markdown:
*Papilio bridgei*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Papilio bridgei
|
|![ Papiliobridgei.JPG](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ed/Papiliobridgei.JPG/200px-Papiliobridgei.JPG)
[Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *divisio*) [Rhopalocera](/wiki/B%C6%B0%E1%BB%9Bm_ng%C3%A0y) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Arthropoda](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_Ch%C3%A2n_kh%E1%BB%9Bp) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Insecta](/wiki/C%C3%B4n_tr%C3%B9ng) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Lepidoptera](/wiki/B%E1%BB%99_C%C3%A1nh_v%E1%BA%A9y) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Papilionidae](/wiki/H%E1%BB%8D_B%C6%B0%E1%BB%9Bm_ph%C6%B0%E1%BB%A3ng) [Phân họ](/wiki/Ph%C3%A2n_h%E1%BB%8D)( *subfamilia*) [Papilioninae](/w/index.php?title=Papilioninae&action=edit&redlink=1) [Tông](/wiki/T%C3%B4ng_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *tribus*) [Papilionini](/wiki/Papilionini) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Papilio](/wiki/Papilio) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **P. bridgei** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Papilio bridgei* [Mathew](/w/index.php?title=Gervase_Frederick_Mathew&action=edit&redlink=1), 1886 [Danh pháp đồng nghĩa](/wiki/T%C3%AAn_%C4%91%E1%BB%93ng_ngh%C4%A9a_(sinh_v%E1%BA%ADt_h%E1%BB%8Dc)) *Papilio hecataeus*Godman & Salvin, 1888 *Papilio tryoni*Mathew, 1889 *Papilio prospero*Grose-Smith, 1889 * là một loài Papilio bridgei* [bướm ngày](/wiki/B%C6%B0%E1%BB%9Bm_ng%C3%A0y)thuộc họ [Papilionidae](/wiki/H%E1%BB%8D_B%C6%B0%E1%BB%9Bm_ph%C6%B0%E1%BB%A3ng). Nó được tìm thấy ở nhiều quần đảo ở [Đông Nam Á](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81). [Sải cánh](/wiki/S%E1%BA%A3i_c%C3%A1nh) dài 140–150 mm. [Ấu trùng](/wiki/%E1%BA%A4u_tr%C3%B9ng) ăn *. Citrus*
## Phụ loài[
[sửa](/w/index.php?title=Papilio_bridgei&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Papilio_bridgei&action=edit§ion=1)] *Papilio bridgei bridgei*(Bougainville, Choiseul, Santa Isabel, Shortland, Treasury Islands, Fauro Islands) *Papilio bridgei ortegae*Rothschild, 1904 (Florida Islands) *Papilio bridgei hecataeus*Godman & Salvin, 1888 (Guadalcanal) *Papilio bridgei tryoni*Mathew, 1889 (Ugi, San Cristobal) *Papilio bridgei prospero*Grose-Smith, 1889 (New Georgia Islands)
## Hình ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=Papilio_bridgei&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Papilio_bridgei&action=edit§ion=2)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Papilio_bridgei&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Papilio_bridgei&action=edit§ion=3)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Papilio_bridgei&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Papilio_bridgei&action=edit§ion=4)]
|
|![]()
[Papilio bridgei](//commons.wikimedia.org/wiki/Papilio_bridgei?uselang=vi)
|
|![]()
**có thông tin sinh học về** [Wikispecies](/wiki/Wikispecies)

X-Cache: cp1054 miss (0), cp1053 frontend miss (0)


markdown:
# Thám hiểm không gian
## Mục lục
## NHỮNG MỐC LỚN TRONG LỊCH SỬ CHINH PHỤC VŨ TRỤ CỦA LOÀI NGƯỜI[
[sửa](/w/index.php?title=Th%C3%A1m_hi%E1%BB%83m_kh%C3%B4ng_gian&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%C3%A1m_hi%E1%BB%83m_kh%C3%B4ng_gian&action=edit§ion=1)]
Ngày 24/12/1979:
[phi thuyền Arian](/w/index.php?title=Phi_thuy%E1%BB%81n_Arian&action=edit&redlink=1) đầu tiên của Châu Âu được phóng lên. Châu Âu trở thành đối thủ đáng gờm trong công cuộc chinh phục vũ trụ.
Ngày 12/04/1981: chuyến bay đầu tiên của
[phi thuyền Columbia](/w/index.php?title=Phi_thuy%E1%BB%81n_Columbia&action=edit&redlink=1).
Ngày 24/06/1982:
[Jean-Loup Chrétien](/w/index.php?title=Jean-Loup_Chr%C3%A9tien&action=edit&redlink=1) trở thành người Pháp đầu tiên bay vào vũ trụ.
Ngày 28/01/1986: 7 phi hành gia người Mỹ đã thiệt mạng trên
[phi thuyền Challenger](/w/index.php?title=Phi_thuy%E1%BB%81n_Challenger&action=edit&redlink=1). Các chuyến bay bị hoãn lại 2 năm sau đó.
Ngày 19/02/1986: phóng
[trạm không gian MIR](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A1m_kh%C3%B4ng_gian_MIR&action=edit&redlink=1) thế hệ thứ ba của Nga. Trạm vũ trụ này ngừng hoạt động vào tháng 3 năm 2001.
Ngày 25/04/1990:
[kính thiên văn vũ trụ Hubble](/w/index.php?title=K%C3%ADnh_thi%C3%AAn_v%C4%83n_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5_Hubble&action=edit&redlink=1) được đưa lên quĩ đạo.
Ngày 02/11/2000: hai phi hành gia của Nga và một của Mỹ trở thành cư dân đầu tiên của trạm
[ISS](/wiki/Tr%E1%BA%A1m_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF).
Ngày 17/01/2003: một quan chức của Trung Quốc tuyên bố về chuyến phóng
[Thần Châu](/w/index.php?title=Th%E1%BA%A7n_Ch%C3%A2u&action=edit&redlink=1) V.
Ngày 01/02/2003: phi thuyền Columbia của Mỹ bị nổ, cướp đi sinh mạng của 7 phi hành gia.
Ngày 08/09/2003: truyền hình Trung Quốc chính thức xác nhận chuyến bay của phi thuyền Thần Châu V vào ngày 15/10.
