text:
Giai đoạn Triều Nguyễn trải qua 13 đời vua trị vì. Đây là khoảng thời gian mà vương Triều này đã trải qua những bước thăng trầm và gian nguy rất lớn. Các vua Nguyễn ở giai đoạn đầu rất chú trọng đến cải tổ cai trị, giữ gìn đất nước, chỉnh đốn pháp luật.
Hồi tỵ là một từ Hán Việt cổ, theo từ điển: “hồi” là đi trở về; “tỵ” là lánh ra. Hồi tỵ nghĩa là tránh ra, hay lánh đi. Luật Hồi tỵ là một nguyên tắc quan trọng trong tổ chức bộ máy chính quyền thời phong kiến, bắt đầu được đặt ra từ thời vua Lê Thánh Tông và hoàn thiện vào thời vua Minh Mạng (nhà Nguyễn), tiếp tục được thực hiện vào các triều vua Nguyễn sau đó.
Theo đó, những người có cùng quan hệ huyết thống, đồng hương, thầy trò, bạn bè…không được cùng làm quan hay làm việc ở một địa phương, công sở. Nếu gặp một trong những trường hợp trên thì phải tâu báo lên để thuyên chuyển những người thân thuộc đó đi các nơi khác nhau.
Luật hồi tỵ trong cải cách của Minh Mạng
Vua Minh Mạng là người thực hiện Luật Hồi tỵ triệt để hơn cả. Năm 1831, vua ban hành Luật Hồi tỵ quy định:
Khi bố trí quan về trị nhậm tác các địa phương cần phải tránh những nơi: Quê gốc (quê cha) là nơi có quan hệ họ nội nhiều đời; Trú quán là nơi bản thân đã ở lâu, học hành, sinh hoạt; Quê ngoại (bao gồm quê mẹ, quê vợ là nơi theo học trước đây).
Triều đình không được bổ dụng quan lại về một trong những địa phương quy định trên…Nếu ai man trá sẽ bị nghiêm trị.
Ngoài các điểm chung như luật hồi tỵ thời Lê Thánh Tông, Minh Mạng còn có nhiều quy định tích cực và triệt để hơn, là:
- Các dịch lại ở các nha môn, các bộ ở Kinh đô và các tỉnh là bố con, anh em ruột, anh em con chú con bác với nhau thì phải tách ra, đổi bổ đi nơi khác;
- Các quan lại không được làm quan ở nơi cư trú (nơi ở một thời gian lâu), ở quê vợ, quê mẹ mình; thậm chí cả nơi học tập lúc nhỏ hoặc lúc trẻ tuổi. Các lại mục, thông lại cũng không được làm việc ở phủ, huyện là quê hương của mình.
- Các lại mục, thông lại các nha phủ thuộc phủ huyện là người cùng làng cũng phải chuyển bổ đi nơi khác.
- Các quan viên từ Tham biện trở lên ở các trấn, tỉnh về Kinh đô dự đình nghị, song trong các cuộc họp có bàn việc liên quan đến địa phương mà mình trị nhậm thì không được vào dự.
Đến năm 1836 Luật lại được bổ sung những qui định khắt khe hơn: Các quan đầu tỉnh như Tổng đốc, Tuần phủ, Bố chánh, Án sát, Lãnh binh, Đốc học đều không được cử những người cùng chung một quê. Trong từng Bộ, Nha, Sở, Cục không được bố trí những người có quan hệ cha – con, anh – em, thông gia, thầy – trò, họ hàng thân thiết… Khi thanh tra, thụ lý án, nếu trong đó có tình tiết liên quan đến người thân phải bẩm báo để triều đình cử người khác thay thế. Quan lại không được coi thi, chấm thi ở nơi nào có những người ruột thịt, thân quen ứng thí. Nếu có, phải tâu trình thay người khác. Nghiêm cấm các quan đầu tỉnh không được đặt quan hệ giao du, kết thân, kết hôn với đàn bà, con gái nơi mình trị nhậm, cấm tậu nhà, tậu ruộng….trong địa hạt cai quản của mình…
Quan lại trong bộ máy nhà nước thời Minh Mạng được sử dụng một cách có quy củ, có chọn lọc nhằm hạn chế tham nhũng. Từ chính sách tuyển chọn dưới các hình thức tuyển cử, đề cử rất chặt chẽ nhằm tìm ra những nhân tài có đủ đức độ, thanh liêm ra làm quan. Đặc biệt Minh Mạng còn có chính sách đãi ngộ đối với quan lại thông qua chế độ dưỡng liêm, chăm lo bảo đảm đời sống quan lại nhằm khuyến khích tiết tháo trong sạch, liêm khiết của quan lại để họ chuyên tâm lo việc triều chính.
Ngoài ra việc sát hạch đội ngũ quan lại cũng diễn ra thường xuyên nhằm thanh lọc làm trong sạch đội ngũ quan lại. Các biện pháp thưởng hay phạt cũng rất kịp thời đối với các hành vi của quan lại. Việc bố trí quan lại cũng được Minh Mạng chú trọng nhằm hạn chế nạn kéo bè kéo cánh nhằm tham nhũng.Luật này ban hành nhằm ngăn chặn những trường hợp vì tình riêng đạp lên phép nước, kéo bè, kéo cánh tạo thành “êkíp”, “chân rết” hà hiếp dân lành nhằm tham ô, tham nhũng.
Ngoài các biện pháp nhằm ngăn ngừa tệ tham nhũng trên, Minh Mạng còn cho đặt cơ quan chuyên giám sát các hành vi của quan lại và mở rộng giám sát trong quần chúng nhân dân. Những biện pháp chống tham nhũng Minh Mạng đề ra khá chặt chẽ, toàn diện, công khai nhằm hạn chế có hiệu quả tệ tham nhũng.
Tuy nhiên các chính sách đó còn giới hạn trong khuôn phép của chế độ phong kiến chủ yếu nhằm phục vụ lợi ích của kẻ cầm quyền. Mặc dù vậy các chính sách chống tham nhũng thời Minh Mạng đã đạt được những hiệu quả tốt để lại nhiều bài học trong công tác chống tham nhũng ngày nay.
Ý nghĩa của việc nghiên cứu luật “hồi tỵ” trong giai đoạn hiện nay
Hiện nay, trong xã hội ta, một vấn đề đang nổi cộm đó là hiện tượng lợi dụng quyền thế đưa người nhà, người thân vào cùng cơ quan làm việc, gây bè cánh. Có thể thấy ở hầu hết các cơ quan nhà nước, một người nắm quyền lãnh đạo có ít nhất một vài người là con cháu làm việc dưới quyền tại chính cơ quan đó hoặc các cơ quan lân cận. Hiện tượng này có hai nguyên nhân: Một là: Do sự thi tuyển cán bộ, công chức ở nhiều nơi thiếu khách quan, thiếu nghiêm túc, một người dù đã tốt nghiệp đại học hệ chính quy cũng rất khó xin việc nếu không phải là “con ông cháu cha”; Hai là: các quy định hiện nay về tổ chức cán bộ không có điều khoản nào có nội dung và tác dụng như luật hồi tỵ xưa, dẫn đến tình trạng phổ biến “một người làm quan (lãnh đạo), cả họ được nhờ (xin việc).
Trong điều kiện nước ta hiện nay, với quyết tâm chống tham nhũng của Đảng và Nhà nước, việc nghiên cứu để ban hành những quy định có ý nghĩa như luật hồi tỵ là rất cần thiết, góp phần chống tham nhũng tận gốc, chống tiêu cực trong công tác cán bộ, làm trong sạch bộ máy nhà nước, đảm bảo hiệu quả công việc thực sự “do dân, vì dân”, vì “cán bộ là cái gốc của mọi công việc” (Hồ Chí Minh). Hiện nay, pháp luật về phòng chống tham nhũng có qui định: Người đứng đầu và cấp phó của người đứng đầu cơ quan, tổ chức không được bố trí vợ hoặc chồng, bố, mẹ, con, anh, chị em ruột của mình giữ chức vụ lãnh đạo về tổ chức nhân sự, kế toán – tài vụ, làm thủ quỹ, thủ kho trong cơ quan, tổ chức hoặc mua bán vật tư, hàng hoá, giao dịch ký kết hợp đồng cho cơ quan, tổ chức đó”.
Quy định trên chỉ có tác dụng trong phạm vi rất hẹp và vì thế đã không ngăn được những vụ án tham nhũng đã xảy ra, trong đó quy định trên không bị vi phạm nhưng tham nhũng và là tham nhũng ở mức độ nghiêm trọng vẫn xảy ra với sự cấu kết giữa những người “họ hàng”.
Do đó, cần phải bổ sung nhiều quy định mới về “hồi tỵ” cho đầy đủ và hiệu quả, trong đó quy định chặt chẽ các điều kiện tuyển dụng bổ nhiệm có tác dụng tránh việc nhận vợ hoặc chồng, con cháu, họ hàng, người cùng quê của người lãnh đạo cơ quan, đơn vị, địa phương vào làm việc cùng một đơn vị với người lãnh đạo đó. Khi đã có Luật với quy định trên thì cần phải tiến hành rà soát các cơ quan, đơn vị có tình trạng “làm quan theo họ”, hay trái với yêu cầu hồi tỵ nói chung để sắp xếp, tổ chức lại cho đúng luật.
Song, đối với những nghề nghiệp không có điều kiện xảy ra tham nhũng, những công việc nghiên cứu chuyên môn thuần tuý và cần những người có kinh nghiệm gia truyền cùng làm việc theo kiểu “cha truyền con nối” thì có thể không cần áp dụng các quy định hồi tỵ. Chẳng hạn thời nhà Nguyễn, Ty Chiêm hậu là cơ quan chuyên trách về lịch; Thái y viện là cơ quan chăm sóc sức khoẻ nhà vua; Ty Hiệu lễ sinh chuyên coi về lễ nghi là những cơ quan không có nguy cơ phát sinh tiêu cực, cần người có chuyên môn truyền từ đời này sang đời khác thì không áp dụng luật hồi tỵ.
Nhìn lại một giai đoạn lịch sử đã qua, ta nhận thấy Triều Nguyễn nói chung, vua Minh Mạng nói riêng đã có những đóng góp cho lịch sử dân tộc. Với tính cách nghiêm khắc, sự quyết tâm, cương quyết, vua Minh Mạng đã đưa ra hàng loạt các chính sách nhằm chống tham nhũng và đạt hiệu quả cao so với các vị vua trong vương triều Nguyễn làm cho xã hội Việt Nam thời Minh Mạng tương đối ổn định hơn. Tuy nhiên vì nhiều lý do, tham nhũng vẫn không được loại bỏ hoàn toàn và sau thời Minh Mạng nạn tham nhũng lại phát triển mạnh mẽ làm đất nước suy yếu, niềm tin của dân chúng đối với vương triều bị suy giảm nghiêm trọng ở một khía cạnh nào đó tham nhũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến sự suy vong của vương triều phong kiến Nguyễn. Đây là bài học để lại cho chúng ta nhiều suy ngẫm. Với quyết tâm chống tham nhũng của nước ta hiện nay, việc các nhà lãnh đạo đất nước cũng như mỗi người dân tìm hiểu về tham nhũng, học tập người xưa, có ý thức cá nhân và ý thức cộng đồng trong chống tham nhũng là rất cần thiết.
Nguyễn Tuấn Anh
Học viên cao học K XVIII Đại Học Sư Phạm Huế
Các bài viết khác
- Lý Quang Diệu: “Để phát triển, một nước cần kỷ cương hơn dân chủ theo kiểu phương Tây”
- Trách nhiệm lãnh đạo, quản lý và trách nhiệm pháp lý nhìn từ hậu quả to lớn trong việc quyết định cho chặt hạ hàng nghìn cây xanh.
- Thủ tướng thúc giục bán vốn Nhà nước
- Thanh tra Chính phủ đề nghị Hà Nội làm rõ chủ trương chặt cây
- Xử lý nước sạch: "Tiền vay World Bank cũng là tiền của dân"
- Bà mẹ đau khổ trong vụ tranh chấp quyền được nuôi con chung ở Bình Định: “Tôi không bỏ rơi con để ra nước ngoài định cư” (!)
- Thủy Nguyên - Hải Phòng: Tiểu thương chợ Phục Lễ kêu cứu!
- Thống đốc NHNN: Bán nợ xấu, vẫn không thoát trách nhiệm
- Hơn 2 tỷ đồng sẽ trao cho nhà văn nào?
- Tỷ giá USD/VNĐ tạm thời sẽ được Ngân hàng Nhà nước giữ ổn định

