti%E1%BB%83u_bang_Hoa_K%E1%BB%B3)) [George H. W. Bush](/wiki/George_H._W._Bush) [Donna Shalala](/w/index.php?title=Donna_Shalala&action=edit&redlink=1) ![ Shalala portrait.jpg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7d/Shalala_portrait.jpg/100px-Shalala_portrait.jpg)
![ Shalala portrait.jpg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7d/Shalala_portrait.jpg/100px-Shalala_portrait.jpg)
[Wisconsin](/wiki/Wisconsin) [Bill Clinton](/wiki/Bill_Clinton) [Tommy Thompson](/w/index.php?title=Tommy_Thompson&action=edit&redlink=1) ![ Tommy Thompson 1.jpg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/31/Tommy_Thompson_1.jpg/100px-Tommy_Thompson_1.jpg)
![ Tommy Thompson 1.jpg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/31/Tommy_Thompson_1.jpg/100px-Tommy_Thompson_1.jpg)
[Wisconsin](/wiki/Wisconsin) [George W. Bush](/wiki/George_W._Bush) [Mike Leavitt](/w/index.php?title=Mike_Leavitt&action=edit&redlink=1) ![ Mike Leavitt.jpg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/51/Mike_Leavitt.jpg/100px-Mike_Leavitt.jpg)
![ Mike Leavitt.jpg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/51/Mike_Leavitt.jpg/100px-Mike_Leavitt.jpg)
[Utah](/wiki/Utah) [Kathleen Sebelius](/w/index.php?title=Kathleen_Sebelius&action=edit&redlink=1) ![ Kathleen Sebelius official portrait.jpg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5c/Kathleen_Sebelius_official_portrait.jpg/100px-Kathleen_Sebelius_official_portrait.jpg)
![ Kathleen Sebelius official portrait.jpg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5c/Kathleen_Sebelius_official_portrait.jpg/100px-Kathleen_Sebelius_official_portrait.jpg)
[Kansas](/wiki/Kansas) [Barack Obama](/wiki/Barack_Obama) [Sylvia Mathews Burwell](/w/index.php?title=Sylvia_Mathews_Burwell&action=edit&redlink=1) ![ Sec-burwell-bio-pic.jpg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/51/Sec-burwell-bio-pic.jpg/100px-Sec-burwell-bio-pic.jpg)
![ Sec-burwell-bio-pic.jpg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/51/Sec-burwell-bio-pic.jpg/100px-Sec-burwell-bio-pic.jpg)
[Washington, D.C.](/wiki/Washington,_D.C.)
## Danh sách các bộ trưởng còn sống[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_Y_t%E1%BA%BF_v%C3%A0_D%E1%BB%8Bch_v%E1%BB%A5_Nh%C3%A2n_sinh_Hoa_K%E1%BB%B3&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_Y_t%E1%BA%BF_v%C3%A0_D%E1%BB%8Bch_v%E1%BB%A5_Nh%C3%A2n_sinh_Hoa_K%E1%BB%B3&action=edit§ion=4)]
### Y tế, Giáo dục và Phúc lợi[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_Y_t%E1%BA%BF_v%C3%A0_D%E1%BB%8Bch_v%E1%BB%A5_Nh%C3%A2n_sinh_Hoa_K%E1%BB%B3&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_Y_t%E1%BA%BF_v%C3%A0_D%E1%BB%8Bch_v%E1%BB%A5_Nh%C3%A2n_sinh_Hoa_K%E1%BB%B3&action=edit§ion=5)]
### Y tế và Dịch vụ Nhân sinh[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_Y_t%E1%BA%BF_v%C3%A0_D%E1%BB%8Bch_v%E1%BB%A5_Nh%C3%A2n_sinh_Hoa_K%E1%BB%B3&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_Y_t%E1%BA%BF_v%C3%A0_D%E1%BB%8Bch_v%E1%BB%A5_Nh%C3%A2n_sinh_Hoa_K%E1%BB%B3&action=edit§ion=6)] [Richard Schweiker](/w/index.php?title=Richard_Schweiker&action=edit&redlink=1) [Margaret Heckler](/w/index.php?title=Margaret_Heckler&action=edit&redlink=1) [Otis R. Bowen](/w/index.php?title=Otis_R._Bowen&action=edit&redlink=1) [Louis W. Sullivan](/w/index.php?title=Louis_W._Sullivan&action=edit&redlink=1) [Donna Shalala](/w/index.php?title=Donna_Shalala&action=edit&redlink=1) [Tommy Thompson](/w/index.php?title=Tommy_Thompson&action=edit&redlink=1) [Mike Leavitt](/w/index.php?title=Mike_Leavitt&action=edit&redlink=1) [Kathleen Sebelius](/w/index.php?title=Kathleen_Sebelius&action=edit&redlink=1)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_Y_t%E1%BA%BF_v%C3%A0_D%E1%BB%8Bch_v%E1%BB%A5_Nh%C3%A2n_sinh_Hoa_K%E1%BB%B3&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_Y_t%E1%BA%BF_v%C3%A0_D%E1%BB%8Bch_v%E1%BB%A5_Nh%C3%A2n_sinh_Hoa_K%E1%BB%B3&action=edit§ion=7)] [^](#cite_ref-1) [3 U.S.C.](/w/index.php?title=Ti%C3%AAu_m%E1%BB%A5c_3_c%E1%BB%A7a_B%E1%BB%99_lu%E1%BA%ADt_Hoa_K%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1) [§ 19](http://www.law.cornell.edu/uscode/3/19.html) [^](#cite_ref-2) [United States Department of Health and Human Services-Secretary Kathleen Sebelius](http://www.hhs.gov/secretarysebelius.html) [^](#cite_ref-3) [“The President's Cabinet”](http://bensguide.gpo.gov/9-12/government/national/cabinet.html). Ben's Guide. Ngày 1 tháng 2 năm 2007. Truy cập ngày 15 tháng 11 năm 2007. **Cox, Simon (ngày 22 tháng 8 năm 2006).** [^](#cite_ref-4) [“US food supply 'vulnerable to attack'”](http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/5274022.stm). BBC News. Truy cập ngày 15 tháng 11 năm 2007.
- ^
**a** [Harris was Secretary on ngày 4 tháng 5 năm 1980, when the office changed names from Secretary of Health, Education, and Welfare to Secretary of Health and Human Services. Because the department merely changed names, she did not need to be confirmed again, and her term continued uninterrupted.](#cite_ref-PatriciaHarris_5-1) **ă**
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_Y_t%E1%BA%BF_v%C3%A0_D%E1%BB%8Bch_v%E1%BB%A5_Nh%C3%A2n_sinh_Hoa_K%E1%BB%B3&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_Y_t%E1%BA%BF_v%C3%A0_D%E1%BB%8Bch_v%E1%BB%A5_Nh%C3%A2n_sinh_Hoa_K%E1%BB%B3&action=edit§ion=8)] [United States Department of Health and Human Services Official Website](http://www.hhs.gov/) [Department Of Health And Human Services Meeting Notices and Rule Changes](http://thefederalregister.com/b.p/department/DEPARTMENT_OF_HEALTH_AND_HUMAN_SERVICES/)from The Federal Register [RSS Feed](http://thefederalregister.com/rss/department/DEPARTMENT_OF_HEALTH_AND_HUMAN_SERVICES/)
|
|[Bộ trưởng Lao động Hoa Kỳ](/wiki/B%E1%BB%99_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_Lao_%C4%91%E1%BB%99ng_Hoa_K%E1%BB%B3) **Đứng thứ 12 kế vị tổng thống**

X-Cache: cp1067 miss, cp1053 miss


text:
Crispin Glover
Crispin Hellion Glover (sinh 20/4/1963) là một diễn viên, diễn viên lồng tiếng và đạo diễn, biên kịch, nghệ sĩ thu âm, tác gia, nhà xuất bản người Mỹ. Ông nổi tiếng với những vai diễn thể hiện những người lập dị trên màn ảnh như vai George McFly trong Trở lại tương lai, Layne trong River's Edge, người ẩn dật không thân thiện Rubin Farr trong Rubin and Ed, Andy Warhol trong The Doors, "Người gầy" trong bản phóng tác của Charlie's Angels và phim tiếp theo của nó, Willard Stiles trong Willard, The Knave of Hearts trong Alice in Wonderland, và Phil trong Hot Tub Time Machine, và một người nhái Willy Wonka trong Epic Movie.
Thời trẻ[sửa | sửa mã nguồn]
Glover là đứa con duy nhất sinh ra và lớn lên ở Thành phố New York, và chuyển đến Los Angeles cùng với gia đình lúc năm tuổi[1]. Cha ông là nam diễn viên Bruce Glover và mẹ của ông, Mary Elizabeth Lillian Betty Krachey (nhũ danh) Bloom Koerber, là một diễn viên và vũ công người nghỉ hưu khi cậu được sinh ra. Ông có gốc Anh, Séc, Đức và Thụy Điển. Ông được đặt tên sau khi bài phát biểu ngày thánh Crispin của vở kịch sáng tác bởi William Shakespeare Henry V, mà cha mẹ anh rất thích "Hellion", thực sự tên đệm của ông, đã trước đó được sử dụng như là 1 tên đệm sai của cha cậu, người đã không thích tên đệm của mình, Herbert. Glover học Trường Mirman từ lớp một đến chín. Ông sau đó tham dự cả hai Venice cao lớp 10 và 11 và Trường Beverly Hills cao chỉ dành cho lớp 12 và tốt nghiệp vào năm 1982.
Tài liệu tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “index magazine interview”. Indexmagazine.com. Truy cập ngày 14 tháng 7 năm 2009.
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Sinh 1963
- Diễn viên điện ảnh Mỹ
- Nam diễn viên điện ảnh Mỹ
- Nhà thơ Mỹ
- Nam ca sĩ Mỹ
- Người Praha
- Nhà biên kịch Mỹ
- Sinh 1964
- Đạo diễn điện ảnh Mỹ
- Người Mỹ gốc Anh
- Nhân vật còn sống
- Nhà sản xuất phim Mỹ
- Người Mỹ gốc Đức
- Nam diễn viên đến từ thành phố New York
- Nghệ sĩ Mỹ
- Người Mỹ gốc Séc
- Nam diễn viên từ Los Angeles, California

