text:
...loại rủi ro pháp lý, nắm cơ hội làm giàu...
BAN CHỈ ĐẠO CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH CỦA
CHÍNH PHỦ
******
Số: 01/BC-BCĐCCHC
CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
******
Hà Nội, ngày 27 tháng 4 năm
2006
BÁO CÁO
TỔNG KẾT VIỆC THỰC HIỆN GIAI ĐOẠN I (2001-2005)
CHƯƠNG TRÌNH TỔNG THỂ CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC GIAI ĐOẠN 2001-2010 VÀ
PHƯƠNG HƯỚNG, NHIỆM VỤ CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH GIAI ĐOẠN II (2006-2010)
Phần 1:
KHÁI QUÁT TÌNH HÌNH TRIỂN KHAI GIAI ĐOẠN I CHƯƠNG TRÌNH TỔNG THỂ
Ngày 17/9/2001, Thủ tướng Chính phủ đã có Quyết định số 136/2001/QĐ-TTg
phê duyệt Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn
2001-2010.
Mục tiêu chung của Chương trình tổng thể là: “Xây dựng một nền hành chính
dân chủ, trong sạch, vững mạnh, chuyên nghiệp, hiện đại hoá, hoạt động có hiệu
lực, hiệu quả theo nguyên tắc của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa dưới sự
lãnh đạo của Đảng; xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức có phẩm chất và năng lực
đáp ứng yêu cầu của công cuộc xây dựng, phát triển đất nước. Đến năm 2010, hệ
thống hành chính về cơ bản được cải cách phù hợp với yêu cầu quản lý nền kinh
tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.”
Chương trình tổng thể đã xác định 9 mục tiêu cụ thể, 4 nội dung của cải
cách hành chính, 7 chương trình hành động và 5 giải pháp thực hiện, đồng thời
cũng xác định rõ trách nhiệm của các bộ, ngành Trung ương và chính quyền địa
phương các cấp trong tổ chức triển khai giai đoạn I (2001-2005).
Để nhanh chóng đưa Chương trình vào cuộc sống, ngay trong năm 2001, Ban
Chỉ đạo cải cách hành chính của Chính phủ đã ban hành Kế hoạch triển khai
Chương trình tổng thể, tổ chức 2 Hội nghị quán triệt và hướng dẫn lập kế hoạch
triển khai Chương trình tổng thể tại Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh và phân
công các bộ chủ trì xây dựng 5 trong tổng số 7 chương trình hành động thuộc
Chương trình tổng thể trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, cụ thể là:
- Chương trình 1: Đổi mới công tác xây dựng, ban hành và nâng cao chất
lượng văn bản quy phạm pháp luật, cơ quan chủ trì thực hiện là Bộ Tư pháp và
Văn phòng Chính phủ.
- Chương trình 2: Nghiên cứu xác định vai trò, chức năng và cơ cấu tổ
chức của các cơ quan trong hệ thống hành chính nhà nước, cơ quan chủ trì thực
hiện là Bộ Nội vụ và Văn phòng Chính phủ.
- Chương trình 3: Tinh giản biên chế, cơ quan chủ trì là Bộ Nội Vụ. (Đã
thực hiện theo Nghị quyết số 16/CP của Chính phủ)
- Chương trình 4: Xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức
nhà nước, cơ quan chủ trì thực hiện là Bộ Nội vụ.
- Chương trình 5: Cải cách tiền lương, cơ quan chủ trì là Bộ Nội vụ (Do
Ban chỉ đạo cải cách tiền lương nhà nước thực hiện).
- Chương trình 6: Đổi mới cơ chế quản lý tài chính đối với các cơ quan
hành chính, đơn vị sự nghiệp công, cơ quan chủ trì là Bộ Tài chính.
- Chương trình 7: Hiện đại hoá hành chính do Văn phòng Chính phủ chủ trì
thực hiện.
Thực tiễn triển khai giai đoạn I Chương trình tổng thể trong các năm qua
cho thấy các bộ, ngành trung ương và chính quyền địa phương các cấp đã có những
nỗ lực, cố gắng trong thực hiện các kế hoạch, chương trình cụ thể về cải cách
hành chính trong phạm vi trách nhiệm của mình.
Trong quá trình triển khai, Chính phủ đã kịp thời
cụ thể hoá việc thực hiện các Nghị quyết hội nghị Trung ương khoá IX, đặc biệt
là Nghị quyết Trung ương 5 thành các kế hoạch, chương trình, tổ chức tổng kết 5
năm thực hiện Nghị quyết số 38/CP của Chính phủ về cải cách một bước thủ tục
hành chính, tổng kết việc thực hiện thí điểm các cơ chế “một cửa”, khoán
biên chế và kinh phí quản lý hành chính và cơ chế tài chính cho các đơn vị sự
nghiệp có thu, cải cách thủ tục hành chính cảng biển theo cơ chế “một cửa”.
Để chuẩn bị bước sang giai đoạn II, Ban Chỉ đạo cải
cách hành chính của Chính phủ đã có Công văn số 01/BCĐCCHC ngày 06/5/2005 yêu
cầu các đồng chí Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, Thủ trưởng cơ quan
thuộc Chính phủ, Chủ tịch Hội đồng nhân dân, Chủ tịch Uỷ ban nhân dân các tỉnh,
thành phố trực thuộc Trung ương trong phạm vi thẩm quyền quản lý, trực tiếp chỉ
đạo tổng kết thực hiện giai đoạn I Chương trình tổng thể và xây dựng kế hoạch
cải cách hành chính giai đoạn II của bộ, ngành, địa phương. Việc tổng kết thực
hiện giai đoạn I phải đánh giá đúng thực trạng thực hiện công tác cải cách hành
chính, chỉ rõ mức độ đạt được các mục tiêu, hoàn thành các nhiệm vụ đã đề ra
cho giai đoạn I, những yếu kém, hạn chế, nguyên nhân và rút ra các bài học kinh
nghiệm qua quá trình triển khai, đồng thời kiểm điểm sự chỉ đạo, điều hành công
tác cải cách hành chính của Chính phủ, các bộ, ngành Trung ương và địa phương
và đề ra chương trình cải cách hành chính giai đoạn II (2006-2010) thực hiện
Chương trình tổng thể 2001-2010.
Phần 2:
ĐÁNH GIÁ VIỆC THỰC
HIỆN GIAI ĐOẠN I CỦA CHƯƠNG TRÌNH TỔNG THỂ
I. VỀ CẢI CÁCH THỂ CHẾ
1. Những kết quả chủ yếu đạt được
- Chính phủ đã tập trung chỉ đạo xây dựng và hoàn thiện thể chế phục vụ
trực tiếp cho cải cách hành chính; chú trọng công tác xây dựng luật, pháp lệnh
và ban hành một số lượng lớn nghị định hướng dẫn thi hành luật, pháp lệnh. Tính
từ đầu nhiệm kỳ Quốc Hội khoá XI đến hết tháng 4/2005, Chính phủ đã trình Quốc
hội 49 dự án luật. Mỗi năm trung bình Chính phủ ban hành gần 200 nghị định,
thông qua đó đã tạo lập cơ sở vững chắc cho cải cách thể chế, thực hiện sự kết
hợp giữa cải cách lập pháp và cải cách hành chính. Một loạt các luật được ban
hành như Luật Doanh nghiệp, Luật Doanh nghiệp nhà nước, Bộ Luật dân sự, Bộ Luật
lao động, Luật Đầu tư trong nước, Luật Đầu tư nước ngoài, Luật Cạnh tranh, Luật
Phá sản, Luật Xây dựng, Luật Đất đai, Luật Hải quan, Luật Thương mại, Luật Điện
lực v.v… đã kịp thời khắc phục tình trạng thiếu luật để điều chỉnh các quan hệ
kinh tế trong nhiều lĩnh vực, tạo sự an tâm và tin tưởng vào chính sách của
Đảng và Nhà nước trong hoạt động sản xuất kinh doanh và phát triển kinh tế.
Điều cần nhấn mạnh là Chính phủ đã chỉ đạo sát sao để thể hiện trong các dự án,
dự thảo văn bản quy phạm pháp luật tinh thần và quan điểm cải cách hành chính.
Các luật đã ban hành thể hiện rõ các quan điểm, chủ trương của Đảng về phát
triển kinh tế, tạo sự bình đẳng giữa các thành phần kinh tế, sắp xếp và đổi mới
doanh nghiệp nhà nước, thông qua đó giảm thiểu đáng kể sự can thiệp bằng các
biện pháp hành chính của các cơ quan nhà nước vào các quan hệ dân sự, kinh tế,
thương mại nói chung và hoạt động của các doanh nghiệp nói riêng, giảm thiểu cơ
chế xin – cho. Năm 2005 là năm thứ 3 liên tiếp, Việt Nam được đánh giá như một
điểm sáng về nỗ lực cải thiện môi trường kinh doanh, là một trong nhóm 10 quốc
gia có tốc độ cải cách nhanh nhất thế giới.
Chính quyền địa phương các cấp cũng tăng cường công tác cải cách thể chế,
ban hành các văn bản pháp luật theo thẩm quyền để thi hành các thể chế do Trung
ương ban hành và cụ thể hoá việc thực hiện vào điều kiện cụ thể của từng địa
phương. Đáng chú ý phải kể đến các văn bản, thể chế được các địa phương đặc
biệt quan tâm trong thu hút đầu tư, xây dựng khu công nghiệp, giải phóng mặt
bằng, hỗ trợ các thành phần kinh tế phát triển, phân cấp, uỷ quyền cho các sở
và cấp huyện trên nhiều lĩnh vực v.v… Nhiều địa phương làm tốt công tác
này như thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hà Nội, Vĩnh Phúc, Nam Định, Bình
Dương, Bến Tre, Cần Thơ v.v…
- Thể chế của bản thân hệ thống hành chính tiếp tục được hoàn thiện, đổi
mới, thể hiện trong một loạt các văn bản như Luật tổ chức Chính phủ, Luật Tổ
chức Hội đồng nhân dân và Uỷ ban nhân dân, Luật Thanh tra , Pháp lệnh cán bộ,
công chức (sửa đổi), 39 Nghị định quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ
cấu tổ chức của các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, các văn bản
về tổ chức và hoạt động của Uỷ ban nhân dân và các cơ quan chuyên môn của Uỷ
ban nhân dân ở cấp tỉnh, huyện v.v…Các thể chế hành chính đã tiếp tục làm rõ
chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền và trách nhiệm của từng cơ quan trong hệ thống
hành chính, loại bỏ phần lớn chồng chéo và trùng lắp về chức năng, nhiệm vụ và
bước đầu phân biệt rõ hoạt động của cơ quan hành chính với doanh nghiệp, đơn vị
sự nghiệp dịch vụ công.
- Thể chế về mối quan hệ giữa nhà nước với dân, trong đó đáng chú ý là
lấy ý kiến dân trước khi quyết định các chủ trương, chính sách quan trọng, giám
sát của dân đối với hoạt động của cơ quan nhà nước, xử lý các hành vi trái pháp
luật của cơ quan và cán bộ, công chức trong thi hành công vụ, thẩm quyền, trách
nhiệm của cơ quan hành chính trong giải quyết khiếu nại của dân v.v.. tiếp tục
được xây dựng và hoàn thiện. Đáng chú ý là các văn bản về quy chế thực hiện dân
chủ ở cơ sở, Luật Khiếu nại tố cáo, cơ chế “một cửa”, công khai ngân sách, tài
chính, đấu thầu, thanh tra nhân dân v.v… Việc triển khai các thể chế này đã góp
phần vào xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, tạo điều
kiện để nhân dân tham gia vào hoạt động của chính quyền, giám sát hoạt động của
chính quyền và đội ngũ cán bộ, công chức.
- Quy trình xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật trong phạm vi
trách nhiệm của Chính phủ đã bước đầu được đổi mới, góp phần vào quá trình hoàn
thiện hệ thống thể chế của nước ta.
Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Hội đồng nhân dân, Uỷ ban
nhân dân được Quốc hội thông qua năm 2004 đã tạo cơ sở pháp lý cho việc ban
hành văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền địa phương, góp phần khắc phục
tình trạng tuỳ tiện trong ban hành văn bản ở địa phương, đưa công tác xây dựng
văn bản quy phạm pháp luật của các cơ quan chính quyền nhà nước ở địa phương
vào nề nếp.
- Cải cách, đơn giản hóa thủ tục hành chính gắn với việc thực hiện cơ chế
“một cửa” đã được triển khai mạnh trong giai đoạn I và thu được những kết quả
bước đầu tích cực. Đây là một trong những lĩnh vực được Chính phủ, Thủ tướng
Chính phủ đặc biệt quan tâm chỉ đạo trong cả quá trình cải cách. Kể từ năm 1994
khi Chính phủ có Nghị quyết số 38 về cải cách một bước thủ tục hành chính trong
giải quyết công việc của công dân, tổ chức, cho đến nay Chính phủ, Thủ tướng
Chính phủ đã có nhiều văn bản chỉ đạo công tác này (Chỉ thị
09/2005/CT-TTg về tiếp tục đẩy mạnh công tác cải cách hành chính).