## Timeline of space exploration[
[sửa](/w/index.php?title=Th%C3%A1m_hi%E1%BB%83m_kh%C3%B4ng_gian&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%C3%A1m_hi%E1%BB%83m_kh%C3%B4ng_gian&action=edit§ion=2)]
-
*,* [Timeline of planetary exploration](/w/index.php?title=Timeline_of_planetary_exploration&action=edit&redlink=1) *,* [Timeline of solar system exploration](/w/index.php?title=Timeline_of_solar_system_exploration&action=edit&redlink=1) [Timeline of artificial satellites and space probes](/w/index.php?title=Timeline_of_artificial_satellites_and_space_probes&action=edit&redlink=1), [Spaceflight records](/w/index.php?title=Spaceflight_records&action=edit&redlink=1)
### 1942-1975[
[sửa](/w/index.php?title=Th%C3%A1m_hi%E1%BB%83m_kh%C3%B4ng_gian&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%C3%A1m_hi%E1%BB%83m_kh%C3%B4ng_gian&action=edit§ion=3)]
|Thời gian||Thành tích đi đầu||Quốc gia||Dự án/Phi thuyền|
|
| ![ Flag of German Reich (1935–1945).svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/99/Flag_of_German_Reich_%281935%E2%80%931945%29.svg/20px-Flag_of_German_Reich_%281935%E2%80%931945%29.svg.png)
![ Flag of German Reich (1935–1945).svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/99/Flag_of_German_Reich_%281935%E2%80%931945%29.svg/20px-Flag_of_German_Reich_%281935%E2%80%931945%29.svg.png)
[Đức Quốc xã](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c_Qu%E1%BB%91c_X%C3%A3) [Tên lửa V2](/w/index.php?title=T%C3%AAn_l%E1%BB%ADa_V2&action=edit&redlink=1), chương trình quân sự ![ Flag of the United States.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/20px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
![ Flag of the United States.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/20px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
[Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3)-Cục Tên lửa đạn đạo Lục quân (ABMA) [21 tháng 8](/wiki/21_th%C3%A1ng_8), [1957](/wiki/1957) ![ Flag of the Soviet Union.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/20px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
![ Flag of the Soviet Union.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/20px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
[Liên Xô](/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4) [R-7 Semyorka/SS-6 Sapwood](/wiki/T%C3%AAn_l%E1%BB%ADa_R-7) [4 tháng 10](/wiki/4_th%C3%A1ng_10), [1957](/wiki/1957) [Vệ tinh nhân tạo](/wiki/V%E1%BB%87_tinh) [Liên Xô](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_the_Soviet_Union.svg) ![ Flag of the Soviet Union.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/20px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
![ Flag of the Soviet Union.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/20px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
[Sputnik 1](/wiki/Sputnik_1) [3 tháng 11](/wiki/3_th%C3%A1ng_11), [1957](/wiki/1957) [Laika](/wiki/Laika), chết sau vài ngày) [Liên Xô](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_the_Soviet_Union.svg) ![ Flag of the Soviet Union.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/20px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
![ Flag of the Soviet Union.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/20px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
[Sputnik 2](/w/index.php?title=Sputnik_2&action=edit&redlink=1) [31 tháng 1](/wiki/31_th%C3%A1ng_1), [1958](/wiki/1958) [Vành đai bức xạ Van Allen](/wiki/V%C3%A0nh_%C4%91ai_b%E1%BB%A9c_x%E1%BA%A1_Van_Allen) [Hoa Kỳ-ABMA](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_the_United_States.svg) ![ Flag of the United States.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/20px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
![ Flag of the United States.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/20px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
[Explorer I](/w/index.php?title=Explorer_I&action=edit&redlink=1) [15 tháng 5](/wiki/15_th%C3%A1ng_5), [1958](/wiki/1958) [Liên Xô](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_the_Soviet_Union.svg) ![ Flag of the Soviet Union.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/20px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
![ Flag of the Soviet Union.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/20px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
[Sputnik 3](/w/index.php?title=Sputnik_3&action=edit&redlink=1) [1 tháng 10](/wiki/1_th%C3%A1ng_10), [1958](/wiki/1958) [Hoa Kỳ](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_the_United_States.svg) ![ Flag of the United States.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/20px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
![ Flag of the United States.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/20px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
[NASA](/wiki/NASA)(Cục Quản trị Hàng không và Không gian Quốc gia) [18 tháng 12](/wiki/18_th%C3%A1ng_12), [1958](/wiki/1958) [Vệ tinh viễn thông](/wiki/V%E1%BB%87_tinh_th%C3%B4ng_tin) [Hoa Kỳ-ABMA](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_the_United_States.svg) ![ Flag of the United States.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/20px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
![ Flag of the United States.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/20px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
[Chương trình SCORE](/w/index.php?title=Ch%C6%B0%C6%A1ng_tr%C3%ACnh_SCORE&action=edit&redlink=1) [2 tháng 1](/wiki/2_th%C3%A1ng_1), [1959](/wiki/1959) [Mặt Trăng](/wiki/M%E1%BA%B7t_Tr%C4%83ng) [Liên Xô](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_the_Soviet_Union.svg) ![ Flag of the Soviet Union.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/20px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
![ Flag of the Soviet Union.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/20px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
[Luna 1](/w/index.php?title=Luna_1&action=edit&redlink=1) [17 tháng 2](/wiki/17_th%C3%A1ng_2), [1959](/wiki/1959) [Vệ tinh thời tiết](/wiki/V%E1%BB%87_tinh_kh%C3%AD_t%C6%B0%E1%BB%A3ng) [Hoa Kỳ-](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_the_United_States.svg) ![ Flag of the United States.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/20px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
![ Flag of the United States.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/20px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
[NASA](/wiki/NASA)(Phòng Nghiên cứu Hải quân Hoa Kỳ, NRL) 1 [Vanguard 2](/w/index.php?title=Vanguard_2&action=edit&redlink=1) [14 tháng 9](/wiki/14_th%C3%A1ng_9), [1959](/wiki/1959) [Liên Xô](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_the_Soviet_Union.svg) ![ Flag of the Soviet Union.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/20px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
![ Flag of the Soviet Union.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/20px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
[Luna 2](/wiki/Luna_2) [7 tháng 8](/wiki/7_th%C3%A1ng_8), [1959](/wiki/1959) [Trái Đất](/wiki/Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t)từ không gian [Hoa Kỳ](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_the_United_States.svg) ![ Flag of the United States.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/20px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
![ Flag of the United States.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/20px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
[Explorer 6](/w/index.php?title=Explorer_6&action=edit&redlink=1) [4 tháng 10](/wiki/4_th%C3%A1ng_10), [1959](/wiki/1959) [Liên Xô](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_the_Soviet_Union.svg) ![ Flag of the Soviet Union.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/20px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
![ Flag of the Soviet Union.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/20px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
[Luna 3](/w/index.php?title=Luna_3&action=edit&redlink=1) [11 tháng 3](/wiki/11_th%C3%A1ng_3), [1960](/wiki/1960) [Mặt Trời](/wiki/M%E1%BA%B7t_Tr%E1%BB%9Di) [Hoa Kỳ](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_the_United_States.svg) ![ Flag of the United States.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/20px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
![ Flag of the United States.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/20px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