markdown:
# Crispin Glover
|Crispin Glover|
|
|**Crispin Hellion Glover** (sinh 20/4/1963) là một diễn viên, diễn viên lồng tiếng và đạo diễn, biên kịch, nghệ sĩ thu âm, tác gia, nhà xuất bản người Mỹ. Ông nổi tiếng với những vai diễn thể hiện những người lập dị trên màn ảnh như vai [George McFly](/w/index.php?title=George_McFly&action=edit&redlink=1) trong *, Layne trong Trở lại tương lai* *, người ẩn dật không thân thiện Rubin Farr trong* [River's Edge](/w/index.php?title=River%27s_Edge&action=edit&redlink=1) *,* [Rubin and Ed](/w/index.php?title=Rubin_and_Ed&action=edit&redlink=1) [Andy Warhol](/wiki/Andy_Warhol)trong *, "Người gầy" trong bản phóng tác của* [The Doors](/w/index.php?title=The_Doors_(phim)&action=edit&redlink=1) *và phim tiếp theo của nó, Willard Stiles trong* [Charlie's Angels](/w/index.php?title=Charlie%27s_Angels_(phim)&action=edit&redlink=1) *,* [Willard](/w/index.php?title=Willard_(phim_2003)&action=edit&redlink=1) [The Knave of Hearts](/w/index.php?title=The_Knave_of_Hearts&action=edit&redlink=1)trong *, và Phil trong* [Alice in Wonderland](/wiki/Alice_%E1%BB%9F_x%E1%BB%A9_s%E1%BB%9F_th%E1%BA%A7n_ti%C3%AAn_(phim_2010)) *, và một người nhái* [Hot Tub Time Machine](/w/index.php?title=Hot_Tub_Time_Machine&action=edit&redlink=1) [Willy Wonka](/w/index.php?title=Willy_Wonka&action=edit&redlink=1)trong *.* [Epic Movie](/w/index.php?title=Epic_Movie&action=edit&redlink=1)
## Thời trẻ[
[sửa](/w/index.php?title=Crispin_Glover&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Crispin_Glover&action=edit§ion=1)]
Glover là đứa con duy nhất sinh ra và lớn lên ở
[Thành phố New York](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_New_York), và chuyển đến [Los Angeles](/wiki/Los_Angeles) cùng với gia đình lúc năm tuổi . Cha ông là nam diễn viên Bruce Glover và mẹ của ông, Mary Elizabeth Lillian Betty Krachey (nhũ danh) Bloom Koerber, là một diễn viên và vũ công người nghỉ hưu khi cậu được sinh ra. Ông có gốc Anh, Séc, Đức và Thụy Điển. Ông được đặt tên sau khi bài phát biểu [1] [ngày thánh Crispin](/w/index.php?title=Ng%C3%A0y_th%C3%A1nh_Crispin&action=edit&redlink=1)của vở kịch sáng tác bởi [William Shakespeare](/wiki/William_Shakespeare) *, mà cha mẹ anh rất thích "Hellion", thực sự tên đệm của ông, đã trước đó được sử dụng như là 1 tên đệm sai của cha cậu, người đã không thích tên đệm của mình, Herbert. Glover học Trường Mirman từ lớp một đến chín. Ông sau đó tham dự cả hai Venice cao lớp 10 và 11 và Trường Beverly Hills cao chỉ dành cho lớp 12 và tốt nghiệp vào năm 1982.* [Henry V](/w/index.php?title=Henry_V_(k%E1%BB%8Bch)&action=edit&redlink=1)
## Tài liệu tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Crispin_Glover&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Crispin_Glover&action=edit§ion=2)] [^](#cite_ref-1) [“index magazine interview”](http://www.indexmagazine.com/interviews/crispin_glover.shtml). Indexmagazine.com. Truy cập ngày 14 tháng 7 năm 2009.
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Crispin_Glover&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Crispin_Glover&action=edit§ion=3)] [Thể loại](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i): [Sinh 1963](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1963) [Diễn viên điện ảnh Mỹ](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Di%E1%BB%85n_vi%C3%AAn_%C4%91i%E1%BB%87n_%E1%BA%A3nh_M%E1%BB%B9) [Nam diễn viên điện ảnh Mỹ](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Nam_di%E1%BB%85n_vi%C3%AAn_%C4%91i%E1%BB%87n_%E1%BA%A3nh_M%E1%BB%B9) [Nhà thơ Mỹ](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Nh%C3%A0_th%C6%A1_M%E1%BB%B9) [Nam ca sĩ Mỹ](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Nam_ca_s%C4%A9_M%E1%BB%B9) [Người Praha](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Praha) [Nhà biên kịch Mỹ](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Nh%C3%A0_bi%C3%AAn_k%E1%BB%8Bch_M%E1%BB%B9) [Sinh 1964](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1964) [Đạo diễn điện ảnh Mỹ](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:%C4%90%E1%BA%A1o_di%E1%BB%85n_%C4%91i%E1%BB%87n_%E1%BA%A3nh_M%E1%BB%B9) [Người Mỹ gốc Anh](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_M%E1%BB%B9_g%E1%BB%91c_Anh) [Nhân vật còn sống](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Nh%C3%A2n_v%E1%BA%ADt_c%C3%B2n_s%E1%BB%91ng) [Nhà sản xuất phim Mỹ](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Nh%C3%A0_s%E1%BA%A3n_xu%E1%BA%A5t_phim_M%E1%BB%B9) [Người Mỹ gốc Đức](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_M%E1%BB%B9_g%E1%BB%91c_%C4%90%E1%BB%A9c) [Nam diễn viên đến từ thành phố New York](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Nam_di%E1%BB%85n_vi%C3%AAn_%C4%91%E1%BA%BFn_t%E1%BB%AB_th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_New_York) [Nghệ sĩ Mỹ](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ngh%E1%BB%87_s%C4%A9_M%E1%BB%B9) [Người Mỹ gốc Séc](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_M%E1%BB%B9_g%E1%BB%91c_S%C3%A9c) [Nam diễn viên từ Los Angeles, California](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Nam_di%E1%BB%85n_vi%C3%AAn_t%E1%BB%AB_Los_Angeles,_California)

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.04:-77.49:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

X-Cache-Status: miss

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Content-Language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

X-Cache: cp1066 miss, cp1053 miss

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Accept-Ranges: bytes


text:
Date Terumune
- Đây là một tên người Nhật; họ tên được viết theo thứ tự Á Đông (họ trước tên sau): họ là Date. Tuy nhiên, tên người Nhật hiện đại bằng ký tự La Tinh thường được viết theo thứ tự Tây phương (tên trước họ sau).
Date Terumune (伊達 輝宗, sinh năm 1543 mất ngày 29 tháng 11 năm 1585), là một daimyō Nhật Bản thời Sengoku. Ông nối tiếp thành công của cha mình Harumune và trở thành người lãnh đạo thứ 16 của gia tộc Date tỉnh Mutsu. Với sự trỗi dậy của Date Masamune, mối quan hệ thân thiện với các gia tộc trước đây được gạt sang một bên khi con ông bắt đầu tấn công và chinh phục tất cả các vùng đất xung quanh, thậm chí cả những người họ hàng gần của ông ở tỉnh Mutsu và Dewa.
Ngạc nhiên và lo lắng trước sức sự mở rộng lãnh địa của nhà Date, một gia tộc láng giềng; nhà Hatakeyama, kêu gọi Terumune hạn chế các chiến dịch quân sự của con trai mình lại. Nhận lời mời ăn tiệc tối của Hatakeyama Yoshitsugu, Terumune nói rằng ông không thể ngăn con mình lại. Và Yoshitsugu quyết định bắt cóc Terumune nhằm gây sức ép với Masamune. Việc này khiến Date Masamune kéo quân tấn công nhà Hatakeyama, hai bên gặp nhau trên bờ sông Abukuma. Terumune ra lệnh cho con cứ tấn công bất kể sự an nguy của mình. Khi Date Masamune ra lệnh tấn công thì Hatakeyama Yoshitsugu chặt đầu Terumune cùng các tùy tùng. Masamune tiếp tục phát động chiến tranh, ông tìm bắt và giết tất cả các gia tộc đã bắt cóc cha mình.

markdown:
# Date Terumune
*Đây là một* [tên người Nhật](/wiki/T%C3%AAn_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Nh%E1%BA%ADt); họ tên được viết theo [thứ tự Á Đông](/wiki/H%E1%BB%8D#Trung_Qu.E1.BB.91c.2C_Nh.E1.BA.ADt_B.E1.BA.A3n.2C_Tri.E1.BB.81u_Ti.C3.AAn.2C_Vi.E1.BB.87t_Nam)(họ trước tên sau): họ là **Date**. Tuy nhiên, tên người Nhật hiện đại bằng ký tự La Tinh thường được viết theo thứ tự Tây phương (tên trước họ sau).
|Date Terumune|
|
|[Date Harumune](/w/index.php?title=Date_Harumune&action=edit&redlink=1) [Date Masamune](/wiki/Date_Masamune) [Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) **Date Terumune** (伊達 輝宗, sinh năm 1543 mất ngày 29 tháng 11 năm 1585), là một [daimyō](/wiki/Daimy%C5%8D) [Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) thời Sengoku. Ông nối tiếp thành công của cha mình Harumune và trở thành người lãnh đạo thứ 16 của gia tộc Date tỉnh Mutsu. Với sự trỗi dậy của [Date Masamune](/wiki/Date_Masamune), mối quan hệ thân thiện với các gia tộc trước đây được gạt sang một bên khi con ông bắt đầu tấn công và chinh phục tất cả các vùng đất xung quanh, thậm chí cả những người họ hàng gần của ông ở tỉnh Mutsu và Dewa.
Ngạc nhiên và lo lắng trước sức sự mở rộng lãnh địa của nhà Date, một gia tộc láng giềng; nhà Hatakeyama, kêu gọi Terumune hạn chế các chiến dịch quân sự của con trai mình lại. Nhận lời mời ăn tiệc tối của
[Hatakeyama Yoshitsugu](/w/index.php?title=Hatakeyama_Yoshitsugu&action=edit&redlink=1), Terumune nói rằng ông không thể ngăn con mình lại. Và Yoshitsugu quyết định bắt cóc Terumune nhằm gây sức ép với Masamune. Việc này khiến [Date Masamune](/wiki/Date_Masamune) kéo quân tấn công nhà Hatakeyama, hai bên gặp nhau trên bờ sông Abukuma. Terumune ra lệnh cho con cứ tấn công bất kể sự an nguy của mình. Khi Date Masamune ra lệnh tấn công thì Hatakeyama Yoshitsugu chặt đầu Terumune cùng các tùy tùng. Masamune tiếp tục phát động chiến tranh, ông tìm bắt và giết tất cả các gia tộc đã bắt cóc cha mình.

X-Cache: cp1068 miss, cp1053 miss


text:
Ectoedemia luisae
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Ectoedemia luisae là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Loài này có ở Thổ Nhĩ Kỳ.
Ấu trùng ăn Hypericum calycinum. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.
Ectoedemia luisae là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Loài này có ở Thổ Nhĩ Kỳ.
Ấu trùng ăn Hypericum calycinum. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

markdown:
*Ectoedemia luisae*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Ectoedemia luisae|
|
|[Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Arthropoda](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_Ch%C3%A2n_kh%E1%BB%9Bp) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Insecta](/wiki/C%C3%B4n_tr%C3%B9ng) [Liên bộ](/wiki/Li%C3%AAn_b%E1%BB%99)( *superordo*) [Amphiesmenoptera](/w/index.php?title=Amphiesmenoptera&action=edit&redlink=1) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Lepidoptera](/wiki/B%E1%BB%99_C%C3%A1nh_v%E1%BA%A9y) [Phân bộ](/wiki/Ph%C3%A2n_b%E1%BB%99)( *subordo*) [Glossata](/wiki/Glossata) [Phân thứ bộ](/wiki/Ph%C3%A2n_th%E1%BB%A9_b%E1%BB%99)( *infraordo*) [Heteroneura](/wiki/Heteroneura) [Liên họ](/wiki/Li%C3%AAn_h%E1%BB%8D)( *superfamilia*) [Nepticuloidea](/wiki/Nepticuloidea) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Nepticulidae](/wiki/Nepticulidae) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Ectoedemia](/wiki/Ectoedemia) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **E. luisae** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Ectoedemia luisae*
(Klimesch, 1978)
[Danh pháp đồng nghĩa](/wiki/T%C3%AAn_%C4%91%E1%BB%93ng_ngh%C4%A9a_(sinh_v%E1%BA%ADt_h%E1%BB%8Dc)) *Fomoria luisae*Klimesch, 1978 *Trifurcula luisae*(Klimesch, 1978) * là một loài Ectoedemia luisae* [bướm đêm](/wiki/B%C6%B0%E1%BB%9Bm_%C4%91%C3%AAm)thuộc họ [Nepticulidae](/wiki/Nepticulidae). Loài này có ở [Thổ Nhĩ Kỳ](/wiki/Th%E1%BB%95_Nh%C4%A9_K%E1%BB%B3). [Ấu trùng](/wiki/%E1%BA%A4u_tr%C3%B9ng) ăn *. Chúng Hypericum calycinum* [ăn lá](/w/index.php?title=S%C3%A2u_%C4%83n_l%C3%A1&action=edit&redlink=1)nơi chúng làm tổ.

