markdown:
The flap of hair that stick out of your head when you sleep on one side for too long.
Billy's morning flap shakes when he nods
viết bởi
[JackNg](/author.php?author=JackNg)18 Tháng sáu, 2008
37 2
Vui lòng cho biết email của bạn để nhận
**Từ vựng của Urban** mỗi sáng nhé!
Địa chỉ daily@urbandictionary.com sẽ gửi thư cho bạn. Chúng tôi cam kết sẽ không để xảy ra tình trạng gửi thư rác vào hộp mail của bạn.

X-Cache: MISS


markdown:
The Act of Doggy Style but between two or more men.
Two Men conversing:
Man: "Oh Alex I dropped my towel"
Alex: "Time for Salt Style buddy"
Man: "Oh Alex I dropped my towel"
Alex: "Time for Salt Style buddy"
viết bởi
[Mike A W](/author.php?author=Mike+A+W)06 Tháng tám, 2006
19 5
a lumpy misgiving and/or a difficult or precarious situation
see also: pepper style
see also: pepper style
Miguel W: Yo man I was chilaxing at the nerd convention and a bunch of kids womped me!
Alejandro B: Salt Style.
Alejandro B: Salt Style.
viết bởi
[Alex S B](/author.php?author=Alex+S+B)04 Tháng tám, 2006
2 17

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Cache-Control: max-age=3600, public

Content-Encoding: gzip

Content-Type: text/html; charset=utf-8

X-Content-Type-Options: nosniff

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

X-Xss-Protection: 1; mode=block

Via: 1.1 varnish

Accept-Ranges: bytes

Connection: close

X-Served-By: cache-v37-ASH, cache-jfk1033-JFK

X-Cache: MISS, MISS

Vary: Accept-Encoding


markdown:
# 260 Huberta
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|260 Huberta|
|Khám phá|
|Khám phá bởi||
|[Hubertus](/w/index.php?title=Hubertus&action=edit&redlink=1) [Tên thay thế](/w/index.php?title=T%C3%AAn_ch%E1%BB%89_%C4%91%E1%BB%8Bnh_t%E1%BA%A1m_th%E1%BB%9Di_trong_thi%C3%AAn_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1) [Vành đai chính](/w/index.php?title=Asteroid_belt&action=edit&redlink=1)( [Cybele](/w/index.php?title=Cybele_asteroid&action=edit&redlink=1)) [Đặc trưng quỹ đạo](/wiki/Qu%E1%BB%B9_%C4%91%E1%BA%A1o_m%E1%BA%ADt_ti%E1%BA%BFp) [Kỷ nguyên](/wiki/K%E1%BB%B7_nguy%C3%AAn_(thi%C3%AAn_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc))30 January 2005 ( [JD](/wiki/Ng%C3%A0y_Julius)2453400.5) [Cận điểm quỹ đạo](/wiki/C%E1%BB%A7ng_%C4%91i%E1%BB%83m_qu%E1%BB%B9_%C4%91%E1%BA%A1o) [Viễn điểm quỹ đạo](/wiki/C%E1%BB%A7ng_%C4%91i%E1%BB%83m_qu%E1%BB%B9_%C4%91%E1%BA%A1o) [Bán trục lớn](/wiki/B%C3%A1n_tr%E1%BB%A5c_l%E1%BB%9Bn) [Gm](/wiki/Giga)(3.445 [AU](/wiki/%C4%90%C6%A1n_v%E1%BB%8B_thi%C3%AAn_v%C4%83n)) [Độ lệch tâm](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_l%E1%BB%87ch_t%C3%A2m_qu%E1%BB%B9_%C4%91%E1%BA%A1o) [Chu kỳ quỹ đạo](/wiki/Chu_k%E1%BB%B3_qu%E1%BB%B9_%C4%91%E1%BA%A1o) [d](/wiki/Ng%C3%A0y)(6.39 [a](/wiki/N%C4%83m_Julius_(thi%C3%AAn_v%C4%83n))) [Tốc độ vũ trụ cấp 1](/wiki/T%E1%BB%91c_%C4%91%E1%BB%99_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5_c%E1%BA%A5p_1) [s](/wiki/Gi%C3%A2y) [Độ bất thường trung bình](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_b%E1%BA%A5t_th%C6%B0%E1%BB%9Dng_trung_b%C3%ACnh) [Độ nghiêng quỹ đạo](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_nghi%C3%AAng_qu%E1%BB%B9_%C4%91%E1%BA%A1o) [°](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_(g%C3%B3c)) [Kinh độ của điểm nút lên](/wiki/Kinh_%C4%91%E1%BB%99_c%E1%BB%A7a_%C4%91i%E1%BB%83m_n%C3%BAt_l%C3%AAn) [Acgumen của cận điểm](/wiki/Acgumen_c%E1%BB%A7a_c%E1%BA%ADn_%C4%91i%E1%BB%83m) [Khối lượng](/wiki/Kh%E1%BB%91i_l%C6%B0%E1%BB%A3ng) *không biết* [Khối lượng riêng](/wiki/Kh%E1%BB%91i_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_ri%C3%AAng)trung bình *không biết* [Hấp dẫn bề mặt](/wiki/H%E1%BA%A5p_d%E1%BA%ABn_b%E1%BB%81_m%E1%BA%B7t) *không biết* [Tốc độ vũ trụ cấp 2](/wiki/T%E1%BB%91c_%C4%91%E1%BB%99_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5_c%E1%BA%A5p_2) *không biết* [Chu kỳ tự quay](/wiki/Chu_k%E1%BB%B3_t%E1%BB%B1_quay) [h](/w/index.php?title=Hour&action=edit&redlink=1) [Suất phản chiếu](/wiki/Su%E1%BA%A5t_ph%E1%BA%A3n_chi%E1%BA%BFu) [Nhiệt độ](/wiki/Nhi%E1%BB%87t_%C4%91%E1%BB%99) *không biết* [Cấp sao tuyệt đối](/wiki/C%E1%BA%A5p_sao_tuy%E1%BB%87t_%C4%91%E1%BB%91i) *(H)* **260 Huberta** là một [tiểu hành tinh](/wiki/Ti%E1%BB%83u_h%C3%A0nh_tinh) lớn và tối, di chuyển theo [quỹ đạo](/wiki/Qu%E1%BB%B9_%C4%91%E1%BA%A1o) sát cạnh bên ngoài của [vành đai chính](/wiki/V%C3%A0nh_%C4%91ai_ti%E1%BB%83u_h%C3%A0nh_tinh). Thành phần cấu tạo của nó giàu [cacbon](/wiki/Cacbon). Nó thuộc [nhóm tiểu hành tinh Cybele](/w/index.php?title=Nh%C3%B3m_ti%E1%BB%83u_h%C3%A0nh_tinh_Cybele&action=edit&redlink=1) và có lẽ được giữ trong một [cộng hưởng quỹ đạo](/w/index.php?title=C%E1%BB%99ng_h%C6%B0%E1%BB%9Fng_qu%E1%BB%B9_%C4%91%E1%BA%A1o&action=edit&redlink=1) 4:7 với [Sao Mộc](/wiki/Sao_M%E1%BB%99c).
Tiểu hành tinh này do
[Johann Palisa](/w/index.php?title=Johann_Palisa&action=edit&redlink=1) phát hiện ngày 3.10.1886 ở [Viên](/wiki/Vi%C3%AAn) và được đặt theo tên thánh [Hubertus](/w/index.php?title=Hubertus&action=edit&redlink=1).
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=260_Huberta&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=260_Huberta&action=edit§ion=1)] [The Asteroid Orbital Elements Database](ftp://ftp.lowell.edu/pub/elgb/astorb.html) [Minor Planet Phát hiện Circumstances](http://cfa-www.harvard.edu/iau/lists/NumberedMPs.html) [Asteroid Lightcurve Data File](http://spiff.rit.edu/richmond/parallax/phot/LCSUMPUB.TXT)
|
|
|
|
|Danh sách / Thể loại
|

Server: Apache

Content-language: vi

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish, 1.1 varnish

X-Cache: cp1053 miss (0), cp4009 miss (0), cp4008 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate


markdown:
# Hải Dương (thành phố)
|Hải Dương|
|
|**Tọa độ**: [20°56′15″B 106°19′43″Đ / 20,9375°B 106,32861°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng_%28th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91%29¶ms=20_56_15_N_106_19_43_E_region:VN_type:city&title=Trung+t%C3%A2m+Th%C3%A0nh+ph%E1%BB%91+H%E1%BA%A3i+D%C6%B0%C6%A1ng) [Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [20°56′15″B 106°19′43″Đ / 20,9375°B 106,32861°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng_%28th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91%29¶ms=20_56_15_N_106_19_43_E_region:VN_type:city) ; [[1]](#cite_note-TN-1) ; [[2]](#cite_note-TK-2)
279.291 người (2008)
[[2]](#cite_note-TK-2) [[2]](#cite_note-TK-2)
3.913 người/km² (2008)
[Việt](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Vi%E1%BB%87t)
|Vị trí Hải Dương trên bản đồ Việt Nam|
|
|![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/21/Flag_of_Vietnam.svg/22px-Flag_of_Vietnam.svg.png)
[Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam) [[3]](#cite_note-TN3-3) [[4]](#cite_note-TN4-4) [phường](/wiki/Ph%C6%B0%E1%BB%9Dng_(Vi%E1%BB%87t_Nam)), 4 [xã](/wiki/X%C3%A3_(Vi%E1%BB%87t_Nam)) [http://vpủy](http://vpủy)ban nhân dân.haiduong.gov.vn **Hải Dương** là một [thành phố](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_(Vi%E1%BB%87t_Nam)) loại 2 , ở [4] [miền Bắc Việt Nam](/wiki/Mi%E1%BB%81n_B%E1%BA%AFc_(Vi%E1%BB%87t_Nam)), tỉnh lị [tỉnh Hải Dương](/wiki/H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng). Trung tâm công nghiệp - dịch vụ thuộc [Vùng kinh tế trọng điểm Bắc bộ](/wiki/V%C3%B9ng_kinh_t%E1%BA%BF_tr%E1%BB%8Dng_%C4%91i%E1%BB%83m_B%E1%BA%AFc_b%E1%BB%99).
## Mục lục
[1 Địa lý](#.C4.90.E1.BB.8Ba_l.C3.BD) [2 Lược sử hình thành](#L.C6.B0.E1.BB.A3c_s.E1.BB.AD_h.C3.ACnh_th.C3.A0nh) [3 Hành chính](#H.C3.A0nh_ch.C3.ADnh) [4 Kinh tế](#Kinh_t.E1.BA.BF) [5 Giao thông](#Giao_th.C3.B4ng) [6 Giáo dục - Y tế](#Gi.C3.A1o_d.E1.BB.A5c_-_Y_t.E1.BA.BF) [7 Ẩm thực - Đặc sản](#.E1.BA.A8m_th.E1.BB.B1c_-_.C4.90.E1.BA.B7c_s.E1.BA.A3n) [8 Điểm tham quan - du lịch](#.C4.90i.E1.BB.83m_tham_quan_-_du_l.E1.BB.8Bch) [9 Thành phố kết nghĩa](#Th.C3.A0nh_ph.E1.BB.91_k.E1.BA.BFt_ngh.C4.A9a) [10 Danh nhân](#Danh_nh.C3.A2n) [11 Hình ảnh](#H.C3.ACnh_.E1.BA.A3nh) [12 Chú thích](#Ch.C3.BA_th.C3.ADch) [13 Liên kết ngoài](#Li.C3.AAn_k.E1.BA.BFt_ngo.C3.A0i)
## Địa lý[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)&action=edit§ion=1)]
### Vị trí[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)&action=edit§ion=2)]
Thành phố Hải Dương nằm ở vị trí trung tâm tỉnh, phía bắc giáp huyện
[Nam Sách](/wiki/Nam_S%C3%A1ch), phía đông giáp các huyện [Kim Thành](/wiki/Kim_Th%C3%A0nh) và [Thanh Hà](/wiki/Thanh_H%C3%A0), phía tây giáp huyện [Cẩm Giàng](/wiki/C%E1%BA%A9m_Gi%C3%A0ng), phía nam giáp huyện [Gia Lộc](/wiki/Gia_L%E1%BB%99c), phía đông nam giáp hai huyện [Thanh Hà](/wiki/Thanh_H%C3%A0) và [Tứ Kỳ](/wiki/T%E1%BB%A9_K%E1%BB%B3). Thành phố Hải Dương nằm cách Thủ đô [Hà Nội](/wiki/H%C3%A0_N%E1%BB%99i) 57 km về [phía đông](/wiki/H%C6%B0%E1%BB%9Bng_%C4%90%C3%B4ng), cách thành phố [Hải Phòng](/wiki/H%E1%BA%A3i_Ph%C3%B2ng) 45 km về [phía tây](/wiki/H%C6%B0%E1%BB%9Bng_T%C3%A2y). Diện tích thành phố là 7.138,60 ha, với dân số: 253.893 người (2009) [[2]](#cite_note-TK-2)
Các sông lớn chảy qua thành phố có
[sông Thái Bình](/wiki/S%C3%B4ng_Th%C3%A1i_B%C3%ACnh) đi qua giữa thành phố, ở phía nam có [sông Sặt](/wiki/S%C3%B4ng_S%E1%BA%B7t), chi lưu [sông Thái Bình](/wiki/S%C3%B4ng_Th%C3%A1i_B%C3%ACnh). [Sông Kinh Thày](/wiki/S%C3%B4ng_Kinh_Th%E1%BA%A7y) ở phía đông phân định xã Ái Quốc (TP Hải Dương) và xã Lai Vu ( [Kim Thành](/wiki/Kim_Th%C3%A0nh)). Ngoài ra, còn có các hồ điều hòa: Bạch Đằng và Bình Minh, là những hồ lớn của thành phố.
## Lược sử hình thành[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)&action=edit§ion=3)]
Xuất xứ tên gọi
**Hải Dương**: Hải là miền duyên hải, vùng đất giáp biển (Hải Dương xưa bao gồm một miền đất rộng lớn kéo dài từ Hưng Yên đến vùng biển Hải Phòng) Dương là ánh sáng, ánh mặt trời. Hải Dương có nghĩa là "ánh sáng từ miền duyên hải chiếu về". Tên gọi Hải Dương chính thức có từ năm 1469 . Trước năm 1804, lỵ sở của tỉnh [5] [Hải Dương](/wiki/H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng)được đặt tại [Lạc Thiên](/w/index.php?title=L%E1%BA%A1c_Thi%C3%AAn&action=edit&redlink=1)( [Chí Linh](/wiki/Ch%C3%AD_Linh)), lúc ấy gọi là thành Vạn hay doanh Vạn. Sau đó rời về [Mao Điền](/w/index.php?title=Mao_%C4%90i%E1%BB%81n&action=edit&redlink=1)( [Cẩm Giàng](/wiki/C%E1%BA%A9m_Gi%C3%A0ng)). Năm [1804](/wiki/1804), (năm [Gia Long](/wiki/Gia_Long)thứ 3), để củng cố bộ máy cai trị, nhà Nguyễn đã phân chia lại địa giới hành chính của cả nước, do vậy lỵ sở Hải Dương đã được rời từ Mao Điền về vùng ngã ba [sông Thái Bình](/wiki/S%C3%B4ng_Th%C3%A1i_B%C3%ACnh)và [sông Sặt](/wiki/S%C3%B4ng_S%E1%BA%B7t), thuộc địa phận ba xã [Hàn Giang](/wiki/H%C3%A0n_Giang), [Hàn Thượng](/w/index.php?title=H%C3%A0n_Th%C6%B0%E1%BB%A3ng&action=edit&redlink=1)và [Bình Lao](/w/index.php?title=B%C3%ACnh_Lao&action=edit&redlink=1), cách [kinh đô](/wiki/Kinh_%C4%91%C3%B4) [Huế](/wiki/Hu%E1%BA%BF)1.097 dặm. Một ngôi thành sở được Tổng đốc [Trần Công Hiến](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_C%C3%B4ng_Hi%E1%BA%BFn&action=edit&redlink=1)cho khởi công để làm trụ sở cho bộ máy và đồn trú quân sự, gọi là **Thành Đông**, với mục tiêu vừa là trấn thành, vừa án ngữ phía đông [Kinh thành](/wiki/Th%E1%BB%A7_%C4%91%C3%B4) [Thăng Long](/wiki/Th%C4%83ng_Long). Thành Đông lúc này là 1 trong 4 thành trong [Thăng Long tứ trấn](/wiki/Th%C4%83ng_Long_t%E1%BB%A9_tr%E1%BA%A5n). Đây được xem như thời điểm khởi lập của thành phố Hải Dương. ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fe/CaptureHaiDuong.jpg/200px-CaptureHaiDuong.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fe/CaptureHaiDuong.jpg/200px-CaptureHaiDuong.jpg)
[Adrien-Paul Balny d'Avricourt](/wiki/Adrien-Paul_Balny_d%27Avricourt)chỉ huy quân Pháp đi trên chiến hạm Espignole đổ bộ đánh chiếm Hải Dương trong [Chiến tranh Pháp-Đại Nam](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Ph%C3%A1p-%C4%90%E1%BA%A1i_Nam)diễn ra từ năm 1858 đến năm 1884
Thành Đông ban đầu không có dân, chỉ có quan lại và quân lính. Đến năm
[1866](/wiki/1866) (năm [Tự Đức](/wiki/T%E1%BB%B1_%C4%90%E1%BB%A9c) thứ 19), Đông Kiều phố được hình thành (tương ứng với phường Trần Phú và một phần phường Trần Hưng Đạo ngày nay), nhiều phố nghề ra đời như Hàng Giày - Rue Des Cordonnier (Sơn Hòa ngày nay), Hàng Đồng - Rue du cuivre ( [Đồng Xuân](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng_Xu%C3%A2n)), Hàng Bạc - Rue des Changeurs ( [Xuân Đài](/wiki/Xu%C3%A2n_%C4%90%C3%A0i)), Hàng Lọng - Rue des parasols ( [Tuy An](/wiki/Tuy_An)). Trong đó, phố Hàng Lọng chính là biểu tượng cho nền giáo dục của xứ Đông, vinh danh những người con đỗ đạt cao về vinh quy bái tổ. Ngoài các phố cổ mang tên nghề nghiệp như trên thì các phố cổ khác đều được bắt đầu bằng chữ "Đông" (sau khi giải phóng thành phố vào ngày [30 tháng 10](/wiki/30_th%C3%A1ng_10) năm [1954](/wiki/1954), Hải Dương kết nghĩa với Phú Yên và nhiều tuyến phố được đổi tên theo địa danh của tỉnh Phú Yên như ngày nay). Năm [1889](/wiki/1889), Thành Đông bị thực dân [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) phá bỏ để lấy mặt bằng xây dựng nhà máy rượu và vài tòa dinh thự của người Pháp. ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/vi/thumb/e/e8/NhacophoQuanthanhtpHaiduong.jpg/250px-NhacophoQuanthanhtpHaiduong.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/vi/thumb/e/e8/NhacophoQuanthanhtpHaiduong.jpg/250px-NhacophoQuanthanhtpHaiduong.jpg)
[romanesque](/wiki/Romanesque)nằm trong phố Quán Thánh thành phố Hải Dương
Năm
[1923](/wiki/1923), Toàn quyền [Đông Dương](/wiki/B%C3%A1n_%C4%91%E1%BA%A3o_%C4%90%C3%B4ng_D%C6%B0%C6%A1ng) quyết định thành lập **thành phố Hải Dương**. Không gian thành phố được chia thành hai khu vực: khu hành chính - nằm ven sông Sặt và khu kinh tế - từ Nhà máy Rượu đến Nhà ga xe lửa. Các công sở và dinh thự của quan chức người Pháp được tập trung ven sông Sặt. Một số tòa dinh thự mang kiến trúc Pháp hiện nay vẫn còn được sử dụng như dinh Công sứ (nhà làm việc và nhà khách Tỉnh ủy); Sở Lục bộ (Sở Giao thông); nhà Séc-tây (Sở Thể dục- Thể thao cũ), Kho bạc (Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh), dinh Phó sứ (Sở Văn hóa - Thể thao & du lịch)... Với vị trí thuận lợi về giao thông và phát triển kinh tế, văn hóa; thành phố Hải Dương đã trở thành một trong 4 thành phố quan trọng nhất của [Bắc Kỳ](/wiki/B%E1%BA%AFc_K%E1%BB%B3) cùng với [Hà Nội](/wiki/H%C3%A0_N%E1%BB%99i), [Hải Phòng](/wiki/H%E1%BA%A3i_Ph%C3%B2ng) và [Nam Định](/wiki/Nam_%C4%90%E1%BB%8Bnh)). [Tháng 3](/wiki/Th%C3%A1ng_3) năm [1947](/wiki/1947), nhà cầm quyền Pháp chia thành phố Hải Dương thành 2 quận, rồi sau đó một thời gian lại chuyển thành thị xã.
Ngày
[30 tháng 10](/wiki/30_th%C3%A1ng_10) năm [1954](/wiki/1954), thị xã Hải Dương chính thức được đặt dưới quyền kiểm soát của chính phủ [Việt Nam Dân chủ Cộng hòa](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a). Thị xã được chia làm 5 khu phố: [Nguyễn Trãi](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Tr%C3%A3i,_th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng), [Phạm Ngũ Lão](/wiki/Ph%E1%BA%A1m_Ng%C5%A9_L%C3%A3o,_th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng), [Quang Trung](/wiki/Quang_Trung,_th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng), [Trần Hưng Đạo](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_H%C6%B0ng_%C4%90%E1%BA%A1o,_th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng), [Trần Phú](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Ph%C3%BA,_th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng) và 5 xã: [Bình Hàn](/wiki/B%C3%ACnh_H%C3%A0n), [Cẩm Thượng](/wiki/C%E1%BA%A9m_Th%C6%B0%E1%BB%A3ng), [Thanh Bình](/wiki/Thanh_B%C3%ACnh,_th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng), [Tứ Minh](/wiki/T%E1%BB%A9_Minh), [Việt Hòa](/wiki/Vi%E1%BB%87t_H%C3%B2a_(ph%C6%B0%E1%BB%9Dng)); mỗi khu phố có một số đường phố và xóm nhỏ. Năm [1959](/wiki/1959), thị xã được tập trung xây dựng cơ sở hạ tầng và quy hoạch đô thị với quy mô dân số từ 40.000 đến 50.000 người.
Ngày
[26 tháng 1](/wiki/26_th%C3%A1ng_1) năm [1968](/wiki/1968), thị xã Hải Dương được chọn làm tỉnh lỵ của tỉnh [Hải Hưng](/wiki/H%E1%BA%A3i_H%C6%B0ng) mới thành lập . Ngày [6] [14 tháng 8](/wiki/14_th%C3%A1ng_8)năm [1969](/wiki/1969), thị xã được mở rộng, sáp nhập thêm xã Ngọc Châu của huyện [Nam Sách](/wiki/Nam_S%C3%A1ch) . Ngày [[7]](#cite_note-7) [11 tháng 3](/wiki/11_th%C3%A1ng_3)năm [1974](/wiki/1974), thành lập xã [Hải Tân](/wiki/H%E1%BA%A3i_T%C3%A2n,_H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng) . [[8]](#cite_note-8)
Ngày
[28 tháng 10](/wiki/28_th%C3%A1ng_10) năm [1996](/wiki/1996), Chính phủ ban hành Nghị định 64/CP thành lập các phường Thanh Bình, Cẩm Thượng, Hải Tân, Ngọc Châu, Bình Hàn (trên cơ sở các xã có tên tương ứng) và tách một số khu dân cư của phường Trần Phú để thành lập phường [Lê Thanh Nghị](/wiki/L%C3%AA_Thanh_Ngh%E1%BB%8B,_th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng) . Từ ngày [9] [6 tháng 11](/wiki/6_th%C3%A1ng_11)năm [1996](/wiki/1996), thị xã trở lại là tỉnh lỵ tỉnh Hải Dương mới được tái lập . [[10]](#cite_note-10)
Ngày
[6 tháng 8](/wiki/6_th%C3%A1ng_8) năm [1997](/wiki/1997), Chính phủ ban hành Nghị định 88/CP thành lập **thành phố Hải Dương** trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên, dân số của thị xã Hải Dương và là đô thị loại III với 11 phường, 2 xã . [11]
Ngày
[19 tháng 3](/wiki/19_th%C3%A1ng_3) năm [2008](/wiki/2008), thành phố sáp nhập thêm các xã Nam Đồng, An Châu, Ái Quốc, Thượng Đạt ( [Nam Sách](/wiki/Nam_S%C3%A1ch)), 38 ha của thị trấn Lai Cách ( [Cẩm Giàng](/wiki/C%E1%BA%A9m_Gi%C3%A0ng)), các xã Tân Hưng, Thạch Khôi ( [Gia Lộc](/wiki/Gia_L%E1%BB%99c)) và một phần thôn Ngọc Lặc, xã Ngọc Sơn ( [Tứ Kỳ](/wiki/T%E1%BB%A9_K%E1%BB%B3)); chuyển 2 xã Tứ Minh và Việt Hòa thành 2 phường có tên tương ứng . Như vậy, sau khi được điều chỉnh địa giới hành chính, thành phố có 19 phường, xã (13 phường, 6 xã). [12]
Ngày
[17 tháng 5](/wiki/17_th%C3%A1ng_5) năm [2009](/wiki/2009), thành phố có quyết định trở thành [đô thị loại 2](/wiki/%C4%90%C3%B4_th%E1%BB%8B_lo%E1%BA%A1i_2) . Đến ngày [13] [23 tháng 9](/wiki/23_th%C3%A1ng_9)năm [2009](/wiki/2009), Chính phủ ban hành Nghị quyết về việc điều chỉnh địa giới hành chính phường và thành lập các phường Nhị Châu (tách ra từ phường Ngọc Châu) và Tân Bình (tách ra từ phường Thanh Bình) thuộc thành phố Hải Dương . [[14]](#cite_note-14)
Ngày
[29 tháng 12](/wiki/29_th%C3%A1ng_12) năm [2013](/wiki/2013), Chính phủ ban hành Nghị quyết về việc thành lập các phường Ái Quốc và Thạch Khôi trên cơ sở các xã có tên tương ứng [[15]](#cite_note-15)
## Hành chính[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)&action=edit§ion=4)]
Thành phố Hải Dương hiện có 21 đơn vị hành chính bao gồm 17 phường và 4 xã:
|
|
## Kinh tế[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)&veaction=edit§ion=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)&action=edit§ion=5)]
Thành phố
[Hải Dương](/wiki/H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng) là trung tâm công nghiệp, thương mại và dịch vụ của tỉnh, đồng thời là một trong những trung tâm về công nghiệp của [Vùng kinh tế trọng điểm Bắc bộ](/wiki/V%C3%B9ng_kinh_t%E1%BA%BF_tr%E1%BB%8Dng_%C4%91i%E1%BB%83m_B%E1%BA%AFc_b%E1%BB%99).Thành phố Hải Dương hiện là 1 đô thị trong [vùng Thủ đô Hà Nội](/wiki/Quy_ho%E1%BA%A1ch_v%C3%B9ng_th%E1%BB%A7_%C4%91%C3%B4_H%C3%A0_N%E1%BB%99i). Cùng với các thành phố Thái Nguyên, Việt Trì, thành phố Hải Dương sẽ được đầu tư để trở thành một trong 3 đô thị cấp trung tâm vùng (đô thị cấp 1) và là một trung tâm công nghiệp của toàn vùng. Các đô thị phía Tây sẽ là nơi phát triển dịch vụ và công nghệ cao. Các đô thị phía Đông Bắc và phía Bắc như [Phủ Lý](/wiki/Ph%E1%BB%A7_L%C3%BD), thị xã [Từ Sơn](/wiki/T%E1%BB%AB_S%C6%A1n), Bắc Ninh, thị xã [Chí Linh](/wiki/Ch%C3%AD_Linh), thành phố [Vĩnh Yên](/wiki/V%C4%A9nh_Y%C3%AAn), Hưng Yên... sẽ là các đô thị vệ tinh, đảm bảo cho vùng thủ đô phát triển hài hoà. [[16]](#cite_note-16)
