text:
VOA
Các trang tiếng nước khác
Ứng dụng VOA cho iOS, Android
Tranh chấp Biển Ðông
VOA trên Facebook
Kênh YouTube
Phiên bản di động
English Worldwide
English
voanews.com
Learning English
learningenglish.voanews.com
Eastern & Central Europe
Shqip
Zeriamerikes.com
Bosanski
vijestiglasaamerike.com
Ελληνικά
gr.voanews.com
Македонски
mk.voanews.com
Srpski
glasamerike.net
Українська
chastime.com
Eurasia
Հայերեն
amerikayidzayn.com
Azerbaijani
amerikaninsesi.org
ქართული
amerikiskhma.com
Русский
golos-ameriki.ru
Central Asia
O‘zbek
amerikaovozi.com
East & Southeast Asia
Burmese
burmese.voanews.com
粵語
voacantonese.com
中文
voachinese.com
Bahasa Indonesia
voaindonesia.com
ខ្មែរ
khmer.voanews.com
Khmer
voacambodia.com
한국어
voakorea.com
ລາວ
lao.voanews.com
ไทย
voathai.com
བོད་ཡིག
voatibetan.com
Tibetan
voatibetanenglish.com
Tiếng Việt
voatiengviet.com
South Asia
বাংলা
voabangla.com
دری
darivoa.com
پښتو
pashtovoa.com
وی او اې ډيوه ريډیو
voadeewaradio.com
اردو
urduvoa.com
Africa
Afaan Oromoo
voaafaanoromoo.com
አማርኛ
amharic.voanews.com
Français
lavoixdelamerique.com
Hausa
voahausa.com
Kinyarwanda
radiyoyacuvoa.com
Kirundi
radiyoyacuvoa.com
Ndebele
voandebele.com
Português
voaportugues.com
Shona
voashona.com
Soomaaliga
voasomali.com
Kiswahili
voaswahili.com
ትግርኛ
tigrigna.voanews.com
Zimbabwe
voazimbabwe.com
Middle East / North Africa
فارسی
ir.voanews.com
كوردی
dengiamerika.com
Kurdi
dengeamerika.com
Türkçe
amerikaninsesi.com
Latin America
Creole
voanouvel.com
Español
voanoticias.com
VOA
Ðăng nhập Facebook
Ðăng ký
Ði ra
Trang chủ
Việt Nam
Thế giới
Hoa Kỳ
Kinh tế
Khoa học
Thể thao
Ðời sống
Sức Khỏe
Giáo dục
Văn hóa
Giải trí
Học tiếng Anh
Blog
Video
Kênh truyền thông VOA
Tin Việt Nam, biển Đông và thế giới
Phóng sự Hoa Kỳ và thế giới
Sự kiện thế giới nổi bật trong ngày
Các sự kiện nổi bật trong ngày ở Mỹ
Truyền hình vệ tinh VOA Asia
Học tiếng Anh cùng VOA
Chương trình
Thứ hai, 02/03/2015
Nghe
Xem
Nghe trực tiếp (Chỉ trong giờ phát thanh: 8-8:30 và 10-11 giờ tối VN)
8 giờ tối VN
10 giờ tối VN
Lịch phát sóng
Chương trình
Podcast
Tin tức Việt Nam, biển Đông và thế giới
Học tiếng Anh qua video
Trang ảnh
Học tiếng Anh
Các chương trình học tiếng Anh của Ban Việt ngữ VOA có thể giúp quý vị cải tiến kỹ năng nghe, hiểu rõ cấu trúc và ngữ pháp, và sử dụng Anh ngữ một cách chính xác. Ngoài ra, quý vị cũng có thể vào trang
VOA Learning English
để theo dõi những chương trình học tiếng Anh khác của VOA.
VOA Speak Up - Trò chuyện với người bản xứ (Bấm để xem thêm)
Học từ vựng tiếng Anh
(
Bấm để xem thêm
)
English at the movies
(
Bấm để xem thêm
)
Ban Việt ngữ có 10 chương trình dạy tiếng Anh
Thành ngữ Anh thông dụng
do Hằng Tâm phụ trách giới thiệu những thành ngữ thông dụng tại Mỹ, với lời giải thích, hướng dẫn cách sử dụng, cách phát âm và chính tả.
Special English
với các video có cách hành văn ngắn gọn, vốn từ vựng đơn giản và tốc độ đọc chậm rãi làm chương trình dễ hiểu hơn.
World in a Word
là chương trình luyện nghe nói và học từ vựng tiếng Anh bằng video qua tin tức thời sự quốc tế.
English at the Movies
là chương trình luyện nghe nói và học từ vựng tiếng Anh qua màn ảnh Hollywood.
VOA Speak Up
giúp ôn luyện cho kỳ thi TOEFL iBT, thực hành, kiểm tra, và cải thiện khả năng nói tiếng Anh với người bản xứ.
News Words
là chương trình luyện nghe nói và học từ vựng tiếng Anh qua những bản tin ngắn.
English in a Minute
là chương trình luyện nghe nói và học thành ngữ tiếng Anh, tiếng lóng thông dụng ở Mỹ.
Anh ngữ sinh động
do Phạm Văn phụ trách với mục đích dạy đàm thoại cho người học có trình độ trung cấp.
Từ và Thành ngữ
do Huyền Trang phụ trách là chương trình chú ý đến các thành ngữ thông dụng, ít khi được dạy trong các lớp tiếng Anh chính quy.
Hỏi đáp Anh ngữ
với mục đích giải đáp những câu hỏi của quý vị liên quan đến Anh ngữ thường thức.
Các bài học tiếng Anh mới nhất
Thành ngữ thông dụng tại Hoa Kỳ: Around the clock, Let the cat out of the bag
Hai từ chúng ta học hôm nay là Around the clock và Let the cat out of the bag
Thêm
Thành ngữ thông dụng tại Hoa Kỳ: A go-getter, In deep Water
Hai từ chúng ta học hôm nay là A go-getter và In deep water
Thêm
Thành ngữ thông dụng tại Hoa Kỳ: Couch potato, Lift a finger
Hai từ chúng ta học hôm nay là Couch potato và Lift a finger
Thêm
Thành ngữ thông dụng tại Hoa Kỳ: A Lone Wolf, To have a sweet tooth
Hai từ chúng ta học hôm nay là A lone worlf và To have a sweet tooth
Thêm
Thành ngữ thông dụng tại Hoa Kỳ: Window shopping, Dine out
Hai từ chúng ta học hôm nay là Window-shopping và Dine out
Thêm
Thành ngữ thông dụng tại Hoa Kỳ: Break the ice và One's heart goes out to
Hai từ chúng ta học hôm nay là Break the ice và One’s heart goes out to…
Thêm
Thành ngữ thông dụng tại Hoa Kỳ: all-nighter và cram
Hai từ chúng ta học hôm nay là all-nighter và cram
Thêm
Xem thêm
News Words
Học từ vựng qua bản tin ngắn
Anh ngữ đặc biệt
Video với tốc độ đọc chậm rãi
Từ và Thành ngữ
Các thành ngữ ngộ nghĩnh, thông dụng
Anh ngữ sinh động
Dạy đàm thoại cho người học có trình độ trung cấp
Hỏi đáp Anh ngữ
Giải đáp thắc mắc về Anh ngữ thường thức
previous
next
Các dịch vụ:
Podcast
RSS
Ðăng ký bản tin
Di động
Tin tức/Chuyên mục
Việt Nam
Thế giới
Châu Á
Hoa Kỳ
Kinh Tế
Sức khỏe
Khoa học
Thể thao
Ðời sống
Văn hóa
Nghệ thuật - Giải trí
Trang ảnh
Blog
Nguyễn Hưng Quốc
Bùi Tín
Trịnh Hội
Trần Vinh Dự
Nguyễn Xuân Hoàng
Like-Go-America
Nghe
Chương trình radio
Podcasts
Xem
Tin Việt Nam, Biển Đông, Thế Giới
Truyền hình vệ tinh VOA Asia
Học tiếng Anh
Anh ngữ Sinh động
GoEnglish.Me
Từ và Thành ngữ
Anh ngữ đặc biệt
Hỏi đáp Anh ngữ
Học từ vựng qua tin tức
Thành ngữ, tiếng lóng ở Mỹ
VOA Learning English
Tìm VOA Tiếng Việt
Facebook
Twitter
Google+
Mobile
RSS
SoundCloud
VOATiếngViệt trên Opera
Ứng dụng VOA cho iOS, Android
Liên lạc
Ðăng ký bản tin
Liên lạc với ban Việt ngữ
Vượt tường lửa
Xem thêm
BBG
Press Room
VOA English
VOA Learning English
VOA Music Mix
Editorials
RFA
Terms of Use & Privacy
Về VOA Tiếng Việt
Những câu hỏi thường gặp