markdown:
![ Luật Hồi tỵ trong cải cách của Minh Mạng và bài học cho công tác tổ chức cán bộ hiện nay](http://phaply.net.vn/wp-content/themes/NDHnews/thumb.php?src=http://phaply.net.vn/wp-content/uploads/2011/03/16032011-luat-hoi-ty.jpg&w=200&h=200&zc=1&q=95)
![ Luật Hồi tỵ trong cải cách của Minh Mạng và bài học cho công tác tổ chức cán bộ hiện nay](http://phaply.net.vn/wp-content/themes/NDHnews/thumb.php?src=http://phaply.net.vn/wp-content/uploads/2011/03/16032011-luat-hoi-ty.jpg&w=200&h=200&zc=1&q=95)
**Giai đoạn Triều Nguyễn trải qua 13 đời vua trị vì. Đây là khoảng thời gian mà vương Triều này đã trải qua những bước thăng trầm và gian nguy rất lớn. Các vua Nguyễn ở giai đoạn đầu rất chú trọng đến cải tổ cai trị, giữ gìn đất nước, chỉnh đốn pháp luật. ** [Hồi tỵ là một từ Hán Việt cổ, theo từ điển: “hồi” là đi trở về; “tỵ” là lánh ra. Hồi tỵ nghĩa là tránh ra, hay lánh đi. Luật Hồi tỵ là một nguyên tắc quan trọng trong tổ chức bộ máy chính quyền thời phong kiến, bắt đầu được đặt ra từ thời vua Lê Thánh Tông và hoàn thiện vào thời vua Minh Mạng (nhà Nguyễn), tiếp tục được thực hiện vào các triều vua Nguyễn sau đó.](http://phaply.net.vn/dien-dan-phap-luat/luat-hoi-ty-trong-cai-cach-cua-minh-mang-va-bai-hoc-cho-cong-tac-to-chuc-can-bo-hien-nay.html/attachment/16032011-luat-hoi-ty)
Theo đó, những người có cùng quan hệ huyết thống, đồng hương, thầy trò, bạn bè…không được cùng làm quan hay làm việc ở một địa phương, công sở. Nếu gặp một trong những trường hợp trên thì phải tâu báo lên để thuyên chuyển những người thân thuộc đó đi các nơi khác nhau.
**Luật hồi tỵ trong cải cách của Minh Mạng**
Vua Minh Mạng là người thực hiện Luật Hồi tỵ triệt để hơn cả. Năm 1831, vua ban hành Luật Hồi tỵ quy định:
Khi bố trí quan về trị nhậm tác các địa phương cần phải tránh những nơi: Quê gốc (quê cha) là nơi có quan hệ họ nội nhiều đời; Trú quán là nơi bản thân đã ở lâu, học hành, sinh hoạt; Quê ngoại (bao gồm quê mẹ, quê vợ là nơi theo học trước đây).
Triều đình không được bổ dụng quan lại về một trong những địa phương quy định trên…Nếu ai man trá sẽ bị nghiêm trị.
Ngoài các điểm chung như luật hồi tỵ thời Lê Thánh Tông, Minh Mạng còn có nhiều quy định tích cực và triệt để hơn, là:
- Các dịch lại ở các nha môn, các bộ ở Kinh đô và các tỉnh là bố con, anh em ruột, anh em con chú con bác với nhau thì phải tách ra, đổi bổ đi nơi khác;
- Các quan lại không được làm quan ở nơi cư trú (nơi ở một thời gian lâu), ở quê vợ, quê mẹ mình; thậm chí cả nơi học tập lúc nhỏ hoặc lúc trẻ tuổi. Các lại mục, thông lại cũng không được làm việc ở phủ, huyện là quê hương của mình.
- Các lại mục, thông lại các nha phủ thuộc phủ huyện là người cùng làng cũng phải chuyển bổ đi nơi khác.
- Các quan viên từ Tham biện trở lên ở các trấn, tỉnh về Kinh đô dự đình nghị, song trong các cuộc họp có bàn việc liên quan đến địa phương mà mình trị nhậm thì không được vào dự.
Đến năm 1836 Luật lại được bổ sung những qui định khắt khe hơn: Các quan đầu tỉnh như Tổng đốc, Tuần phủ, Bố chánh, Án sát, Lãnh binh, Đốc học đều không được cử những người cùng chung một quê. Trong từng Bộ, Nha, Sở, Cục không được bố trí những người có quan hệ cha – con, anh – em, thông gia, thầy – trò, họ hàng thân thiết… Khi thanh tra, thụ lý án, nếu trong đó có tình tiết liên quan đến người thân phải bẩm báo để triều đình cử người khác thay thế. Quan lại không được coi thi, chấm thi ở nơi nào có những người ruột thịt, thân quen ứng thí. Nếu có, phải tâu trình thay người khác. Nghiêm cấm các quan đầu tỉnh không được đặt quan hệ giao du, kết thân, kết hôn với đàn bà, con gái nơi mình trị nhậm, cấm tậu nhà, tậu ruộng….trong địa hạt cai quản của mình…
Quan lại trong bộ máy nhà nước thời Minh Mạng được sử dụng một cách có quy củ, có chọn lọc nhằm hạn chế tham nhũng. Từ chính sách tuyển chọn dưới các hình thức tuyển cử, đề cử rất chặt chẽ nhằm tìm ra những nhân tài có đủ đức độ, thanh liêm ra làm quan. Đặc biệt Minh Mạng còn có chính sách đãi ngộ đối với quan lại thông qua chế độ dưỡng liêm, chăm lo bảo đảm đời sống quan lại nhằm khuyến khích tiết tháo trong sạch, liêm khiết của quan lại để họ chuyên tâm lo việc triều chính.
Ngoài ra việc sát hạch đội ngũ quan lại cũng diễn ra thường xuyên nhằm thanh lọc làm trong sạch đội ngũ quan lại. Các biện pháp thưởng hay phạt cũng rất kịp thời đối với các hành vi của quan lại. Việc bố trí quan lại cũng được Minh Mạng chú trọng nhằm hạn chế nạn kéo bè kéo cánh nhằm tham nhũng.Luật này ban hành nhằm ngăn chặn những trường hợp vì tình riêng đạp lên phép nước, kéo bè, kéo cánh tạo thành “êkíp”, “chân rết” hà hiếp dân lành nhằm tham ô, tham nhũng.
Ngoài các biện pháp nhằm ngăn ngừa tệ tham nhũng trên, Minh Mạng còn cho đặt cơ quan chuyên giám sát các hành vi của quan lại và mở rộng giám sát trong quần chúng nhân dân. Những biện pháp chống tham nhũng Minh Mạng đề ra khá chặt chẽ, toàn diện, công khai nhằm hạn chế có hiệu quả tệ tham nhũng.
Tuy nhiên các chính sách đó còn giới hạn trong khuôn phép của chế độ phong kiến chủ yếu nhằm phục vụ lợi ích của kẻ cầm quyền. Mặc dù vậy các chính sách chống tham nhũng thời Minh Mạng đã đạt được những hiệu quả tốt để lại nhiều bài học trong công tác chống tham nhũng ngày nay.
|Quy định hồi tỵ nhằm tránh sự làm việc không khách quan, nể nang, né tránh hoặc bao che, nâng đỡ cho nhau giữa những người thân thuộc, hạn chế việc lợi dụng chức vụ, quyền hạn thực hiện các hành vi tiêu cực. Thực tế quy định này đã có tác dụng rất tích cực góp phần ngăn chặn nạn tiêu cực hoành hành lợi dụng theo kiểu một người làm quan cả họ được nhờ.|**Ý nghĩa của việc nghiên cứu luật “hồi tỵ” trong giai đoạn hiện nay**
Hiện nay, trong xã hội ta, một vấn đề đang nổi cộm đó là hiện tượng lợi dụng quyền thế đưa người nhà, người thân vào cùng cơ quan làm việc, gây bè cánh. Có thể thấy ở hầu hết các cơ quan nhà nước, một người nắm quyền lãnh đạo có ít nhất một vài người là con cháu làm việc dưới quyền tại chính cơ quan đó hoặc các cơ quan lân cận. Hiện tượng này có hai nguyên nhân: Một là: Do sự thi tuyển cán bộ, công chức ở nhiều nơi thiếu khách quan, thiếu nghiêm túc, một người dù đã tốt nghiệp đại học hệ chính quy cũng rất khó xin việc nếu không phải là “con ông cháu cha”; Hai là: các quy định hiện nay về tổ chức cán bộ không có điều khoản nào có nội dung và tác dụng như luật hồi tỵ xưa, dẫn đến tình trạng phổ biến “một người làm quan (lãnh đạo), cả họ được nhờ (xin việc).
Trong điều kiện nước ta hiện nay, với quyết tâm chống tham nhũng của Đảng và Nhà nước, việc nghiên cứu để ban hành những quy định có ý nghĩa như luật hồi tỵ là rất cần thiết, góp phần chống tham nhũng tận gốc, chống tiêu cực trong công tác cán bộ, làm trong sạch bộ máy nhà nước, đảm bảo hiệu quả công việc thực sự “do dân, vì dân”, vì “cán bộ là cái gốc của mọi công việc” (Hồ Chí Minh). Hiện nay, pháp luật về phòng chống tham nhũng có qui định: Người đứng đầu và cấp phó của người đứng đầu cơ quan, tổ chức không được bố trí vợ hoặc chồng, bố, mẹ, con, anh, chị em ruột của mình giữ chức vụ lãnh đạo về tổ chức nhân sự, kế toán – tài vụ, làm thủ quỹ, thủ kho trong cơ quan, tổ chức hoặc mua bán vật tư, hàng hoá, giao dịch ký kết hợp đồng cho cơ quan, tổ chức đó”.
Quy định trên chỉ có tác dụng trong phạm vi rất hẹp và vì thế đã không ngăn được những vụ án tham nhũng đã xảy ra, trong đó quy định trên không bị vi phạm nhưng tham nhũng và là tham nhũng ở mức độ nghiêm trọng vẫn xảy ra với sự cấu kết giữa những người “họ hàng”.
Do đó, cần phải bổ sung nhiều quy định mới về “hồi tỵ” cho đầy đủ và hiệu quả, trong đó quy định chặt chẽ các điều kiện tuyển dụng bổ nhiệm có tác dụng tránh việc nhận vợ hoặc chồng, con cháu, họ hàng, người cùng quê của người lãnh đạo cơ quan, đơn vị, địa phương vào làm việc cùng một đơn vị với người lãnh đạo đó. Khi đã có Luật với quy định trên thì cần phải tiến hành rà soát các cơ quan, đơn vị có tình trạng “làm quan theo họ”, hay trái với yêu cầu hồi tỵ nói chung để sắp xếp, tổ chức lại cho đúng luật.
Song, đối với những nghề nghiệp không có điều kiện xảy ra tham nhũng, những công việc nghiên cứu chuyên môn thuần tuý và cần những người có kinh nghiệm gia truyền cùng làm việc theo kiểu “cha truyền con nối” thì có thể không cần áp dụng các quy định hồi tỵ. Chẳng hạn thời nhà Nguyễn, Ty Chiêm hậu là cơ quan chuyên trách về lịch; Thái y viện là cơ quan chăm sóc sức khoẻ nhà vua; Ty Hiệu lễ sinh chuyên coi về lễ nghi là những cơ quan không có nguy cơ phát sinh tiêu cực, cần người có chuyên môn truyền từ đời này sang đời khác thì không áp dụng luật hồi tỵ.
Nhìn lại một giai đoạn lịch sử đã qua, ta nhận thấy Triều Nguyễn nói chung, vua Minh Mạng nói riêng đã có những đóng góp cho lịch sử dân tộc. Với tính cách nghiêm khắc, sự quyết tâm, cương quyết, vua Minh Mạng đã đưa ra hàng loạt các chính sách nhằm chống tham nhũng và đạt hiệu quả cao so với các vị vua trong vương triều Nguyễn làm cho xã hội Việt Nam thời Minh Mạng tương đối ổn định hơn. Tuy nhiên vì nhiều lý do, tham nhũng vẫn không được loại bỏ hoàn toàn và sau thời Minh Mạng nạn tham nhũng lại phát triển mạnh mẽ làm đất nước suy yếu, niềm tin của dân chúng đối với vương triều bị suy giảm nghiêm trọng ở một khía cạnh nào đó tham nhũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến sự suy vong của vương triều phong kiến Nguyễn. Đây là bài học để lại cho chúng ta nhiều suy ngẫm. Với quyết tâm chống tham nhũng của nước ta hiện nay, việc các nhà lãnh đạo đất nước cũng như mỗi người dân tìm hiểu về tham nhũng, học tập người xưa, có ý thức cá nhân và ý thức cộng đồng trong chống tham nhũng là rất cần thiết.
**Nguyễn Tuấn Anh**
*Học viên cao học K XVIII Đại Học Sư Phạm Huế
*
### Các bài viết khác
[Lý Quang Diệu: “Để phát triển, một nước cần kỷ cương hơn dân chủ theo kiểu phương Tây”](http://phaply.net.vn/bai-noi-bat/ly-quang-dieu-de-phat-trien-mot-nuoc-can-ky-cuong-hon-dan-chu-theo-kieu-phuong-tay.html) [Trách nhiệm lãnh đạo, quản lý và trách nhiệm pháp lý nhìn từ hậu quả to lớn trong việc quyết định cho chặt hạ hàng nghìn cây xanh.](http://phaply.net.vn/dien-dan/trach-nhiem-lanh-dao-quan-ly-va-trach-nhiem-phap-ly-nhin-tu-hau-qua-to-lon-trong-viec-quyet-dinh-cho-chat-ha-hang-nghin-cay-xanh.html) [Thủ tướng thúc giục bán vốn Nhà nước](http://phaply.net.vn/kinh-doanh-phap-luat/doanh-nghiep-kinh-doanh-phap-luat/thu-tuong-thuc-giuc-ban-von-nha-nuoc.html) [Thanh tra Chính phủ đề nghị Hà Nội làm rõ chủ trương chặt cây](http://phaply.net.vn/bai-noi-bat/thanh-tra-chinh-phu-de-nghi-ha-noi-lam-ro-chu-truong-chat-cay.html) [Xử lý nước sạch: "Tiền vay World Bank cũng là tiền của dân"](http://phaply.net.vn/bai-noi-bat/xu-ly-nuoc-sach-tien-vay-world-bank-cung-la-tien-cua-dan.html) [Bà mẹ đau khổ trong vụ tranh chấp quyền được nuôi con chung ở Bình Định: “Tôi không bỏ rơi con để ra nước ngoài định cư” (!)](http://phaply.net.vn/phap-luat-ban-doc/ban-doc/ba-me-dau-kho-trong-vu-tranh-chap-quyen-duoc-nuoi-con-chung-o-binh-dinh-toi-khong-bo-roi-con-de-ra-nuoc-ngoai-dinh-cu.html) [Thủy Nguyên - Hải Phòng: Tiểu thương chợ Phục Lễ kêu cứu!](http://phaply.net.vn/phap-luat-ban-doc/ban-doc/thuy-nguyen-hai-phong-tieu-thuong-cho-phuc-le-keu-cuu.html) [Thống đốc NHNN: Bán nợ xấu, vẫn không thoát trách nhiệm](http://phaply.net.vn/kinh-doanh-phap-luat/doanh-nghiep-kinh-doanh-phap-luat/thong-doc-nhnn-ban-no-xau-van-khong-thoat-trach-nhiem.html) [Hơn 2 tỷ đồng sẽ trao cho nhà văn nào?](http://phaply.net.vn/bai-noi-bat/hon-2-ty-dong-se-trao-cho-nha-van-nao.html) [Tỷ giá USD/VNĐ tạm thời sẽ được Ngân hàng Nhà nước giữ ổn định](http://phaply.net.vn/bai-noi-bat/ty-gia-usdvnd-tam-thoi-se-duoc-ngan-hang-nha-nuoc-giu-on-dinh.html)