Kết quả sau 5 năm triển khai cho thấy, thủ tục hành chính trên hầu hết
các lĩnh vực đều đã được rà soát, sửa đổi, ban hành mới theo hướng đơn giản
hoá, thuận tiện cho người dân. Đặc biệt, thủ tục hành chính trên những lĩnh vực
bức xúc, liên quan trực tiếp tới người dân và doanh nghiệp như đất đai, xây
dựng, hộ tịch, hộ khẩu, đầu tư, đăng ký doanh nghiệp, hải quan, thuế, kho bạc,
xuất nhập khẩu v.v… đã được rà soát nhiều lần, loại bỏ những thủ tục hành chính
phức tạp, gây phiền hà, bước đầu tạo lập lại niềm tin của người dân và doanh
nghiệp vào hoạt động phục vụ của các cơ quan công quyền. Thủ tục cấp giấy chứng
nhận quyền sử dụng đất đã đơn giản, minh bạch hơn, gắn với trách nhiệm của Uỷ
ban nhân dân các cấp theo phân cấp. Đã xác lập trật tự, kỷ cương mới trong quản
lý thu phí và lệ phí. Quy định công khai và minh bạch nguyên tắc thu, mức thu,
chế độ thu nộp, quản lý và sử dụng đối với các loại phí, lệ phí. Kết quả là đã
bãi bỏ được 140 loại phí, lệ phí do Trung ương và 203 loại phí, lệ phí do địa
phương ban hành. Trong lĩnh vực thuế đã triển khai thí điểm thực hiện cơ chế
mới có tính cải cách, đột phá là doanh nghiệp tự tính, tự khai, tự nộp thuế,
cải tiến thủ tục trong cấp mã số thuế nhờ đó đã rút ngắn thời gian doanh nghiệp
phải chờ đợi. Trong lĩnh vực hiện đại hóa hải quan, quy trình thủ tục hành
chính đã được cải tiến, bỏ nhiều khâu trung gian theo hướng tổ chức dây chuyền
thủ tục hải quan hoàn chỉnh, một cửa, do đó đã giảm đáng kể thời gian thông
quan. Công tác kiểm tra thực tế hàng hoá xuất, nhập khẩu được chuyển sang áp
dụng phương pháp quản lý rủi ro, kiểm tra có trọng điểm, kiểm tra sau thông
quan và đang thí điểm thông quan điện tử tại một số địa phương.
Đặc biệt, đầu năm 2005, Thủ tướng Chính phủ đã có Quyết định thành lập Tổ
công tác liên ngành (gọi tắt là Tổ 23) xử lý các vướng mắc và kiến nghị của
doanh nghiệp về thủ tục hành chính (và các Tổ công tác tương tự do một số tỉnh
thành lập). Thông qua hoạt động thực tế, Tổ công tác đã có những kiến nghị, đề
xuất thiết thực để Thủ tướng Chính phủ, các bộ xử lý các vấn đề vướng mắc do
thực tiễn đặt ra.
Chính quyền địa phương các cấp đã triển khai công tác rà soát thủ tục
hành chính gắn với việc thực hiện cơ chế “một cửa” theo quyết định của Thủ tướng
Chính phủ. Nhiều địa phương làm tốt công tác rà soát thủ tục hành chính như
Vĩnh Long, Quảng Trị, Phú Thọ, thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội, Đà Nẵng, Quảng
Nam. Năm 2005 đã thực sự là năm chính quyền địa phương các cấp đẩy mạnh thực
hiện cơ chế “một cửa” ở cả 3 cấp tỉnh, huyện và xã, kết quả cụ thể như sau:
+ 64 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương đã triển khai cơ chế “một cửa”
tại 4 sở bắt buộc (Sở Lao động thương binh xã hội, Sở Tài nguyên môi trường, Sở
Kế hoạch đầu tư, Sở Xây dựng) đạt tỷ lệ 95,7%. Đối với các sở, ngành khác thuộc
diện mở rộng đạt 52%, trong đó có 11 tỉnh đạt trên 80% là: Bình Thuận, Cần Thơ,
Đà Nẵng, Đồng Tháp, Gia Lai, Hải Dương, Kon Tum, Phú Thọ, Phú Yên, Quảng Nam,
Tây Ninh, 6 tỉnh đạt 100% là Bà Rịa – Vũng Tàu, Hà Nội, Thừa Thiên Huế, Tiền
Giang, Vĩnh Long và Vĩnh Phúc.
+ Khoảng 98% đơn vị cấp huyện đã triển khai. Trừ các tỉnh là Bạc Liêu,
Bình Thuận, Đắk Nông, Hậu Giang, Khánh Hòa, Kon Tum, Lai Châu, Ninh Thuận,
Quảng Nam, Quảng Ngãi, Quảng Trị, Tuyên Quang, tất cả các địa phương còn lại
trong cả nước đã triển khai 100% cơ chế “một cửa” tại cấp huyện.
+ 78% đơn vị cấp xã đã triển khai cơ chế “một cửa” đạt mục tiêu đề ra cho
năm 2005; có 25 tỉnh, thành phố triển khai đạt 100% là: An Giang, Bà Rịa – Vũng
Tàu, Bắc Ninh, Bến Tre, Cao Bằng, Cần Thơ, Đồng Tháp, Hà Nội, Hà Nam, Hà Tĩnh,
Hải Dương, Hải Phòng, thành phố Hồ Chí Minh, Khánh Hoà, Long An, Nam Định, Phú
Thọ, Sóc Trăng, Tây Ninh, Thái Nguyên, Thừa Thiên Huế, Tiền Giang, Vĩnh Long,
Vĩnh Phúc, Yên Bái.
Kết quả rõ nhất của việc triển khai cơ chế “một cửa” là công khai hoá,
minh bạch hoá các quy định về thủ tục hành chính, giảm phiền hà, giảm đáng
kể thời gian chờ đợi cho người dân, trách nhiệm của cán bộ, công chức
được nâng cao, thông qua đó góp phần đổi mới cơ bản mối quan hệ giữa cơ quan
hành chính và người dân theo hướng phục vụ.
2. Những tồn tại, hạn chế
Bên cạnh những kết quả và tiến bộ đã đạt được, vấn đề cải cách thể chế
trong những năm qua vẫn còn bộc lộ nhiều hạn chế và bất cập. Số lượng văn bản
được ban hành tuy nhiều, nhưng chất lượng nhìn chung chưa cao, chưa thể hiện
nhất quán và thấu suốt tinh thần cải cách hành chính.
Hệ thống văn bản được ban hành còn thiếu tính toàn diện, đồng bộ do thiếu
dự báo khoa học mang tính chiến lược về nhu cầu xây dựng thể chế trong
thời kỳ mới. Tính cục bộ ngành, lĩnh vực theo phương thức truyền thống giao cho
bộ chủ trì xây dựng luật chậm được khắc phục. Tình trạng có luật quy định chung
chung, thiếu tính khả thi còn phổ biến dẫn đến hiện tượng “nợ đọng” nhiều nghị
định, thậm chí thông tư hướng dẫn thi hành.
Một số thể chế cơ bản còn chậm được xây dựng, sửa đổi, hoàn thiện (thể
chế về thẩm quyền quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp nhà nước, thẩm quyền
của chủ sở hữu phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp, thẩm quyền, trách nhiệm của
bản thân doanh nghiệp nhà nước trong quản lý tài sản nhà nước; thể chế về đất
đai, nhà ở, bất động sản, hộ khẩu). Một số thể chế cơ bản về hoạt động công vụ,
về trách nhiệm thực thi công vụ của từng cơ quan hành chính, chức trách của
từng vị trí cán bộ, công chức chưa đủ rõ và cụ thể. Đặc biệt là thiếu những quy
định pháp lý cụ thể về trách nhiệm của người đứng đầu các cơ quan hành chính,
của từng cán bộ, công chức trong thực thi công vụ.
Thủ tục hành chính cho dù được cải cách từ nhiều năm nay, nhưng nhìn
chung vẫn phức tạp, phiền hà cho người dân, doanh nghiệp. Vẫn còn tồn tại khá
phổ biến xu hướng cơ quan hành chính giành thuận lợi về cho mình, đẩy khó khăn
về cho người dân gánh chịu trong giải quyết công việc của dân, doanh nghiệp.
Thực tiễn thí điểm và kết quả 2 năm thực hiện ở cả 3 cấp chính quyền địa phương
khẳng định cơ chế “ một cửa” là một chủ trương đúng trong cải cách, tỷ lệ thực
hiện cơ chế “một cửa” là khá cao, nhưng một số nơi thực hiện cơ chế này còn
hình thức, không công khai rõ cho dân về các thủ tục hành chính, biểu mẫu hồ
sơ, thời gian giải quyết, phí và lệ phí, vẫn nhận hồ sơ của dân tại các phòng
ban chuyên môn khiến cho người dân vẫn phải đến nhiều bộ phận v.v... Mặt khác,
trong vòng 2-3 năm gần đây các loại giấy phép con lại tái xuất hiện.
Tổ chức thực hiện thể chế vẫn là khâu còn nhiều yếu kém. Nhiều thể chế
không được kịp thời tổng kết, sửa đổi, bổ sung kịp thời thông qua cơ chế kiểm
tra quá trình thực hiện. Điều này đã được phát hiện từ lâu nhưng chậm được khắc
phục trên thực tế.
3. Nguyên nhân
- Chưa nhận thức đầy đủ, toàn diện về diện mạo, về cơ cấu quy mô của hệ
thống thể chế của xã hội nước ta trong thời kỳ chuyển đổi sang nền kinh tế thị
trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế. Việc xác lập các thể
chế quản lý mới phù hợp với các quy luật của kinh tế thị trường vận hành theo
định hướng xã hội chủ nghĩa, cùng với mục tiêu phát triển nhanh, ổn định với
giải quyết các vấn đề xã hội vẫn còn là những thách thức to lớn trong thực hiện
chiến lược phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập ở nước ta.
- Tính nhất quán, đồng bộ giữa các thể chế chưa được bảo đảm do còn tư
tưởng bao cấp, cục bộ của các bộ, ngành trong quá trình xây dựng và thông qua
thể chế. Thực hiện nguyên tắc kết hợp quản lý nhà nước của ngành, lĩnh vực với
quản lý lãnh thổ đã có lúc phá vỡ tính thống nhất, thông suốt quản lý nhà nước
của Chính phủ, của Nhà nước xét trên bình diện toàn xã hội.
- Chương trình hành động số 1 “Chương trình đổi mới công tác xây dựng,
ban hành và nâng cao chất lượng văn bản quy phạm pháp luật” mặc dù được triển
khai tích cực, nhưng những sản phẩm đích thực như các Nghị định về quy trình
lập dự kiến chương trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật dài hạn và hàng
năm của Chính phủ, Nghị định về quy trình xây dựng và ban hành văn bản quy phạm
pháp luật của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, của các bộ vẫn chưa được ban
hành, do đó cũng ảnh hưởng tới việc đổi mới quy trình xây dựng và ban hành văn
bản quy phạm pháp luật.
- Các bộ, ngành Trung ương chưa kiên quyết nhất quán tổ chức thực hiện
cải cách đơn giản thủ tục hành chính theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ. Phần
lớn các thủ tục hành chính do Trung ương quy định, vì vậy muốn đơn giản hoá,
thay đổi hoặc bãi bỏ phải do các cơ quan Trung ương thực hiện. Mặt khác, thủ
tục hành chính bao giờ cũng gắn với thẩm quyền của cơ quan hành chính, vì vậy
rà soát thủ tục hành chính không chỉ đơn thuần là thủ tục hành chính, mà phải
gắn với rà soát thẩm quyền theo các hướng nhiệm vụ nào giữ nguyên thẩm quyền,
việc gì phân cấp cho cấp dưới, thôi không trực tiếp làm mà cần chuyển giao để
xã hội tự lo v.v… Thông thường, tự bản thân cơ quan hành chính, kể cả cấp trung
ương, địa phương đều có xu hướng ít quan tâm đến vấn đề rà soát thẩm quyền,
trong khi làm tốt vấn đề này mới dẫn đến nhiều thay đổi, hướng tới phục vụ tốt
hơn, sát hơn cho dân, doanh nghiệp. Cũng chính vì vậy, việc chưa kết hợp tốt
giữa rà soát thủ tục hành chính với rà soát thẩm quyền cũng là một nguyên nhân
hạn chế kết quả trong cải cách thủ tục hành chính.
II. VỀ CẢI CÁCH TỔ CHỨC BỘ MÁY HÀNH CHÍNH NHÀ
NƯỚC
1. Những kết quả chủ yếu đạt được
- Việc thực hiện một trong những nhiệm vụ trọng tâm mà Chương trình tổng
thể đề ra là điều chỉnh, làm rõ chức năng, nhiệm vụ của từng cơ quan trong hệ
thống hành chính, khắc phục những chồng chéo, trùng lắp về chức năng, nhiệm vụ
đã đạt được kết quả tích cực. Một số loại công việc trước đây do Chính phủ, Thủ
tướng Chính phủ giải quyết, nay đã được chuyển cho các bộ, ngành Trung ương và
phân cấp cho chính quyền địa phương thực hiện. Quá trình xây dựng và ban hành
đầy đủ các nghị định về chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức các bộ, ngành Trung
ương đã mang lại 2 kết quả quan trọng, đó là khắc phục được những chồng chéo,
trùng lắp về chức năng, nhiệm vụ, bảo đảm được nguyên tắc một việc chỉ giao cho
một cơ quan thực hiện và về phân cấp tiếp một số việc cho chính quyền địa
phương các cấp.