X-UA-Compatible: IE=edge

X-XSS-Protection: 1; mode=block

Content-Encoding: gzip

Cache-Control: public, max-age=300

Set-Cookie: Pangea-NodeId=0dWZjeQ4U5i+BLHtJYYGvA==; expires=Tue, 01-Mar-2016 01:00:24 GMT; path=/; HttpOnly


text:
- 07:50 PM 14/01/2010 #1
Các mẹ ơi cho mình hỏi trẻ khoảng mấy tháng thì có thể bồng đứng được? bé nhà mình mới 2 tháng mà bắt bồng ngồi rồi, cứ bồng nằm là rướn cổ lên, có ổn không các mẹ?
-
-
Sau khi sinh khi nào có thể duỗi tóc được?
Các mẹ ơi Sinh xong mấy tháng có thể duỗi tóc nhỉ,tại mình sinh được hơn 3 tháng rùi ,chuẩn bị đi làm muốn duỗi ntoc1 ko biết có sap ko? có mẹ nào biết góp í mình với.
-
Xót xa cảnh mẹ sinh con khi biết mình sắp chết
Đọc trường hợp của chị mà thương quá, thương chị và các con. Chị bệnh hiểm nghèo và đã vào giai...
-
VinMart Thủ Đức rộn ràng khuyến mãi đầu năm
Dù vẫn còn dư âm của những ngày nghỉ Tết cổ truyền nhưng không khí làm việc khởi đầu năm mới đã bắt...
-
Khi nào có thể dùng địu cho bé?
Con em hơn 1 tháng tuổi, thỉnh thoảng cho bé đi chơi nên em muốn dùng địu cho tiện. Nhưng cổ bé yếu quá nên sợ chưa dùng được. Các mẹ làm ơn tư vấn cho em, các bé bao nhiêu tháng tuổi thì có thể dùng địu được ạ? Cảm ơn các mẹ nhiều!
-
Thư ngỏ của Người Mẹ xấu hổ về những vết rạn da trên cơ thể
Một người mẹ với đầy vết rạn da trên bụng đã bị chế giễu khi mặc bikini nằm tắm nắng trên bãi biển....
-
- 09:47 PM 14/01/2010 #2
- 11:58 AM 15/01/2010 #3
Mình cũng vậy! bé được 1 tuần mình cùng bồng vác và vỗ lưng sau khi cho bé ăn để tránh bị ọc sữa. Nhưng ý mình muốn hỏi là bồng đứng giống như bé đã lớn rồi ý. Bé nhà mình bây giờ cứ đòi bồng ngồi thẳng lưng. Ông bà bé cứ chiều theo nếu không, bé sẽ đạp chân loạn xạ và khóc inh ỏi. Nhưng mình không muốn vì sợ lớn lên cháu sẽ bị rụt cổ. Mình nghe nói trẻ phải trên 5 tháng mới được bồng như vậy đó mẹ bachdiep a!
- 08:55 PM 16/01/2010 #4
Theo ý mình là khi nào con tự mang dựoc đầu là bế vác đc thôi, tuy nhiên vẫn pải để ý cái cổ.
- 10:46 AM 18/01/2010 #5
Bé 1th đã bế vác được rồi ý, 1 tay mình giữ phần váy và lưng, 1 tay giữ mông con. Tuy nhiên ko nên bế nhiều trong thời gian lâu thôi. Bth khi con ăn xong cũng nên bế vác cho con ợ hơi và chống bị trớ ra nữa. CÒn khi nào con lấy, cổ cứng được rồi thì mình bỏ dần phần tay đỡ cổ con cho con tự xoay phần đầu cổ theo ý muốn:Smiling:
- 05:46 PM 20/01/2010 #6
Bờm nhà tớ 1 tháng bế vác vỗ ợ sữa đã ngóc hết cả cổ lên (trộm vía con), chả chịu gục đầu vào vai mẹ gì cả. 1 tháng 25 ngày mẹ lật úp con xuống - cậu ngóc hết cả cổ lên cứ như con rùa ý - trông iu lắm. Đến 2 tháng thì bế ngồi tựa lưng vào bụng mẹ luôn, chứ chẳng chịu bế ngửa như hồi sơ sinh đâu.
-
-
-
-
- 06:51 PM 20/01/2010 #7
Các bé bây giờ thích bế vác hay sao í, như con mình và con chị mình lúc trong tháng đã bế vác cho ợ rồi sau đó cứ thích vác thôi:Laughing:
-
Tuần 1
-
Tuần 2
-
Tuần 3
-
Tuần 4
-
Tuần 5
-
Tuần 6
-
Tuần 7
-
Tuần 8
-
Tuần 9
-
Tuần 10
-
Tuần 11
-
Tuần 12
-
Tuần 13
-
Tuần 14
-
Tuần 15
-
Tuần 16
-
Tuần 17
-
Tuần 18
-
Tuần 19
-
Tuần 20
-
Tuần 21
-
Tuần 22
-
Tuần 23
-
Tuần 24
-
Tuần 25
-
Tuần 26
-
Tuần 27
-
Tuần 28
-
Tuần 29
-
Tuần 30
-
Tuần 31
-
Tuần 32
-
Tuần 33
-
Tuần 34
-
Tuần 35
-
Tuần 36
-
Tuần 37
-
Tuần 38
-
Tuần 39
-
Tuần 40
Khi nào có thể bồng vác trẻ được?
- 8.74K Lượt đọc
- 6 Trả lời
Luôn tự hào là nguồn thông tin và kiến thức đáng tin cậy dành cho phụ nữ trưởng thành.
Theo dõi Webtretho