X-Cache: cp1055 miss, cp1053 miss


text:
Illiopolis, Illinois
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Illiopolis là một làng thuộc quận Sangamon, tiểu bang Illinois, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của làng này là 891 người.[1]
Dân số[sửa | sửa mã nguồn]
Dân số qua các năm:
- Năm 2000: 916 người.
- Năm 2010: 891 người.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “2010 Census Gazetteer Files”. Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ. Truy cập ngày 7 tháng 10 năm 2012.

markdown:
# Illiopolis, Illinois
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Illiopolis|
|— Làng —|
|Illiopolis, Illinois|
|
|![]()
Vị trí bang Illinois, Hoa Kỳ
[Quốc gia](/wiki/Qu%E1%BB%91c_gia) [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [Tiểu bang](/wiki/Ti%E1%BB%83u_bang_Hoa_K%E1%BB%B3) [Illinois](/wiki/Illinois) [Quận](/w/index.php?title=Danh_d%C3%A1ch_c%C3%A1c_qu%E1%BA%ADn_%E1%BB%9F_Illinois&action=edit&redlink=1) [Quận Sangamon](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Sangamon,_Illinois) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CST](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D_mi%E1%BB%81n_Trung_(B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9))( [UTC-6](/wiki/UTC-6)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) **CDT**( [UTC-5](/wiki/UTC-5)) **Illiopolis** là một [làng](/w/index.php?title=L%C3%A0ng_(Hoa_K%E1%BB%B3)&action=edit&redlink=1) thuộc [quận Sangamon](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Sangamon,_Illinois), tiểu bang [Illinois](/wiki/Illinois), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3). Năm 2010, dân số của làng này là 891 người. [[1]](#cite_note-1)
## Dân số[
[sửa](/w/index.php?title=Illiopolis,_Illinois&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Illiopolis,_Illinois&action=edit§ion=1)]
Dân số qua các năm:
- Năm 2000: 916 người.
- Năm 2010: 891 người.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Illiopolis,_Illinois&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Illiopolis,_Illinois&action=edit§ion=2)] [^](#cite_ref-1) [“2010 Census Gazetteer Files”](http://www.census.gov/geo/www/gazetteer/gazetteer2010.html). [Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ](/wiki/C%E1%BB%A5c_Th%E1%BB%91ng_k%C3%AA_D%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3). Truy cập ngày 7 tháng 10 năm 2012.


text:
Liotella mackenae
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Liotella mackenae là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Liotiidae.
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Powell A. W. B., New Zealand Mollusca, William Collins Publishers Ltd, Auckland, New Zealand 1979 ISBN 0-00-216906-1

markdown:
*Liotella mackenae*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Liotella mackenae
|
|[Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Mollusca](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_th%C3%A2n_m%E1%BB%81m) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Gastropoda](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Ch%C3%A2n_b%E1%BB%A5ng) [Vetigastropoda](/wiki/Vetigastropoda) [Liên họ](/wiki/Li%C3%AAn_h%E1%BB%8D)( *superfamilia*) [Trochoidea](/w/index.php?title=Trochoidea_(superfamily)&action=edit&redlink=1) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Liotiidae](/w/index.php?title=Liotiidae&action=edit&redlink=1) [Phân họ](/wiki/Ph%C3%A2n_h%E1%BB%8D)( *subfamilia*) [Liotiinae](/w/index.php?title=Liotiinae&action=edit&redlink=1) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Liotella](/w/index.php?title=Liotella&action=edit&redlink=1) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **L. mackenae** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Liotella mackenae* [Dell](/w/index.php?title=Richard_Dell&action=edit&redlink=1), 1956) * là một Liotella mackenae* [loài](/wiki/Lo%C3%A0i) [ốc biển](/wiki/%E1%BB%90c_bi%E1%BB%83n)nhỏ, là [động vật thân mềm](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_th%C3%A2n_m%E1%BB%81m) [chân bụng](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_ch%C3%A2n_b%E1%BB%A5ng)sống ở biển trong họ [Liotiidae](/w/index.php?title=Liotiidae&action=edit&redlink=1).
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Liotella_mackenae&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Liotella_mackenae&action=edit§ion=1)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Liotella_mackenae&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Liotella_mackenae&action=edit§ion=2)] [Powell A. W. B.](/w/index.php?title=Arthur_William_Baden_Powell&action=edit&redlink=1), *New Zealand Mollusca*, William Collins Publishers Ltd, Auckland, New Zealand 1979 [ISBN 0-00-216906-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0002169061)

X-Cache: cp1052 miss, cp1053 miss


text:
Lorcières
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Tọa độ: 44°57′30″B 3°16′29″Đ / 44,9583333333°B 3,27472222222°Đ
Lorcières (occitan Lorceira, prononcer Lourcéyre), là một xã ở tỉnh Cantal, thuộc vùng Auvergne ở miền trung nước Pháp.
Dân số[sửa | sửa mã nguồn]
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Lorcières sur le site de l'Institut géographique national
- Site sur la commune de Lorcières en Margeride

markdown:
# Lorcières
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
[Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [44°57′30″B 3°16′29″Đ / 44,9583333333°B 3,27472222222°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Lorci%C3%A8res¶ms=44.9583333333_N_3.27472222222_E_region:FR_type:city)
|
|
|Hành chính|
|
| ![ Quốc kỳ Pháp](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
![ Quốc kỳ Pháp](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
[Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [Vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Auvergne](/wiki/Auvergne) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Cantal](/wiki/Cantal) [Quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Saint-Flour](/wiki/Saint-Flour_(qu%E1%BA%ADn)) [Tổng](/wiki/T%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Ruynes-en-Margeride (tổng)](/wiki/Ruynes-en-Margeride_(t%E1%BB%95ng)) [Liên xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p#Li.C3.AAn_x.C3.A3) [Communauté de communes Margeride-Truyère](/w/index.php?title=Communaut%C3%A9_de_communes_Margeride-Truy%C3%A8re&action=edit&redlink=1) [Xã (thị) trưởng](/wiki/Th%E1%BB%8B_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng)
(
[2008](/wiki/2008)- [2014](/wiki/2014)) [Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99)
(bình quân 820 m/2.690 ft)
1 2(8,42 sq mi) [INSEE](/wiki/M%C3%A3_INSEE)/Mã bưu chính [15107](http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=15107-COM)/ [15320](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_Ph%C3%A1p) **Lorcières** (occitan Lorceira, prononcer Lourcéyre), là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_t%E1%BB%89nh_Cantal) ở [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Ph%C3%A1p)) [Cantal](/wiki/Cantal), thuộc vùng [Auvergne](/wiki/Auvergne) ở miền trung nước [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p).
## Dân số[
[sửa](/w/index.php?title=Lorci%C3%A8res&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lorci%C3%A8res&action=edit§ion=1)]
|
|[1968](/wiki/1968) [1975](/wiki/1975) [1982](/wiki/1982) [1990](/wiki/1990) [1999](/wiki/1999)
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Lorci%C3%A8res&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lorci%C3%A8res&action=edit§ion=2)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Lorci%C3%A8res&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lorci%C3%A8res&action=edit§ion=3)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Lorci%C3%A8res&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lorci%C3%A8res&action=edit§ion=4)] [Lorcières sur le site de l'Institut géographique national](http://www.ign.fr/affiche_rubrique.asp?rbr_id=1087&CommuneId=19002) [Site sur la commune de Lorcières en Margeride](http://pagesperso-orange.fr/lorcieresenmargeride/cariboost1/index.html)

X-Cache: cp1053 miss, cp1053 miss


text:
Ngựa hoang
Ngựa hoang hay ngựa hoang dã (Equus ferus) là những con ngựa không bị thuần hóa bởi con người. Đây là một loài thuộc chi Equus trong đó bao gồm như phân loài ngựa đã được thuần hóa (Equus ferus caballus) cũng như loài ngựa Tarpan chưa bị thuần hóa (Equus ferus ferus) mà ngày nay đã tuyệt chủng và những con ngựa nguy cơ tuyệt chủng là ngựa Przewalski (Equus ferus przewalskii).
Tổng quan[sửa | sửa mã nguồn]
Ngựa Przewalski được cứu thoát khỏi bờ vực tuyệt chủng và tái nhân rộng thành công trong tự nhiên. Các con ngựa Tarpan đã bị tuyệt chủng trong thế kỷ 19 mặc dù nó là một tổ tiên có thể có của con ngựa nhà và đi lang thang các thảo nguyên của lục Á-Âu tại thời điểm thuần chủng. Tuy nhiên, khác phân loài của Equus ferus có thể tồn tại và có thể là có nguồn gốc con ngựa thuần hóa. Kể từ khi sự tuyệt chủng của ngựa Tarpan nhiều nỗ lực đã được thực hiện để tái tạo lại kiểu hình của con ngựa này và kết quả là có giống ngựa như Konik và ngựa Heck.
Thuật ngữ ngựa hoang cũng được sử dụng một cách thông tục để chỉ đàn ngựa tự do như những con ngựa hoang như Mustang ở Hoa Kỳ, Brumby tại Úc, và nhiều nước khác. Những con ngựa hoang dã là thành viên chưa được thuần hóa của loài ngựa nhà (Equus ferus caballus).
Hiện nay ở đảo Sable là thiên đường của những chú ngựa hoang dã tự do đi lại khắp đảo. Hòn đảo này còn nổi tiếng với 400 con ngựa hoang dã. Những chú ngựa hiện sống trên hòn đảo này là hậu duệ của những con ngựa bị tịch thu từ chuyến hàng ở Acadians, khi đi ngang qua hòn đảo mà buộc phải bỏ lại một cách bất đắc dĩ trước đây.[2]
Hình ảnh[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Boyd, L. & King, S. R. B. (2011). “Equus ferus”. Sách đỏ IUCN các loài bị đe dọa. Phiên bản 2011.2. Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế. Truy cập ngày 18 tháng 1 năm 2012.
- ^ “Viếng hòn đảo của những chú ngựa hoang”. Zing.vn. 16 tháng 11 năm 2013. Truy cập 2 tháng 6 năm 2014.

markdown:
# Ngựa hoang
|Ngựa hoang|
|
|![]()
[Tình trạng bảo tồn](/wiki/T%C3%ACnh_tr%E1%BA%A1ng_b%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n) [Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Chordata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_d%C3%A2y_s%E1%BB%91ng) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Mammalia](/wiki/Mammalia) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Perissodactyla](/wiki/Perissodactyla) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Equidae](/wiki/Equidae) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Equus](/wiki/Equus_(chi)) [Phân chi](/wiki/Ph%C3%A2n_chi)( *subgenus*) [Equus](/w/index.php?title=Equus_(ph%C3%A2n_chi)&action=edit&redlink=1) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **E. ferus** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Equus ferus* [Boddaert](/w/index.php?title=Pieter_Boddaert&action=edit&redlink=1), 1785 [Phân loài](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%C3%A0i) **Ngựa hoang** hay **ngựa hoang dã** ( [Equus ferus](/wiki/Equus_ferus)) là những con ngựa không bị [thuần hóa](/wiki/Thu%E1%BA%A7n_h%C3%B3a) bởi con người. Đây là một loài thuộc chi [Equus](/wiki/Equus) trong đó bao gồm như phân loài ngựa đã được thuần hóa ( [Equus ferus caballus](/w/index.php?title=Equus_ferus_caballus&action=edit&redlink=1)) cũng như loài [ngựa Tarpan](/wiki/Ng%E1%BB%B1a_Tarpan) chưa bị thuần hóa ( [Equus ferus ferus](/wiki/Equus_ferus_ferus)) mà ngày nay đã [tuyệt chủng](/wiki/Tuy%E1%BB%87t_ch%E1%BB%A7ng) và những con ngựa nguy cơ tuyệt chủng là [ngựa Przewalski](/wiki/Ng%E1%BB%B1a_Przewalski) ( [Equus ferus przewalskii](/wiki/Equus_ferus_przewalskii)).
## Tổng quan[
[sửa](/w/index.php?title=Ng%E1%BB%B1a_hoang&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ng%E1%BB%B1a_hoang&action=edit§ion=1)]
Ngựa Przewalski được cứu thoát khỏi bờ vực tuyệt chủng và tái nhân rộng thành công trong tự nhiên. Các con ngựa Tarpan đã bị tuyệt chủng trong thế kỷ 19 mặc dù nó là một tổ tiên có thể có của con ngựa nhà và đi lang thang các
[thảo nguyên](/wiki/Th%E1%BA%A3o_nguy%C3%AAn) của lục Á-Âu tại thời điểm thuần chủng. Tuy nhiên, khác phân loài của Equus ferus có thể tồn tại và có thể là có nguồn gốc con ngựa thuần hóa. Kể từ khi sự tuyệt chủng của ngựa Tarpan nhiều nỗ lực đã được thực hiện để tái tạo lại kiểu hình của con ngựa này và kết quả là có giống ngựa như Konik và ngựa Heck.
Thuật ngữ ngựa hoang cũng được sử dụng một cách thông tục để chỉ đàn ngựa tự do như những con ngựa hoang như
[Mustang](/wiki/Mustang) ở [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3), Brumby tại [Úc](/wiki/%C3%9Ac), và nhiều nước khác. Những con ngựa hoang dã là thành viên chưa được thuần hóa của loài ngựa nhà (Equus ferus caballus).
Hiện nay ở
[đảo Sable](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A3o_Sable&action=edit&redlink=1) là thiên đường của những chú ngựa hoang dã tự do đi lại khắp đảo. Hòn đảo này còn nổi tiếng với 400 con ngựa hoang dã. Những chú ngựa hiện sống trên hòn đảo này là hậu duệ của những con ngựa bị tịch thu từ chuyến hàng ở Acadians, khi đi ngang qua hòn đảo mà buộc phải bỏ lại một cách bất đắc dĩ trước đây. [[2]](#cite_note-2)
## Hình ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=Ng%E1%BB%B1a_hoang&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ng%E1%BB%B1a_hoang&action=edit§ion=2)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Ng%E1%BB%B1a_hoang&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ng%E1%BB%B1a_hoang&action=edit§ion=3)] **Boyd, L. & King, S. R. B. (2011).** [^](#cite_ref-1) [“](http://www.iucnredlist.org/apps/redlist/details/41763). *Equus ferus*” *.* [Sách đỏ IUCN các loài bị đe dọa.](/wiki/S%C3%A1ch_%C4%91%E1%BB%8F_IUCN)Phiên bản 2011.2 [Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế](/wiki/Li%C3%AAn_minh_B%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n_Thi%C3%AAn_nhi%C3%AAn_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF). Truy cập ngày 18 tháng 1 năm 2012. [^](#cite_ref-2) [“Viếng hòn đảo của những chú ngựa hoang”](http://news.zing.vn/Vieng-hon-dao-cua-nhung-chu-ngua-hoang-post368678.html). Zing.vn. 16 tháng 11 năm 2013. Truy cập 2 tháng 6 năm 2014.