[Pioneer 5](/w/index.php?title=Pioneer_5&action=edit&redlink=1) [18 tháng 8](/wiki/18_th%C3%A1ng_8), [1960](/wiki/1960) [Vệ tinh do thám](/w/index.php?title=V%E1%BB%87_tinh_do_th%C3%A1m&action=edit&redlink=1) ![ Flag of the United States.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/20px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
![ Flag of the United States.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/20px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
[Không lực Hoa Kỳ](/wiki/Kh%C3%B4ng_qu%C3%A2n_Hoa_K%E1%BB%B3) [KH-1 9009](/w/index.php?title=Corona_(v%E1%BB%87_tinh)&action=edit&redlink=1) [12 tháng 4](/wiki/12_th%C3%A1ng_4), [1961](/wiki/1961) [Yuri Gagarin](/wiki/Yuri_Alekseievich_Gagarin)- bay quanh Trái Đất 1 vòng và hạ cánh sau 1h 48m) [Liên Xô](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_the_Soviet_Union.svg) ![ Flag of the Soviet Union.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/20px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
![ Flag of the Soviet Union.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/20px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
[Vostok 1](/w/index.php?title=Vostok_1&action=edit&redlink=1) [5 tháng 5](/wiki/5_th%C3%A1ng_5), [1961](/wiki/1961) [Alan Shepard](/w/index.php?title=Alan_Shepard&action=edit&redlink=1)- chuyến bay kéo dài 15 phút) [Hoa Kỳ](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_the_United_States.svg) ![ Flag of the United States.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/20px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
![ Flag of the United States.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/20px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
[Mercury 3](/w/index.php?title=Mercury_3&action=edit&redlink=1) [25 tháng 5](/wiki/25_th%C3%A1ng_5), [1961](/wiki/1961) [John F. Kennedy](/wiki/John_F._Kennedy)tuyên bố dự án đưa người lên Mặt Trăng [Hoa Kỳ](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_the_United_States.svg) ![ Flag of the United States.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/20px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
![ Flag of the United States.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/20px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
[Chương trình Apollo](/wiki/Ch%C6%B0%C6%A1ng_tr%C3%ACnh_Apollo) [20 tháng 2](/wiki/20_th%C3%A1ng_2), [1962](/wiki/1962) [John Glenn](/w/index.php?title=John_Glenn&action=edit&redlink=1)) [Hoa Kỳ](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_the_United_States.svg) ![ Flag of the United States.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/20px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
![ Flag of the United States.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/20px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
[Mercury 6](/w/index.php?title=Mercury_6&action=edit&redlink=1) [27 tháng 8](/wiki/27_th%C3%A1ng_8), [1962](/wiki/1962) [Sao Kim](/wiki/Sao_Kim) [Hoa Kỳ](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_the_United_States.svg) ![ Flag of the United States.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/20px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
![ Flag of the United States.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/20px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
[Mariner 2](/w/index.php?title=Mariner_2&action=edit&redlink=1) [1 tháng 11](/wiki/1_th%C3%A1ng_11), [1962](/wiki/1962) [Sao Hỏa](/wiki/Sao_H%E1%BB%8Fa)(nhưng mất liên lạc) [Liên Xô](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_the_Soviet_Union.svg) ![ Flag of the Soviet Union.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/20px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
![ Flag of the Soviet Union.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/20px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
[Mars 1](/w/index.php?title=Mars_1&action=edit&redlink=1) [16 tháng 6](/wiki/16_th%C3%A1ng_6), [1963](/wiki/1963) [Valentina Vladimirovna Tereshkova](/wiki/Valentina_Vladimirovna_Tereshkova)) [Liên Xô](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_the_Soviet_Union.svg) ![ Flag of the Soviet Union.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/20px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
![ Flag of the Soviet Union.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/20px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
[Vostok 6](/w/index.php?title=Vostok_6&action=edit&redlink=1) [28 tháng 11](/wiki/28_th%C3%A1ng_11), [1964](/wiki/1964) [Hoa Kỳ](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_the_United_States.svg) ![ Flag of the United States.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/20px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
![ Flag of the United States.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/20px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
[Mariner 4](/w/index.php?title=Mariner_4&action=edit&redlink=1) [18 tháng 3](/wiki/18_th%C3%A1ng_3), [1965](/wiki/1965) [Aleksei Arkhipovich Leonov](/wiki/Aleksei_Arkhipovich_Leonov)) [Liên Xô](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_the_Soviet_Union.svg) ![ Flag of the Soviet Union.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/20px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
![ Flag of the Soviet Union.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/20px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
[Voskhod 2](/w/index.php?title=Voskhod_2&action=edit&redlink=1) [15 tháng 12](/wiki/15_th%C3%A1ng_12), [1965](/wiki/1965) [Hoa Kỳ](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_the_United_States.svg) ![ Flag of the United States.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/20px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
![ Flag of the United States.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/20px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
[Gemini 6A](/w/index.php?title=Gemini_6A&action=edit&redlink=1)/ [Gemini 7](/w/index.php?title=Gemini_7&action=edit&redlink=1) [3 tháng 2](/wiki/3_th%C3%A1ng_2), [1966](/wiki/1966) [Liên Xô](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_the_Soviet_Union.svg) ![ Flag of the Soviet Union.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/20px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
![ Flag of the Soviet Union.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/20px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
[Luna 9](/w/index.php?title=Luna_9&action=edit&redlink=1) [1 tháng 3](/wiki/1_th%C3%A1ng_3), [1966](/wiki/1966) [hành tinh](/wiki/H%C3%A0nh_tinh)khác ( [Sao Kim](/wiki/Sao_Kim)) [Liên Xô](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_the_Soviet_Union.svg) ![ Flag of the Soviet Union.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/20px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
![ Flag of the Soviet Union.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/20px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
[Venera 3](/w/index.php?title=Venera_3&action=edit&redlink=1) [3 tháng 4](/wiki/3_th%C3%A1ng_4), [1966](/wiki/1966) [Liên Xô](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_the_Soviet_Union.svg) ![ Flag of the Soviet Union.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/20px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
![ Flag of the Soviet Union.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/20px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
[Luna 10](/w/index.php?title=Luna_10&action=edit&redlink=1) [27 tháng 1](/wiki/27_th%C3%A1ng_1), [1967](/wiki/1967) [Gus Grissom](/w/index.php?title=Gus_Grissom&action=edit&redlink=1), [Edward Higgins White](/w/index.php?title=Edward_Higgins_White&action=edit&redlink=1), [Roger B. Chaffee](/w/index.php?title=Roger_B._Chaffee&action=edit&redlink=1)) [Hoa Kỳ](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_the_United_States.svg) ![ Flag of the United States.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/20px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
![ Flag of the United States.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/20px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
[Apollo 1](/wiki/Apollo_1) [24 tháng 4](/wiki/24_th%C3%A1ng_4), [1967](/wiki/1967) [Vladimir Mikhailovich Komarov](/wiki/Vladimir_Mikhailovich_Komarov)) [Liên Xô](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_the_Soviet_Union.svg) ![ Flag of the Soviet Union.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/20px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