### Khu - cụm - cảng công nghiệp[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)&veaction=edit§ion=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)&action=edit§ion=6)]
Trước đây, ngành công nghiệp của thành phố Hải Dương chủ yếu được biết đến qua sự đóng góp của Nhà máy Sứ Hải Dương, Công ty Chế tạo Bơm Hải Dương, các cơ sở sản xuất
[bánh đậu xanh](/wiki/B%C3%A1nh_%C4%91%E1%BA%ADu_xanh) và một số nhà máy khác. Mặt khác, sau năm 2000, với lợi thế về giao thông, thương mại..., tỉnh và thành phố đã triển khai quy hoạch xây dựng các khu - cụm công nghiệp:
- KCN Đại An (603,82ha)
KCN Đại An được thành lập ngày 24/3/2003. Vị trí Km 51, Quốc lộ 5, Thành phố Hải Dương. KCN Đại An có vị trí giao thông hết sức thuận lợi, dọc theo tuyến đường cao tốc số 5 nối liền thủ đô Hà Nội với cảng Hải Phòng,nằm trong vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc, KCN cách thủ đô Hà Nội 50 km, sân bay Nội Bài 80 km, cảng Hải Phòng 51 km, cảng nước sâu Cái Lân 82 km, ga đường sắt Cao Xá 1,5 km, cảng sông Tiên Kiều 2 km. Tổng diện tích 664 ha: diện tích khu I 189,82 ha (170,82 ha đất công nghiệp và 19 ha đất khu dân cư phục vụ công nghiệp), khu II 474 ha (trong đó diện tích đất công nghiệp là 403 ha, diện tích đất Khu dân cư là 71 ha). Được đầu tư xây dựng đồng bộ, và hiện đại gồm: hệ thống cấp điện, cấp nước, thoát nước, giao thông, thông tin liên lạc, hệ thống chiếu sáng, trung tâm kho vận, an ninh, môi trường và cây xanh....Hiện tại đã có 31 dự án đã cấp giấy phép, tổng số vốn đầu tư của các dự án trong KCN là 422 triệu USD; vốn đã thực hiện 250 triệu USD; vốn đầu tư trung bình 1 ha đất là 4,7 triệu USD; số lượng công nhân sử dụng trong KCN khoảng 6.800 người, trong đó NLĐ địa phương là 5.780 người, chiếm tỷ lệ 85%. Hiện nay KCN đã thu hút được nhiều doanh nghiệp của các quốc gia trên thế giới: Mỹ, Nhật, Pháp, Đức, Hàn Quốc, Trung Quốc, Malaysia, Đài Loan và Việt Nam.
Hệ thống cơ sở hạ tầng, dịch vụ, an sinh xã hội đồng bộ: tư vấn thành lập doanh nghiệp và các thủ tục xin cấp giấy phép đầu tư; dịch vụ tư vấn thiết kế và thi công xây dựng; dịch vụ vận chuyển hàng hóa; Dịch vụ kho tàng chứa trữ hàng hóa; dịch vụ bảo hiểm, thủ tục hải quan xuất nhập khẩu; hỗ trợ tuyển dụng công nhân; khu nhà ở cho chuyên gia và công nhân thuê
. Hiện tại Bệnh viện Quốc tế Đại An Việt Nam Canada (Dai An Vietnam Canadian International Hospital) Quy mô vốn đầu tư 200 triệu USD,200 giường bệnh, đang được khởi công xây dựng. [17] [[18]](#cite_note-18)
- KCN Nam Sách (60,2ha)
KCN Nam Sách được thành lập ngày 27/02/2003. Vị trí nằm trên trục đường quốc lộ 5 nối liền Hà Nội - Hải Phòng và quốc lộ 183 nối liền các trung tâm kinh tế lớn như Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, sân bay Quốc tế Nội Bài, cửa khẩu Lạng Sơn và các cảng biển quốc tế, rất thuận tiện cho việc xuất nhập khẩu hàng hoá. Tổng diện tích 60,2ha. Có cơ sở hạ tầng kỹ thuật đồng bộ hiện đại: Nguồn điện 30.000 KVA. Nguồn nước 4.500 m3/ngày đêm.Thoát nước - Xử lý nước thải và chất thải rắn đạt tiêu chuẩn mức B công suất 3.600 m3/ngày.Thông tin liên lạc đạt tiêu chuẩn quốc tế đáp ứng nhu cầu thông tin liên lạc đạt 9-11 lines/ha.Hệ thống cáp quang ngầm được đấu nối trực tiếp đến chân hàng rào từng doanh.Hệ thống đường giao thông nội bộ: hệ thống đường khu trung tâm rộng 27m,đường chính rộng 16.5 m,đường nhánh, đường gom rộng 13.5 m.Hệ thống phòng cháy chữa cháy. Hệ thống phòng cháy chữa cháy đạt tiêu chuẩn quốc gia, các trụ cứu hoả được bố trí dọc theo trục đường KCN (khoảng 100-120m/1trụ).Hải quan mọi thủ tục hải quan được thực hiện tại cảng cạn (ICD) cách KCN 3 km. Ngân hàng hệ thống chi nhánh các ngân hàng (Vietcombank, Maritime Bank, ACB, Agribank, Techcombank...
Hiện Khu công nghiệp Nam Sách có tổng số trên 20 nhà đầu tư trong và ngoài nước: Toyo Denso, Okamoto của Nhật Bản, Ever Glory của Hồng Kông, Chyun Jaan của Đài Loan, Công ty Nam Tiến, Công ty Hồng Gia, Công ty Kiến Hưng của Việt Nam,... Khu công nghiệp đi vào hoạt động đã góp phần tạo việc làm cho hàng nghìn lao động tại địa phương và các vùng lân cận, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và tăng nguồn thu cho Ngân sách của Tỉnh.
[[19]](#cite_note-19)
- KCN Việt Hòa-Kenmark (46,40ha)
Km 47, quốc lộ 5, phường Việt Hòa, thành phố Hải Dương, tỉnh Hải Dương.Quy mô tổng thể 123 héc ta. Tổng vốn đầu tư 1.594 tỷ đồng
[[20]](#cite_note-20)
- CCN Thạch Khôi
Tổng mức đầu tư: 146.435.362.000 đồng. Diện tích 12,74 ha, gồm các hạng mục: khu chợ trung tâm, bãi đỗ xe, hai trục đường chính nối với quốc lộ 38B, 10 tuyến đường nội bộ. Riêng khu tiểu, thủ công nghiệp nằm ở phía đông được thiết kế 7 dãy, với các lô liền kề, phục vụ nhu cầu sản xuất và kinh doanh nghề mộc, chạm và điêu khắc. Khối nhà ở liền kề được chia làm 10 khu. Ngoài ra, khu dân cư này còn quy hoạch khu công cộng gồm nhà trẻ, nhà văn hoá, cây xanh, đường đi bộ.
[[21]](#cite_note-21)
- CCN Ngô Quyền
- CCN Cẩm Thượng - Việt Hòa
- CCN Ba Hàng.
- Cảng nội địa Hải Dương
Cảng nội địa Hải Dương được thành lập ngày 09 tháng 09 năm 2002. Vị trí Vị trí nằm ở trung tâm vùng kinh tế trọng điểm Đồng bằng Bắc Bộ.Cách Hà Nội 55 km,cách sân bay nội bài 90 km cách cảng Hải Phòng 55 km cách cảng Cái Lân 120 km. Có cơ sở hạ tầng kỹ thuật đồng bộ hiện đại:Hệ thống giao thông Đường bộ quốc lộ 5, quốc lộ 18, quốc lộ 188, quốc lộ 10, quốc lộ 1A Đường sắt Hải Phòng - Hải Dương - Hưng Yên - Hà Nội - Lạng Sơn - Lào Cai. Hệ thống bãi container 12 hecta. Hệ thống kho chứa hàng Số lượng kho 5 Tổng diện tích kho: 24.000 m2. Dịch vụ:ICD, Đại lý hãng tàu Cho thuê kho ngoại quan, kho CFS, kho thông thường, bãi container và giao hàng theo yêu cầu Dịch vụ làm thủ tục hải quan, giao nhận hàng hoá XNK và logistics Vận tải đa phương thức nội địa và quốc tế Dịch vụ bảo hiểm và giám định hàng hoá
[[22]](#cite_note-22)
### Thương mại[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)&veaction=edit§ion=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)&action=edit§ion=7)]
Sự phát triển mạnh mẽ, nhanh chóng về không gian và kết cấu hạ tầng đô thị đã tạo ra động lực to lớn, thúc đẩy sự phát triển kinh tế của TP Hải Dương đóng góp tỉ trọng lớn trong GDP chung của tỉnh với mức tăng trưởng kinh tế trong nhiều năm liền đều đạt bình quân hơn 14%/năm, nằm trong tốp các địa phương có tốc độ tăng trưởng cao nhất khu vực. Trong cơ cấu kinh tế chung của TP, công nghiệp, thương mại, dịch vụ ngày càng chiếm tỷ trọng lớn, giảm dần tỷ trọng nông nghiệp.
Hiện tại, ngành công nghiệp - xây dựng đã chiếm tỷ lệ 55,5%;
**thương mại dịch vụ 40,3%**; nông nghiệp thuỷ sản chỉ còn 4,2%. TP đã quy hoạch xây dựng được 30 điểm chợ, siêu thị, trung tâm thương mại với 5.800 hộ kinh doanh. [[23]](#cite_note-23)
Ngành thương mại phát triển tương đối đồng đều tại các phường, xã. Trong đó, hàng hóa chủ yếu được lưu thông qua hệ thống bán lẻ.
Thành phố Hải Dương có các tuyến phố thương mại chính như Đồng Xuân, Đại lộ Hồ Chí Minh, Ngân Sơn, Phạm Hồng Thái, Phạm Ngũ Lão, Quang Trung, Thống Nhất, Trần Bình Trọng, Trần Hưng Đạo, Trần Phú, Tuy An, Tuy Hòa, Đoàn Kết, Xuân Đài... Ngoài ra, còn có các phố chợ Bắc Kinh, Chi Lăng, Chợ Con, Mạc Thị Bưởi, Trần Phú... Một số chợ, siêu thị lớn:
**Chợ:** Chợ Phú Yên, Chợ Kho Đỏ, chợ Bắc Kinh, chợ Ngô Quyền, chợ Thanh Bình,chợ Hải Tân, chợ Ngọc Châu, [chợ Ô tô Hải Dương](http://www.chooto.vn/vietnam/?act=About&do=Detail&aid=10)... **Siêu thị:** [Siêu thị Big C](http://www.bigc.vn/Default.aspx?tabid=178&s=117), [Siêu thị Intimex Hải Dương](http://www.intimexco.com/?act=content&pid=4&cid=12), [Siêu thị Hải Dương Vinatex](http://www.vinatex-mart.com/Contact.aspx?Act=SystemMember&CityID...), Siêu thị điện máy HC, Siêu thị Vật liệu xây dựng và Nội thất Minh Hải Plaza, Siêu thị Điện máy Phương Đông, Siêu thị Sách Giáo dục, Trung tâm thương mại TP. Hải Dương, Siêu thị Thegioididong, Siêu thị Vien thong A... **Ngân hàng:** Thành phố Hải Dương là nơi khai sinh ra Ngân hàng TMCP Đại Dương OceanBank. Ngân hàng TMCP Đại Dương OceanBank tiền thân là ngân hàng thương mại cổ phần Nông thôn Hải Hưng, được thành lập cuối năm 1993 với vốn điều lệ là 300 triệu đồng và chỉ đơn giản là nhận tiền gửi và cho vay hộ nông dân trên địa bàn nông thôn Hải Dương. Sau 14 năm hoạt động, Ngân hàng TMCP Nông thôn Hải Hưng chính thức được chuyển đổi mô hình hoạt động thành Ngân hàng cổ phần đô thị đổi tên thành Ngân hàng TMCP Đại Dương OceanBank. Hiện OceanBank đã có trên 100 chi nhánh và phòng giao dịch khắp 3 miền Bắc, Trung, Nam. [[24]](#cite_note-24)
Hiện trên địa bàn Tp Hải Dương có 23 chi nhánh ngân hàng thương mại, đã phát hành trên 18.000 thẻ, lắp đặt 314 máy POS tại 138 điểm chấp nhận thẻ tập trung tại các siêu thị, khách sạn, nhà hàng, phòng vé máy bay và các cửa hàng bán hàng lưu niệm cho khách du lịch quốc tế. Hệ thống ngân hàng Hải Dương đã hoàn thành kết nối liên thông POS từ năm 2011.
[[25]](#cite_note-25)
## Giao thông[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)&veaction=edit§ion=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)&action=edit§ion=8)]
### Đường bộ[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)&veaction=edit§ion=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)&action=edit§ion=9)]
- Các tuyến Quốc lộ: 5, 191, 37, 17
- Đường phố chính:
- Đại lộ: Hồ Chí Minh, Trần Hưng Đạo, Nguyễn Lương Bằng, Lê Thanh Nghị, 30/10.
- Phố: Phạm Ngũ Lão, Trường Chinh, Thanh Niên, Thống Nhất, Ngô Quyền, Hồng Quang, Yết Kiêu, Điện Biên Phủ, Bạch Đằng, Hoàng Diệu, Nguyễn Thượng Mẫn, Chi Lăng, Hoàng Hoa Thám, Bạch Năng Thi, Bùi Thị Xuân, An Thái, Phạm Ngũ Lão, Chương Dương, Tam Giang, Quang Trung, Đoàn Kểt, Cẩm Thượng, Đỗ Ngọc Du, Đức Minh...
### Đường thủy[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)&veaction=edit§ion=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)&action=edit§ion=10)]
Thành phố Hải Dương có một hệ thống giao thông đường thủy khá thuận lợi. Từ thành phố Hải Dương, theo hệ thống sông Thái Bình, tàu thuyền có thể xuôi ra Cảng Hải Phòng, hoặc ngược lên các tỉnh miền núi trung du phía Bắc.
Cảng Cống Câu là cảng đường thủy nội địa có chức năng là nơi bốc dỡ hàng hóa - chủ yếu là nguyên vật liệu - đến và đi các tỉnh thành khác, cảng có công suất 300.000 tấn /năm và hệ thống bến bãi đáp ứng về vận tải hàng hoá bằng đường thuỷ một cách thuận lợi.
### Đường sắt[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)&veaction=edit§ion=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)&action=edit§ion=11)]
Hệ thống đường sắt Hà Hải đi qua địa phận thành phố Hải Dương khoảng 13 km, bắt đầu từ phường Việt Hòa và kết thúc tại xã Ái Quốc. Kết nối với các tỉnh thành khác tại Nhà ga Hải Dương - đầu mối giao thông đường sắt của toàn tỉnh, và Tiền Trung là nhà ga trung chuyển của khu vực Đông bắc tỉnh.
### Các tuyến xe buýt[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)&veaction=edit§ion=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)&action=edit§ion=12)]
Hiện tại, có tất cả 16 tuyến xe buýt xuất phát từ thành phố Hải Dương đi đến trung tâm các huyện trong tỉnh
[Hải Dương](/wiki/H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng) và các tỉnh, thành lân cận.
- Các tuyến xuất phát từ Bến xe Hải Dương:
202 Hải Dương - Hà Nội
206 Hải Dương - Hưng Yên
216 Hải Dương - Sặt - Hưng Yên
- Các tuyến xuất phát từ
[Bến xe Hải Tân](/wiki/B%E1%BA%BFn_xe_H%E1%BA%A3i_T%C3%A2n):
02 Tp. Hải Dương - Thanh Hà
19 TP. Hải Dương - Nam Sách
207 Hải Dương - Uông Bí
215 Hải Dương - Lương Tài
217 Hải Dương - Bắc Ninh.
208 Hải Dương - Bắc Giang
209 Hải Dương - Thái Bình
01 TP Hải Dương - Thanh Hà
18 TP Hải Dương - Phú Thái - Mạo Khê
08 TP Hải Dương - Kim Thành
07 TP Hải Dương - Bóng - Cầu Dầm
05 TP Hải Dương - Bình Giang - Hà Chợ
- Các tuyến xuất phát từ Điểm đỗ Bắc đường Thanh Niên (Siêu thị Marko cũ):
06 TP Hải Dương - Bến Trại
09 TP Hải Dương - TT. Tứ Kỳ - Quí Cao - Ninh Giang
27 TP Hải Dương - Gia Lộc - Ninh Giang.
## Giáo dục - Y tế[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)&veaction=edit§ion=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)&action=edit§ion=13)]
### Giáo dục[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)&veaction=edit§ion=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)&action=edit§ion=14)]
#### Đại học - Cao đẳng - Trung cấp chuyên nghiệp[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)&veaction=edit§ion=15) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)&action=edit§ion=15)]
|
||
|
#### Trung học phổ thông[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)&veaction=edit§ion=16) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)&action=edit§ion=16)]
|
|
1.
2.
3. Trung học phổ thông Hoàng Văn Thụ
4. Trung học phổ thông Nguyễn Du
5. Trung học phổ thông Bán công Nguyễn Bỉnh Khiêm
|
|
6. Trung học phổ thông Dân lập Thành Đông
7.
8. Trung học phổ thông Lương Thế Vinh
9.
10.Trung học phổ thông Quang Trung
### Y tế[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)&veaction=edit§ion=17) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)&action=edit§ion=17)]
1. Bệnh viện Đa khoa tỉnh Hải Dương.
2. Bệnh viện Đa khoa TP. Hải Dương.
3. Viện Quân y 7.
4. Bệnh viện Lao & Bệnh phổi Hải Dương.
5. Bệnh viện Phụ sản Hải Dương
6. Bệnh viện Đa khoa Hòa Bình.
7. Bệnh viện Y học cổ truyền Hải Dương.
8. Trung tâm Y tế dự phòng Hải Dương.
9. Bệnh viện Điều dưỡng - Phục hồi chức năng Hải Dương.
10. Bệnh viện Nhi Hải Dương.
11. Bệnh viện Mắt Hải Dương.
12. Viện Da liễu Hải Dương
13. Bệnh viện Đại học Y Hải Dương.
14. Bệnh viện Hoà Bình.
15. Trung tâm Phòng, chống HIV/AIDS
## Ẩm thực - Đặc sản[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)&veaction=edit§ion=18) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)&action=edit§ion=18)]
Hải Dương là nơi nổi tiếng với nhiều đặc sản mang đậm hương vị của đồng bằng Bắc bộ như:
[Bánh đậu xanh](/wiki/B%C3%A1nh_%C4%91%E1%BA%ADu_xanh), [Bánh khảo](/wiki/B%C3%A1nh_kh%E1%BA%A3o), [Cốm](/wiki/C%E1%BB%91m) (An Châu). Thêm vào đó là những [Bánh gai](/wiki/B%C3%A1nh_gai) [Ninh Giang](/wiki/Ninh_Giang), [Vải thiều](/wiki/V%E1%BA%A3i_thi%E1%BB%81u) [Thanh Hà](/wiki/Thanh_H%C3%A0)… mang từ các huyện lên. Các món ăn ngon được biết đến nhiều của thành phố Hải Dương: Bún cá, Bánh đa cua, [Bánh cuốn](/wiki/B%C3%A1nh_cu%E1%BB%91n), [Bánh đúc](/wiki/B%C3%A1nh_%C4%91%C3%BAc).