text:
Psilopogon pyrolophus
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Psilopogon pyrolophus là một loài chim trong họ Megalaimidae.[1]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, B.L. Sullivan, C. L. Wood, and D. Roberson (2012). “The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7.”. Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.

markdown:
*Psilopogon pyrolophus*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Psilopogon pyrolophus
|
|[Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Chordata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_d%C3%A2y_s%E1%BB%91ng) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Aves](/wiki/Chim) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Piciformes](/wiki/B%E1%BB%99_G%C3%B5_ki%E1%BA%BFn) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Megalaimidae](/wiki/Megalaimidae) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Psilopogon](/wiki/Psilopogon) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **P. pyrolophus** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Psilopogon pyrolophus* * là một loài Psilopogon pyrolophus* [chim](/wiki/Chim)trong họ [Megalaimidae](/wiki/Megalaimidae). [[1]](#cite_note-1)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Psilopogon_pyrolophus&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Psilopogon_pyrolophus&action=edit§ion=1)] **Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, B.L. Sullivan, C. L. Wood, and D. Roberson (2012).** [^](#cite_ref-1) [“The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7.”](http://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/downloadable-clements-checklist). Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.


text:
Ty thể
Ty thể (tiếng Anh: mitochondrion (số nhiều: mitochondria)) là bào quan phổ biến ở các tế bào nhân chuẩn có lớp màng kép và hệ gen riêng. Ty thể được coi là trung tâm năng lượng của tế bào vì là nơi chuyển hóa các chất hữu cơ thành năng lượng tế bào có thể sử dụng được là ATP[1]. Nguồn gốc của ty thể được coi như là thể rút gọn từ các vi khuẩn cộng sinh từng sống tự do (xem thêm thuyết nội cộng sinh).
Trong sinh học tế bào, một ty thể (xuất phát từ tiếng Hy Lạp mitos có nghĩa là sợi và khondrion có nghĩa là hạt) là một tiểu thể (hay còn gọi là cơ quan) được tìm thấy trong hầu hết các tế bào sinh vật nhân thực, bao gồm thực vật, động vật, nấm và nhóm đơn bào. Ở một vài nhóm, như là trypanosoma, protozoa, có một ty thể lớn duy nhất, ngoài ra thông thường một tế bào có hàng trăm cho đến hàng ngàn ty thể. Con số chính xác của ty thể phụ thuộc vào mức độ hoạt động chuyển hóa của tế bào: càng nhiều hoạt động chuyển hóa thì càng có nhiều ty thể. Ty thể có thể chiếm đến 25% thể tích của bào tương.
Đôi khi ty thể được miêu tả như "cỗ máy năng lượng của tế bào", bởi vì chức năng cơ bản của nó là chuyển đổi các vật chất hữu cơ thành năng lượng dưới dạng ATP (adenosin triphosphat).[2]
Mục lục
Cấu trúc ty thể[sửa | sửa mã nguồn]
Tùy thuộc loại tế bào, ty thể có cấu trúc tổng thể khác nhau. Ở bên phải của ảnh, ty thể giống như hình dạng của xúc xích, có kích thước chiều dài từ 1 đến 4 µm. Trong khi đó ở bên trái của ảnh, ty thể có hình dạng một mạng lưới các ống liên kết nhau có độ phân nhánh cao. Quan sát các ty thể có gắn huỳnh quang ở các tế bào sống cho thấy chúng là các tiểu thể hay bào quan năng động có khả năng thay đổi hình dạng phong phú. Ngoài ra ty thể có khả năng liên kết với ty thể khác hoặc tự phân chia thành hai ty thể khác nhau.
Lớp ngoài của ty thể bao gồm hai màng có chức năng khác biệt nhau: màng ngoài ty thểvà màng trong ty thể. Màng ngoài bao trùm toàn bộ ty thể, tạo nên ranh giới ngoài của nó. Lớp màng trong thì tạo thành các nếp gấp hay còn gọi là mào (cristae), hướng vào tâm. Mào này là nơi chứa các nhà máy hay bộ phận cần thiết cho quá trình hô hấp hiếu khí hay hô hấp ái khí và tổng hợp ATP, và cấu trúc gấp nếp ấy giúp gia tăng diện tích lớp màng trong của ty thể.
Các màng ty thể chia ty thể thành hai khoang khác biệt nhau: khoang "chứa chất cơ bản" nằm bên trong ty thể và khoang "liên màng" hay gian màng nằm giữa lớp màng ngoài và màng trong.
Màng ty thể[sửa | sửa mã nguồn]
Màng ngoài và màng trong cấu trúc gồm các lớp photpholipid kép được gắn với các protein, trông giống với màng tế bào điển hình. Tuy nhiên hai màng này có những đặc điểm khác biệt nhau. Lớp màng ngoài bao bọc ty thể bao gồm 50% trọng lượng là photpholipid và chứa các enzyme hay men liên quan đến các hoạt động khác nhau như oxi hóa của epinephrine (adrenaline), phân hủy của tryptophan, và quá trình tổng hợp kéo dài chuỗi axit béo.
Ngược lại lớp mạng trong của ty thể chứa hơn 100 polypeptide khác nhau, và có tỷ lệ protein/phospholipid cao (lớn hơn 3:1 theo trọng lượng, tương đương với 1 phân tử protein so với 15 phân tử photpholipid). Ngoài ra, lớp màng trong có nhiều các phân tử photpholipid hiếm như cardiolipin, phân tử này có đặc điểm của màng bào tương vi khuẩn.[3]
Lớp màng ngoài có chứa nhiều các protein tích hợp còn gọi là các porin hay các cổng, chúng có chứa bên trong một kênh tương đối lớn (khoảng 2-3 nm) và cho phép các ion và các phân tử nhỏ di chuyển ra vảo ty thể. Tuy nhiên các phân tử lớn không thể xuyên qua lớp màng ngoài được. Tuy nhiên lớp màng trong không có chứa các cổng porin nên không có tính thấm cao; hầu hết các ion và các phân tử cần phải có chất vận chuyển đặc biệt để di chuyển vào bên trong khoang cơ bản hay khoang chứa chất cơ bản.
Khoang cơ bản của ty thể[sửa | sửa mã nguồn]
Bên cạnh các enzymes, ty thể còn chứa các ribosome và nhiều phân tử DNA. Vì vậy ty thể có vật chất di tryền riêng của nó, và các nhà máy để sản xuất ra RNA và protein chính nó. (Xem thêm Tổng hợp protein). DNA không thuộc nhiễm sắc thể này mã hóa cho một số nhỏ peptide của ty thể (13 peptide ở người) và các peptide này được gắn kết vào lớp màng trong, cùng với các polypeptide được mă hóa bởi các gen nằm trong nhân tế bào.
Chức năng ty thể[sửa | sửa mã nguồn]
Dù chức năng cơ bản của ty thể là biến các chất hữu cơ thành năng lượng cho tế bào ở dưới dạng ATP, ty thể còn đóng một vai trò quan trọng khác trong nhiều quá trình chuyển hóa, như là:
- Apoptosis, quá trình tế bào chết được lập trình
- Tổn thương tế bào thần kinh do thoát các chất trung gian Glutamate
- Tăng sinh tế bào
- Điều hòa trạng thái oxi hóa khử của tế bào (redox có nghĩa là quá trình oxi hóa khử)
- Tổnh hợp nhân Heme
- Tổng hợp Steroid
- Tạo nhiệt (giúp giữ ấm cho có thể)
Một vài chức năng của ty thể chỉ được thực hiện ở một số loại tế bào đặc hiệu nào đó. Chẳng hạn như ty thể của tế bào gan chứa các enzymes cho phép loại bỏ độc tính của ammoniac, đây là chất thải của quá trình chuyển hóa protein. Một sự đột biến các gen điều hòa bất cứ các chức năng này đều có thể gây ra nhiều bệnh ty thể khác nhau.
Biến đổi năng lượng[sửa | sửa mã nguồn]
Như miêu tả nêu trên, chức năng cơ bản của ty thể là sản xuất ra ATP. Điều này được thực hiện nhờ quá trình chuyển hóa các sản phẩm chính như phân hủy đường, pyruvate và NADH (Phân hủy đường glycolysis được thực hiện ngoài ty thể, trong bào tương). Quá trình chuyển hóa này được thực hiện theo hai con đường khác nhau, tùy thuộc vào loại tế bào và có hay không có oxygen.
Pyruvate: Chu trình Krebs[sửa | sửa mã nguồn]
Xem chi tiết: Chu trình Krebs
Mỗi phân tử pyruvate được tạo ra từ phân hủy glucose được vận chuyển tích cực qua màng trong của ty thể, và vào trong khoang cơ bản, tại đây nó được kết hợp với coenzyme A để tạo thành acetyl CoA. Sau khi được tạo thành, acetyl CoA sẽ đi vào chu trình Krebs, hay còn gọi là chu trình tricarboxylic acid (TCA) hay là chu trình axít citric. Quá trình này tạo ra 3 phân tử NADH và 1 phân tử FADH2, tất cả chúng sẽ tham gia vào chuỗi vận chuyển điện tử. Vậy hai phân tử pyruvate từ 1 phân tử gluco ban đầu của quá trình đường phân sẽ tạo ra 6 phân tử NADH và 2 phân tử FADH2 đồng thời giải phóng ra 4 phân tử CO2 của phân tử gluco ban đầu. Như vậy kết thúc chu trình Krebs, 6C của phân tử Gluco đã được phân giải hoàn toàn thành 6 CO2 (2 phân tử CO2 được giải phóng trong quá trình oxy hóa 2 pyruvate và 4 phân tử CO2 còn lại được tạo ra trong chu trình Krebs).
Trong trường hợp có men succinate dehydrogenase, men này bám vào màng trong của ty thể, thì tất cả các men của chu trình Krebs sẽ được hòa tan vào khoang cơ bản của ty thể.
NADH và FADH2: Chuỗi vận chuyển điện tử[sửa | sửa mã nguồn]
Xem chi tiết: Chuỗi vận chuyển điện từ
Năng lượng tạo ra từ NADH và FADH2 được chuyển đến oxygen trong các bước của chuỗi vận chuyển điện tử. Các phức hợp protein trong lớp màng trong (NADH dehydrogenase, cytochrome c reductase, cytochrome c oxidase) sẽ thực hiện vận chuyển các năng lượng giải phóng đến các bơm proton (H+) để vận chuyển ngược với chiều gradient (nồng độ của protons trong khoang liên màng thì cao hơn trong khoang cơ bản). Một hệ thống vận chuyển tích cực (cần năng lượng) sẽ bơm các proton ngược chiều với hướng vật lý của chúng (theo chiều "ngược lại") từ khoang cơ bản vào khoang liên màng.
Khi nồng độ proton tăng lên trong khoang liên màng sẽ tạo ra một gradient khuếch tán mạnh. Lối thoát duy nhất cho các proton này là qua con đường tổng hơp ATP. Bằng cách vận chuyển các proton từ khoang liên màng ngược vào lại khoang cơ bản, phức hợp tổng hợp ATP có thể tạo ra ATP từ ADP và các phosphate vô cơ (Pi). Quá trình này được gọi là tình trạng thẩm thấu hóa học (chemiosmosis) và đây là ví dụ của quá trình khuếch tán hỗ trợ (facilitated diffusion). Peter Mitchell đã đạt được giải thưởng Nobel về hóa học năm 1978 với công trình chemiosmosis trạng thái thẩm phân hóa học. Sau đó là giải Nobel năm 1997 được trao cho Paul D. Boyer và John E. Walker trong việc làm sáng tỏ cơ chế hoạt động của tổng hợp ATP.
Áp dụng trong nghiên cứu di truyền quần thể[sửa | sửa mã nguồn]
Bởi vì trong quá trình thụ tinh tinh trùng chỉ góp vào DNA nhiễm sắc thể, còn hợp tử thừa kế tế bào chất và các bào quan độc quyền từ tế bào trứng của mẹ, nên ADN ty thể của một cá thể chỉ có nguồn gốc từ mẹ. Những gen khác thì được thừa hường của cả bố lẫn mẹ. Do bởi đặc tính di truyền chỉ tử mẹ của ADN ty thể này mà các nhà khoa học về Di truyền quẩn thể và sinh học tiến hóa thường sử dụng số liệu của chuỗi ADN ty thể để rút ra các kết luận về di truyền học và tiến hóa, thông qua việc truy tìm phả hệ dòng mẹ của cá thể cái. (Xem thêm: bà Eve ti thể)
Các nghiên cứu quần thể đầy đủ thực hiện với cả vùng không tái tổ hợp của ADN nhiễm sắc thể Y, để truy tìm phả hệ dòng bố của cá thể đực.
Tuy nhiên các nghiên cứu mới đây đã đặt ra nghi vấn cho giả thuyết này. Kraytsberg và cộng sự đã chỉ ra rằng các kết hợp về di truyền ty thể cũng có thể gặp ở người[4].
Thuyết nội cộng sinh[sửa | sửa mã nguồn]
Ty thể là bào quan không như các bào quan bình thường khác vì có chứa các ribosome và vật chất di truyền riêng cho chúng. DNA của ty thể có dạng vòng và có các đặc tính khác biệt so với mã di truyền của sinh vật nhân thực (giống cấu trúc của sinh vật nhân sơ).
Chính điều này cùng với các bằng chứng tương tự đã hỗ trợ cho thuyết nội cộng sinh — đó là ty thể có nguồn gốc từ các thể nhân sơ nội cộng sinh. Do đó rộng rãi chấp nhận giả thuyết rằng tổ tiên của ty thể hiện đại là vi khuẩn phụ thuộc, chúng cư ngụ bên trong các tiền thân cổ đại của tất cả các thể nhân thực (người ta cho rằng ty thể ở tế bào nhân thực có nguồn gốc do sự kí sinh của sinh vật kị khí).[3]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Henze K., Martin W., (2003). Evolutionary biology: essence of mitochondria. Nature 426 (6963): 127–8.
- ^ Campbell N. A., Brad W., Robin J. H., (2006). Biology: Exploring Life. Boston, Massachusetts: Pearson Prentice Hall. ISBN 0-13-250882-6.
- ^ a ă Andersson SG, Karlberg O, Canbäck B, Kurland CG, (2003). On the origin of mitochondria: a genomics perspective. Philosophical Transactions of the Royal Society B 358 (1429): 165–77.
- ^ Tạp chí Science. 304:981, May 2004, pubmed #15143273
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
- Lục lạp
- mtDNA
- Endosymbiotic theory
- Chemiosmotic hypothesis
- Submitochondrial particle
- Mitochondrial disease
- Electrochemical potential
- Glycolysis
- Mitochondrial genetics