text:
- Đăng tin ưu tiên
-
Các dịch vụ ưu tiên trên Rồng Bay
-
Ưu đãi cho khách hàng thường xuyên
Sử dụng tài khoản chuyên nghiệp
-
Ðăng tin thu hút khách hàng
Cách viết tiêu đề thân thiện, lôi cuốn khách hàng
-
- Hỏi & đáp
- Hỗ trợ
- Nếu bạn cần hỗ trợ, vui lòng liên hệ
-
-
- Mua quảng cáo
- Đăng ký
- Đăng nhập

markdown:
- Đăng tin ưu tiên
-
__Các dịch vụ ưu tiên trên Rồng Bay__
-
__Ưu đãi cho khách hàng thường xuyên__ [Sử dụng tài khoản chuyên nghiệp](http://rongbay.com/su-dung-tai-khoan-chuyen-nghiep.html)
-
__Ðăng tin thu hút khách hàng__ [Cách viết tiêu đề thân thiện, lôi cuốn khách hàng](http://rongbay.com/Cach-viet-tieu-de-than-thien-loi-cuon-khach-hang-fp39.html)
-
[Hỏi & đáp](http://rongbay.com/faqs.html)
- Hỗ trợ
- Nếu bạn cần hỗ trợ, vui lòng liên hệ
-
Điện thoại : **(04) 73095555**(ext: 495 / 496 / 497) Hotline : **0936 194 226**(Dành cho cá nhân) **0926 863 922**(Dành cho doanh nghiệp) : [lienhe@rongbay.com](mailto:lienhe@rongbay.com) Skype : [cskh.rongbay](skype:cskh.rongbay?chat)
-
[Mua quảng cáo](http://rongbay.com/mua-quang-cao.html) [Đăng ký](javascript:void(0);) [Đăng nhập](javascript:void(0);)

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

Server: nginx

Content-Type: text/html

Connection: close

Set-Cookie: cityOtherRBName=deleted; expires=Thu, 01-Jan-1970 00:00:01 GMT; path=/; domain=.rongbay.com

