markdown:
# Books and calendars...
|
|![]()
[2014 daily calendar](http://www.amazon.com/gp/product/144943360X/ref=as_li_ss_tl?ie=UTF8&camp=1789&creative=390957&creativeASIN=144943360X&linkCode=as2&tag=urbandictio08-20)Order on Amazon ![ 51rxkcmrsrl. sl500 aa300 ](http://ecx.images-amazon.com/images/I/51RXKcMrSrL._SL500_AA300_.jpg)
![ 51rxkcmrsrl. sl500 aa300 ](http://ecx.images-amazon.com/images/I/51RXKcMrSrL._SL500_AA300_.jpg)
[mo' urban dictionary](http://www.amazon.com/gp/product/0740768751/ref=as_li_ss_tl?ie=UTF8&tag=urbandictio08-20)Order on Amazon ![ 51gzvyz5rcl. sl500 aa300 ](http://ecx.images-amazon.com/images/I/51gZvYZ5RCL._SL500_AA300_.jpg)
![ 51gzvyz5rcl. sl500 aa300 ](http://ecx.images-amazon.com/images/I/51gZvYZ5RCL._SL500_AA300_.jpg)
|
|![]()
Vui lòng cho biết email của bạn để nhận
**Từ vựng của Urban** mỗi sáng nhé!
Địa chỉ daily@urbandictionary.com sẽ gửi thư cho bạn. Chúng tôi cam kết sẽ không để xảy ra tình trạng gửi thư rác vào hộp mail của bạn.

Cache-Control: max-age=0, private, must-revalidate

X-Served-By: cache-iad2139-IAD, cache-jfk1025-JFK


WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

Server: Cowboy

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

X-Xss-Protection: 1; mode=block

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Via: 1.1 varnish

Accept-Ranges: bytes

Connection: close

X-Cache: MISS

Vary: Accept-Encoding


X-Served-By: cache-iad2140-IAD, cache-atl6224-ATL

X-Cache: MISS, MISS


X-Served-By: cache-iad2148-IAD, cache-jfk1031-JFK


markdown:
Sign in to
**post new definitions, images, and sounds** and create lists of favorites.
[](/add.php) [](/random.php) [](/users.php)
Sign in to
**post new definitions, images, and sounds** and create lists of favorites.
Vui lòng cho biết email của bạn để nhận
**Từ vựng của Urban** mỗi sáng nhé!
Địa chỉ daily@urbandictionary.com sẽ gửi thư cho bạn. Chúng tôi cam kết sẽ không để xảy ra tình trạng gửi thư rác vào hộp mail của bạn.


X-Served-By: cache-iad2136-IAD, cache-atl6227-ATL


markdown:
# Thượng đế
[Đấng Tối Cao](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A5ng_T%E1%BB%91i_Cao&redirect=no)) **Thượng đế**, nghĩa đen là "vua ở trên cao", là từ dùng để gọi các nhân vật thần thánh khác nhau tùy theo [tôn giáo](/wiki/T%C3%B4n_gi%C3%A1o), [tín ngưỡng](/wiki/T%C3%ADn_ng%C6%B0%E1%BB%A1ng) cụ thể, thường chỉ đến vị thần cao nhất của tôn giáo hay tín ngưỡng đó.
## Mục lục
## Nguồn gốc[
[sửa](/w/index.php?title=Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_%C4%91%E1%BA%BF&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_%C4%91%E1%BA%BF&action=edit§ion=1)] ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/15/Jhwh4.jpg/150px-Jhwh4.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/15/Jhwh4.jpg/150px-Jhwh4.jpg)
[Thụy Điển](/wiki/Th%E1%BB%A5y_%C4%90i%E1%BB%83n)) [Đời Thương](/wiki/Nh%C3%A0_Th%C6%B0%C6%A1ng) ở [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c), vua được gọi là "đế", do đó họ suy luận trên trời cao cũng có một vị vua cai trị, và gọi là Thượng đế. Đến các giai đoạn sau, vị Thượng đế này được mang các tên cụ thể khác nhau, nên từ Thượng đế trở thành tôn hiệu chung dành cho không phải chỉ một vị thần.
Có một số vị thần được mang tôn hiệu Thượng đế như:
[Ngọc Hoàng Thượng đế](/wiki/Ng%E1%BB%8Dc_Ho%C3%A0ng_Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_%C4%91%E1%BA%BF) [Tam hoàng](/wiki/Tam_ho%C3%A0ng)cũng gọi là Khai Thiên Tịch địa Thái hạo hoàng Thượng đế
- Thần
[Chân Vũ](/wiki/Tr%E1%BA%A5n_V%C5%A9)cũng được gọi là [Huyền thiên Thượng đế](/w/index.php?title=Huy%E1%BB%81n_thi%C3%AAn_Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_%C4%91%E1%BA%BF&action=edit&redlink=1)
## Nghĩa trong tôn giáo[
[sửa](/w/index.php?title=Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_%C4%91%E1%BA%BF&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_%C4%91%E1%BA%BF&action=edit§ion=2)]
Trong tiếng Việt, Thượng đế là vị thần tối cao duy nhất cai quản tất cả. Tuỳ vào tôn giáo có tin vào việc có
[thuyết sáng thế](/w/index.php?title=Thuy%E1%BA%BFt_s%C3%A1ng_th%E1%BA%BF&action=edit&redlink=1) hay không, mà Thượng đế là đấng sáng thế hoặc chỉ là đấng cai trị, và Thượng đế mang các tên riêng.
- Thượng đế trong
[Đạo giáo](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1o_gi%C3%A1o)Trung Quốc là [Ngọc Hoàng](/wiki/Ng%E1%BB%8Dc_Ho%C3%A0ng_Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_%C4%91%E1%BA%BF), hay Thiên hoàng Thượng đế.
- Thượng để trong
[các tôn giáo khởi nguồn từ Abraham](/wiki/C%C3%A1c_t%C3%B4n_gi%C3%A1o_kh%E1%BB%9Fi_ngu%E1%BB%93n_t%E1%BB%AB_Abraham):
- Thượng đế trong
[Do Thái giáo](/wiki/Do_Th%C3%A1i_gi%C3%A1o)có danh hiệu là [Đấng Tự Hữu](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A5ng_T%E1%BB%B1_H%E1%BB%AFu&action=edit&redlink=1)- YHWH (yé-ho-wa-hé) (phát âm tiếng Việt là *Gia-vê*, hoặc *Giê-hô-va*), cũng còn gọi là Thiên Chúa, hoặc Đức Chúa Trời, tức là Chủ tể của Trời và Đất vì Ngài là Đấng Tạo hóa nên vạn vật từ hư không.
- Thượng đế trong
[Kitô giáo](/wiki/Kit%C3%B4_gi%C3%A1o)cũng là Thiên Chúa của Do Thái giáo vì Kitô giáo tuyên bố họ là tôn giáo kế thừa và kiện toàn Do Thái giáo. Mặc dù Kitô giáo thường không gọi Thiên Chúa của họ là YHWH như Do Thái giáo, họ tin thuyết [Thiên Chúa Ba Ngôi](/wiki/Ba_Ng%C3%B4i). Kitô giáo dùng chung một số bản Thánh Kinh cổ truyền của Do Thái giáo gọi là [Cựu Ước](/wiki/C%E1%BB%B1u_%C6%AF%E1%BB%9Bc)để phân biệt với các bản Thánh Kinh từ sau Chúa Giêsu gọi là [Tân Ước](/wiki/T%C3%A2n_%C6%AF%E1%BB%9Bc).
- Thượng đế trong
[Hồi giáo](/wiki/H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o)là [Allah](/wiki/Allah), có nghĩa là Thần-Linh. Nhìn chung, Allah được tin cũng là Thiên Chúa của Do Thái giáo và Kitô giáo.
- Thượng đế trong
- Thượng đế trong
[Ấn Độ giáo](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99_gi%C3%A1o)là [Brahma](/wiki/Ph%E1%BA%A1m_Thi%C3%AAn)(hoặc tập hợp cả Brahma, Vishnu, Shiva)
- Thượng đế trong
[đạo Cao Đài](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1o_Cao_%C4%90%C3%A0i)là Đức Chí Tôn ( [Đức Cao Đài](/wiki/Cao_%C4%90%C3%A0i))
- Thượng đế trong
[Phật giáo](/wiki/Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o)là Phạm Thiên Vương. Thực ra trong Phật Pháp, không có thượng đế, mà cũng không có nói thượng đế là người tạo hóa, Phạm Thiên Vương chỉ là một trong các vị thiên vương (ông trời) ở trên các tầng trời, do công đức tu hành cao nên khi hết một báo thân, chúng sanh đó được sanh lên các tầng trời theo nghiệp báo của họ, nhưng vẫn chưa thoát ra khỏi vòng sinh tử.Phạm Thiên Vương là vua cảnh trời Đại Phạm, Ngài có quyền luôn ở ba cõi: Phạm thân Thiên, Phạm chúng Thiên, Phạm phụ Thiên. Ngài cai quản Tam thiên đại thiên thế giới tức cõi Ta bà nầy (rộng tới 1 tỷ tỷ thế giới, 1 thế giới bằng 1 hệ ngân hà hoặc lớn hơn)(cõi Ta bà chi là khu hóa độ chúng sanh của [Phật Thích Ca](/wiki/T%E1%BA%A5t-%C4%91%E1%BA%A1t-%C4%91a_C%E1%BB%93-%C4%91%C3%A0m), mỗi một vị Phật đều có khu hóa độ riêng). Ngài có khuyên Đức Thích Ca xuất gia. Khi Đức Thích Ca thành Phật, Ngài có hiện đến cầu Đức Thích Ca đi truyền đạo cứu đời. Ngài cũng có cầu thỉnh Đức Phật Thích Ca thuyết pháp nhiều lần. Trong những dịp đưa và rước Phật một cách long trọng như lúc Phật từ cảnh Tiên Đạo Lỵ mà trở về cõi người, thì Phạm Thiên Vương và Đế Thích thường theo chầu Phật, Đế Thích cầm bạch phất đuổi ruồi cho Phật, Phạm Thiên Vương cầm bảo cái (lọng báu) che cho [Phật](/wiki/Ph%E1%BA%ADt). Khi Phật giảng [kinh Diệu Pháp Liên Hoa](/wiki/Di%E1%BB%87u_ph%C3%A1p_li%C3%AAn_hoa_kinh)để truyền cái Phật quả cho chư Bồ Tát, Phạm Thiên Vương có hiện đến với một vạn hai ngàn chư Thiên trong Phạm giái mà dự nghe một cách cung kính. Và đến khi Phật nhập [Niết bàn](/wiki/Ni%E1%BA%BFt-b%C3%A0n), Phạm Thiên Vương cũng có hiện lại mà tỏ lời thương tiếc. Tùng theo Phạm Thiên Vương có những hàng Tiên kêu là Phạm Thiên Nhơn và có những hàng Tiên mới sanh lên, kêu là Phạm Thiên tử."
## Bản ngã của Thượng đế[
[sửa](/w/index.php?title=Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_%C4%91%E1%BA%BF&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_%C4%91%E1%BA%BF&action=edit§ion=3)]
Trong các tôn giáo, Thượng đế có
[bản ngã](/wiki/C%C3%A1i_t%C3%B4i) ( [hữu ngã](/wiki/Thi%C3%AAn_Ch%C3%BAa_c%C3%A1_th%E1%BB%83)), có mang [nhân tính](/w/index.php?title=Nh%C3%A2n_t%C3%ADnh&action=edit&redlink=1), có hiểu biết, tình cảm, hành động, và có thể có hình dạng cụ thể, hoặc thể hiện mình ra dưới hình dạng cụ thể cho con người đoán nhận. Tuy nhiên có niềm tin cho rằng Thượng đế chỉ là cội nguồn quy luật của tự nhiên, là tạo hoá tự nhiên, hoàn toàn khách quan không mang tính chất nào của bản ngã, nhân tính. Cũng có niềm tin cho rằng Thượng đế là kết hợp của cả hai, vừa [hữu ngã](/w/index.php?title=H%E1%BB%AFu_ng%C3%A3&action=edit&redlink=1) vừa [vô ngã](/wiki/V%C3%B4_ng%C3%A3), hoặc con người không thể nhận biết được bản chất của Thượng đế.
## Nghĩa bóng[
[sửa](/w/index.php?title=Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_%C4%91%E1%BA%BF&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_%C4%91%E1%BA%BF&action=edit§ion=4)]
Trong ngôn ngữ thông thường, Thượng đế được hiểu là người đáng được tôn trọng nhất: "Khách hàng là thượng đế".