markdown:
- 07:50 PM 14/01/2010
[#1]
Các mẹ ơi cho mình hỏi trẻ khoảng mấy tháng thì có thể bồng đứng được? bé nhà mình mới 2 tháng mà bắt bồng ngồi rồi, cứ bồng nằm là rướn cổ lên, có ổn không các mẹ?
-
-
[Sau khi sinh khi nào có thể duỗi tóc được?](http://www.webtretho.com/forum/f71/sau-khi-sinh-khi-nao-co-the-duoi-toc-duoc-493926/)
Các mẹ ơi Sinh xong mấy tháng có thể duỗi tóc nhỉ,tại mình sinh được hơn 3 tháng rùi ,chuẩn bị đi làm muốn duỗi ntoc1 ko biết có sap ko? có mẹ nào biết góp í mình với.
-
[Xót xa cảnh mẹ sinh con khi biết mình sắp chết](http://www.webtretho.com/forum/f95/xot-xa-canh-me-sinh-con-khi-biet-minh-sap-chet-1944561/)
Đọc trường hợp của chị mà thương quá, thương chị và các con. Chị bệnh hiểm nghèo và đã vào giai...
-
[VinMart Thủ Đức rộn ràng khuyến mãi đầu năm](http://www.webtretho.com/forum/f3156/vinmart-thu-duc-ron-rang-khuyen-mai-dau-nam-2016492/)
Dù vẫn còn dư âm của những ngày nghỉ Tết cổ truyền nhưng không khí làm việc khởi đầu năm mới đã bắt...
-
[Khi nào có thể dùng địu cho bé?](http://www.webtretho.com/forum/f71/khi-nao-co-the-dung-diu-cho-be-144953/)
Con em hơn 1 tháng tuổi, thỉnh thoảng cho bé đi chơi nên em muốn dùng địu cho tiện. Nhưng cổ bé yếu quá nên sợ chưa dùng được. Các mẹ làm ơn tư vấn cho em, các bé bao nhiêu tháng tuổi thì có thể dùng địu được ạ? Cảm ơn các mẹ nhiều!
-
[Thư ngỏ của Người Mẹ xấu hổ về những vết rạn da trên cơ thể](http://www.webtretho.com/forum/f95/thu-ngo-cua-nguoi-me-xau-ho-ve-nhung-vet-ran-da-tren-co-the-1933148/)
Một người mẹ với đầy vết rạn da trên bụng đã bị chế giễu khi mặc bikini nằm tắm nắng trên bãi biển....
-
- 09:47 PM 14/01/2010
[#2]
- 11:58 AM 15/01/2010
[#3]
Mình cũng vậy! bé được 1 tuần mình cùng bồng vác và vỗ lưng sau khi cho bé ăn để tránh bị ọc sữa. Nhưng ý mình muốn hỏi là bồng đứng giống như bé đã lớn rồi ý. Bé nhà mình bây giờ cứ đòi bồng ngồi thẳng lưng. Ông bà bé cứ chiều theo nếu không, bé sẽ đạp chân loạn xạ và khóc inh ỏi. Nhưng mình không muốn vì sợ lớn lên cháu sẽ bị rụt cổ. Mình nghe nói trẻ phải trên 5 tháng mới được bồng như vậy đó mẹ bachdiep a!
- 08:55 PM 16/01/2010
[#4]
Theo ý mình là khi nào con tự mang dựoc đầu là bế vác đc thôi, tuy nhiên vẫn pải để ý cái cổ.
- 10:46 AM 18/01/2010
[#5]
Bé 1th đã bế vác được rồi ý, 1 tay mình giữ phần váy và lưng, 1 tay giữ mông con. Tuy nhiên ko nên bế nhiều trong thời gian lâu thôi. Bth khi con ăn xong cũng nên bế vác cho con ợ hơi và chống bị trớ ra nữa. CÒn khi nào con lấy, cổ cứng được rồi thì mình bỏ dần phần tay đỡ cổ con cho con tự xoay phần đầu cổ theo ý muốn:Smiling:
- 05:46 PM 20/01/2010
[#6]
Bờm nhà tớ 1 tháng bế vác vỗ ợ sữa đã ngóc hết cả cổ lên (trộm vía con), chả chịu gục đầu vào vai mẹ gì cả. 1 tháng 25 ngày mẹ lật úp con xuống - cậu ngóc hết cả cổ lên cứ như con rùa ý - trông iu lắm. Đến 2 tháng thì bế ngồi tựa lưng vào bụng mẹ luôn, chứ chẳng chịu bế ngửa như hồi sơ sinh đâu.
-
-
-
-
- 06:51 PM 20/01/2010
[#7]
Các bé bây giờ thích bế vác hay sao í, như con mình và con chị mình lúc trong tháng đã bế vác cho ợ rồi sau đó cứ thích vác thôi:Laughing:
-
Tuần 1
-
Tuần 2
-
Tuần 3
-
Tuần 4
-
Tuần 5
-
Tuần 6
-
Tuần 7
-
Tuần 8
-
Tuần 9
-
Tuần 10
-
Tuần 11
-
Tuần 12
-
Tuần 13
-
Tuần 14
-
Tuần 15
-
Tuần 16
-
Tuần 17
-
Tuần 18
-
Tuần 19
-
Tuần 20
-
Tuần 21
-
Tuần 22
-
Tuần 23
-
Tuần 24
-
Tuần 25
-
Tuần 26
-
Tuần 27
-
Tuần 28
-
Tuần 29
-
Tuần 30
-
Tuần 31
-
Tuần 32
-
Tuần 33
-
Tuần 34
-
Tuần 35
-
Tuần 36
-
Tuần 37
-
Tuần 38
-
Tuần 39
-
Tuần 40
[Sức khỏe - Sữa mẹ sau khi sinh](/forum/f95)
# Khi nào có thể bồng vác trẻ được?
[Đến trả lời mới nhất](http://www.webtretho.com/forum/f95/khi-nao-co-the-bong-vac-tre-duoc-457450/#post11377283)
-
**8.74K**Lượt đọc
-
**6**Trả lời
Luôn tự hào là nguồn thông tin và kiến thức đáng tin cậy dành cho phụ nữ trưởng thành.
Theo dõi
**Webtretho** [](https://www.facebook.com/webtretho.vietnam)
![](http://upload.uxpin.s3.amazonaws.com/files/98259/105580/418912_10151051644526634_1503902759_n.jpg)

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

Server: PEN

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Connection: close

Vary: Accept-Encoding

Set-Cookie: vbseo_loggedin=deleted; expires=Thu, 01-Jan-1970 00:00:01 GMT; path=/