markdown:
# Ty thể
|
|[tế bào động vật](/w/index.php?title=T%E1%BA%BF_b%C3%A0o_%C4%91%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt&action=edit&redlink=1) ![ Animal Cell.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/11/Animal_Cell.svg/300px-Animal_Cell.svg.png)
![ Animal Cell.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/11/Animal_Cell.svg/300px-Animal_Cell.svg.png)
[Hạch nhân](/wiki/H%E1%BA%A1ch_nh%C3%A2n) [Nhân tế bào](/wiki/Nh%C3%A2n_t%E1%BA%BF_b%C3%A0o) [Ribosome](/wiki/Ribosome)(những chấm nhỏ) [Túi tiết](/wiki/T%C3%BAi_ti%E1%BA%BFt) [Mạng lưới nội chất thô ráp](/wiki/M%E1%BA%A1ng_l%C6%B0%E1%BB%9Bi_n%E1%BB%99i_ch%E1%BA%A5t#M.E1.BA.A1ng_l.C6.B0.E1.BB.9Bi_n.E1.BB.99i_ch.E1.BA.A5t_th.C3.B4_r.C3.A1p) [Bộ máy Golgi](/wiki/B%E1%BB%99_m%C3%A1y_Golgi)(hoặc "thể Golgi") [Bộ xương tế bào](/wiki/B%E1%BB%99_x%C6%B0%C6%A1ng_t%E1%BA%BF_b%C3%A0o) [Mạng lưới nội chất mịn](/wiki/M%E1%BA%A1ng_l%C6%B0%E1%BB%9Bi_n%E1%BB%99i_ch%E1%BA%A5t#M.E1.BA.A1ng_l.C6.B0.E1.BB.9Bi_n.E1.BB.99i_ch.E1.BA.A5t_m.E1.BB.8Bn) **Ty thể** [Không bào](/w/index.php?title=Kh%C3%B4ng_b%C3%A0o&action=edit&redlink=1) [Phần bào tan](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A7n_b%C3%A0o_tan&action=edit&redlink=1)(Chất lỏng có chứa các bào quan) [Tiêu thể](/wiki/Ti%C3%AAu_th%E1%BB%83) [Trung thể](/wiki/Trung_th%E1%BB%83) [Màng tế bào](/wiki/M%C3%A0ng_t%E1%BA%BF_b%C3%A0o) **Ty thể** ( [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh): *mitochondrion* (số nhiều: *mitochondria*)) là [bào quan](/wiki/B%C3%A0o_quan) phổ biến ở các [tế bào nhân chuẩn](/wiki/Sinh_v%E1%BA%ADt_nh%C3%A2n_chu%E1%BA%A9n) có lớp màng kép và [hệ gen](/wiki/B%E1%BB%99_gen) riêng. Ty thể được coi là *trung tâm năng lượng* của tế bào vì là nơi chuyển hóa các chất hữu cơ thành năng lượng tế bào có thể sử dụng được là [ATP](/wiki/Adenosin_triphosphat) . Nguồn gốc của ty thể được coi như là thể rút gọn từ các [1] [vi khuẩn](/wiki/Vi_khu%E1%BA%A9n)cộng sinh từng sống tự do (xem thêm *).* [thuyết nội cộng sinh](/wiki/Thuy%E1%BA%BFt_n%E1%BB%99i_c%E1%BB%99ng_sinh)
Trong
[sinh học tế bào](/wiki/T%E1%BA%BF_b%C3%A0o_h%E1%BB%8Dc), một **ty thể** (xuất phát từ [tiếng Hy Lạp](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Hy_L%E1%BA%A1p) *mitos* có nghĩa là sợi và *khondrion* có nghĩa là hạt) là một [tiểu thể](/w/index.php?title=Ti%E1%BB%83u_th%E1%BB%83&action=edit&redlink=1) (hay còn gọi là cơ quan) được tìm thấy trong hầu hết các tế bào [sinh vật nhân thực](/wiki/Sinh_v%E1%BA%ADt_nh%C3%A2n_chu%E1%BA%A9n), bao gồm [thực vật](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt), [động vật](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt), [nấm](/wiki/N%E1%BA%A5m) và [nhóm đơn bào](/w/index.php?title=Nh%C3%B3m_%C4%91%C6%A1n_b%C3%A0o&action=edit&redlink=1). Ở một vài nhóm, như là [trypanosoma](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_nguy%C3%AAn_sinh), [protozoa](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_nguy%C3%AAn_sinh), có một ty thể lớn duy nhất, ngoài ra thông thường một tế bào có hàng trăm cho đến hàng ngàn ty thể. Con số chính xác của ty thể phụ thuộc vào mức độ hoạt động chuyển hóa của tế bào: càng nhiều hoạt động chuyển hóa thì càng có nhiều ty thể. Ty thể có thể chiếm đến 25% thể tích của [bào tương](/wiki/T%E1%BA%BF_b%C3%A0o_ch%E1%BA%A5t).
Đôi khi ty thể được miêu tả như "cỗ máy
[năng lượng](/wiki/N%C4%83ng_l%C6%B0%E1%BB%A3ng) của [tế bào](/wiki/T%E1%BA%BF_b%C3%A0o)", bởi vì chức năng cơ bản của nó là chuyển đổi các vật chất hữu cơ thành [năng lượng](/wiki/N%C4%83ng_l%C6%B0%E1%BB%A3ng) dưới dạng ATP ( *). adenosin triphosphat* [[2]](#cite_note-2)
## Mục lục
## Cấu trúc ty thể[
[sửa](/w/index.php?title=Ty_th%E1%BB%83&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ty_th%E1%BB%83&action=edit§ion=1)]
Tùy thuộc loại tế bào, ty thể có cấu trúc tổng thể khác nhau. Ở bên phải của ảnh, ty thể giống như hình dạng của xúc xích, có kích thước chiều dài từ 1 đến 4
[µm](/wiki/Micr%C3%B4m%C3%A9t). Trong khi đó ở bên trái của ảnh, ty thể có hình dạng một mạng lưới các ống liên kết nhau có độ phân nhánh cao. Quan sát các ty thể có gắn huỳnh quang ở các tế bào sống cho thấy chúng là các tiểu thể hay [bào quan](/wiki/B%C3%A0o_quan) năng động có khả năng thay đổi hình dạng phong phú. Ngoài ra ty thể có khả năng liên kết với ty thể khác hoặc tự phân chia thành hai ty thể khác nhau.
Lớp ngoài của ty thể bao gồm hai màng có chức năng khác biệt nhau:
*màng ngoài ty thể*và *màng trong ty thể*. Màng ngoài bao trùm toàn bộ ty thể, tạo nên ranh giới ngoài của nó. Lớp màng trong thì tạo thành các nếp gấp hay còn gọi là mào ( *cristae*), hướng vào tâm. Mào này là nơi chứa các nhà máy hay bộ phận cần thiết cho quá trình [hô hấp hiếu khí](/w/index.php?title=H%C3%B4_h%E1%BA%A5p_hi%E1%BA%BFu_kh%C3%AD&action=edit&redlink=1) hay hô hấp ái khí và tổng hợp [ATP](/wiki/Adenosin_triphosphat), và cấu trúc gấp nếp ấy giúp gia tăng diện tích lớp màng trong của ty thể.
Các màng ty thể chia ty thể thành hai khoang khác biệt nhau: khoang "chứa chất cơ bản" nằm bên trong ty thể và khoang "liên màng" hay gian màng nằm giữa lớp màng ngoài và màng trong.
### Màng ty thể[
[sửa](/w/index.php?title=Ty_th%E1%BB%83&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ty_th%E1%BB%83&action=edit§ion=2)]
Màng ngoài và màng trong cấu trúc gồm các lớp
[photpholipid kép](/w/index.php?title=Photpholipid_k%C3%A9p&action=edit&redlink=1) được gắn với các [protein](/wiki/Protein), trông giống với [màng tế bào](/wiki/M%C3%A0ng_t%E1%BA%BF_b%C3%A0o) điển hình. Tuy nhiên hai màng này có những đặc điểm khác biệt nhau. Lớp màng ngoài bao bọc ty thể bao gồm 50% trọng lượng là [photpholipid](/w/index.php?title=Photpholipid&action=edit&redlink=1) và chứa các [enzyme](/wiki/Enzym) hay men liên quan đến các hoạt động khác nhau như [oxi hóa](/w/index.php?title=Oxi_h%C3%B3a&action=edit&redlink=1) của [epinephrine](/wiki/Adrenaline) (adrenaline), [phân hủy](/wiki/Ph%C3%A2n_h%E1%BB%A7y) của [tryptophan](/wiki/Tryptophan), và quá trình tổng hợp kéo dài chuỗi [axit béo](/wiki/Axit_b%C3%A9o).
Ngược lại lớp mạng trong của ty thể chứa hơn 100
[polypeptide](/w/index.php?title=Polypeptide&action=edit&redlink=1) khác nhau, và có tỷ lệ protein/phospholipid cao (lớn hơn 3:1 theo trọng lượng, tương đương với 1 phân tử protein so với 15 phân tử photpholipid). Ngoài ra, lớp màng trong có nhiều các phân tử photpholipid hiếm như [cardiolipin](/w/index.php?title=Cardiolipin&action=edit&redlink=1), phân tử này có đặc điểm của [màng bào tương](/w/index.php?title=M%C3%A0ng_b%C3%A0o_t%C6%B0%C6%A1ng&action=edit&redlink=1) [vi khuẩn](/wiki/Vi_khu%E1%BA%A9n). [[3]](#cite_note-origin-3)
Lớp màng ngoài có chứa nhiều các
[protein tích hợp](/w/index.php?title=Protein_t%C3%ADch_h%E1%BB%A3p&action=edit&redlink=1) còn gọi là các * hay các cổng, chúng có chứa bên trong một kênh tương đối lớn (khoảng 2-3 porin* [nm](/wiki/Nan%C3%B4m%C3%A9t)) và cho phép các [ion](/wiki/Ion)và các [phân tử](/wiki/Ph%C3%A2n_t%E1%BB%AD)nhỏ di chuyển ra vảo ty thể. Tuy nhiên các phân tử lớn không thể xuyên qua lớp màng ngoài được. Tuy nhiên lớp màng trong không có chứa các cổng porin nên không có tính thấm cao; hầu hết các ion và các phân tử cần phải có chất vận chuyển đặc biệt để di chuyển vào bên trong khoang cơ bản hay khoang chứa chất cơ bản.
### Khoang cơ bản của ty thể[
[sửa](/w/index.php?title=Ty_th%E1%BB%83&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ty_th%E1%BB%83&action=edit§ion=3)]
Bên cạnh các enzymes, ty thể còn chứa các
[ribosome](/wiki/Ribosome) và nhiều phân tử [DNA](/wiki/ADN). Vì vậy ty thể có vật chất di tryền riêng của nó, và các nhà máy để sản xuất ra [RNA](/wiki/ARN) và [protein](/wiki/Protein) chính nó. *(Xem thêm Tổng hợp protein).* DNA không thuộc nhiễm sắc thể này mã hóa cho một số nhỏ peptide của ty thể (13 peptide ở người) và các peptide này được gắn kết vào lớp màng trong, cùng với các [polypeptide](/w/index.php?title=Polypeptide&action=edit&redlink=1)được mă hóa bởi các [gen](/wiki/Gen)nằm trong [nhân tế bào](/wiki/Nh%C3%A2n_t%E1%BA%BF_b%C3%A0o).
## Chức năng ty thể[
[sửa](/w/index.php?title=Ty_th%E1%BB%83&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ty_th%E1%BB%83&action=edit§ion=4)]
Dù chức năng cơ bản của ty thể là biến các chất hữu cơ thành năng lượng cho tế bào ở dưới dạng
[ATP](/wiki/Adenosin_triphosphat), ty thể còn đóng một vai trò quan trọng khác trong nhiều quá trình [chuyển hóa](/w/index.php?title=Metabolism&action=edit&redlink=1), như là: [Apoptosis](/wiki/Ch%E1%BA%BFt_r%E1%BB%A5ng_t%E1%BA%BF_b%C3%A0o), quá trình tế bào chết được lập trình
- Tổn thương
[tế bào thần kinh](/wiki/N%C6%A1ron)do thoát các chất trung gian [Glutamate](/w/index.php?title=Glutamate&action=edit&redlink=1)
- Tăng sinh tế bào
- Điều hòa trạng thái
[oxi hóa khử](/w/index.php?title=Oxi_h%C3%B3a_kh%E1%BB%AD&action=edit&redlink=1)của tế bào (redox có nghĩa là quá trình oxi hóa khử)
- Tổnh hợp nhân
[Heme](/wiki/Heme)
- Tổng hợp
[Steroid](/wiki/Steroid)
- Tạo nhiệt (giúp giữ ấm cho có thể)
Một vài chức năng của ty thể chỉ được thực hiện ở một số loại tế bào đặc hiệu nào đó. Chẳng hạn như ty thể của tế bào
[gan](/wiki/Gan) chứa các enzymes cho phép loại bỏ độc tính của [ammoniac](/wiki/Ammoniac), đây là chất thải của quá trình chuyển hóa protein. Một sự đột biến các [gen](/wiki/Gen) điều hòa bất cứ các chức năng này đều có thể gây ra nhiều bệnh ty thể khác nhau.
### Biến đổi năng lượng[
[sửa](/w/index.php?title=Ty_th%E1%BB%83&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ty_th%E1%BB%83&action=edit§ion=5)]
