markdown:
# Tầng lớp trung lưu
Thông thường, thuật ngữ
**tầng lớp trung lưu** thường được dùng để chỉ những người có một mức độ độc lập kinh tế nào đó, nhưng không có [ảnh hưởng](/w/index.php?title=%E1%BA%A2nh_h%C6%B0%E1%BB%9Fng&action=edit&redlink=1) quá lớn trong xã hội hay [quyền lực](/w/index.php?title=Quy%E1%BB%81n_l%E1%BB%B1c_(x%C3%A3_h%E1%BB%99i_h%E1%BB%8Dc)&action=edit&redlink=1) trong xã hội của họ. Thuật ngữ này thường bao gồm các nhà buôn, những người có tay nghề, quan chức, và một số nông dân cũng như thợ thủ công có trình độ cao [. Trong khi đa số người Mỹ tự coi mình thuộc [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c)] [tầng lớp trung lưu](/w/index.php?title=T%E1%BA%A7ng_l%E1%BB%9Bp_trung_l%C6%B0u_Hoa_K%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1), chỉ 20% trong số đó có phong cách sống của [Tầng lớp trung lưu Hoa Kỳ](/w/index.php?title=T%E1%BA%A7ng_l%E1%BB%9Bp_trung_l%C6%B0u_Hoa_K%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1). Tuy nhiên, số 20% đó cũng được coi là Tầng lớp trung lưu chuyên nghiệp và là những thành viên có ảnh hưởng trong xã hội vì công việc của họ và tầng lớp này được coi là người tạo nên khuynh hướng chủ đạo của Mỹ. [[1]](#cite_note-Middle_class_according_to_The_Drum_Major_Institute_for_public_policy-1) [[2]](#cite_note-The_Inner_Life_of_the_Middle_Class-2)
Các thứ bậc xã hội, và những định nghĩa thứ bậc đó rất khác biệt. Có nhiều nhân tố có thể dùng để định nghĩa tầng lớp trung lưu của một xã hội, như tài chính, các ứng xử và đất đai thừa kế. Tại Hoa Kỳ và nhiều quốc gia khác, tài chính là nhân tố quan trọng nhất định nghĩa vị trí một người trong xã hội. Ở các nước khác, có thể là các nhân tố xã hội như giáo dục, nghề nghiệp (
[cổ cồn trắng](/wiki/C%E1%BB%95_c%E1%BB%93n_tr%E1%BA%AFng) hơn [cổ cồn xanh](/w/index.php?title=C%E1%BB%95_c%E1%BB%93n_xanh&action=edit&redlink=1)), nhà cửa, hay văn hoá. [Nghĩa rộng](/w/index.php?title=Ngh%C4%A9a_r%E1%BB%99ng&action=edit&redlink=1) của thuật ngữ này cũng khác biệt rất lớn tùy theo từng nước. Ở Hoa Kỳ, từ này được sử dụng với phạm vi ngày càng rộng nhưng hầu như luôn là nghĩa khẳng định, đề cập tới hình ảnh của một người khiêm tốn, không phô trương, làm việc chăm chỉ trái ngược với một người thuộc tầng lớp thượng lưu hay tầng lớp bóc lột. Tại [Anh Quốc](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Li%C3%AAn_hi%E1%BB%87p_Anh_v%C3%A0_B%E1%BA%AFc_Ireland) và nhiều nước thuộc [Khối thịnh vượng chung](/wiki/Kh%E1%BB%91i_Th%E1%BB%8Bnh_v%C6%B0%E1%BB%A3ng_chung_Anh), thuật ngữ này thỉnh thoảng mang ý nghĩa [miệt thị](/w/index.php?title=Mi%E1%BB%87t_th%E1%BB%8B&action=edit&redlink=1), ngụ ý một kẻ [trưởng giả](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_gi%E1%BA%A3&action=edit&redlink=1) học đòi dáng bộ cầu kỳ, trái ngược với một người lao động chăm chỉ thuộc [tầng lớp lao động](/w/index.php?title=T%E1%BA%A7ng_l%E1%BB%9Bp_lao_%C4%91%E1%BB%99ng&action=edit&redlink=1). (xem thêm [chattering classes](/w/index.php?title=Chattering_classes&action=edit&redlink=1).)
## Mục lục
## Lịch sử và sự phát triển thuật ngữ[
[sửa](/w/index.php?title=T%E1%BA%A7ng_l%E1%BB%9Bp_trung_l%C6%B0u&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%E1%BA%A7ng_l%E1%BB%9Bp_trung_l%C6%B0u&action=edit§ion=1)] **Tầng lớp trung lưu** trong bày này hàm ý chỉ những người không thuộc tầng lớp trên cùng cũng không thuộc tầng lớp dưới cùng của một [hệ thống cấp bậc xã hội](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_c%E1%BA%A5p_b%E1%BA%ADc_x%C3%A3_h%E1%BB%99i&action=edit&redlink=1). Không phải tất cả mọi người đều chấp nhận ví dụ định nghĩa ở trên, bởi vì thuật ngữ "tầng lớp trung lưu" đã có lịch sử lâu dài, và thỉnh thoảng mang những nghĩa trái ngược. Nó từng được định nghĩa theo cách loại trừ là một [tầng lớp xã hội](/w/index.php?title=T%E1%BA%A7ng_l%E1%BB%9Bp_x%C3%A3_h%E1%BB%99i&action=edit&redlink=1) trung gian giữa [quý tộc](/w/index.php?title=Qu%C3%BD_t%E1%BB%99c&action=edit&redlink=1) và [nông dân](/wiki/N%C3%B4ng_d%C3%A2n) ở [Châu Âu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u). Trong khi quý tộc sở hữu đất đai thôn quê, và người nông dân làm việc trên đồng ruộng, một tầng lớp [trưởng giả](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_gi%E1%BA%A3&action=edit&redlink=1) mới (theo nghĩa đen "những người thành thị") bắt đầu xuất hiện và hoạt động trong lĩnh vực thương mại tại thành phố. Điều này dẫn tới kết quả là tầng lớp trung lưu thường là giai cấp giàu có nhất xã hội (trong khi ngày nay nhiều người dùng thuật ngữ này theo định nghĩa chỉ nói tới những người giàu có ở mức trung bình.)
Từ sự khác biệt đó, chữ "tầng lớp trung lưu" đã được sử dụng ở
[Anh Quốc](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Li%C3%AAn_hi%E1%BB%87p_Anh_v%C3%A0_B%E1%BA%AFc_Ireland) trong thế kỷ 18 để miêu tả tầng lớp chuyên nghiệp và thương gia, như một tầng lớp khác biệt khỏi cả [giới quý tộc tước hiệu](/w/index.php?title=Gi%E1%BB%9Bi_qu%C3%BD_t%E1%BB%99c&action=edit&redlink=1) và [quý tộc](/w/index.php?title=Qu%C3%BD_t%E1%BB%99c&action=edit&redlink=1) chủ đất và cả những người lao động nông nghiệp và (ngày càng tăng) công nghiệp. Trong suốt thế kỷ 20, quý tộc tước hiệu của Anh trở nên ít thuần nhất hơn. Điều này bởi lai lịch ngày càng rộng của những người mới được phong tước, đa số họ về chính trị bị điều khiển bởi cái gọi là tầng lớp trung lưu, và sự giảm sút quyền lực của [Thượng nghị viện](/wiki/Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_vi%E1%BB%87n) so với [Hạ nghị viện](/wiki/H%E1%BA%A1_vi%E1%BB%87n) sau [Luật nghị viện năm 1911](/w/index.php?title=Lu%E1%BA%ADt_ngh%E1%BB%8B_vi%E1%BB%87n_n%C4%83m_1911&action=edit&redlink=1). Khi mà yếu tố truyền tử của tầng lớp còn được quan tâm, danh hiệu tầng lớp trên trở nên ít hơn bởi sự hầu như ngừng lại của những tước phong sau [Luật quý tộc trọn đời năm 1958](/w/index.php?title=Lu%E1%BA%ADt_qu%C3%BD_t%E1%BB%99c_tr%E1%BB%8Dn_%C4%91%E1%BB%9Di_n%C4%83m_1958&action=edit&redlink=1). Điều này cộng với tỷ lệ suy vong tự nhiên của các danh hiệu cha truyền con nối và sự hầu như xoá bỏ yếu tố truyền tử trong Thượng nghị viện hồi cuối thế kỷ 20. Ở điểm này, các danh hiệu cha truyền con nối không thể là yếu tố để được là "tầng lớp trên," dù họ thực sự có kiểu cách bên trong tầng lớp trên. Tầng lớp trung lưu đã giúp cuộc Cách mạng Pháp diễn ra.
Đầu thời
[chủ nghĩa tư bản](/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_t%C6%B0_b%E1%BA%A3n) công nghiệp, tầng lớp trung lưu được định nghĩa chủ yếu là những công nhân [cổ trắng](/w/index.php?title=C%E1%BB%95_tr%E1%BA%AFng&action=edit&redlink=1)—những người làm công ăn lương (như mọi người công nhân), nhưng làm công việc của mình trong những điều kiện dễ chịu và an toàn hơn so với điều kiện làm việc của những công nhân [cổ xanh](/w/index.php?title=C%E1%BB%95_xanh&action=edit&redlink=1) của " [giai cấp công nhân](/wiki/Giai_c%E1%BA%A5p_c%C3%B4ng_nh%C3%A2n)." Sự mở rộng của thuật ngữ "tầng lớp trung lưu" tại Hoa Kỳ hầu như đã được khẳng định trong [thập niên 1970](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1970) bởi sự suy tàn của các [liên minh lao động](/w/index.php?title=Li%C3%AAn_minh_lao_%C4%91%E1%BB%99ng&action=edit&redlink=1) ở Hoa Kỳ và sự tham gia của những phụ nữ trước kia chỉ làm việc nhà vào lực lượng lao động công. Một số lượng lớn công việc [cổ cồn hồng](/w/index.php?title=C%E1%BB%95_c%E1%BB%93n_h%E1%BB%93ng&action=edit&redlink=1) xuất hiện, theo đó mọi người có thể tránh các điều kiện làm việc nguy hiểm của cổ cồn xanh và vì thế có thể tự tuyên bố là "tầng lớp trung lưu" thậm chí khi họ kiếm tiền ít hơn nhiều so với một công nhân cổ cồn xanh không thuộc tổ chức công đoàn.
Tại Hoa Kỳ, tới cuối thế kỷ 20, có nhiều người tự xác định họ thuộc tầng lớp trung lưu hơn là tầng lớp thấp hay giai cấp "lao động", với một số ít người tự coi mình là giới thượng lưu. Trái lại, tại Anh Quốc, nhiều người theo truyền thống sẽ được coi là thuộc tầng lớp trung lưu hiện tự coi mình thuộc giai cấp lao động. Những cuộc điều tra gần đây cho thấy hai phần ba người Anh muốn tự coi mình thuộc tầng lớp lao động. Điều này đã được miêu tả như một hình thức của sự "đảo ngược hành vi." Tuy nhiên
[Công đảng](/w/index.php?title=C%C3%B4ng_%C4%91%E1%BA%A3ng_(Anh_Qu%E1%BB%91c)&action=edit&redlink=1) anh, phát triển từ phong trào lao động có tổ chức và ban đầu cho rằng hầu hết người ủng hộ họ thuộc tầng lớp lao động, đã tái định nghĩa mình dưới thời [Tony Blair](/wiki/Tony_Blair) những năm 1990 là " [Công đảng mới](/w/index.php?title=C%C3%B4ng_%C4%91%E1%BA%A3ng_m%E1%BB%9Bi&action=edit&redlink=1)," một đảng cạnh tranh với [Đảng bảo thủ](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A3ng_b%E1%BA%A3o_th%E1%BB%A7_(Anh_Qu%E1%BB%91c)&action=edit&redlink=1) về những lá phiếu của tầng lớp trung lưu cũng như tầng lớp lao động. Quy mô của tầng lớp trung lưu dựa trên việc họ tự định nghĩa như thế nào, hoặc theo giáo dục, [tài sản](/wiki/T%C3%A0i_s%E1%BA%A3n), môi trường dạy dỗ, các mối quan hệ [di truyền học](/wiki/Di_truy%E1%BB%81n_h%E1%BB%8Dc), [mạng lưới xã hội](/wiki/M%E1%BA%A1ng_l%C6%B0%E1%BB%9Bi_x%C3%A3_h%E1%BB%99i), cách cư xử hay các giá trị vân vân. Chúng đều liên quan lẫn nhau, dù không hoàn toàn phụ thuộc lẫn nhau. Các yếu tố sau thường được gán cho trong cách sử dụng thuật ngữ "tầng lớp trung lưu" hiện đại:
- Hoàn thành
[giáo dục cấp ba](/w/index.php?title=Gi%C3%A1o_d%E1%BB%A5c_c%E1%BA%A5p_ba&action=edit&redlink=1), gồm mọi nhà tài chính, [luật sư](/wiki/Lu%E1%BA%ADt_s%C6%B0), [bác sĩ](/wiki/B%C3%A1c_s%C4%A9)và [mục sư](/wiki/M%E1%BB%A5c_s%C6%B0)không cần biết tới nhiệm vụ hay tài sản của họ.
- Niềm tin vào các giá trị
[tư sản](/w/index.php?title=T%C6%B0_s%E1%BA%A3n&action=edit&redlink=1), như tỷ lệ sở hữu [nhà](/wiki/Nh%C3%A0)cao hay [sở hữu](/wiki/S%E1%BB%9F_h%E1%BB%AFu)nhà [cho thuê](/w/index.php?title=Cho_thu%C3%AA&action=edit&redlink=1)và các công việc được chấp nhận là " [bảo đảm](/w/index.php?title=An_ninh_vi%E1%BB%87c_l%C3%A0m&action=edit&redlink=1)." Tại Hoa Kỳ và Anh Quốc, các [chính trị gia](/wiki/Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B_gia)thường tập trung vào các phiếu bầu của tầng lớp trung lưu.
- Phong cách sống. Tại Anh Quốc, vị thế xã hội đã không còn liên quan trực tiếp nhiều tới tài sản như tại Hoa Kỳ, và đã được xét theo các yếu tố như
[sự phân biệt](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_ph%C3%A2n_bi%E1%BB%87t&action=edit&redlink=1), cách cư xử, nơi giáo dục và tầng lớp của những người bạn. Thông thường tại Hoa Kỳ, tầng lớp trung lưu là những người dễ tham gia nhất vào [văn hoá pop](/w/index.php?title=V%C4%83n_ho%C3%A1_pop&action=edit&redlink=1). Thế hệ thứ hai của những [người nhập cư](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_nh%E1%BA%ADp_c%C6%B0&action=edit&redlink=1)mới thường từ bỏ [văn hoá dân gian](/w/index.php?title=V%C4%83n_ho%C3%A1_d%C3%A2n_gian&action=edit&redlink=1)truyền thống của họ như một dấu hiệu đã bước vào tầng lớp trung lưu.
## Sự chỉ trích tầng lớp trung lưu Anh[
[sửa](/w/index.php?title=T%E1%BA%A7ng_l%E1%BB%9Bp_trung_l%C6%B0u&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%E1%BA%A7ng_l%E1%BB%9Bp_trung_l%C6%B0u&action=edit§ion=2)]
Trái lại, tác gia Anh Alexander Deane nghĩ rằng tầng lớp trung lưu không gặp phải mối đe doạ, mà thực sự là nguyên nhân của các vấn đề. Theo cách tiếp cận của ông, các yếu tố kinh tế phải được đặt sau các yếu tố đạo đức, và tầng lớp trung lưu Anh Quốc không thực hiện các nghĩa vụ như họ phải làm.
Mọi người cũng tin rằng công đảng có mục tiêu cho tầng lớp trung lưu, khi được phỏng vấn một thành viên công đảng đã nói "Nó không khác biệt từ 90% số người không thể hay có thể thực hiện với một trợ cấp” khi trả lời một câu hỏi về việc người thuộc tầng lớp trung lưu mất trợ cấp.
## Chủ nghĩa Mác và Tầng lớp trung lưu[
[sửa](/w/index.php?title=T%E1%BA%A7ng_l%E1%BB%9Bp_trung_l%C6%B0u&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%E1%BA%A7ng_l%E1%BB%9Bp_trung_l%C6%B0u&action=edit§ion=3)] [Chủ nghĩa Mác](/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_Marx) không cần thiết xem những nhóm người được miêu tả ở trên là tầng lớp trung lưu. Tầng lớp trung lưu không phải là một tiêu chí cố định trong Chủ nghĩa Mác, và tranh cãi tiếp tục diễn ra về nội dung của nhóm xã hội này.
Chủ nghĩa Mác định nghĩa các tầng lớp xã hội không phải theo tài sản hay danh tiếng của các thành viên của nó, mà theo quan hệ của họ với
[phương tiện sản xuất](/w/index.php?title=Ph%C6%B0%C6%A1ng_ti%E1%BB%87n_s%E1%BA%A3n_xu%E1%BA%A5t&action=edit&redlink=1): một người quý tộc sở hữu đất đai; một nhà tư bản sở hữu tư bản; một công nhân có khả năng làm việc và phải tìm kiếm việc làm để mưu sinh. Tuy nhiên, giữa người cai trị và người bị trị thường có một nhóm người, thường được gọi là tầng lớp giữa, thiếu một mối quan hệ đặc trưng. Về mặt lịch sử, trong thời [phong kiến](/wiki/Phong_ki%E1%BA%BFn), [giai cấp tư sản](/w/index.php?title=Giai_c%E1%BA%A5p_t%C6%B0_s%E1%BA%A3n&action=edit&redlink=1) là tầng lớp giữa. Mọi người thường miêu tả những người tư sản là "tầng lớp giữa theo quan điểm Mác", nhưng điều này không chính xác. Chủ nghĩa Mác nói rằng tầng lớp tư sản là *tầng lớp cai trị* (hay *tầng lớp trên*) trong một xã hội tư bản.
Những người theo chủ nghĩa Mác tranh luận mạnh mẽ về thành phần chính xác của tầng lớp trung lưu ở chủ nghĩa tư bản. Một số miêu tả một "tầng lớp ngang hàng" thực hiện chủ nghĩa tư bản thay cho những nhà tư bản, gồm cả
[tiểu tư sản](/w/index.php?title=Ti%E1%BB%83u_t%C6%B0_s%E1%BA%A3n&action=edit&redlink=1), [người chuyên môn](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_chuy%C3%AAn_m%C3%B4n&action=edit&redlink=1) và [nhà quản lý](/wiki/Nh%C3%A0_qu%E1%BA%A3n_l%C3%BD). Những người khác không đồng ý với điều này, sử dụng tự do thuật ngữ "tầng lớp trung lưu" để chỉ những người công nhân cổ cồn trắng hữu sản như được miêu tả ở trên (thậm chí, trong các thuật ngữ của Chủ nghĩa Mác, họ là một phần của giai cấp lao động [vô sản](/w/index.php?title=V%C3%B4_s%E1%BA%A3n&action=edit&redlink=1)). Những người khác (ví dụ, [Hội đồng cộng sản](/w/index.php?title=H%E1%BB%99i_%C4%91%E1%BB%93ng_c%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n&action=edit&redlink=1)) cho rằng có một tầng lớp gồm trí thức, những nhà kỹ trị và những người quản lý đang tìm quyền lực của riêng họ. Nhóm những người cộng sản cuối cùng này cho rằng tầng lớp trung lưu gồm những nhà kỹ trị đó đã nắm quyền lực và chính phủ cho riêng họ trong [các xã hội kiểu Xô viết](/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4) (xem [chủ nghĩa kết hợp](/w/index.php?title=Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_k%E1%BA%BFt_h%E1%BB%A3p&action=edit&redlink=1)).
[Tầng lớp trung lưu Hoa Kỳ](/w/index.php?title=T%E1%BA%A7ng_l%E1%BB%9Bp_trung_l%C6%B0u_Hoa_K%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1)[ [sửa](/w/index.php?title=T%E1%BA%A7ng_l%E1%BB%9Bp_trung_l%C6%B0u&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%E1%BA%A7ng_l%E1%BB%9Bp_trung_l%C6%B0u&action=edit§ion=4)] *Xem Tầng lớp trung lưu Hoa Kỳ để có cái nhìn toàn diện về tầng lớp trung lưu ở Hoa Kỳ.*
Tại Hoa Kỳ định nghĩa tầng lớp trung lưu rất mơ hồ bởi không một
[nhà kinh tế](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_kinh_t%E1%BA%BF&action=edit&redlink=1) hay bất kỳ một [nhà xã hội](/wiki/Nh%C3%A0_%E1%BB%9F_x%C3%A3_h%E1%BB%99i) nào từng đặt ra hay phát triển chính xác những yếu tố để định nghĩa rõ [tầng lớp trung lưu Hoa Kỳ](/w/index.php?title=T%E1%BA%A7ng_l%E1%BB%9Bp_trung_l%C6%B0u_Hoa_K%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1) và [các phụ nhóm](/w/index.php?title=T%E1%BA%A7ng_l%E1%BB%9Bp_trung_l%C6%B0u_Hoa_K%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1). Dường như có nhiều cách tiếp cận tới cái là [1] [tầng lớp trung lưu](/w/index.php?title=T%E1%BA%A7ng_l%E1%BB%9Bp_trung_l%C6%B0u_Hoa_K%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1). Bởi những khuynh hướng kinh tế gần đây đã cho thấy rằng [thống kê tầng lớp trung lưu](/w/index.php?title=T%E1%BA%A7ng_l%E1%BB%9Bp_trung_l%C6%B0u_Hoa_K%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1)của [xã hội Mỹ](/w/index.php?title=X%C3%A3_h%E1%BB%99i_M%E1%BB%B9&action=edit&redlink=1)thực tế không thể đảm bảo [phong cách sống đặc trưng của tầng lớp trung lưu](/w/index.php?title=T%E1%BA%A7ng_l%E1%BB%9Bp_trung_l%C6%B0u_Hoa_K%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1), vốn chỉ 20% dân số đáp ứng được, [[3]](#cite_note-Middle_income_can.27t_buy_Middle_class_lifestyle-3) thuật ngữ tầng lớp trung lưu cũng có thể được áp dụng trực tiếp cho [[2]](#cite_note-The_Inner_Life_of_the_Middle_Class-2) [reltive elite](/w/index.php?title=T%E1%BA%A7ng_l%E1%BB%9Bp_tr%C3%AAn_trung_l%C6%B0u&action=edit&redlink=1)của [những người chuyên môn](/w/index.php?title=T%E1%BA%A7ng_l%E1%BB%9Bp_chuy%C3%AAn_nghi%E1%BB%87p&action=edit&redlink=1)và [quản lý](/w/index.php?title=T%E1%BA%A7ng_l%E1%BB%9Bp_qu%E1%BA%A3n_l%C3%BD&action=edit&redlink=1). Nhóm này thỉnh thoảng được gọi là [tầng lớp trên trung lưu](/w/index.php?title=T%E1%BA%A7ng_l%E1%BB%9Bp_tr%C3%AAn_trung_l%C6%B0u&action=edit&redlink=1), [tầng lớp trung lưu thực sự](/w/index.php?title=T%E1%BA%A7ng_l%E1%BB%9Bp_tr%C3%AAn_trung_l%C6%B0u&action=edit&redlink=1)hay thiểu số [tầng lớp trung lưu chuyên nghiệp](/w/index.php?title=T%E1%BA%A7ng_l%E1%BB%9Bp_tr%C3%AAn_trung_l%C6%B0u&action=edit&redlink=1)có giáo dục cao, [được trả lương tốt](/w/index.php?title=Thu_nh%E1%BA%ADp_h%E1%BB%99_gia_%C4%91%C3%ACnh_Hoa_K%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1), hầu như miễn nhiễm với các đợt suy giảm kinh tế có thể ảnh hưởng mạnh tới [tầng lớp trung thực tế của xã hội](/w/index.php?title=T%E1%BA%A7ng_l%E1%BB%9Bp_trung_l%C6%B0u_Hoa_K%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1). Hiện tại các định nghĩa khác chỉ đơn giản sử dụng thu nhập và nói [[2]](#cite_note-The_Inner_Life_of_the_Middle_Class-2) [tầng lớp trung lưu](/w/index.php?title=T%E1%BA%A7ng_l%E1%BB%9Bp_trung_l%C6%B0u_Hoa_K%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1)là tất cả những người có thu nhập từ 80% đến 120% của [mức trung bình quốc gia](/w/index.php?title=Thu_nh%E1%BA%ADp_h%E1%BB%99_gia_%C4%91%C3%ACnh_Hoa_K%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1)hay những người kiếm từ $25.000 đến $100.000 mỗi năm. Vấn đề với hai lý thuyết này là lý thuyết thứ nhất thực tế không đáp ứng được [[1]](#cite_note-Middle_class_according_to_The_Drum_Major_Institute_for_public_policy-1) [phong cách sống của tầng lớp trung lưu](/w/index.php?title=T%E1%BA%A7ng_l%E1%BB%9Bp_trung_l%C6%B0u_Hoa_K%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1) và lý thuyết thứ hai quá phân mảnh về kinh tế, gồm cả những người trông nom nhà cửa và những người chuyên nghiệp trong cùng một tầng lớp. [[3]](#cite_note-Middle_income_can.27t_buy_Middle_class_lifestyle-3)
## Tham Khảo[
[sửa](/w/index.php?title=T%E1%BA%A7ng_l%E1%BB%9Bp_trung_l%C6%B0u&veaction=edit§ion=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%E1%BA%A7ng_l%E1%BB%9Bp_trung_l%C6%B0u&action=edit§ion=5)]
- ^
**a** **ă** **â** [“Middle class according to The Drum Major Institute for public policy”](http://www.pbs.org/now/politics/middleclassoverview.html). Truy cập ngày 25 tháng 7 năm 2006.
- ^
**a** **ă** [Ehrenreich, Barbara (1989).](#cite_ref-The_Inner_Life_of_the_Middle_Class_2-2) **â** *Fear of Falling, The Inner Life of the Middle Class*. New York, NY: Harper Collins. 0-06-0973331.
- ^
**a** **ă** [“Middle income can't buy Middle class lifestyle”](http://www.news.harvard.edu/gazette/2003/10.30/19-bankruptcy.html). Truy cập ngày 25 tháng 7 năm 2006.
|
|