Server: Apache

Content-language: vi

Content-Encoding: gzip

X-UA-Compatible: IE=Edge

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

X-Cache: cp1068 miss (0), cp1053 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate


markdown:
# Đền Tranh
|Bài viết này cần thêm
|
|
|![]()
|
|Bài hoặc đoạn này cần được
Xin hãy giúp
**Đền Tranh**, còn gọi là **đền Quan Lớn Tuần Tranh**, là một ngôi đền cổ Việt Nam, thờ vị thần sông nước cai quản khúc sông ở gần bến đò Tranh, thuộc xã [Đồng Tâm](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng_T%C3%A2m,_Ninh_Giang), huyện [Ninh Giang](/wiki/Ninh_Giang), tỉnh [Hải Dương](/wiki/H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng).
## Nguồn gốc[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%81n_Tranh&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%81n_Tranh&action=edit§ion=1)]
Thời Trần, tại vùng ngã ba sông Tranh giao với sông Luộc, người dân đã lập ra một ngôi đền thờ vị thủy thần cai quản khúc sông này. Ngôi đền này ban đầu chỉ là ngôi miếu nhỏ nằm sát bến sông, vì vậy thường bị tác động của thủy triều và dòng nước xoáy. Do bờ sông thường bị xói lở nên đến năm 1935, người dân lập một đền thờ mới tại làng Tranh Xuyên (nay thuộc
[thị trấn Ninh Giang](/wiki/Th%E1%BB%8B_tr%E1%BA%A5n_Ninh_Giang)). Ngôi đền mới này vẫn được dân chúng giữ tên gọi là **Đền Tranh**
Đến giữa thập kỷ 40 của thế kỷ XX, đền Tranh được tôn tạo với quy mô khá lớn, kiến trúc theo kiểu Trùng thiềm điệp ốc với những cung và gian thờ khác nhau. Năm 1946, thực hiện tiêu thổ kháng chiến, nhiều hạng mục ngôi đền bị tháo gỡ.
Đến những năm 60 của thế kỷ XX, đền được chuyển về phía bắc của thị trấn Ninh Giang cách đền cũ khoảng 300m, nay thuộc địa phận thôn Tranh Xuyên, xã Đồng Tâm, huyện Ninh Giang. Đền Tranh qua ba lần chuyển dời cùng nhiều lần trùng tu tôn tạo, đã chứng kiến nhiều sự kiện lịch sử và tích hợp được nét đẹp của văn hóa Việt. Căn cứ vào hệ thống bia ký tại đền cho biết, vào năm Tự Đức thứ 5 (1852) đền đã có nhiều người công đức để tu tạo.
Khi thực dân Pháp chiếm tỉnh Hải Dương và Ninh Giang, xây đồn bốt gần khu vực đền nên nhân dân chuyển đền về phía Bắc đền cũ (hiện nay là doanh trại Lữ đoàn 513 Quân khu 3). Từ năm 1941 đến 1945, đền Tranh được tôn tạo rộng lớn, kiến trúc theo kiểu "trùng thiềm điệp ốc", 5 nếp nhà nối liền nhau.
Năm 1946, thực hiện chủ trương "tiêu thổ kháng chiến" các nếp nhà của đền lần lượt được tháo dỡ, chỉ để lại cung cấm làm nơi thờ tự.
Năm 1954, đền Tranh được phục dựng lại để đáp ứng nhu cầu tín ngưỡng của nhân dân.
Năm 1966, do nhu cầu mở rộng doanh trại của quân đội, nên nhân dân địa phương cùng Lữ đoàn 513 chuyển 3 gian hậu cung về dựng tại địa điểm mới, cách đền cũ 300 m về phía Bắc (vị trí hiện nay).
Năm 1996, được phép của UBND tỉnh Hải Hưng, đền được xây dựng 7 gian tiền tế; Ngày 3 tháng 6 năm 1999, khởi công xây dựng nhà trung từ; năm 2004 hoàn thành việc xây dựng nghi môn và tòa hậu cung; năm 2006 xây dựng đông vu và nhà hóa sớ.
Công trình hiện nay khá hoành tráng với kinh phí xây dựng do nhân dân công đức. Đền Tranh là nơi tập trung và phong phú nhất về tín ngưỡng dân gian mà điển hình là nhân vật huyền thoại Quan Lớn Tuần Tranh.
Một công trình làm nổi bật diện mạo thị trấn Ninh Giang trước năm 1947 đó là ngôi đền uy nghi nằm ở phía Tây Bắc, nay nằm ở khuôn viên đơn vị công trình. Đền Tranh thờ thần và đặt trong khám và đây đó trên xà trên khung cửa được gắn những rắn thần bằng vải nhồi bong màu sặc sỡ, ban đêm được ánh điện soi sang lấp lánh cửa đồ thờ, hương án làm tăng thêm vẻ uy nghi vốn có của nơi thờ tự.
Trong dân gian truyền tụng là" đền thiêng lắm, linh ứng lắm, cầu gì được lấy"nên hang năm kỳ mở hội, khách thập phương từ Hà Nội, Hải Phòng, Nam Định vv… về trẩy hội khá đông. Lễ hội được mở từ ngày 25/2 âm lịch(hiện nay là 14/2 ÂL). Ngày rước thần có những ông đồng bà đồng
["xiên lình"](/w/index.php?title=%22xi%C3%AAn_l%C3%ACnh%22&action=edit&redlink=1) qua má để tỏ phép lạ của con người khi linh ứng nhập
. Thanh đồng Nguyễn Thanh Tâm(ông đồng hay xuất hiện trong các cuộc hầu đồng biểu diễn ở Kiếp Bạc, Lãnh Giang) người Kim Thành, Hải Dương là người có rất nhiều canh hầu ở đền.
## Truyền thuyết về đền Tranh[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%81n_Tranh&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%81n_Tranh&action=edit§ion=2)]
Đền Tranh còn có tên gọi là đền Quan lớn Tuần Tranh. Có tích kể rằng: "Tương truyền, Quan lớn Tuần Tranh là viên quan phủ Ninh Giang. Ngày xưa, tại bến sông Tranh, có hai con rắn dữ thường nổi lên quấy phá. Một hôm, chúng bắt đi nàng hầu xinh đẹp của quan. Vị quan này khởi kiện Diêm Vương. Rắn bị xử thua phải mang cả dòng họ dời đi nơi khác. Từ đó bến sông sóng yên nước lặng, nhân dân nhớ ơn vị quan phủ mà lập đền thờ, tôn là vị thần bảo vệ khúc sông"
Rằng Người là vợ chồng một nông dân nghèo và vợ chồng viên Tri phủ. Thần là thuồng luồng, Bạch Long Hầu(thần mưa), Long cung" truyện đối tụng ở
[Long cung](/wiki/Long_cung)" còn một chi tiết sau khi thuồng luồng ra hầy tòa và bị đày lên phương bắc thì ngôi đền bên bờ sông tường siêu, vách đổ, bia gãy rêu trùm…"
Câu chuyện truyền thuyết chi tiết về: " Truyện ông Dài, ông Cụt"
Ngày xưa, có hai vợ chồng già làm ruộng một hôm đi ra ngoài đồng, thấy hai quả trứng lạ, nhặt đem về nhà. Được ít lâu, hai quả trứng nở ra hai con rắn rất khôn, hai vợ chồng đi đâu chúng nó thường bò theo. Hai người không con nên cứ nuôi chúng nó, xem như là con, thường ngày cho ăn uống tử tế. Một hôm, người chồng cuốc vườn, vô ý cuốc đứt một khúc đuổi của một con. Sau đó, vợ chồng mới gọi hai con rắn đặt tên cho là con Dài, con Cụt. Hai con rắn lớn lên, ăn rất tợn, nhà nghèo không đủ nuôi, chúng nó thường đi bắt gà, chó của hàng xóm mà ăn. Hai vợ chồng không nuôi nổi, mới đem thả xuống sông Tranh, bây giờ thuộc Hải Dương.