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Pragma: no-cache


text:
-
Giảm béo & Giảm cân
Giảm béo tạo form S-line Nhật Bản
Giảm béo dưỡng sinh Nhật Bản
Giảm béo nhanh nhất 5 ngày kiểu Nhật
Cách giảm béo tác động cơ xương chậu
Giảm béo bằng muối khoáng cho nữ
Giảm béo bằng thông khí huyết
Giảm béo cân bằng cơ thể nam giới
Giảm béo hỏa liệu dành cho nam giới
Giảm béo mặt và trị liệu nâng cơ
-
-
Trị liệu da công nghệ cao
-
Tắm trắng & Làm trắng da
Tiêm truyền, trẻ hóa da toàn diện Célebre Thụy Sĩ
Tiêm truyền trắng bóng trẻ hóa MF3
Tắm trắng Takano Nhật Bản
Tắm trắng bằng cám gạo ngọc trai
Siêu tắm trắng vitamin tổng hợp
Làm trắng da mặt Takano Nhật Bản
Làm trắng da công nghệ 8 độ C
Trị liệu trắng hồng đa tác dụng (mặt)
Trị liệu trắng hồng đa tác dụng (cổ)
Trị liệu trắng hồng đa tác dụng mặt & cổ
Chăm sóc da với mặt nạ pha lê trắng mịn
-
-
Trẻ hoá & Chăm sóc da
Căng da và chống nhăn bằng bụi vàng
Chăm sóc da kết hợp với tinh chất collagen
Làn da hồi xuân cùng oxy tinh khiết
Hồi xuân phong cách Hoàng gia
Công nghệ lăn kim ROYAL tái tạo da
Mặt nạ vàng 9999 VIP
Trẻ hóa da bằng tế bào noãn thực vật
Trẻ hoá da với công nghệ oxy hàng đầu
Chăm sóc cơ bản cho vùng da quanh mắt
Chăm sóc da cơ bản
Trị liệu hương thơm giảm căng thẳng
Thắp sáng chống quầng thâm mắt
Trị liệu da khô thiếu nước
Điều trị cho làn da nhạy cảm
Trị liệu xóa nhăn mắt
Thanh tẩy đánh bóng cơ thể với muối biển
Tẩy da chết làm mịn và sáng da dạng gel
Đắp sữa tươi cô đặc làm trắng da
Đắp tảo Spirulina làm dịu và trắng da toàn thân
Đắp láng mịn toàn thân bằng mặt nạ hỗn hợp vitamin
Đắp bùn khoáng tăng cường sinh khí cho da
Chăm sóc tay bằng mặt nạ Parafin
Chăm sóc chân bằng mặt nạ Parafin
-
-
Trị liệu da cơ bản
-
Đẹp không phẫu thuật

markdown:
-
[Giảm béo & Giảm cân](/dich-vu/giam-beo/) [Giảm béo tạo form S-line Nhật Bản](/dich-vu/giam-beo-tao-form-s-line-nhat-ban-770) [Giảm béo dưỡng sinh Nhật Bản](/dich-vu/giam-beo-duong-sinh-nhat-ban-200) [Giảm béo nhanh nhất 5 ngày kiểu Nhật](/dich-vu/giam-beo-nhanh-5-ngay-kieu-nhat-199) [Cách giảm béo tác động cơ xương chậu](/dich-vu/giam-beo-tac-dong-co-xuong-chau-198) [Giảm béo bằng muối khoáng cho nữ](/dich-vu/giam-beo-bang-muoi-khoang-danh-cho-nu-gioi-197) [Giảm béo bằng thông khí huyết](/dich-vu/giam-beo-bang-thong-khi-huyet-danh-cho-nu-gioi-196) [Giảm béo cân bằng cơ thể nam giới](/dich-vu/giam-beo-can-bang-co-the-danh-cho-nam-gioi-194) [Giảm béo hỏa liệu dành cho nam giới](/dich-vu/giam-beo-hoa-lieu-danh-cho-nam-gioi-195) [Giảm béo mặt và trị liệu nâng cơ](/dich-vu/giam-beo-mat-va-tri-lieu-nang-co-193)
-
-
[Trị liệu da công nghệ cao](/dich-vu/tri-lieu-da-cong-nghe-cao/)
-
[Tắm trắng & Làm trắng da](/dich-vu/tam-trang-va-lam-trang-da/) [Tiêm truyền, trẻ hóa da toàn diện Célebre Thụy Sĩ](/dich-vu/lieu-phap-tre-hoa-toan-dien-celebre-thuy-si-1588) [Tiêm truyền trắng bóng trẻ hóa MF3](/dich-vu/tiem-truyen-trang-bong-tre-hoa-da-toan-dien-mf3-thuy-si-1589) [Tắm trắng Takano Nhật Bản](/dich-vu/tam-tang-takano-nhat-ban-1640) [Tắm trắng bằng cám gạo ngọc trai](/dich-vu/tam-trang-bang-cam-gao-1639) [Siêu tắm trắng vitamin tổng hợp](/dich-vu/sieu-tam-trang-vitamin-tong-hop-1638) [Làm trắng da mặt Takano Nhật Bản](/dich-vu/tri-lieu-lam-trang-da-cong-nghe-takano-nhat-ban-440) [Làm trắng da công nghệ 8 độ C](/dich-vu/lam-trang-da-cong-nghe-8-do-c-1590) [Trị liệu trắng hồng đa tác dụng (mặt)](/dich-vu/tri-lieu-trang-hong-da-tac-dung-mat-1595) [Trị liệu trắng hồng đa tác dụng (cổ)](/dich-vu/tri-lieu-trang-hong-da-tac-dung-co-1593) [Trị liệu trắng hồng đa tác dụng mặt & cổ](/dich-vu/tri-lieu-trang-hong-da-tac-dung-mat-va-co-210) [Chăm sóc da với mặt nạ pha lê trắng mịn](/dich-vu/cham-soc-da-voi-mat-na-pha-le-trang-min-1591)
-
-
[Trẻ hoá & Chăm sóc da](/dich-vu/tre-hoa-va-cham-soc-da/) [Căng da và chống nhăn bằng bụi vàng](/dich-vu/cang-da-va-chong-nhan-bang-bui-vang-1652) [Chăm sóc da kết hợp với tinh chất collagen](/dich-vu/cham-soc-da-ket-hop-voi-tinh-chat-collagen-1653) [Làn da hồi xuân cùng oxy tinh khiết](/dich-vu/lan-da-hoi-xuan-cung-oxy-tinh-khiet-1654) [Hồi xuân phong cách Hoàng gia](/dich-vu/hoi-xuan-phong-cach-hoang-gia-1655) [Công nghệ lăn kim ROYAL tái tạo da](/dich-vu/cong-nghe-lan-kim-Royal-tai-tao-da-1656) [Mặt nạ vàng 9999 VIP](/dich-vu/mat-na-vang-9999-vip-1657) [Trẻ hóa da bằng tế bào noãn thực vật](/dich-vu/tre-hoa-da-bang-te-bao-noan-thuc-vat-1658) [Trẻ hoá da với công nghệ oxy hàng đầu](/dich-vu/tre-hoa-da-voi-cong-nghe-oxy-hang-dau-1659) [Chăm sóc cơ bản cho vùng da quanh mắt](/dich-vu/tri-lieu-xoa-nhan-mat-1660) [Chăm sóc da cơ bản](/dich-vu/cham-soc-da-co-ban-1661) [Trị liệu hương thơm giảm căng thẳng](/dich-vu/tri-lieu-huong-thom-giam-cang-thang-1662) [Thắp sáng chống quầng thâm mắt](/dich-vu/thap-sang-chong-quang-tham-mat-1663) [Trị liệu da khô thiếu nước](/dich-vu/tri-lieu-da-kho-thieu-nuoc-1664) [Điều trị cho làn da nhạy cảm](/dich-vu/dieu-tri-cho-lan-da-nhay-cam-1665) [Trị liệu xóa nhăn mắt](/dich-vu/tri-lieu-xoa-nhan-mat-smiller-1666) [Thanh tẩy đánh bóng cơ thể với muối biển](/dich-vu/thanh-tay-danh-bong-co-the-voi-muoi-bien-1667) [Tẩy da chết làm mịn và sáng da dạng gel](/dich-vu/tay-da-chet-lam-min-va-sang-da-dang-gel-1668) [Đắp sữa tươi cô đặc làm trắng da](/dich-vu/dap-sua-tuoi-co-dac-lam-trang-da-1669) [Đắp tảo Spirulina làm dịu và trắng da toàn thân](/dich-vu/dap-tao-spirulina-lam-diu-va-lam-trang-da-toan-than-1670) [Đắp láng mịn toàn thân bằng mặt nạ hỗn hợp vitamin](/dich-vu/dap-lang-min-toan-than-bang-mat-na-hon-hop-vitamin-1671) [Đắp bùn khoáng tăng cường sinh khí cho da](/dich-vu/dap-bun-khoang-tang-cuong-sinh-khi-cho-da-1672) [Chăm sóc tay bằng mặt nạ Parafin](/dich-vu/cham-soc-tay-bang-mat-na-parafin-1673) [Chăm sóc chân bằng mặt nạ Parafin](/dich-vu/cham-soc-chan-bang-mat-na-parafin-1674)
-
-
[Trị liệu da cơ bản](/dich-vu/tri-lieu-da-co-ban/)
-
[Đẹp không phẫu thuật](/dich-vu/dep-khong-phau-thuat/)

Server: Apache/2.2.27 (CentOS)

P3P: policyref="/bitrix/p3p.xml", CP="NON DSP COR CUR ADM DEV PSA PSD OUR UNR BUS UNI COM NAV INT DEM STA"

X-Powered-CMS: Bitrix Site Manager (DEMO)