X-Cache: cp1068 miss (0), cp4008 hit (3), cp4018 frontend miss (0)


markdown:
# Thiết giáp hạm tiền-dreadnought
![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/83/USS_Texas2.jpg/250px-USS_Texas2.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/83/USS_Texas2.jpg/250px-USS_Texas2.jpg)
[USS](/w/index.php?title=USS_Texas_(1892)&action=edit&redlink=1), chế tạo năm *Texas* [1892](/wiki/1892), là thiết giáp hạm đầu tiên của [Hải quân Hoa Kỳ](/wiki/H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Hoa_K%E1%BB%B3). Ảnh màu [Photochrom](/w/index.php?title=Photochrom&action=edit&redlink=1)được chụp vào khoảng năm [1898](/wiki/1898). **Thiết giáp hạm tiền-dreadnought** là thuật ngữ được dùng chung để chỉ mọi kiểu [Gc 1] [thiết giáp hạm](/wiki/Thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m)đi biển được chế tạo từ giữa thập niên [1890](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1890)cho đến năm [1905](/wiki/1905). Thiết giáp hạm tiền-dreadnought thay thế cho các [tàu chiến bọc sắt](/w/index.php?title=T%C3%A0u_chi%E1%BA%BFn_b%E1%BB%8Dc_s%E1%BA%AFt&action=edit&redlink=1)của thập niên [1870](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1870)và [1880](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1880). Được chế tạo bằng [thép](/wiki/Th%C3%A9p)và có lớp vỏ giáp bảo vệ làm bằng [thép tôi](/w/index.php?title=Th%C3%A9p_t%C3%B4i&action=edit&redlink=1), thiết giáp hạm tiền-dreadnought mang một dàn hỏa lực chính bao gồm pháo hạng nặng bố trí trên những [tháp pháo](/wiki/Th%C3%A1p_ph%C3%A1o)xoay, được hỗ trợ bởi một hoặc nhiều dàn pháo hạng hai nhẹ hơn. Chúng được vận hành bằng [động cơ hơi nước ba buồng bành trướng](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%99ng_c%C6%A1_h%C6%A1i_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_ba_bu%E1%BB%93ng_b%C3%A0nh_tr%C6%B0%E1%BB%9Bng&action=edit&redlink=1)đốt than.
Tương phản với tình trạng phát triển hỗn độn những tàu chiến bọc sắt trong những thập niên trước đó,
[thập niên 1890](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1890) chứng kiến hải quân các nước bắt đầu chế tạo thiết giáp hạm theo một thiết kế chung, khi hàng tá tàu chiến toàn thế giới đều bắt chước theo thiết kế [lớp Majestic](/w/index.php?title=Majestic_(l%E1%BB%9Bp_thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m)&action=edit&redlink=1) của Anh Quốc. Sự tương tự về kiểu dáng của thiết giáp hạm trong những năm [[1]](#cite_note-2) [1890](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1890)được nhấn mạnh bởi số lượng gia tăng các tàu chiến được chế tạo. Các thế lực hải quân mới như [Đức](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_%C4%90%E1%BB%A9c), [Nhật Bản](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n)và [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3)bắt đầu gầy dựng hạm đội tiền-dreadnought của riêng họ, trong khi hạm đội các nước [Anh](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Li%C3%AAn_hi%E1%BB%87p_Anh_v%C3%A0_B%E1%BA%AFc_Ireland), [Pháp](/wiki/%C4%90%E1%BB%87_tam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Ph%C3%A1p)và [Nga](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Nga)được bành trướng để đối phó với các mối đe dọa mới. Trận đụng độ quyết định giữa các hạm đội tiền-dreadnought đối địch đã diễn ra giữa [Nga](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Nga&action=edit&redlink=1)và [Nhật Bản](/wiki/H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n)trong [trận Tsushima](/wiki/H%E1%BA%A3i_chi%E1%BA%BFn_Tsushima)ngày [27 tháng 5](/wiki/27_th%C3%A1ng_5)năm [1905](/wiki/1905). [[2]](#cite_note-3)
Hàng tá thiết giáp hạm đang có khắp thế giới bất ngờ trở nên lạc hậu bởi sự xuất hiện của chiếc
[HMS Dreadnought](/wiki/HMS_Dreadnought_(1906)) mang tính cách mạng vào năm [1906](/wiki/1906). *Dreadnought*tiếp nối xu hướng thiết kế thiết giáp hạm có pháo hạng nặng lớn hơn có tầm bắn xa, bằng cách áp dụng sơ đồ 'toàn pháo lớn' với mười khẩu pháo [BL 305 mm (12 inch)](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_ph%C3%A1o_BL_305_mm_(12_inch)_Mk_X&action=edit&redlink=1), và kiểu động cơ [turbine hơi nước](/wiki/Tu%E1%BB%91c_bin_h%C6%A1i_n%C6%B0%E1%BB%9Bc)đổi mới khiến cho nó nhanh hơn. Những thiết giáp hạm hiện có trở thành lạc hậu, những thiết giáp hạm được đóng mới từ đó trở đi được gọi là những [[3]](#cite_note-Massie_Dreadnought-4) [dreadnought](/wiki/Dreadnought)trong khi những tàu chiến chế tạo trước đây được gọi là những chiếc tiền-dreadnought. Nhưng cho dù đã lạc hậu, thiết giáp hạm tiền-dreadnought vẫn đóng vai trò quan trọng trong [Chiến tranh Thế giới thứ nhất](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_nh%E1%BA%A5t), và vài chiếc vẫn phục vụ trong [Chiến tranh Thế giới thứ hai](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai)ở những vai trò phụ trợ. [[4]](#cite_note-Chesneau_200-5)
## Mục lục
[1 Lịch sử tiến triển](#L.E1.BB.8Bch_s.E1.BB.AD_ti.E1.BA.BFn_tri.E1.BB.83n) [2 Vũ khí](#V.C5.A9_kh.C3.AD) [3 Sự bảo vệ](#S.E1.BB.B1_b.E1.BA.A3o_v.E1.BB.87) [4 Động lực](#.C4.90.E1.BB.99ng_l.E1.BB.B1c) [5 Các hạm đội tiền-dreadnought và các trận chiến](#C.C3.A1c_h.E1.BA.A1m_.C4.91.E1.BB.99i_ti.E1.BB.81n-dreadnought_v.C3.A0_c.C3.A1c_tr.E1.BA.ADn_chi.E1.BA.BFn) [6 Sự lạc hậu](#S.E1.BB.B1_l.E1.BA.A1c_h.E1.BA.ADu) [7 Xem thêm](#Xem_th.C3.AAm) [8 Tham khảo](#Tham_kh.E1.BA.A3o) [9 Liên kết ngoài](#Li.C3.AAn_k.E1.BA.BFt_ngo.C3.A0i)
## Lịch sử tiến triển[
[sửa](/w/index.php?title=Thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m_ti%E1%BB%81n-dreadnought&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m_ti%E1%BB%81n-dreadnought&action=edit§ion=1)] ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1b/HMSDreadnought1875.jpeg/220px-HMSDreadnought1875.jpeg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1b/HMSDreadnought1875.jpeg/220px-HMSDreadnought1875.jpeg)
[HMS](/w/index.php?title=HMS_Dreadnought_(1875)&action=edit&redlink=1)trình bày phần nổi trên mặt nước thấp đặc trưng cho các tàu chiến bọc thép có tháp pháo đời đầu. Không nên nhầm lẫn con tàu này, vốn được hạ thủy vào năm *Dreadnought*(1875) [1875](/wiki/1875), với hậu duệ nổi tiếng của nó được hạ thủy năm [1906](/wiki/1906), đánh dấu sự kết thúc của thời đại tiền-dreadnought.
Thiết giáp hạm tiền-dreadnought được phát triển từ những
[tàu chiến bọc sắt](/w/index.php?title=T%C3%A0u_chi%E1%BA%BFn_b%E1%BB%8Dc_s%E1%BA%AFt&action=edit&redlink=1). Những chiếc tàu chiến bọc sắt đầu tiên, như * của Pháp và La Gloire* *của Anh, giống như một tàu frigate chạy buồm, với ba cột buồm cao và dàn pháo hai bên mạn tàu, khi chúng được đưa ra hoạt động vào đầu những năm* [Warrior](/w/index.php?title=HMS_Warrior_(1860)&action=edit&redlink=1) [1860](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1860). Chỉ tám năm sau, [HMVS Cerberus](/w/index.php?title=HMVS_Cerberus&action=edit&redlink=1), một chiếc [monitor ụ pháo nổi](/w/index.php?title=Monitor_%E1%BB%A5_ph%C3%A1o_n%E1%BB%95i&action=edit&redlink=1)được hạ thủy, rồi được tiếp nối chỉ ba năm sau đó bởi [HMS](/w/index.php?title=HMS_Devastation_(1871)&action=edit&redlink=1), loại tàu có kiểu dáng tương tự như thiết giáp hạm tiền-dreadnought và là chiếc monitor ụ pháo nổi đi biển đầu tiên. Không có cột buồm, cả hai con tàu đều mang bốn pháo hạng nặng trên hai tháp pháo trước và sau. *Devastation* *Devastation*là một tàu monitor ụ pháo nổi, được chế tạo để tấn công bờ biển và hải cảng đối phương; vì có [phần nổi trên mặt nước](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A7n_n%E1%BB%95i_tr%C3%AAn_m%E1%BA%B7t_n%C6%B0%E1%BB%9Bc&action=edit&redlink=1)rất thấp, nó không có khả năng đi biển cần thiết để chiến đấu ngoài biển khơi; và khi sàn tàu bị tràn nước sẽ ảnh hưởng đến hoạt động của các khẩu pháo. Hải quân khắp thế giới vẫn phải tiếp tục đóng những tàu chiến có cột buồm không tháp pháo, trang bị pháo bên mạn tàu, có đủ độ nổi trên mặt nước và đủ chắc chắn để đánh nhau ngoài biển khơi. [[5]](#cite_note-6)
Điểm khác biệt giữa một tàu chiến tấn công bờ biển và một tàu chiến tuần tiễu biển khơi trở nên mờ nhạt với sự ra đời của
[lớp Admiral](/w/index.php?title=Admiral_(l%E1%BB%9Bp_t%C3%A0u_chi%E1%BA%BFn)&action=edit&redlink=1), được đặt hàng vào năm [1880](/wiki/1880). Những con tàu này phản ảnh sự phát triển trong thiết kế tàu bọc sắt, được bảo vệ bằng [vỏ giáp ghép](/w/index.php?title=V%E1%BB%8F_gi%C3%A1p_gh%C3%A9p&action=edit&redlink=1)phối hợp sắt và thép hơn là [sắt rèn](/w/index.php?title=S%E1%BA%AFt_r%C3%A8n&action=edit&redlink=1). Được trang bị pháo nạp đạn bằng [khóa nòng](/w/index.php?title=Kh%C3%B3a_n%C3%B2ng&action=edit&redlink=1)có kích cỡ từ 305 mm đến 413 mm (12 - 16 ¼ inch), lớp *Admiral*tiếp nối xu hướng của tàu chiến bọc sắt trang bị vũ khí khổng lồ. Các khẩu pháo được đặt trên các bệ pháo mở (không che chắn) để tiết kiệm trọng lượng. Một số sử gia xem những con tàu này là những bước cần thiết tiến đến kiểu thiết giáp hạm tiền-dreadnought; trong khi số khác lại có kiểu thiết kế lẫn lộn không thành công. [[6]](#cite_note-7) [Lớp Royal Sovereign](/w/index.php?title=Royal_Sovereign_(l%E1%BB%9Bp_t%C3%A0u_chi%E1%BA%BFn)&action=edit&redlink=1) tiếp theo sau vào năm [1889](/wiki/1889)giữ lại các bệ pháo mở nhưng được trang bị đồng nhất cỡ [pháo BL 343 mm (13,5 inch)](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_ph%C3%A1o_BL_343_mm_(13,5_inch)_Mk_I_-_IV&action=edit&redlink=1); chúng cũng lớn hơn đáng kể với trọng lượng rẽ nước lên đến 14.000 tấn, và nhanh hơn *Admiral*nhờ có kiểu [động cơ hơi nước ba buồng bành trướng](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%99ng_c%C6%A1_h%C6%A1i_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_ba_bu%E1%BB%93ng_b%C3%A0nh_tr%C6%B0%E1%BB%9Bng&action=edit&redlink=1). Một điểm khác không kém phần quan trọng, *Royal Sovereign*có phần nổi trên mặt nước lớn hơn, và là một thiết giáp hạm có khả năng hoạt động ngoài biển khơi rõ rệt. [[7]](#cite_note-8) [[8]](#cite_note-9)
Thiết kế thiết giáp hạm tiền-dreadnought đạt đến độ chín mùi với
[lớp Majestic](/w/index.php?title=Majestic_(l%E1%BB%9Bp_thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m)&action=edit&redlink=1), khi chiếc dẫn đầu của lớp này được hạ thủy vào năm [[9]](#cite_note-10) [1895](/wiki/1895). Những con tàu này được đóng bằng thép cũng như có vỏ giáp toàn bằng thép, và các khẩu pháo được bố trí trên những bệ súng hoàn toàn kín, tức là những tháp pháo xoay thực sự. Chúng cũng sử dụng kiểu pháo chính [305 mm (12 inch)](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_ph%C3%A1o_BL_305_mm_(12_inch)_Mk_VIII&action=edit&redlink=1), vốn nhờ những tiến bộ trong kỹ thuật đúc và của thuốc phóng, trở nên nhẹ hơn và mạnh hơn so với pháo hạng nặng trước đây. Lớp *Majestic*trở thành kiểu mẫu cho việc chế tạo thiết giáp hạm của [Hải quân Hoàng gia Anh](/wiki/H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Ho%C3%A0ng_gia_Anh)cũng như hải quân nhiều nước khác trong những năm sắp tới. [[10]](#cite_note-11)
## Vũ khí[
[sửa](/w/index.php?title=Thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m_ti%E1%BB%81n-dreadnought&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m_ti%E1%BB%81n-dreadnought&action=edit§ion=2)]
Thiết giáp hạm tiền-dreadnought mang nhiều cỡ nòng pháo khác nhau cho những vai trò khác nhau trong hoạt động chiến đấu chống tàu đối phương. Dàn pháo chính gồm bốn khẩu pháo hạng nặng bố trí trên hai tháp pháo xoay đặt dọc theo trục giữa ở trước mũi và phía đuôi tàu. Rất ít thiết giáp hạm tiền-dreadnought đi chệch khỏi cách sắp xếp này. Những khẩu pháo này có tốc độ bắn chậm, và thoạt đầu có độ chính xác hạn chế; dù sao chúng là những khẩu pháo duy nhất đủ nặng để có thể xuyên thủng lớp vỏ giáp dày bảo vệ động cơ, hầm đạn và các khẩu pháo chính của thiết giáp hạm đối phương.
[[11]](#cite_note-Sumrall_14-12)
Cỡ nòng pháo phổ biến nhất cho dàn pháo chính là 305 mm (12 inch); thiết giáp hạm Anh bắt đầu từ lớp
*Majestic* trở đi mang cỡ pháo này, giống như của Pháp kể từ [lớp Charlemagne](/w/index.php?title=Charlemagne_(l%E1%BB%9Bp_thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m)&action=edit&redlink=1) đặt lườn năm [1894](/wiki/1894). Nhật Bản, vốn nhập khẩu hầu hết pháo của họ từ Anh, dùng pháo 305 mm (12 inch). Hoa Kỳ sử dụng cả pháo 305 mm (12 inch) và 330 mm (13 inch) trong hầu hết [thập niên 1890](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1890)cho đến [lớp](/w/index.php?title=Maine_(l%E1%BB%9Bp_thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m)&action=edit&redlink=1)đặt lườn năm *Maine* [1899](/wiki/1899), và sau đó chỉ có 305 mm (12 inch) được dùng. Người Nga sử dụng cả hai cỡ 305 mm (12 inch) và 254 mm (10 inch) làm vũ khí chính của họ; các lớp *, '* [Petropavlovsk](/w/index.php?title=Petropavlovsk_(l%E1%BB%9Bp_thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m)&action=edit&redlink=1) [Retvizan](/w/index.php?title=Retvizan_(l%E1%BB%9Bp_thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m)&action=edit&redlink=1) *,* [Tsesarevich](/w/index.php?title=Tsesarevich_(thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m_Nga)&action=edit&redlink=1) *và '* *có dàn pháo chính 305 mm (12 inch) trong khi* [Borodino](/w/index.php?title=Borodino_(l%E1%BB%9Bp_thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m)&action=edit&redlink=1) [lớp](/w/index.php?title=Peresviet_(l%E1%BB%9Bp_thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m)&action=edit&redlink=1)trang bị pháo 254 mm (10 inch). Lớp thiết giáp hạm tiền-dreadnought đầu tiên của Đức sử dụng pháo 279 mm (11 inch) nhưng giảm xuống cỡ 239 mm (9,4 inch) trên hai lớp tiếp theo sau, trước khi quay lại cỡ 279 mm (11 inch) cùng với *Peresviet* [lớp](/wiki/Braunschweig_(l%E1%BB%9Bp_thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m)). *Braunschweig* [[12]](#cite_note-13) ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/62/Battleship_Mikasa_from_JFS1906_Cropped.png/220px-Battleship_Mikasa_from_JFS1906_Cropped.png)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/62/Battleship_Mikasa_from_JFS1906_Cropped.png/220px-Battleship_Mikasa_from_JFS1906_Cropped.png)