Hai anh em rắn Dài và Cụt được Thủy Vương nhận làm bộ hạ và cho cai quản cả một vùng sông rộng. Rắn Cụt tính khí dữ tợn hơn rắn Dài, hoành hành khắp vùng, làm cho dân chúng phải kiêng sợ gọi tên là ông Dài và ông Cụt. Có khi chúng bắt cả người, còn cướp súc vật là chuyện thường xảy ra. Ghe thuyền qua lại trên khúc sông, thường bị ông Cụt nổi sóng dữ tợn làm cho đắm. Cha mẹ nuôi ông Dài, ông Cụt thỉnh thoảng lại phải ra bờ sông van lơn xin con nuôi đừng làm hại người ta. Chúng cũng nghe theo được ít lâu, rồi lại đâu vẫn hoàn đấy. Có lần hai vợ chồng họ Trịnh đi thuyền qua đó, ông Cụt thấy người vợ là Dương Thị nhan sắc xinh đẹp, muốn bắt về làm vợ, cho hai người con gái bưng lễ vật đến hỏi. Hai vợ chồng hoảng sợ bỏ thuyền lên bờ trốn tránh. Nhưng rồi ông Cụt cho bộ hạ theo dõi, thừa một đêm mưa gió, bắt Dương Thị đem về dưới Thủy Phủ. Sáng ngày, người chồng theo dấu ra đến bờ sông chỉ còn thấy quần áo của vợ trút bỏ lại đó.
Người chồng không biết làm thế nào, đành nuốt hận đi đây, đi đó tìm người phép tắc thần thôn để trừ ông Cụt. Một hôm, họ Trịnh gặp một ông già ngồi bói ở chợ, lân la hỏi mới biết là Bạch Long Hầu tức là Thần Mưa ở dưới Thủy Cung. Bạch Long Thần rẽ nước mời họ Trịnh về nhà mình ở dưới biển, giúp bàn việc kiện ông Cụt với Long Vương. Họ Trịnh đưa cái thoa của vợ nhờ người nhà Bạch Long hầu làm của tin để dò tìm Dương Thị ở dưới Thủy Phủ. Khi đã bắt liên lạc được với Dương Thị rồi, họ Trịnh bèn cậy Bạch Long Hầu đưa đến triều đình Long Vương để tố cáo tình địch đã cướp vợ mình. Long Vương cho đòi ông Cụt tới. Ban đầu ông Cụt còn chối cãi, toan làm dữ với họ Trịnh, nhưng đến khi Dương Thị ra kể lại sự tình bị ông Cụt bắt cóc, ép duyên, thì họ Trịnh liền được kiện. Long Vương xử cho Dương Thị trở về mặt đất với họ Trịnh, con của nàng sinh với ông Cụt thì giao lại cho ông Cụt. Ông Cụt bị đày đến ở sông Kỳ Cùng, thuộc về Lạng Sơn ngày nay. Ngày ông Cụt bị giáng chức đi đày, các loài thủy tộc đi theo tiễn chân đầy cả một khúc sông.
Được biết hiện nay gần cầu Kỳ Lừa trên bờ sông Kỳ Cùng có ngôi đền thờ " Thần sông nước" bị đuổi từ huyện Vĩnh Lại đất
[Hồng Châu](/wiki/H%E1%BB%93ng_Ch%C3%A2u) lên, được nhiều người đến bái và cầu tài cầu lộc
## Lễ hội[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%81n_Tranh&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%81n_Tranh&action=edit§ion=3)]
Đền Tranh một năm có ba mùa lễ hội. Hội tháng 2, từ ngày 10-20 / 2, trọng hội vào 14 - ngày sinh của quan lớn Tuần Tranh, đây là hội chính hàng năm. Hội tháng 5, từ ngày 20-26 / 5, trọng hội vào 25 - ngày hoá của Đức thánh. Lễ hội đền Tranh có quy mô rộng lớn, thu hút khách nhiều tỉnh phía Bắc, một trong những hội lớn của Hải Dương, có sức hấp dẫn lạ thường, đặc biệt với các bà các cô ở các thành phố, bởi thế khách thập phương đến đây rất đông. Không chỉ trong những ngày hội (thường kéo dài tới 7 ngày) mà những ngày thường cũng không ít khách đến lễ và không thể thiếu tiết mục hát chầu văn.
Nửa thế kỳ trôi qua, thị trấn đã trải qua những thăng trầm qua hai cuộc chiến tranh, đền Tranh được dựng lại và tôn tạo trên địa phận thôn Tranh Xuyên xã Đồng Tâm. Không những đền được tôn tạo lại rất bề thế uy nghiêm mà còn được mở rộng rất nhiều, bên cạnh còn có chùa Tranh mới được xây dựng thêm. Không chỉ ngày hội mà ngày thường khách đến lễ cũng rất đông.
**Đền hiện nay có 11 ban thờ**:
1- Ban thờ Phật
2- Ban thờ Thánh mẫu
3- Ban thờ Ngọc hoàng Thượng đế
4- Ban thờ Ngũ vị tôn ông
5- Ban thờ Tứ phủ chầu bà (Thiên phủ, Địa phủ, Thuỷ phủ, Nhạc phủ)
6- Ban thờ Quan lớn Tuần Tranh
7- Ban thờ Sơn trang.
8- Ban thờ Động chúa sơn lâm
9- Ban thờ Thành hoàng: Quý Minh và Vũ Đô Mạnh
10- Ban thờ Mẫu địa
11- Ban thờ Đức thánh Trần
Phần hội ở đây rất giản dị, đặc biệt phần lễ thì vô cùng phong phú và hấp dẫn. Những lời khấn ở đây hầu hết được viết thành thơ và được thể hiện bằng điệu chầu văn rất mượt mà, sôi nổi.Có thể nói, lễ hội đền Tranh là lễ hội hát chầu văn. Dưới đây là một trong những bài chầu văn tại đền, hiện nay:
**Đọc**: *Chính quán quê nhà Ninh Giang,*
Danh lam thắng tích một toà ngôi cao.
Lẫm liệt tung hoành uy gia,
Trừ tà sát quỷ nổi danh tướng tài.
Cảnh Thiên thai Quan Tuần ngự giá,
Bộ tiên nàng thứ tự dâng huê.
Chầu thôi lại trở ra về,
Truyền quân dâng nước Thuỷ tề mênh mông.
Cảnh am thanh nhiều bề lịch sự,
Vốn đặt bầy tự cổ vu lai.
Có phen xuất nhập trang đài,
Đào lan quế huệ xum vầy xướng ca.
**Phú:** *Nước Văn Lang vào đời Thục Phán,*
Giặc Triệu Đà có ý xâm lăng,
Triều đình ra lệnh tiến binh,
Thuyền bè qua bên sông Tranh rợp trời.
Công hộ quốc gia phong thượng đẳng,
Tước phong hầu truy tặng Đại vương,
Bảng vàng thánh thọ vô cương
Hiếu trung tiết nghĩa đôi đường vẹn hai.
Đấng anh hùng cổ kim lừng lẫy,
Khắp xa gần đã dậy thần cơ,
Cửa sông đâu có phụng thờ,
Ninh Giang lại nổi đền thờ
[Tuần Tranh](/w/index.php?title=Tu%E1%BA%A7n_Tranh&action=edit&redlink=1)
Gương anh hùng muôn đời soi tỏ,
Đất Văn Lang thiên cổ anh linh,
Bao phen đắp luỹ xây thành,
Khắc miền duyên hải, sông Tranh nức lòng.
**Thơ**:
Sông Tranh ơi hỡi bến sông Tranh,
Non nước còn ghi trận tung hoành,
Lẫm liệt oai hùng gương tráng sĩ,
Ngàn thu ghi nhớ dấu oai linh.
Ai về qua bến sông Tranh,
Nhớ người tráng sĩ tài danh tuyệt vời.
Dẫu rằng nước chảy hoa trôi,
Bến sông Tranh dù cạn, ơn người còn ghi.
Loa đồng hỏi nước sông Tranh,
Thanh long đao năm xưa cứu nước, anh hùng là ai?
Sông Tranh đáp tiếng trả lời,
Chỉ có thanh long đao Quan đệ ngũ, chính người trong phủ Ninh Giang
**Oán**:
Nhưng nào ngờ đâu khi đất trời thay đổi,
Người anh hùng cổ mang nặng xiềng gông.
Ngày hai nhăm tháng năm, Quan lớn bị bắt giam ở chốn
[Kỳ Cùng](/wiki/K%E1%BB%B3_C%C3%B9ng) (1)
Quan oan vì tuyết nguyệt, bởi lòng ái ân.
Trước cung điện, triều đình xét hỏi,
Bắt long hầu chuyển khắp mọi nơi.
Quan lớn Tuần oan vì ong bướm lả lơi,
Chiết hoa, đoạt phụ tội trời không dung.
Bắt đày chốn sơn cùng, thuỷ kiệt,
Nỗi oan này thấu tỏ hỡi cao minh.
Gió lạnh sương sa vì đời bội bạc,
Sự ngay gian đảo lộn trắng đen.
Hỏi cây cỏ sao mưa dầu nắng dãi,
Lỡ hại người trong lúc phong ba.
Cỏ cây ơi có thấu tỏ lòng ta,
Sơn cùng thuỷ kiệt sương sa lạnh lùng.
Đường thiên lý quan san bỡ ngỡ,
Nợ trần hoàn quyết trả cho xong.
Tháng hai vừa tiết trung tuần,
Thử lòng ông lão, mộng trần ứng ngay.
Tỉnh giấc mộng mới hay sự lạ,
Đôi bạch xà tựa cửa hôm mai.
Trí đã quyết khỏi vòng cương toả,
Hay đâu còn mắc nợ oan khiên.
Ngài vừa hay có lệnh ban truyền,
Quan quân tầm nã khắp miền sông Tranh.
Thà thác vinh còn hơn sống nhục,
Cho sông
[Kỳ Cùng](/wiki/K%E1%BB%B3_C%C3%B9ng) tắm ngọc Côn Sơn. (2) **Chú thích**
1). Kỳ Cùng là sông Kỳ Cùng nay thuộc thị xã Lạng Sơn, tại đây cũng có đền thờ Quan lớn Tuần Tranh.
2). Tư liệu do Ban quản lý Đền Tranh cung cấp.