![ Flag of the Soviet Union.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/20px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
[Soyuz 1](/wiki/Soyuz_1) [21 tháng 12](/wiki/21_th%C3%A1ng_12), [1968](/wiki/1968) [Hoa Kỳ](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_the_United_States.svg) ![ Flag of the United States.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/20px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
![ Flag of the United States.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/20px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
[Apollo 8](/wiki/Apollo_8) [21 tháng 7](/wiki/21_th%C3%A1ng_7), [1969](/wiki/1969) [Neil Armstrong](/wiki/Neil_Armstrong)và [Buzz Aldrin](/wiki/Buzz_Aldrin)) [Hoa Kỳ](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_the_United_States.svg) ![ Flag of the United States.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/20px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
![ Flag of the United States.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/20px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
[Apollo 11](/wiki/Apollo_11) [15 tháng 4](/wiki/15_th%C3%A1ng_4), [1970](/wiki/1970) [Hoa Kỳ](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_the_United_States.svg) ![ Flag of the United States.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/20px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
![ Flag of the United States.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/20px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
[Apollo 13](/wiki/Apollo_13) [17 tháng 11](/wiki/17_th%C3%A1ng_11), [1970](/wiki/1970) [Liên Xô](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_the_Soviet_Union.svg) ![ Flag of the Soviet Union.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/20px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
![ Flag of the Soviet Union.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/20px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
[Lunakhod 1](/w/index.php?title=Lunakhod_1&action=edit&redlink=1) [15 tháng 12](/wiki/15_th%C3%A1ng_12), [1970](/wiki/1970) [Liên Xô](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_the_Soviet_Union.svg) ![ Flag of the Soviet Union.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/20px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
![ Flag of the Soviet Union.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/20px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
[Venera 7](/w/index.php?title=Venera_7&action=edit&redlink=1) [23 tháng 4](/wiki/23_th%C3%A1ng_4), [1971](/wiki/1971) [Trạm không gian](/wiki/Tr%E1%BA%A1m_kh%C3%B4ng_gian) [Liên Xô](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_the_Soviet_Union.svg) ![ Flag of the Soviet Union.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/20px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
![ Flag of the Soviet Union.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/20px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
[Salyut 1](/w/index.php?title=Salyut_1&action=edit&redlink=1) [29 tháng 6](/wiki/29_th%C3%A1ng_6), [1971](/wiki/1971) [Georgiy Timofeyevich Dobrovolskiy](/w/index.php?title=Georgiy_Timofeyevich_Dobrovolskiy&action=edit&redlink=1), [Vladislav Nikolayevich Volkov](/w/index.php?title=Vladislav_Nikolayevich_Volkov&action=edit&redlink=1)và [Viktor Ivanovich Patsayev](/w/index.php?title=Viktor_Ivanovich_Patsayev&action=edit&redlink=1)) [Liên Xô](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_the_Soviet_Union.svg) ![ Flag of the Soviet Union.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/20px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
![ Flag of the Soviet Union.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/20px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
[Soyuz 11](/w/index.php?title=Soyuz_11&action=edit&redlink=1) [27 tháng 11](/wiki/27_th%C3%A1ng_11), [1971](/wiki/1971) [Liên Xô](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_the_Soviet_Union.svg) ![ Flag of the Soviet Union.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/20px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
![ Flag of the Soviet Union.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/20px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
[Mars 2](/w/index.php?title=Mars_2&action=edit&redlink=1) [2 tháng 12](/wiki/2_th%C3%A1ng_12), [1971](/wiki/1971) [Liên Xô](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_the_Soviet_Union.svg) ![ Flag of the Soviet Union.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/20px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
![ Flag of the Soviet Union.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/20px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
[Mars 3](/w/index.php?title=Mars_3&action=edit&redlink=1) [14 tháng 5](/wiki/14_th%C3%A1ng_5), [1973](/wiki/1973) [Hoa Kỳ](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_the_United_States.svg) ![ Flag of the United States.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/20px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
![ Flag of the United States.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/20px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
[Skylab](/wiki/Skylab) [3 tháng 12](/wiki/3_th%C3%A1ng_12), [1973](/wiki/1973) [Sao Mộc](/wiki/Sao_M%E1%BB%99c) [Hoa Kỳ](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_the_United_States.svg) ![ Flag of the United States.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/20px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
![ Flag of the United States.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/20px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
[Pioneer 10](/wiki/Pioneer_10) [29 tháng 3](/wiki/29_th%C3%A1ng_3), [1974](/wiki/1974) [Sao Thủy](/wiki/Sao_Th%E1%BB%A7y) [Hoa Kỳ](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_the_United_States.svg) ![ Flag of the United States.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/20px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
![ Flag of the United States.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/20px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
[Mariner 10](/w/index.php?title=Mariner_10&action=edit&redlink=1) 1Chương trình Vanguard được chuyển giao từ Phòng Nghiên cứu Hải quân Hoa Kỳ (NRL) cho NASA ngay trước cuộc phóng.
### Sau 1975[
[sửa](/w/index.php?title=Th%C3%A1m_hi%E1%BB%83m_kh%C3%B4ng_gian&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%C3%A1m_hi%E1%BB%83m_kh%C3%B4ng_gian&action=edit§ion=4)]
|Thời gian||Thành tích đi đầu||Quốc gia||Dự án/Phi thuyền|
|
| ![ Flag of Europe.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b7/Flag_of_Europe.svg/20px-Flag_of_Europe.svg.png)
![ Flag of Europe.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b7/Flag_of_Europe.svg/20px-Flag_of_Europe.svg.png)
[Liên minh châu Âu](/wiki/Li%C3%AAn_minh_ch%C3%A2u_%C3%82u) [ESA](/wiki/C%C6%A1_quan_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5_Ch%C3%A2u_%C3%82u)(Cơ quan Không gian châu Âu) [15 tháng 7](/wiki/15_th%C3%A1ng_7), [1975](/wiki/1975) [Liên Xô](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_the_Soviet_Union.svg) ![ Flag of the Soviet Union.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/20px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
![ Flag of the Soviet Union.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/20px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
[Hoa Kỳ](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_the_United_States.svg) ![ Flag of the United States.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/20px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
![ Flag of the United States.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/20px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
[Chương trình thử nghiệm Apollo-Soyuz](/w/index.php?title=Ch%C6%B0%C6%A1ng_tr%C3%ACnh_th%E1%BB%AD_nghi%E1%BB%87m_Apollo-Soyuz&action=edit&redlink=1) [2 tháng 3](/wiki/2_th%C3%A1ng_3), [1978](/wiki/1978) [Tiệp Khắc](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_Czechoslovakia.svg) ![ Flag of Czechoslovakia.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2d/Flag_of_Czechoslovakia.svg/20px-Flag_of_Czechoslovakia.svg.png)
![ Flag of Czechoslovakia.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2d/Flag_of_Czechoslovakia.svg/20px-Flag_of_Czechoslovakia.svg.png)