*, một chiếc tiền-dreadnought tiêu biểu trên nhiều khía cạnh; đáng chú ý là vị trí của pháo hạng hai và hạng ba, và vỏ giáp tập trung trên tháp pháo và các khoang động cơ.* [Mikasa](/wiki/Mikasa_(thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m_Nh%E1%BA%ADt)) ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e5/HMS_Agamemnon_%281908%29_profile_drawing.png/220px-HMS_Agamemnon_%281908%29_profile_drawing.png)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e5/HMS_Agamemnon_%281908%29_profile_drawing.png/220px-HMS_Agamemnon_%281908%29_profile_drawing.png)
[HMS](/w/index.php?title=HMS_Agamemnon_(1906)&action=edit&redlink=1), một ví dụ cho việc kết thúc sử dụng pháo cỡ trung gian, với tám khẩu 234 mm (9,2 inch) và bốn khẩu 305 mm (12 inch) trên sáu tháp pháo bố trí giữa tàu. *Agamemnon*
Trong khi cỡ nòng của dàn pháo chính khá ổn định, khả năng thể hiện của chúng được cải thiện nhờ áp dụng nòng pháo dài hơn. Việc phát triển thuốc nổ
[nitrocellulose](/w/index.php?title=Nitrocellulose&action=edit&redlink=1) cháy chậm và thuốc phóng [cordite](/w/index.php?title=Cordite&action=edit&redlink=1) cho phép sử dụng một nòng pháo dài hơn, cho phép có [lưu tốc đầu đạn](/w/index.php?title=L%C6%B0u_t%E1%BB%91c_%C4%91%E1%BA%A7u_%C4%91%E1%BA%A1n&action=edit&redlink=1) lớn hơn, và do đó cải thiện cả tầm xa lẫn sức mạnh đâm xuyên cho cùng một cỡ (đường kính) đạn pháo. Trong giai đoạn giữa của lớp [13] *Majestic*cho đến khi ra đời chiếc *Dreadnought*, chiều dài nòng pháo 305 mm (12 inch) của Anh đã gia tăng từ cỡ nòng (caliber) từ 35 lên 45 và lưu tốc đầu đạn tăng từ 737 m/s lên 830 m/s (2.417 - 2.725 ft/s). [[14]](#cite_note-15) [[15]](#cite_note-16)
Thiết giáp hạm tiền-dreadnought còn mang một dàn pháo hạng hai, bao gồm các khẩu pháo nhỏ hơn, tiêu biểu là cỡ pháo 152 mm (6 inch), cho dù mọi cỡ nòng từ 100 mm đến 230 mm (4-9,2 inch) đều có thể sử dụng. Hầu như mọi khẩu pháo hạng hai đều thuộc kiểu “bắn nhanh”, áp dụng một số cải tiến để tăng tốc độ bắn. Thuốc phóng được cung cấp trong những vỏ đạn bằng đồng, và cả cơ chế vận hành của khóa nòng lẫn bệ gắn đều cho phép nạp đạn và ngắm bắn nhanh chóng.
[[16]](#cite_note-17)
Vai trò của dàn pháo hạng hai là nhằm gây hư hại cho những phần ít được bảo vệ của thiết giáp hạm đối phương; trong khi không có khả năng xuyên thủng đai giáp chính, chúng có thể bắn trúng những khu vực bọc giáp yếu như cầu tàu hoặc gây ra các đám cháy.
Một ứng dụng có tầm quan trọng tương đương khác, pháo hạng hai có thể sử dụng chống lại [11] [tàu tuần dương](/wiki/T%C3%A0u_tu%E1%BA%A7n_d%C6%B0%C6%A1ng)và [tàu khu trục](/wiki/T%C3%A0u_khu_tr%E1%BB%A5c)đối phương, và cả [tàu phóng lôi](/w/index.php?title=T%C3%A0u_ph%C3%B3ng_l%C3%B4i&action=edit&redlink=1). Một khẩu pháo cỡ nòng trung bình có thể xuyên thủng vỏ giáp nhẹ của các tàu nhỏ, trong khi tốc độ bắn nhanh của pháo hạng hai là cần thiết để có thể bắn trúng mục tiêu nhỏ cơ động nhanh. Pháo hạng hai được bốt trí theo nhiều cách khác nhau: đôi khi trên những tháp súng quay, nhưng thường thấy được bố trí trên những ụ bọc thép cố định dọc bên hông lườn tàu, hoặc trên những bệ không bọc thép tại các sàn tàu bên trên. ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/27/USS_Indiana_forecastle.jpg/220px-USS_Indiana_forecastle.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/27/USS_Indiana_forecastle.jpg/220px-USS_Indiana_forecastle.jpg)
[USS](/w/index.php?title=Indiana_(l%E1%BB%9Bp_thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m)&action=edit&redlink=1), một ví dụ của việc áp dụng cỡ pháo trung gian với những khẩu 13-inch phía trước và các tháp pháo 8-inch bên mạn trái phía trước. *Indiana*
Một số chiếc tiền-dreadnought mang thêm một dàn pháo “hạng trung gian”, tiêu biểu có cỡ nòng 203 đến 254 mm (8-10 inch). Pháo trung gian là một phương cách chất thêm nhiều hỏa lực nặng hơn trên cùng một con tàu, chủ yếu được dùng chống lại thiết giáp hạm khác hoặc ở tầm xa. Hải quân Hoa Kỳ đi tiên phong trong khái niệm pháo trung gian khi áp dụng trên các lớp
*, Indiana* *và* [Iowa](/w/index.php?title=USS_Iowa_(BB-4)&action=edit&redlink=1) *, nhưng không áp dụng trên những thiết giáp hạm được đặt lườn trong giai đoạn* [Kearsarge](/w/index.php?title=Kearsarge_(l%E1%BB%9Bp_thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m)&action=edit&redlink=1) [1897](/wiki/1897)– [1901](/wiki/1901). Không lâu sau khi Hải quân Mỹ áp dụng pháo hạng trung gian, hải quân các nước Anh, Ý, Nga, Pháp và Nhật cũng đặt lườn những chiếc mang pháo trung gian tương tự. Việc chế tạo thế hệ sau này của những tàu chiến mang pháo trung gian được kết thúc hầu như không có ngoại lệ sau khi [[17]](#cite_note-Roberts_122-18) *Dreadnought*ra đời, và do đó trở nên lạc hậu trước khi được hoàn tất. [[18]](#cite_note-19)
Kể từ thời đại tàu bọc thép, khoảng cách giao chiến càng ngày càng tăng thêm; trong cuộc
[Chiến tranh Thanh-Nhật](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Thanh-Nh%E1%BA%ADt) vào những năm [1894](/wiki/1894)- [1895](/wiki/1895) các trận đánh diễn ra trong khoảng 1.600 m (1 dặm); khi bước sang cuộc [Hải chiến Hoàng Hải](/wiki/H%E1%BA%A3i_chi%E1%BA%BFn_Ho%C3%A0ng_H%E1%BA%A3i) năm [1904](/wiki/1904), các hạm đội Nga và Nhật bắt đầu nổ súng khi còn cách nhau 12,8 km (8 dặm) trước khi rút ngắn xuống còn 5.600 m (3,5 dặm). [19] Sự gia tăng khoảng cách giao chiến, một phần là do tầm xa của ngư lôi, và một phần khác là do cải tiến việc tác xạ và kiểm soát hỏa lực. Kết quả là các xưởng đóng tàu có xu hướng tăng cường dàn pháo hạng hai nặng hơn, dùng cùng cỡ pháo của hạng “pháo trung gian” trước đây. Lớp thiết giáp hạm tiền-dreadnought cuối cùng của Hải quân Hoàng gia Anh [[20]](#cite_note-21) *mang dàn pháo hạng hai gồm mười khẩu* [Lord Nelson](/w/index.php?title=Lord_Nelson_(l%E1%BB%9Bp_thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m)&action=edit&redlink=1) [BL 234 mm (9,2 inch)](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_ph%C3%A1o_BL_234_mm_(9,2_inch)_Mk_XI&action=edit&redlink=1). Những con tàu mang một dàn pháo hạng hai nặng và đồng nhất thường được gọi là những “bán-dreadnought”. [[21]](#cite_note-22)
Vũ khí trang bị cho những chiếc tiền-dreadnought được hoàn tất bởi dàn pháo hạng ba nhẹ, bắn nhanh. Chúng có thể là mọi cỡ pháo từ 76 mm (3 inch) trở xuống cho đến
[súng máy](/wiki/S%C3%BAng_m%C3%A1y). Vai trò của chúng là cung cấp sự bảo vệ tầm gần chống lại các xuồng phóng ngư lôi, hay để càn quét sàn tàu và cấu trúc thượng tầng của tàu chiến đối phương. Ngoài vũ khí là pháo, nhiều thiết giáp hạm tiền-dreadnought còn được trang bị [11] [ngư lôi](/wiki/Ng%C6%B0_l%C3%B4i), bắn từ những ống phóng cố định bố trí cả bên trên hoặc bên dưới mặt nước. Vào thời đại tiền-dreadnought, ngư lôi có đường kính tiêu biểu khoảng 46 cm (18 inch) và có tầm hoạt động hữu hiệu hàng ngàn mét. Tuy nhiên, hầu như không ghi nhận được cú đánh trúng nào của thiết giáp hạm bằng ngư lôi vào thời đó. [[22]](#cite_note-23)
## Sự bảo vệ[
[sửa](/w/index.php?title=Thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m_ti%E1%BB%81n-dreadnought&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m_ti%E1%BB%81n-dreadnought&action=edit§ion=3)]
Thiết giáp hạm tiền-dreadnought mang một lượng đáng kể vỏ giáp thép. Kinh nghiệm cho thấy thay vì bảo vệ con tàu một cách đồng đều, tốt nhất là nên tập trung giáp trên những khu vực trọng yếu. Khu vực trung tâm của lườn tàu, bao gồm nồi hơi và động cơ, được bảo vệ bởi đai giáp chính, bắt đầu từ ngay bên dưới mực nước kéo dài một đoạn lên trên. “Thành trì trung tâm” này được dự tính để bảo vệ động cơ tránh khỏi ngay cả những quả đạn pháo mạnh nhất. Dàn pháo chính và hầm đạn được bảo vệ bằng sự mở rộng từ đai giáp với một lớp giáp dày. Sự bắt đầu của thời đại tiền-dreadnought được đánh dấu bằng việc dịch chuyển sự bố trí các khẩu pháo chính từ các bệ pháo mở sang các tháp pháo kín toàn bộ.
[[23]](#cite_note-Roberts_117-24)
Đai giáp chính thường vuốt dần để có độ dày nhỏ hơn dọc theo hông lườn tàu hướng về phía mũi và đuôi tàu; nó cũng có thể được vuốt lên trên từ trung tâm hướng lên cấu trúc thượng tầng. Sàn tàu thường được bọc lớp vỏ giáp thép dày 51–102 mm (2-4 inch).
Lớp giáp nhẹ này dùng để ngăn chặn đạn nổ phá hỏng cấu trúc thượng tầng của con tàu. [24] [[25]](#cite_note-26) ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3c/BB05_Kearsarge_BB06_Kentucky_U.S._Naval_Historical_Center._NH_76632.jpg/220px-BB05_Kearsarge_BB06_Kentucky_U.S._Naval_Historical_Center._NH_76632.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3c/BB05_Kearsarge_BB06_Kentucky_U.S._Naval_Historical_Center._NH_76632.jpg/220px-BB05_Kearsarge_BB06_Kentucky_U.S._Naval_Historical_Center._NH_76632.jpg)
[USS](/w/index.php?title=USS_Kearsarge_(BB-5)&action=edit&redlink=1), trình bày mối tương quan sơ đồ vỏ giáp với những cơ phận bên trong. *Kearsarge*
Tàu chiến vào cuối những năm
[1880](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1880), ví dụ như là [lớp Royal Sovereign](/w/index.php?title=Royal_Sovereign_(l%E1%BB%9Bp_t%C3%A0u_chi%E1%BA%BFn)&action=edit&redlink=1), được bọc [vỏ giáp ghép](/w/index.php?title=V%E1%BB%8F_gi%C3%A1p_gh%C3%A9p&action=edit&redlink=1)từ sắt và thép. Nó nhanh chóng được thay thế bởi vỏ giáp làm từ thép tôi hiệu quả hơn do áp dụng [quy trình Harvey](/w/index.php?title=V%E1%BB%8F_gi%C3%A1p_Harvey&action=edit&redlink=1)được phát triển tại Hoa Kỳ. Được thử nghiệm lần đầu tiên vào năm [1891](/wiki/1891), vỏ giáp Harvey trở nên thông dụng trên những con tàu được đặt lườn trong các năm [1893](/wiki/1893)– [1895](/wiki/1895). Tuy nhiên, triều đại của nó chỉ ngắn ngủi, khi vào năm [[23]](#cite_note-Roberts_117-24) [1895](/wiki/1895), thiết giáp hạm Đức *đi tiên phong trong việc áp dụng* [Kaiser Friedrich III](/wiki/SMS_Kaiser_Friedrich_III) [vỏ giáp Krupp](/w/index.php?title=V%E1%BB%8F_gi%C3%A1p_Krupp&action=edit&redlink=1)tốt hơn nữa; Châu Âu áp dụng những tấm thép Krupp trong vòng 5 năm, chỉ có Hoa Kỳ khăng khăng giữ lại thép Harvey cho đến khi bước sang thế kỷ 20. Việc cải thiện chất lượng của các tấm giáp khiến những con tàu mới có được sự bảo vệ tốt hơn từ vỏ giáp mỏng và nhẹ hơn. Vỏ giáp ghép dày 305 mm (12 inch) cung cấp sự bảo vệ tương đương với 190 mm (7,5 inch) vỏ giáp Harvey hoặc 146 mm (5,75 inch) vỏ giáp Krupp. [[26]](#cite_note-27)
## Động lực[
[sửa](/w/index.php?title=Thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m_ti%E1%BB%81n-dreadnought&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m_ti%E1%BB%81n-dreadnought&action=edit§ion=4)] ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0d/Water_tube_boiler_schematic.png/220px-Water_tube_boiler_schematic.png)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0d/Water_tube_boiler_schematic.png/220px-Water_tube_boiler_schematic.png)
[nồi hơi ống nước](/w/index.php?title=N%E1%BB%93i_h%C6%A1i_%E1%BB%91ng_n%C6%B0%E1%BB%9Bc&action=edit&redlink=1)là phương pháp hiệu quả nhất để tạo hơi nước áp suất cao cho động cơ của những chiếc tiền-dreadnought.
Mọi chiếc tiền-dreadnought đều được dẫn động bằng
[động cơ hơi nước](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_c%C6%A1_h%C6%A1i_n%C6%B0%E1%BB%9Bc) chuyển động qua lại. Đa số có thể đạt được tốc độ tối đa từ 29,6 đến 33,3 km/h (16-18 knot). Các tàu bọc sắt của những năm [27] [1880](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1880)sử dụng [động cơ hơi nước ghép](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%99ng_c%C6%A1_h%C6%A1i_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_gh%C3%A9p&action=edit&redlink=1), nhưng cho đến cuối những năm [1880](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1880)kiểu [động cơ hơi nước ba buồng bành trướng](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%99ng_c%C6%A1_h%C6%A1i_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_ba_bu%E1%BB%93ng_b%C3%A0nh_tr%C6%B0%E1%BB%9Bng&action=edit&redlink=1)hiệu quả hơn được sử dụng. Một số hạm đội, nhưng không bao gồm Anh, sử dụng động cơ hơi nước bốn buồng bành trướng. [[28]](#cite_note-Roberts_114-29)
Cải tiến chính trong hiệu suất của động cơ trong thời kỳ tiền-dreadnought đến từ việc áp dụng áp suất hơi nước lớn hơn từ nồi hơi. Loại
[nồi hơi ống lửa](/w/index.php?title=N%E1%BB%93i_h%C6%A1i_%E1%BB%91ng_l%E1%BB%ADa&action=edit&redlink=1) hình trụ trước đây được thay thế bởi loại [nồi hơi ống nước](/w/index.php?title=N%E1%BB%93i_h%C6%A1i_%E1%BB%91ng_n%C6%B0%E1%BB%9Bc&action=edit&redlink=1) hiệu quả hơn, tạo ra hơi nước có áp lực lớn hơn với tiêu hao nhiên liệu ít hơn. Nồi hơi ống nước cũng an toàn hơn, với ít nguy cơ bị nổ, và linh hoạt hơn nồi hơi ống lửa. [Nồi hơi ống nước](/w/index.php?title=N%E1%BB%93i_h%C6%A1i_%E1%BB%91ng_n%C6%B0%E1%BB%9Bc&action=edit&redlink=1) kiểu Belleville được sử dụng cho hạm đội Pháp ngay từ năm [1879](/wiki/1879), nhưng mãi cho đến năm [1894](/wiki/1894) chúng mới được Hải quân Hoàng gia sử dụng cho tàu tuần dương bọc thép và thiết giáp hạm tiền-dreadnought; các kiểu nồi hơi ống nước khác được hải quân các nước khắp thế giới tiếp nối trong những năm sau đó. [[29]](#cite_note-30)
Các động cơ thường dẫn động hai hay ba trục