Content-Encoding: x-gzip

Vary: User-Agent

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
CHUYỂN SẢN RUỘT Ở NIÊM MẠC DẠ DÀY
Chia sẻ: Nguyen Linh | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:13
82
lượt xem 4
download
lượt xem 4
download
CHUYỂN SẢN RUỘT Ở NIÊM MẠC DẠ DÀY
Mô tả tài liệu
Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ
Trên thế giới, xuất độ ung thư dạ dày khác nhau tùy theo điều kiện địa lý. Bệnh gặp nhiều ở Trung Quốc, Nhật Bản và một vài quốc gia Nam Mỹ hơn ở Hoa Kỳ, Châu Phi, Úc. Việt Nam được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp vào nhóm các nước có xuất độ thấp của ung thư dạ dày(11). Sự khác nhau đó phản ánh một vài thói quen ăn uống theo truyền thống, điều kiện sống, môi trường…
Chủ đề:
Bình luận(0) Đăng nhập để gửi bình luận!
Nội dung Text: CHUYỂN SẢN RUỘT Ở NIÊM MẠC DẠ DÀY
- CHUYỂN SẢN RUỘT Ở NIÊM MẠC DẠ DÀY MỞ ĐẦU Trên thế giới, xuất độ ung thư dạ dày khác nhau tùy theo điều kiện địa lý. Bệnh gặp nhiều ở Trung Quốc, Nhật Bản và một vài quốc gia Nam Mỹ hơn ở Hoa Kỳ, Châu Phi, Úc. Việt Nam đ ược Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp vào nhóm các nước có xuất độ thấp của ung thư dạ dày(11). Sự khác nhau đó phản ánh một vài thói quen ăn uống theo truyền thống, điều kiện sống, môi trường… Ăn mặn, ăn ít rau quả tươi, dùng nhiều thực phẩm thiu, cháy khét, thuốc lá, rượu… và gần đây nhất là vi khuẩn Helicobacter pylori (H. pylori) là những yếu tố nguy cơ làm tăng xuất độ ung thư dạ dày. H. pylori được xem là tác nhân sinh ung quan trọng nhất đối với ung thư dạ dày. Hơn 1/2 dân số thế giới nhiễm H. pylori. Theo Tổ chức nghiên cứu ung thư thế giới (IRAC), ở Việt Nam, năm 2002, ung thư dạ dày đứng hàng thứ 2 ở nam giới và thứ 3 ở nữ giới. Trong đó carcinôm tuyến chiếm hơn 90%, còn lại là các loại mô học khác. Vì thế, việc phòng ngừa và chẩn đoán sớm ung thư dạ dày đóng vai trò rất quan trọng. Quá trình sinh ung ở dạ dày là một quá trình gồm nhiều giai đoạn, diễn ra theo thứ tự: viêm – teo đét – chuyển sản – nghịch sản – ung thư. Trong quá trình này, chuyển sản ruột(36) được xem là một trạng thái tiền ung thư làm gia tăng nguy
- cơ ung thư và nghịch sản là tổn thương tiền ung thư – một bất thường mô bệnh học dẫn đến ung thư. Do đó, ung thư dạ dày có thể dự đoán trước, phòng ngừa được theo quá trình này thông qua việc xác định và xử lý các tổn thương tiền ung thư: chuyển sản ruột và nghịch sản(7,17,19). Từ năm 1995 đến nay, trên PubMed đã có gần 43000 công trình nghiên cứu có liên quan đến chuyển sản ruột được công bố. Theo Jass và Filipe(13,14,19) chuyển sản ruột được chia thành 3 loại I, II, III trong đó loại II, III là có khả năng diễn tiến thành ung thư cao nhất. Giải phẫu chức năng của niêm mạc dạ dày Dạ dày người được chia thành 4 vùng khác nhau: tâm vị, đáy vị, thân vị và môn vị(25). Thượng mô dạ dày là thượng mô trụ cao (20-40 micron) gồm một hàng tế bào chế tiết nhầy. Các tế bào thượng mô bề mặt có hai cực rõ rệt, cực ngọn và cực đáy(38). Động học của thượng mô niêm mạc dạ dày Niêm mạc dạ dày khác với niêm mạc ở các vị trí khác trên đường tiêu hóa, chỉ có niêm mạc dạ dày có vùng tăng sản. Ở bất kì vị trí nào trên dạ dày, các tế bào gốc tăng sản nằm ở vùng cổ tuyến của tuyến dạ dày, sự di cư của tế bào xảy ra theo hai hướng. Một phần các tế bào xuất nguồn từ các tế bào gốc di cư từ vùng cổ
- tuyến lên đến bề mặt dạ dày xảy ra trong vài ngày, các tế bào này biệt hóa thành các tế bào thượng mô trụ chế tiết nhầy lót bề mặt và lòng khe tuyến. Một phần tế bào xuất nguồn từ các tế bào gốc khác di cư xuống dưới vào trong các tuyến dạ dày. Ở môn vị, các tế bào này biệt hóa thành tế bào chế tiết nhầy trong vài ngày. Ngược lại, ở đáy vị và thân vị, các tế bào này biệt hóa thành các tế bào chính, tế bào thành, các tế bào thần kinh nội tiết trong vài tuần(27). Ở đáy vị và thân vị, gastrin có tác dụng kích thích sự tăng sản của các tế bào thượng mô, nhưng ở môn vị, gastrin hầu như không ảnh hưởng đến sự tăng sản của tế bào thượng mô(39). Sự tăng sản tế bào luôn cân bằng với một quá trình chết tế bào theo chương trình (hay còn gọi là apoptosis)(16), giúp duy trì cân bằng nội môi ở thượng mô của dạ dày. Sự chết tế bào theo chương trình gồm có các giai đoạn khác nhau, khởi đầu bằng một kích thích (nội sinh hay ngoại sinh), sau đó là quá trình tiếp nhận và dẫn truyền tín hiệu, hoạt hóa thụ thể và cuối cùng là chết tế bào(35). Các tín hiệu ngoài tế bào có thể ức chế hay hoạt hóa quá trình chết tế bào theo chương trình. Chết tế bào theo chương trình nội sinh có thể được kích hoạt bởi sự phát hiện thấy DNA bị phá hủy bởi p53. Các yếu tố điều hòa trong tế bào khác là các thành viên của họ protein Bcl-2. Bcl-2, Bcl-X, Mcl-1 và Bfl-1 ức chế quá trình chết tế bào theo chương trình, ngược lại Bax, Bak, Bad kích hoạt quá trình chết tế bào theo chương trình. Sự xáo trộn trạng thái cân bằng giữa chết tế bào theo chương trình và tăng sản tế bào có thể gây mất cân bằng nội môi của niêm mạc dạ dày bình thường và có thể dẫn đến sự hình thành các tổn thương tiền ung thư gồm viêm dạ dày teo đét, chuyển sản ruột, nghịch sản dạ dày và carcinôm dạ dày(1).
- Sinh bệnh học của ung thư dạ dày Năm 1984, Correa và cộng sự đưa ra giả thuyết về sinh bệnh học của ung thư dạ dày, chuỗi những mốc sự kiện dẫn đến ung thư dạ dày theo một quá trình từ viêm dạ dày mạn tính, viêm dạ dày mạn tính teo đét, chuyển sản ruột và nghịch sản(3). Giả thuyết này đã được Correa và cộng sự cập nhật, củng cố thêm vào năm 1992(4) và đến nay đây là giả thuyết về diễn tiến sinh ung thư dạ dày được nhiều người chấp nhận nhất. Cũng trong năm 1984, Marshall and Warren đ ã phân lập được vi khuẩn H. pylori, ngày nay được chứng minh là nguyên nhân chính của viêm dạ dày, viêm dạ dày teo đét, loét dạ dày và carcinôm dạ dày(28). Vài năm sau khi phát hiện ra H. pylori, các nhà bệnh học về đường tiêu hóa đã tìm ra những tiêu chuẩn chẩn đoán chung để mô tả những giai đoạn khác nhau dẫn đến ung th ư dạ dày. Năm 1991, Price và cộng sự đưa ra bảng phân loại bao gồm các thông tin về giải phẫu định khu, hình thái học, nguyên nhân gây bệnh, được gọi là bảng phân loại theo hệ thống Sydney(30), và bốn năm sau bảng phân loại này Dixon và cộng sự lại được cải tiến bổ sung thêm(8). Hệ thống phân loại này chia viêm dạ dày thành 3 hình ảnh mô học khác nhau: viêm dạ dày cấp, viêm dạ dày mạn và các dạng viêm dạ dày đặc biệt khác. Thang mức độ của hệ thống này gồm 3 độ: nhẹ, vừa, nặng. Các biến số có thể phân định mức độ là: mức độ viêm, mức độ hoạt động, mức độ chuyển sản và mật độ của H. pylori. Chuyển sản ruột ở dạ dày
- Chuyển sản là hiện tượng các tế bào và mô đã biệt hóa thay đổi hình thái và cấu trúc để trở thành một loại tế bào và mô có hình thái và cấu trúc khác hẳn, tạo nên một mô mới, bình thường về bản chất nhưng bất thường về vị trí để thích nghi với kích thích của môi trường(1). Chuyển sản ruột là tổn thương rất thường gặp ở dạ dày. Theo các tác giả xuất độ chuyển sản ruột ở dạ dày khác nhau, tùy theo được thực hiện trên các dân số có xuất độ ung thư dạ dày khác nhau ở các khu vực khác nhau trên thế giới từ 4,7% đến 53%(5,6,9,10,14,15,18). Xuất độ chuyển sản ruột ở bệnh ung thư dạ dày (65%) cao hơn ở các bệnh lành tính khác ở dạ dày (18,4%). Theo tác giả Sharma và cs tỷ lệ chuyển sản ruột ở xung quanh một tổn thương có cùng khoảng cách với nhau thì giống nhau(33) và càng giảm đi khi càng cách xa vị trí ung thư(37). Chuyển sản ruột xảy ra nhiều nhất ở vùng môn vị và ít hơn ở vùng thân vị. Các loại chuyển sản ruột Có nhiều loại chuyển sản ruột khác nhau: một loại giống niêm mạc ruột non bình thường và còn được gọi là chuyển sản ruột trưởng thành hay chuyển sản ruột hoàn toàn; một loại khác không có các tế bào bình thường ở ruột non như tế bào Paneth và tế bào đài hoặc có các tế bào không trưởng thành, được gọi là chuyển sản ruột không trưởng thành hay chuyển sản ruột không hoàn toàn(14,19,26). Chuyển sản ruột được phân loại theo nhiều cách khác nhau, nhưng phân loại của các tác giả Jass và Filipe được chấp nhận, sử dụng rộng rãi nhất. Jass và