Cache-Control: WTT cached

Pragma: private


text:
tao quan 2015 full
Xem clip phim thai lan co nang xao quyet tron boVui lòng xem video bên dưới
Kết quả tìm phim phim thai lan co nang xao quyet tron bo
Xin chờ...
-
Hãy Tin Em Thêm Lần NữaTodaytv Tập 6 7
-
Tuổi thanh xuân (Tập 17 18 19)Forever Young
-
Thanh Cung 13 TriềuSex And The Emperor
-
Mùa Hè Nóng BỏngSummer Time
-
Vương Quốc Dục CảmIn the Realm of the Senses
-
Người Hầu GáiThe Housemaid
-
Tình Thầy TròSora Aoi Is Tsumugi
-
Vợ Chồng Dân ChơiMr and Mrs Player
-
Thủy hử VTV2 Thuyết minhAll Men Are Brothers New Water Margin
-
Cô Hàng Xóm HQMiss Change
-
Võ tắc thiên truyền kỳThe Empress Of China (2014)

markdown:
[tao quan 2015 full](/online/phim/tao+quan+2015+full)
Vui lòng xem video bên dưới
[Xem clip phim thai lan co nang xao quyet tron bo](http://phimclip.tv/phim+thai+lan+co+nang+xao+quyet+tron+bo)
#### Kết quả tìm phim phim thai lan co nang xao quyet tron bo
Xin chờ...
-
### Todaytv Tập 6 7
[Hãy Tin Em Thêm Lần Nữa](http://www.xemphim.tv/online/movie/hay-tin-em-them-lan-nua)
-
### Forever Young
[Tuổi thanh xuân (Tập 17 18 19)](http://www.xemphim.tv/online/movie/tuoi-thanh-xuan)
-
### Sex And The Emperor
[Thanh Cung 13 Triều](http://www.xemphim.tv/online/movie/thanh-cung-13-trieu)
-
### Summer Time
[Mùa Hè Nóng Bỏng](http://www.xemphim.tv/online/movie/mua-he-nong-bong)
-
### In the Realm of the Senses
[Vương Quốc Dục Cảm](http://www.xemphim.tv/online/movie/vuong-quoc-duc-cam)
-
### The Housemaid
[Người Hầu Gái](http://www.xemphim.tv/online/movie/nguoi-hau-gai)
-
### Sora Aoi Is Tsumugi
[Tình Thầy Trò](http://www.xemphim.tv/online/movie/tinh-thay-tro)
-
### Mr and Mrs Player
[Vợ Chồng Dân Chơi](http://www.xemphim.tv/online/movie/vo-chong-dan-choi)
-
### All Men Are Brothers New Water Margin
[Thủy hử VTV2 Thuyết minh](http://www.xemphim.tv/online/movie/tan-thuy-hu)
-
### Miss Change
[Cô Hàng Xóm HQ](http://www.xemphim.tv/online/movie/co-hang-xom-hq)
-
### The Empress Of China (2014)
[Võ tắc thiên truyền kỳ](http://www.xemphim.tv/online/movie/vo-tac-thien-truyen-ky)

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Cache-Control: max-age=0, no-cache, no-store, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Pragma: no-cache

Server: cloudflare-nginx


text:
Giỏ hàng: 0
Bản quyền thuộc Công Ty TNHH Đông Nam Dược Bảo Long
Địa chỉ: 26/4 Phan Văn Hớn, Hóc Môn, Tp. Hồ Chí Minh
Điện thoại: 083.7129532 - | Fax083.7129511