[chân vịt](/w/index.php?title=Ch%C3%A2n_v%E1%BB%8Bt&action=edit&redlink=1). Pháp và Đức ưa chuộng kiểu ba chân vịt, cho phép có động cơ ngắn hơn và dễ bảo vệ hơn; chúng cũng dễ cơ động và đề kháng tốt hơn đối với hỏng hóc do tai nạn. Tuy nhiên, cấu hình ba chân vịt lớn hơn và nặng hơn so với cách sắp xếp hai chân vịt được hầu hết hải quân các nước áp dụng. [[28]](#cite_note-Roberts_114-29) [Than](/wiki/Than_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)) là nhiên liệu gần như độc quyền vào giai đoạn tiền-dreadnought, cho dù hải quân một số nước bắt đầu thử nghiệm [dầu đốt](/w/index.php?title=D%E1%BA%A7u_%C4%91%E1%BB%91t&action=edit&redlink=1) làm nhiên liệu vào cuối những năm [1890](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1890). Tốc độ có thể tăng thêm một hoặc hai knot bằng cách áp dụng kỹ thuật “thông gió cưỡng bức”, khi không khí được bơm thêm vào lò đốt, nhưng điều này cũng đưa đến nguy cơ hư hại cho nồi hơi. [30]
## Các hạm đội tiền-dreadnought và các trận chiến[
[sửa](/w/index.php?title=Thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m_ti%E1%BB%81n-dreadnought&veaction=edit§ion=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m_ti%E1%BB%81n-dreadnought&action=edit§ion=5)]
Vào thời hoàng kim của nó, thiết giáp hạm tiền-dreadnought là hạt nhân của một hạm đội rất đa tạp. Nhiều tàu chiến bọc sắt cũ hơn vẫn còn được sử dụng. Thiết giáp hạm phục vụ đồng thời với các
[tàu tuần dương](/wiki/T%C3%A0u_tu%E1%BA%A7n_d%C6%B0%C6%A1ng) theo những cấu trúc khác nhau: [tàu tuần dương bọc thép](/wiki/T%C3%A0u_tu%E1%BA%A7n_d%C6%B0%C6%A1ng_b%E1%BB%8Dc_th%C3%A9p) hiện đại vốn là những thiết giáp hạm thu nhỏ, [tàu tuần dương bảo vệ](/wiki/T%C3%A0u_tu%E1%BA%A7n_d%C6%B0%C6%A1ng_b%E1%BA%A3o_v%E1%BB%87) nhẹ hơn, và ngay cả tàu tuần dương cũ không bọc thép, tàu xà-lúp và tàu frigate được đóng bằng thép, sắt hay gỗ. Thiết giáp hạm gặp phải mối đe dọa từ các [tàu phóng lôi](/w/index.php?title=T%C3%A0u_ph%C3%B3ng_l%C3%B4i&action=edit&redlink=1); chính trong thời đại tiền-dreadnought này mà những chiếc [tàu khu trục](/wiki/T%C3%A0u_khu_tr%E1%BB%A5c) đầu tiên được chế tạo để đối phó với mối đe dọa của tàu phóng lôi, và cùng lúc đó những chiếc [tàu ngầm](/wiki/T%C3%A0u_ng%E1%BA%A7m) hiệu quả đầu tiên cũng được chế tạo. [[31]](#cite_note-32)
Thời đại của tiền-dreadnought bắt đầu vào cuối
[thế kỷ 19](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_19) chứng kiến sự cân bằng của các thế lực hải quân trên thế giới, khi Pháp và Nga cạnh tranh với [Hải quân Hoàng gia](/wiki/H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Ho%C3%A0ng_gia_Anh) [Anh Quốc](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Li%C3%AAn_hi%E1%BB%87p_Anh_v%C3%A0_B%E1%BA%AFc_Ireland) hùng mạnh, cũng như việc bắt đầu nổi lên các thế lực hải quân mới của Đức, Nhật Bản và Hoa Kỳ. Những tàu chiến mới của [Hải quân Đế Quốc Nhật Bản](/wiki/H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n), cũng như của [Hải quân Hoa Kỳ](/wiki/H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Hoa_K%E1%BB%B3) trong một chừng mực nhỏ hơn, hỗ trợ cho chính sách bành trướng thuộc địa của các cường quốc này.
Trong khi thiết giáp hạm tiền-dreadnought được sử dụng khắp thế giới, không có trận đụng độ nào giữa chúng thực sự diễn ra cho đến cuối giai đoạn thống trị của kiểu tàu này. Cuộc
[Chiến tranh Thanh-Nhật](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Thanh-Nh%E1%BA%ADt) năm [1894](/wiki/1894)– [1895](/wiki/1895) có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của tiền-dreadnought, nhưng là một cuộc đối đầu giữa thiết giáp hạm Trung Quốc và tàu tuần dương Nhật Bản. [[32]](#cite_note-33) [[33]](#cite_note-34) [Chiến tranh Tây Ban Nha-Hoa Kỳ](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_T%C3%A2y_Ban_Nha-M%E1%BB%B9) năm [1898](/wiki/1898) cũng là một cặp không tương xứng khi hạm đội tiền-dreadnought Hoa Kỳ chiến đấu với tàu tuần dương Tây Ban Nha. Chỉ cho đến cuộc [Chiến tranh Nga-Nhật](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Nga-Nh%E1%BA%ADt) năm [1904](/wiki/1904)- [1905](/wiki/1905) mới chứng kiến các thiết giáp hạm tiền-dreadnought đối đầu nhau trong mối tương quan cân bằng. Việc này đã xảy ra trong ba trận đánh: thắng lợi chiến thuật của Nga trong [Hải chiến cảng Lữ Thuận](/wiki/H%E1%BA%A3i_chi%E1%BA%BFn_c%E1%BA%A3ng_L%E1%BB%AF_Thu%E1%BA%ADn) ngày [8](/wiki/8_th%C3%A1ng_2)– [9 tháng 2](/wiki/9_th%C3%A1ng_2) năm [1904](/wiki/1904), [[34]](#cite_note-35) [Hải chiến Hoàng Hải](/wiki/H%E1%BA%A3i_chi%E1%BA%BFn_Ho%C3%A0ng_H%E1%BA%A3i) không mang tính quyết định ngày [10 tháng 8](/wiki/10_th%C3%A1ng_8) năm [1904](/wiki/1904), và thắng lợi quyết định của Nga trong [trận Tsushima](/wiki/H%E1%BA%A3i_chi%E1%BA%BFn_Tsushima) ngày [27 tháng 5](/wiki/27_th%C3%A1ng_5) năm [1905](/wiki/1905).
Chính sách
[ngoại giao Pháo hạm](/w/index.php?title=Ngo%E1%BA%A1i_giao_Ph%C3%A1o_h%E1%BA%A1m&action=edit&redlink=1) thường được thực hiện bởi tàu tuần dương hay tàu chiến nhỏ hơn. Một hải đội Anh Quốc bao gồm ba tàu tuần dương bảo vệ và hai pháo hạm được gửi đến trong vụ [chiếm đóng Zanzibar](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Anh-Zanzibar) năm [1896](/wiki/1896); và trong khi thiết giáp hạm tham gia vào việc bố trí hạm đội phối hợp của các cường quốc Phương Tây trong sự kiện [nổi dậy Nghĩa Hòa Đoàn](/wiki/Phong_tr%C3%A0o_Ngh%C4%A9a_H%C3%B2a_%C4%90o%C3%A0n), hoạt động hải quân trong vụ can thiệp này chỉ được thực hiện bởi pháo hạm, tàu khu trục và tàu xà-lúp. [[35]](#cite_note-36)
### Châu Âu[
[sửa](/w/index.php?title=Thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m_ti%E1%BB%81n-dreadnought&veaction=edit§ion=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m_ti%E1%BB%81n-dreadnought&action=edit§ion=6)]
Hải quân các nước Châu Âu tiếp tục thống trị trong thời đại tiền-dreadnought, và
[Hải quân Hoàng gia](/wiki/H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Ho%C3%A0ng_gia_Anh) [Anh Quốc](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Li%C3%AAn_hi%E1%BB%87p_Anh_v%C3%A0_B%E1%BA%AFc_Ireland) vẫn là hải quân mạnh nhất thế giới, cho dù những nước cạnh tranh truyền thống với Anh cùng những thế lực hải quân mới tại Châu Âu luôn muốn khẳng định mình trước ưu thế đó. ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0d/HMS_Dominion.jpg/220px-HMS_Dominion.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0d/HMS_Dominion.jpg/220px-HMS_Dominion.jpg)
[HMS](/w/index.php?title=HMS_Dominion_(1903)&action=edit&redlink=1)thuộc *Dominion* [lớp](/w/index.php?title=King_Edward_VII_(l%E1%BB%9Bp_thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m)&action=edit&redlink=1)được hạ thủy vào cuối thời đại tiền-dreadnought, vào năm *King Edward VII* [1903](/wiki/1903).
Vào năm
[1889](/wiki/1889), Anh Quốc chính thức áp dụng chính sách “Tiêu chuẩn Hai thế lực”, xây dựng lực lượng thiết giáp hạm vượt trội hơn hai lực lượng hải quân lớn nhất tiếp theo sau phối hợp lại; vào lúc đó có nghĩa là Pháp và Nga, vốn đã chính thức liên minh với nhau vào đầu [thập niên 1890](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1890). Các lớp [36] *và* [Royal Sovereign](/w/index.php?title=Royal_Sovereign_(l%E1%BB%9Bp_thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m)&action=edit&redlink=1) *được nối tiếp bằng một chương trình chế tạo thường xuyên với một nhịp độ nhanh hơn nhiều so với những năm trước đó. Các lớp* [Majestic](/w/index.php?title=Majestic_(l%E1%BB%9Bp_thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m)&action=edit&redlink=1) *,* [Canopus](/w/index.php?title=Canopus_(l%E1%BB%9Bp_thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m)&action=edit&redlink=1) *,* [Formidable](/w/index.php?title=Formidable_(l%E1%BB%9Bp_thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m)&action=edit&redlink=1) *và* [Duncan](/w/index.php?title=Duncan_(l%E1%BB%9Bp_thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m)_(1901)&action=edit&redlink=1) *nhanh chóng xuất hiện nối tiếp nhau trong giai đoạn* [King Edward VII](/w/index.php?title=King_Edward_VII_(l%E1%BB%9Bp_thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m)&action=edit&redlink=1) [1897](/wiki/1897)- [1905](/wiki/1905). Nếu tính cả hai chiếc do [[37]](#cite_note-38) [Chile](/wiki/Chile)đặt hàng nhưng bị Anh trưng dụng, Hải quân Hoàng gia có 39 chiếc tiền-dreadnought đã sẵn sàng hoặc đang được chế tạo vào năm [1904](/wiki/1904), tính từ lớp *Majestic*, chưa kể hơn hai tá tàu chiến cũ còn đang phục vụ. Thiết giáp hạm tiền-dreadnought Anh Quốc cuối cùng, [lớp](/w/index.php?title=Lord_Nelson_(l%E1%BB%9Bp_thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m)&action=edit&redlink=1), xuất hiện thậm chí sau cả chính *Lord Nelson* *Dreadnought*.
Pháp, đối thủ truyền thống của Anh, đã tạm ngừng chương trình đóng thiết giáp hạm trong những năm
[1880](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1880) do ảnh hưởng bởi học thuyết của trường phái [Jeune Ecole](/w/index.php?title=Jeune_Ecole&action=edit&redlink=1), vốn ưa chuộng [tàu phóng lôi](/w/index.php?title=T%C3%A0u_ph%C3%B3ng_l%C3%B4i&action=edit&redlink=1) hơn là thiết giáp hạm. Sau khi tầm ảnh hưởng của Jeune Ecole phai nhạt dần, thiết giáp hạm Pháp đầu tiên là * được đặt lườn vào năm Brennus* [1889](/wiki/1889). *Brennus*và những con tàu tiếp theo là những chiếc đơn lẽ, trái ngược với những lớp lớn tàu chiến Anh. Chúng cũng có cách sắp xếp dàn pháo chính mang tính cá biệt, khi *Brennus*có ba khẩu pháo 340 mm (13,4 inch) còn những chiếc sau đó lại có hai pháo 305 mm (12 inch) và hai pháo 274 mm (10,8 inch) bố trí trên những tháp pháo đơn. [Lớp](/w/index.php?title=Charlemagne_(l%E1%BB%9Bp_thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m)&action=edit&redlink=1)đặt lườn trong những năm *Charlemagne* [1894](/wiki/1894)– [1896](/wiki/1896)mới là những chiếc đầu tiên có cách sắp xếp pháo hạng nặng tiêu chuẩn bốn khẩu 305 mm (12 inch). Trường phái Jeune Ecole tiếp tục duy trì một ảnh hưởng lớn trong chiến lược của Hải quân Pháp, và cho đến cuối [[38]](#cite_note-39) [thế kỷ 19](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_19)Pháp từ bỏ sự cạnh tranh về số lượng thiết giáp hạm đối với Anh. Pháp cũng là nước chịu ảnh hưởng nặng nhất của cuộc cách mạng Dreadnought, khi bốn chiếc thuộc [[39]](#cite_note-40) [lớp](/w/index.php?title=Libert%C3%A9_(l%E1%BB%9Bp_thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m)&action=edit&redlink=1)còn đang được chế tạo vào lúc mà *Liberté* *Dreadnought*được hạ thủy, và thêm sáu chiếc [lớp](/w/index.php?title=Danton_(l%E1%BB%9Bp_thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m)&action=edit&redlink=1)được bắt đầu sau đó. *Danton*
Đế quốc Đức chỉ vừa mới bắt đầu xây dựng hải quân vào đầu những năm
[1890](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1890), nhưng đến năm [1905](/wiki/1905) đã toàn tâm toàn ý bước vào cuộc [chạy đua vũ trang](/w/index.php?title=Ch%E1%BA%A1y_%C4%91ua_v%C5%A9_trang&action=edit&redlink=1) với Anh, mà hậu quả cuối cùng là một trong những nguyên nhân làm nổ ra [Chiến tranh Thế giới thứ nhất](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_nh%E1%BA%A5t). Những chiếc tiền-dreadnought đầu tiên của Đức, [lớp Brandenburg](/wiki/Brandenburg_(l%E1%BB%9Bp_thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m)), được đặt lườn vào năm [1890](/wiki/1890). Đến năm [1905](/wiki/1905), có thêm 19 thiết giáp hạm đã hoặc đang được chế tạo, nhờ sự gia tăng đột ngột chi tiêu dành cho hải quân quy định trong các đạo luật Hải quân năm [1898](/wiki/1898)và [1900](/wiki/1900). Sự gia tăng này là nhờ vào tính quả quyết của Tư lệnh Hải quân [[40]](#cite_note-41) [Alfred von Tirpitz](/w/index.php?title=Alfred_von_Tirpitz&action=edit&redlink=1), và sự gia tăng ý thức ganh đua với Anh Quốc. Ngoài lớp *Brandenburg*, thiết giáp hạm tiền-dreadnought của Đức còn bao gồm các lớp *,* [Kaiser Friedrich III](/wiki/Kaiser_Friedrich_III_(l%E1%BB%9Bp_thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m)) *và* [Wittelsbach](/wiki/Wittelsbach_(l%E1%BB%9Bp_thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m)) *– lên đến cực điểm là* [Braunschweig](/wiki/Braunschweig_(l%E1%BB%9Bp_thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m)) [lớp](/wiki/Deutschland_(l%E1%BB%9Bp_thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m))vốn đã phục vụ trong cả hai cuộc thế chiến. Về tổng quát, tàu chiến Đức có hỏa lực không mạnh bằng đối thủ Anh đương thời nhưng có sức chịu tương đương. *Deutschland* [[41]](#cite_note-42)
Nga cũng bắt đầu một chương trình phát triển hải quân trong những năm
[1890](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1890); một trong những mục tiêu chính của Nga là duy trì những quyền lợi của họ trước sự bành trướng của Nhật Bản tại Viễn Đông. [Lớp Petropavlovsk](/w/index.php?title=Petropavlovsk_(l%E1%BB%9Bp_thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m)_(1897)&action=edit&redlink=1) được bắt đầu vào năm [1892](/wiki/1892)nối gót theo thiết kế của lớp *Royal Sovereign*của Anh; trong khi những chiếc sau đó thể hiện ảnh hưởng của Pháp trong thiết kế, như là [lớp](/w/index.php?title=Borodino_(l%E1%BB%9Bp_thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m)&action=edit&redlink=1). Sự yếu kém trong công nghiệp đóng tàu của Nga khiến cho nhiều chiếc phải được chế tạo ở nước ngoài; chiếc tốt nhất *Borodino* *, được chế tạo phần lớn tại Mỹ.* [Retvizan](/w/index.php?title=Retvizan_(thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m_Nga)&action=edit&redlink=1) [[42]](#cite_note-43) [Chiến tranh Nga-Nhật](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Nga-Nh%E1%BA%ADt)năm [1904](/wiki/1904)– [1905](/wiki/1905)là một thảm họa thực sự cho Nga; trong số 15 chiếc tiền-dreadnought được hoàn tất kể từ *Petropavlovsk*, mười một chiếc đã bị đánh chìm hoặc chiếm giữ trong cuộc chiến. Một trong số đó, [chiến hạm](/w/index.php?title=Potemkin_(thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m_Nga)&action=edit&redlink=1)nổi tiếng, đã làm binh biến và bị đánh chìm, nhưng sau đó được cho nổi trở lên và đưa vào hoạt động trở lại. Sau chiến tranh, Nga còn hoàn tất thêm được bốn chiếc tiền-dreadnought sau năm *Potemkin* [1905](/wiki/1905).