- Filipe(14,19,26) chia chuyển sản ruột thành 3 loại dựa vào loại chất nhầy (chất nhầy trung tính, chất nhầy có chứa acid sialic, chất nhầy có chứa acid sulfuric) chứa trong các tế bào trụ. Chuyển sản ruột loại I là chuyển sản ruột hoàn toàn, có các tế bào hấp thu trưởng thành, các tế bào đài và vài tế bào Paneth. Các tế bào hấp thu chứa alkaline phosphatase và các men tiêu hóa như disacharidase, peptidase. Các tế bào đài tiết các chất nhầy có chứa acid sialic và chất nhầy có chứa acid sulfuric. Chuyển sản ruột loại II là chuyển sản ruột không hoàn toàn, (chất nhầy không chứa acid sulfuric) có ít hay không có tế bào hấp thu, hiện diện các tế bào trụ trung gian tiết (chất nhầy trung tính và chất nhầy có chứa acid sialic, các tế bào đài tiết chất nhầy có chứa acid sialic, chất nhầy có chứa acid sulfuric. Các tế b ào trụ trung gian tiết nhầy xen kẽ với các tế bào đài, có vi nhung mao ngắn và không có các men tiêu hóa, chứa chất nhầy có chứa acid sialic hay chất nhầy có chứa acid sulfuric như ở đại tràng. Chuyển sản ruột loại III l à chuyển sản ruột không hoàn toàn (chất nhầy có chứa acid sulfuric (+)) có các tế bào trụ trung gian tiết chủ yếu chất nhầy có chứa acid sulfuric và các tế bào đài tiết chất nhầy có chứa acid sialic, chất nhầy có chứa acid sulfuric(19,26). Bảng 1: Chất nhầy trong tế bào ở các loại chuyển sản ruột Loại Tế bào Tế bào chuyển sản đài trụ
- Loại Chất Chuyển nhầy có chứa I: (-) sản ruột acid sialic, hoàn toàn acid sulfuric Loại - Chất Chuyển nhầy có chứa II: Chất sản ruột acid sialic nhầy có chứa không hoàn acid sialic, - Chất toàn acid sulfuric nhầy trung tính Loại Chất III: Chuyển Chất nhầy có chứa nhầy có chứa sản ruột acid sialic, acid sulfuric không hoàn acid sulfuric toàn Các loại chuyển sản ruột cũng có hình ảnh cấu trúc tuyến khác nhau. Chuyển sản ruột loại I có các khe tuyến chuyển sản thẳng và được lót bởi các tế bào hấp thu trưởng thành với các vi lông mao hình thành rõ nét, các tế bào đài và
- vài tế bào Paneth. Chuyển sản ruột không ho àn toàn loại II có cấu trúc tuyến rối loạn nhẹ với các khe tuyến không đều nhau, được lót bởi các tế bào đài và các tế bào trụ ở các giai đoạn trưởng thành khác nhau. Chuyển sản ruột không trưởng thành loại III có cấu trúc tuyến rối loạn lan tỏa nhiều h ơn với các khe tuyến xoắn vặn, tạo nhánh và các tế bào trụ kém biệt hóa hơn, các tế bào này có nhân không đều, lớn, tăng sắc. Hình ảnh mô học này có thể gây nhầm lẫn với nghịch sản nhẹ của dạ dày, đặc biệt ở độ phóng đại thấp. Chuyển sản ruột loại I và loại II thường gặp hơn loại III, 2 loại chuyển sản ruột này gặp ở cả trên các bệnh dạ dày lành tính (98%) và carcinôm dạ dày (64%). Ngược lại, chuyển sản ruột loại III chỉ chiếm 12% - 29% tổng số các trường hợp chuyển sản ruột và 90% các trường hợp chuyển sản ruột loại III gặp ở bệnh ung thư dạ dày(34). Một nghiên cứu ở Slovenia(12) cho thấy so với chuyển sản ruột loại I, II thì chuyển sản ruột loại III có nguy cơ phát triển thành ung thư dạ dày cao gấp 2,7-5,8 lần. Chuyển sản ruột loại III có độ đặc hiệu rất cao ở bệnh ung th ư dạ dày (98%) nên có thể dùng để tầm soát bệnh ung thư dạ dày, tuy nhiên độ nhạy khá thấp (36%). Chuyển sản ruột loại III chỉ liên quan đến carcinôm dạ dày thể ruột. Nhiều tác giả nghĩ độ nhạy của chuyển sản ruột loại III thấp vì lý do này và có thể do lấy mẫu chưa chính xác nhưng không ai phủ nhận mối liên hệ giữa chuyển sản ruột loại III và carcinôm thể ruột của dạ dày. Vì thế, khi có sự hiện diện của chuyển sản ruột loại III trên mẫu sinh thiết cần phải theo dõi sát diễn tiến bệnh của bệnh nhân, nhất là các bệnh nhân có nguy cơ ung thư dạ dày cao. Nhiễm chủng H.
- pylori có cagA dương tính, chỉ số PCNA đánh dấu ở niêm mạc dạ dày cao, sự hiện diện của các sulphomucin và sự hiện diện của các tế bào có kháng thể Lewis là các yếu tố để xác định nguy cơ cao tiến triển thành ung thư dạ dày. Các loại chất nhầy được xác định bằng các phương pháp nhuộm Alcian blue (AB) (pH 2.5, pH 1.0), periodic acid-Schiff (PAS) và Alcian blue/Periodic acid Schiff, High iron diamine - Alcian blue (HID/AB). Sự hiển thị màu ở bào tương của những tế bào trụ trên các tuyến dạ dày chuyển sản ruột giúp chúng ta phân loại được chuyển sản ruột ở dạ dày. Bảng 2: Biểu hiện trên hóa mô của các chất nhầy khác nhau: Phương pháp Biểu Loại chất nhầy nhuộm hiện màu Đỏ tím Chất nhầy trung tính Periodic acid- Schiff (PAS) Chất nhầy có chứa acid sialic Các chất nhầy acid: Alcian blue pH 2.5 Xanh Chất nhầy có chứa acid sialic Chất nhầy có chứa acid
- sulfuric Chất nhầy có chứa acid Alcian blue pH 1.0 Xanh sulfuric Chất nhầy có chứa acid High iron Nâu diamine/Alcian blue sulfuric Xanh Chất nhầy có chứa acid sialic Bảng 3: Biểu hiện của hóa mô chất nhầy trên các tế bào trụ Loại PAS Alcian blue High chuyển sản iron pH pH diamine ruột 2.5 1.0 /Alcian blue Loại - - - - I
- Loại + + - - II Loại - + + + III Hình ảnh chuyển sản ruột trên nội soi Chuyển sản ruột có thể xác định đ ược qua nội soi, nếu có kích thước lớn, dưới dạng những mảng phẳng hay nhô cao màu trắng nhạt hay nhạt màu đồng nhất hoặc màu xanh khi nhuộm niêm mạc dạ dày với methylene. Chuyển sản ruột cũng có tỷ lệ rất cao trong các tổn thương viêm dạ dày có nhiều mạch máu nổi rõ, ở dạng viêm chợt nổi và viêm teo đại thể so với các dạng tổn th ương khác. Độ chính xác khi chẩn đoán chuyển sản ruột trên nội soi có thể đạt đến 71,3%(20). Để nâng cao độ chính xác, cần sinh thiết nhiều mẫu thay vì chỉ một mẫu duy nhất, đặc biệt ở các vị trí dọc theo góc bờ cong nhỏ dạ dày và vùng tiền môn vị. Mối liên quan giữa chuyển sản ruột và H. pylori Chuyển sản ruột có thể do nhiễm H. pylori, do trào ngược dịch mật ở dạ dày, do tia xạ hay do các tác nhân khác. Trong đó, H. pylori là tác nhân quan trọng nhất, được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xem là tác nhân sinh ung quan trọng nhất ở dạ dày. Chuyển sản ruột là một quá trình phát triển do nhiều yếu tố: di
- truyền, thói quen ăn uống, môi trường… Mặc dù, nhiễm H. pylori có thể gây ra tình trạng chuyển sản ruột. Tuy nhiên, môi trường chuyển sản ruột lại là một môi truờng không thuận lợi cho sự tạo khúm của H. pylori. Chuyển sản ruột và viêm dạ dày teo đét Chuyển sản ruột và viêm dạ dày teo đét là một trong những tổn thương tiền ung thư quan trọng của ung thư dạ dày(2,3,4,12,13,14,19). Trong một nghiên cứu ở Nhật Bản, viêm dạ dày teo đét mạn tính được tìm thấy 80-95% bệnh nhân ung thư dạ dày(42). Xuất độ của viêm dạ dày gia tăng theo tuổi và cao nhất ở những người lớn tuổi. Tuy nhiên, viêm dạ dày mạn tính ở những vùng có nguy cơ cao thì thường thấy ở người trẻ(11,18,21,32). Correa(2,3,4,19) chia viêm dạ dày mạn tính thành 4 hình thái mô học khác nhau, chỉ có 2 trong số 4 dạng này có kèm theo chuyển sản ruột và viêm dạ dày teo đét, là yếu tố gia tăng nguy cơ tiến triển ung thư dạ dày. Loại viêm dạ dày đầu tiên là viêm dạ dày teo đét lan tỏa vùng thân vị liên quan chính đến chứng thiếu máu ác tính, một rối loạn tự miễn. Loại thứ hai là viêm dạ dày teo đét đa ổ, loại này phân bố không theo quy luật nào ở khắp các vị trí trên dạ dày nhưng chủ yếu tập trung xung quanh vùng chuyển tiếp ở thân vị và môn vị. Loại này thường gặp ở các nước phát triển và thường kèm với tình trạng nhiễm H. pylori. Hai hình thái mô học khác của viêm dạ dày là viêm dạ dày bề mặt mạn tính, viêm dạ dày lan tỏa
- vùng môn vị không liên quan với viêm dạ dày teo đét, chuyển sản ruột và ung thư(19). Chuyển sản ruột là tổn thương thường gặp ở viêm dạ dày teo đét. Đây là một tổn thương tiền ung thư dạ dày quan trọng. Ở dạ dày, chuyển sản ruột diễn ra đầu tiên ở vùng cổ tuyến, vị trí của các tế bào tuyến gốc. Từ vị trí này, đầu tiên niêm mạc chuyển sản di cư lên trên bề mặt niêm mạc và sau cùng di cư xuống dưới về phía đáy tuyến, kết quả là một khe tuyến chuyển sản hình thành. Sự thay thế thượng mô tuyến dạ dày bởi thượng mô tuyến chuyển sản ruột xảy ra kèm với sự mở rộng của vùng tăng sản có thể thấy ở phần lớn các khe tuyến chuyển sản(7,17,26,40,41).
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