Kết quả công tác phân cấp thể hiện ở 2 cấp độ:
+ Một là, đã có một số kết
quả ghi nhận trong phân cấp giữa Trung ương và địa phương trên khá nhiều lĩnh
vực. Xu hướng là lựa chọn đúng việc để phân cấp và một khi được phân cấp thì
chính quyền địa phương chịu trách nhiệm , ví dụ như thẩm quyền giao đất, cấp
đất, thu hồi đất trước đây vừa thuộc Thủ tướng Chính phủ vừa thuộc Chủ tịch Uỷ
ban nhân dân tỉnh, nay đã giao cho Chủ tịch tỉnh toàn bộ; phân cấp thẩm quyền
quyết định các dự án đầu tư, về ngân sách, về giáo dục, y tế, về thẩm quyền
quyết định tổ chức bộ máy và biên chế sự nghiệp v.v… Thẩm quyền và trách nhiệm
của chính quyền địa phương các cấp so với 15 năm trước đây đã có sự gia tăng và
mở rộng đáng kể. Đặc biệt, Chính phủ đã có các Nghị định riêng về phân cấp cho
2 thành phố lớn là Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh, thông qua đó phát huy tính
chủ động, tự chịu trách nhiệm của chính quyền 2 thành phố, đồng thời là những
thử nghiệm để tiếp tục mở rộng phân cấp cho các địa phương khác.
+ Hai là, bản thân các tỉnh,
thành phố thực hiện tiếp việc phân cấp cho cấp huyện và cấp xã trên một số
lĩnh vực. Phần lớn các tỉnh đã phân cấp cho cấp huyện về phê duyệt dự án đầu tư
dưới 5 tỷ đồng, về nguồn thu và nhiệm vụ chi, về cấp giấy phép xây dựng, giấy
phép kinh doanh, chứng nhận quyền sử dụng đất, về tổ chức và quản lý cán bộ,
công chức. Tỉnh Lâm Đồng đã mạnh dạn phân cấp cho huyện trực tiếp quản lý Trạm
thú y, Trạm Bảo vệ thực vật, Trạm khuyến nông hướng tới thành lập Trung tâm
nông nghiệp của huyện.
- Một kết quả không kém phần quan trọng trong làm rõ chức năng, nhiệm vụ
của cơ quan hành chính nhà nước là bước đầu phân biệt hoạt động của cơ
quan hành chính nhà nước với hoạt động của đơn vị sự nghiệp, dịch vụ công. Đây
là điểm hết sức có ý nghĩa trong bối cảnh tổ chức bộ máy hành chính ở nước ta
còn nhiều tổ chức sự nghiệp, dịch vụ công trực thuộc các bộ và chính quyền địa
phương các cấp, mà cơ chế quản lý trước đây chưa có sự phân biệt rõ cho từng
loại hình tổ chức. Thông qua một loạt các thể chế về tổ chức, nhân sự, tài
chính công, chúng ta đã tạo lập được trong thời gian qua những cơ sở để tiếp
tục quá trình tách rõ hành chính với doanh nghiệp, hành chính với sự nghiệp
theo quan điểm của Nghị quyết Đại hội IX.
- Chính dựa vào những kết quả trên đây mà chúng ta có điều kiện để sắp
xếp tổ chức bộ máy hành chính gọn hơn, hoạt động hiệu quả hơn. Trong vòng 4 năm
qua, tổng số các đầu mối của Chính phủ từ 48 nay rút xuống còn 39, bao gồm 26
bộ, cơ quan ngang bộ và 13 cơ quan thuộc Chính phủ. Thực tiễn đã chứng tỏ tính
đúng đắn của nguyên tắc tổ chức bộ quản lý đa ngành, đa lĩnh vực. Kinh nghiệm
của việc tổ chức Bộ Tài chính (đưa Tổng cục Hải quan, Uỷ ban chứng khoán, Ban
Vật giá Chính phủ vào Bộ), và Bộ Tài nguyên Môi trường là rất tốt. Tổ chức các
cơ quan chuyên môn ở địa phương cũng được đổi mới, sắp xếp phù hợp với tổ chức
ngành ở Trung ương và điều kiện cụ thể của địa phương. Nghị định số 171,172 của
Chính phủ đã khẳng định mô hình tổ chức cứng, được tổ chức nhất quán theo quy
định của Trung ương và đồng thời trao quyền cho địa phương tự quyết định các
loại tổ chức mềm phù hợp.
- Một phần lớn các đề án thuộc Chương trình hành động số 2 “Nghiên cứu
xác định vai trò, chức năng và cơ cấu tổ chức của các cơ quan trong hệ thống
hành chính nhà nước giai đoạn I” đã được thực hiện với chất lượng tốt, thể hiện
thành các thể chế quan trọng như Luật Tổ chức Hội đồng nhân dân và Uỷ ban nhân
dân, Nghị quyết số 08 của Chính phủ về đẩy mạnh phân cấp Trung ương - địa
phương, Nghị định số 86, Nghị định số 30 về chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền và
cơ cấu tổ chức của các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, các Nghị
định số 171,172 về tổ chức các cơ quan chuyên môn Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh, cấp
huyện v.v…
2. Những tồn tại, hạn chế
Nhìn chung, cho đến nay, bộ máy hành chính nhà nước chưa được cải cách để
đáp ứng yêu cầu của cơ chế quản lý mới và yêu cầu hội nhập quốc tế. Chức năng
của từng cơ quan hành chính nhà nước chưa được phân định rõ và phù hợp; còn
chồng chéo về thẩm quyền và nhiệm vụ quản lý nhà nước. Chính phủ, Thủ tướng
Chính phủ, các bộ và chính quyền địa phương các cấp vẫn còn ôm đồm quá nhiều
việc, trong khi đó chức năng chính là tập trung quản lý vĩ mô không được thực
hiện tốt.
Phân cấp Trung ương - địa phương vẫn không đạt được mục tiêu mà Chương
trình tổng thể đã xác định là “đến năm 2005, về cơ bản xác định xong và thực
hiện được các quy định mới về phân cấp quản lý hành chính nhà nước giữa Trung
ương và địa phương, giữa các cấp chính quyền địa phương”. Các bộ, ngành Trung
ương rất chậm trong triển khai Nghị quyết số 08 của Chính phủ về tăng cường
phân cấp, tư tưởng không muốn phân cấp vẫn đang là phổ biến trong đội ngũ cán
bộ, công chức ở cấp Trung ương. Thậm chí việc thực hiện một số văn bản đã có về
phân cấp là rất chậm. Phân cấp quản lý cán bộ, công chức, cơ chế quản lý biên
chế còn nhiều bất cập.
Số lượng các cơ quan của Chính phủ mặc dù đã giảm từ 48 xuống 39, nhưng
nhìn chung vẫn là quá nhiều đầu mối. Tổ chức của các sở ở cấp tỉnh và phòng ở
cấp huyện đều tăng, đặc biệt tổ chức bên trong các bộ, ngành Trung ương và các
sở đều tăng. Việc tiếp tục chia tách các đơn vị hành chính (trong giai đoạn I
thêm 3 đơn vị cấp tỉnh, 48 đơn vị cấp huyện và 351 đơn vị cấp xã) kéo theo phần
tăng tương ứng số lượng các sở và phòng chuyên môn, không kể biên chế hành
chính và sự nghiệp cũng tăng theo. Xu hướng nâng cấp tổ chức còn khá phổ biến
(Phòng lên Vụ, Vụ lên Cục, Cục lên Tổng cục; Cục, Tổng cục lên loại I, Trường
Trung cấp lên Cao đẳng, Trường Cao đẳng lên Đại học v.v…) cũng dẫn đến gia tăng
tổ chức bên trong, tăng biên chế.
Hết giai đoạn I, vẫn chưa có được các Nghị định của Chính phủ quy định cụ
thể về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh, huyện và xã
như Chương trình hành động số 2 đã đề ra.
Chủ trương phân biệt quản lý nhà nước theo địa bàn đô thị, nông thôn, xác
định tiêu chí phân loại đơn vị hành chính lãnh thổ đã được đề ra nhưng chậm
triển khai thực hiện.
Việc thực hiện tinh giản biên chế theo các Nghị quyết của Chính phủ nhìn
chung không đạt yêu cầu, không đạt chỉ tiêu giảm 15% như Nghị quyết Trung ương
7 khoá VIII xác định. Số liệu tổng hợp qua thực hiện của 17 bộ, ngành Trung
ương và 52 tỉnh cho thấy đến nay mới giảm được 21.089 người, trong đó Trung
ương là 1.601, địa phương là 19.488 người, chuyển được 10.700 biên chế sang cơ
chế tự chủ.
- Mặc dù chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền và trách nhiệm các cơ quan hành
chính nhà nước đã được điều chỉnh, nhưng nhìn chung vẫn chưa phù hợp với yêu
cầu của quản lý xã hội và quản lý nhà nước đối với nền kinh tế thị trường định
hướng xã hội chủ nghĩa. Nguyên nhân chủ yếu là tư duy về kinh tế và hành chính
chậm được đổi mới. Thói quen, cách làm ăn trong quản lý, trong hành chính của
cơ chế kinh tế tập trung quan liêu bao cấp vẫn còn tác động dai dẳng đến từng
bước đi trong cải cách.
- Tổ chức thực hiện chưa tốt các chủ trương, thể chế đã có về phân cấp
mạnh cho chính quyền địa phương, tách cơ quan hành chính với doanh nghiệp, với
đơn vị sự nghiệp dịch vụ công.
III. VỀ CÔNG TÁC XÂY DỰNG, NÂNG CAO
CHẤT LƯỢNG CỦA ĐỘI NGŨ CÁN BỘ, CÔNG CHỨC
- Công tác quản lý đội ngũ cán bộ, công chức tiếp tục được cải cách theo
hướng rõ hơn về phân công và phân cấp. Đã có sự phân định khá rõ về trách
nhiệm, thẩm quyền quản lý đội ngũ cán bộ, công chức hành chính của Thủ tướng
Chính phủ, của các bộ và chính quyền địa phương. Thẩm quyền và trách nhiệm
trong bổ nhiệm, sử dụng, khen thưởng, kỷ luật cán bộ, công chức cũng đã được
xác định khá rõ cho người đứng đầu các cơ quan hành chính và thủ trưởng các đơn
vị sự nghiệp, dịch vụ công. Đặc biệt, thẩm quyền và trách nhiệm của người đứng
đầu các đơn vị sự nghiệp, dịch vụ công được nâng cao đáng kể phù hợp với các cơ
chế đã có về quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm của các đơn vị sự nghiệp, dịch
vụ công.
- Với Pháp lệnh cán bộ, công chức sửa đổi năm 2003, tiếp tục có sự phân
biệt rõ hơn đội ngũ cán bộ, công chức trong hệ thống chính trị nước ta: cán bộ
qua bầu cử, công chức hành chính, viên chức sự nghiệp, cán bộ giữ chức vụ lãnh
đạo trong doanh nghiệp nhà nước, cán bộ chuyên trách và công chức cấp xã. Trên
cơ sở đó đã xác định những yêu cầu, tiêu chuẩn về trình độ, năng lực phẩm chất,
cơ chế quản lý và chế độ, chính sách đãi ngộ thích hợp. Chủ trương, quan điểm
của Đảng về tách rõ hành chính với doanh nghiệp, với sự nghiệp đã được cụ thể
hoá và triển khai thông qua các quy định, thể chế về công chức hành chính, viên
chức sự nghiệp.
- Đã tiến hành rà soát, đánh giá lại hệ thống các tiêu chuẩn chức danh
công chức hiện có để từ đó có những điều chỉnh cũng như ban hành mới một số
chức danh, tiêu chuẩn nghiệp vụ các ngạch công chức, viên chức. Cho đến nay đã
có khoảng hơn 200 chức danh tiêu chuẩn cán bộ, công chức đang được sử dụng; góp
phần quan trọng vào công tác quản lý và sử dụng cán bộ, công chức. Đặc biệt,
triển khai Pháp lệnh cán bộ, công chức sửa đổi 2003, đã ban hành chức danh tiêu
chuẩn công chức chuyên môn của chính quyền cấp xã, thông qua đó đẩy nhanh quá
trình chuẩn hoá và đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, công chức cơ sở.