[Soyuz 28](/w/index.php?title=Soyuz_28&action=edit&redlink=1) [12 tháng 4](/wiki/12_th%C3%A1ng_4), [1981](/wiki/1981) [Tàu con thoi](/wiki/T%C3%A0u_con_thoi) [Hoa Kỳ-NASA](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_the_United_States.svg) ![ Flag of the United States.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/20px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
![ Flag of the United States.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/20px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
[Columbia](/wiki/Columbia) [13 tháng 6](/wiki/13_th%C3%A1ng_6), [1983](/wiki/1983) [Sao Hải Vương](/wiki/Sao_H%E1%BA%A3i_V%C6%B0%C6%A1ng) [Hoa Kỳ](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_the_United_States.svg) ![ Flag of the United States.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/20px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
![ Flag of the United States.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/20px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
[Pioneer 10](/wiki/Pioneer_10) [2 tháng 12](/wiki/2_th%C3%A1ng_12), [1990](/wiki/1990) ![ Flag of Russia.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f3/Flag_of_Russia.svg/20px-Flag_of_Russia.svg.png)
![ Flag of Russia.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f3/Flag_of_Russia.svg/20px-Flag_of_Russia.svg.png)
[Nga](/wiki/Nga) ![ Flag of Japan (bordered).svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f0/Flag_of_Japan_%28bordered%29.svg/20px-Flag_of_Japan_%28bordered%29.svg.png)
![ Flag of Japan (bordered).svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f0/Flag_of_Japan_%28bordered%29.svg/20px-Flag_of_Japan_%28bordered%29.svg.png)
[Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) [Soyuz TM-11](/w/index.php?title=Soyuz_TM-11&action=edit&redlink=1) [7 tháng 7](/wiki/7_th%C3%A1ng_7), [1998](/wiki/1998) [Nga](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_Russia.svg) ![ Flag of Russia.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f3/Flag_of_Russia.svg/20px-Flag_of_Russia.svg.png)
![ Flag of Russia.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f3/Flag_of_Russia.svg/20px-Flag_of_Russia.svg.png)
[K-407](/w/index.php?title=K-407&action=edit&redlink=1) [28 tháng 4](/wiki/28_th%C3%A1ng_4), [2001](/wiki/2001) [Du lịch không gian](/w/index.php?title=Du_l%E1%BB%8Bch_kh%C3%B4ng_gian&action=edit&redlink=1) [Nga](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_Russia.svg) ![ Flag of Russia.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f3/Flag_of_Russia.svg/20px-Flag_of_Russia.svg.png)
![ Flag of Russia.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f3/Flag_of_Russia.svg/20px-Flag_of_Russia.svg.png)
[Hoa Kỳ](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_the_United_States.svg) ![ Flag of the United States.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/20px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
![ Flag of the United States.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/20px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
[Soyuz TM-32](/w/index.php?title=Soyuz_TM-32&action=edit&redlink=1) [15 tháng 10](/wiki/15_th%C3%A1ng_10), [2003](/wiki/2003) ![ Flag of the People's Republic of China.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/Flag_of_the_People%27s_Republic_of_China.svg/20px-Flag_of_the_People%27s_Republic_of_China.svg.png)
![ Flag of the People's Republic of China.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/Flag_of_the_People%27s_Republic_of_China.svg/20px-Flag_of_the_People%27s_Republic_of_China.svg.png)
[Trung Quốc](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Trung_Hoa) [Thần Châu 5](/w/index.php?title=Th%E1%BA%A7n_Ch%C3%A2u_5&action=edit&redlink=1) [21 tháng 6](/wiki/21_th%C3%A1ng_6), [2004](/wiki/2004) [Hoa Kỳ-](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Flag_of_the_United_States.svg) ![ Flag of the United States.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/20px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
![ Flag of the United States.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/20px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
[Mojave Aerospace Ventures](/w/index.php?title=Mojave_Aerospace_Ventures&action=edit&redlink=1) [SpaceShipOne 15P](/w/index.php?title=SpaceShipOne_15P&action=edit&redlink=1)
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Th%C3%A1m_hi%E1%BB%83m_kh%C3%B4ng_gian&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%C3%A1m_hi%E1%BB%83m_kh%C3%B4ng_gian&action=edit§ion=5)]
|
|![]()
[Thám hiểm không gian](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Space_exploration?uselang=vi)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Th%C3%A1m_hi%E1%BB%83m_kh%C3%B4ng_gian&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%C3%A1m_hi%E1%BB%83m_kh%C3%B4ng_gian&action=edit§ion=6)]

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Server: Apache

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-language: vi

Content-Encoding: gzip

X-UA-Compatible: IE=Edge

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Accept-Ranges: bytes

Connection: close

X-Cache: cp1054 hit (1), cp1065 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate


markdown:
Thể loại:Sông tại Sóc Trăng
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới:
menu
,
tìm kiếm
Các trang trong thể loại “Sông tại Sóc Trăng”
11 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 11 trang.
K
Kinh Tân Lập
N
Kênh Ngan Dừa - Cầu Sập
Kênh Ngay
S
Kênh Sóc Trăng
S tiếp
Sông Cổ Cò
Sông Hậu
Sông Mỹ Thạnh
T
Kênh Trà Ban
V
Rạch Vàm Lẽo
X
Kênh Xáng Cà Mau - Bạc Liêu
Kênh Xáng Quản Lộ - Phụng Hiệp
Lấy từ “
http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Thể_loại:Sông_tại_Sóc_Trăng&oldid=11179242
”
Thể loại
:
Sông Việt Nam theo tỉnh thành
Sóc Trăng
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Thể loại
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Đọc
Sửa đổi
Sửa mã nguồn
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Xem nhanh
Trang Chính
Nội dung chọn lọc
Tin tức
Bài viết ngẫu nhiên
Thay đổi gần đây
Quyên góp
Tương tác
Hướng dẫn
Giới thiệu Wikipedia
Cộng đồng
Thảo luận chung
Giúp sử dụng
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Khoản mục Wikidata
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản để in ra
Ngôn ngữ khác
English
Sửa liên kết
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 22:21 ngày 29 tháng 3 năm 2013.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công/Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Xem
Điều khoản Sử dụng
để biết thêm chi tiết.
Wikipedia® là thương hiệu đã đăng ký của
Wikimedia Foundation, Inc.
, một tổ chức phi lợi nhuận.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wikipedia
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Phiên bản di động

X-Cache: cp1055 miss (0), cp1068 frontend miss (0)


markdown:
# Trận Hưng Hóa (1884)
|Bài viết này cần thêm
|
|
|
|.
|
Kết quả |Quân
||Tham chiến
||Chỉ huy
||Chỉ huy chính:
|
Sầm Dục Anh
|Chỉ huy chính:
|
Thống tướng Charles-Théodore Millot
Thiếu tướng Brière de l'Isle
Thiếu tướng François de Négrier
|Lực lượng
||3.000 quân Cờ Đen
|
6.000 quân
Số quân Thanh: không rõ
Số đại bác: không rõ.
|7.000 quân chính quy
|
Số tàu chiến: không rõ
Số đại bác: không rõ.
|Tổn thất
||Không rõ.
||5 lính và 12 dân công bị chết đuối khi qua sông, không có ai chết hay bị thương khi giao chiến.
||.
|**Trận Hưng Hóa** hay **Pháp đánh thành Hưng Hóa** là một phần của cuộc [chiến tranh Pháp-Việt 1858-1884](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Ph%C3%A1p-%C4%90%E1%BA%A1i_Nam) diễn ra từ ngày 11 [tháng 4](/wiki/Th%C3%A1ng_t%C6%B0) năm [1884](/wiki/1884) và kết thúc vào ngày 12 tháng 4 cùng năm. Đây là một trong số ít trận đánh lớn do quân đội [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) tổ chức tấn công, để hoàn thành gấp việc đánh chiếm [Bắc Kỳ](/wiki/B%E1%BA%AFc_K%E1%BB%B3), nhằm thực hiện công cuộc cai trị và bảo hộ [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam) của chính phủ Pháp.
## Mục lục
## Trước khi khai cuộc[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_H%C6%B0ng_H%C3%B3a_(1884)&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_H%C6%B0ng_H%C3%B3a_(1884)&action=edit§ion=1)]
### Mở rộng phạm vi chiếm đóng[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_H%C6%B0ng_H%C3%B3a_(1884)&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_H%C6%B0ng_H%C3%B3a_(1884)&action=edit§ion=2)]
Đánh chiếm xong thành
[Bắc Ninh](/wiki/B%E1%BA%AFc_Ninh), hai Thiếu tướng Pháp là Brière de l'Isle và François de Négrier, liền chia quân ra truy kích quân [Thanh](/wiki/Nh%C3%A0_Thanh) và mở rộng phạm vi chiếm đóng.