Như miêu tả nêu trên, chức năng cơ bản của ty thể là sản xuất ra
[ATP](/wiki/Adenosin_triphosphat). Điều này được thực hiện nhờ quá trình chuyển hóa các sản phẩm chính như [phân hủy đường](/w/index.php?title=Ph%C3%A2n_h%E1%BB%A7y_%C4%91%C6%B0%E1%BB%9Dng&action=edit&redlink=1), [pyruvate](/w/index.php?title=Pyruvate&action=edit&redlink=1) và [NADH](/wiki/NADH) (Phân hủy đường glycolysis được thực hiện ngoài ty thể, trong [bào tương](/wiki/T%E1%BA%BF_b%C3%A0o_ch%E1%BA%A5t)). Quá trình chuyển hóa này được thực hiện theo hai con đường khác nhau, tùy thuộc vào loại tế bào và có hay không có [oxygen](/wiki/%C3%94xy).
#### Pyruvate: Chu trình Krebs[
[sửa](/w/index.php?title=Ty_th%E1%BB%83&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ty_th%E1%BB%83&action=edit§ion=6)] *Xem chi tiết: Chu trình Krebs*
Mỗi phân tử pyruvate được tạo ra từ phân hủy glucose được vận chuyển tích cực qua màng trong của ty thể, và vào trong khoang cơ bản, tại đây nó được kết hợp với
[coenzyme A](/wiki/Coenzyme_A) để tạo thành [acetyl CoA](/w/index.php?title=Acetyl_CoA&action=edit&redlink=1). Sau khi được tạo thành, acetyl CoA sẽ đi vào chu trình *, hay còn gọi là Krebs* *chu trình tricarboxylic acid (TCA)*hay là *chu trình axít citric*. Quá trình này tạo ra 3 phân tử [NADH](/wiki/NADH)và 1 phân tử [FADH](/w/index.php?title=FADH2&action=edit&redlink=1), tất cả chúng sẽ tham gia vào 2 *. Vậy hai phân tử pyruvate từ 1 phân tử gluco ban đầu của quá trình đường phân sẽ tạo ra 6 phân tử* [chuỗi vận chuyển điện tử](/w/index.php?title=Chu%E1%BB%97i_v%E1%BA%ADn_chuy%E1%BB%83n_%C4%91i%E1%BB%87n_t%E1%BB%AD&action=edit&redlink=1) [NADH](/wiki/NADH)và 2 phân tử [FADH2](/w/index.php?title=FADH2&action=edit&redlink=1)đồng thời giải phóng ra 4 phân tử CO2 của phân tử gluco ban đầu. Như vậy kết thúc chu trình Krebs, 6C của phân tử Gluco đã được phân giải hoàn toàn thành 6 CO2 (2 phân tử CO2 được giải phóng trong quá trình oxy hóa 2 pyruvate và 4 phân tử CO2 còn lại được tạo ra trong chu trình Krebs).
Trong trường hợp có men
[succinate dehydrogenase](/w/index.php?title=Succinate_dehydrogenase&action=edit&redlink=1), men này bám vào màng trong của ty thể, thì tất cả các men của chu trình Krebs sẽ được hòa tan vào khoang cơ bản của ty thể.
#### NADH và FADH
2: Chuỗi vận chuyển điện tử[ [sửa](/w/index.php?title=Ty_th%E1%BB%83&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ty_th%E1%BB%83&action=edit§ion=7)] *Xem chi tiết: Chuỗi vận chuyển điện từ*
Năng lượng tạo ra từ NADH và FADH
2 được chuyển đến oxygen trong các bước của chuỗi vận chuyển điện tử. Các [phức hợp protein](/w/index.php?title=Ph%E1%BB%A9c_h%E1%BB%A3p_protein&action=edit&redlink=1) trong lớp màng trong ( [NADH dehydrogenase](/w/index.php?title=NADH_dehydrogenase&action=edit&redlink=1), [cytochrome c reductase](/w/index.php?title=Cytochrome_c_reductase&action=edit&redlink=1), [cytochrome c oxidase](/w/index.php?title=Cytochrome_c_oxidase&action=edit&redlink=1)) sẽ thực hiện vận chuyển các năng lượng giải phóng đến các bơm [proton](/wiki/Proton) (H +) để vận chuyển ngược với chiều [gradient](/wiki/Gradien) (nồng độ của protons trong khoang liên màng thì cao hơn trong khoang cơ bản). Một hệ thống [vận chuyển tích cực](/w/index.php?title=V%E1%BA%ADn_chuy%E1%BB%83n_t%C3%ADch_c%E1%BB%B1c&action=edit&redlink=1) (cần năng lượng) sẽ bơm các proton ngược chiều với hướng vật lý của chúng (theo chiều "ngược lại") từ khoang cơ bản vào khoang liên màng.
Khi nồng độ proton tăng lên trong khoang liên màng sẽ tạo ra một
*gradient khuếch tán* mạnh. Lối thoát duy nhất cho các proton này là qua con đường *tổng hơp ATP*. Bằng cách vận chuyển các proton từ khoang liên màng ngược vào lại khoang cơ bản, phức hợp tổng hợp [ATP](/wiki/Adenosin_triphosphat) có thể tạo ra ATP từ ADP và các phosphate vô cơ (P i). Quá trình này được gọi là [tình trạng thẩm thấu hóa học](/w/index.php?title=T%C3%ACnh_tr%E1%BA%A1ng_th%E1%BA%A9m_th%E1%BA%A5u_h%C3%B3a_h%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1) ( *chemiosmosis*) và đây là ví dụ của quá trình khuếch tán hỗ trợ ( *facilitated diffusion*). [Peter Mitchell](/w/index.php?title=Peter_Mitchell&action=edit&redlink=1) đã đạt được [giải thưởng Nobel](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Nobel) về [hóa học](/wiki/H%C3%B3a_h%E1%BB%8Dc) năm [1978](/wiki/1978) với công trình chemiosmosis trạng thái thẩm phân hóa học. Sau đó là giải Nobel năm [1997](/wiki/1997) được trao cho [Paul D. Boyer](/wiki/Paul_D._Boyer) và [John E. Walker](/wiki/John_E._Walker) trong việc làm sáng tỏ cơ chế hoạt động của tổng hợp [ATP](/wiki/Adenosin_triphosphat).
## Áp dụng trong nghiên cứu di truyền quần thể[
[sửa](/w/index.php?title=Ty_th%E1%BB%83&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ty_th%E1%BB%83&action=edit§ion=8)]
Bởi vì trong quá trình
[thụ tinh](/wiki/Th%E1%BB%A5_tinh) [tinh trùng](/wiki/Tinh_tr%C3%B9ng) chỉ góp vào DNA nhiễm sắc thể, còn hợp tử thừa kế [tế bào chất](/wiki/T%E1%BA%BF_b%C3%A0o_ch%E1%BA%A5t) và các [bào quan](/wiki/B%C3%A0o_quan) độc quyền từ tế bào [trứng](/wiki/Tr%E1%BB%A9ng) của mẹ, nên [ADN ty thể](/wiki/ADN_ty_th%E1%BB%83) của một cá thể chỉ có nguồn gốc từ mẹ. Những [gen](/wiki/Gen) khác thì được thừa hường của cả bố lẫn mẹ. Do bởi đặc tính di truyền chỉ tử mẹ của [ADN ty thể](/wiki/ADN_ty_th%E1%BB%83) này mà các nhà khoa học về [Di truyền quẩn thể](/w/index.php?title=Di_truy%E1%BB%81n_qu%E1%BA%A9n_th%E1%BB%83&action=edit&redlink=1) và [sinh học tiến hóa](/wiki/Sinh_h%E1%BB%8Dc_ti%E1%BA%BFn_h%C3%B3a) thường sử dụng số liệu của chuỗi [ADN ty thể](/wiki/ADN_ty_th%E1%BB%83) để rút ra các kết luận về [di truyền học](/wiki/Di_truy%E1%BB%81n_h%E1%BB%8Dc) và [tiến hóa](/wiki/Ti%E1%BA%BFn_h%C3%B3a), thông qua việc truy tìm *phả hệ dòng mẹ* của cá thể cái. *(Xem thêm: bà Eve ti thể)*
Các nghiên cứu quần thể đầy đủ thực hiện với cả
*vùng không tái tổ hợp* của [ADN](/wiki/ADN) [nhiễm sắc thể Y](/wiki/Nhi%E1%BB%85m_s%E1%BA%AFc_th%E1%BB%83_Y), để truy tìm *phả hệ dòng bố* của cá thể đực.
Tuy nhiên các nghiên cứu mới đây đã đặt ra nghi vấn cho giả thuyết này. Kraytsberg và cộng sự đã chỉ ra rằng các kết hợp về
[di truyền ty thể](/w/index.php?title=Di_truy%E1%BB%81n_ty_th%E1%BB%83&action=edit&redlink=1) cũng có thể gặp ở người . [4]
[Thuyết nội cộng sinh](/wiki/Thuy%E1%BA%BFt_n%E1%BB%99i_c%E1%BB%99ng_sinh)[ [sửa](/w/index.php?title=Ty_th%E1%BB%83&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ty_th%E1%BB%83&action=edit§ion=9)]
Ty thể là
[bào quan](/wiki/B%C3%A0o_quan) không như các [bào quan](/wiki/B%C3%A0o_quan) bình thường khác vì có chứa các [ribosome](/wiki/Ribosome) và vật chất di truyền riêng cho chúng. [DNA](/wiki/ADN) của ty thể có dạng vòng và có các đặc tính khác biệt so với [mã di truyền](/wiki/M%C3%A3_di_truy%E1%BB%81n) của [sinh vật nhân thực](/wiki/Sinh_v%E1%BA%ADt_nh%C3%A2n_th%E1%BB%B1c) (giống cấu trúc của [sinh vật nhân sơ](/wiki/Sinh_v%E1%BA%ADt_nh%C3%A2n_s%C6%A1)).
Chính điều này cùng với các bằng chứng tương tự đã hỗ trợ cho
[thuyết nội cộng sinh](/wiki/Thuy%E1%BA%BFt_n%E1%BB%99i_c%E1%BB%99ng_sinh) — đó là ty thể có nguồn gốc từ các [thể nhân sơ](/wiki/Sinh_v%E1%BA%ADt_nh%C3%A2n_s%C6%A1) nội cộng sinh. Do đó rộng rãi chấp nhận giả thuyết rằng tổ tiên của ty thể hiện đại là vi khuẩn phụ thuộc, chúng cư ngụ bên trong các tiền thân cổ đại của tất cả các thể nhân thực (người ta cho rằng ty thể ở [tế bào nhân thực](/wiki/T%E1%BA%BF_b%C3%A0o_nh%C3%A2n_th%E1%BB%B1c) có nguồn gốc do sự kí sinh của sinh vật kị khí). [[3]](#cite_note-origin-3)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Ty_th%E1%BB%83&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ty_th%E1%BB%83&action=edit§ion=10)] **Henze K., Martin W., (2003). Evolutionary biology: essence of mitochondria. Nature 426 (6963): 127–8.** [^](#cite_ref-1) **Campbell N. A., Brad W., Robin J. H., (2006). Biology: Exploring Life. Boston, Massachusetts: Pearson Prentice Hall.** [^](#cite_ref-2) [ISBN 0-13-250882-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0132508826).
- ^
**a** [Andersson SG, Karlberg O, Canbäck B, Kurland CG, (2003). On the origin of mitochondria: a genomics perspective. Philosophical Transactions of the Royal Society B 358 (1429): 165–77.](#cite_ref-origin_3-1) **ă** [^](#cite_ref-4) *Tạp chí Science*. **304**:981, May 2004, [pubmed #15143273](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?cmd=Retrieve&db=pubmed&dopt=Abstract&list_uids=15143273)
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Ty_th%E1%BB%83&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ty_th%E1%BB%83&action=edit§ion=11)] [Lục lạp](/wiki/L%E1%BB%A5c_l%E1%BA%A1p) [mtDNA](/wiki/MtDNA) [Endosymbiotic theory](/w/index.php?title=Endosymbiotic_theory&action=edit&redlink=1) [Chemiosmotic hypothesis](/w/index.php?title=Chemiosmotic_hypothesis&action=edit&redlink=1) [Submitochondrial particle](/w/index.php?title=Submitochondrial_particle&action=edit&redlink=1) [Mitochondrial disease](/w/index.php?title=Mitochondrial_disease&action=edit&redlink=1) [Electrochemical potential](/w/index.php?title=Electrochemical_potential&action=edit&redlink=1) [Glycolysis](/w/index.php?title=Glycolysis&action=edit&redlink=1) [Mitochondrial genetics](/w/index.php?title=Mitochondrial_genetics&action=edit&redlink=1)
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Ty_th%E1%BB%83&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ty_th%E1%BB%83&action=edit§ion=12)]
|
|
|Cấu trúc nội bào khác
||Cấu trúc ngoại bào
|