- Nếu như từ năm 1998 khi có Pháp lệnh cán bộ, công chức đến trước khi
Pháp lệnh cán bộ, công chức sửa đổi vào năm 2003, đã có sự thay đổi cơ bản
trong chế độ tuyển dụng cán bộ, công chức, đó là chuyển từ xét tuyển sang thi
tuyển chung bắt buộc, thì sau 2003 đã có sự phân biệt khá rõ và phù hợp là đối
với công chức hành chính bắt buộc qua thi tuyển, còn viên chức sự nghiệp được
áp dụng cả 2 hình thức là thi tuyển và xét tuyển theo chế độ hợp đồng.
- Việc thi nâng ngạch đối với chuyên viên, chuyên viên chính, chuyên viên
cao cấp và các ngạch tương đương tiếp tục được triển khai, qua đó tạo ra
sự thay đổi tích cực góp phần nâng cao chất lượng của đội ngũ cán bộ, công
chức.
- Nội dung chương trình đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức đã bước đầu
được đổi mới theo hướng phù hợp với các đối tượng đào tạo, bồi dưỡng, cụ thể là
chương trình bồi dưỡng về quản lý nhà nước chuyên viên cao cấp, chuyên viên
chính, chuyên viên, chương trình đào tạo tiền công vụ, chương trình bồi dưỡng
Chủ tịch Uỷ ban nhân dân xã. Song song với quá trình này là sự đổi mới phương
thức đào tạo, bồi dưỡng. Việc nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên tham gia
đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức đã được chú trọng.
- Đã có sự phân công giữa các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công
chức, theo đó các Trường đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức các bộ,
ngành Trung ương tập trung vào bồi dưỡng kiến thức quản lý nhà nước ngạch cán
sự, chuyên viên; các trường của tỉnh ngoài đối tượng là cán sự, chuyên viên còn
bồi dưỡng kiến thức quản lý nhà nước cho cán bộ, công chức cấp xã, cho đại biểu
Hội đồng nhân dân cấp huyện và cấp xã. Học viện Hành chính quốc gia quản lý
thống nhất việc xây dựng chương trình, giáo trình, tài liệu.
- Đặc biệt công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức cũng có những
bước tiến rõ rệt. Việc triển khai công tác này tập trung vào thực hiện kế hoạch
đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức giai đoạn 2001-2005 đã được Thủ tướng
Chính phủ phê duyệt. Tổng số cán bộ, công chức được đào tạo, bồi dưỡng 5 năm
qua khoảng 2.510.000 lượt người, trong đó có 407.000 về lý luận chính trị,
894.000 về kiến thức quản lý nhà nước, 1.076.000 về chuyên môn, 37.000 về ngoại
ngữ và 96.000 về tin học. Một kết quả khác đáng chú ý là sau đợt bầu cử đại
biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2004-2009, trong năm 2004 đã có gần
292.000 đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp được bồi dưỡng trang bị kiến thức và
kỹ năng hoạt động.
- Chính sách tiền lương, chế độ bảo hiểm xã hội đã có những cải cách bước
đầu góp phần ổn định cuộc sống của cán bộ, công chức. Đề án cải cách chính sách
tiền lương đã điều chỉnh lộ trình và bước đi trong cải cách tiền lương so với
mục tiêu ban đầu đặt ra đến 2005 là cải cách cơ bản tiền lương cán bộ, công chức.
Yếu kém lớn nhất là chất lượng của đội ngũ cán bộ, công chức vẫn chưa đáp
ứng được yêu cầu quản lý nhà nước trong cơ chế mới. Mặc dù công tác đào tạo,
bồi dưỡng được tăng cường, số lượng cán bộ, công chức qua các lớp, khoá đào
tạo, bồi dưỡng khá lớn, nhưng nhìn chung chất lượng, nhất là kiến thức quản lý
nhà nước mới với kỹ năng nghiệp vụ hành chính phù hợp thực sự đạt được ở tỷ lệ
thấp. Bằng cấp, chứng chỉ tăng, nhưng chất lượng thật sự của cán bộ, công chức
có bằng cấp, chứng chỉ lại đang là vấn đề đáng lo ngại. Nội dung và phương pháp
đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức tuy đã có một số đổi mới, nhưng nhìn chung
vẫn chưa có những cải cách cơ bản như Chương trình tổng thể đã đặt ra. Một bộ
phận không nhỏ cán bộ, công chức suy thoái phẩm chất, đạo đức, tham nhũng, cửa
quyền, thiếu ý thức trách nhiệm và tinh thần phục vụ, vô cảm trước yêu cầu của
nhân dân, của xã hội.
Những giải pháp mang tính đổi mới, theo hướng hiện đại hóa công tác
quản lý cán bộ, công chức, (như phân cấp, tăng cường trách nhiệm và thẩm quyền
của người đứng đầu các đơn vị sự nghiệp dịch vụ công, xây dựng hệ thống thông
tin quản lý đội ngũ cán bộ, công chức v.v…) chậm được triển khai, dẫn đến các
cơ quan hành chính vẫn ôm đồm nhiều việc và cản trở, can thiệp sâu vào hoạt
động của các đơn vị cơ sở.
Công tác quản lý, tuyển dụng, sử dụng, thi tuyển, thi nâng ngạch, đánh
giá, luân chuyển, đề bạt cán bộ, công chức chậm thay đổi. Các phương pháp khoa
học trong đánh giá kết quả công tác của từng cán bộ, công chức chậm được áp
dụng để thay thế phương pháp đánh giá dựa vào tập thể là chủ yếu.
3. Nguyên nhân
- Một số kết quả, sản phẩm dự kiến của việc thực hiện Chương trình hành
động số 4 “Chương trình xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức
nhà nước giai đoạn I (2003-2005) chưa được hoàn tất. Ví dụ như việc chậm trễ
triển khai tổng điều tra, khảo sát, đánh giá đội ngũ cán bộ, công chức;
chưa ban hành được cơ cấu công chức và quy chế đánh giá cán bộ, công chức v.v…
- Chỉ đạo tổ chức thực hiện và kiểm tra việc thực hiện các thể chế đã có
về cán bộ, công chức rất chậm và thiếu kiên quyết. Để đưa các thể chế phân biệt
khá rõ công chức hành chính và viên chức sự nghiệp vào cuộc sống, đòi hỏi các
bộ, ngành và chính quyền địa phương các cấp phải chỉ đạo triển khai cụ thể
trong phạm vi trách nhiệm của mình, trong đó phải giải quyết mối quan hệ về
phân cấp quản lý cán bộ, công chức giữa bộ, tỉnh và các đơn vị sự nghiệp trực
thuộc. Tuy nhiên, trong thực tế cách quản lý cán bộ, công chức ở khá nhiều bộ,
ngành Trung ương và địa phương về cơ bản vẫn như cũ. Một số quy định mới chậm
được thực hiện và nhiều công việc trong quản lý cán bộ, công chức đáng ra do
đơn vị cơ sở giải quyết thì các bộ, tỉnh vẫn phụ trách.
- Việc kiểm tra, thanh tra công vụ và xử lý cán bộ, công chức có vi phạm
pháp luật làm không thường xuyên và không nghiêm. Tính răn đe, làm gương trong
xử lý kỷ luật cán bộ, công chức hầu như không có. Chính vì vậy, đạo đức công
vụ, thái độ phục vụ dân, tổ chức của cán bộ, công chức không được tăng cường.
IV. VỀ CẢI CÁCH TÀI CHÍNH CÔNG
1. Những kết quả chủ yếu đạt được
- Cơ chế phân cấp quản lý tài chính và ngân sách đã có những đổi mới quan
trọng. Luật Ngân sách nhà nước sửa đổi xác định rõ Ngân sách nhà nước gồm 2 cấp
và có những đổi mới về phân cấp ngân sách theo hướng tăng tính chủ động, tăng
thẩm quyền và trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương trong quản lý tài
chính, ngân sách. Đặc biệt, quyền và trách nhiệm quyết định ngân sách địa
phương của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh đã được bảo đảm, quyền quyết định ngân
sách và phân bổ ngân sách hàng năm được Quốc hội thực hiện đã dần dân đi vào
nền nếp.
- Việc quản lý và điều hành ngân sách tiếp tục được đổi mới, nguồn thu
ngân sách tiếp tục tăng và được tập trung kịp thời. Việc cấp phát vốn đầu tư,
cấp phát hạn mức kinh phí đối với các đơn vị dự toán và các tổ chức được ngân
sách nhà nước hỗ trợ kinh phí được cải tiến, đổi mới, vừa tạo chủ động cho các
đơn vị dự toán trong sử dụng kinh phí, vừa giảm nhiều thủ tục không cần thiết
cho cả cơ quan tài chính và các đơn vị thụ hưởng ngân sách.
- Quy chế công khai tài chính ban hành kèm theo Quyết định số 192 ngày
16/11/2004 của Thủ tướng Chính phủ cùng với các quy định công khai trong quy
chế dân chủ ở cơ sở đã được triển khai rộng rãi, thông qua đó phát huy quyền
làm chủ của cán bộ, công chức, tập thể người lao động và nhân dân trong kiểm
tra, giám sát quá trình quản lý và sử dụng vốn, tài sản nhà nước, huy động,
quản lý và sử dụng các khoản đóng góp của nhân dân theo quy định của pháp luật,
phát hiện và ngăn chặn kịp thời các hành vi vi phạm chế độ quản lý tài chính,
bảo đảm sử dụng có hiệu quả ngân sách nhà nước, thực hành tiết kiệm, chống lãng
phí.
- Cơ chế tài chính cho các loại hình tổ chức trong hệ thống hành chính
nhà nước đã bước đầu được đổi mới với những kết quả tích cực trong triển khai
cơ chế khoán biên chế và kinh phí quản lý hành chính và cơ chế tài chính cho
các đơn vị sự nghiệp có thu.
Về cơ chế khoán biên chế và kinh phí quản lý hành chính:
Sau hơn 4 năm thực hiện thí điểm khoán biên chế và
kinh phí quản lý hành chính theo quy định tại Quyết định số 192/2001/QĐ-TTg
ngày 17/12/2001 của Thủ tướng Chính phủ về mở rộng thí điểm khoán biên chế và
kinh phí quản lý hành chính đối với cơ quan hành chính Nhà nước, đã có 60/64
tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và 3 Bộ triển khai. Các địa phương đã
giao khoán cho 1254 cơ quan hành chính trực thuộc, đạt tỷ lệ 56,76% tổng số cơ
quan hành chính thuộc tỉnh; một số địa phương đã thực hiện mở rộng thực hiện cơ
chế khoán đối với tất cả các cơ quan hành chính, các cơ quan Đảng và các đoàn
thể chính trị của địa phương như: tỉnh Bình Dương, Bến Tre, thành phố Hồ Chí
Minh…; ở Trung ương các Bộ Lao động Thương binh và xã hội, Bộ Giao thông vận
tải và Bộ Tài chính thực hiện thí điểm khoán biên chế và kinh phí quản lý hành
chính cho trên 160 cơ quan hành chính trực thuộc, riêng Bộ Tài chính đã thực
hiện cơ chế khoán đối với các đơn vị thuộc hệ thống Tổng cục thuế, Tổng cục Hải
quan và Kho bạc nhà nước, Cục Dự trữ quốc gia.
Những kết quả chủ yếu đã đạt được qua thực hiện thí điểm khoán đối với
các cơ quan hành chính là:
+ Khoán biên chế và kinh phí quản lý hành chính đã giao quyền tự chủ và
tự chịu trách nhiệm cho các cơ quan trong việc tổ chức sắp xếp bộ máy, thực
hiện tiết kiệm, chống lãng phí, nâng cao hiệu suất lao động, hiệu quả công việc.
+ Đã tạo điều kiện cho cán bộ, công chức tham gia giám sát quá trình thực
hiện cơ chế khoán theo đề án đã được duyệt, thúc đẩy sử dụng kinh phí tiết
kiệm, hiệu quả thông qua việc xây dựng quy chế chi tiêu nội bộ, xây dựng tiêu
chuẩn định mức chi của cơ quan.
+ Tăng thu nhập cho cán bộ, công chức: thông qua các biện pháp tiết kiệm,
số thu nhập tăng bình quân so với tiền lương trước khi khoán đạt
130.000đồng/người/tháng; trong đó dao động từ 55.000đồng/người/tháng đến
500.000đồng/người/tháng.
+ Từ kết quả trên, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 130/2005/NĐ-CP để
thay thế Quyết định 192/2001/QĐ-TTg.