X-Cache: cp1054 hit (1), cp1053 frontend miss (0)


markdown:
# 1251
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
||
| - [Thập niên](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn): [1220](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1220) [1230](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1230) [1240](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1240)- [1250](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1250)- [1260](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1260) [1270](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1270) [1280](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1280) [Năm](/wiki/N%C4%83m): [1248](/wiki/1248) [1249](/wiki/1249) [1250](/wiki/1250)- **-** **1251** [1252](/wiki/1252) [1253](/wiki/1253) [1254](/wiki/1254) **Năm 1251** là một năm trong [lịch Julius](/wiki/L%E1%BB%8Bch_Julius).
## Mục lục
## Sự kiện[
[sửa](/w/index.php?title=1251&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=1251&action=edit§ion=1)]
## Sinh[
[sửa](/w/index.php?title=1251&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=1251&action=edit§ion=2)]
|
|*MCCLI* [Ab urbe condita](/w/index.php?title=Ab_urbe_condita&action=edit&redlink=1) [Năm niên hiệu Anh](/w/index.php?title=Ni%C3%AAn_hi%E1%BB%87u_Anh&action=edit&redlink=1) [Hen. 3](/w/index.php?title=Henry_III_c%E1%BB%A7a_Anh&action=edit&redlink=1)– 36 [Hen. 3](/w/index.php?title=Henry_III_c%E1%BB%A7a_Anh&action=edit&redlink=1) [Lịch Armenia](/wiki/L%E1%BB%8Bch_Armenia)
ԹՎ Չ
[Lịch Assyria](/wiki/L%E1%BB%8Bch_Assyria) [Lịch Ấn Độ giáo](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99_gi%C3%A1o&action=edit&redlink=1) [Vikram Samvat](/w/index.php?title=Vikram_Samvat&action=edit&redlink=1) [Shaka Samvat](/w/index.php?title=Qu%E1%BB%91c_l%E1%BB%8Bch_%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99&action=edit&redlink=1) [Kali Yuga](/w/index.php?title=Kali_Yuga&action=edit&redlink=1) [Lịch Bahá’í](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_Bah%C3%A1%27%C3%AD&action=edit&redlink=1) [Lịch Bengal](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_Bengal&action=edit&redlink=1) [Lịch Berber](/wiki/L%E1%BB%8Bch_Berber) [Can Chi](/wiki/Can_Chi) [Canh Tuất](/wiki/Canh_Tu%E1%BA%A5t)(庚戌年)
3947 hoặc 3887
*— đến —* [Tân Hợi](/wiki/T%C3%A2n_H%E1%BB%A3i)(辛亥年)
3948 hoặc 3888
[Lịch Chủ thể](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_B%E1%BA%AFc_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn&action=edit&redlink=1) *N/A* [Lịch Copt](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_Copt&action=edit&redlink=1) [Lịch Dân Quốc](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_D%C3%A2n_Qu%E1%BB%91c&action=edit&redlink=1) [Dân Quốc](/wiki/Trung_Hoa_D%C3%A2n_Qu%E1%BB%91c)
民前661年
[Lịch Do Thái](/wiki/L%E1%BB%8Bch_Do_Th%C3%A1i) [Lịch Đông La Mã](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_%C4%90%C3%B4ng_La_M%C3%A3&action=edit&redlink=1) [Lịch Ethiopia](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_Ethiopia&action=edit&redlink=1) [Lịch Holocen](/w/index.php?title=Th%E1%BB%9Di_k%E1%BB%B3_con_ng%C6%B0%E1%BB%9Di&action=edit&redlink=1) [Lịch Hồi giáo](/wiki/L%E1%BB%8Bch_H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o) [Lịch Igbo](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_Igbo&action=edit&redlink=1) [Lịch Iran](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_Iran&action=edit&redlink=1) [Lịch Julius](/wiki/L%E1%BB%8Bch_Julius) *MCCLI* [Lịch Myanma](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_Myanma_truy%E1%BB%81n_th%E1%BB%91ng&action=edit&redlink=1) [Lịch Nhật Bản](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&action=edit&redlink=1) [Kenchō](/w/index.php?title=Kench%C5%8D&action=edit&redlink=1)3
(建長３年)

X-Cache: cp1065 hit (1), cp1055 frontend miss (0)


markdown:
# Alpenrod
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Alpenrod
|
|Huy hiệu |
|Vị trí
|
|Hành chính
|
|[Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c) [Bang](/wiki/Bang_c%E1%BB%A7a_%C4%90%E1%BB%A9c) [Rheinland-Pfalz](/wiki/Rheinland-Pfalz) [Huyện](/wiki/Huy%E1%BB%87n_c%E1%BB%A7a_%C4%90%E1%BB%A9c) [Verbandsgemeinde](/w/index.php?title=Verbandsgemeinde&action=edit&redlink=1) [Hachenburg](/wiki/Hachenburg) **Phân chia Địa phương** [Thị trưởng](/wiki/Burgomaster) [SPD](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_X%C3%A3_h%E1%BB%99i_%C4%90%E1%BB%A9c)) **Số liệu thống kê cơ bản** [Diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch) [Cao độ](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99) [Dân số](/wiki/D%C3%A2n_s%E1%BB%91) *(31/12/2006)* [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) **Các thông tin khác** [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CET](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Trung_%C3%82u)/ [CEST](/wiki/Gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_H%C3%A8_Trung_%C3%82u)( [UTC+1](/wiki/UTC%2B1)/ [+2](/wiki/UTC%2B2)) [Biển số xe](/w/index.php?title=Bi%E1%BB%83n_s%E1%BB%91_xe_%C4%90%E1%BB%A9c&action=edit&redlink=1) [Mã bưu chính](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_%C4%90%E1%BB%A9c) [Mã vùng](/w/index.php?title=M%C3%A3_v%C3%B9ng_%E1%BB%9F_%C4%90%E1%BB%A9c&action=edit&redlink=1) [Website](/wiki/Website) [www.alpenrod.de](http://www.alpenrod.de/) **Alpenrod** là một đô thị thuộc một ‘‘ [Verbandsgemeinde](/w/index.php?title=Verbandsgemeinde&action=edit&redlink=1)’’ - ở [huyện Westerwald](/w/index.php?title=Huy%E1%BB%87n_Westerwald&action=edit&redlink=1) trong bang [Rheinland-Pfalz](/wiki/Rheinland-Pfalz), [Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c). Đô thị Alpenrod có [diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch) 12,15 [kilômét vuông](/wiki/Kil%C3%B4m%C3%A9t_vu%C3%B4ng). Đô thị này nằm ở [Westerwald](/w/index.php?title=Westerwald&action=edit&redlink=1) giữa [Koblenz](/wiki/Koblenz) và [Siegen](/wiki/Siegen). Sông Große Nister chảy qua đô thị này. Các làng thuộc Alpenrod gồm Alpenrod, Hirtscheid và Dehlingen.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Alpenrod&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Alpenrod&action=edit§ion=1)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Alpenrod&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Alpenrod&action=edit§ion=2)] [Alpenrod with its own interactive Internet entry](http://www.gemeinde-alpenrod.de) [Alpenrod trên trang mạng của đô thị tập thể](http://www.hachenburg-vg.de/08_gemeinden/alpenrod/index.html) **(tiếng Đức)**

X-Cache: cp1052 miss (0), cp1068 frontend miss (0)


markdown:
# Bản mẫu:Toán
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|
Dùng
{{Toán|state=collapsed}} hoặc
{{Toán|state=uncollapsed}} để khởi tạo tiêu bản, lần lượt ở trạng thái đóng (giấu đi) hoặc mở (bung ra).
Dùng
{{Toán|state=autocollapse}} để chỉ đóng tiêu bản nếu có tiêu bản khác cùng loại xuất hiện ở trang đó.