markdown:
# CHUYỂN SẢN RUỘT Ở NIÊM MẠC DẠ DÀY
Chia sẻ: Nguyen Linh | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:13
![](images/blank.gif)
![](images/blank.gif)
82
lượt xem 4
download
lượt xem 4
download
![](http://image.tlvnimg.com/document/thumbnail/2011/20110504/sonkim111/80x100/40_4743.jpg)
##
CHUYỂN SẢN RUỘT Ở NIÊM MẠC DẠ DÀY
Mô tả tài liệu
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](images/down16x21.png)
Trên thế giới, xuất độ ung thư dạ dày khác nhau tùy theo điều kiện địa lý. Bệnh gặp nhiều ở Trung Quốc, Nhật Bản và một vài quốc gia Nam Mỹ hơn ở Hoa Kỳ, Châu Phi, Úc. Việt Nam được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp vào nhóm các nước có xuất độ thấp của ung thư dạ dày(11). Sự khác nhau đó phản ánh một vài thói quen ăn uống theo truyền thống, điều kiện sống, môi trường…
Chủ đề:
![](images/graphics/blank.gif)
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
##
Nội dung Text: CHUYỂN SẢN RUỘT Ở NIÊM MẠC DẠ DÀY
- CHUYỂN SẢN RUỘT Ở NIÊM MẠC DẠ DÀY MỞ ĐẦU Trên thế giới, xuất độ ung thư dạ dày khác nhau tùy theo điều kiện địa lý. Bệnh gặp nhiều ở Trung Quốc, Nhật Bản và một vài quốc gia Nam Mỹ hơn ở Hoa Kỳ, Châu Phi, Úc. Việt Nam đ ược Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp vào nhóm các nước có xuất độ thấp của ung thư dạ dày(11). Sự khác nhau đó phản ánh một vài thói quen ăn uống theo truyền thống, điều kiện sống, môi trường… Ăn mặn, ăn ít rau quả tươi, dùng nhiều thực phẩm thiu, cháy khét, thuốc lá, rượu… và gần đây nhất là vi khuẩn Helicobacter pylori (H. pylori) là những yếu tố nguy cơ làm tăng xuất độ ung thư dạ dày. H. pylori được xem là tác nhân sinh ung quan trọng nhất đối với ung thư dạ dày. Hơn 1/2 dân số thế giới nhiễm H. pylori. Theo Tổ chức nghiên cứu ung thư thế giới (IRAC), ở Việt Nam, năm 2002, ung thư dạ dày đứng hàng thứ 2 ở nam giới và thứ 3 ở nữ giới. Trong đó carcinôm tuyến chiếm hơn 90%, còn lại là các loại mô học khác. Vì thế, việc phòng ngừa và chẩn đoán sớm ung thư dạ dày đóng vai trò rất quan trọng. Quá trình sinh ung ở dạ dày là một quá trình gồm nhiều giai đoạn, diễn ra theo thứ tự: viêm – teo đét – chuyển sản – nghịch sản – ung thư. Trong quá trình này, chuyển sản ruột(36) được xem là một trạng thái tiền ung thư làm gia tăng nguy
- cơ ung thư và nghịch sản là tổn thương tiền ung thư – một bất thường mô bệnh học dẫn đến ung thư. Do đó, ung thư dạ dày có thể dự đoán trước, phòng ngừa được theo quá trình này thông qua việc xác định và xử lý các tổn thương tiền ung thư: chuyển sản ruột và nghịch sản(7,17,19). Từ năm 1995 đến nay, trên PubMed đã có gần 43000 công trình nghiên cứu có liên quan đến chuyển sản ruột được công bố. Theo Jass và Filipe(13,14,19) chuyển sản ruột được chia thành 3 loại I, II, III trong đó loại II, III là có khả năng diễn tiến thành ung thư cao nhất. Giải phẫu chức năng của niêm mạc dạ dày Dạ dày người được chia thành 4 vùng khác nhau: tâm vị, đáy vị, thân vị và môn vị(25). Thượng mô dạ dày là thượng mô trụ cao (20-40 micron) gồm một hàng tế bào chế tiết nhầy. Các tế bào thượng mô bề mặt có hai cực rõ rệt, cực ngọn và cực đáy(38). Động học của thượng mô niêm mạc dạ dày Niêm mạc dạ dày khác với niêm mạc ở các vị trí khác trên đường tiêu hóa, chỉ có niêm mạc dạ dày có vùng tăng sản. Ở bất kì vị trí nào trên dạ dày, các tế bào gốc tăng sản nằm ở vùng cổ tuyến của tuyến dạ dày, sự di cư của tế bào xảy ra theo hai hướng. Một phần các tế bào xuất nguồn từ các tế bào gốc di cư từ vùng cổ
- tuyến lên đến bề mặt dạ dày xảy ra trong vài ngày, các tế bào này biệt hóa thành các tế bào thượng mô trụ chế tiết nhầy lót bề mặt và lòng khe tuyến. Một phần tế bào xuất nguồn từ các tế bào gốc khác di cư xuống dưới vào trong các tuyến dạ dày. Ở môn vị, các tế bào này biệt hóa thành tế bào chế tiết nhầy trong vài ngày. Ngược lại, ở đáy vị và thân vị, các tế bào này biệt hóa thành các tế bào chính, tế bào thành, các tế bào thần kinh nội tiết trong vài tuần(27). Ở đáy vị và thân vị, gastrin có tác dụng kích thích sự tăng sản của các tế bào thượng mô, nhưng ở môn vị, gastrin hầu như không ảnh hưởng đến sự tăng sản của tế bào thượng mô(39). Sự tăng sản tế bào luôn cân bằng với một quá trình chết tế bào theo chương trình (hay còn gọi là apoptosis)(16), giúp duy trì cân bằng nội môi ở thượng mô của dạ dày. Sự chết tế bào theo chương trình gồm có các giai đoạn khác nhau, khởi đầu bằng một kích thích (nội sinh hay ngoại sinh), sau đó là quá trình tiếp nhận và dẫn truyền tín hiệu, hoạt hóa thụ thể và cuối cùng là chết tế bào(35). Các tín hiệu ngoài tế bào có thể ức chế hay hoạt hóa quá trình chết tế bào theo chương trình. Chết tế bào theo chương trình nội sinh có thể được kích hoạt bởi sự phát hiện thấy DNA bị phá hủy bởi p53. Các yếu tố điều hòa trong tế bào khác là các thành viên của họ protein Bcl-2. Bcl-2, Bcl-X, Mcl-1 và Bfl-1 ức chế quá trình chết tế bào theo chương trình, ngược lại Bax, Bak, Bad kích hoạt quá trình chết tế bào theo chương trình. Sự xáo trộn trạng thái cân bằng giữa chết tế bào theo chương trình và tăng sản tế bào có thể gây mất cân bằng nội môi của niêm mạc dạ dày bình thường và có thể dẫn đến sự hình thành các tổn thương tiền ung thư gồm viêm dạ dày teo đét, chuyển sản ruột, nghịch sản dạ dày và carcinôm dạ dày(1).
- Sinh bệnh học của ung thư dạ dày Năm 1984, Correa và cộng sự đưa ra giả thuyết về sinh bệnh học của ung thư dạ dày, chuỗi những mốc sự kiện dẫn đến ung thư dạ dày theo một quá trình từ viêm dạ dày mạn tính, viêm dạ dày mạn tính teo đét, chuyển sản ruột và nghịch sản(3). Giả thuyết này đã được Correa và cộng sự cập nhật, củng cố thêm vào năm 1992(4) và đến nay đây là giả thuyết về diễn tiến sinh ung thư dạ dày được nhiều người chấp nhận nhất. Cũng trong năm 1984, Marshall and Warren đ ã phân lập được vi khuẩn H. pylori, ngày nay được chứng minh là nguyên nhân chính của viêm dạ dày, viêm dạ dày teo đét, loét dạ dày và carcinôm dạ dày(28). Vài năm sau khi phát hiện ra H. pylori, các nhà bệnh học về đường tiêu hóa đã tìm ra những tiêu chuẩn chẩn đoán chung để mô tả những giai đoạn khác nhau dẫn đến ung th ư dạ dày. Năm 1991, Price và cộng sự đưa ra bảng phân loại bao gồm các thông tin về giải phẫu định khu, hình thái học, nguyên nhân gây bệnh, được gọi là bảng phân loại theo hệ thống Sydney(30), và bốn năm sau bảng phân loại này Dixon và cộng sự lại được cải tiến bổ sung thêm(8). Hệ thống phân loại này chia viêm dạ dày thành 3 hình ảnh mô học khác nhau: viêm dạ dày cấp, viêm dạ dày mạn và các dạng viêm dạ dày đặc biệt khác. Thang mức độ của hệ thống này gồm 3 độ: nhẹ, vừa, nặng. Các biến số có thể phân định mức độ là: mức độ viêm, mức độ hoạt động, mức độ chuyển sản và mật độ của H. pylori. Chuyển sản ruột ở dạ dày
- Chuyển sản là hiện tượng các tế bào và mô đã biệt hóa thay đổi hình thái và cấu trúc để trở thành một loại tế bào và mô có hình thái và cấu trúc khác hẳn, tạo nên một mô mới, bình thường về bản chất nhưng bất thường về vị trí để thích nghi với kích thích của môi trường(1). Chuyển sản ruột là tổn thương rất thường gặp ở dạ dày. Theo các tác giả xuất độ chuyển sản ruột ở dạ dày khác nhau, tùy theo được thực hiện trên các dân số có xuất độ ung thư dạ dày khác nhau ở các khu vực khác nhau trên thế giới từ 4,7% đến 53%(5,6,9,10,14,15,18). Xuất độ chuyển sản ruột ở bệnh ung thư dạ dày (65%) cao hơn ở các bệnh lành tính khác ở dạ dày (18,4%). Theo tác giả Sharma và cs tỷ lệ chuyển sản ruột ở xung quanh một tổn thương có cùng khoảng cách với nhau thì giống nhau(33) và càng giảm đi khi càng cách xa vị trí ung thư(37). Chuyển sản ruột xảy ra nhiều nhất ở vùng môn vị và ít hơn ở vùng thân vị. Các loại chuyển sản ruột Có nhiều loại chuyển sản ruột khác nhau: một loại giống niêm mạc ruột non bình thường và còn được gọi là chuyển sản ruột trưởng thành hay chuyển sản ruột hoàn toàn; một loại khác không có các tế bào bình thường ở ruột non như tế bào Paneth và tế bào đài hoặc có các tế bào không trưởng thành, được gọi là chuyển sản ruột không trưởng thành hay chuyển sản ruột không hoàn toàn(14,19,26). Chuyển sản ruột được phân loại theo nhiều cách khác nhau, nhưng phân loại của các tác giả Jass và Filipe được chấp nhận, sử dụng rộng rãi nhất. Jass và