Về cơ chế tài chính cho các đơn vị sự nghiệp có thu:
Thực hiện Nghị định số 10/2002/NĐ-CP ngày 16/01/2002 về chế độ tài chính
áp dụng cho đơn vị sự nghiệp có thu, đến cuối năm 2005 đã có 37/43 bộ, chỉ đạo
thực hiện. Một số bộ, cơ quan Trung ương đã giao quyền tự chủ cho 100% đơn vị
sự nghiệp có thu trực thuộc như: Bộ Công nghiệp, Bộ Xây dựng, Bộ Lao động
thương binh và xã hội… 63/64 tỉnh, thành phố đã giao quyền tự chủ về tài chính
cho 9082 đơn vị, đạt 60%. Một số địa phương triển khai tốt như: An Giang, Bà
Rịa – Vũng Tàu, Bình Dương, Bến Tre, Bình Thuận, Cà Mau, Lạng Sơn, Thanh Hoá,
Hải Phòng, Hà Nội, Nam Định, Ninh Bình, thành phố Hồ Chí Minh v.v…
Sau hơn 3 năm triển khai thực hiện Nghị định số 10/2002/NĐ-CP đã khẳng
định được những kết quả tích cực chủ yếu như sau:
+ Tăng quyền tự chủ về tài chính: các đơn vị sự nghiệp có thu được giao
quyền tự chủ về tài chính đã chủ động sử dụng các nguồn kinh phí (bao gồm nguồn
thu sự nghiệp và nguồn kinh phí ngân sách cấp chi bảo đảm hoạt động thường
xuyên) đáp ứng yêu cầu hoạt động của đơn vị; bảo đảm chi tiêu hiệu quả, tiết
kiệm trên cơ sở quy chế chi tiêu nội bộ do đơn vị xây dựng. Thực hiện tốt hơn
quy định công khai, minh bạch trong quản lý và sử dụng nguồn tài chính
công.
+ Phát triển và mở rộng các hoạt động dịch vụ: Các đơn vị sự nghiệp có
thu đã chủ động huy động các nguồn lực như: nguồn nhân lực, nguồn vốn và cơ sở
vật chất để tổ chức các hoạt động sản xuất hàng hoá, cung ứng dịch vụ, nâng cao
chất lượng hoạt động sự nghiệp. Từ đó tạo điều kiện tăng thu nhập cho người lao
động (trong thời gian qua thu nhập tăng thêm bình quân từ 10% đến 15%, một số
đơn vị đã đạt mức thu nhập tăng thêm bằng 2-2,5 lần quỹ tiền lương cấp bậc chức
vụ).
+ Phân định rõ chức năng, nhiệm vụ của cơ quan hành chính có chức năng
quản lý nhà nước và đơn vị sự nghiệp có chức năng cung cấp dịch vụ công. Từ đó
có cơ chế quản lý phù hợp với từng lĩnh vực, xoá bỏ tình trạng “hành chính hoá”
các hoạt động sự nghiệp.
- Công tác phân cấp quản lý tài chính còn có tình trạng cắt khúc, trong
một số lĩnh vực đã có quy định giao cấp tỉnh phân cấp tiếp cho cấp huyện, cấp
xã, nhưng chưa thực hiện.
- Việc thực hiện các cơ chế tài chính cho các cơ quan hành chính và đơn
vị sự nghiệp có thu theo các văn bản pháp luật vẫn còn ở mức độ chưa cao. Cơ
chế khoán biên chế và kinh phí quản lý hành chính chưa mang tính bắt buộc nên
số lượng các cơ quan đăng ký thực hiện còn hạn chế, đặc biệt là ở các cơ quan
hành chính cấp Trung ương. Các quy định về chế độ tài chính áp dụng cho các cơ
quan hành chính còn bất hợp lý nhưng chậm được sửa đổi (chế độ công tác phí,
định mức kinh phí theo bình quân…)
- Trong giai đoạn I chưa thực hiện được việc nghiên cứu và đưa vào thí
điểm đổi mới cơ chế xây dựng ngân sách, kinh phí dựa trên cơ sở kết quả đầu ra
như dự kiến của Chương trình hành động số 6 “Đổi mới cơ chế quản lý tài chính
đối với các cơ quan hành chính nhà nước và đơn vị sự nghiệp công giai đoạn
2004-2005”.
- Cơ chế khoán biên chế và kinh phí quản lý hành chính đối với các cơ
quan hành chính, mặc dù có những điểm ưu việt, nhưng tình hình triển khai không
đồng đều, chủ yếu là ở cấp địa phương, có nguyên nhân là ở dạng “Thí điểm mở
rộng”. Tính bắt buộc trong triển khai còn ở mức độ thấp.
- Cơ chế tự chủ, trong đó có tự chủ tài chính của các đơn vị sự nghiệp
dịch vụ công có phần chậm trong xây dựng và triển khai và đòi hỏi sự đồng bộ
trong cụ thể hoá những vấn đề về xã hội hoá, đặc biệt quan trọng và nhậy cảm là
vấn đề về học phí, viện phí.
V. VỀ HIỆN ĐẠI HOÁ NỀN HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC
Việc triển khai Đề án đổi mới phương thức điều hành và hiện đại hoá công
sở của hệ thống hành chính nhà nước giai đoạn 2003-2005 (Đề án 169) và Đề án
tin học hoá quản lý hành chính nhà nước giai đoạn 2001-2005 (Đề án 112) đã góp
phần vào thực hiện mục tiêu hiện đại hoá nền hành chính với những kết quả đạt
được như sau:
- Nguyên tắc làm việc và sự phối hợp trong vận hành bộ máy hành chính
được quy định rõ hơn. Chính phủ đã ban hành Nghị định số 144/2005/NĐ-CP quy
định về công tác phối hợp giữa các cơ quan hành chính nhà nước trong xây dựng
và kiểm tra việc thực hiện chính sách, chiến lược, quy hoạch, kế hoạch.
Quy chế làm việc của Chính phủ, của các bộ và Uỷ ban nhân dân các tỉnh,
thành phố trực thuộc Trung ương được ban hành đã định rõ một loạt vấn đề như
trách nhiệm của tập thể, cá nhân người đứng đầu các cơ quan, chế độ giải quyết
công việc, thẩm quyền ký văn bản, chế độ hội họp, đi công tác, cơ chế phối hợp
v.v…
- Bước đầu nghiên cứu hình thành tương đối đồng bộ cơ sở khoa học và thực
tiễn cho việc đổi mới phương thức điều hành và hiện đại hóa công sở trong điều
kiện phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, xây dựng Nhà
nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế. Từ báo cáo của các tiểu
Đề án 169 đã có được một cái nhìn tổng quan về thực trạng và xác định được cơ
sở khoa học và thực tiễn với những giải pháp cơ bản, đồng bộ trên những vấn đề
then chốt đổi mới phương thức điều hành và hiện đại hoá công sở của hệ thống
hành chính trong thời gian tới.
- Chuẩn bị cho việc hình thành khuôn khổ thể chế đồng bộ nhằm thúc đẩy
quá trình đổi mới phương thức điều hành và hiện đại hoá hệ thống công sở từ
Trung ương đến cơ sở. Dù thảo c¸c văn bản quy phạm pháp luật đang được hoàn tất
để trình Chính phủ xem xét sẽ là cơ sở pháp lý quan trọng trong hiện đại hoá
hành chính.
- Xây dựng để chuẩn bị ban hành các hệ thống tiêu chuẩn, định mức về
trang thiết bị, diện tích phòng làm việc, thiết kế mẫu các công sở hành chính
đáp ứng yêu cầu hiện đại hoá thay thế cho các tiêu chí, định mức cũ, lạc hậu.
- Hệ thống quản lý chất lượng (theo ISO: 9000-2001) bước đầu đã được
nghiên cứu ứng dụng trong hoạt động của các cơ quan hành chính. Tính đến nay đã
có khoảng 150 cơ quan hành chính xây dựng và triển khai hệ thống này, trong đó
có khoảng 30 cơ quan được cấp giấy chứng nhận đạt tiêu chuẩn. Điều quan trọng
qua áp dụng hệ thống là tạo lập một phương pháp làm việc khoa học, xác định rõ
công việc cần làm, chủ thể thực hiện.
- Việc triển khai Đề án 112 bước đầu đã tạo ra một phương thức làm việc
mới có sử dụng công nghệ thông tin trong các cơ quan hành chính nhà nước, nâng
cao hiệu quả làm việc của cán bộ, công chức; xây dựng được cơ sở hạ tầng thông
tin phục vụ tin học hoá quản lý hành chính nhà nước. Bước đầu hình thành hệ
thống thông tin điện tử của Chính phủ, bao gồm Trung tâm tích hợp dữ liệu của
các bộ, các tỉnh, mạng cục bộ (LAN) của mỗi cơ quan thuộc cơ cấu bên trong của
các bộ, các tỉnh, mạng diện rộng liên kết hệ thống tin học của bộ, tỉnh. Hệ
thống thông tin điện tử đã bắt đầu đưa vào vận hành các dịch vụ cơ bản như thư
điện tử, các phần mềm ứng dụng tin học hoá quản lý nhà nước.
Cổng thông tin điện tử Chính phủ đã được xây dựng và đưa vào hoạt động;
đang tiến hành thử nghiệm tin học hoá quy trình cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng
đất, quyền sở hữu nhà ở tại thành phố Hải Phòng, Đằ Nẵng; tin học hoá quy trình
cấp giấy phép xây dựng tại Hải Dương, Đà Nẵng, thành phố Hồ Chí Minh; tin học
hoá cấp đăng ký kinh doanh tại Thừa Thiên Huế, Hà Tây, Cần Thơ v.v…
Nâng cao một bước đáng kể trình độ quản trị mạng của cán bộ, công chức
tin học chuyên trách và kỹ năng sử dụng tin học của đội ngũ cán bộ, công chức
nói chung.
- Điều kiện làm việc của cán bộ, công chức tiếp tục được cải thiện, các
cơ quan, công sở được xây dựng, cải tạo, nâng cấp trụ sở và được trang thiết bị
máy móc, phương tiện làm việc tốt hơn.
- Chậm có sự chuyển biến, thay đổi cơ bản trong phương thức, lề lối
làm việc của các cơ quan hành chính. Phương thức hoạt động của các cơ quan hành
chính hiện nay vẫn chưa theo kịp yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện
đại hoá đất nước. Kiểm tra như một nội dung quản lý nhà nước chưa được chú
trọng đúng mức nên các chủ trương, quyết định được ban hành không phát huy hiệu
lực trên thực tế.
- Tình trạng hội họp nhiều không giảm, giấy tờ hành chính gia tăng.
Chế độ họp chậm được đổi mới; thiếu quy định cụ thể để nâng cao chất lượng các
cuộc họp. Việc nhận thức máy móc về tập trung dân chủ, tạo sự đồng thuận trong
nhiều vấn đề đã làm triệt tiêu tính chủ động và trách nhiệm cá nhân của người
đứng đầu cơ quan, tổ chức.
- Quy chế làm việc của cơ quan hành chính nhà nước còn chung chung và
hình thức, chưa sát với đặc điểm và thực tế công tác của cơ quan, đơn vị. Quy
trình giải quyết công việc kéo dài; chưa rõ trách nhiệm của cán bộ, công chức
về những việc tham mưu, đề xuất; kỷ luật hành chính không nghiêm.
- Sau 60 năm xây dựng và củng cố chính quyền, còn khoảng 10% số xã vẫn
không có trụ sở làm việc, chưa kể tới khoảng 30% trụ sở xã là nhà cấp 4 không
bảo đảm điều kiện làm việc và giải quyết công việc của dân, của chính quyền cơ
sở.
- Một số bộ chủ trì chưa thực sự chỉ đạo tập trung và quyết liệt các Tiểu
đề án được giao. Cũng như các chương trình hành động khác, tiến độ hoàn thành
các sản phẩm của Đề án 169 còn chậm so với kế hoạch, do đó đã ảnh hưởng đến
việc tổ chức triển khai.
- Một số dự án tin học hoá lớn thuộc Đề án 112 chưa được triển khai hoặc
triển khai chậm.
- Đội ngũ cán bộ, công chức quản lý hệ thống thông tin điện tử còn
yếu, chưa có quy chế quản lý đội ngũ cán bộ, công chức này ở các cơ quan hành
chính.
VI. VỀ CÔNG TÁC CHỈ ĐẠO, ĐIỀU HÀNH CẢI CÁCH HÀNH
CHÍNH
1. Ưu điểm
Nhận thức về tầm quan trọng của cải cách hành chính, công tác cải cách
hành chính đã được Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ
quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và Chủ tịch Uỷ ban nhân dân các tỉnh,
thành phố trực thuộc Trung ương quan tâm chỉ đạo. Các hoạt động của cơ quan
hành chính được gắn kết thường xuyên với việc thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ
của Chương trình tổng thể giai đoạn I.
- Công tác cải cách hành chính đã dần đi vào chương trình, kế hoạch.
Chính phủ, các Bộ và các địa phương đều có chương trình, kế hoạch, trong đó xác
định khá rõ những nhiệm vụ phải giải quyết và các giải pháp thực hiện. Nhiều
bộ, ngành Trung ương và địa phương đã làm tốt công tác lập kế hoạch cải cách
hành chính hàng năm như Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn,
Bộ Xây dựng, Bộ Công nghiệp, thành phố Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, thành phố
Đà Nẵng, các tỉnh Quảng Ninh, Quảng Nam. Bến Tre, Tiền Giang …
- Ban Chỉ đạo cải cách hành chính các cấp tiếp tục được kiện toàn và nâng
cao chất lượng hoạt động. Tuyệt đại đa số Trưởng ban là người đứng đầu như Bộ
trưởng, Chủ tịch Uỷ ban nhân dân các tỉnh, thành phố. Các Ban Chỉ đạo cải cách
hành chính đã có Quy chế làm việc, phân công rõ trách nhiệm các thành viên. Ban
Thư ký Ban Chỉ đạo cải cách hành chính của Chính phủ đã được kiện toàn, có uỷ
viên chuyên trách. Bộ phận thường trực cải cách hành chính ở các tỉnh cũng tiếp
tục được củng cố và nâng cao chất lượng.