Set-Cookie: UserRole=12; expires=Tue, 03-Mar-2015 00:53:06 GMT; path=/

Cache-Control: private


text:
HOÀNG QUỐC HẢI
Đọc “Lê thị gia phả” tức gia phả họ Lê của danh nhân Lê Đại Cang, có mấy chi tiết tôi rất thú vị.
Thứ nhất, về hưu, ông lập chùa tu, đặt tên chùa là Giác Am, xưng hiệu là Giác Am cư sĩ. Ông viết di chúc dặn cháu con không được ra làm quan (theo nhà soạn tuồng, nhà văn hóa Mịch Quang).
Thứ hai, khi từ quan hồi hương lúc 72 tuổi, về sống ở Luật Chánh, đồ đạc mang về ông Lê Đại Cang quí nhất là thanh long đao và chiếc đòn khiêng võng. Chiếc đón khiêng võng đã gắn bó cùng ông trong hai lần bị cách chức xuống làm lính dõng, lần trước thì nhanh chóng được phục chức, còn lần sau phải lãnh thêm tội chết, nhưng được cho hưởng đặc ân “trảm giam hậu” (tức là bị tội chết nhưng chưa phải chết ngay). Hiện nay, chiếc đòn khiêng võng này đã được giao cho Bảo tàng Tổng hợp tỉnh Bình Định lưu giữ, trưng bày còn thanh long đao nghe nói vì thiêng quá, nên gia tộc e sợ đã cho khiêng ném xuống vực ông Đô đầu làng (theo nhà nghiên cứu văn hóa Nguyễn Thế Khoa).
Tôi thích thú bởi cái chất phóng dật của một nhà nghệ sĩ trong cụ Lê Đại Cang, có gì từa tựa như Nguyễn Công Trứ. Hai cụ đều coi thường danh lợi, thấy việc nghĩa thì làm, thấy việc cần làm thì làm. Hai cụ sinh gần như cùng thời, cụ Lê Đại Cang sinh năm 1771 mất năm 1847, thọ 76 tuổi, cụ Nguyễn Công Trứ sinh năm 1778, mất năm 1859 thọ 81 tuổi. Cụ Lê Đại Cang từ quan hồi hưu năm 72 tuổi, cụ Nguyễn Công Trứ hồi hưu năm 70 tuổi.
Hai cụ cùng sinh ra trên dải đất miền Trung. Cụ Trứ sinh tại Hà Tĩnh, cụ Cang sinh tại Bình Định theo gia phả thì gốc gác ở Nghệ An, nhưng cái huyện cố hương của cụ thực ra là nằm ở địa phận Hà Tĩnh. Truy nguyên hóa ra hai cụ là đồng hương, thảo nào tính cách cũng hao hao.
Cụ Nguyễn Công Trứ khi làm “Doanh điền sứ”, có công khai hoang lấn biển hai huyện Kim Sơn và Tiền Hải, được dân yêu kính dựng đền, đình, thờ làm thành hoàng sống. Sự nghiệp khai hoang của cụ Trứ tới nay vẫn là mẫu mực về lấn biển và tưới tiêu dựa theo thủy triều. Còn cụ Lê Đại Cang chỉ có ba năm giữ chức Đê chính sứ Bắc Thành (gồm Hà Nội và các tỉnh Bắc Bộ từ Ninh Bình trở ra) mà hoàn tất công việc đê điều cho Hà Nội và các tỉnh Bắc Ninh, Bắc Giang, Sơn Tây, Hưng Yên, Thái Bình, Sơn Nam, Hà Nam. Không những thế, cụ còn viết sách mô tả hệ thống đê kè, cầu cống có liên quan đến việc trị thủy, và mô tả kỹ những đoạn đê trong lịch sử thuộc xã, tổng huyện nào, cả những khu vực xung yếu cần coi trọng. Sách ấy, không chỉ làm tài liệu cho đương thời mà còn rất hữu ích cho cả đời sau.
Ta hãy xem sức làm việc của cụ. Vào tháng 9 năm 1828, Lê Đại Cang được vua Minh Mạng: “Sai Hữu tham tri Hình bộ là Lê Đại Cang sung chức quản lý Đê chính”. Vậy mà tháng 11 năm ấy, cụ đã khảo sát xong 18 sở đê cũ cần bồi đắp thêm đều là đại công trình cả, ngoài ra còn 10 sở đê mới thuộc các tỉnh Sơn Tây, Sơn Nam, Nam Định, cộng 8500 trượng, riêng sở đê mới Kim Quan thuộc Bắc Ninh dài 890 trượng, đất ấy ruộng chiêm trũng ướt, thi công rất khó, xin đến thượng tuần tháng 12 năm nay khởi công. Không chỉ khảo sát mà còn lên cả dự trù kinh phí khoảng 175.500 quan và trực tiếp đứng ra chỉ huy thi công. Tất cả các việc ấy đều được vua y cho.
Sức làm việc của cụ Cang có thể nói là kinh khủng. Không chỉ khảo sát trên thực địa mà còn tiến hành điều tra xã hội học trong đám kỳ mục và dân chúng trong các địa phương, xem việc trị thủy nên giữ hay bỏ đê để khai đào sông ngòi cho thông thủy. Cuối cùng, đi đến kết luận: không thể bỏ đê!
Khối công việc lớn dường ấy mà Lê Đại Cang hoàn tất chỉ trong vòng hai tháng. Xin lỗi, với công việc tương tự ngày nay Cục Đê điều phải lập dự án, điều tra, xây dựng kế hoạch, dự trù kinh phí rồi chờ các cấp thẩm quyền phê duyệt sớm nhất cũng phải sau 3 năm mới thi công được. Ấy là chưa kể đến những việc động trời như nắn dòng chảy, dời cửa sông thì phải tính toán khối lượng đào đắp khổng lồ với gần 32km đê và phải nắm được thủy lưu, thủy chế của dòng sông ấy diễn tiến ít ra trong vòng vài chục năm, thậm chí cả trăm năm mới cho ta thông số kỹ thuật.
Ở đây không chỉ cho ta biết tinh thần trách nhiệm mà cả nghệ thuật quản lý và trình độ am hiểu khoa học của Lê Đại Cang xuất chúng thế nào. Đối chiếu với trận bão số 8 vừa qua tại TP Hải Phòng, khi bão tràn vào, Chủ tịch Thành phố không tài nào liên lạc được với ông Thường trực chống lụt bão của Thành phố. Và chỉ tìm thấy ông ta khi bão tan. Do vậy, Hải Phòng là tỉnh thiệt hại nặng nhất trong các tỉnh duyên hải Bắc Bộ.
Công việc của cụ Lê Đại Cang làm về đê điều ở Bắc Thành trong vòng hai tháng, có thể so với cụ Lê Quý Đôn (1726 – 1784) viết sách “Phủ biên tạp lục”.
Tháng 10 năm 1774, Trịnh Sâm thân chinh đem quân vào đánh Đàng Trong của các chúa Nguyễn, lấy được xứ Thuận Hóa đặt thành ty trấn. Lê Quý Đôn được cử giữ chức Hiệp trấn tham tán quân cơ. Lê Quý Đôn đã làm nhiệm vụ này sáu tháng ở Thuận Hóa. Trong thời gian đó, ngoài việc phải tổ chức lại chính quyền, giữ gìn an ninh, phục hồi sản xuất, chăm lo đời sống nhân dân về mọi mặt, Lê Quý Đôn còn soạn xong “Phủ biên tạp lục”.
“Phủ biên tạp lục” là sách có giá trị bậc nhất về mặt lịch sử. Ngày nay, chúng ta hiểu được tình hình xã hội Đàng Trong từ thế kỷ 18 trở về trước, đặc biệt hai xứ Thuận Hóa, Quảng Nam là nhờ có “Phủ biên tạp lục”.
Quốc sử quán triều Nguyễn lấy khá nhiều tư liệu ở đây để soạn “Đại Nam thực lục tiền biên”.
Trong lịch sử Việt Nam, những bậc giỏi chính sự như Lê Quý Đôn, Lê Đại Cang quả thật không có nhiều.
Bây giờ, ta thử bàn đến chuyện chiếc đòn khiêng võng mà cụ Lê Đại Cang đem về nhà khi hổi hưu được xem như một vật kỷ niệm vô giá.