text:
Všechlapy, Benešov
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Všechlapy là một làng thuộc huyện Benešov, vùng Středočeský, Cộng hòa Séc.[1]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “Struktura území ČR od 1.1.2008 do 1.1.2012 - xls”. Truy cập ngày 8 tháng 8 năm 2012.

markdown:
# Všechlapy, Benešov
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Všechlapy|
|—
|![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cb/Flag_of_the_Czech_Republic.svg/23px-Flag_of_the_Czech_Republic.svg.png)
[Cộng hòa Séc](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_S%C3%A9c) [Vùng](/w/index.php?title=V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_S%C3%A9c&action=edit&redlink=1) [Středočeský](/wiki/%C4%8Cechy_Trung_(v%C3%B9ng)) [Huyện](/w/index.php?title=Huy%E1%BB%87n_c%E1%BB%A7a_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_S%C3%A9c&action=edit&redlink=1) [Benešov](/wiki/Bene%C5%A1ov_(huy%E1%BB%87n)) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CET](/wiki/Gi%E1%BB%9D_chu%E1%BA%A9n_Trung_%C3%82u)( [UTC+1](/wiki/UTC%2B1)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) [CEST](/wiki/Gi%E1%BB%9D_M%C3%B9a_h%C3%A8_Trung_%C3%82u)( [UTC+2](/wiki/UTC%2B2)) [NUTS 5](/wiki/C%C3%A1c_v%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Li%C3%AAn_minh_ch%C3%A2u_%C3%82u) **Všechlapy** là một [làng](/w/index.php?title=L%C3%A0ng_c%E1%BB%A7a_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_S%C3%A9c&action=edit&redlink=1) thuộc huyện [Benešov](/wiki/Bene%C5%A1ov_(huy%E1%BB%87n)), vùng [Středočeský](/wiki/%C4%8Cechy_Trung_(v%C3%B9ng)), [Cộng hòa Séc](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_S%C3%A9c). [[1]](#cite_note-1)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=V%C5%A1echlapy,_Bene%C5%A1ov&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%C5%A1echlapy,_Bene%C5%A1ov&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [“Struktura území ČR od 1.1.2008 do 1.1.2012 - xls”](http://www.czso.cz/csu/klasifik.nsf/i/ii_struktura_uzemi_ceske_republiky/). Truy cập ngày 8 tháng 8 năm 2012.

X-Cache: cp1054 miss, cp1053 miss


text:
silicosis
Từ điển mở Wiktionary
Bước tới:
dẫn lái
,
tìm
Mục lục
1
Tiếng Anh
1.1
Cách phát âm
1.2
Danh từ
1.3
Tham khảo
Tiếng Anh
[
sửa
]
Cách phát âm
[
sửa
]
IPA
:
/ˌsɪ.lə.ˈkoʊ.səs/
Danh từ
[
sửa
]
silicosis
/ˌsɪ.lə.ˈkoʊ.səs/
(
Y học
)
Bệnh
nhiễm
bụi
silic
.
Tham khảo
[
sửa
]
Hồ Ngọc Đức,
Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí
(
chi tiết
)
Lấy từ “
https://vi.wiktionary.org/w/index.php?title=silicosis&oldid=1681190
”
Thể loại
:
Mục từ tiếng Anh
Danh từ
Danh từ tiếng Anh
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Chưa đăng nhập
Thảo luận
Đóng góp
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Mục từ
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Tra
Sửa đổi
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Chuyển hướng
Trang Chính
Cộng đồng
Thay đổi gần đây
Mục từ ngẫu nhiên
Trợ giúp
Thảo luận chung
Quyên góp
Chỉ mục
Ngôn ngữ
Chữ cái
Bộ thủ
Từ loại
Chuyên ngành
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản in được
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Tải tập tin lên
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Trích dẫn trang này
Ngôn ngữ định nghĩa
Català
English
Español
Euskara
Suomi
Français
Galego
Magyar
한국어
Kurdî
Polski
Русский
தமிழ்
中文
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 12:40 ngày 2 tháng 4 năm 2016.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công–Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Xem
Điều khoản Sử dụng
để biết thêm chi tiết.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wiktionary
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Tuyên bố về cookie
Phiên bản di động

markdown:
# silicosis
Từ điển mở Wiktionary
## Tiếng Anh[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-eng-&action=edit§ion=T-1)]
### Cách phát âm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-pron-&action=edit§ion=T-1)]
### Danh từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-noun-&action=edit§ion=T-1)] **silicosis** [/ˌsɪ.lə.ˈkoʊ.səs/](/wiki/Wiktionary:IPA)
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP)) **silicosis** [/ˌsɪ.lə.ˈkoʊ.səs/](/wiki/Wiktionary:IPA)

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.04:-77.49:v4; Path=/; secure; Domain=.wiktionary.org

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wiktionary.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

X-Cache: cp1065 miss, cp1052 miss


text:
-
Tranh Trừu Tượng Bộ 5 Tấm M12433.800.000 ₫
-
Tulip Khoe Sắc M12202.300.000 ₫
-
Tulip Khoe Sắc M12193.100.000 ₫
-
Tulip Khoe Sắc M12162.800.000 ₫
-
Tulip Khoe Sắc M12152.800.000 ₫
-
Tulip Khoe Sắc M12142.000.000 ₫
-
Tulip Khoe Sắc M12122.500.000 ₫
-
Tulip Khoe Sắc M12102.800.000 ₫
-
Tulip Khoe Sắc M12093.100.000 ₫
-
Tulip Khoe Sắc M12212.000.000 ₫
-
Tulip Khoe Sắc M12222.300.000 ₫
-
Tulip Khoe Sắc M12232.300.000 ₫
-
Tranh Trừu Tượng Bộ 4 Tấm M12412.800.000 ₫
-
Tranh Trừu Tượng Bộ 5 Tấm M12403.100.000 ₫
-
Những Cánh Hoa Loa Kèn M12393.100.000 ₫
-
Tranh Trừu Tượng Bộ 3 Tấm M12382.500.000 ₫
-
Tranh Trừu Tượng Bộ 4 Tấm M12372.500.000 ₫
-
Tulip Khoe Sắc M12332.300.000 ₫
-
Tulip Khoe Sắc M12321.500.000 ₫
-
Tulip Khoe Sắc M12242.300.000 ₫
-
Tulip Khoe Sắc M12082.000.000 ₫
-
Sắc Hoa Tulip M12072.800.000 ₫
-
Giấc Mơ Hoa Tulip M11922.300.000 ₫
-
Tulip Khoe Sắc M11913.800.000 ₫
Tranh phong thủy
Tranh Phật Giáo M1610
1.600.000 ₫
Tranh Phật Giáo M1624
1.100.000 ₫
Tranh Phật Giáo M1625
1.100.000 ₫
Tranh Phật Giáo M1626
1.100.000 ₫
Đức Phật Thích Ca M1627
1.100.000 ₫
Tranh Phật Giáo M1628
1.100.000 ₫
Tranh Phật Giáo M1629
1.100.000 ₫
Tranh Phật Giáo M1630
1.100.000 ₫
Tranh Đồng Quê
Cây Đa Cổng Làng M1957
1.500.000 ₫
Sông Quê M1975
1.500.000 ₫
Cây Đa Đầu Làng M1976
1.500.000 ₫
Bến Nước Xưa M1977
1.800.000 ₫
Dòng Sông Quê Hương M1978
1.300.000 ₫
Những Ngôi Nhà Trên Sông M1979
1.500.000 ₫
Ngày Mùa M1980
1.500.000 ₫
Cây Đa Cổng Làng M1981
1.500.000 ₫
Sản phẩm mới
Cửu Ngư Quần Hội M0184
950.000 ₫
Cửu Ngư Quần Hội M0185
950.000 ₫
Cửu Ngư Quần Hội M035
950.000 ₫
Cửu Ngư Quần Hội M036
950.000 ₫
Cửu Ngư Quần Hội M038
950.000 ₫
Cửu Ngư Quần Hội M039
2.300.000 ₫
Sample Custom Banners