- Công tác kiểm tra việc triển khai cải cách hành chính cũng được tăng
cường. Riêng Ban Thư ký Ban Chỉ đạo cải cách hành chính của Chính phủ trong năm
2004, 2005 đã làm việc, nắm tình hình triển khai cải cách hành chính tại
20 bộ, ngành Trung ương và 40 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương. Nhiều địa
phương như Quảng Ninh, Quảng Nam, Đà Nẵng, Bắc Ninh, Bắc Giang, Thái Bình, Bà
Rịa – Vũng Tàu, thành phố Hồ Chí Minh v.v… cũng xây dựng và triển khai tốt kế
hoạch kiểm tra cải cách hành chính ở địa phương. Qua kiểm tra đã chấn chỉnh
ngay những mặt yếu kém và có biện pháp khắc phục.
- Công tác chỉ đạo thí điểm, làm thử, sơ kết, tổng kết, rút kinh nghiệm
cũng được chú ý trong chỉ đạo cải cách hành chính. Chính phủ đã chỉ đạo sơ kết
3 năm thực hiện Chương trình tổng thể, tổng kết công tác thí điểm cơ chế “một
cửa”, cơ chế tài chính cho các đơn vị sự nghiệp có thu, cơ chế khoán biên chế,
thí điểm cải cách thủ tục cảng biển, cải cách thủ tục thuế, thí điểm hải quan
điện tử, các địa phương cũng coi trọng công tác sơ kết rút kinh nghiệm trong
thực hiện các chủ trương, văn bản của Chính phủ về cải cách hành chính.
- Công tác thông tin, tuyên truyền về cải cách hành chính đã được coi
trọng và đẩy mạnh trong giai đoạn I. Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Đề án
tuyên truyền Chương trình tổng thể tại Quyết định số 178/2003/QĐ-TTg năm 2003,
một số bộ, ngành Trung ương như Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn, Bộ Tài
chính, Bộ Công nghiệp, Bộ Nội vụ, Đài truyền hình Việt Nam, Đài Tiếng nói Việt
Nam và địa phương như thành phố Đà Nẵng, Cần Thơ, Vĩnh Long, Phú Yên, Hà Nội,
thành phố Hồ Chí Minh, đã cụ thể hoá việc thực hiện Đề án này thành những hoạt
động cụ thể, thiết thực. Bộ Nội vụ đã ký kết liên tịch với Trung ương Đoàn TNCS
Hồ Chí Minh và Công đoàn Viên chức Việt Nam trong tuyên truyền, giáo dục chương
trình cải cách hành chính và tham gia thực hiện. Đặc biệt các báo, tạp
chí của Trung ương và địa phương đã có khá nhiều bài, phóng sự chuyên đề về cải
cách hành chính và thủ tục hành chính, vừa nói rõ những điểm sáng trong cải
cách hành chính vừa chỉ rõ những tồn tại, bất cập, đặc biệt là thái độ phục vụ
dân, doanh nghiệp của cán bộ, công chức.
2. Nhược điểm
- Cải cách hành chính là khâu đột phá, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã
hội nhưng công tác chỉ đạo thực hiện chưa ngang tầm, chưa kiên quyết, chưa đồng
đều và ráo riết.
- Công tác tư tưởng cho cán bộ, công chức, nhất là người đứng đầu cơ
quan, đơn vị chưa được thực hiện tốt nên chưa tạo ra chuyển biến cần thiết về
nhận thức và tinh thần trách nhiệm của những người làm cải cách hành chính.
- Công tác chỉ đạo, điều hành chưa nghiêm túc, thường xuyên, chưa bám sát
các mục tiêu cải cách giai đoạn I để thực hiện có kết quả với ý nghĩa cải cách
hành chính là nhiệm vụ trọng tâm của xây dựng và hoàn thiện Nhà nước ta trong
điều kiện mới. Một số chủ trương đúng đã được các Hội nghị của Đảng khẳng định,
có quyết định của Chính phủ nhưng chưa được chỉ đạo sát sao thực hiện nên kết
quả thấp so với yêu cầu đặt ra, điển hình như phân cấp, đào tạo, bồi dưỡng cán
bộ, công chức, tách cơ quan hành chính và tổ chức sự nghiệp…
- Chưa tạo ra được sự đồng bộ, gắn kết giữa cải cách hành chính với công
tác chỉnh đốn, xây dựng Đảng, với các cuộc cải cách về kinh tế, lập pháp, tư
pháp.
- Ban Chỉ đạo cải cách hành chính các cấp hoạt động vẫn còn hình thức,
sinh hoạt thiếu thường xuyên, chất lượng hiệu quả chưa cao. Đội ngũ công chức
chuyên làm công tác cải cách chậm được tăng cường. Ở địa phương cho đến nay mới
chỉ có 13 tỉnh có Phòng hoặc Tổ cải cách hành chính trong Sở Nội vụ để chuyên
lo công tác cải cách hành chính.
- Đầu tư về nhân lực, trí lực, nguồn lực cho cải cách hành chính còn chưa
thỏa đáng. Kinh phí để triển khai thực hiện các đề án, nhiệm vụ cải cách hành
chính chưa được hướng dẫn thống nhất, còn lúng túng trong bố trí kinh phí thực
hiện các nhiệm vụ cải cách hành chính ở cả bộ, ngành Trung ương và địa phương.
VII. ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH GIAI
ĐOẠN I
Căn cứ vào mục tiêu tổng quát và các mục tiêu cụ thể của giai đoạn I và
thực tiễn cải cách 5 năm qua trên các nội dung cơ bản cho chúng ta một cái nhìn
tổng quan về thực trạng nền hành chính hiện nay:
Năm năm qua, cải cách hành chính đã được triển khai toàn diện trên cả bốn
nội dung là cải cách thể chế, cải cách tổ chức bộ máy hành chính, xây dựng và
nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, cải cách tài chính công, thực
hiện được nhiều công việc, từng bước đi vào chiều sâu, tạo ra những
chuyển biến đáng ghi nhận của nền hành chính và được đặt trong khuôn khổ một
trong 3 giải pháp quan trọng trong thực hiện chiến lược phát triển kinh tế - xã
hội (2001-2010) thiết thực thực hiện các nghị quyết của Đảng về cải cách hành
chính và đổi mới từng bước hệ thống chính trị. Chiến lược, mục tiêu, giải pháp
thực hiện cải cách hành chính là đúng đắn, có cơ sở, phù hợp với điều kiện,
hoàn cảnh thực tế của nước ta. Kết quả cải cách hành chính đã thúc đẩy quá
trình đổi mới kinh tế; dân chủ hoá đời sống xã hội; hội nhập kinh tế quốc tế;
củng cố và duy trì ổn định chính trị. Có thể khẳng định những kết quả chủ yếu
trong cải cách hành chính giai đoạn I như sau:
- Kết quả rõ nét nhất là bộ máy hành chính nói chung tốt hơn nhiều so với
5 năm trước đây. Hiệu lực và hiệu quả quản lý hành chính nhà nước của hệ thống
hành chính được nâng cao rõ rệt không chỉ thể hiện trong điều kiện bình thường
mà vẫn được bảo đảm trong những tình huống cấp bách, khó khăn như thiên tai,
dịch bệnh v.v..
- Thể chế của nền hành chính được cải cách và hoàn thiện một bước cơ bản
phù hợp với yêu cầu phát huy dân chủ với thiết lập chế độ công khai, minh bạch
và cơ chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Phần lớn các chủ
trương quan trọng của Đảng về các vấn đề cơ bản trong quá trình đổi mới, xây
dựng và hoàn thiện nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa được thể chế hóa và tổ
chức triển khai. Cải cách thủ tục hành chính đã cải thiện mối quan hệ giữa Nhà
nước và nhân dân và làm tăng tính dân chủ trong quan hệ giữa các cơ quan hành
chính nhà nước; thu hút sự quan tâm của nhân dân đến các công việc của Nhà nước
và hoạt động của nền hành chính.
- Vai trò, chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan hành chính nhà nước tiếp
tục được điều chỉnh, bảo đảm quản lý nhà nước và phục vụ xã hội. Thông
qua kết quả và tác động của những cải cách, điều chỉnh trong phân công, phân
cấp, quan niệm và nhận thức về vai trò và chức năng quản lý vĩ mô của Chính phủ
trong nền kinh tế thị trường ngày càng rõ nét và phù hợp hơn, tổ chức bộ máy
các cơ quan hành chính từ trung ương đến địa phương từng bước được sắp xếp lại
theo hướng hợp lý, gọn đầu mối.
- Mối quan hệ giữa cơ quan hành chính với người dân, doanh nghiệp đã được
cải thiện đáng kể, nền hành chính mới theo hướng phục vụ phát triển đang hình
thành. Thông qua một loạt các cải cách và biện pháp như cải cách thủ tục hành
chính, cơ chế “một cửa”, tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra công vụ v.v…
phương châm phục vụ dân, doanh nghiệp của bộ máy hành chính đã bước đầu được
thiết lập, tạo đà cho những chuyển động sâu sắc trong cả hệ thống công vụ.
- Cùng với những tác động của các cuộc cải cách khác như cải cách
kinh tế, cải cách tư pháp v.v…, cải cách hành chính đã góp phần quan trọng vào
những thành tựu phát triển kinh tế - xã hội ở nước ta, củng cố lòng tin của
nhân dân, giữ vững ổn định chính trị xã hội.
Mặc dù có được những kết quả tiến bộ ghi nhận trong cải cách hành chính 5
năm qua, nhưng tốc độ cải cách còn chậm, chưa nhất quán, hiệu quả còn thấp so
với mục tiêu đặt ra là đến năm 2010 xây dựng được một nền hành chính dân chủ,
trong sạch, vững mạnh, chuyên nghiệp, hiện đại. Nền hành chính tuy đã có chuyển
biến nhưng còn tụt hậu và có nguy cơ tụt hậu hơn nữa so với tốc độ cải cách của
các nền hành chính hiện đại.
Tính chất dân chủ của nền hành chính nước ta thông qua một loạt các chủ
trương, biện pháp như quy chế dân chủ cơ sở, sự tham gia của người dân vào hoạt
động quản lý nhà nước, vào xây dựng thể chế, bầu trực tiếp trưởng thôn, bầu đại
biểu vào cơ quan quyền lực nhà nước các cấp, thông qua hoạt động giám sát v.v…
đã bước đầu được khẳng định, nhưng nhìn chung vẫn còn thấp.
- Nhiều chủ trương, giải pháp đúng đắn nhưng chưa được triển khai kiên
quyết nên chưa được hoàn thành dứt điểm và nhân rộng ở quy mô lớn.
- Tệ cửa quyền, quan liêu, tham nhũng vẫn còn là vấn nạn, tính công khai
minh bạch của nền hành chính còn nhiều thách thức, một bộ phận cán bộ, công
chức suy giảm lý tưởng, lối sống, vi phạm đạo đức công vụ gây bất bình trong
nhân dân.
- Mức độ chuyên nghiệp, tính chuyên sâu, kỹ năng hành chính của cán bộ,
công chức thấp. Trình độ hiểu biết và kỹ năng của cán bộ, công chức với hàm
lượng khoa học, thông qua đó có đủ trình độ để xử lý các vấn đề quản lý ở tầm
vĩ mô, vi mô thấp, chưa đáp ứng yêu cầu của một nền hành chính hiện đại. Các
kết quả bước đầu trong việc áp dụng công nghệ thông tin vào hành chính,
trang thiết bị công sở chưa khắc phục được thực trạng nền hành chính của chúng
ta còn lạc hậu so với mặt bằng trong khu vực và thế giới.
Cải cách hành chính chậm, hiệu quả còn thấp có những nguyên nhân chủ yếu
sau đây:
- Thứ nhất, công tác chỉ đạo
thực hiện cải cách hành chính từ Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các Bộ trưởng
tới Chủ tịch Uỷ ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương không
thật sự kiên quyết, nhất quán và cũng không bảo đảm tính thường xuyên, liên
tục. Hoạch định chính sách, thể chế vốn đã khó, thường phải kéo dài, nhưng một
khi đã được ban hành thì khâu tổ chức thực hiện lại quá chậm và kém hiệu quả.
Trạng thái chung là chờ đợi, chờ hướng dẫn, chờ đôn đốc, rất ít bộ, ngành và
tỉnh chủ động, quyết liệt triển khai.
- Thứ hai, chậm
nghiên cứu, kết luận và thể chế hoá các vấn đề liên quan mật thiết tới cải cách
hành chính. Cũng phải thấy rằng bước chuyển sang nền kinh tế thị trường định
hướng xã hội chủ nghĩa đang đặt ra khá nhiều vấn đề đòi hỏi phải có thời gian
nghiên cứu, nhưng một số vấn đề như “bỏ cơ chế bộ chủ quản”, “bộ thực
hiện vai trò chủ sở hữu phần vốn Nhà nước tại doanh nghiệp” v.v… tuy đã có kết
luận, nhưng khi đi vào cụ thể thì các quy định dự kiến ban hành cũng rất chậm.