Trong giai đoạn
[1893](/wiki/1893)- [1904](/wiki/1904), Ý đặt lườn tám thiết giáp hạm; hai lớp cuối cùng trong số chúng nhanh đáng kể, cho dù [lớp Regina Margherita](/w/index.php?title=Regina_Margherita_(l%E1%BB%9Bp_thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m)&action=edit&redlink=1) được bảo vệ kém và [lớp](/w/index.php?title=Regina_Elena_(l%E1%BB%9Bp_thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m)&action=edit&redlink=1)trang bị vũ khí nhẹ. Một cách nào đó, những chiếc này báo trước cho khái niệm *Regina Elena* [tàu chiến-tuần dương](/wiki/T%C3%A0u_chi%E1%BA%BFn-tu%E1%BA%A7n_d%C6%B0%C6%A1ng). [[43]](#cite_note-44) [Đế quốc Áo-Hung](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_%C3%81o-Hung)cũng chứng kiến một sự phục hưng về hải quân trong những năm [1890](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1890), mặc dù trong số chín thiết giáp hạm tiền-dreadnought được đặt hàng, chỉ có ba chiếc [lớp](/w/index.php?title=Habsburg_(l%E1%BB%9Bp_thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m)&action=edit&redlink=1)ra đời trước khi bị *Habsburg* *Dreadnought*biến thành lạc hậu.
### Hoa Kỳ và khu vực Thái Bình Dương[
[sửa](/w/index.php?title=Thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m_ti%E1%BB%81n-dreadnought&veaction=edit§ion=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m_ti%E1%BB%81n-dreadnought&action=edit§ion=7)]
Hoa Kỳ bắt đầu đóng thiết giáp hạm đầu tiên của họ vào năm
[1891](/wiki/1891). Những chiếc này về thực chất là những tàu phòng vệ duyên hải tầm ngắn tương tự như chiếc * của Anh, ngoại trừ một dàn pháo trung gian gồm các khẩu pháo 203 mm (8 inch) mang tính sáng tạo. Hải quân Mỹ tiếp tục chế tạo những con tàu có tầm hoạt động tương đối ngắn và khả năng đi biển kém, cho đến khi Hood* [lớp](/w/index.php?title=Virginia_(l%E1%BB%9Bp_thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m)&action=edit&redlink=1)được đặt lườn vào năm *Virginia* [1901](/wiki/1901)– [1902](/wiki/1902). Dù sao, chính những tàu chiến đời đầu này đã đảm bảo ưu thế của hải quân của Mỹ chống lại hạm đội Tây Ban Nha cũ kỹ, vốn không có thiết giáp hạm, trong cuộc [[17]](#cite_note-Roberts_122-18) [Chiến tranh Tây Ban Nha-Hoa Kỳ](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_T%C3%A2y_Ban_Nha-M%E1%BB%B9), nhất là trong [trận Santiago de Cuba](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_Santiago_de_Cuba&action=edit&redlink=1). *Virginia*cùng hai lớp tiền-dreadnought tiếp theo sau được hoàn tất sau khi *Dreadnought*được hạ thủy và sau khi công việc thiết kế được bắt đầu cho lớp dreadnought đầu tiên cho chính Hải quân Mỹ. [Hạm đội Great White](/wiki/H%E1%BA%A1m_%C4%91%E1%BB%99i_Great_White)Hoa Kỳ bao gồm 16 thiết giáp hạm tiền-dreadnought đã đi vòng quanh thế giới từ ngày [16 tháng 12](/wiki/16_th%C3%A1ng_12)năm [1907](/wiki/1907)đến ngày [22 tháng 2](/wiki/22_th%C3%A1ng_2)năm [1909](/wiki/1909). [[44]](#cite_note-45)
Nhật Bản đã can dự trong cả hai cuộc hải chiến lớn trong thời đại tiền-dreadnought. Những chiếc tiền-dreadnought Nhật Bản đầu tiên,
[lớp Fuji](/wiki/Fuji_(l%E1%BB%9Bp_thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m)), vẫn còn đang được chế tạo vào lúc nổ ra [Chiến tranh Thanh-Nhật](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Thanh-Nh%E1%BA%ADt)năm [1894](/wiki/1894)– [1895](/wiki/1895), trong đó [[45]](#cite_note-46) [tàu tuần dương bọc thép](/wiki/T%C3%A0u_tu%E1%BA%A7n_d%C6%B0%C6%A1ng_b%E1%BB%8Dc_th%C3%A9p)và [tàu tuần dương bảo vệ](/wiki/T%C3%A0u_tu%E1%BA%A7n_d%C6%B0%C6%A1ng_b%E1%BA%A3o_v%E1%BB%87)Nhật Bản đã đánh bại [Hạm đội Bắc Dương](/wiki/H%E1%BA%A1m_%C4%91%E1%BB%99i_B%E1%BA%AFc_D%C6%B0%C6%A1ng)Trung Quốc, chỉ bao gồm một hỗn hợp tàu chiến bọc sắt cũ và tàu tuần dương, trong [trận sông Áp Lục](/wiki/H%E1%BA%A3i_chi%E1%BA%BFn_Ho%C3%A0ng_H%E1%BA%A3i_(1894)). Sau chiến thắng này, và phải đối mặt với áp lực của Nga trong khu vực, người Nhật đặt hàng thêm bốn thiết giáp hạm tiền-dreadnought. Cùng với hai chiếc thuộc lớp *Fuji*, những tàu chiến này đã hình thành nên hạt nhân của hạm đội, mà sau này sẽ hai lần đối đầu với các hạm đội Nga có ưu thế hơn hẵn về số lượng trong [Hải chiến Hoàng Hải](/wiki/H%E1%BA%A3i_chi%E1%BA%BFn_Ho%C3%A0ng_H%E1%BA%A3i)và [trận Tsushima](/wiki/H%E1%BA%A3i_chi%E1%BA%BFn_Tsushima). Sau khi chiếm được tám thiết giáp hạm Nga thuộc nhiều đời khác nhau, Nhật còn chế tạo thêm nhiều lớp tiền-dreadnought sau Chiến tranh Nga-Nhật.
## Sự lạc hậu[
[sửa](/w/index.php?title=Thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m_ti%E1%BB%81n-dreadnought&veaction=edit§ion=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m_ti%E1%BB%81n-dreadnought&action=edit§ion=8)]
Vào năm
[1906](/wiki/1906), việc đưa vào hoạt động chiếc [HMS Dreadnought](/wiki/HMS_Dreadnought_(1906)) đã dẫn đến mọi thiết giáp hạm hiện hữu đều trở thành lạc hậu. Bằng cách loại bỏ dàn pháo hạng hai, *Dreadnought*có thể mang mười khẩu pháo 305 mm (12 inch) thay vì bốn. Nó có thể bắn tám khẩu pháo hạng nặng qua mạn tàu so với bốn khẩu trên một chiếc tiền-dreadnought; và bắn bốn khẩu về phía trước so với hai. Sự dịch chuyển sang một thiết kế “toàn súng lớn” là một kết luận hợp lý của quá trình gia tăng khoảng cách đối đầu trong chiến đấu, và một dàn pháo hạng hai ngày càng mạnh hơn trên những chiếc tiền-dreadnought cuối cùng. Nhật Bản và Hoa Kỳ đã thiết kế những tàu chiến có sự bố trí pháo tương tự trước chiếc [[46]](#cite_note-47) *Dreadnought*, nhưng đã không thể hoàn tất chúng trước con tàu Anh. Người ta cho rằng chỉ có những khẩu pháo lớn nhất mới có hiệu quả trong trận chiến, và bằng cách bố trí thêm nhiều pháo 305 mm (12 inch), [[47]](#cite_note-48) *Dreadnought*hiệu quả gấp hai, ba lần trong chiến đấu so với thiết giáp hạm hiện hữu. [[48]](#cite_note-49)
Hỏa lực của thế hệ tàu chiến mới không phải là ưu thế chủ yếu duy nhất.
*Dreadnought* sử dụng động cơ [turbine hơi nước](/wiki/Tu%E1%BB%91c_bin_h%C6%A1i_n%C6%B0%E1%BB%9Bc) làm lực đẩy, cung cấp một tốc độ tối đa lên đến 39 km/h (21 knot), so với tốc độ 33 km/h (18 knot) tiêu biểu của những thiết giáp hạm tiền-dreadnought. Khả năng vượt trội về pháo và sự cơ động so với đối thủ khiến cho [thiết giáp hạm dreadnought](/wiki/Dreadnought) hơn hẳn một cách quyết định so với các thiết kế trước đây. [[3]](#cite_note-Massie_Dreadnought-4)
Dù sao, thiết giáp hạm tiền-dreadnought vẫn tiếp tục hoạt động thường trực và tham gia nhiều trận chiến đáng kể cho dù đã lạc hậu. Thiết giáp hạm dreadnought và tàu chiến-tuần dương được tin là cần thiết cho những trận hải chiến quyết định mà mọi quốc gia vào lúc đó đều dự đoán, nên được hết sức giữ gìn khỏi các nguy cơ hư hại bởi mìn hay bởi các cuộc tấn công bằng tàu ngầm, và được giữ càng gần vùng biển nhà càng tốt. Sự lạc hậu và chấp nhận tiêu hao của những chiếc tiền-dreadnought khiến chúng có thể được bố trí trong những tình huống nguy hiểm và các khu vực chiến sự xa xôi.
[[49]](#cite_note-50)
Thiết giáp hạm tiền-dreadnought duy nhất còn lại được bảo tồn vào ngày hôm nay là
[soái hạm](/wiki/So%C3%A1i_h%E1%BA%A1m) của Hạm đội Nhật Bản trong [trận Tsushima](/wiki/H%E1%BA%A3i_chi%E1%BA%BFn_Tsushima), *, hiện đang ở tại Mikasa* [Yokosuka](/wiki/Yokosuka), là một tàu bảo tàng kể từ năm [1925](/wiki/1925).
### Chiến tranh Thế giới thứ nhất[
[sửa](/w/index.php?title=Thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m_ti%E1%BB%81n-dreadnought&veaction=edit§ion=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m_ti%E1%BB%81n-dreadnought&action=edit§ion=9)] ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1c/HMS_Canopus_bombarding_Turkish_forts_March_1915.jpg/220px-HMS_Canopus_bombarding_Turkish_forts_March_1915.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1c/HMS_Canopus_bombarding_Turkish_forts_March_1915.jpg/220px-HMS_Canopus_bombarding_Turkish_forts_March_1915.jpg)
[HMS](/w/index.php?title=HMS_Canopus_(1897)&action=edit&redlink=1)đang nả pháo *Canopus* [305 mm (12 inch)](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_ph%C3%A1o_BL_305_mm_(12_inch)_Mk_VIII&action=edit&redlink=1)xuống các khẩu đội bờ biển Thổ Nhĩ Kỳ năm [1915](/wiki/1915). Ảnh được chụp bởi [Ernest Brooks](/w/index.php?title=Ernest_Brooks_(nhi%E1%BA%BFp_%E1%BA%A3nh_gia)&action=edit&redlink=1).
Trong
[Chiến tranh Thế giới thứ nhất](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_nh%E1%BA%A5t), một số lượng lớn những chiếc tiền-dreadnought vẫn còn đang phục vụ. Sự tiến bộ về động cơ và vũ khí khiến cho chúng không thể ngang bằng ngay cả với một tàu tuần dương bọc thép hiện đại, và hoàn toàn bị áp đảo bởi thiết giáp hạm hay tàu chiến-tuần dương thế hệ dreadnought. Dù sao, những chiếc tiền-dreadnought vẫn đóng một vai trò lớn trong cuộc chiến này.
Điều này được thể hiện trước tiên trong những trận đánh lẻ tẻ giữa hải quân Anh và Đức tại vùng biển Nam Mỹ vào cuối mùa Thu năm
[1914](/wiki/1914). Khi hai tàu tuần dương Đức đe dọa các tàu bè Anh, Bộ Hải quân Anh cho rằng không thể dành ra bất kỳ tàu chiến-tuần dương nào từ hạm đội chính gửi đến bên kia Trái Đất mà đối phó với chúng. Thay vào đó, họ gửi một chiếc tiền-dreadnought lỗi thời của năm [1896](/wiki/1896) [HMS Canopus](/w/index.php?title=HMS_Canopus_(1897)&action=edit&redlink=1). Được dự tính để tăng cường cho các tàu tuần dương Anh trong khu vực, trong thực tế tốc độ chậm làm cho nó bị tụt lại phía sau trong [trận Coronel](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_Coronel&action=edit&redlink=1)thảm hại. *Canopus*chuộc lại khuyết điểm của mình trong [trận chiến quần đảo Falkland](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_chi%E1%BA%BFn_qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Falkland&action=edit&redlink=1), nhưng chỉ sau khi tự mắc cạn để hoạt động như một tàu phòng thủ hải cảng. Nó khai hỏa từ một tầm rất xa 12,3 km (13.500 yard) nhắm vào tàu tuần dương Đức [SMS](/wiki/SMS_Gneisenau), quả đạn pháo duy nhất bắn trúng đích lại là một quả đạn pháo mã tử dùng trong huấn luyện còn sót lại từ đêm trước, đã trúng vào một trong các ống khói của *Gneisenau* *Gneisenau*. Ngần ấy cũng đủ để răn đe *Gneisenau*về mối nguy cơ bị hư hại bởi một hải đội Anh vẫn còn chạy bằng than. Trận chiến sau đó được quyết định bởi hai tàu chiến-tuần dương thuộc [lớp](/wiki/Invincible_(l%E1%BB%9Bp_t%C3%A0u_chi%E1%BA%BFn-tu%E1%BA%A7n_d%C6%B0%C6%A1ng))được gửi đến sau thất bại của trận Coronel. *Invincible* Đây có lẽ là hoạt động chống lại tàu chiến đối phương có ý nghĩa duy nhất được thể hiện bởi một thiết giáp hạm tiền-dreadnought Anh Quốc. [[50]](#cite_note-51)
Tại
[Biển Đen](/wiki/Bi%E1%BB%83n_%C4%90en), năm thiết giáp hạm tiền-dreadnought Nga tham gia một hoạt động ngắn đối đầu với tàu chiến-tuần dương Thổ Nhĩ Kỳ * trong Yavuz* [trận mũi Sarych](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_m%C5%A9i_Sarych&action=edit&redlink=1)vào [tháng 11](/wiki/Th%C3%A1ng_m%C6%B0%E1%BB%9Di_m%E1%BB%99t)năm [1914](/wiki/1914).
Nguyên tắc những chiếc tiền-dreadnought đáng bỏ đi có thể sử dụng ở nơi không thể liều lĩnh bố trí tàu chiến hiện đại được Anh, Pháp và Đức áp dụng cho những chiến trường phụ. Hải quân Đức thường xuyên sử dụng những chiếc tiền-dreadnought của họ trong các chiến dịch tại Baltic. Tuy nhiên, số lượng thiết giáp hạm tiền-dreadnought lớn nhất là khi tham gia
[Gallipoli](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_Gallipoli). Mười hai chiếc tiền-dreadnought Anh và Pháp đã tạo nên phần lớn của lực lượng mưu toan [vượt qua eo biển Dardanelles](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_Dardanelles&action=edit&redlink=1) vào [tháng 3](/wiki/Th%C3%A1ng_ba) năm [1915](/wiki/1915). Vai trò của những chiếc tiền-dreadnought là hỗ trợ cho chiếc dreadnought mới nguyên * đối đầu với sự phòng thủ trên bờ của Thổ Nhĩ Kỳ. Ba chiếc pre-dreadnought bị đánh chìm bởi mìn và nhiều chiếc khác hư hại đáng kể. Tuy nhiên, không phải do những tổn thất đối với thiết giáp hạm tiền-dreadnought khiến cho chiến dịch này bị hủy bỏ: hai chiếc tàu chiến-tuần dương cũng bị hư hại; và vì Queen Elizabeth* *Queen Elizabeth*không thể liều lĩnh trước các bãi mìn, trong khi những chiếc tiền-dreadnought không có khả năng đối đầu với tàu chiến-tuần dương Thổ Nhĩ Kỳ ẩn náu phía bên kia eo biển khiến cho chiến dịch này thất bại. Những chiếc tiền-dreadnought cũng được sử dụng hỗ trợ cho việc đổ bộ lên Gallipoli, nơi có thêm ba chiếc bị mất: [[51]](#cite_note-52) *,* [Goliath](/w/index.php?title=HMS_Goliath_(1898)&action=edit&redlink=1) *và* [Triumph](/w/index.php?title=HMS_Triumph_(1903)&action=edit&redlink=1) *.* [Majestic](/w/index.php?title=HMS_Majestic_(1895)&action=edit&redlink=1) [[52]](#cite_note-53) ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d9/PostcardUSSConnecticutBB18pre1922.jpg/250px-PostcardUSSConnecticutBB18pre1922.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d9/PostcardUSSConnecticutBB18pre1922.jpg/250px-PostcardUSSConnecticutBB18pre1922.jpg)
[USS Connecticut (BB-18)](/w/index.php?title=USS_Connecticut_(BB-18)&action=edit&redlink=1), được sử dụng để chuyên chở binh lính hồi hương vào năm [1919](/wiki/1919).
Một hải đội thiết giáp hạm tiền-dreadnought Đức đã hiện diện trong