X-Cache: cp1055 miss (0), cp1052 frontend miss (0)


markdown:
# Centaurus A
|Centaurus A
|
Bán Nhân Mã A
|
|![]()
[Kỷ nguyên](/wiki/K%E1%BB%B7_nguy%C3%AAn_(thi%C3%AAn_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc)) [J2000](/wiki/K%E1%BB%B7_nguy%C3%AAn_(thi%C3%AAn_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc)#N.C4.83m_Julius_v.C3.A0_J2000)) [Chòm sao](/wiki/Ch%C3%B2m_sao) [Bán Nhân Mã](/wiki/B%C3%A1n_Nh%C3%A2n_M%C3%A3) [Xích kinh](/wiki/X%C3%ADch_kinh) h25 m27.6 s [[1]](#cite_note-ned-1) [Xích vĩ](/wiki/X%C3%ADch_v%C4%A9) [[1]](#cite_note-ned-1) [Dịch chuyển đỏ](/wiki/D%E1%BB%8Bch_chuy%E1%BB%83n_%C4%91%E1%BB%8F) [s](/wiki/Gi%C3%A2y) [[1]](#cite_note-ned-1) [Mly](/wiki/N%C4%83m_%C3%A1nh_s%C3%A1ng)(4,2 ± 0,3 [Mpc](/wiki/Parsec)) [[2]](#cite_note-tonryetal2001-2) [Kiểu](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_h%C3%ACnh_th%C3%A1i_c%E1%BB%A7a_thi%C3%AAn_h%C3%A0) [[1]](#cite_note-ned-1) [Kích thước biểu kiến](/wiki/%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_k%C3%ADnh_g%C3%B3c)( [V](/wiki/%C3%81nh_s%C3%A1ng_nh%C3%ACn_th%E1%BA%A5y_%C4%91%C6%B0%E1%BB%A3c)) [[1]](#cite_note-ned-1) [Cấp sao biểu kiến](/wiki/C%E1%BA%A5p_sao_bi%E1%BB%83u_ki%E1%BA%BFn)( [V](/wiki/%C3%81nh_s%C3%A1ng_nh%C3%ACn_th%E1%BA%A5y_%C4%91%C6%B0%E1%BB%A3c)) [[3]](#cite_note-SIMBAD-A-3) [[4]](#cite_note-GAXEL-4) [NGC](/wiki/Thi%C3%AAn_th%E1%BB%83_NGC)5128, [[1]](#cite_note-ned-1) [Arp](/w/index.php?title=Atlas_of_Peculiar_Galaxies&action=edit&redlink=1)153, [[1]](#cite_note-ned-1) [PGC](/w/index.php?title=Principal_Galaxies_Catalogue&action=edit&redlink=1)46957 , 4U 1322-42 [[1]](#cite_note-ned-1) [[5]](#cite_note-5)
**Centaurus A** (còn gọi là **Bán Nhân Mã A** hay *) là NGC 5128* [thiên hà thấu kính](/w/index.php?title=Thi%C3%AAn_h%C3%A0_th%E1%BA%A5u_k%C3%ADnh&action=edit&redlink=1)cách [Trái Đất](/wiki/Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t)khoảng 11 triệu năm ánh sáng trong [[6]](#cite_note-ferrarese2007-6) [chòm sao](/wiki/Ch%C3%B2m_sao) [Centaurus](/wiki/B%C3%A1n_Nh%C3%A2n_M%C3%A3). Nó là một trong những [thiên hà radio](/w/index.php?title=Thi%C3%AAn_h%C3%A0_radio&action=edit&redlink=1)gần Trái Đất nhất, và nhân hoạt động của nó đã được các nhà thiên văn nghiên cứu kỹ lưỡng. Thiên hà này cũng là một thiên thể sáng thứ 5 trên bầu trời, [[7]](#cite_note-israel1998-7) khiến nó là một đối tượng lý tưởng của thiên văn nghiệp dư, [[7]](#cite_note-israel1998-7) mặc dù chỉ có thể nhìn thấy từ bán cầu bắc ở vĩ độ thấp và bán cầu nam. [[8]](#cite_note-eicher1988-8)
Một
[luồng phun tương đối](/w/index.php?title=Lu%E1%BB%93ng_phun_t%C6%B0%C6%A1ng_%C4%91%E1%BB%91i&action=edit&redlink=1) phát ra năng lượng từ vùng được người ta tin là một [hố đen](/wiki/L%E1%BB%97_%C4%91en) siêu nặng tại tâm của thiên hà từ bước sóng [tia X](/wiki/Tia_X) đến [sóng radio](/wiki/S%C3%B3ng_v%C3%B4_tuy%E1%BA%BFn). Bằng việc thực hiện các quan sát radio của luồng phun này trong một thập kỉ, các nhà thiên văn học đã xác định được phần bên trong của luồng phun đang di chuyển với vận tốc khoảng một nửa vận tốc ánh sáng. Các tia X được sinh ra ở xa phía ngoài khi luồng phun này chiếu vào vùng khí xung quanh hố đen và tạo ra các hạt năng lượng cao.
Như được quan sát trong các
[thiên hà bùng nổ sao](/w/index.php?title=Thi%C3%AAn_h%C3%A0_b%C3%B9ng_n%E1%BB%95_sao&action=edit&redlink=1) khác, một vụ va chạm chịu trách nhiệm cho sự bùng nổ mãnh liệt của sự hình thành các ngôi sao. Sử dụng [kính thiên văn vũ trụ Spitzer](/w/index.php?title=K%C3%ADnh_vi%E1%BB%85n_v%E1%BB%8Dng_kh%C3%B4ng_gian_Spitzer&action=edit&redlink=1) các nhà khoa học xác nhận Centaurus A đang trải qua một vụ va chạm thiên hà bằng cách nuốt một thiên hà xoắn ốc.
## Mục lục
## Hình thái[
[sửa](/w/index.php?title=Centaurus_A&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Centaurus_A&action=edit§ion=1)] ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f5/CentaurusA2.jpg/250px-CentaurusA2.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f5/CentaurusA2.jpg/250px-CentaurusA2.jpg)
[kính viễn vọng không gian Hubble](/wiki/K%C3%ADnh_vi%E1%BB%85n_v%E1%BB%8Dng_kh%C3%B4ng_gian_Hubble)cho thấy đĩa bụi trước nhân của Centaurus A. Ảnh của HST/ [NASA](/wiki/NASA)/ [ESA](/wiki/C%C6%A1_quan_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5_Ch%C3%A2u_%C3%82u). ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e7/CenA-nearIR.jpg/250px-CenA-nearIR.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e7/CenA-nearIR.jpg/250px-CenA-nearIR.jpg)
[Đài quan sát La Silla](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0i_quan_s%C3%A1t_La_Silla&action=edit&redlink=1)của [ESO](/wiki/T%E1%BB%95_ch%E1%BB%A9c_Nghi%C3%AAn_c%E1%BB%A9u_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5_ch%C3%A2u_%C3%82u_t%E1%BA%A1i_b%C3%A1n_c%E1%BA%A7u_Nam). Bức ảnh gốc, nhận được bằng quan sát gần-hồng ngoại qua ba bộ lọc (J, H và K) đã được xử lý đặc biệt để nhìn qua đám bụi, cung cấp ảnh nhìn rõ tại tâm. Trường quan sát trong khoảng 4 x 4 cung phút.
Centaurus A được miêu tả có hình dạng
[dị thường](/w/index.php?title=Thi%C3%AAn_h%C3%A0_d%E1%BB%8B_th%C6%B0%E1%BB%9Dng&action=edit&redlink=1). Nhìn từ Trái Đất, thiên hà nhìn giống như [thiên hà thấu kính](/w/index.php?title=Thi%C3%AAn_h%C3%A0_th%E1%BA%A5u_k%C3%ADnh&action=edit&redlink=1) hoặc [elip](/wiki/Thi%C3%AAn_h%C3%A0_elip) với các dải bụi chồng lên. Sự dị thường của thiên hà này lần đầu tiên được [9] [John Herschel](/wiki/John_Herschel)miêu tả năm 1847, và thiên hà được liệt kê trong *Tập bản đồ các thiên hà dị thường*(xuất bản năm 1966) như là một trong những ví dụ tốt nhất về thiên hà bị "nhiễu loạn" với sự hấp thụ bụi. Hình dạng kỳ lạ của thiên hà nói chung được công nhận như là kết quả của sự hợp nhất giữa hai thiên hà nhỏ hơn. [[10]](#cite_note-arp1966-10) Phần phình ra của thiên hà bao gồm chủ yếu là các sao đỏ đã già. [[11]](#cite_note-baademinkowski1954-11) Tuy nhiên đĩa bụi lại là nơi sản sinh ra các ngôi sao mới; [[9]](#cite_note-carnegieatlas-9) trên 100 vùng hình thành sao đã được tìm thấy trong đĩa. [[7]](#cite_note-israel1998-7) [[12]](#cite_note-hodgekennicutt1983-12)