Thành phố Hải Dương có nhiều quán ăn đêm nằm rải rác ở nhiều tuyến phố, rất phong phú và đa dạng như phố Mạc Thị Bưởi nổi tiếng với các món ăn đường phố, bán từ chiều tối đến tận khuya, có thể ăn tại chỗ hoặc gói mang về, với những hàng xôi hộp, bánh bao, bánh mỳ pa-tê, bánh cuốn hấp, phở, miến, cháo, gà tần, tim tần thuốc bắc. Một phố khác được nhiều người biết đến là phố Phạm Hồng Thái, nổi danh là phố ẩm thực của Thành Đông với nhiều món ăn ngon và đa dạng, đặc biệt là món
[cháo](/wiki/Ch%C3%A1o). [[26]](#cite_note-26)
## Điểm tham quan - du lịch[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)&veaction=edit§ion=19) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)&action=edit§ion=19)] [Thành Hải Dương](/wiki/Th%C3%A0nh_H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng)
- Quảng trường Độc Lập (quảng trường trung tâm)
- Quảng trường 30 tháng 10 (quảng trường phía tây)
- Quảng trường Thống Nhất
- Cụm di tích: Đình, Đền, Chùa Sượt thuộc phường Thanh Bình, thành phố Hải Dương. Đền có tên chữ là Thanh Cương linh từ, Quang Liệt miếu. Đền Sượt và đình Sượt thờ Đức thánh Vũ Hữu có công phò vua Lê Chiêu Tông dẹp giặc Ai Lao giữ yên bờ cõi đất nước ở thế kỷ thứ XV. Đền đã được xếp hạng di tích lịch sử văn hoá văn hoá cấp quốc gia năm 1992.
[[27]](#cite_note-27)
- Cụm di tích: Đình, Đền, Chùa Bảo Sài thuộc khu dân cư số 14, phố Trương Mỹ, Phường Phạm Ngũ Lão, Thành phố Hải Dương. Trong đó Đình Bảo Sài thờ Tướng công Trương Mỹ - người có công trong chống giặc ngoại xâm phương Bắc: tham gia vào khởi nghiã Hai Bà trưng năm 40 để đưa đến sự ra đời của nhà nước độc lập tự chủ trong những năm 40 – 43. Hiện nay, cụm di tích Đình, Đền, Chùa Bảo Sài đã được nhà nước công nhận là di tích lịch sử cấp Quốc Gia.
[[28]](#cite_note-28)
- Di tích Đình Đồng Niên thuộc phường Việt Hòa, thành phố Hải Dương. Đình Đồng Niên được xây dựng từ thế kỷ thứ 6. Đình thờ 3 vị Thành hoàng, là những vị anh hùng cứu quốc thời tiền Lý (544-602), có công đánh đuổi giặc Lương mở ra kỷ nguyên độc lập tự chủ cho dân tộc Việt Nam. Đình Đồng Niên còn là nơi hội tụ của "tam giáo đồng nguyên" (Nho, Phật, Lão) và cũng là công trình kiến trúc cổ với những mảng điêu khắc tinh tế thể hiện sự tài hoa của các nghệ nhân tiền bối
[[29]](#cite_note-29)
- Công viên Bạch Đằng: Gồm quần thể hồ, công viên, nhà hàng, khách sạn dọc theo đường Thanh Niên và phố Đoàn Kết thành phố Hải Dương.
- Nước khoáng nóng Thạch Khôi: Năm 1966 Đoàn 36C tiến hành khoan thăm dò dầu khí tại khu vực Thạch Khôi (nay là phường Thạch Khôi thành phố Hải Dương) đã phát hiện ra Nước khoáng nóng xuất hiện trong lỗ khoan 8 sâu 766 m. Theo nghiên cứu của Bộ Y tế và các cơ quan chức năng Nhà nước đã xác nhận: Mỏ Thạch Khôi có trữ lượng lớn, một số thành phần khoáng hóa chứa nhiều muối i-on và các nguyên tố vi lượng quý, có giá trị chữa bệnh cao.
[[30]](#cite_note-30)
- Khu sinh thái Hà Hải phường Lê Thanh Nghị thành phố Hải Dương: Khu đô thị Sinh thái hiện đại thuộc phường Lê Thanh Nghị. Bao gồm các khu dân cư và khu liên hợp vui chơi giải trí: nhà hàng, công viên nước ngoài trời, sân quần vợt, hồ điều hòa, hồ câu cá, siêu thị mua sắm, biệt thự...
[Âu Cơ resort, 1A Nguyễn Hữu Cầu, Phường Ngọc Châu, Thành phố Hải Dương](http://www.danhbakhachsanvietnam.vn/khach-san/danh-gia/4738-Khach-san-Au-Co.htm)
- Hải Dương Xanh resort, Km 56 - quốc lộ số 5, chân cầu Phú Lương, thành phố Hải Dương
- Tổ hợp Khu biệt thự nhà hàng Phan Anh - Đồng Xanh, Phường Ngọc Châu - TP. Hải Dương
- Vườn sinh thái Thanh Bình: đường Ngô Quyền phường Thanh Bình tp Hải Dương.
- Các tuyến phố thương mại: Đồng Xuân, Đại lộ Hồ Chí Minh, Ngân Sơn, Phạm Hồng Thái, Phạm Ngũ Lão, Quang Trung, Thống Nhất, Trần Bình Trọng, Trần Hưng Đạo, Trần Phú, Đoàn Kết, Tuy An, Tuy Hòa, Xuân Đài...
-
-
-
-
-
-
-
-
Sông
[Kẻ Sặt](/wiki/K%E1%BA%BB_S%E1%BA%B7t)chảy giữa lòng thành phố
## Thành phố kết nghĩa[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)&veaction=edit§ion=20) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)&action=edit§ion=20)]
## Danh nhân[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)&veaction=edit§ion=21) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)&action=edit§ion=21)] [Lương Như Hộc](/wiki/L%C6%B0%C6%A1ng_Nh%C6%B0_H%E1%BB%99c) [Đinh Văn Tả](/wiki/%C4%90inh_V%C4%83n_T%E1%BA%A3) [Nguyễn Trác Luân](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Tr%C3%A1c_Lu%C3%A2n&action=edit&redlink=1) [Trần Xuân Yến](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_Xu%C3%A2n_Y%E1%BA%BFn&action=edit&redlink=1) [Vũ Hựu](/w/index.php?title=V%C5%A9_H%E1%BB%B1u&action=edit&redlink=1) [Hồng Quang](/wiki/H%E1%BB%93ng_Quang) [Nguyễn Thượng Mẫn](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_M%E1%BA%ABn&action=edit&redlink=1) [Đặng Quốc Chinh](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%B7ng_Qu%E1%BB%91c_Chinh&action=edit&redlink=1) [Thâm Tâm](/wiki/Th%C3%A2m_T%C3%A2m) [Lê Đình Vũ](/w/index.php?title=L%C3%AA_%C4%90%C3%ACnh_V%C5%A9&action=edit&redlink=1) [Lê Tôn Hy](/w/index.php?title=L%C3%AA_T%C3%B4n_Hy&action=edit&redlink=1) [Phạm Xuân Huân](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A1m_Xu%C3%A2n_Hu%C3%A2n&action=edit&redlink=1) [Phạm Ngọc Khánh](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A1m_Ng%E1%BB%8Dc_Kh%C3%A1nh&action=edit&redlink=1) [Đỗ Ngọc Du](/wiki/%C4%90%E1%BB%97_Ng%E1%BB%8Dc_Du)
## Hình ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)&veaction=edit§ion=22) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)&action=edit§ion=22)]
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Phố Bạch Đằng, năm 1923 là khu hành chính của chính quyền Pháp nằm ven sông
[Kẻ Sặt](/wiki/K%E1%BA%BB_S%E1%BA%B7t)
-
-
[Tháp nước](/wiki/Th%C3%A1p_n%C6%B0%E1%BB%9Bc)cổ trong hệ thống cấp nước cho thành phố Hải Dương được người Pháp xây dựng vào đầu thế kỷ 20 tại khuôn viên Nhà thiếu nhi
-
-
-
-
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)&veaction=edit§ion=23) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)&action=edit§ion=23)] [^](#cite_ref-TN_1-0) [Nghị định số 30/2008/NĐ-CP ngày 19 tháng 3 năm 2008 của Chính phủ](http://thuvienphapluat.com.vn/van-ban/hanh-chinh/2008/03/1225639/nghi-dinh-so-30-2008-nd-cp-ve-viec-dieu-chinh-dia-gioi-hanh-chinh-cac-huyen-nam-sach-gia-loc-tu-k/)về việc điều chỉnh địa giới hành chính các huyện: Nam Sách, Gia Lộc, Tứ Kỳ, Cẩm Giàng để mở rộng thành phố Hải Dương; thành lập phường Tứ Minh, phường Việt Hòa và mở rộng địa giới hành chính phường Hải Tân thành phố Hải Dương.
- ^
**a** **ă** **â** [Ban chỉ đạo Tổng điều tra dân số và nhà ở trung ương.](#cite_ref-TK_2-3) **b** [Tổng điều tra dân số và nhà ở Việt Nam năm 2009: Kết quả toàn bộ](http://www.gso.gov.vn/default.aspx?tabid=512&idmid=5&ItemID=10798). Hà Nội, 6-2010. Biểu 2, tr.14. [^](#cite_ref-TN3_3-0) [Nghị định số 88-CP ngày 06 tháng 8 năm 1997 của Chính phủ](http://www.thuvienphapluat.vn/archive/Nghi-dinh/Nghi-dinh-88-CP-thanh-lap-thanh-pho-Hai-Duong-thuoc-tinh-Hai-Duong-vb40883t11.aspx)về việc thành lập thành phố Hải Dương thuộc tỉnh Hải Dương.
- ^
**a** **ă** [Quyết định số 616/QĐ-TTg ngày 15 tháng 5 năm 2009 của Thủ tướng Chính phủ](http://www.thuvienphapluat.vn/archive/Quyet-dinh/Quyet-dinh-616-QD-TTg-cong-nhan-thanh-pho-Hai-Duong-tinh-Hai-Duong-do-thi-loai-II-vb88346t17.aspx)về việc công nhận thành phố Hải Dương, tỉnh Hải Dương là đô thị loại II trực thuộc tỉnh Hải Dương. [^](#cite_ref-5) [Quá trình hình thành và phát triển xứ Đông](http://www.haiduong.gov.vn/vn/thongtin/Pages/QuatrinhhinhthanhxuDong.aspx) *Nguồn: http://www.haiduong.gov.vn/* [^](#cite_ref-6) [Nghị quyết số 504-NQ/TVQH về việc phê chuẩn việc hợp nhất hai tỉnh Vĩnh Phúc và Phú Thọ thành một tỉnh lấy tên là tỉnh Vĩnh Phú và việc hợp nhất hai tỉnh Hải Dương và Hưng Yên thành một tỉnh lấy tên là tỉnh Hải Hưng do Ủy ban thường vụ Quốc Hội ban hành](http://thuvienphapluat.vn/archive/Nghi-quyet/Nghi-quyet-504-NQ-TVQH-phe-chuan-hop-nhat-hai-tinh-Vinh-Phuc-va-Phu-Tho-thanh-Vinh-Phu-va-hop-nhat-hai-tinh-Hai-Duong-va-Hung-Yen-thanh-Hai-Hung-vb18359t13.aspx) [^](#cite_ref-7) [Quyết định 389-NV năm 1969 về việc phê chuẩn việc điều chỉnh địa giới hành chính của thị xã Hải Dương, tỉnh Hải Hưng](http://thuvienphapluat.vn/archive/Quyet-dinh/Quyet-dinh-389-NV-phe-chuan-viec-dieu-chinh-dia-gioi-hanh-chinh-thi-xa-Hai-duong-tinh-Hai-Hung-vb18413t17.aspx) [^](#cite_ref-8) [Quyết định 22-BT năm 1974 về việc phân vạch địa giới hành chính một số xã và thị trấn thuộc các huyện Ninh Giang, Chí Linh, Tứ Kỳ, Cẩm Giàng, Nam Sách và thị xã Hải Dương thuộc tỉnh Hải Hưng](http://thuvienphapluat.vn/archive/Quyet-dinh/Quyet-dinh-22-BT-phan-vach-dia-gioi-hanh-chinh-xa-thi-tran-huyen-Ninh-Giang-Chi-Linh-Tu-Ky-Cam-Giang-Nam-Sach-thi-xa-Hai-Duong-tinh-Hai-Hung-vb23047t17.aspx) [^](#cite_ref-9) [Nghị định 64-CP năm 1996 về việc thành lập các phường mới thuộc thị xã Hải Dương, tỉnh Hải Hưng](http://thuvienphapluat.vn/archive/Nghi-dinh/Nghi-dinh-64-CP-thanh-lap-cac-phuong-moi-thuoc-thi-xa-Hai-Duong-tinh-Hai-Hung-vb40219t11.aspx) [^](#cite_ref-10) [Nghị quyết về việc chia và điều chỉnh địa giới hành chính một số tỉnh do Quốc Hội ban hành](http://thuvienphapluat.vn/archive/Nghi-quyet/Nghi-quyet-chia-va-dieu-chinh-dia-gioi-hanh-chinh-tinh-vb40091t13.aspx) [^](#cite_ref-11) [Nghị định 88-CP năm 1997 về việc thành lập thành phố Hải Dương thuộc tỉnh Hải Dương](http://thuvienphapluat.vn/archive/Nghi-dinh/Nghi-dinh-88-CP-thanh-lap-thanh-pho-Hai-Duong-thuoc-tinh-Hai-Duong-vb40883t11.aspx) [^](#cite_ref-12) [Nghị định 30/2008/NĐ-CP về việc điều chỉnh địa giới hành chính các huyện: Nam Sách, Gia Lộc, Tứ Kỳ, Cẩm Giàng để mở rộng thành phố Hải Dương; thành lập phường Tứ Minh, phường Việt Hòa và mở rộng địa giới hành chính phường Hải Tân thành phố Hải Dương tỉnh Hải Dương](http://thuvienphapluat.vn/archive/Nghi-dinh/Nghi-dinh-30-2008-ND-CP-dieu-chinh-dia-gioi-Nam-Sach-Gia-Loc-Tu-Ky-Cam-Giang-mo-rong-Hai-Duong-thanh-lap-Tu-Minh-Viet-Hoa-mo-rong-Hai-Tan-vb64475t11.aspx) [^](#cite_ref-13) [Quyết định 616/QĐ-TTg năm 2009 về việc công nhận thành phố Hải Dương là đô thị loại II trực thuộc tỉnh Hải Dương do Thủ tướng Chính phủ ban hành](http://thuvienphapluat.vn/archive/Quyet-dinh/Quyet-dinh-616-QD-TTg-cong-nhan-thanh-pho-Hai-Duong-tinh-Hai-Duong-do-thi-loai-II-vb88346t17.aspx) [^](#cite_ref-14) [Nghị quyết 47/NQ-CP về điều chỉnh địa giới hành chính phường, thành lập các phường thuộc thành phố Hải Dương, tỉnh Hải Dương](http://thuvienphapluat.vn/archive/Nghi-quyet/Nghi-quyet-47-NQ-CP-dieu-chinh-dia-gioi-hanh-chinh-phuong-thanh-lap-phuong-thanh-pho-Hai-Duong-tinh-Hai-Duong-vb95315t13.aspx) [^](#cite_ref-15) [Nghị quyết 138/NQ-CP năm 2013 thành lập phường Ái Quốc và Thạch Khôi thuộc thành phố Hải Dương, tỉnh Hải Dương](http://thuvienphapluat.vn/archive/Nghi-quyet-138-NQ-CP-nam-2013-thanh-lap-phuong-Ai-Quoc-Thach-Khoi-Hai-Duong-vb217915.aspx) [^](#cite_ref-16) [Quyết định số 490/QĐ-TTG của Thủ tướng Chính phủ : Về việc phê duyệt Quy hoạch xây dựng vùng Thủ đô Hà Nội đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2050](http://vanban.chinhphu.vn/portal/page/portal/chinhphu/hethongvanban?class_id=1&_page=1&mode=detail&document_id=64817) [^](#cite_ref-17) [KCN Đại An](http://www.daianvietnam.com/Projects.aspx?ProjectID=16) [^](#cite_ref-18) [Dự án xây bệnh viện quốc tế tại KCN Đại An](http://doanhnhan.vneconomy.vn/20130520084621888P0C5/se-co-benh-vien-quoc-te-200-trieu-usd-tai-hai-duong.htm) [^](#cite_ref-19) [KCN Nam Sach](http://www.vidgroup.com.vn/b-du-an-dau-tu/a-congtrinh-ha-tang-coso/copy5_of_khu-cong-nghiep-nam-sach/) [^](#cite_ref-20) [khu công nghiệp Việt Hoà – Kenmark](http://iza.haiduong.vn/kcn/KCN-Viet-Hoa-Ken-mark.htm) [^](#cite_ref-21) [CCN Thach Khoi](http://quanggiap.com.vn/Default.aspx?mod=project&item=1) [^](#cite_ref-22) [Cảng nội địa Hải Dương](http://hdl.vn/index.php/dnews/27/Gioi-thieu-Cong-ty.html) [^](#cite_ref-23) [TP Hải Dương: Vị thế mới để phát huy tiềm năng](http://www.haiduong.gov.vn/vn/thongtin/Pages/TPH%E1%BA%A3iD%C6%B0%C6%A1ng.aspx) [^](#cite_ref-24) [Ngân hàng TMCP Đại Dương OceanBank tiền thân là ngân hàng thương mại cổ phần Nông thôn Hải Hưng](http://www.nganhangonline.com/ngan-hang-dai-duong-oceanbank.html) [^](#cite_ref-25) [Hệ thống ngân hàng Hải Dương kết nối liên thông POS](http://kinhdoanh.vnexpress.net/tin-tuc/ebank/ngan-hang/he-thong-ngan-hang-hai-duong-ket-noi-lien-thong-pos-2715441.html) [^](#cite_ref-26) [Phố ẩm thực đêm](http://www.baohaiduong.vn/News/2009/1-17-1154-17721/Mot-net-am-thuc-xu-Dong.viss) [^](#cite_ref-27) [Lễ hội đền Sượt](http://sovhttdl.haiduong.gov.vn/pages/chitiettin.aspx?newsId=866addb2-7eff-4ab9-bf3a-1bb996de7ac6) [^](#cite_ref-28) [Lễ hội đình, đền, chùa Bảo Sài](http://sovhttdl.haiduong.gov.vn/pages/chitiettin.aspx?newsId=0337abfe-bfe3-455f-ae2c-90242db77faa) [^](#cite_ref-29) [Đình Đồng Niên và sự tích ba vị Thành hoàng](http://www.haiduong.gov.vn/vn/thongtin/Pages/%C4%90%C3%ACnh%C4%90%E1%BB%93ngNi%C3%AAnv%C3%A0s%E1%BB%B1t%C3%ADchbav%E1%BB%8BTh%C3%A0nhho%C3%A0ng.aspx) [^](#cite_ref-30) [Nguồn Thạch Khôi (Lỗ khoan 8)](http://idm.gov.vn/Nguon_luc/Xuat_ban/Anpham/Nuoc_khoang/phanII/T120_105.htm)
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)&veaction=edit§ion=24) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)&action=edit§ion=24)]
|
|![]()
[Hải Dương (thành phố)](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Hai_Duong?uselang=vi)
|
|![]()
**Các đơn vị hành chính cấp huyện trực thuộc** [tỉnh Hải Dương](/wiki/H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng)- [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam)
|
|: |
|Thành phố Hải Dương
|
|: |
|**:** [Huyện (10)](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_%C4%91%C6%A1n_v%E1%BB%8B_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_c%E1%BA%A5p_huy%E1%BB%87n_c%E1%BB%A7a_Vi%E1%BB%87t_Nam) [Bình Giang](/wiki/B%C3%ACnh_Giang)| [Cẩm Giàng](/wiki/C%E1%BA%A9m_Gi%C3%A0ng)| [Gia Lộc](/wiki/Gia_L%E1%BB%99c)| [Kim Thành](/wiki/Kim_Th%C3%A0nh)| [Kinh Môn](/wiki/Kinh_M%C3%B4n)| [Nam Sách](/wiki/Nam_S%C3%A1ch)| [Ninh Giang](/wiki/Ninh_Giang)| [Thanh Hà](/wiki/Thanh_H%C3%A0)| [Thanh Miện](/wiki/Thanh_Mi%E1%BB%87n)| [Tứ Kỳ](/wiki/T%E1%BB%A9_K%E1%BB%B3)
|
|