- Filipe(14,19,26) chia chuyển sản ruột thành 3 loại dựa vào loại chất nhầy (chất nhầy trung tính, chất nhầy có chứa acid sialic, chất nhầy có chứa acid sulfuric) chứa trong các tế bào trụ. Chuyển sản ruột loại I là chuyển sản ruột hoàn toàn, có các tế bào hấp thu trưởng thành, các tế bào đài và vài tế bào Paneth. Các tế bào hấp thu chứa alkaline phosphatase và các men tiêu hóa như disacharidase, peptidase. Các tế bào đài tiết các chất nhầy có chứa acid sialic và chất nhầy có chứa acid sulfuric. Chuyển sản ruột loại II là chuyển sản ruột không hoàn toàn, (chất nhầy không chứa acid sulfuric) có ít hay không có tế bào hấp thu, hiện diện các tế bào trụ trung gian tiết (chất nhầy trung tính và chất nhầy có chứa acid sialic, các tế bào đài tiết chất nhầy có chứa acid sialic, chất nhầy có chứa acid sulfuric. Các tế b ào trụ trung gian tiết nhầy xen kẽ với các tế bào đài, có vi nhung mao ngắn và không có các men tiêu hóa, chứa chất nhầy có chứa acid sialic hay chất nhầy có chứa acid sulfuric như ở đại tràng. Chuyển sản ruột loại III l à chuyển sản ruột không hoàn toàn (chất nhầy có chứa acid sulfuric (+)) có các tế bào trụ trung gian tiết chủ yếu chất nhầy có chứa acid sulfuric và các tế bào đài tiết chất nhầy có chứa acid sialic, chất nhầy có chứa acid sulfuric(19,26). Bảng 1: Chất nhầy trong tế bào ở các loại chuyển sản ruột Loại Tế bào Tế bào chuyển sản đài trụ
- Loại Chất Chuyển nhầy có chứa I: (-) sản ruột acid sialic, hoàn toàn acid sulfuric Loại - Chất Chuyển nhầy có chứa II: Chất sản ruột acid sialic nhầy có chứa không hoàn acid sialic, - Chất toàn acid sulfuric nhầy trung tính Loại Chất III: Chuyển Chất nhầy có chứa nhầy có chứa sản ruột acid sialic, acid sulfuric không hoàn acid sulfuric toàn Các loại chuyển sản ruột cũng có hình ảnh cấu trúc tuyến khác nhau. Chuyển sản ruột loại I có các khe tuyến chuyển sản thẳng và được lót bởi các tế bào hấp thu trưởng thành với các vi lông mao hình thành rõ nét, các tế bào đài và
- vài tế bào Paneth. Chuyển sản ruột không ho àn toàn loại II có cấu trúc tuyến rối loạn nhẹ với các khe tuyến không đều nhau, được lót bởi các tế bào đài và các tế bào trụ ở các giai đoạn trưởng thành khác nhau. Chuyển sản ruột không trưởng thành loại III có cấu trúc tuyến rối loạn lan tỏa nhiều h ơn với các khe tuyến xoắn vặn, tạo nhánh và các tế bào trụ kém biệt hóa hơn, các tế bào này có nhân không đều, lớn, tăng sắc. Hình ảnh mô học này có thể gây nhầm lẫn với nghịch sản nhẹ của dạ dày, đặc biệt ở độ phóng đại thấp. Chuyển sản ruột loại I và loại II thường gặp hơn loại III, 2 loại chuyển sản ruột này gặp ở cả trên các bệnh dạ dày lành tính (98%) và carcinôm dạ dày (64%). Ngược lại, chuyển sản ruột loại III chỉ chiếm 12% - 29% tổng số các trường hợp chuyển sản ruột và 90% các trường hợp chuyển sản ruột loại III gặp ở bệnh ung thư dạ dày(34). Một nghiên cứu ở Slovenia(12) cho thấy so với chuyển sản ruột loại I, II thì chuyển sản ruột loại III có nguy cơ phát triển thành ung thư dạ dày cao gấp 2,7-5,8 lần. Chuyển sản ruột loại III có độ đặc hiệu rất cao ở bệnh ung th ư dạ dày (98%) nên có thể dùng để tầm soát bệnh ung thư dạ dày, tuy nhiên độ nhạy khá thấp (36%). Chuyển sản ruột loại III chỉ liên quan đến carcinôm dạ dày thể ruột. Nhiều tác giả nghĩ độ nhạy của chuyển sản ruột loại III thấp vì lý do này và có thể do lấy mẫu chưa chính xác nhưng không ai phủ nhận mối liên hệ giữa chuyển sản ruột loại III và carcinôm thể ruột của dạ dày. Vì thế, khi có sự hiện diện của chuyển sản ruột loại III trên mẫu sinh thiết cần phải theo dõi sát diễn tiến bệnh của bệnh nhân, nhất là các bệnh nhân có nguy cơ ung thư dạ dày cao. Nhiễm chủng H.
- pylori có cagA dương tính, chỉ số PCNA đánh dấu ở niêm mạc dạ dày cao, sự hiện diện của các sulphomucin và sự hiện diện của các tế bào có kháng thể Lewis là các yếu tố để xác định nguy cơ cao tiến triển thành ung thư dạ dày. Các loại chất nhầy được xác định bằng các phương pháp nhuộm Alcian blue (AB) (pH 2.5, pH 1.0), periodic acid-Schiff (PAS) và Alcian blue/Periodic acid Schiff, High iron diamine - Alcian blue (HID/AB). Sự hiển thị màu ở bào tương của những tế bào trụ trên các tuyến dạ dày chuyển sản ruột giúp chúng ta phân loại được chuyển sản ruột ở dạ dày. Bảng 2: Biểu hiện trên hóa mô của các chất nhầy khác nhau: Phương pháp Biểu Loại chất nhầy nhuộm hiện màu Đỏ tím Chất nhầy trung tính Periodic acid- Schiff (PAS) Chất nhầy có chứa acid sialic Các chất nhầy acid: Alcian blue pH 2.5 Xanh Chất nhầy có chứa acid sialic Chất nhầy có chứa acid
- sulfuric Chất nhầy có chứa acid Alcian blue pH 1.0 Xanh sulfuric Chất nhầy có chứa acid High iron Nâu diamine/Alcian blue sulfuric Xanh Chất nhầy có chứa acid sialic Bảng 3: Biểu hiện của hóa mô chất nhầy trên các tế bào trụ Loại PAS Alcian blue High chuyển sản iron pH pH diamine ruột 2.5 1.0 /Alcian blue Loại - - - - I
- Loại + + - - II Loại - + + + III Hình ảnh chuyển sản ruột trên nội soi Chuyển sản ruột có thể xác định đ ược qua nội soi, nếu có kích thước lớn, dưới dạng những mảng phẳng hay nhô cao màu trắng nhạt hay nhạt màu đồng nhất hoặc màu xanh khi nhuộm niêm mạc dạ dày với methylene. Chuyển sản ruột cũng có tỷ lệ rất cao trong các tổn thương viêm dạ dày có nhiều mạch máu nổi rõ, ở dạng viêm chợt nổi và viêm teo đại thể so với các dạng tổn th ương khác. Độ chính xác khi chẩn đoán chuyển sản ruột trên nội soi có thể đạt đến 71,3%(20). Để nâng cao độ chính xác, cần sinh thiết nhiều mẫu thay vì chỉ một mẫu duy nhất, đặc biệt ở các vị trí dọc theo góc bờ cong nhỏ dạ dày và vùng tiền môn vị. Mối liên quan giữa chuyển sản ruột và H. pylori Chuyển sản ruột có thể do nhiễm H. pylori, do trào ngược dịch mật ở dạ dày, do tia xạ hay do các tác nhân khác. Trong đó, H. pylori là tác nhân quan trọng nhất, được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xem là tác nhân sinh ung quan trọng nhất ở dạ dày. Chuyển sản ruột là một quá trình phát triển do nhiều yếu tố: di
- truyền, thói quen ăn uống, môi trường… Mặc dù, nhiễm H. pylori có thể gây ra tình trạng chuyển sản ruột. Tuy nhiên, môi trường chuyển sản ruột lại là một môi truờng không thuận lợi cho sự tạo khúm của H. pylori. Chuyển sản ruột và viêm dạ dày teo đét Chuyển sản ruột và viêm dạ dày teo đét là một trong những tổn thương tiền ung thư quan trọng của ung thư dạ dày(2,3,4,12,13,14,19). Trong một nghiên cứu ở Nhật Bản, viêm dạ dày teo đét mạn tính được tìm thấy 80-95% bệnh nhân ung thư dạ dày(42). Xuất độ của viêm dạ dày gia tăng theo tuổi và cao nhất ở những người lớn tuổi. Tuy nhiên, viêm dạ dày mạn tính ở những vùng có nguy cơ cao thì thường thấy ở người trẻ(11,18,21,32). Correa(2,3,4,19) chia viêm dạ dày mạn tính thành 4 hình thái mô học khác nhau, chỉ có 2 trong số 4 dạng này có kèm theo chuyển sản ruột và viêm dạ dày teo đét, là yếu tố gia tăng nguy cơ tiến triển ung thư dạ dày. Loại viêm dạ dày đầu tiên là viêm dạ dày teo đét lan tỏa vùng thân vị liên quan chính đến chứng thiếu máu ác tính, một rối loạn tự miễn. Loại thứ hai là viêm dạ dày teo đét đa ổ, loại này phân bố không theo quy luật nào ở khắp các vị trí trên dạ dày nhưng chủ yếu tập trung xung quanh vùng chuyển tiếp ở thân vị và môn vị. Loại này thường gặp ở các nước phát triển và thường kèm với tình trạng nhiễm H. pylori. Hai hình thái mô học khác của viêm dạ dày là viêm dạ dày bề mặt mạn tính, viêm dạ dày lan tỏa
- vùng môn vị không liên quan với viêm dạ dày teo đét, chuyển sản ruột và ung thư(19). Chuyển sản ruột là tổn thương thường gặp ở viêm dạ dày teo đét. Đây là một tổn thương tiền ung thư dạ dày quan trọng. Ở dạ dày, chuyển sản ruột diễn ra đầu tiên ở vùng cổ tuyến, vị trí của các tế bào tuyến gốc. Từ vị trí này, đầu tiên niêm mạc chuyển sản di cư lên trên bề mặt niêm mạc và sau cùng di cư xuống dưới về phía đáy tuyến, kết quả là một khe tuyến chuyển sản hình thành. Sự thay thế thượng mô tuyến dạ dày bởi thượng mô tuyến chuyển sản ruột xảy ra kèm với sự mở rộng của vùng tăng sản có thể thấy ở phần lớn các khe tuyến chuyển sản(7,17,26,40,41).
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Server: Apache/2.2.15 (CentOS)

Vary: Accept-Encoding

Content-Encoding: gzip