Khi làm Trấn Tây Tham tán đại thần tức là thay mặt triều đình giải quyết biên sự và phụ trách luôn việc cai quản Nam Vang. Trong thâm tâm Lê Đại Cang không muốn thôn tính Cao Miên, bởi ông biết trước sau rồi người Cao Miên cũng sẽ nổi lên đánh đuổi quân chiếm đóng lấy lại nước của họ. Nhưng vua Minh Mạng quyết thôn tính Cao Miên, nên đặt quan cai trị và sai Trương Minh Giảng, Lê Đại Cang là các đại thần kiêm quản.
Về quan điểm này, về sau trong sách “Việt Nam sử lược” cụ Trần Trọng Kim có chia sẻ: “Quan lại Việt Nam ta sang làm nhiều điều trái lẽ, nhũng nhiễu dân sự, lại bắt Ngọc Vân quận chúa đem về để ở Gia Định, bắt bọn Trà Long và La Kiên đầy ra Bắc Kỳ, dân Chân Lạp ai cũng oán giận, chỗ nào cũng có giặc giã nổi lên đánh phá. Lại có em của Nặc Ông Chân là Nặc Ông Đôn khởi nghĩa, có người Xiêm La giúp đỡ, thành ra quan quân đánh mãi không được. Về sau, đến lúc vua Thánh Tổ mất rồi, quan quân mới phải bỏ thành Trấn Tây mà rút về An Giang. Âu cũng là bởi người mình không biết bênh vực kẻ hèn yếu chỉ đem lòng tham tàn mà ức hiếp người ta, thành ra hao tổn binh lương, nhọc mệt tướng sĩ mà lại phải sự bại hoạn, thật là thiệt hại cho nước mình” (Việt Nam sử lược, tập 2, trang 229).
Ý thức được việc chiếm đóng nước người sẽ có kết cục xấu, nhưng không thể can gián nhà vua, ông bèn dâng sớ cáo quan nhưng nhà vua không cho. Chẳng bao lâu sau, người Chân Lạp nổi dậy đánh đuổi quân chiếm đóng, khiến quân ta tổn thất khá nặng. Tội qui vu trưởng, Lê Đại Cang bị cách tuột quan chức xuống làm lính trơn, phải đến phục vụ quân thứ Hải Đông ở đạo Trà Gi.
Khi ở Trà Gi, thấy quân phủ này tổ chức quá luộm thuộm, sức chiến đấu kém, Lê Đại Cang liền đề xuất và đích thân chấn chỉnh đội ngũ, xếp đặt biền binh cho có quy củ rồi đưa binh đội này đi dẹp loạn.
Vua Minh Mạng được tâu báo việc trên, đã rất bực tức và kết án thật nặng: “Đại Cang hệ cách hiệu khước dĩ đại tướng, tự cư bất úy quốc pháp, bất cố công luận, nghi vấn tọa trảm giam hậu”. (Đại Cang là kẻ bị cách chức phải sung tiền quân hiệu lực mà hành động như một viên đại tướng, không sợ phép nước, chẳng kiêng công luận, đáng làm án trảm giam hậu!).
Lê Đại Cang là một người hào mại, anh tuấn, thấy việc phải làm thì làm chứ không so đo tính toán, nhưng Minh Mạng là người hẹp lượng, cố chấp. Đặc biệt, ông sợ kẻ sĩ ngang tàng bất úy quốc pháp (không sợ phép nước) sẽ làm quyền uy nhà vua không thiêng nữa, phải phòng bị trước, thà giết lầm còn hơn bỏ sót, nên mới triệt Lê Đại Cang nặng như vậy để răn kẻ khác.
Về việc hẹp lượng của Minh Mạng có câu chuyện kể đã được chép vào sách như sau:
“Nhà vua có thói quen ngủ trưa vào mùa hè, phải có 5 cung nữ hầu hạ: một nàng quạt, một nàng ru, một nàng gãi, một nàng đấm bóp, một nàng để sai vặt. Một hôm đang ngủ trưa, Minh Mạng bỗng ngồi dậy la to:
- Đứa nào cả gan hôn vào trán ta. Nói đi không chém đầu cả 5 đứa!
Một nàng nghẹn ngào khóc tâu:
- Thiếp được cha mẹ cho vào chầu hầu bệ hạ đã 5 năm rồi mà chưa một lần được bệ hạ đoái tới. Bữa nay nhân thấy bệ hạ ngủ trưa mặt rồng rực rỡ như hoa, thiếp đánh liều hôn trộm. Trăm lạy, xin bệ hạ tha tội.
Minh Mạng tựa như mỉm cười, nhưng chợt ông đổi sắc mặt phán:
– Tội không nặng lắm. Tình thật đáng thương. Nhưng đã phạm tội bất kính, phải xử tử. Nếu không pháp luật của ta sẽ bị xem thường.
Nói xong Minh Mạng sai đem chém. Chỉ vài phút sau nàng cung nữ dám hôn cái mặt rồng kia đã bị rơi đầu.”(Theo Đinh Công Vỹ – Chuyện tình các vua, chúa và hoàng tộc).
Hoặc giả chuyện ở đất Châu Long thành Thăng Long cũ có cô gái tên Son rất kiều diễm, được tiến cung. Khi đưa nàng vào phòng để Minh Mạng hành lạc, người ta đã bịt mắt cô. Cô gái tò mò hé dải băng để nhìn mặt rồng bị Minh Mạng đuổi thẳng về quê và cấm suốt đời không được lấy chồng. Nhân chuyện này, nhà thơ Nguyễn Bính đã viết vở kịch thơ “Cô Son” gây xôn xao dư luận sân khấu miền Bắc trong những năm 60,70 của thế kỷ trước.
Các bậc đại quan khi về trí sĩ thường lo xây cất dinh thự và trưng cờ biển vua ban, thế mà cụ Lê Đại Cang lại đem về nhà chiếc đòn khiêng lính dõng là cớ làm sao?
Việc Lê Đại Cang giữ lại chiếc đòn khiêng chính là cụ muốn lưu một vật chứng tượng trưng cho sự khinh bỉ. Bởi thế cụ mới di chúc cho con cháu không bao giờ được ra làm quan nữa. Cũng như Nguyễn Công Trứ sau những năm dài thăng trầm dưới triều Minh Mạng, cụ chán ngấy và thốt lên:
Kiếp sau xin chớ làm người
Làm cây thông đứng giữa trời mà reo
Tương truyền, khi về sống những năm cuối đởi ở quê, thỉnh thoảng Nguyễn Công Trứ ngồi trên chiếc xe có con bò kéo. Nơi hậu môn con bò, cụ cho đeo một tấm mo cau, có người hỏi: Cụ làm thế để làm gì? Cụ Trứ đáp:
-Để bịt miệng thế gian!
Kẻ sĩ là như vậy đó. Chí của họ là tự do, tự tại, là dọc ngang trời đất, vẫy vùng trong bốn bể.
Ngay cả trời đất và bốn bể vẫn chưa cho là thỏa. Như Cao Bá Quát từng viết: “Đằng vân do hận cửu thiên đê” (Lên cao tới chín tầng mây vẫn hận trời còn quá thấp).
Cho nên với họ:
Chen chúc lợi danh đà chán ngắt
Cúc tùng phong nguyệt mới vui sao
(Nguyễn Công Trứ)
Vì lẽ đó, cụ Lê Đại Cang mới mở thiền tự Giác Am và xưng tên hiệu Giác Am cư sĩ.
Cao đẹp thay, nhân cách bậc quốc sĩ!
Láng Thượng 8 tháng 12 năm 2012.
Filed under: Bài của bạn, Báo chí, Sự kiện Thẻ: | HOÀNG QUỐC HẢI, LÊ ĐẠI CANG
Tôi xin coppy về máy để đọc chậm
Ý Kiến Ngắn
(14:22, 29.03.2014)
.
Bài hay.
Xin có 2 ý kiến ngắn:
+ Chuyện cưỡi bò, tôi nghe Thày giáo hồi cấp 3 kể là của Cụ Nguyễn Khuyến;
+ “Đằng vân do hận cửu thiên đê.” [Vịnh Thánh Gióng: “Phá tặc đản hiềm tam tuế vãn, …“], tôi hiểu là Cưỡi mây bay đi vì bưc mình thấy “hệ thống quyền bính” (‘cửu thiên = chín tầng’, …) đê tiện,thấp hèn quá!
.
Trân trọng.