markdown:
-
[Tranh Trừu Tượng Bộ 5 Tấm M1243](https://www.vantien.com/tranh-bo/tranh-truu-tuong-bo-5-tam-m1243.html)3.800.000 ₫
-
[Tulip Khoe Sắc M1220](https://www.vantien.com/tranh-bo/tulip-khoe-sac-m1220.html)2.300.000 ₫
-
[Tulip Khoe Sắc M1219](https://www.vantien.com/tranh-bo/tulip-khoe-sac-m1219.html)3.100.000 ₫
-
[Tulip Khoe Sắc M1216](https://www.vantien.com/tranh-bo/tulip-khoe-sac-m1216.html)2.800.000 ₫
-
[Tulip Khoe Sắc M1215](https://www.vantien.com/tranh-bo/tulip-khoe-sac-m1215.html)2.800.000 ₫
-
[Tulip Khoe Sắc M1214](https://www.vantien.com/tranh-bo/tulip-khoe-sac-m1214.html)2.000.000 ₫
-
[Tulip Khoe Sắc M1212](https://www.vantien.com/tranh-bo/tulip-khoe-sac-m1212.html)2.500.000 ₫
-
[Tulip Khoe Sắc M1210](https://www.vantien.com/tranh-bo/tulip-khoe-sac-m1210.html)2.800.000 ₫
-
[Tulip Khoe Sắc M1209](https://www.vantien.com/tranh-bo/tulip-khoe-sac-m1209.html)3.100.000 ₫
-
[Tulip Khoe Sắc M1221](https://www.vantien.com/tranh-bo/tulip-khoe-sac-m1221.html)2.000.000 ₫
-
[Tulip Khoe Sắc M1222](https://www.vantien.com/tranh-bo/tulip-khoe-sac-m1222.html)2.300.000 ₫
-
[Tulip Khoe Sắc M1223](https://www.vantien.com/tranh-bo/tulip-khoe-sac-m1223.html)2.300.000 ₫
-
[Tranh Trừu Tượng Bộ 4 Tấm M1241](https://www.vantien.com/tranh-bo/tranh-truu-tuong-bo-4-tam-m1241.html)2.800.000 ₫
-
[Tranh Trừu Tượng Bộ 5 Tấm M1240](https://www.vantien.com/tranh-bo/tranh-truu-tuong-bo-5-tam-m1240.html)3.100.000 ₫
-
[Những Cánh Hoa Loa Kèn M1239](https://www.vantien.com/tranh-bo/nhung-canh-hoa-loa-ken-m1239.html)3.100.000 ₫
-
[Tranh Trừu Tượng Bộ 3 Tấm M1238](https://www.vantien.com/tranh-bo/tranh-truu-tuong-bo-3-tam-m1238.html)2.500.000 ₫
-
[Tranh Trừu Tượng Bộ 4 Tấm M1237](https://www.vantien.com/tranh-bo/tranh-truu-tuong-bo-4-tam-m1237.html)2.500.000 ₫
-
[Tulip Khoe Sắc M1233](https://www.vantien.com/tranh-bo/tulip-khoe-sac-m1223-1316.html)2.300.000 ₫
-
[Tulip Khoe Sắc M1232](https://www.vantien.com/tranh-bo/tulip-khoe-sac-m1232.html)1.500.000 ₫
-
[Tulip Khoe Sắc M1224](https://www.vantien.com/tranh-bo/tulip-khoe-sac-m1224.html)2.300.000 ₫
-
[Tulip Khoe Sắc M1208](https://www.vantien.com/tranh-bo/tulip-khoe-sac-m1208.html)2.000.000 ₫
-
[Sắc Hoa Tulip M1207](https://www.vantien.com/tranh-bo/sac-hoa-tulip-m1207.html)2.800.000 ₫
-
[Giấc Mơ Hoa Tulip M1192](https://www.vantien.com/tranh-bo/giac-mo-hoa-tulip-m1192.html)2.300.000 ₫
-
[Tulip Khoe Sắc M1191](https://www.vantien.com/tranh-bo/tulip-khoe-sac-m1191.html)3.800.000 ₫
### Tranh phong thủy
[Tranh Phật Giáo M1610](https://www.vantien.com/tranh-phat-giao-m1610.html)
1.600.000 ₫
[Tranh Phật Giáo M1624](https://www.vantien.com/tranh-phat-giao-m1624.html)
1.100.000 ₫
[Tranh Phật Giáo M1625](https://www.vantien.com/tranh-phat-giao-m1625.html)
1.100.000 ₫
[Tranh Phật Giáo M1626](https://www.vantien.com/tranh-phat-giao-m1626.html)
1.100.000 ₫
[Đức Phật Thích Ca M1627](https://www.vantien.com/duc-phat-thich-ca-m1627.html)
1.100.000 ₫
[Tranh Phật Giáo M1628](https://www.vantien.com/tranh-phat-giao-m1628.html)
1.100.000 ₫
[Tranh Phật Giáo M1629](https://www.vantien.com/tranh-phat-giao-m1629.html)
1.100.000 ₫
[Tranh Phật Giáo M1630](https://www.vantien.com/tranh-phat-giao-m1630.html)
1.100.000 ₫
### Tranh Đồng Quê
[Cây Đa Cổng Làng M1957](https://www.vantien.com/cay-da-cong-lang-m1957.html)
1.500.000 ₫
[Sông Quê M1975](https://www.vantien.com/song-que-m1975.html)
1.500.000 ₫
[Cây Đa Đầu Làng M1976](https://www.vantien.com/cay-da-dau-lang-m1976.html)
1.500.000 ₫
[Bến Nước Xưa M1977](https://www.vantien.com/ben-nuo-xua-m1977.html)
1.800.000 ₫
[Dòng Sông Quê Hương M1978](https://www.vantien.com/dong-song-que-huong-1978.html)
1.300.000 ₫
[Những Ngôi Nhà Trên Sông M1979](https://www.vantien.com/nhung-ngoi-nha-tren-song-m1979.html)
1.500.000 ₫
[Ngày Mùa M1980](https://www.vantien.com/ngay-mua-m1980.html)
1.500.000 ₫
[Cây Đa Cổng Làng M1981](https://www.vantien.com/cay-da-cong-lang-m1981.html)
1.500.000 ₫
### Sản phẩm mới
[Cửu Ngư Quần Hội M0184](https://www.vantien.com/cuu-ngu-quan-hoi-m0184.html)
950.000 ₫
[Cửu Ngư Quần Hội M0185](https://www.vantien.com/cuu-ngu-quan-hoi-m0185.html)
950.000 ₫
[Cửu Ngư Quần Hội M035](https://www.vantien.com/cuu-ngu-quan-hoi-m035.html)
950.000 ₫
[Cửu Ngư Quần Hội M036](https://www.vantien.com/cuu-ngu-quan-hoi-m036.html)
950.000 ₫
[Cửu Ngư Quần Hội M038](https://www.vantien.com/cuu-ngu-quan-hoi-m038.html)
950.000 ₫
[Cửu Ngư Quần Hội M039](https://www.vantien.com/cuu-ngu-quan-hoi-m039.html)
2.300.000 ₫
Sample Custom Banners

WARC-Truncated: length

Server: nginx

Vary: Accept-Encoding

Set-Cookie: frontend_cid=DPnn47F26sc6xBRv; expires=Sat, 27-Aug-2016 02:06:06 GMT; Max-Age=3600; path=/; domain=www.vantien.com; secure; HttpOnly

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate

Pragma: no-cache

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

X-XSS-Protection: 1; mode=block


text:
Giỏ hàng rỗng
Nick Valente hoàn toàn bất bình khi cha yêu cầu phải cưới Sasha Blake. Không phải anh không ham muốn nàng. Nụ hôn chớp nhoáng lên đôi môi nũng nịu ấy bảy năm về trước đã khơi gợi một điều gì đó gần như rạo rực. Nhưng anh không thích một mối duyên cưỡng ép, càng không thích trói chân mình vào một chiếc giường trong khi còn nhiều giường khác luôn nồng nàn mời gọi. Vậy mà chẳng bao lâu sau khi rời bàn thờ Chúa, Nick nhận ra anh không cần viện đến những ảo ảnh êm đềm để duy trì cuộc hôn nhân này đủ lâu như cha mong mỏi. Một thứ tình cảm đắm say pha lẫn nồng nhiệt khát khao thể xác mau chóng phủ lấy anh. Màn sương đượm mùi da thịt của những đêm ân ái chưa tan, Nick đã cồn cào trong thèm khát vắng xa về một hạnh phúc miên viễn. Đúng lúc sắp thu hết can đảm để thổ lộ lòng mình, Nick ngẫu nhiên phát hiện ra động cơ hôn nhân thật sự của Sasha. Bấy giờ chỉ có tình yêu, một tình yêu thấu hiểu và độ lượng mới thực sự gắn kết họ lại được. Nick có, nhưng Sasha thì sao?
Mời bạn đón đọc.
CÔNG TY CỔ PHẦN THƯƠNG MẠI DỊCH VỤ MÊ KÔNG COM
Địa chỉ: 292A Hòa Bình, Phường Hiệp Tân, Quận Tân Phú, Tp. Hồ Chí Minh
MST: 0303615027 do Sở Kế Hoạch Và Đầu Tư Tp.HCM cấp ngày 10/03/2011
Tel: 08.73008182 - Fax: 08.39733234 - Email: hotro@vinabook.com
Hãy Đăng ký

markdown:
Thứ 2 - 7: hoạt động từ
**7:30 - 20:00**
Chủ nhật: hoạt động từ
**8:00 - 17:00**
Giỏ hàng rỗng
Nick Valente hoàn toàn bất bình khi cha yêu cầu phải cưới Sasha Blake. Không phải anh không ham muốn nàng. Nụ hôn chớp nhoáng lên đôi môi nũng nịu ấy bảy năm về trước đã khơi gợi một điều gì đó gần như rạo rực. Nhưng anh không thích một mối duyên cưỡng ép, càng không thích trói chân mình vào một chiếc giường trong khi còn nhiều giường khác luôn nồng nàn mời gọi. Vậy mà chẳng bao lâu sau khi rời bàn thờ Chúa, Nick nhận ra anh không cần viện đến những ảo ảnh êm đềm để duy trì cuộc hôn nhân này đủ lâu như cha mong mỏi. Một thứ tình cảm đắm say pha lẫn nồng nhiệt khát khao thể xác mau chóng phủ lấy anh. Màn sương đượm mùi da thịt của những đêm ân ái chưa tan, Nick đã cồn cào trong thèm khát vắng xa về một hạnh phúc miên viễn. Đúng lúc sắp thu hết can đảm để thổ lộ lòng mình, Nick ngẫu nhiên phát hiện ra động cơ hôn nhân thật sự của Sasha. Bấy giờ chỉ có tình yêu, một tình yêu thấu hiểu và độ lượng mới thực sự gắn kết họ lại được. Nick có, nhưng Sasha thì sao?
**Mời bạn đón đọc**.
Địa chỉ: 292A Hòa Bình, Phường Hiệp Tân, Quận Tân Phú, Tp. Hồ Chí Minh
MST: 0303615027 do Sở Kế Hoạch Và Đầu Tư Tp.HCM cấp ngày 10/03/2011
Tel: 08.73008182 - Fax: 08.39733234 - Email:
[hotro@vinabook.com](mailto:hotro@vinabook.com)
★ ★ ★ ★ ★
Hãy Đăng ký

Content-Type: text/html; charset=utf-8

X-Frame-Options: sameorigin

Set-Cookie: debugger=deleted; expires=Thu, 01-Jan-1970 00:00:01 GMT; path=/

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0