## Siêu tân tinh[
[sửa](/w/index.php?title=Centaurus_A&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Centaurus_A&action=edit§ion=2)]
Một vụ nổ
[siêu tân tinh](/wiki/Si%C3%AAu_t%C3%A2n_tinh) đã xảy ra trong Centaurus A. Vụ nổ siêu tân tinh, có tên gọi là [13] [SN 1986G](/w/index.php?title=SN_1986G&action=edit&redlink=1), được nhà thiên văn học Robert Evans phát hiện trong dải bụi tối của thiên hà năm 1986. Sau đó nó được miêu tả là vụ nổ siêu tân tinh kiểu Ia, [[14]](#cite_note-iauc-14) xảy ra khi khối lượng của một [[15]](#cite_note-phillipsetal1987-15) [sao lùn trắng](/wiki/Sao_l%C3%B9n_tr%E1%BA%AFng)tăng lên đủ lớn để hợp hạch cacbon tại tâm, tạo ra một phản ứng hạt nhân tỏa nhiệt, diễn ra do một sao lùn trắng trong một hệ sao đôi hút khí từ ngôi sao đồng hành. SN1986G được dùng để minh họa phổ của vụ nổ siêu tân tinh kiểu Ia là không hoàn toàn đồng nhất, và vụ nổ siêu tân tinh kiểu Ia có thể khác nhau theo cách chúng thay đổi độ sáng theo thời gian. [[15]](#cite_note-phillipsetal1987-15)
## Các thiên hà lân cận và nhóm thiên hà[
[sửa](/w/index.php?title=Centaurus_A&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Centaurus_A&action=edit§ion=3)]
Centaurus A nằm tại tâm của một trong hai nhóm con thuộc về nhóm M83, một
[nhóm thiên hà](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_t%E1%BB%A5_thi%C3%AAn_h%C3%A0) gần. [[16]](#cite_note-karachentsevetal2002-16) [Messier 83](/w/index.php?title=Messier_83&action=edit&redlink=1) (thiên hà Chong chóng phương nam) nằm tại tâm của nhóm con kia. Hai nhóm này thỉnh thoảng được đồng nhất với nhau thành một nhóm, [[17]](#cite_note-nbg-17) và có khi lại được coi là hai nhóm. [18] Tuy nhiên, các thiên hà xung quanh Centaurus A và các thiên hà xung quanh M83 nằm gần nhau, và cả hai nhóm con không di chuyển tương đối với nhau. [[19]](#cite_note-garcia1993-19) Nhóm Centaurus A/M83 nằm trong [[20]](#cite_note-karachentsev2005-20) [siêu cụm Thất Nữ](/wiki/Si%C3%AAu_%C4%91%C3%A1m_X%E1%BB%AD_N%E1%BB%AF).
## Thông tin thiên văn nghiệp dư[
[sửa](/w/index.php?title=Centaurus_A&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Centaurus_A&action=edit§ion=4)]
Centaurus A nằm xấp xỉ 4° về phía bắc so với
[Omega Centauri](/wiki/Omega_Centauri) (một [cụm sao cầu](/wiki/C%E1%BB%A5m_sao_c%E1%BA%A7u) nhìn được bằng mắt thường). Do thiên hà có độ sáng bề mặt cao và đường kính góc tương đối lớn, nó là một mục tiêu lý tưởng cho các quan sát nghiệp dư. Quầng sáng trung tâm và dải bụi tối thậm chí nhìn được qua kính định hướng và ống nhòm lớn, [8] và cấu trúc của thiên hà có thể được nhìn thấy với một kính viễn vọng lớn. [[8]](#cite_note-eicher1988-8) Centaurus A đã được xác định bằng mắt thường bởi Stephen James O'Meara [[8]](#cite_note-eicher1988-8) . [[21]](#cite_note-21)
## Các bức ảnh khác[
[sửa](/w/index.php?title=Centaurus_A&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Centaurus_A&action=edit§ion=5)]
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Centaurus_A&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Centaurus_A&action=edit§ion=6)] [Messier 87](/wiki/Messier_87)- *một thiên hà elip khổng lồ và cũng là nguồn radio mạnh* [NGC 1316](/w/index.php?title=NGC_1316&action=edit&redlink=1)- *một thiên hà elip-xoắn ốc và là nguồn radio mạnh*
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Centaurus_A&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Centaurus_A&action=edit§ion=7)] **SEDS**: Peculiar Galaxy NGC 5128 [ESA/Hubble images of Centaurus A](http://www.spacetelescope.org/images/archive/freesearch/5128/viewall/1) **NASA's APOD**: The Galaxy Within Centaurus A (3/4/06) **NASA's APOD**: X-Rays from an Active Galaxy (7/5/03) [High-resolution image of Centaurus A](http://www.universetoday.com/wp-content/uploads/2006/07/ngc5128.jpg)showing the discrete elements of galactic core [Centaurus A](http://www.universetoday.com/?s=Centaurus)at UniverseToday.com [NGC5128 Centaurus A](http://www.dsi-astronomie.de/Centaurus.html)
- Centaurus A trên
[WikiSky](/wiki/WikiSky): [DSS2](http://www.wikisky.org/?object=Centaurus+A&img_source=DSS2), [SDSS](http://www.wikisky.org/?object=Centaurus+A&img_source=SDSS), [IRAS](http://www.wikisky.org/?object=Centaurus+A&img_source=IRAS), [Hydrogen α](http://www.wikisky.org/?object=Centaurus+A&img_source=HALPHA), [X-Ray](http://www.wikisky.org/?object=Centaurus+A&img_source=RASS), [Astrophoto](http://www.wikisky.org/?object=Centaurus+A&img_source=IMG_all), [Sky Map](http://www.wikisky.org/?object=Centaurus+A), [Bài viết và hình ảnh](http://server1.wikisky.org/starview?object=Centaurus+A)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Centaurus_A&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Centaurus_A&action=edit§ion=8)]
|
|![]()
[Centaurus A](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Centaurus_A?uselang=vi)
- STScI.
[Hubble Provides Multiple Views of How to Feed a Black Hole](http://hubblesite.org/newscenter/newsdesk/archive/releases/1998/14/text/). Press release: *Space Telescope Science Institute*. 14 tháng 3 năm 1998.
- Chandra X-Ray Observatory Photo Album
[Centaurus A Jet](http://chandra.harvard.edu/photo/2003/cenajet/)
- ^