[trận Jutland](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Jutland) năm [1916](/wiki/1916); thủy thủ Đức gọi chúng là những “con tàu năm phút”, là thời gian mà chúng hy vọng có thể tồn tại trong một trận đánh lên đến mức cao điểm. Mặc dù có những hạn chế, hải đội tiền-dreadnought đã đóng một vai trò hữu ích. Khi Hạm đội Đức thoát ra khỏi trận đánh, những chiếc tiền-dreadnought đã tự nguyện mạo hiểm đối đầu với hạm đội chiến trận Anh khi trời sụp tối. [53] Dù sao, chỉ có một chiếc trong số chúng bị mất: [[54]](#cite_note-55) [SMS](/wiki/SMS_Pommern)bị đánh chìm trong một trận đánh đêm lộn xộn khi các hạm đội chiến trận của hai phía rút lui. *Pommern* [[55]](#cite_note-56)
Sau thỏa thuận ngừng bắn vào
[tháng 11](/wiki/Th%C3%A1ng_m%C6%B0%E1%BB%9Di_m%E1%BB%99t) năm [1918](/wiki/1918), [Hải quân Hoa Kỳ](/wiki/H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Hoa_K%E1%BB%B3) cải biến 15 thiết giáp hạm cũ, tám [tàu tuần dương bọc thép](/wiki/T%C3%A0u_tu%E1%BA%A7n_d%C6%B0%C6%A1ng_b%E1%BB%8Dc_th%C3%A9p) và hai [tàu tuần dương bảo vệ](/wiki/T%C3%A0u_tu%E1%BA%A7n_d%C6%B0%C6%A1ng_b%E1%BA%A3o_v%E1%BB%87) lớn để hoạt động tạm thời như những tàu vận chuyển. Mỗi chiếc đã thực hiện từ một đến sáu chuyến đi khứ hồi vượt Đại Tây Dương, giúp hồi hương tổng cộng hơn 145.000 hành khách. [[56]](#cite_note-57)
### Chiến tranh Thế giới thứ hai[
[sửa](/w/index.php?title=Thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m_ti%E1%BB%81n-dreadnought&veaction=edit§ion=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m_ti%E1%BB%81n-dreadnought&action=edit§ion=10)]
Sau
[Chiến tranh Thế giới thứ nhất](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_nh%E1%BA%A5t), đa số thiết giáp hạm, bất kể dreadnought hay tiền-dreadnought, đều bị giải giáp theo những điều khoản của [Hiệp ước Hải quân Washington](/w/index.php?title=Hi%E1%BB%87p_%C6%B0%E1%BB%9Bc_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Washington&action=edit&redlink=1) năm [1922](/wiki/1922). Hầu hết chúng đều bị bán để tháo dỡ thành sắt vụn; số khác bị đánh chìm như một mục tiêu thực hành tác xạ hay được chuyển sang vai trò huấn luyện và tiếp liệu. Một chiếc duy nhất, [57] *, có được một miễn trừ đặc biệt trong Hiệp ước Hải quân Washington, được giữ lại như một bảo tàng và một tàu lưu niệm.* [Mikasa](/wiki/Mikasa_(thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m_Nh%E1%BA%ADt)) ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/88/Schlesien_and_Schleswig-Holstein.jpg/250px-Schlesien_and_Schleswig-Holstein.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/88/Schlesien_and_Schleswig-Holstein.jpg/250px-Schlesien_and_Schleswig-Holstein.jpg)
*và* [Schlesien](/wiki/SMS_Schlesien) *trong cảng vào khoảng năm* [Schleswig-Holstein](/wiki/SMS_Schleswig-Holstein) [1930](/wiki/1930). Cả hai đã tham gia hoạt động trong [Chiến tranh Thế giới thứ hai](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai).
Bị mất hầu hết hạm đội của họ theo những điều khoản của
[Hiệp ước Versailles](/wiki/H%C3%B2a_%C6%B0%E1%BB%9Bc_Versailles), Đức được phép giữ lại tám chiếc tiền-dreadnought (trong đó chỉ được phép có tối đa sáu chiếc hoạt động thường trực vào mọi lúc) được xem như những tàu bọc thép phòng vệ duyên hải; và hai trong số đó đã kéo dài phục vụ cho đến khi [58] [Chiến tranh Thế giới thứ hai](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai)nổ ra. Một trong số đó, *, đã nã pháo xuống bán đảo* [Schleswig-Holstein](/wiki/SMS_Schleswig-Holstein) [Westerplatte](/w/index.php?title=Westerplatte&action=edit&redlink=1)của [Ba Lan](/wiki/Ba_Lan)vào lúc mở màn của cuộc xâm chiếm Ba Lan. *Schleswig-Holstein*phục vụ hầu hết thời gian của cuộc chiến tranh như một tàu huấn luyện; nó bị đánh chìm trong khi được tái trang bị vào [tháng 12](/wiki/Th%C3%A1ng_m%C6%B0%E1%BB%9Di_hai)năm [1944](/wiki/1944), và bị tháo dỡ tại chỗ vào [tháng 1](/wiki/Th%C3%A1ng_m%E1%BB%99t)năm [1945](/wiki/1945). Chiếc kia, *, bị trúng mìn và bị đánh chìm vào* [Schlesien](/wiki/SMS_Schlesien) [tháng 3](/wiki/Th%C3%A1ng_ba)năm [1945](/wiki/1945). [[4]](#cite_note-Chesneau_200-5)
Một số chiếc tiền-dreadnought không hoạt động hoặc đã giải giáp vẫn bị đánh chìm trong các hoạt động của Thế Chiến II, như trường hợp của những chiếc tiền-dreadnought Hy Lạp
* và Kilkis* *, được mua lại từ Hải quân Mỹ vào năm* [Limnos](/w/index.php?title=Limnos_(thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m_Hy_L%E1%BA%A1p)&action=edit&redlink=1) [1914](/wiki/1914). Cho dù cả hai không ở trong lực lượng chiến đấu thường trực, chúng đều bị máy bay ném bom bổ nhào Đức đánh chìm sau khi Đức chiếm đóng Hy Lạp năm [1941](/wiki/1941). Tại Thái Bình Dương, tàu ngầm Hải quân Mỹ [[59]](#cite_note-60) [USS](/w/index.php?title=USS_Salmon_(SS-182)&action=edit&redlink=1)đã đánh chìm chiếc tiền-dreadnought Nhật Bản không vũ trang *Salmon* *vào* [Asahi](/wiki/Asahi_(thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m_Nh%E1%BA%ADt)) [tháng 5](/wiki/Th%C3%A1ng_n%C4%83m)năm [1942](/wiki/1942). Nguyên là một cựu binh của [trận Tsushima](/wiki/H%E1%BA%A3i_chi%E1%BA%BFn_Tsushima), nó đang hoạt động như một tàu sửa chữa vào lúc bị đánh chìm. [[60]](#cite_note-61)
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m_ti%E1%BB%81n-dreadnought&veaction=edit§ion=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m_ti%E1%BB%81n-dreadnought&action=edit§ion=11)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m_ti%E1%BB%81n-dreadnought&veaction=edit§ion=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m_ti%E1%BB%81n-dreadnought&action=edit§ion=12)]
### Ghi chú[
[sửa](/w/index.php?title=Thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m_ti%E1%BB%81n-dreadnought&veaction=edit§ion=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m_ti%E1%BB%81n-dreadnought&action=edit§ion=13)]
### Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m_ti%E1%BB%81n-dreadnought&veaction=edit§ion=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m_ti%E1%BB%81n-dreadnought&action=edit§ion=14)] **Roberts, trang 112.** [^](#cite_ref-2) **Forczyk, trang 7 & bìa cuối.** [^](#cite_ref-3)
- ^
**a** [Massie,](#cite_ref-Massie_Dreadnought_4-1) **ă** *Dreadnought*, trang 474-475.
- ^
**a** [Chesneau, trang 200.](#cite_ref-Chesneau_200_5-1) **ă** **Beeler, trang 93–95; xem thêm trang 169 về hình ảnh minh họa cho vấn đề này.** [^](#cite_ref-6) **Beeler, trang 167–168: ông trích dẫn Oscar Parkes nhận thấy những điểm tương đồng giữa** [^](#cite_ref-7) *Admiral*và *Royal Sovereign*, nhưng đã không đồng ý với quan điểm này. **Beeler, trang 168.** [^](#cite_ref-8) **Gardiner, trang 116.** [^](#cite_ref-9) **Roberts, trang 117: "Nhiều người xem chúng như những thiết giáp hạm tiền-dreadnought thực sự đầu tiên..."** [^](#cite_ref-10) **Gardiner, trang 117.** [^](#cite_ref-11)
- ^
**a** **ă** [Sumrall, trang 14.](#cite_ref-Sumrall_14_12-2) **â** **Roberts, trang 117–125.** [^](#cite_ref-13) **Roberts, trang 113.** [^](#cite_ref-14) **Caliber (cỡ nòng) trên pháo lớn là một chỉ số tính bằng chiều dài nòng pháo chia cho đường kính nòng pháo.** [^](#cite_ref-15) **Campbell, trang 169.** [^](#cite_ref-16) **Campbell, trang 163.** [^](#cite_ref-17)
- ^
**a** [Roberts, trang 122.](#cite_ref-Roberts_122_18-1) **ă** **Roberts, trang 125–126.** [^](#cite_ref-19) **Forczyk, trang 72.** [^](#cite_ref-20) **Sondhaus, trang 170, 171, 189.** [^](#cite_ref-21) **Roberts, trang 125-126.** [^](#cite_ref-22) **Hill, trang 155.** [^](#cite_ref-23)
- ^
**a** [Roberts, trang 117.](#cite_ref-Roberts_117_24-1) **ă** **Roberts, trang 132–133.** [^](#cite_ref-25) [^](#cite_ref-26) *The Eclipse of the Big Gun*, trang 8. **Sondhaus, trang 166.** [^](#cite_ref-27) **Roberts, trang 132.** [^](#cite_ref-28)
- ^
**a** [Roberts, trang 114.](#cite_ref-Roberts_114_29-1) **ă** **Griffiths, trang 176–177.** [^](#cite_ref-30) **Griffiths, trang 177.** [^](#cite_ref-31) **Sondhaus, trang 155–156, 182–183.** [^](#cite_ref-32) **Forczyk, trang 21.** [^](#cite_ref-33) **Sondhaus, trang 170–171.** [^](#cite_ref-34) **Forczyk, trang 43.** [^](#cite_ref-35) **Sondhaus, trang 186.** [^](#cite_ref-36) **Sondhaus, trang 161.** [^](#cite_ref-37) **Sondhaus, trang 168, 182.** [^](#cite_ref-38) **Sondhaus, trang 167.** [^](#cite_ref-39) **Sondhaus, trang 181.** [^](#cite_ref-40) **Sondhaus, trang 180–181.** [^](#cite_ref-41) **Roberts, trang 125.** [^](#cite_ref-42) **Roberts, trang 120–121.** [^](#cite_ref-43) **Roberts, trang 126.** [^](#cite_ref-44) [^](#cite_ref-45) [Great White Fleet-USS Vermont BB-20](http://www.navy.mil/gwf/battleships/bb-20.htm) **Roberts, trang 123.** [^](#cite_ref-46) **Massie,** [^](#cite_ref-47) *Dreadnought*, trang 473. **Sumrall, trang 15; Jentschura, Jung, Mickel trang 23.** [^](#cite_ref-48) **Massie,** [^](#cite_ref-49) *Dreadnought*, trang 471-473. **Massie,** [^](#cite_ref-50) *Castles of Steel*, trang 433. **Bennett, G,** [^](#cite_ref-51) *Naval Battles of the First World War*, trang 114. **Massie,** [^](#cite_ref-52) *Castles of Steel*, trang 466–467. **Massie,** [^](#cite_ref-53) *Castles of Steel*, trang 483, 492–493. **Massie,** [^](#cite_ref-54) *Castles of Steel*, trang 564. **Massie,** [^](#cite_ref-55) *Castles of Steel*, trang 634. **Massie,** [^](#cite_ref-56) *Castles of Steel*, trang 648. [^](#cite_ref-57) [“USN Ship Types -- World War I Transports -- Combat Warships employed as Transports”](http://www.history.navy.mil/photos/usnshtp/ap/w1ap-tbc.htm). History.Navy.Mil. Truy cập ngày 6 tháng 3 năm 2008. **Kennedy, trang 275.** [^](#cite_ref-58) **Lenton, trang 13.** [^](#cite_ref-Lenton_p13_59-0) **Chesneau, trang 404.** [^](#cite_ref-60) **Jentschura, Jung, Mickel trang 18.** [^](#cite_ref-61)
### Thư mục[
[sửa](/w/index.php?title=Thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m_ti%E1%BB%81n-dreadnought&veaction=edit§ion=15) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m_ti%E1%BB%81n-dreadnought&action=edit§ion=15)]
- Beeler, John (2003).
*Birth of the Battleship: British Capital Ship Design 1870–1881*. London: Caxton. [ISBN](/wiki/ISBN) [1-84067-5349](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1-84067-5349).
- Burt, R. A. (1988).
*British Battleships 1889-1904*. Annapolis, MD: Naval Institute Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-87021-061-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-87021-061-0).
- Chesneau, Roger biên tập (1980).
*Conway's All the World's Fighting Ships 1922-1946*. London: Conway. [ISBN](/wiki/ISBN) [0 8517146](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0_8517146)Kiểm tra giá trị
|isbn=(
[trợ giúp](//en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#bad_isbn)).
- Forczyk, Robert (2009).
*Russian Battleship vs Japanese Battleship; Yellow Sea 1904-05*. Osprey. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-1-84603-330-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-1-84603-330-8).
- Gardiner, Robert and
[Lambert, Andrew](/w/index.php?title=Andrew_Lambert&action=edit&redlink=1) *Steam, Steel and Shellfire: The Steam Warship, 1815–1905*. Conways, London, 2001, [ISBN 0-7858-1413-2](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0785814132)
- Roberts, J. "The Pre-Dreadnought Age" in Gardiner
*Steam, Steel and Shellfire*.
- Campbell, J. "Naval Armaments and Armour" in Gardiner
*Steam, Steel and Shellfire*.
- Griffiths, D. "Warship Machinery" in Gardiner,
*Steam, Steel and Shellfire*.
- Roberts, J. "The Pre-Dreadnought Age" in Gardiner
- Gardiner, Robert.
*The Eclipse of the Big Gun: The Warship 1906-45*. Conways, London, 1992. [ISBN 0-85177-607-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0851776078)
- Sumrall, R.
*The Battleship and Battlecruiser*in Gardiner *Eclipse of the Big Gun*.
- Sumrall, R.
- Hill, Robert (2000).
*War at Sea in the Ironclad Age*. London: Cassell. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-304-35273-X](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-304-35273-X).
- Jentsura, Hansgeorg (1976).
*Warships of the Imperial Japanese Navy, 1869–1945*. Naval Institute Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-87021-893-X](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-87021-893-X).
- Keegan, J. (1999).
*The First World War*. London: Pimlico. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-7216-6645-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-7216-6645-1)Kiểm tra giá trị
|isbn=(
[trợ giúp](//en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#bad_isbn)).
- Kennedy, Paul M. (1983).
*The Rise and Fall of British Naval Mastery*. London: Macmillan. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-333-35094-4](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-333-35094-4).
- Lenton, H.T. (1975).
*German Warships of the Second World War*. London: Macdonald and Jane's. [ISBN](/wiki/ISBN) [0356 04661 3](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0356_04661_3).
- Massie, Robert K (2004).
*Dreadnought: Britain, Germany and the Coming of the Great War*. London: Pimlico. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-184-413528-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-184-413528-8).
- Massie, Robert K (2005).
*Castles of Steel: Britain, Germany and the Winning of the Great War at Sea*. London: Pimlico. [ISBN](/wiki/ISBN) [1-844-13411-3](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1-844-13411-3).
- Sondhaus, Lawrence (2001).
*Naval Warfare 1815–1914*. London: Routledge. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-415-21478-5](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-415-21478-5).
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m_ti%E1%BB%81n-dreadnought&veaction=edit§ion=16) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m_ti%E1%BB%81n-dreadnought&action=edit§ion=16)]
|
|![]()
[Thiết giáp hạm tiền-dreadnought](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Pre-dreadnought_battleships?uselang=vi)
|
|
|
|