Tướng Brière de l'Isle dẫn quân tiến lên hướng
[Lạng Sơn](/wiki/L%E1%BA%A1ng_S%C6%A1n), chiếm đồn [Phủ Lạng Thương](/wiki/Ph%E1%BB%A7_L%E1%BA%A1ng_Th%C6%B0%C6%A1ng), [Kép](/wiki/K%C3%A9p_(th%E1%BB%8B_tr%E1%BA%A5n)). Đến khi gặp phải đường [Chi Lăng](/wiki/%E1%BA%A2i_Chi_L%C4%83ng) hiểm yếu, viên tướng này không dám đuổi theo, mới dẫn quân trở về lại [Bắc Ninh](/wiki/B%E1%BA%AFc_Ninh).
Tướng François de Négrier dẫn quân đi ngả
[Thái Nguyên](/wiki/Th%C3%A1i_Nguy%C3%AAn), đến ngày 16 [tháng 3](/wiki/Th%C3%A1ng_ba) năm [1884](/wiki/1884), thì phá tan các đồn trại ở [Nhã Nam](/wiki/Nh%C3%A3_Nam) ( [Yên Thế](/wiki/Y%C3%AAn_Th%E1%BA%BF)), thu được 21 khẩu [đại bác](/wiki/Ph%C3%A1o), nhiều tiền kẽm, gạo và dầu lạc.
Trên đường đi đến
[Thái Nguyên](/wiki/Th%C3%A1i_Nguy%C3%AAn), quân dân Việt đã chặn đánh quân Pháp ở Đức Tân, [Phú Bình](/wiki/Ph%C3%BA_B%C3%ACnh), nhưng không cầm chân được đối phương.
### Đánh chiếm Thái Nguyên[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_H%C6%B0ng_H%C3%B3a_(1884)&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_H%C6%B0ng_H%C3%B3a_(1884)&action=edit§ion=3)]
Lúc bấy giờ, ở Thái Nguyên có khoảng một ngàn quân Việt do Thủ úy Nguyễn Quang Khoang cai quản và 5 doanh (khoảng 5.000 quân) quân Thanh do tướng
[nhà Thanh](/wiki/Nh%C3%A0_Thanh) là Trần Đức Triều chỉ huy.
Cuộc giao tranh đã diễn ra ở đây khá kịch liệt, cho đến khi Thủ úy Nguyễn Quang Khoang bị đạn chết, quân Việt mới vội tháo chạy. Trong cảnh khói lửa ấy, các quan tỉnh chạy ra khỏi thành ẩn nấp trong các nhà dân; còn mấy ngàn quân Thanh cũng chẳng khác hơn, lớp thì chạy về
[Tuyên Quang](/wiki/Tuy%C3%AAn_Quang), lớp thì chạy lên [Cao Bằng](/wiki/Cao_B%E1%BA%B1ng). Dọc đường họ còn tranh đi cướp phá và hãm hiếp, khiến dân Việt thêm nhiều khốn khổ.
Ngày 19
[tháng 3](/wiki/Th%C3%A1ng_ba) năm [1884](/wiki/1884), quân Pháp tràn vào thành Thái Nguyên tịch thu 31 khẩu [đại bác](/wiki/Ph%C3%A1o) cùng nhiều đạn dược, vàng bạc và quý vật khác. Xong, họ còn phá tan ba cửa thành và đốt hết các văn thư.
Tình cảnh loạn quân, loạn quan này mãi đến
[tháng 5](/wiki/Th%C3%A1ng_n%C4%83m) năm 1884 mới tạm ổn, sau khi quân Pháp cho tái lập các đồn, ải và triều đình [Huế](/wiki/Hu%E1%BA%BF) thân Pháp đã cử nguyên Án sát [Hà Tĩnh](/wiki/H%C3%A0_T%C4%A9nh) là Dương Danh Lập làm quyền Tuần phủ Thái Nguyên để chiêu an, và đòi [Tuần phủ](/wiki/Tu%E1%BA%A7n_ph%E1%BB%A7) cũ là Trương Quang Huấn đang lánh thân ở [Thanh Hóa](/wiki/Thanh_H%C3%B3a) về kinh đợi lệnh.
## Tấn công thành Hưng Hóa[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_H%C6%B0ng_H%C3%B3a_(1884)&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_H%C6%B0ng_H%C3%B3a_(1884)&action=edit§ion=4)] **Thành Hưng Hóa** là thủ phủ của đạo thừa tuyên Hưng Hóa, sau này là trấn Hưng Hóa, rồi [tỉnh Hưng Hóa](/wiki/H%C6%B0ng_H%C3%B3a_(t%E1%BB%89nh)). Thành nằm ở ven bờ đầm Dị Nậu thuộc huyện [Tam Nông](/wiki/Tam_N%C3%B4ng,_Ph%C3%BA_Th%E1%BB%8D), tỉnh [Phú Thọ](/wiki/Ph%C3%BA_Th%E1%BB%8D) ngày nay, về phía [Tây Nam](/wiki/H%C6%B0%E1%BB%9Bng_T%C3%A2y_Nam) của thành phố [Việt Trì](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Tr%C3%AC) và [Tây Bắc](/wiki/H%C6%B0%E1%BB%9Bng_T%C3%A2y_B%E1%BA%AFc) của [thị xã Sơn Tây](/wiki/S%C6%A1n_T%C3%A2y,_H%C3%A0_N%E1%BB%99i).
Sau khi hạ được thành Thái Nguyên, quân Pháp quay về mạn
[sông Hồng](/wiki/S%C3%B4ng_H%E1%BB%93ng) để chuẩn bị đánh lấy Hưng Hóa.
Thừa lệnh của
[Thống tướng](/wiki/Th%E1%BB%91ng_t%C6%B0%E1%BB%9Bng) [Charles-Théodore](/w/index.php?title=Charles-Th%C3%A9odore&action=edit&redlink=1), [Thiếu tướng](/wiki/Thi%E1%BA%BFu_t%C6%B0%E1%BB%9Bng) [Brière de l'Isle](/w/index.php?title=Bri%C3%A8re_de_l%27Isle&action=edit&redlink=1) đem đoàn quân thứ nhất theo con đường Sơn Tây lên Hưng Hóa, rồi dàn trận ở bên này [sông Đà](/wiki/S%C3%B4ng_%C4%90%C3%A0).
Hai bên khởi sự đánh nhau từ sáng ngày 11
[tháng 4](/wiki/Th%C3%A1ng_t%C6%B0) năm [1884](/wiki/1884) đến 2 giờ chiều thì quân Pháp qua được sông ở chỗ gần địa hạt huyện [Bất Bạt](/w/index.php?title=B%E1%BA%A5t_B%E1%BA%A1t&action=edit&redlink=1) ( [Sơn Tây](/wiki/S%C6%A1n_T%C3%A2y_(t%E1%BB%89nh_Vi%E1%BB%87t_Nam))). Chín giờ sáng ngày hôm sau (12 [tháng 4](/wiki/Th%C3%A1ng_t%C6%B0)), thiếu tướng [François de Négrier](/w/index.php?title=Fran%C3%A7ois_de_N%C3%A9grier&action=edit&redlink=1) đem đoàn quân thứ nhì, vượt sông Đà đến hợp lực. Tuy bị quân Việt đón đánh ở Hạ Bì, La Thượng, nhưng tất cả 7.000 quân Pháp vẫn tiến lên được.