**a** **ă** **â** **b** **c** **d** **đ** **e** [“NASA/IPAC Extragalactic Database”](http://nedwww.ipac.caltech.edu/). *Results for Centaurus A*. Truy cập ngày 6 tháng 12 năm 2006. **J. L. Tonry, A. Dressler, J. P. Blakeslee, E. A. Ajhar, A. B. Fletcher, G. A. Luppino, M. R. Metzger, C. B. Moore (2001).** [^](#cite_ref-tonryetal2001_2-0) [“The SBF Survey of Galaxy Distances. IV. SBF Magnitudes, Colors, and Distances”](http://adsabs.harvard.edu/abs/2001ApJ...546..681T). *Astrophysical Journal* **546**(2): 681–693. [doi](/wiki/DOI): [10.1086/318301](http://dx.doi.org/10.1086%2F318301). [^](#cite_ref-SIMBAD-A_3-0) [“SIMBAD-A”](http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=Centaurus+A). SIMBAD Astronomical Database. Truy cập ngày 29 tháng 11 năm 2009. **Armando, Gil de Paz; Boissier; Madore; Seibert; Boselli; et al. (2007).** [^](#cite_ref-GAXEL_4-0) [“The GALEX Ultraviolet Atlas of Nearby Galaxies”](http://arxiv.org/abs/astro-ph/0606440). *Astrophysical Journal (* [ApJS](/w/index.php?title=ApJS&action=edit&redlink=1)) **173**: 185–255. [doi](/wiki/DOI): [10.1086/516636](http://dx.doi.org/10.1086%2F516636). Truy cập ngày 29 tháng 11 năm 2009. [^](#cite_ref-5) [4U catalog browse version.](http://heasarc.gsfc.nasa.gov/W3Browse/uhuru/uhuru4.html) **L. Ferrarese et al (2007).** [^](#cite_ref-ferrarese2007_6-0) [“The Discovery of Cepheids and a Distance to NGC 5128”](http://adsabs.harvard.edu/abs/2007ApJ...654..186F). *Astrophysical Journal* **654**: 186–218. [doi](/wiki/DOI): [10.1086/506612](http://dx.doi.org/10.1086%2F506612).
- ^
**a** **ă** [F. P. Israel (1998).](#cite_ref-israel1998_7-2) **â** [“Centaurus A - NGC 5128”](http://adsabs.harvard.edu/abs/1998A&ARv...8..237I). *Astronomy and Astrophysics Review* **8**: 237–278. [doi](/wiki/DOI): [10.1007/s001590050011](http://dx.doi.org/10.1007%2Fs001590050011).
- ^
**a** **ă** **â** [D. J. Eicher (1988).](#cite_ref-eicher1988_8-3) **b** *The Universe from Your Backyard*. Cambridge: Cambridge University Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-521-36299-7](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-521-36299-7).
- ^
**a** [A. Sandage, J. Bedke (1994).](#cite_ref-carnegieatlas_9-1) **ă** *Carnegie Atlas of Galaxies*. Washington, D.C.: Carnegie Institution of Washington. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-87279-667-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-87279-667-1). **H. Arp (1966).** [^](#cite_ref-arp1966_10-0) [“Atlas of Peculiar Galaxies”](http://adsabs.harvard.edu/abs/1966ApJS...14....1A). *Astrophysical Journal Supplement* **14**: 1–20. [doi](/wiki/DOI): [10.1086/190147](http://dx.doi.org/10.1086%2F190147). **W. Baade, R. Minkowski (1954).** [^](#cite_ref-baademinkowski1954_11-0) [“On the Identification of Radio Sources”](http://adsabs.harvard.edu/abs/1954ApJ...119..215B). *Astrophysical Journal* **119**: 215–231. [doi](/wiki/DOI): [10.1086/145813](http://dx.doi.org/10.1086%2F145813). **P. W. Hodge, R. C. Kennicutt Jr. (1982).** [^](#cite_ref-hodgekennicutt1983_12-0) [“An atlas of H II regions in 125 galaxies”](http://adsabs.harvard.edu/abs/1983AJ.....88..296H). *Astrophysical Journal* **88**: 296–328. [doi](/wiki/DOI): [10.1086/113318](http://dx.doi.org/10.1086%2F113318). [^](#cite_ref-nedsn_13-0) [“NASA/IPAC Extragalactic Database”](http://nedwww.ipac.caltech.edu/). *Results for extended name search on Centaurus A*. Truy cập ngày 7 tháng 3 năm 2007. **R. Evans, R. H. McNaught, C. Humphries (1986).** [^](#cite_ref-iauc_14-0) [“Supernova 1986G in NGC 5128”](http://adsabs.harvard.edu/abs/1986IAUC.4208....1E). *IAU Circular* **4208**.
- ^
**a** [M. M. Phillips, A. C. Phillips, S. R. Heathcote, V. M. Blanco, D. Geisler, D. Hamilton, N. B. Suntzeff, F. J. Jablonski, J. E. Steiner, A. P. Cowley, P. Schmidtke, S. Wyckoff, J. B. Hutchings, J. Tonry, M. A. Strauss, J. R. Thorstensen, W. Honey, J. Maza, M. T. Ruiz, A. U. Landolt, A. Uomoto, R. M. Rich, J. E. Grindlay, H. Cohn, H. A. Smith, J. H. Lutz, R. J. Lavery, A. Saha (1987).](#cite_ref-phillipsetal1987_15-1) **ă** [“The type 1a supernova 1986G in NGC 5128 - Optical photometry and spectra”](http://adsabs.harvard.edu/abs/1987PASP...99..592P). *Publications of the Astronomical Society of the Pacific* **99**: 592–605. [doi](/wiki/DOI): [10.1086/132020](http://dx.doi.org/10.1086%2F132020). **I. D. Karachentsev, M. E. Sharina, A. E. Dolphin, E. K. Grebel, D. Geisler, P. Guhathakurta, P. W. Hodge, V. E. Karachetseva, A. Sarajedini, P. Seitzer (2002).** [^](#cite_ref-karachentsevetal2002_16-0) [“New distances to galaxies in the Centaurus A group”](http://adsabs.harvard.edu/abs/2002A&A...385...21K). *Astronomy and Astrophysics* **385**: 21–31. [doi](/wiki/DOI): [10.1051/0004-6361:20020042](http://dx.doi.org/10.1051%2F0004-6361%3A20020042). **R. B. Tully (1988).** [^](#cite_ref-nbg_17-0) *Nearby Galaxies Catalog*. Cambridge: Cambridge University Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-521-35299-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-521-35299-1). **P. Fouque, E. Gourgoulhon, P. Chamaraux, G. Paturel (1992).** [^](#cite_ref-fouqueetal1992_18-0) [“Groups of galaxies within 80 Mpc. II - The catalogue of groups and group members”](http://adsabs.harvard.edu/abs/1992A&AS...93..211F). *Astronomy and Astrophysics Supplement* **93**: 211–233. **A. Garcia (1993).** [^](#cite_ref-garcia1993_19-0) [“General study of group membership. II - Determination of nearby groups”](http://adsabs.harvard.edu/abs/1993A&AS..100...47G). *Astronomy and Astrophysics Supplement* **100**: 47–90. **I. D. Karachentsev (2005).** [^](#cite_ref-karachentsev2005_20-0) [“The Local Group and Other Neighboring Galaxy Groups”](http://adsabs.harvard.edu/abs/2005AJ....129..178K). *Astronomical Journal* **129**: 178–188. [doi](/wiki/DOI): [10.1086/426368](http://dx.doi.org/10.1086%2F426368). [^](#cite_ref-21) [The Revised AINTNO 100](http://astronomy-mall.com/Adventures.In.Deep.Space/aintno.htm)