Lý luận thì khẳng định bộ tập trung vào thực hiện chức năng quản lý nhà nước ở
tầm vĩ mô, không can thiệp sâu vào hoạt động của doanh nghiệp nhà nước trực
thuộc, nhưng thực tiễn thì Bộ trưởng phải xử lý khá nhiều công việc không thuộc
tầm vĩ mô, nếu không giải quyết thì cũng không rõ ai giải quyết. Mối quan hệ
giữa hành chính, doanh nghiệp và sự nghiệp đang đòi hỏi phải tiếp tục làm rõ
hơn, cụ thể hơn.
- Thứ ba, khá nhiều vấn đề
của cải cách hành chính đòi hỏi phải được giải quyết trong tổng thể các cuộc cải
cách, đổi mới đang diễn ra ở nước ta. Mối quan hệ, chi phối lẫn nhau giữa cải
cách hành chính, cải cách kinh tế, cải cách tư pháp, cải cách lập pháp và đổi
mới từng bước hệ thống chính trị nếu không được bảo đảm, nếu thiếu đồng bộ sẽ
ảnh hưởng tới tiến trình cải cách đổi mới nói chung và tới cải cách hành chính
nói riêng. Nội dung và phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước nói chung
và đối với cơ quan hành chính nói riêng cũng chậm đổi mới.
- Thứ tư, chưa có biện pháp,
cơ chế tạo động lực, hưởng ứng cải cách của đa số cán bộ, công chức cũng như
chưa xử lý nghiêm bộ phận cán bộ, công chức thoái hoá, kém phẩm chất trong thực
thi công vụ.
4. Các bài học kinh nghiệm
Quá trình triển khai giai đoạn I cải cách hành chính với những thành công
và hạn chế đã cho phép rút ra một số bài học kinh nghiệm sau đây:
- Bài học về bảo đảm sự nhất quán, kiên trì liên tục trong triển khai cải
cách hành chính bao gồm từ xây dựng chương trình, kế hoạch cải cách hành chính
hàng năm của Chính phủ, các bộ, ngành Trung ương và các tỉnh cần xác định rõ
các mục tiêu, các nhiệm vụ và giải pháp bảo đảm thực hiện, đến tổ chức và kiểm
tra thực hiện, đánh giá, kiểm điểm công tác cải cách hành chính phải dựa vào
đánh giá những mục tiêu đã đề ra cũng như tác động tới xã hội thông qua công
tác cải cách hành chính.
- Bài học về công tác chỉ đạo triển khai thống nhất cải cách hành chính
từ Chính phủ tới chính quyền địa phương các cấp đóng vai trò quyết định sự
thành công của cải cách, do đó phải được duy trì và bảo đảm. Chương trình công
tác, các cuộc họp của Chính phủ, các bộ và Uỷ ban nhân dân các cấp phải có phần
về cải cách hành chính, coi đây là một nội dung quan trọng thường xuyên phải đề
cập.
- Bài học về sự thống nhất cao về nhận thức, tư tưởng và hành động trong
cải cách hành chính xuất phát từ mức độ khó khăn, phức tạp của công tác này.
- Bài học về bảo đảm sự đồng bộ giữa cải cách hành chính với đổi mới từng
bước hệ thống chính trị, với cải cách kinh tế, cải cách lập pháp và cải cách tư
pháp.
- Bài học về coi trọng công tác thí điểm, làm thử trong triển khai cải
cách hành chính. Quá trình chuyển đổi sang kinh tế thị trường, chuyển sang nền
hành chính phục vụ đặt ra nhiều vấn đề mới, chưa kết luận được ngay, nhưng thực
tiễn đặt ra phải thực hiện. Chính thông qua thí điểm mới có điều kiện đánh giá,
sơ kết tổng kết, rút ra những vấn đề cần xử lý tiếp và nhân rộng nếu thấy đúng.
Các cơ chế cải cách như một cửa, khoán v.v… đã được hình thành qua phương thức
thí điểm. Đây là bài học tốt cần chú ý trong giai đoạn II (2006-2010).
- Bài học về xây dựng và tổ chức thực hiện các Chương trình hành động.
Trong giai đoạn I, các Chương trình hành động đặt ra quá nhiều mục tiêu, vừa
quá sức vừa không thiết thực ở một số kết quả phải đạt tới. Việc tổ chức thực
hiện các Chương trình hành động không gắn với tổ chức thực hiện các nhiệm vụ
chính của các bộ, ngành, do đó bị coi nhẹ. Cơ chế tổ chức thực hiện các Chương
trình hành động, sự phân công, phối hợp giữa các bộ có liên quan chưa phù hợp
với tính hệ thống của chương trình tổng thể làm ảnh hưởng tới kết quả và tính
thời gian của sản phẩm các chương trình hành động.
Phần 3:
PHƯƠNG HƯỚNG, NHIỆM VỤ CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH GIAI ĐOẠN
II 2006-2010
1. Bối cảnh cải cách hành chính giai đoạn 2006
–2010
Giai đoạn 2006-2010 là giai đoạn cả nước thực hiện Nghị quyết Đại hội lần
thứ X của Đảng, phấn đấu thực hiện thắng lợi chiến lược phát triển kinh tế - xã
hội 2001-2010. Cải cách hành chính phải tiếp tục được đẩy mạnh, là nhiệm vụ
thường xuyên của tất cả các tổ chức trong hệ thống chính trị.
Nhìn một cách tổng thể, tiến trình cải cách hành chính trong thời gian
tới chịu sự tác động mạnh của nhiều yếu tố, trong đó đáng chú ý là :
- Bước chuyển đổi quan trọng về chất sang nền kinh tế thị trường định
hướng xã hội chủ nghĩa sẽ có tác động sâu sắc tới hoạt động của cả hệ thống
hành chính nhà nước. Điều đó đòi hỏi nền hành chính phải có những cải cách,
thay đổi phù hợp; đặc biệt là điều chỉnh chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan
hành chính trong thực hiện chức năng quản lý nhà nước.
- Hội nhập kinh tế quốc tế và khu vực vừa đặt ra thời cơ vừa đặt ra thách
thức đổi mới, cải cách nền hành chính. Kinh tế càng mở và thực hiện các cam kết
hội nhập thì hành chính cũng phải chủ động và linh hoạt mở theo. Năng lực hoạch
định chính sách, thể chế của đội ngũ cán bộ, công chức ở tầm chính sách vĩ mô
theo kịp quá trình này có tầm quan trọng cho sự phát triển của đất nước. Mặt
khác, đội ngũ cán bộ, công chức hành chính có vai trò quan trọng trong tổ chức
thực hiện các cơ chế, pháp luật mới, trong quản trị quá trình phát triển và hội
nhập quốc tế.
- Quá trình dân chủ hoá đời sống xã hội, các yêu cầu về phát
huy dân chủ cơ sở, thu hút sự tham gia của dân vào quản lý nhà nước và tính
công khai, minh bạch trong thay đổi thể chế, chính sách và thủ tục hành chính
buộc các cơ quan hành chính phải thích ứng cả về nội dung lẫn phương thức hoạt
động.
- Các tiến bộ của khoa học, công nghệ, đặc biệt là yêu cầu hiện đại hóa
và xây dựng chính phủ điện tử sẽ tác động mạnh tới tổ chức hoạt động của cơ
quan hành chính nhà nước các cấp.
2. Các nhiệm vụ cụ thể cải cách hành chính giai
đoạn 2006- 2010
Để đạt được mục tiêu của Chương trình tổng thể giai
đoạn 2006-2010 trên cơ sở kết quả thực hiện các nhiệm vụ đề ra trong giai đoạn
I, nhiệm vụ cải cách hành chính năm năm tới là :
2.1. Về cải cách thể chế:
- Đổi mới cơ bản quy
trình ban hành chính sách theo hướng làm rõ trách nhiệm của Chính phủ, các bộ trong quá trình
xây dựng thể chế, nâng cao chất lượng, tính đồng bộ của chính sách, khắc phục tình
trạng luật chờ nghị định, nghị định chờ thông tư.
- Đẩy mạnh xây dựng và hoàn thiện thể chế phục vụ
trực tiếp cải cách hành chính, đặc biệt là thể chế về tổ chức bộ máy, công
chức, công vụ, phân cấp, tài chính công.
- Cải cách m¹nh mÏ thủ tục hành chính theo hướng đơn giản, thuận tiện cho
dân, doanh nghiệp; nghiên cứu giảm thẩm quyền các bộ, ngành trung ương ban hành
thủ tục hành chính, xây dựng Luật về thủ tục hành chính.
- Triển khai thực hiện đồng loạt cơ chế “một cửa” tại cơ quan hành chính các cấp, bao gồm cả các cơ quan hành
chính của Trung ương.
2.2. Về cải cách tổ chức bộ máy hành chính:
- Trên cơ sở xác định rõ chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan hành
chính nhà nước, điều chỉnh cơ cấu Chính
phủ, các bộ theo hướng giảm bớt các bộ chuyên ngành về kinh tế, tiếp tục thực
hiện chủ trương xây dựng bộ quản lý nhà nước đa ngành, đa lĩnh vực, kh¾c phôc
chồng chéo chức năng, thẩm quyền giữa các cơ quan hành chính.
- Đơn giản hóa cơ cấu tổ chức các bộ, đổi mới
phương thức làm việc của các cơ quan hành chính.
- Đến năm 2008, xác định xong và thực hiện các quy định mới về phân cấp
quản lý hành chính nhà nước giữa Trung ương và địa phương, giữa các cấp chính
quyền địa phương; tổ chức hợp lý và ổn định các đơn vị hành chính, định rõ chức
năng, nhiệm vụ, thẩm quyền và tổ chức bộ máy chính quyền ở đô thị và nông thôn.
- Cải cách các đơn vị sự nghiệp dịch vụ công, bảo đảm tách rõ hành chính
với sự nghiệp, hoàn thiện thể chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm của các đơn vị sự
nghiệp dịch vụ công trong tổ chức và hoạt động.
2.3. Về xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ
cán bộ, công chức:
- Rà soát, đánh giá đội ngũ công chức hành chính để cơ cấu lại công chức,
bố trí lại theo từng vị trí, rõ chức trách.
- Xây dựng và đưa vào thực hiện phương pháp khoa học đánh giá kết quả
công tác của cán bộ công chức.
- Xây dựng cơ chế, chính sách khuyến khích thu hút người có tài vào làm
việc trong khu vực công, tạo động lực cho cán bộ, công chức làm việc có hiệu
quả.
- Tăng cường kỷ luật, kỷ cương hành chính; xây dựng và áp dụng chế
độ thanh tra, kiểm tra công vụ ở các cấp, kể cả chế độ trách nhiệm của người
đứng đầu cơ quan, đơn vị.
2.4. Về hiện đại hóa nền hành chính:
- Áp dụng công nghệ thông tin vào hoạt động của các cơ quan hành
chính nhà nước, xây dựng vận hành chính phủ điện tử.
- Triển khai hệ thống quản lý chất lượng trong hoạt động của cơ quan hành
chính nhà nước.
- Xây dựng, hoàn thiện Quy chế làm việc của các cơ quan hành chính nhà
nước; ban hành và thực hiện quy chế văn hoá công sở.
- Tiếp tục đổi mới phương thức điều hành theo hướng tăng cường khâu tổ
chức thực hiện và cơ chế hậu kiểm.
- Nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân và từng bước xóa bỏ tình trạng
quan liêu trong hoạt động của các cơ quan hành chính nhà nước.
- Giải quyết xong tình trạng không có trụ sở hoặc
trụ sở không đạt yêu cầu của chính quyền cấp xã.
2.5. Về chỉ đạo, điều hành công tác cải cách hành
chính:
- Đổi mới phương thức, nâng cao chất lượng chỉ đạo, điều hành công tác
cải cách hành chính từ trung ương tới địa phương.
- Kiện toàn Ban Chỉ đạo cải cách hành chính các cấp.
3. Các nhiệm vụ trọng tâm cải cách hành chính
trong năm 2006
Năm 2006 là năm đầu thực hiện giai đoạn II của Chương
trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2001-2010 phải tạo ra
bước chuyển cơ bản về phương thức hành chính mới theo hướng tăng tính dân chủ,
minh bạch của quản lý hành chính nhà nước, thu hút sự tham gia của người dân
vào quản lý nhà nước, tạo cơ sở thực hiện có hiệu quả phòng, chống tham nhũng;
cải cách hành chính đi vào chiều sâu làm chuyển biến chất lượng đội ngũ cán bộ,
công chức; thực hiện đồng bộ, có bước đi vững chắc cho việc hiện đại hóa nền
hành chính theo mục tiêu của Chương trình tổng thể và tăng khả năng hội nhập
quốc tế của Việt Nam; tạo cơ sở để thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế
-xã hội 5 năm (2006-2010) do Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X quyết định.