X-Cache: cp1053 hit (2), cp4016 hit (7), cp4017 frontend miss (0)


markdown:
# Kavrepalanchok (huyện)
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Kavrepalanchok
काभ्रेपलान्चोक
Kābhrepalāñcoka
|—
| —
|Quốc gia||
|[Vùng](/w/index.php?title=Ph%C3%A2n_chia_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_Nepal&action=edit&redlink=1) [Trung Nepal](/wiki/Trung_Nepal) [Khu](/w/index.php?title=Ph%C3%A2n_chia_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_Nepal&action=edit&redlink=1) [Bagmati](/w/index.php?title=Khu_Bagmati&action=edit&redlink=1) [Dhulikhet](/w/index.php?title=Dhulikhet&action=edit&redlink=1) [Diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch) [km²](/wiki/Ki-l%C3%B4-m%C3%A9t_vu%C3%B4ng)(539 [mi²](/wiki/D%E1%BA%B7m_vu%C3%B4ng)) **Dân số**(2001) [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [NPT](/w/index.php?title=Gi%E1%BB%9D_Nepal&action=edit&redlink=1)( [UTC+5:45](/wiki/UTC%2B5:45)) **Kavrepalanchok** ( [tiếng Nepal](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Nepal):काभ्रेपलान्चोक) là một huyện thuộc [khu Bagmati](/w/index.php?title=Khu_Bagmati&action=edit&redlink=1), vùng [Trung Nepal](/wiki/Trung_Nepal), [Nepal](/wiki/Nepal). Huyện này có diện tích 1396 km², dân số thời điểm năm 2001 là 385672 người. [[1]](#cite_note-statoids-1)
## Dân số[
[sửa](/w/index.php?title=Kavrepalanchok_(huy%E1%BB%87n)&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kavrepalanchok_(huy%E1%BB%87n)&action=edit§ion=1)]
Biến động dân số giai đoạn 1952-2001:
|1952||1961||1971||1981||1991||2001|
|187685||216440||245165||307150||324329||385672|
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Kavrepalanchok_(huy%E1%BB%87n)&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kavrepalanchok_(huy%E1%BB%87n)&action=edit§ion=2)]
- ^
**a** **ă** [“Districts of Nepal”](http://www.statoids.com/ynp.html). statoids.com. Truy cập ngày 11 tháng 11 năm 2012. [^](#cite_ref-np.statis_2-0) **(tiếng Anh)** [“Nepal Census Information Site”](https://sites.google.com/site/nepalcensus/). Cơ quan Thống kê Nepal. Truy cập ngày 11 tháng 11 năm 2012. [^](#cite_ref-3) [“Population Census 1961 Report”](http://dl.dropbox.com/u/37323160/Archive%20Data/Population%20Census%201952-54%20and%201961/IntroductionFrame2018/population_census_1961_report/index.htm). Cơ quan Thống kê Nepal. Truy cập ngày 11 tháng 11 năm 2012.
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Kavrepalanchok_(huy%E1%BB%87n)&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kavrepalanchok_(huy%E1%BB%87n)&action=edit§ion=3)] [“District Map of Nepal”](http://www.nepalvista.com/travel/map-districts.php). Nepal Vista. Truy cập ngày 11 tháng 11 năm 2012.