markdown:
**HOÀNG QUỐC HẢI**
Đọc “Lê thị gia phả” tức gia phả họ Lê của danh nhân Lê Đại Cang, có mấy chi tiết tôi rất thú vị.
*Thứ nhất, về hưu, ông lập chùa tu, đặt tên chùa là Giác Am, xưng hiệu là Giác Am cư sĩ. Ông viết di chúc dặn cháu con không được ra làm quan (theo nhà soạn tuồng, nhà văn hóa Mịch Quang). * *Thứ hai, khi từ quan hồi hương lúc 72 tuổi, về sống ở Luật Chánh, đồ đạc mang về ông Lê Đại Cang quí nhất là thanh long đao và chiếc đòn khiêng võng. Chiếc đón khiêng võng đã gắn bó cùng ông trong hai lần bị cách chức xuống làm lính dõng, lần trước thì nhanh chóng được phục chức, còn lần sau phải lãnh thêm tội chết, nhưng được cho hưởng đặc ân “trảm giam hậu” (tức là bị tội chết nhưng chưa phải chết ngay). Hiện nay, chiếc đòn khiêng võng này đã được giao cho Bảo tàng Tổng hợp tỉnh Bình Định lưu giữ, trưng bày còn thanh long đao nghe nói vì thiêng quá, nên gia tộc e sợ đã cho khiêng ném xuống vực ông Đô đầu làng (theo nhà nghiên cứu văn hóa Nguyễn Thế Khoa).*
Tôi thích thú bởi cái chất phóng dật của một nhà nghệ sĩ trong cụ Lê Đại Cang, có gì từa tựa như Nguyễn Công Trứ. Hai cụ đều coi thường danh lợi, thấy việc nghĩa thì làm, thấy việc cần làm thì làm. Hai cụ sinh gần như cùng thời, cụ Lê Đại Cang sinh năm 1771 mất năm 1847, thọ 76 tuổi, cụ Nguyễn Công Trứ sinh năm 1778, mất năm 1859 thọ 81 tuổi. Cụ Lê Đại Cang từ quan hồi hưu năm 72 tuổi, cụ Nguyễn Công Trứ hồi hưu năm 70 tuổi.
Hai cụ cùng sinh ra trên dải đất miền Trung. Cụ Trứ sinh tại Hà Tĩnh, cụ Cang sinh tại Bình Định theo gia phả thì gốc gác ở Nghệ An, nhưng cái huyện cố hương của cụ thực ra là nằm ở địa phận Hà Tĩnh. Truy nguyên hóa ra hai cụ là đồng hương, thảo nào tính cách cũng hao hao.
Cụ Nguyễn Công Trứ khi làm “Doanh điền sứ”, có công khai hoang lấn biển hai huyện Kim Sơn và Tiền Hải, được dân yêu kính dựng đền, đình, thờ làm thành hoàng sống. Sự nghiệp khai hoang của cụ Trứ tới nay vẫn là mẫu mực về lấn biển và tưới tiêu dựa theo thủy triều. Còn cụ Lê Đại Cang chỉ có ba năm giữ chức Đê chính sứ Bắc Thành (gồm Hà Nội và các tỉnh Bắc Bộ từ Ninh Bình trở ra) mà hoàn tất công việc đê điều cho Hà Nội và các tỉnh Bắc Ninh, Bắc Giang, Sơn Tây, Hưng Yên, Thái Bình, Sơn Nam, Hà Nam. Không những thế, cụ còn viết sách mô tả hệ thống đê kè, cầu cống có liên quan đến việc trị thủy, và mô tả kỹ những đoạn đê trong lịch sử thuộc xã, tổng huyện nào, cả những khu vực xung yếu cần coi trọng. Sách ấy, không chỉ làm tài liệu cho đương thời mà còn rất hữu ích cho cả đời sau.
Ta hãy xem sức làm việc của cụ. Vào tháng 9 năm 1828, Lê Đại Cang được vua Minh Mạng:
* “Sai Hữu tham tri Hình bộ là Lê Đại Cang sung chức quản lý Đê chính”*. Vậy mà tháng 11 năm ấy, cụ đã khảo sát xong 18 sở đê cũ cần bồi đắp thêm đều là đại công trình cả, ngoài ra còn 10 sở đê mới thuộc các tỉnh Sơn Tây, Sơn Nam, Nam Định, cộng 8500 trượng, riêng sở đê mới Kim Quan thuộc Bắc Ninh dài 890 trượng, đất ấy ruộng chiêm trũng ướt, thi công rất khó, xin đến thượng tuần tháng 12 năm nay khởi công. Không chỉ khảo sát mà còn lên cả dự trù kinh phí khoảng 175.500 quan và trực tiếp đứng ra chỉ huy thi công. Tất cả các việc ấy đều được vua y cho.
Sức làm việc của cụ Cang có thể nói là kinh khủng. Không chỉ khảo sát trên thực địa mà còn tiến hành điều tra xã hội học trong đám kỳ mục và dân chúng trong các địa phương, xem việc trị thủy nên giữ hay bỏ đê để khai đào sông ngòi cho thông thủy. Cuối cùng, đi đến kết luận: không thể bỏ đê!
Khối công việc lớn dường ấy mà Lê Đại Cang hoàn tất chỉ trong vòng hai tháng. Xin lỗi, với công việc tương tự ngày nay Cục Đê điều phải lập dự án, điều tra, xây dựng kế hoạch, dự trù kinh phí rồi chờ các cấp thẩm quyền phê duyệt sớm nhất cũng phải sau 3 năm mới thi công được. Ấy là chưa kể đến những việc động trời như nắn dòng chảy, dời cửa sông thì phải tính toán khối lượng đào đắp khổng lồ với gần 32km đê và phải nắm được thủy lưu, thủy chế của dòng sông ấy diễn tiến ít ra trong vòng vài chục năm, thậm chí cả trăm năm mới cho ta thông số kỹ thuật.
Ở đây không chỉ cho ta biết tinh thần trách nhiệm mà cả nghệ thuật quản lý và trình độ am hiểu khoa học của Lê Đại Cang xuất chúng thế nào. Đối chiếu với trận bão số 8 vừa qua tại TP Hải Phòng, khi bão tràn vào, Chủ tịch Thành phố không tài nào liên lạc được với ông Thường trực chống lụt bão của Thành phố. Và chỉ tìm thấy ông ta khi bão tan. Do vậy, Hải Phòng là tỉnh thiệt hại nặng nhất trong các tỉnh duyên hải Bắc Bộ.
Công việc của cụ Lê Đại Cang làm về đê điều ở Bắc Thành trong vòng hai tháng, có thể so với cụ Lê Quý Đôn (1726 – 1784) viết sách “Phủ biên tạp lục”.
Tháng 10 năm 1774, Trịnh Sâm thân chinh đem quân vào đánh Đàng Trong của các chúa Nguyễn, lấy được xứ Thuận Hóa đặt thành ty trấn. Lê Quý Đôn được cử giữ chức Hiệp trấn tham tán quân cơ. Lê Quý Đôn đã làm nhiệm vụ này sáu tháng ở Thuận Hóa. Trong thời gian đó, ngoài việc phải tổ chức lại chính quyền, giữ gìn an ninh, phục hồi sản xuất, chăm lo đời sống nhân dân về mọi mặt, Lê Quý Đôn còn soạn xong “Phủ biên tạp lục”.
“Phủ biên tạp lục” là sách có giá trị bậc nhất về mặt lịch sử. Ngày nay, chúng ta hiểu được tình hình xã hội Đàng Trong từ thế kỷ 18 trở về trước, đặc biệt hai xứ Thuận Hóa, Quảng Nam là nhờ có “Phủ biên tạp lục”.
Quốc sử quán triều Nguyễn lấy khá nhiều tư liệu ở đây để soạn “Đại Nam thực lục tiền biên”.
Trong lịch sử Việt Nam, những bậc giỏi chính sự như Lê Quý Đôn, Lê Đại Cang quả thật không có nhiều.
Bây giờ, ta thử bàn đến chuyện chiếc đòn khiêng võng mà cụ Lê Đại Cang đem về nhà khi hổi hưu được xem như một vật kỷ niệm vô giá.
Khi làm Trấn Tây Tham tán đại thần tức là thay mặt triều đình giải quyết biên sự và phụ trách luôn việc cai quản Nam Vang. Trong thâm tâm Lê Đại Cang không muốn thôn tính Cao Miên, bởi ông biết trước sau rồi người Cao Miên cũng sẽ nổi lên đánh đuổi quân chiếm đóng lấy lại nước của họ. Nhưng vua Minh Mạng quyết thôn tính Cao Miên, nên đặt quan cai trị và sai Trương Minh Giảng, Lê Đại Cang là các đại thần kiêm quản.