X-Cache: cp1053 miss (0), cp1053 frontend miss (0)


markdown:
# Cromwell, Minnesota
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Cromwell, Minnesota
|—
| —
|
|[46°40′51″B 92°53′03″T / 46,680833333333°B 92,884166666667°T](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Cromwell%2C_Minnesota¶ms=46.680833333333_N_-92.884166666667_E_type:city(234)_region:US-MN_globe:earth) [Quốc gia](/wiki/Qu%E1%BB%91c_gia) [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [Tiểu bang](/wiki/Ti%E1%BB%83u_bang_Hoa_K%E1%BB%B3) [Minnesota](/wiki/Minnesota) [Quận](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_qu%E1%BA%ADn_%E1%BB%9F_Minnesota&action=edit&redlink=1) [Quận Carlton](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Carlton,_Minnesota) **Dân số**(2010) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CST](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D_mi%E1%BB%81n_Trung_(B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9))( [UTC-6](/wiki/UTC-6)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) **CDT**( [UTC-5](/wiki/UTC-5)) **Cromwell** là một [thành phố](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_t%E1%BA%A1i_Hoa_K%E1%BB%B3) thuộc [quận Carlton](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Carlton,_Minnesota), tiểu bang [Minnesota](/wiki/Minnesota), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3). Năm 2010, dân số của thành phố này là 234 người. [[1]](#cite_note-1)
## Dân số[
[sửa](/w/index.php?title=Cromwell,_Minnesota&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cromwell,_Minnesota&action=edit§ion=1)]
- Dân số năm 2000: 143 người.
- Dân số năm 2010: 234 người.
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Cromwell,_Minnesota&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cromwell,_Minnesota&action=edit§ion=2)] [^](#cite_ref-1) [“2010 Census Gazetteer Files”](http://www.census.gov/geo/www/gazetteer/gazetteer2010.html). [Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ](/wiki/C%E1%BB%A5c_Th%E1%BB%91ng_k%C3%AA_D%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3). Truy cập ngày 15 tháng 10 năm 2012.

X-Cache: cp1053 miss (0), cp1068 frontend miss (0)