X-Cache: cp1054 miss (0), cp4017 miss (0), cp4010 frontend miss (0)


markdown:
# Kharkiv (tỉnh)
|
|Kharkiv Oblast
Харківська область
Kharkivs’ka oblast’
|—
| —
|
|
Lá cờ ![]()
|Biệt danh: Харківщина (
|Kharkivshchyna)
|
|![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/49/Flag_of_Ukraine.svg/22px-Flag_of_Ukraine.svg.png)
[Ukraine](/wiki/Ukraina) [Trung tâm hành chính](/wiki/Th%E1%BB%A7_ph%E1%BB%A7) [Kharkiv](/wiki/Kharkiv) **Chính quyền** ( [[1]](#cite_note-newgovukmrch182010-1) [Party of Regions](/w/index.php?title=Party_of_Regions&action=edit&redlink=1) ) [[1]](#cite_note-newgovukmrch182010-1) [Hội đồng tỉnh](/w/index.php?title=Ch%C3%ADnh_ph%E1%BB%A7_Ukraina&action=edit&redlink=1) [Diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch) [km²](/wiki/Ki-l%C3%B4-m%C3%A9t_vu%C3%B4ng)(12.129,4 [mi²](/wiki/D%E1%BA%B7m_vu%C3%B4ng)) **Dân số**(2006) [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) [Mã bưu chính](/w/index.php?title=M%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_Ukraina&action=edit&redlink=1) [Mã điện thoại](/w/index.php?title=M%C3%A3_%C4%91i%E1%BB%87n_tho%E1%BA%A1i&action=edit&redlink=1) [+380-57](/w/index.php?title=Area_code&action=edit&redlink=1) [Raions](/w/index.php?title=Raions_of_Ukraine&action=edit&redlink=1) [Đơn vị của đơn vị dưới tỉnh](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_Ukraina_theo_ph%C3%A2n_c%E1%BA%A5p&action=edit&redlink=1) [Số thành phố](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_Ukraina_theo_ph%C3%A2n_c%E1%BA%A5p&action=edit&redlink=1)(tổng cộng) [Số thị xã](/w/index.php?title=Danhh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_khu_%C4%91%E1%BB%8Bnh_c%C6%B0_ki%E1%BB%83u_%C4%91%C3%B4_th%E1%BB%8B_%E1%BB%9F_Ukraina_theo_ph%C3%A2n_c%E1%BA%A5p&action=edit&redlink=1) [FIPS 10-4](/wiki/FIPS_10-4) [UP07](/w/index.php?title=List_of_FIPS_region_codes_(S-U)&action=edit&redlink=1) **Website:** [www.kharkivoda.gov.ua](http://www.kharkivoda.gov.ua) **Tỉnh Kharkiv** ( [tiếng Ukraina](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Ukraina): Харківська область, chuyển tự *Kharkivs’ka oblast’*; cũng viết *Kharkivshchyna]]* – *) là một tiếng Ukraina: Харківщина* [tỉnh](/wiki/Ph%C3%A2n_c%E1%BA%A5p_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_Ukraina)ở phía đông của [Ukraina](/wiki/Ukraina). Tỉnh này giáp [Nga](/wiki/Nga)về phía bắc, [tỉnh Luhansk](/wiki/Luhansk_(t%E1%BB%89nh))về phía đông, [tỉnh Donetsk](/wiki/Donetsk_(t%E1%BB%89nh))về phía đông nam, [tỉnh Dnipropetrovsk](/w/index.php?title=T%E1%BB%89nh_Dnipropetrovsk&action=edit&redlink=1)về phía tây nam, [tỉnh Poltava](/w/index.php?title=T%E1%BB%89nh_Poltava&action=edit&redlink=1)về phía tây và [tỉnh Sumy về phía tây bắc](/w/index.php?title=T%E1%BB%89nh_Sumy_v%E1%BB%81_ph%C3%ADa_t%C3%A2y_b%E1%BA%AFc&action=edit&redlink=1). Diện tích của Oblast là 31.400 km ², tương ứng với 5,2% của tổng lãnh thổ của Ukraina.
Oblast là khu vực đông dân thứ ba của Ukraine, với dân số 2.857.751 người (năm 2004), hơn một nửa (1,5 triệu) sống ở thành phố
[Kharkiv](/wiki/Kharkiv), trung tâm hành chính của [Oblast](/wiki/Oblast). Trong khi tiếng Nga chủ yếu được sử dụng trong các thành phố của tỉnh Kharkiv, ở những nơi khác trong tỉnh hầu hết các cư dân nói [tiếng Ukraina](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Ukraina).
## Mục lục
## Lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=Kharkiv_(t%E1%BB%89nh)&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kharkiv_(t%E1%BB%89nh)&action=edit§ion=1)]
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Kharkiv_(t%E1%BB%89nh)&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kharkiv_(t%E1%BB%89nh)&action=edit§ion=2)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Kharkiv_(t%E1%BB%89nh)&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kharkiv_(t%E1%BB%89nh)&action=edit§ion=3)]
- ^
**a** **ă** [President appoints 14 regional governors](http://www.interfax.com.ua/eng/main/34467), [Interfax-Ukraine](/w/index.php?title=Interfax-Ukraine&action=edit&redlink=1)(March 18, 2010)
|
|
|
|
kiểu đô thị
|
|
|
|

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

X-Cache: cp1067 miss (0), cp1054 frontend miss (0)