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Server: Apache

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-language: vi

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Content-Encoding: gzip

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Accept-Ranges: bytes

Connection: close

X-Cache: cp1067 miss (0), cp1055 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate


markdown:
# XAMPP
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|XAMPP|
|
|![]()
[Phát triển bởi](/wiki/Nh%C3%A0_ph%C3%A1t_tri%E1%BB%83n_ph%E1%BA%A7n_m%E1%BB%81m) [Apache Friends](http://www.apachefriends.org/) [Bản mới nhất](/wiki/V%C3%B2ng_%C4%91%E1%BB%9Di_ph%C3%A1t_h%C3%A0nh_ph%E1%BA%A7n_m%E1%BB%81m)
23 tháng 12, 2009
[Bản xem thử](/wiki/V%C3%B2ng_%C4%91%E1%BB%9Di_ph%C3%A1t_h%C3%A0nh_ph%E1%BA%A7n_m%E1%BB%81m) [[1]](#cite_note-1)
10 tháng 9, 2010
[Hệ điều hành](/wiki/H%E1%BB%87_%C4%91i%E1%BB%81u_h%C3%A0nh) [Cross-platform](/wiki/%C4%90a_n%E1%BB%81n_t%E1%BA%A3ng)( [Linux](/wiki/Linux), [Windows](/wiki/Microsoft_Windows), [Solaris](/w/index.php?title=Solaris_(operating_system)&action=edit&redlink=1), [Mac OS X](/wiki/Mac_OS_X)) [Thể loại](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i_ph%E1%BA%A7n_m%E1%BB%81m&action=edit&redlink=1) [WAMP](/w/index.php?title=WAMP&action=edit&redlink=1), [MAMP](/w/index.php?title=MAMP&action=edit&redlink=1), [SAMP](/w/index.php?title=List_of_AMP_packages&action=edit&redlink=1), [LAMP](/w/index.php?title=LAMP_(software_bundle)&action=edit&redlink=1) [Giấy phép](/wiki/Gi%E1%BA%A5y_ph%C3%A9p_ph%E1%BA%A7n_m%E1%BB%81m) [GPL](/wiki/Gi%E1%BA%A5y_ph%C3%A9p_C%C3%B4ng_c%E1%BB%99ng_GNU) [Website](/wiki/Website) [www.apachefriends.org](http://www.apachefriends.org/) **Xampp** là chương trình tạo máy chủ Web ( [Web Server](/w/index.php?title=Web_Server&action=edit&redlink=1)) được tích hợp sẵn [Apache](/wiki/Apache), [PHP](/wiki/PHP), [MySQL](/wiki/MySQL), [FTP Server](/w/index.php?title=FTP_Server&action=edit&redlink=1), [Mail Server](/w/index.php?title=Mail_Server&action=edit&redlink=1) và các công cụ như [phpMyAdmin](/wiki/PhpMyAdmin). Không như Appserv, Xampp có chương trình quản lý khá tiện lợi, cho phép chủ động bật tắt hoặc khởi động lại các dịch vụ máy chủ bất kỳ lúc nào. [[2]](#cite_note-2)
## XAMPP 1.7.3 bao gồm các thành phần sau:[
[sửa](/w/index.php?title=XAMPP&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=XAMPP&action=edit§ion=1)] [Apache](/wiki/Apache)2.2.14 (IPv6 enabled) + [OpenSSL](/wiki/OpenSSL)0.9.8l [MySQL](/wiki/MySQL)5.1.41 + PBXT engine [PHP](/wiki/PHP)5.3.1 [phpMyAdmin](/wiki/PhpMyAdmin)3.2.4 [Perl](/wiki/Perl)5.10.1 [FileZilla FTP Server](/w/index.php?title=FileZilla_FTP_Server&action=edit&redlink=1)0.9.33 [Mercury Mail Transport System](/w/index.php?title=Mercury_Mail_Transport_System&action=edit&redlink=1)4.72