Tướng
[nhà Thanh](/wiki/Nh%C3%A0_Thanh) là [Sầm Dục Anh](/w/index.php?title=S%E1%BA%A7m_D%E1%BB%A5c_Anh&action=edit&redlink=1) liệu thế không thể chống giữ, nên đã cho các tướng là Đình Hòe, Mã Trụ rút quân về [Yên Bái](/wiki/Y%C3%AAn_B%C3%A1i). Thấy quân Thanh tháo lui, tướng [nhà Nguyễn](/wiki/Nh%C3%A0_Nguy%E1%BB%85n) là [Hoàng Tá Viêm](/wiki/Ho%C3%A0ng_K%E1%BA%BF_Vi%C3%AAm) cũng bỏ đồn Dao Phương, về lại Thục Luyện (nay là xã Thục Luyện, huyện [Thanh Sơn](/wiki/Thanh_S%C6%A1n_(huy%E1%BB%87n)), tỉnh [Phú Thọ](/wiki/Ph%C3%BA_Th%E1%BB%8D)).
Vì thế thành Hưng Hóa chỉ còn lại một số
[quân Cờ Đen](/wiki/Qu%C3%A2n_C%E1%BB%9D_%C4%90en) của tướng [Lưu Vĩnh Phúc](/wiki/L%C6%B0u_V%C4%A9nh_Ph%C3%BAc) và một số quân Việt của [Tuần phủ](/wiki/Tu%E1%BA%A7n_ph%E1%BB%A7) [Nguyễn Quang Bích](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Quang_B%C3%ADch). Nhưng sau đó, viên quan này thấy hai đại binh trên dời đi hết thì lo ngại, nên dẫn quân ra đóng ngoài thành.
Nhờ
[khí cầu](/wiki/Kh%C3%AD_c%E1%BA%A7u) chở người bay lên cao để quan sát và chỉ điểm, nên khi đại quân Việt và Thanh vừa rút, thì các đại bác của Pháp cũng bắt đầu nả đạn dữ dội vào trong thành. Quân Cờ Đen không chống đỡ được, bèn đốt cả phố xá, doanh trại rồi rút về [Lâm Thao](/wiki/L%C3%A2m_Thao) rồi lên [Tuyên Quang](/wiki/Tuy%C3%AAn_Quang). Ở Thục Luyện ( [Thanh Sơn](/wiki/Thanh_S%C6%A1n_(huy%E1%BB%87n)), [Phú Thọ](/wiki/Ph%C3%BA_Th%E1%BB%8D)), quan quân của tướng [Hoàng Kế Viêm](/wiki/Ho%C3%A0ng_K%E1%BA%BF_Vi%C3%AAm) men theo đường núi rút hết về [Huế](/wiki/Hu%E1%BA%BF). Chỉ có Tuần phủ Nguyễn Quang Bích là không chịu về kinh theo lệnh vua, mà theo sát cánh với Lưu Vĩnh Phúc để cùng tiếp tục chống Pháp. Sau đó Nguyễn Quang Bích lập căn cứ tiếp tục kháng chiến tại [Yên Bái](/wiki/Y%C3%AAn_B%C3%A1i).
Trưa ngày 12 tháng 4 năm 1884, quân Pháp tràn vào thành Hưng Hóa, rồi vào tới Thục Luyện, phá nát các đồn ụ của tướng Viêm. Đang lúc đó,
[Thiếu tá](/wiki/Thi%E1%BA%BFu_t%C3%A1) Coronnat cũng đem một toán quân lên đánh phá đồn Vàng (phố Vàng nay thuộc thị trấn Thanh Sơn, huyện [Thanh Sơn](/wiki/Thanh_S%C6%A1n_(huy%E1%BB%87n)), tỉnh [Phú Thọ](/wiki/Ph%C3%BA_Th%E1%BB%8D)), cách tỉnh lỵ Hưng Hóa ( [thành Hưng Hóa](/wiki/Th%C3%A0nh_H%C6%B0ng_H%C3%B3a)) khoảng 20 [cây số](/wiki/Kil%C3%B4m%C3%A9t).
## Sau trận chiến[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_H%C6%B0ng_H%C3%B3a_(1884)&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_H%C6%B0ng_H%C3%B3a_(1884)&action=edit§ion=5)]
Sau trận chiến, bên quân Pháp, chỉ có 5 lính và 12 dân công bị chết đuối khi qua sông, không có ai chết hay bị thương khi giao chiến. Bên quân Việt, quân Thanh và quân Cờ Đen; số người chết và thương vong, quân khí và quý vật, chắc chắn bị tổn thất nhiều, nhưng vì sử sách không biên chép rõ nên không thống kê được.
Được tin Pháp chiếm đóng Hưng Hóa, triều đình nhà Nguyễn liền cử Nguyễn Văn Thi làm Tuần phủ, Bùi Quang Thích làm Bố chính và Lê Ngọc Uẩn làm Án sát, cùng đến đó làm việc dưới quyền kiểm soát của thực dân, nhằm ổn định tình hình và kêu gọi nhân dân thôi kháng Pháp. Nhưng bất chấp lệnh vua, nhân dân miền
[Đông Bắc](/wiki/H%C6%B0%E1%BB%9Bng_%C4%90%C3%B4ng_B%E1%BA%AFc) vẫn kháng chiến mạnh, nhất là ở lưu vực [sông Lục Nam](/wiki/S%C3%B4ng_L%E1%BB%A5c_Nam).
## Ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_H%C6%B0ng_H%C3%B3a_(1884)&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_H%C6%B0ng_H%C3%B3a_(1884)&action=edit§ion=6)]
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_H%C6%B0ng_H%C3%B3a_(1884)&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_H%C6%B0ng_H%C3%B3a_(1884)&action=edit§ion=7)]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_H%C6%B0ng_H%C3%B3a_(1884)&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_H%C6%B0ng_H%C3%B3a_(1884)&action=edit§ion=8)]
## Tham khảo chính[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_H%C6%B0ng_H%C3%B3a_(1884)&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_H%C6%B0ng_H%C3%B3a_(1884)&action=edit§ion=9)]
- Trần Văn Giàu,
*Tổng tập (phần I)*, Nxb Quân đội Nhân dân, [Hà Nội](/wiki/H%C3%A0_N%E1%BB%99i), 2006 (tr. 384)
- Phạm Văn Sơn,
*Việt sử tân biên*, quyển 5, tập thượng, [Sài Gòn](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh), 1962 (tr. 424).
- Hoàng Văn Lân & Ngô Thị Chính,
*Lịch sử Việt Nam*(1858-cuối XIX), Nxb Giáo dục, 1979 (tr. 55).