markdown:
# Lịch sử đạo Cao Đài
|
|
|
|
|
|Lịch sử
|
|
|
|
|
|
|
|**Lịch sử đạo Cao Đài** phản ánh sự hình thành và phát triển của [đạo Cao Đài](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1o_Cao_%C4%90%C3%A0i) hoặc **Đại Đạo Tam Kỳ Phổ Độ**, được các tín đồ Cao Đài gọi là **đạo Thầy** để tỏ lòng tôn kính.
Tuy được khai sinh chính thức vào năm 1926, Cao Đài nhanh chóng phát triển về quy mô và số lượng tín đồ. Theo thống kê năm 2009 của các tổ chức Cao Đài, đạo Cao Đài có trên 1 vạn chức sắc, gần 3 vạn chức việc, khoảng 5 triệu tín đồ, với 958 tổ chức Họ đạo cơ sở được công nhận ở 35/38 tỉnh, thành phố có đạo Cao Đài, thành lập 65 Ban Đại diện, 1.290 cơ sở thờ tự (hàng năm có khoảng 4 ngàn tín đồ mới nhập môn vào đạo Cao Đài)
. Ngoài ra, có khoảng 30.000 tín đồ nữa sống ở [1] [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3), [Châu Âu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u)và [Úc](/wiki/%C3%9Ac).
## Mục lục
## Giai đoạn tiền khai đạo (trước 1926)[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BA%A1o_Cao_%C4%90%C3%A0i&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BA%A1o_Cao_%C4%90%C3%A0i&action=edit§ion=1)]
### Cơ bút[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BA%A1o_Cao_%C4%90%C3%A0i&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BA%A1o_Cao_%C4%90%C3%A0i&action=edit§ion=2)]
Lịch sử của đạo Cao Đài gắn liền với sự phổ biến
[Cơ bút](/wiki/C%C6%A1_b%C3%BAt) tại Việt Nam đầu thế kỷ XX. Có thể nói, Cơ bút là phương thức căn bản cũng như mọi yếu tố liên quan đến quá trình hình thành và phát triển của tôn giáo Cao Đài vào buổi ban đầu, từ việc thu nhận tín đồ, phong chức sắc, ban hành luật đạo, các nghi thức cúng tế, lễ phục, kinh điển, thậm chí đến các thiết kế cơ sở thờ tự cũng được thông qua bởi hình thức Cơ bút.
Hai hình thức Cơ bút ảnh hưởng đến sự ra đời của tôn giáo Cao Đài là CƠ và BÚT. Cơ gồm có
**Đại ngọc cơ** ( *大玉機*) [Tam giáo](/wiki/Tam_gi%C3%A1o) của [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c) và **Bàn cơ** ( *a table tournante*) Thông linh học ( *Spiritisme*) của [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p). Bút gồm có: **Bút nhang**, **bút viết** và **bút gỗ**. Về sau có thêm một hình thức rất đặc biệt của cơ bút là **Huyền Bút Cơ**.
### Môn đồ đầu tiên[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BA%A1o_Cao_%C4%90%C3%A0i&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BA%A1o_Cao_%C4%90%C3%A0i&action=edit§ion=3)]
Các tài liệu về tôn giáo Cao Đài đều thừa nhận người được xem là tín đồ đầu tiên của đạo là ông
[Ngô Văn Chiêu](/wiki/Ng%C3%B4_Minh_Chi%C3%AAu). Là một viên chức trong chính quyền thực dân Pháp, vốn chịu ảnh hưởng của [Minh Sư đạo](/w/index.php?title=Minh_S%C6%B0_%C4%91%E1%BA%A1o&action=edit&redlink=1), một nhánh của [Tam giáo](/wiki/Tam_gi%C3%A1o), thường sử dụng hình thức [cơ bút](/wiki/C%C6%A1_b%C3%BAt) để giao tiếp với giới thần tiên, trong những năm 1921 đến 1924, ông Chiêu đã thông qua cơ bút để hình thành nền tảng đầu tiên của đạo Cao Đài như:
- Giáo chủ (vô vi): Ngọc Hoàng Thượng đế, xưng danh hiệu Cao Đài Tiên Ông Đại Bồ Tát Ma Ha Tát.
- Giáo đồ đầu tiên: Ngô Văn Chiêu.
- Giáo tượng (thánh tượng):
[Thiên nhãn](/w/index.php?title=Thi%C3%AAn_nh%C3%A3n&action=edit&redlink=1).
- Giáo thuyết: Đường lối dung hợp Tam giáo (Nho-Lão-Phật).
- Giáo điển: Một số bài kinh cúng như ba bài dâng tam bửu (hoa, rượu trắng, trà).
Với những nền tảng đạo đầu tiên, ông bắt đầu khai đạo cho nhóm bạn hữu
[Vương Quang Kỳ](/w/index.php?title=V%C6%B0%C6%A1ng_Quang_K%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1) (tùng sự Soái phủ Nam Kỳ, ngạch Tri phủ), [Nguyễn Văn Hoài](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_V%C4%83n_Ho%C3%A0i) (ngạch thông phán), [Võ Văn Sang](/w/index.php?title=V%C3%B5_V%C4%83n_Sang&action=edit&redlink=1) (ngạch thông phán), [Đoàn Văn Bản](/w/index.php?title=%C4%90o%C3%A0n_V%C4%83n_B%E1%BA%A3n&action=edit&redlink=1) (đốc học Đa Kao). Sau đó các ông này cũng có độ thêm một số đệ tử nữa cùng tu luyện với Ngô Văn Chiêu, nhưng những hoạt động giai đoạn nầy còn trong phạm vi một nhóm tu đơn tịnh luyện, chứ chưa phát triển thành một Tôn giáo.
### Nhóm môn đồ Cao - Phạm[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BA%A1o_Cao_%C4%90%C3%A0i&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BA%A1o_Cao_%C4%90%C3%A0i&action=edit§ion=4)]
Song song với phong trào cầu cơ ảnh hưởng của
[Đạo giáo](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1o_gi%C3%A1o), đầu thập niên 1920, một phong trào cầu cơ chịu ảnh hưởng của phong trào Thông linh học ( *Spiritisme*) của Pháp là một nhóm công chức trong chính quyền thực dân Pháp ở Sài Gòn cũng phát triển, lan tràn khắp cả [2] [Nam Kỳ](/wiki/Nam_K%E1%BB%B3) . Trong đó, quan trọng nhất có nhóm cầu cơ ở đường Arras [[3]](#cite_note-3) gồm các công chức gốc Tây Ninh, ban đầu gồm 3 người: [[4]](#cite_note-4) [Cao Quỳnh Cư](/wiki/Cao_Qu%E1%BB%B3nh_C%C6%B0), Thư ký Sở Hỏa xa Sài Gòn, ngạch Tham tá (commis) [Cao Hoài Sang](/wiki/Cao_Ho%C3%A0i_Sang), Tham tá Sở Thương chánh Sài Gòn [[5]](#cite_note-5) [Phạm Công Tắc](/wiki/Ph%E1%BA%A1m_C%C3%B4ng_T%E1%BA%AFc), Thư ký Sở Thương chánh Sài Gòn.
Do các thành viên ban đầu mang họ Cao và họ Phạm, nên còn được gọi là nhóm Cao - Phạm. Nhóm còn có một thành viên nữ là bà Nguyễn Thị Hiếu, tức Hương Hiếu, vợ ông Cao Quỳnh Cư.
Ban đầu nhóm dùng phương pháp xây bàn và được cho là tiếp xúc với Thượng đế qua danh hiệu
**AĂÂ** vào khoảng tháng 7 năm 1925 . [6]
Khoảng trung tuần tháng 9 năm 1925, nhóm chuyển sang dùng đại ngọc cơ để cầu cơ theo phương pháp cổ truyền của Đạo giáo. Theo các tài liệu đạo Cao Đài, thì cuối tháng 12 năm đó vào Noel 1925, nhóm được AĂÂ xưng là Ngọc Hoàng Thượng đế tá danh Cao Đài Tiên Ông lần đầu tiên.
Nhóm về sau phát triển thêm nhiều người, quan trọng nhất là việc thu nhận thêm
[Lê Văn Trung](/wiki/L%C3%AA_V%C4%83n_Trung), cựu Nghị viên Hội đồng Quản hạt Nam Kỳ, người về sau giữ vai trò quan trọng trong việc phát triển đạo Cao Đài.
## Khai đạo phát triển[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BA%A1o_Cao_%C4%90%C3%A0i&veaction=edit§ion=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BA%A1o_Cao_%C4%90%C3%A0i&action=edit§ion=5)]
Với sự liên hệ của ông Vương Quang Kỳ, giữa các nhóm hầu cơ bắt đầu có sự liên hệ qua lại. Ngày 21 tháng 2 năm 1926, trong một buổi cầu cơ tại nhà ông Kỳ, có mời các nhân vật có danh tiếng của các nhóm cầu cơ cùng đến dự, một bài thơ được lưu truyền là cơ giáng của Thượng đế, trong đó có tên của 13 người, về sau được tín đồ Cao Đài xưng tụng là những Cao đồ đầu tiên của đạo, với ông Ngô Văn Chiêu được tôn xưng Anh Cả:
*"CHIÊU, KỲ, TRUNG độ dẫn HOÀI sanh,* *BẢN đạo khai SANG, QUÝ, GIẢNG thành,* *HẬU, ĐỨC, TẮC, CƯ Thiên Địa cảnh,* *Hườn, Minh, Mẫn đáo thủ đài danh."*
Trong đó có tên của 2 ông Võ Văn Sang và Cao Hoài Sang cùng giáng 1 chữ. Ngoài ra còn có tên Hườn, Minh, Mẫn là ba nhân sĩ trí thức tham dự buổi cầu cơ.
Kể từ đó, những nền tảng giáo lý của Cao Đài được hoàn chỉnh dần và thống nhất giữa các tín đồ đầu tiên. Các thành viên tích cực
, với nền tảng giáo lý và uy tín cá nhân đã truyền đạo và thu nạp thêm nhiều người. Số lượng tín đồ nhanh chóng phát triển lên hàng trăm người. Đàn cơ thường được tổ chức ở nhà ông Bản [7] , về sau hình thành nên [[8]](#cite_note-8) [Thánh thất Cầu Kho](/w/index.php?title=Th%C3%A1nh_th%E1%BA%A5t_C%E1%BA%A7u_Kho&action=edit&redlink=1), được xem là một trong những nhà đàn đầu tiên của đạo Cao Đài.
Việc phát triển số lượng tín đồ nhanh chóng đòi hỏi phải có người lãnh đạo với quyền vị chính thức. Vì vậy, giữa cuối tháng 4 năm 1926, thông qua việc giáng cơ, ông Chiêu được Cao Đài Tiên ông chỉ định làm
[Giáo tông](/w/index.php?title=Gi%C3%A1o_t%C3%B4ng&action=edit&redlink=1) và dạy bà Hiếu may sẵn bộ đạo phục riêng cho ông. Tuy nhiên, ông Chiêu từ chối ngôi vị Giáo tông, xuất tiền hoàn trả chi phí may đạo phục lại cho nhóm Phổ độ , và từ đó không tham gia cũng như không có liên quan gì đến các hoạt động phát triển của nhóm Cao Đài Phổ độ. Tuy vậy, các tín đồ Cao Đài thuộc các chi phái ngoài Tòa Thánh Tây Ninh ngày nay vẫn kính ngưỡng ông là Đệ nhất Giáo tông [9] . [[10]](#cite_note-huekhai1-10)
Để có tư cách chính thức với chính quyền thực dân, ngày 29 tháng 9 năm 1926, với sự chứng kiến của một số nhân sĩ, chức sắc tôn giáo
, ông Lê Văn Trung và Ông Lê Văn Lịch đã họp 247 tín đồ Cao Đài [11] tại nhà số 237bis đường Galliéni [[12]](#cite_note-12) để làm Tờ Khai tịch Đạo [[13]](#cite_note-13) . Ngày 7 tháng 10 năm 1926, các tín đồ gởi đến [[14]](#cite_note-14) [Thống đốc Nam Kỳ](/wiki/Th%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BB%91c_Nam_K%E1%BB%B3)Le Fol một bản tuyên cáo khai đạo bằng tiếng Pháp với một phái đoàn gồm 28 tín đồ được Thượng Đế chọn kèm theo tờ khai tịch đạo của 247 tín đồ.
Sau đó, các tín đồ này đã tổ chức 3 nhóm đi khắp Nam Kỳ để truyền đạo. Một số người Pháp cũng đến đàn Cầu Kho để tìm hiểu và gia nhập đạo. Và ngày Rằm tháng 10 năm
[Bính Dần](/wiki/B%C3%ADnh_D%E1%BA%A7n) (tức ngày [19 tháng 11](/wiki/19_th%C3%A1ng_11) năm 1926), các tín đồ Cao Đài đã tổ chức lễ ra mắt rất long trọng tại chùa [Gò Kén](/w/index.php?title=G%C3%B2_K%C3%A9n&action=edit&redlink=1) (tên chữ là Thiền Lâm Tự), [Tây Ninh](/wiki/T%C3%A2y_Ninh) với sự hiện diện của quan chức [chính quyền](/wiki/Ch%C3%ADnh_ph%E1%BB%A7) của cả [người Pháp](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Ph%C3%A1p) lẫn [người Việt](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Vi%E1%BB%87t).
## Sự phân ly đầu tiên: Cao Đài Chiếu Minh[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BA%A1o_Cao_%C4%90%C3%A0i&veaction=edit§ion=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BA%A1o_Cao_%C4%90%C3%A0i&action=edit§ion=6)]
Tuy vậy, giữa các tín đồ đã xuất hiện những khác biệt về quan điểm tu tập và tổ chức đạo. Tín đồ đầu tiên Ngô Minh Chiêu giữ quan điểm tịnh tu và bình đẳng giữa các tín đồ, đã từ chối ngôi Giáo tông, cùng một số tín đồ tu tập độc lập với các nhóm Cao Đài còn lại, về sau các đệ tử ông Chiêu hình thành Hệ phái Cao Đài Chiếu Minh.
## Sự hình thành Hội Thánh Cao Đài[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BA%A1o_Cao_%C4%90%C3%A0i&veaction=edit§ion=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BA%A1o_Cao_%C4%90%C3%A0i&action=edit§ion=7)]
Sau khi Hội Thánh Cao Đài thành lập, một số chức sắc cao cấp vốn có những quan điểm bất đồng trong việc tổ chức đạo, hoặc vị trí trị sự trung ương, hoặc do những mục đích cá nhân, cũng dần tách ra để hình thành những nhánh Cao Đài độc lập. Một số nhánh thành lập tổ chức giáo hội (Hội Thánh), một số khác hoạt động độc lập không thuộc hệ phái nào, cũng không thành lập tổ chức giáo hội. Ngoài ra, còn một số tổ chức của các tín đồ Cao Đài mang tính chất đoàn thể cũng được thành lập.
Lý giải cho hiện tượng này, các tín đồ Cao Đài tin rằng việc hình thành các nhánh Cao Đài khác nhau đã được Thượng Đế báo trước thông qua bài cơ điểm tên 12 tín đồ đầu tiên, sẽ hình thành 12 nhánh Cao Đài. Với các nhà nghiên cứu, trong đó có cả tín đồ, số lượng các nhánh Cao Đài khác nhau tùy theo thời điểm chứ không cố định là 12 phái. Trong giai đoạn 1926-1934, tức là từ khi đạo Cao Đài làm lễ ra mắt đến khi Ðạo Nghị định thứ 8 ra đời cấm các chức sắc Tòa Thánh Tây Ninh tách ra lập Chi phái, thì các nhà nghiên cứu thống nhất có các nhánh theo trình tự thời gian thành lập như sau:
- Minh Chơn Lý (1931) với trụ sở tại Mỹ Tho. Nay gọi là Chơn Lý
- Tiên Thiên (1932) với trụ sở tại Cai Lậy.
[Ban Chỉnh Đạo](/wiki/Ban_Ch%E1%BB%89nh_%C4%90%E1%BA%A1o)(1934) với trụ sở tại Bến Tre.
Theo thời gian, các nhánh Cao Đài diễn ra nhiều cuộc chia tách, sát nhập, thống kê trong lịch sử có hơn 30 nhóm khác nhau
. [15]
## Thăng trầm nền đạo[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BA%A1o_Cao_%C4%90%C3%A0i&veaction=edit§ion=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BA%A1o_Cao_%C4%90%C3%A0i&action=edit§ion=8)]
Sự phân chia các hệ phái không làm giảm tốc độ phát triển tín đồ, Cao Đài nhanh chóng trở thành một tôn giáo có ảnh hưởng lớn ở
[Nam Kỳ](/wiki/Nam_K%E1%BB%B3), thậm chí phát triển ra cả ở [Trung Kỳ](/wiki/Trung_K%E1%BB%B3), [Bắc Kỳ](/wiki/B%E1%BA%AFc_K%E1%BB%B3) và cả [Cao Miên](/wiki/Campuchia). Các lãnh đạo Cao Đài đều là những người có học thức, có địa vị xã hội và rất có ảnh hưởng đến dân chúng. Vì vậy, [Cao Đài](/wiki/Cao_%C4%90%C3%A0i) luôn là đối tượng hoặc lôi kéo, hoặc đả kích của các thế lực nắm chính quyền.
Người Pháp ra tay trước tiên. Một tôn giáo có tổ chức như hình thái nhà nước có nhiều khả năng lôi kéo quần chúng đe dọa đến sự cai trị của chính quyền thực dân. Dưới áp lực của
[thực dân Pháp](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_th%E1%BB%B1c_d%C3%A2n_Ph%C3%A1p), các chỉ dụ cấm đạo ở [Bắc Kỳ](/wiki/B%E1%BA%AFc_K%E1%BB%B3), [Trung Kỳ](/wiki/Trung_K%E1%BB%B3), [Campuchia](/wiki/Campuchia) và [Lào](/wiki/L%C3%A0o) đã được ban hành. Đỉnh điểm, ngày [28 tháng 6](/wiki/28_th%C3%A1ng_6) năm [1941](/wiki/1941), lo ngại việc một [tôn giáo](/wiki/T%C3%B4n_gi%C3%A1o) hoạt động mạnh ở [Sài Gòn](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh) và phụ cận có thể rơi vào ảnh hưởng của [người Nhật](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Nh%E1%BA%ADt), bấy giờ đã xâm nhập [Đông Dương](/wiki/B%C3%A1n_%C4%91%E1%BA%A3o_%C4%90%C3%B4ng_D%C6%B0%C6%A1ng) và ra sức lôi kéo các nhóm [tôn giáo](/wiki/T%C3%B4n_gi%C3%A1o), [chính trị](/wiki/Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B) [người Việt](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Vi%E1%BB%87t) ủng hộ [Chính sách Đại Đông Á](/w/index.php?title=Ch%C3%ADnh_s%C3%A1ch_%C4%90%E1%BA%A1i_%C4%90%C3%B4ng_%C3%81&action=edit&redlink=1), chính quyền [thực dân Pháp](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_th%E1%BB%B1c_d%C3%A2n_Ph%C3%A1p) bất ngờ tấn công vào các tín đồ Cao Đài, bắt giữ [Hộ pháp](/wiki/H%E1%BB%99_Ph%C3%A1p) [Phạm Công Tắc](/wiki/Ph%E1%BA%A1m_C%C3%B4ng_T%E1%BA%AFc) và đày đi [Madagascar](/wiki/Madagascar). Nhiều chức sắc Cao Đài khác cũng bị bắt giam hoặc quản thúc. [Tòa Thánh Tây Ninh](/wiki/T%C3%B2a_Th%C3%A1nh_T%C3%A2y_Ninh) bị chiếm đóng. Nhiều thánh thất Cao Đài các cũng bị chiếm đóng hoặc phá hủy.