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish, 1.1 varnish

X-Cache: cp1065 hit (2), cp4016 hit (6), cp4017 frontend miss (0)


markdown:
raisin
Từ điển mở Wiktionary
Bước tới:
dẫn lái
,
tìm
Mục lục
1
Tiếng Anh
1.1
Cách phát âm
1.2
Danh từ
1.3
Tham khảo
Tiếng Anh
[
sửa
]
Cách phát âm
[
sửa
]
IPA
:
/ˈreɪ.zᵊn/
Hoa Kỳ
(
trợ giúp
•
chi tiết
)
:
[ˈreɪ.zᵊn]
Danh từ
[
sửa
]
raisin
/ˈreɪ.zᵊn/
Nho
khô
.
Màu
nho
khô
.
Tham khảo
[
sửa
]
Hồ Ngọc Đức,
Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí
(
chi tiết
)
Lấy từ “
http://vi.wiktionary.org/w/index.php?title=raisin&oldid=1505396
”
Thể loại
:
Mục từ tiếng Anh
Danh từ
Danh từ tiếng Anh
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Mục từ
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Tra
Sửa đổi
Xem lịch sử
Tác vụ
Tìm kiếm
Chuyển hướng
Trang Chính
Cộng đồng
Thay đổi gần đây
Mục từ ngẫu nhiên
Trợ giúp
Thảo luận chung
Quyên góp
Chỉ mục
Ngôn ngữ
Chữ cái
Bộ thủ
Từ loại
Chuyên ngành
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Các trang đặc biệt
Bản in được
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Trích dẫn trang này
Ngôn ngữ định nghĩa
Azərbaycanca
ᏣᎳᎩ
Cymraeg
Dansk
Deutsch
Ελληνικά
English
Esperanto
Español
Eesti
Euskara
فارسی
Suomi
Français
Galego
Magyar
Հայերեն
Bahasa Indonesia
Ido
Italiano
한국어
Latviešu
Malagasy
Македонски
മലയാളം
မြန်မာဘာသာ
Nāhuatl
Nederlands
Norsk bokmål
Occitan
Polski
Português
Română
Русский
Simple English
Svenska
தமிழ்
తెలుగు
Türkçe
Oʻzbekcha
Walon
中文
Sửa đổi lần cuối lúc 19:44, ngày 28 tháng 12 năm 2013.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công–Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Xem
Điều khoản Sử dụng
để biết thêm chi tiết.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wiktionary
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Phiên bản di động

X-Cache: cp1055 miss (0), cp4016 miss (0), cp4009 frontend miss (0)


markdown:
[video tư thế chuyện thầm kín bạn gái lần đầu.!để cuộc yêu không ngại](http://visaocodon.hotclip.mobi/l.php?r=http%3A%2F%2Fsv.hotclip.mobi%2Fget%3Fu%3Dvisaocodon%26ver%3D1%26name%3DMacThieuVaiBaoVeMoiTruong.3GP%26source%3Dhotclip&lnk=mac-thieu-vai-bao-ve-moi-truong) [Game Avatar mới nhất](http://mzo.mobi/avatar/visaocodon) [Sieu bai iwin](http://mzo.mobi/iwin/visaocodon) [=> video nóng bỏng hơn cả phim cấp 3.](http://vietgioitinh.cliphot.me/vietgioitinh/buoi-mong-thu-khong-anh-3) [Game võ lâm 3 (hot)](http://mzo.mobi/vo-lam-3/visaocodon)
Kết quả truy vấn
**truyện cười về vợ có thai..** [vietgioitinh](../users/profile.php?user=1)(02.02.2013 / 17:51)
Người chồng khi biết vợ có thai thì vô cùng vui mừng. Anh muốn cho tất cả mọi người biết tin này nên khi vợ đang nghỉ ngơi thì lấy điện thoại của vợ nhắn tin: "Tôi đã có thai" gửi đi cho tất cả mọi người trong danh bạ. Được một lúc thấy mẹ vợ trả lời: "Sao nói là chồng không sinh được, con lại quan hệ với thằng Tiểu Lí à". Anh rể trả lời: "Cô tính xử lí thế nào?". Tiếp theo một người bạn thân nhắn
[Tới chủ đề](../forum/index.php?id=12438) **truyện cười ...người lớn** [tamangoaidao](../users/profile.php?user=3029)(25.09.2012 / 03:37)
Nổ
Một anh lực sĩ tập tạ có thân hình vạm
vỡ với những bắp thịt cuồn cuộn . Một
hôm anh làm quen được một cô gái trẻ
ở quán rượu, và cô gái đồng ý theo
anh về nhà chơi . Khi hai người vô tới
phòng ngủ, anh ta cởi áo ra rồi gồng bắp tay ra khoe: - Em thấy gì chưa, mỗi bên là 100kg
thuốc nổ đó.
Kế đến anh ta cởi quần ra khoe bắp
đùi:
- Em thấy gì chưa, mỗi cái đùi anh là
500 kg thuốc nổ
[Tới chủ đề](../forum/index.php?id=16683) **Dễ dãi(truyen thật)** [TraiTimBang](../users/profile.php?user=1955)(22.09.2013 / 23:07)
Tiếng a thở dài:"Em là 1 cô gái xinh đẹp,nhưng...e k phải tuýp người dành cho a.a k nghĩ e lại dễ dãi đến thế.bả thân a cũng k thích những người c0n gái dễ dãi.mong e hiểu..."
từng mối tình cứ lần lượt ra đi.nhưng những lần đó mai thấy mình k môt chút vướng bận,ngược lai còn khoái trá.mối tình với a đứt ganh,mai bông tro nen đau khô? Tột cùng.
Xinh,
[Tới chủ đề](../forum/index.php?id=23894) **truyen kieu che'** [tuthan74](../users/profile.php?user=1788)(05.08.2012 / 16:36)
Trăm năm trong cõi người ta Nguyễn Du được gọi là cha truyện Kiều
Đọc xong Anh thấy đăm chiêu
Vì Du đã viết rất nhiều điều sai
Người tốt thì hay bị die...
Đầu lòng 2 ả tố nga
Thúy Kiều là chị hay cười ha ha
Thúy Vân bản tính thối tha
Luôn luôn đấu đá muốn là chị cơ
Thúy Kiều mệt mỏi bơ phờ
Nên đành nhẫn nhịn : " Thôi ờ tao thua "
Vân sướng : " Tao thắng làm vua
Còn mày
[Tới chủ đề](../forum/index.php?id=26654) **gai ngoan va gai hu co thu dam va doc truyen,xem xxx ko nhï** [nvt-tn](../users/profile.php?user=13670)(08.11.2012 / 12:47)
gai ngoan va gai hu có thu dam ko nhi
[Tới chủ đề](../forum/index.php?id=35563) **Cảnh báo Teen và truyện "Sex"...** [saladtn](../users/profile.php?user=14629)(22.09.2012 / 19:03)
Cảnh báo Teen và truyện "Sex"...
Tính độc hại của truyện khiêu dâm còn cao hơn phim ảnh sex gấp nhiều lần nếu một người đọc truyện khiêu dâm thì từ truyện kích thích người đọc xem phim ảnh sex sẽ nhiều hơn.
Không những thế nó còn làm cho người đọc thích “thủ dâm” và muốn có quan hệ tình dục ngay, dẫn đến tình trạng sa đà vào tệ nạn mại dâm để giải quyết nhu cầu của người trẻ.
Đối tượng
[Tới chủ đề](../forum/index.php?id=37915) **truyen cuoi nguoi lon cuoi ra nuoc mat** [luuthihuyentran](../users/profile.php?user=15899)(04.12.2012 / 22:32)
truyen cuoi cuoi dau bung
[Tới chủ đề](../forum/index.php?id=41729) **[Truyện Cười] Tấm Cám (Ảo)** [phiphi](../users/profile.php?user=4807)(16.11.2012 / 18:10)
Ngày xửa ngày xưa có 1 gia đình nọ sống với nhau rất hạnh phúc. Người chồng tên làBao công, cònngười vợ tên là Bạch Tuyết. Họ sinh hạ được 1 bé gái " Đầu thì đen, thân thì trắng , chân tay thì lắng quắng " liền đặt tên là Lọ Lem( người em của Lọ Mọ, gần họ với X.. Lọ ). Vào một ngày mát mẻ mùathu, ngoài trời chỉ có 35 độ, người mẹ là Bạch Tuyết đang lẩn thẩn đi dạo trong vườn thì bất cẩn bị 1 chiế
[Tới chủ đề](../forum/index.php?id=43389) **Truyện sex Người giáo viên tương lai** [lamlat1995](../users/profile.php?user=17042)(24.11.2012 / 07:16)
[ Truyện Sex ] Người giáo viên tương lai
Trinh là một cô gái được sinh ra và lớn lên trong một gia đình khá giả, nàng có một thân hình rất đẹp, cặp chân dài và thẳng, mông tròn, bộ ngực nàng hình trái bom rất quyến rũ. Năm nàng 18 tuổi thì nàng có người yêu đó là tôi, là một sinh viên nghèo học tại Sài Gòn, chúng tôi đã quen nhau khá lâu và suốt trong thời gian quen nhau thì những cuộc tình mây m
[Tới chủ đề](../forum/index.php?id=44162) **truyen cuoi ve bcs** [phiphi](../users/profile.php?user=4807)(10.12.2012 / 17:21)
Khuyến mãi truyện cười độc về bao cao
su nè:
Trên máy bay. Chuyến bay xuyên đại
dương.
Một bác Việt Nam ngồi, đang chóp chép ăn
bánh mỳ (mang theo).
Một chú Mẽo (USA) lngồi cạnh, vừa bỏm
bẻm nhai kẹo cao su vừa bắt chuyện:
- "Này, Việt Nam bọn mày ăn bánh mì cả vỏ
à?"
- "Ừ" - bác Việt Nam thản nhiên trả lời.
- Hừm, ở Mỹ bọn tao khác, chỉ ăn ruột thôi,
cùi bánh thì nghiền ra làm bánh sừ
[Tới chủ đề](../forum/index.php?id=46066)
Tổng số: 14

Set-Cookie: hosty=1; expires=Fri, 18-Apr-2014 00:00:00 GMT

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Pragma: no-cache

Vary: Accept-Encoding,User-Agent


markdown:
DIỄN ĐÀN
MÁY TÍNH
ĐIỆN THOẠI
ĐỒ HỌA
TÀI LIỆU
HỎI ĐÁP
Trang chủ
Diễn đàn
Bài gửi hôm nay
FAQ
Lịch
Trang cộng đồng
Danh sách thành viên
Hoạt động diễn đàn
Đánh dấu là đã đọc
Liên kết nhanh
Xem người lãnh đạo diễn đàn
Đăng ký
Ghi nhớ?
Lời nhắn từ diễn đàn
Lời nhắn từ diễn đàn
Bạn chưa đăng nhập hoặc bạn không có quyền truy cập trang này với những lý do sau:
Bạn chưa đăng nhập. Xin điền những thông tin ở dưới để tiếp tục.
Có thể bạn chưa được quyền truy cập trang này nếu đã đăng nhập. Có thể nào bạn đang thử thay đổi nội dung bài gởi của thành viên khác hoặc truy tới những mục dành riêng cho ban điều hành chăng?
Có thể bạn đã ghi danh nhưng chưa xác nhận việc ghi danh của bạn, xin coi lại hộp thư của bạn để hoàn tất việc ghi danh trước khi truy cập vào trang này.
Diễn đàn đòi hỏi bạn phải
ghi danh
trước khi được vào trang này.
Ðăng nhập
Tên tài khoản:
Mật khẩu:
Ghi nhớ?
Liên hệ
VNTech - Diễn đàn công nghệ
Lưu Trữ
Lên trên
·
Email:
info@vntech.vn
·
Liên Hệ Quảng Cáo
:
0944802288
· Copyright © 2012 vBulletin Solutions, Inc.
· Múi giờ GMT +7. Hiện tại là
02:11 AM
· Xem website tốt nhất ở chế độ
màn hình 1024 x 768
· Diễn đàn
Vntech
được xây dựng và phát triển bởi các thành viên.
· Chúng tôi không chịu trách nhiệm về nội dung do thành viên đăng tải. VNTech - Diễn đàn công nghệ

Server: Apache/2.2.15 (CentOS)

Set-Cookie: vbseo_loggedin=deleted; expires=Tue, 16-Apr-2013 19:11:09 GMT; path=/

Cache-Control: max-age=0, no-cache

Pragma: private

Vary: Accept-Encoding


markdown:
WAPTIN.NET
trai thai cu to
- Chuyên mục dành riêng cho người đã trưởng thành.
- Chuyên muc trai thai cu to được tạo ra không ngoài mục đích giải trí.

WARC-Truncated: length

Server: nginx

X-Cache: HIT from Backend


markdown:
Cần hơn 1.000 tỷ đồng chăm lo mầm non ngoài…
Bkav chính thức nhảy vào thị trường OTT
Đề nghị truy tố “giảng viên” làm giả bằng…
Bộ Giáo dục giải thích các khoản chi 34.000…
Câu chuyện của nam sinh được ĐH Princeton…
7 ngày miễn phí đổi Smartphone, Tablet tại…
Thư tỏ tình 'bá đạo ' của nữ sinh lớp 5
Những gương mặt thất thần lo lắng cho số phận các nạn nhân vụ chìm phà Hàn Quốc
Chuyện lạ: Hoàn “phí chống trượt” tốt nghiệp cho học sinh
Tìm thấy thi thể 2 học sinh chết đuối dưới hầm đá
5.000 tỉ đồng viết SGK: Quá kinh ngạc!
Tạo mục mới Top mục tự tạo
Nhúng Baomoi vào web của bạn
Thống kê & So sánh báo điện tử
Việc tổng hợp và sắp xếp các thông tin trên Báo Mới đều được thực hiện tự động bởi một chương trình máy tính.
Giấy phép số 46/GP-TTĐT cấp ngày 13/01/2012
Báo Mới có bản quyền thuộc Công ty Cổ phần Công nghệ EPI.

Cache-Control: no-cache

Content-Type: text/html; charset=utf-8