Theo tinh thần đó, cần làm tốt các nhiệm vụ trọng tâm sau
đây:
3.1. Tiếp tục làm rõ và điều
chỉnh chức năng, nhiệm vụ, trách nhiệm của từng cơ quan trong hệ thống hành
chính nhà nước.
Mục tiêu đặt ra là làm rõ chức năng, nhưng chức năng của
từng cơ quan phải phù hợp với yêu cầu quản lý nhà nước trong bối cảnh, tình
hình đã thay đổi cho nên phải vừa làm rõ, vừa điều chỉnh. Các bộ, ngành trung
ương và chính quyền địa phương các cấp không thể làm những việc giống như cách
đây 10 năm. Làm tốt nhiệm vụ này sẽ góp phần giải quyết về cơ bản những chồng
chéo, trùng lắp về chức năng, nhiệm vụ giữa các cơ quan hành chính, thực hiện
được tốt hơn việc phân cấp giữa Trung ương với chính quyền cấp tỉnh và giữa các
cấp chính quyền địa phương với nhau theo tinh thần Nghị quyết 08 của Chính phủ.
Trên cơ sở đó xây dựng Luật tổ chức Chính phủ ( sửa đổi) trình Quốc hội vào
cuối năm nay.
Để làm tốt nhiệm vụ này, từng đồng chí Bộ trưởng, Thủ
trưởng cơ quan thuộc Chính phủ, Chủ tịch Uỷ ban nhân dân các tỉnh phải đích
thân chỉ đạo việc nghiên cứu, điều chỉnh chức năng, nhiệm vụ, khắc phục cho
được tư tưởng bao biện, ôm đồm công việc, không muốn phân cấp cho cấp dưới hoặc
không muốn chuyển giao cho các tổ chức Hội, tổ chức phi chính phủ những công
việc không nhất thiết do cơ quan hành chính nhà nước thực hiện.
3.2. Xác định rõ nhiệm vụ, trách
nhiệm của từng cán bộ, công chức trong bộ máy.
Mỗi cán bộ, công chức phải được quy định bằng văn bản
trách nhiệm và phận sự, định rõ làm những công việc gì, sản phẩm là gì, số
lượng và chất lượng ra sao, thời gian hoàn thành, phải báo cáo với ai và
trách nhiệm đến đâu nếu không hoàn thành nhiệm vụ. Trên cơ sở đó xây dựng lại
cho phù hợp tiêu chuẩn cán bộ, công chức, xác định cơ cấu cán bộ, công chức,
quy định chuẩn chế độ công vụ, trách nhiệm và đạo đức công vụ, tiến tới xây
dựng trình Quốc hội Luật Công vụ. Trách nhiệm của thủ trưởng các cơ quan, đơn
vị là ban hành cụ thể và chính xác những quy định phận sự như vậy cho từng cán
bộ, công chức. Mở rộng việc áp dụng các phương pháp khoa học (như ISO) vào việc
đánh giá chất lượng, hiệu quả công việc của từng cá nhân, từng đơn vị. Đây cũng
là cơ sở để đánh giá kết quả công tác của cán bộ, công chức hàng năm, khắc phục
được việc đánh giá, bình bầu cán bộ, công chức một cách chung chung, đa phần
hoàn thành tốt công việc, trong khi cơ quan, tổ chức còn nợ nhiều công việc
trước cấp trên, dân và doanh nghiệp phàn nàn, không bằng lòng với thái độ và
trách nhiệm giải quyết công việc của cơ quan hành chính. Làm được như vậy
thì việc khen thưởng cán bộ, công chức mới đích đáng, khách quan và công bằng,
mới có tác dụng động viên và cổ vũ cán bộ, công chức trong thực thi công vụ.
3.3. Thực hiện rộng khắp cơ chế
"một cửa", tập trung vào cấp xã là nơi người dân thường phải tiếp xúc
đầu tiên với cơ quan công quyền khi giải quyết công việc của mình.
Cả 3 cấp xã, huyện và tỉnh làm tốt và thực chất cơ chế
“một cửa” thì tình hình sẽ khác rất căn bản, sẽ không còn nhiều sự phàn nàn,
không bằng lòng của người dân, doanh nghiệp về thái độ và trách nhiệm giải
quyết công việc của cơ quan hành chính, tình trạng khiếu nại cũng sẽ giảm đi
đáng kể. Các bộ, ngành trung ương và địa phương các cấp phải rà soát lại các
thủ tục hành chính theo hướng đơn giản hóa, công bố công khai, phải tiếp tục
đổi mới quy trình làm việc, bố trí cán bộ, công chức có trình độ, năng lực và
thái độ phục vụ tốt vào làm việc ở bộ phận “một cửa”. Bên cạnh việc các cơ quan
hành chính tự đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ của mình, phải tiến
hành thường xuyên việc lấy ý kiến nhận xét của dân, doanh nghiệp; mỗi bộ phận
“một cửa” có hòm thư góp ý để người dân có điều kiện gửi ý kiến của mình, đánh
giá, nhận xét về thái độ, trách nhiệm của từng cán bộ, công chức làm việc tại
đó.
3.4. Triển khai thực hiện trên
diện rộng quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biên
chế và tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp dịch vụ công.
3.5. Thực hiện thường xuyên công
tác kiểm tra, thanh tra công vụ trong các cơ quan hành chính các cấp.
Bên cạnh công tác giám sát của Quốc Hội, Hội đồng nhân dân
các cấp, của Mặt trận và các đoàn thể cũng như của báo chí đối với hoạt động
của các cơ quan hành chính nhà nước, thông qua đó đã phát hiện khá
nhiều vụ việc tiêu cực trong bộ máy, trong đội ngũ cán bộ, công chức, cần
hết sức coi trọng và làm tốt công tác kiểm tra, thanh tra công vụ trong từng cơ
quan hành chính. Đây là khâu còn rất yếu trong công tác quản lý thời gian qua.
Đích thân Thủ trưởng cơ quan hành chính phải kiểm tra, thanh tra bộ máy của
mình trong thực hiện nhiêm vụ công tác được giao, coi đây là một trong những
nhiệm vụ chính của người quản lý. Từng bộ, ngành và chính quyền địa
phương các cấp phải chủ động xây dựng và triển khai kế hoạch kiểm tra, thanh
tra, khắc phục tình trạng nể nang, né tránh, không dám đấu tranh, phê bình và
tự phê bình, khắc phục tình trạng phần lớn các vụ việc tiêu cực, tham nhũng là
do bên ngoài phát hiện, chứ không phải do bản thân các cơ quan hành chính
phát hiện.
3.6. Thực hiện chương trình hiện
đại hóa hành chính; nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân và từng bước xóa bỏ
tình trạng quan liêu trong hoạt động của các cơ quan hành chính nhà nước; đẩy
nhanh tiến độ xây dựng trụ sở chính quyền cấp xã và thực hiện một số nội dung
cụ thể của Chính phủ điện tử.
3.7. Tăng cường
trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, tổ chức trong triển khai cải cách hành
chính.
Thực tiễn cải cách 5 năm qua cho thấy bộ, ngành và địa
phương nào mà người đứng đầu quyết tâm cải cách,chỉ đạo sâu sát thì nơi đó cải
cách hành chính đạt kết quả tốt, hiệu quả cao. Năm 2006, cần thực hiện việc
nhận xét, đánh giá kết quả chỉ đạo cải cách hành chính ở từng tỉnh, thành phố
và từng bộ, cơ quan thuộc Chính phủ. Người đứng đầu các bộ, ngành trung ương và
Uỷ ban nhân dân các tỉnh, thành phố chịu trách nhiệm trước Chính phủ và Thủ
tướng Chính phủ về tình hình triển khai cải cách hành chính trong phạm vi phụ
trách.
4. Tổ chức thực hiện
4.1. Các giải pháp chủ yếu
Tiếp tục thực hiện 5 giải pháp đã được Chương trình tổng thể cải cách
hành chính nhà nước giai đoạn 2001-2010 xác định là:
- Tăng cường công tác chỉ đạo, điều hành cải cách hành chính thống nhất,
đề cao vai trò trách nhiệm người đứng đầu cơ quan hành chính các cấp.
- Thực hiện cải cách hành chính đồng bộ với đổi mới hệ thống chính trị.
- Thực hiện cải cách hành chính đồng bộ từ Trung ương đến địa phương.
- Tăng cường nguồn lực cho cải cách hành chính (bao gồm nhân lực và tài
chính).
+ Về nguồn tài chính: kinh phí dành cho thực hiện nhiệm vụ cải cách hành
chính được cấp từ ngân sách nhà nước trên cơ sở dự toán ngân sách hàng năm của
bộ, ngành Trung ương và Uỷ ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung
ương.
+ Về nguồn nhân lực: Chính phủ, các bộ, ngành và Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh
kiện toàn Ban chỉ đạo và bộ phận giúp việc Ban Chỉ đạo; tăng cường năng lực cho
đội ngũ cán bộ chuyên trách cải cách hành chính.
- Tăng cường công tác thông tin, tuyên truyền.
Thực hiện công tác thông tin, tuyên truyền theo những mục tiêu, yêu cầu,
đối tượng, nội dung, hình thức và biện pháp tuyên truyền về cải cách hành chính
trên cơ sở các quy định tại Quyết định số 178/2003/QĐ-TTg ngày 03/9/2003 của
Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án tuyên truyền Chương trình tổng thể cải cách
hành chính nhà nước giai đoạn 2001-2010.
4.2. Kế hoạch cải cách hành chính của các bộ,
ngành, địa phương và các chương trình hành động
Việc thực hiện Chương trình tổng thể cải cách hành chính giai đoạn II
(2006-2010) được triển khai thông qua:
- Kế hoạch cải cách hành chính hàng năm của Chính phủ.
- Kế hoạch cải cách hành chính hàng năm của các bộ, ngành Trung ương và các
tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.
- Các chương trình hành động.
Để phù hợp với thực tiễn triển khai các nhiệm vụ về cải cách hành chính
trong giai đoạn II (2006-2010) thực hiện Chương trình tổng thể cải cách hành
chính nhà nước giai đoạn 2001-2010 có 4 Chương trình hành động cụ thể, đó là:
+ Chương trình chỉ đạo, điều hành cải cách hành chính do Ban Chỉ đạo cải
cách hành chính của Chính phủ chủ trì.
+ Chương trình cải cách các đơn vị sự nghiệp dịch vụ công do Bộ Nội vụ
chủ trì.
+ Chương trình xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ công chức hành chính
do Bộ Nội vụ chủ trì.
+ Chương trình hiện đại hoá hành chính trong đó ưu tiên xây dựng trụ sở
chính quyền cấp xã do Văn phòng Chính phủ chủ trì.
Các cơ quan chủ trì có trách nhiệm xây dựng chương trình hành động giai
đoạn 2006-2010, trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, phê duyệt, thời gian hoàn
thành tháng 8 năm 2006.
4.3. Trách nhiệm tổ chức thực hiện
- Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo chung việc triển khai thực hiện Chương
trình cải cách hành chính giai đoạn II.
- Ban Chỉ đạo cải cách hành chính của Chính phủ giúp Thủ tướng Chính phủ
thống nhất chỉ đạo, hướng dẫn và kiểm tra việc triển khai thực hiện Chương
trình cải cách hành chính giai đoạn II.
- Các cơ quan chủ trì các chương trình hành động chịu trách nhiệm xây
dựng các chương trình hành động trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, phê duyệt và
chủ trì việc triển khai thực hiện.
- Các bộ, ngành Trung ương và Uỷ ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực
thuộc Trung ương xây dựng kế hoạch cải cách hành chính hàng năm và tổ chức việc
thực hiện, thực hiện chế độ báo cáo, thông tin theo quy định.
- Bộ Nội vụ chủ trì, phối hợp với Bộ Kế hoạch và Đầu tư,
Văn phòng Chính phủ, Bộ Tài chính xây dựng kế hoạch huy động các các nguồn lực
nước ngoài theo yêu cầu thực hiện chương trình cải cách hành chính giai đoạn II.
- Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với Ban Thư ký Ban Chỉ
đạo cải cách hành chính của Chính phủ, các bộ có liên quan xây dựng dự toán
ngân sách hàng năm về cải cách hành chính của Chính phủ và hướng dẫn lập dự
toán, quản lý và sử dụng kinh phí cho cải cách hành chính ở trung ương và địa
phương.
- Bộ Nội vụ, Văn phòng Chính phủ có trách nhiệm theo dõi,
tổng hợp tình hình thực hiện Chương trình cải cách hành chính giai đoạn II báo
cáo Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ./.
TRƯỞNG
BAN
THỦ TƯỚNG
Phan Văn Khải
Tin, bài liên quan:
Tags:
01/BC-BCDCCHC, BAN CHI DAO CAI CACH HANH CHIN, BO MAY HANH CHINH
Email nhận thông báo:

Set-Cookie: Culture=vi; domain=thuvienphapluat.vn; expires=Mon, 23-May-2016 04:20:56 GMT; path=/

X-Frame-Options: SAMEORIGIN