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_H%C6%B0ng_H%C3%B3a_(1884)&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_H%C6%B0ng_H%C3%B3a_(1884)&action=edit§ion=10)]
|
|
•
Hưng Hóa • |Các hiệp ước Pháp - Nguyễn
||Các hiệp ước Pháp - Thanh
|

X-Cache: cp1052 hit (1), cp1068 frontend miss (0)


markdown:
# Yết Dương
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Bài viết này cần thêm
|
|
|![]()
[Cấp hành chính](/wiki/Ph%C3%A2n_c%E1%BA%A5p_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_Trung_Qu%E1%BB%91c) [Địa cấp thị](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_c%E1%BA%A5p_th%E1%BB%8B) [Trung tâm hành chính](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh&action=edit&redlink=1) [Dung Thành](/wiki/Dung_Th%C3%A0nh)khu
(
[23°32′B, 116°20′Đ](http://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Y%E1%BA%BFt_D%C6%B0%C6%A1ng¶ms=23_32_N_116_20_E_)) [Diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch) [km²](/wiki/Kil%C3%B4m%C3%A9t_vu%C3%B4ng) [Bờ biển](/wiki/B%E1%BB%9D_bi%E1%BB%83n) [km](/wiki/Kil%C3%B4m%C3%A9t)(không tính các đảo) [Dân số](/wiki/D%C3%A2n_s%E1%BB%91)
thành phố:211.900 (2002)
[GDP](/wiki/GDP) **- Total** **- đầu người** [¥](/wiki/Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_t%E1%BB%87)
¥
[Các dân tộc](/wiki/C%C3%A1c_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_Trung_Qu%E1%BB%91c)chính [Hán](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_H%C3%A1n)- >99.99% [Cấp huyện](/wiki/Ph%C3%A2n_c%E1%BA%A5p_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_Trung_Qu%E1%BB%91c#C.E1.BA.A5p_huy.E1.BB.87n) [Cấp hương](/wiki/Ph%C3%A2n_c%E1%BA%A5p_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_Trung_Qu%E1%BB%91c#C.E1.BA.A5p_h.C6.B0.C6.A1ng) **Bí thư** [thị ủy](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_c%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n_Trung_Qu%E1%BB%91c) [Vạn Khánh Lương](/w/index.php?title=V%E1%BA%A1n_Kh%C3%A1nh_L%C6%B0%C6%A1ng&action=edit&redlink=1)(万庆良) [Thị trưởng](/wiki/Th%E1%BB%8B_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng) [Trần Hoằng Bình](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_Ho%E1%BA%B1ng_B%C3%ACnh&action=edit&redlink=1)(陈弘平) [Mã cùng](/w/index.php?title=M%C3%A3_%C4%91i%E1%BB%87n_tho%E1%BA%A1i_Trung_Qu%E1%BB%91c&action=edit&redlink=1) [Mã bưu chính](/w/index.php?title=M%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_Trung_Qu%E1%BB%91c&action=edit&redlink=1)
(Nội thị)
515300-515500
(Các khu vực khác)
**Đầu** [biển số xe](/w/index.php?title=Bi%E1%BB%83n_s%E1%BB%91_xe_Trung_Qu%E1%BB%91c&action=edit&redlink=1) **Yết Dương** ( [giản thể](/wiki/Trung_v%C4%83n_gi%E1%BA%A3n_th%E1%BB%83): 揭阳; [bính âm](/wiki/B%C3%ADnh_%C3%A2m_H%C3%A1n_ng%E1%BB%AF): *Jiēyáng* , [phồn thể](/wiki/Ph%E1%BB%93n_th%E1%BB%83):揭陽) là một [thành phố cấp địa khu](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_c%E1%BA%A5p_%C4%91%E1%BB%8Ba_khu) (địa cấp thị) ở [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_Trung_Qu%E1%BB%91c) [Quảng Đông](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_%C4%90%C3%B4ng), [Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Trung_Hoa). Yết Dương giáp [Sán Đầu](/wiki/S%C3%A1n_%C4%90%E1%BA%A7u) về phía đông, [Triều Châu](/wiki/Tri%E1%BB%81u_Ch%C3%A2u) về phía đông bắc, [Mai Châu](/wiki/Mai_Ch%C3%A2u,_Qu%E1%BA%A3ng_%C4%90%C3%B4ng) về phia bắc, [Sán Vĩ](/wiki/S%C3%A1n_V%C4%A9) về phía tây, và nhìn ra [biển Đông](/wiki/Bi%E1%BB%83n_%C4%90%C3%B4ng) về phía nam.
## Hành chính[
[sửa](/w/index.php?title=Y%E1%BA%BFt_D%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Y%E1%BA%BFt_D%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=1)] [Thành phố trực thuộc tỉnh](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_c%E1%BA%A5p_%C4%91%E1%BB%8Ba_khu) Yết Dương quản lý 5 [đơn vị cấp huyện](/wiki/Ph%C3%A2n_c%E1%BA%A5p_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_Trung_Qu%E1%BB%91c#c.E1.BA.A5p_huy.E1.BB.87n), bao gồm 12 [quận (khu)](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Trung_Qu%E1%BB%91c&action=edit&redlink=1), 1 [thị xã](/wiki/Th%E1%BB%8B_x%C3%A3) (được quản lý thay mặt tỉnh) và 2 [huyện](/wiki/Huy%E1%BB%87n_Trung_Qu%E1%BB%91c).
- Quận
[Dong Thành](/wiki/Dong_Th%C3%A0nh)(榕城区/榕城區)
- Thị xã
[Phổ Ninh](/wiki/Ph%E1%BB%95_Ninh)(普宁市/普寧市)
- Huyện
[Huệ Lai](/wiki/Hu%E1%BB%87_Lai)(惠来县/惠來縣)
- Quận
[Yết Đông](/wiki/Y%E1%BA%BFt_%C4%90%C3%B4ng)(揭东区/揭東區)
- Huyện
[Yết Tây](/wiki/Y%E1%BA%BFt_T%C3%A2y)(揭西县/揭西縣)
Các đơn vị này lại được chia ra 100
[đơn vị cấp hương](/wiki/Ph%C3%A2n_c%E1%BA%A5p_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_Trung_Qu%E1%BB%91c#C.E1.BA.A5p_h.C6.B0.C6.A1ng), bao gồm 69 [trấn](/wiki/Tr%E1%BA%A5n_Trung_Qu%E1%BB%91c), 10 [hương](/wiki/H%C6%B0%C6%A1ng_(Trung_Qu%E1%BB%91c)) và 21 [phó quận](/w/index.php?title=Ph%C3%B3_qu%E1%BA%ADn&action=edit&redlink=1).
## Kinh tế[
[sửa](/w/index.php?title=Y%E1%BA%BFt_D%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Y%E1%BA%BFt_D%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=2)]
Kinh tế chủ yếu là trồng lúa và dệt.
## Ngôn ngữ và văn hóa[
[sửa](/w/index.php?title=Y%E1%BA%BFt_D%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Y%E1%BA%BFt_D%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=3)]
Dân chúng vùng này nói
[phương ngữ Triều Châu](/w/index.php?title=Tri%E1%BB%81u_Ch%C3%A2u_(ph%C6%B0%C6%A1ng_ng%E1%BB%AF)&action=edit&redlink=1). [Phương ngữ Khách Gia](/w/index.php?title=Ph%C6%B0%C6%A1ng_ng%E1%BB%AF_Kh%C3%A1ch_Gia&action=edit&redlink=1) cũng được nói ở huyện Yết Tây.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Y%E1%BA%BFt_D%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Y%E1%BA%BFt_D%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=4)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Y%E1%BA%BFt_D%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Y%E1%BA%BFt_D%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=5)] [Trang web chính quyền thành phố Yết Dương](http://www.jieyang.gov.cn)(chữ Trung giản thể)
|
|
không có đơn vị cấp huyện không có đơn vị cấp huyện Yết Dương