Về quan điểm này, về sau trong sách “Việt Nam sử lược” cụ Trần Trọng Kim có chia sẻ:
*“Quan lại Việt Nam ta sang làm nhiều điều trái lẽ, nhũng nhiễu dân sự, lại bắt Ngọc Vân quận chúa đem về để ở Gia Định, bắt bọn Trà Long và La Kiên đầy ra Bắc Kỳ, dân Chân Lạp ai cũng oán giận, chỗ nào cũng có giặc giã nổi lên đánh phá. Lại có em của Nặc Ông Chân là Nặc Ông Đôn khởi nghĩa, có người Xiêm La giúp đỡ, thành ra quan quân đánh mãi không được. Về sau, đến lúc vua Thánh Tổ mất rồi, quan quân mới phải bỏ thành Trấn Tây mà rút về An Giang. Âu cũng là bởi người mình không biết bênh vực kẻ hèn yếu chỉ đem lòng tham tàn mà ức hiếp người ta, thành ra hao tổn binh lương, nhọc mệt tướng sĩ mà lại phải sự bại hoạn, thật là thiệt hại cho nước mình”* (Việt Nam sử lược, tập 2, trang 229).
Ý thức được việc chiếm đóng nước người sẽ có kết cục xấu, nhưng không thể can gián nhà vua, ông bèn dâng sớ cáo quan nhưng nhà vua không cho. Chẳng bao lâu sau, người Chân Lạp nổi dậy đánh đuổi quân chiếm đóng, khiến quân ta tổn thất khá nặng. Tội qui vu trưởng, Lê Đại Cang bị cách tuột quan chức xuống làm lính trơn, phải đến phục vụ quân thứ Hải Đông ở đạo Trà Gi.
Khi ở Trà Gi, thấy quân phủ này tổ chức quá luộm thuộm, sức chiến đấu kém, Lê Đại Cang liền đề xuất và đích thân chấn chỉnh đội ngũ, xếp đặt biền binh cho có quy củ rồi đưa binh đội này đi dẹp loạn.
Vua Minh Mạng được tâu báo việc trên, đã rất bực tức và kết án thật nặng:
*“Đại Cang hệ cách hiệu khước dĩ đại tướng, tự cư bất úy quốc pháp, bất cố công luận, nghi vấn tọa trảm giam hậu”*. (Đại Cang là kẻ bị cách chức phải sung tiền quân hiệu lực mà hành động như một viên đại tướng, không sợ phép nước, chẳng kiêng công luận, đáng làm án trảm giam hậu!).
Lê Đại Cang là một người hào mại, anh tuấn, thấy việc phải làm thì làm chứ không so đo tính toán, nhưng Minh Mạng là người hẹp lượng, cố chấp. Đặc biệt, ông sợ kẻ sĩ ngang tàng bất úy quốc pháp (không sợ phép nước) sẽ làm quyền uy nhà vua không thiêng nữa, phải phòng bị trước, thà giết lầm còn hơn bỏ sót, nên mới triệt Lê Đại Cang nặng như vậy để răn kẻ khác.
Về việc hẹp lượng của Minh Mạng có câu chuyện kể đã được chép vào sách như sau:
*“Nhà vua có thói quen ngủ trưa vào mùa hè, phải có 5 cung nữ hầu hạ: một nàng quạt, một nàng ru, một nàng gãi, một nàng đấm bóp, một nàng để sai vặt. Một hôm đang ngủ trưa, Minh Mạng bỗng ngồi dậy la to: * *- Đứa nào cả gan hôn vào trán ta. Nói đi không chém đầu cả 5 đứa!* *Một nàng nghẹn ngào khóc tâu: * *- Thiếp được cha mẹ cho vào chầu hầu bệ hạ đã 5 năm rồi mà chưa một lần được bệ hạ đoái tới. Bữa nay nhân thấy bệ hạ ngủ trưa mặt rồng rực rỡ như hoa, thiếp đánh liều hôn trộm. Trăm lạy, xin bệ hạ tha tội.* * Minh Mạng tựa như mỉm cười, nhưng chợt ông đổi sắc mặt phán: * * – Tội không nặng lắm. Tình thật đáng thương. Nhưng đã phạm tội bất kính, phải xử tử. Nếu không pháp luật của ta sẽ bị xem thường.* * Nói xong Minh Mạng sai đem chém. Chỉ vài phút sau nàng cung nữ dám hôn cái mặt rồng kia đã bị rơi đầu*.”(Theo Đinh Công Vỹ – Chuyện tình các vua, chúa và hoàng tộc).
Hoặc giả chuyện ở đất Châu Long thành Thăng Long cũ có cô gái tên Son rất kiều diễm, được tiến cung. Khi đưa nàng vào phòng để Minh Mạng hành lạc, người ta đã bịt mắt cô. Cô gái tò mò hé dải băng để nhìn mặt rồng bị Minh Mạng đuổi thẳng về quê và cấm suốt đời không được lấy chồng. Nhân chuyện này, nhà thơ Nguyễn Bính đã viết vở kịch thơ “Cô Son” gây xôn xao dư luận sân khấu miền Bắc trong những năm 60,70 của thế kỷ trước.
Các bậc đại quan khi về trí sĩ thường lo xây cất dinh thự và trưng cờ biển vua ban, thế mà cụ Lê Đại Cang lại đem về nhà chiếc đòn khiêng lính dõng là cớ làm sao?
Việc Lê Đại Cang giữ lại chiếc đòn khiêng chính là cụ muốn lưu một vật chứng tượng trưng cho sự khinh bỉ. Bởi thế cụ mới di chúc cho con cháu không bao giờ được ra làm quan nữa. Cũng như Nguyễn Công Trứ sau những năm dài thăng trầm dưới triều Minh Mạng, cụ chán ngấy và thốt lên:
*Kiếp sau xin chớ làm người* *Làm cây thông đứng giữa trời mà reo*
Tương truyền, khi về sống những năm cuối đởi ở quê, thỉnh thoảng Nguyễn Công Trứ ngồi trên chiếc xe có con bò kéo. Nơi hậu môn con bò, cụ cho đeo một tấm mo cau, có người hỏi: Cụ làm thế để làm gì? Cụ Trứ đáp:
-Để bịt miệng thế gian!
Kẻ sĩ là như vậy đó. Chí của họ là tự do, tự tại, là dọc ngang trời đất, vẫy vùng trong bốn bể.
Ngay cả trời đất và bốn bể vẫn chưa cho là thỏa. Như Cao Bá Quát từng viết:
*“Đằng vân do hận cửu thiên đê” *(Lên cao tới chín tầng mây vẫn hận trời còn quá thấp).
Cho nên với họ:
*Chen chúc lợi danh đà chán ngắt* *Cúc tùng phong nguyệt mới vui sao*
(Nguyễn Công Trứ)
Vì lẽ đó, cụ Lê Đại Cang mới mở thiền tự Giác Am và xưng tên hiệu Giác Am cư sĩ.
Cao đẹp thay, nhân cách bậc quốc sĩ!
*Láng Thượng 8 tháng 12 năm 2012.*
Filed under:
[Bài của bạn](https://nhathonguyentrongtao.wordpress.com/category/bai-c%e1%bb%a7a-b%e1%ba%a1n/), [Báo chí](https://nhathonguyentrongtao.wordpress.com/category/bao-chi/), [Sự kiện](https://nhathonguyentrongtao.wordpress.com/category/s%e1%bb%b1-ki%e1%bb%87n/) Thẻ: | [HOÀNG QUỐC HẢI](https://nhathonguyentrongtao.wordpress.com/tag/hoang-quoc-hai/), [LÊ ĐẠI CANG](https://nhathonguyentrongtao.wordpress.com/tag/le-dai-cang/)
Phạm Minh Giắng, on 08.01.2013 at 09:18 said:
Tôi xin coppy về máy để đọc chậm
Van Duc, on 29.03.2014 at 22:59 said: Ý Kiến Ngắn
(14:22, 29.03.2014)
.
Bài hay.
Xin có 2 ý kiến ngắn:
+ Chuyện cưỡi bò, tôi nghe Thày giáo hồi cấp 3 kể là của Cụ Nguyễn Khuyến;
+ “
Đằng vân do hận cửu thiên đê.” [Vịnh Thánh Gióng: “ Phá tặc đản hiềm tam tuế vãn, …“], tôi hiểu là Cưỡi mây bay đi vì bưc mình thấy “hệ thống quyền bính” (‘cửu thiên = chín tầng’, …) đê tiện,thấp hèn quá!
.
Trân trọng.

Server: nginx

Vary: Cookie

X-hacker: If you're reading this, you should visit automattic.com/jobs and apply to join the fun, mention this header.

Link: <http://wp.me/pzAka-2Iw>; rel=shortlink

X-ac: 1.dca _dca