Cả
[người Nhật](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Nh%E1%BA%ADt) lẫn [Việt Minh](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Minh) đều tranh thủ ra sức lôi kéo các nhóm Cao Đài. Do sự vận động của các cán bộ [Việt Minh](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Minh), một nhóm các chức sắc Cao Đài, nòng cốt ở các phái [Tiên Thiên](/w/index.php?title=H%E1%BB%99i_Th%C3%A1nh_Cao_%C4%90%C3%A0i_Ti%C3%AAn_Thi%C3%AAn&action=edit&redlink=1), [Ban Chỉnh Đạo](/wiki/Ban_Ch%E1%BB%89nh_%C4%90%E1%BA%A1o) và [Minh Chơn Đạo](/w/index.php?title=H%E1%BB%99i_Th%C3%A1nh_Cao_%C4%90%C3%A0i_Minh_Ch%C6%A1n_%C4%90%E1%BA%A1o&action=edit&redlink=1), đã bí mật thành lập Hội Cao Đài Cứu Quốc. Hội hoạt động chủ yếu ở các vùng xa ở [Tây Nam Bộ](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng_b%E1%BA%B1ng_s%C3%B4ng_C%E1%BB%ADu_Long), bí mật tập hợp lực lượng trên nền tảng Thanh niên Đạo đức đoàn dưới sự lãnh đạo của [Cao Triều Phát](/wiki/Cao_Tri%E1%BB%81u_Ph%C3%A1t) cố vấn Ủy ban Kháng chiến Hành chính Nam Bộ, có xu hướng chống cả [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) lẫn [Nhật](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n). [Người Nhật](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Nh%E1%BA%ADt) thì can thiệp mở lại [Tòa Thánh Tây Ninh](/wiki/T%C3%B2a_Th%C3%A1nh_T%C3%A2y_Ninh) tại Sài Gòn, đổi lại việc [Giáo sư](/wiki/Gi%C3%A1o_s%C6%B0_(Cao_%C4%90%C3%A0i)) Thượng Vinh Thanh ( [Trần Quang Vinh](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Quang_Vinh_(Cao_%C4%90%C3%A0i))), người tạm thời thay mặt [Hộ pháp](/wiki/H%E1%BB%99_Ph%C3%A1p) [Phạm Công Tắc](/wiki/Ph%E1%BA%A1m_C%C3%B4ng_T%E1%BA%AFc) lãnh đạo các tín đồ Cao Đài Tòa Thánh Tây Ninh, tập hợp các tín đồ hợp tác với [quân đội Nhật](/wiki/Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) để chống Pháp. Khá đông tín đồ Cao Đài được tuyển làm nhân công của xưởng đóng tàu Nichinan của quân đội Nhật tại [Nam Bộ](/wiki/Nam_B%E1%BB%99_Vi%E1%BB%87t_Nam). Một lực lượng bán vũ trang Cao Đài được ra đời với tên gọi Nội ứng nghĩa binh, dưới danh nghĩa được Hoàng thân [Cường Để](/wiki/C%C6%B0%E1%BB%9Dng_%C4%90%E1%BB%83) chỉ thị thành lập để liên minh với Nhật Bản.
Ngày
[9 tháng 3](/wiki/9_th%C3%A1ng_3) năm [1945](/wiki/1945), lực lượng bán vũ trang Cao Đài Tòa Thánh Tây Ninh mặc đồng phục trắng, đội mũ bê-rê, vũ trang bằng gậy tre vọt nhọn tham gia hỗ trợ Nhật đảo chính Pháp tại [Sài Gòn](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh). Bên cạnh đó, ngày [24 tháng 6](/wiki/24_th%C3%A1ng_6) năm [1945](/wiki/1945), được sự hậu thuẫn của Hội Cao Đài Cứu Quốc, một đại hội các hệ phái Cao Đài (không có Tòa Thánh Tây Ninh) được tổ chức tại Sài Gòn, thành lập tổ chức Cao Ðài Hiệp Nhứt 11 Phái và bầu ông [Cao Triều Phát](/wiki/Cao_Tri%E1%BB%81u_Ph%C3%A1t) làm Chủ tịch. Trong [Cách mạng tháng Tám](/wiki/C%C3%A1ch_m%E1%BA%A1ng_th%C3%A1ng_T%C3%A1m), nhiều nhóm bán vũ trang Cao Đài đã gia nhập Cao Đài Cứu Quốc và tham gia giành chính quyền ở khắp Nam Bộ.
Sau khi giành được chính quyền cuối
[tháng 8](/wiki/Th%C3%A1ng_t%C3%A1m) năm [1945](/wiki/1945), nhiều chức sắc Cao Đài được chính quyền [Việt Minh](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Minh) mời ra tham chính. Tại Tây Ninh, một tín đồ Cao Đài Tòa Thánh Tây Ninh là ông Trương Văn Xương được mời làm Phó Chủ tịch Ủy ban Hành chánh tỉnh, một chức sắc Cao Đài thuộc Tòa Thánh Tây Ninh khác là [Giáo sư](/wiki/Gi%C3%A1o_s%C6%B0_(Cao_%C4%90%C3%A0i)) Thượng Chữ Thanh (Đặng Trung Chữ) được mời làm cố vấn.
Khi
[Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) tái chiếm [Nam Bộ](/wiki/Nam_B%E1%BB%99_Vi%E1%BB%87t_Nam), các nhóm lực lượng vũ trang Cao Đài Tòa Thánh Tây Ninh tham chiến tại các mặt trận số 1 và số 2, chiến đấu ở mặt Đông và Bắc Sài Gòn. Sau khi vào Nam, đặc phái viên Trung ương [Nguyễn Bình](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_B%C3%ACnh) đã tổ chức hội nghị An Phú Xã, thống nhất tổ chức các đơn vị vũ trang thành các [chi đội](/w/index.php?title=Chi_%C4%91%E1%BB%99i&action=edit&redlink=1) [Vệ Quốc đoàn](/w/index.php?title=V%E1%BB%87_Qu%E1%BB%91c_%C4%91o%C3%A0n&action=edit&redlink=1). Lực lượng vũ trang Cao Đài Tòa Thánh Tây Ninh được tổ chức thành 2 chi đội số 7 do [Nguyễn Thanh Bạch](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Th%C3%A0nh_Ph%C6%B0%C6%A1ng&action=edit&redlink=1) chỉ huy và chi đội số 8 do [Nguyễn Hoài Thanh](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_V%C4%83n_Th%C3%A0nh_(Cao_%C4%90%C3%A0i)&action=edit&redlink=1) chỉ huy.
Tuy nhiên, trước sức mạnh của quân Pháp, các mặt trận nhanh chóng tan vỡ. Nhiều đơn vị vũ trang tan rã, hoặc trở thành những lực lượng quân phiệt cát cứ, không chịu sự chỉ huy thống nhất. Một số chức sắc cao cấp và chỉ huy quân sự Cao Đài đã đưa lực lượng của mình tự rút về Tây Ninh và tự xây dựng các căn cứ để bảo vệ Tòa Thánh Tây Ninh.
Hành động cát cứ này là lý do để các phần tử
[Việt Minh](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Minh) quá khích lên án các tín đồ Cao Đài Tòa Thánh Tây Ninh là phản bội. Một vài cuộc xung đột đẫm máu đã nổ ra bắt nguồn từ những tín đồ Cao Đài và các phần tử Việt Minh quá khích. Một số đơn vị vũ trang Cao Đài bị tước khí giới trong những cuộc thanh trừng nội bộ. [Giáo sư](/wiki/Gi%C3%A1o_s%C6%B0_(Cao_%C4%90%C3%A0i)) Thượng Vinh Thanh (Trần Quang Vinh) cũng bị bắt tại [Chợ Đệm](/w/index.php?title=Ch%E1%BB%A3_%C4%90%E1%BB%87m&action=edit&redlink=1) và bị giải giam tại [Cà Mau](/wiki/C%C3%A0_Mau) cùng với [Giáo sư](/wiki/Gi%C3%A1o_s%C6%B0) [Hồ Văn Ngà](/w/index.php?title=H%E1%BB%93_V%C4%83n_Ng%C3%A0&action=edit&redlink=1), Chủ tịch [Việt Nam Độc lập Đảng](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_Vi%E1%BB%87t_Nam_%C4%90%E1%BB%99c_l%E1%BA%ADp). [[16]](#cite_note-16)
Nắm được sự mâu thuẫn này và để tranh thủ thêm đồng minh trong cuộc chiến chống
[Việt Minh](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Minh), người Pháp đã chủ trương thỏa hiệp với các lãnh đạo Tòa Thánh Tây Ninh. Ngày [9 tháng 6](/wiki/9_th%C3%A1ng_6) năm [1946](/wiki/1946), một bản thỏa ước giữa người Pháp và Tòa Thánh Tây Ninh ra đời, nội dung chủ yếu như sau chính quyền Pháp cho phép [Hộ pháp](/wiki/H%E1%BB%99_Ph%C3%A1p) [Phạm Công Tắc](/wiki/Ph%E1%BA%A1m_C%C3%B4ng_T%E1%BA%AFc) trở về [Tòa Thánh Tây Ninh](/wiki/T%C3%B2a_Th%C3%A1nh_T%C3%A2y_Ninh), đổi lại các tín đồ Cao Đài sẽ không tấn công [người Pháp](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Ph%C3%A1p) và được quân Pháp bảo trợ. Thậm chí, chính quyền Pháp còn cho phép các lãnh thổ do [Tòa Thánh Tây Ninh](/wiki/T%C3%B2a_Th%C3%A1nh_T%C3%A2y_Ninh) kiểm soát có quyền tự trị. Lực lượng vũ trang Cao Đài Tòa Thánh Tây Ninh được chính quyền Pháp bảo trợ và trang bị vũ khí, do [Trung tướng](/wiki/Trung_t%C6%B0%E1%BB%9Bng) [Trần Quang Vinh](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Quang_Vinh_(Cao_%C4%90%C3%A0i)) làm Tổng tư lệnh, [Thiếu tướng](/wiki/Thi%E1%BA%BFu_t%C6%B0%E1%BB%9Bng) [Nguyễn Văn Thành](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_V%C4%83n_Th%C3%A0nh_(Cao_%C4%90%C3%A0i)&action=edit&redlink=1) làm Tham mưu trưởng , có vai trò như một lực lượng bổ sung (Forces supplétives), hỗ trợ quân Pháp trong các chiến dịch tấn công Việt Minh. [17]
Bất đồng với sự hợp tác này, một số chức sắc Cao Đài Tòa Thánh Tây Ninh tham gia kháng chiến đã gia nhập Cao Đài Cứu Quốc, mở rộng thành Cao Ðài Cứu Quốc 12 phái Hiệp Nhứt. Các lực lượng vũ trang của Cao Đài Cứu Quốc được tập hợp thành Trung đoàn 124, chiến đấu cho đến hết cuộc
[Kháng chiến chống Pháp](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_%C4%90%C3%B4ng_D%C6%B0%C6%A1ng) dưới quyền chỉ huy của [Việt Minh](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Minh). Phản ứng trước việc này, lãnh đạo Tòa Thánh Tây Ninh tuyên bố trục xuất các chức sắc và tín đồ Cao Đài Tòa Thánh Tây Ninh nào tham gia [Cao Đài Cứu Quốc](/w/index.php?title=Cao_%C4%90%C3%A0i_C%E1%BB%A9u_Qu%E1%BB%91c&action=edit&redlink=1).
## Hợp tan - Tan hợp[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BA%A1o_Cao_%C4%90%C3%A0i&veaction=edit§ion=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BA%A1o_Cao_%C4%90%C3%A0i&action=edit§ion=9)]
Sau năm 1954, tổ chức Cao Đài Cứu Quốc tuyên bố giải thể. Các phái liên hiệp trước đây trở về sinh hoạt riêng rẽ. Một số chức sắc tập kết ra Bắc, hình thành Hội Thánh Duy Nhất thuần túy sinh hoạt tôn giáo dưới sự chỉ đạo của
[Đảng Cộng Sản Việt Nam](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_C%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n_Vi%E1%BB%87t_Nam). Tại miền Nam, [Tòa Thánh Tây Ninh](/wiki/T%C3%B2a_Th%C3%A1nh_T%C3%A2y_Ninh) dưới sự hậu thuẫn của [người Pháp](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Ph%C3%A1p) đã trở thành Hội Thánh Cao Đài lớn nhất, đại diện cho cả tôn giáo Cao Đài, có quân đội riêng, có ảnh hưởng chính trị mạnh, đã trở thành cái gai lớn thời [Quốc gia Việt Nam](/wiki/Qu%E1%BB%91c_gia_Vi%E1%BB%87t_Nam) dưới [Thủ tướng](/wiki/Th%E1%BB%A7_t%C6%B0%E1%BB%9Bng_Vi%E1%BB%87t_Nam#Danh_s.C3.A1ch.23Vi.E1.BB.87t_Nam_C.E1.BB.99ng_h.C3.B2a) [Ngô Đình Diệm](/wiki/Ng%C3%B4_%C4%90%C3%ACnh_Di%E1%BB%87m). Để dẹp các trở ngại trong việc thâu tóm quyền lực, [Thủ tướng](/wiki/Th%E1%BB%A7_t%C6%B0%E1%BB%9Bng) Diệm đã mua chuộc, gây chia rẽ trong nội bộ, và cuối cùng tấn công lực lượng quân đội Cao Đài, buộc Hộ pháp [Phạm Công Tắc](/wiki/Ph%E1%BA%A1m_C%C3%B4ng_T%E1%BA%AFc) phải lưu vong sang [Campuchia](/wiki/Campuchia) cho đến ngày ông liễu đạo. [Hội Thánh Đại Đạo Tam Kỳ Phổ Độ Tòa Thánh Tây Ninh](/wiki/Gi%C3%A1o_h%E1%BB%99i_Cao_%C4%90%C3%A0i_T%C3%A2y_Ninh) chỉ được công nhận trở lại tại miền Nam từ năm [1965](/wiki/1965), khi Hội đồng tướng lĩnh lên nắm quyền và muốn xóa đi thành kiến tôn giáo. Dưới thời [Đệ nhị Cộng hòa](/wiki/%C4%90%E1%BB%87_nh%E1%BB%8B_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Vi%E1%BB%87t_Nam) của [Tổng thống](/wiki/T%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a) [Nguyễn Văn Thiệu](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_V%C4%83n_Thi%E1%BB%87u), các tín đồ tốt nhất chỉ thuần túy sinh hoạt tôn giáo, không nên can thiệp vào [chính trị](/wiki/Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B), vì vậy các tổ chức [Cao Đài](/wiki/Cao_%C4%90%C3%A0i) không còn ảnh hưởng mạnh đến [chính trị](/wiki/Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B) và [xã hội](/wiki/X%C3%A3_h%E1%BB%99i) như trước.
Các tín đồ Cao Đài một lần nữa phải chịu thử thách khi những người
[Cộng sản](/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_c%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n) nắm quyền kiểm soát toàn bộ Việt Nam. Nhiều chức sắc [Hội Thánh Cao Đài Tòa Thánh Tây Ninh](/wiki/Gi%C3%A1o_h%E1%BB%99i_Cao_%C4%90%C3%A0i_T%C3%A2y_Ninh) bị chính quyền mới buộc tội là đã cộng tác với những kẻ thù, thậm chí đã tham gia chống đối chính quyền mới. Năm 1979, một [Hội đồng Chưởng quản Hội Thánh Đại Đạo Tam Kỳ Phổ Độ](/w/index.php?title=H%E1%BB%99i_%C4%91%E1%BB%93ng_Ch%C6%B0%E1%BB%9Fng_qu%E1%BA%A3n_H%E1%BB%99i_Th%C3%A1nh_%C4%90%E1%BA%A1i_%C4%90%E1%BA%A1o_Tam_K%E1%BB%B3_Ph%E1%BB%95_%C4%90%E1%BB%99&action=edit&redlink=1) được thành lập, đại diện cho giáo hội, đặt dưới sự kiểm soát của chính quyền. Các tổ chức, hệ phái Cao Đài khác cũng là đối tượng công kích, khi bị chính quyền mới buộc tội tuyên truyền cho tệ nạn mê tín. Các hoạt động tôn giáo hoàn toàn bị hạn chế, chỉ giới hạn những sinh hoạt trong nhóm nhỏ tín đồ.
### Một tôn giáo lớn tại Việt Nam[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BA%A1o_Cao_%C4%90%C3%A0i&veaction=edit§ion=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BA%A1o_Cao_%C4%90%C3%A0i&action=edit§ion=10)]
Cùng với chính sách mở cửa của chính quyền
[Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam), các [tôn giáo](/wiki/T%C3%B4n_gi%C3%A1o), trong đó có cả Cao Đài giáo cũng được dễ thở hơn. [Tòa Thánh Tây Ninh](/wiki/T%C3%B2a_Th%C3%A1nh_T%C3%A2y_Ninh) được mở cửa lại cho các hoạt động tôn giáo lớn của hàng triệu tín đồ, thậm chí được xem như một điểm di tích tham quan du lịch nổi tiếng của [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam). Từ năm [1995](/wiki/1995) đến [2011](/wiki/2011), chính quyền bắt đầu công nhận các tổ chức tôn giáo Cao Đài như những tổ chức hợp pháp, gồm 9 Hội Thánh Cao Đài, 1 tổ chức giáo hội Cao Đài Việt Nam (Bình Đức), 1 Pháp môn Cao Đài Chiếu Minh Tam Thanh Vô Vi và 18 tổ chức [Cao Đài](/wiki/Cao_%C4%90%C3%A0i) hoạt động độc lập. Ước tính hiện tại, toàn đạo có khoảng gần 3 triệu tín đồ trong cả nước, sinh hoạt tại 38 tỉnh thành, tập trung chủ yếu ở [Nam Bộ](/wiki/Nam_B%E1%BB%99_Vi%E1%BB%87t_Nam). Ngoài ra, có khoảng 30.000 tín đồ nữa sống ở [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3), [Canada](/wiki/Canada), [Campuchia](/wiki/Campuchia), [Châu Âu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u) và [Úc](/wiki/%C3%9Ac).
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BA%A1o_Cao_%C4%90%C3%A0i&veaction=edit§ion=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BA%A1o_Cao_%C4%90%C3%A0i&action=edit§ion=11)] [^](#cite_ref-1) [Giới thiệu khái quát về đạo Cao Đài](http://btgcp.gov.vn/Plus.aspx/vi/News/38/0/162/0/957/GIOI_THIEU_KHAI_QUAT_VE_DAO_CAO_DAI) **Khác với cách cầu cơ của Đạo giáo, còn gọi là phương pháp cổ truyền dùng Đại ngọc cơ, vốn giáng cơ qua bút tự của 2 người phò cơ; cách cầu cơ của Thông linh học, còn gọi là phương pháp tân thời, dùng bàn cơ ('la table tournante** [^](#cite_ref-2) *), giáng cơ qua chiếc bàn gỏ từng tiếng, tùy theo số lượng âm thanh nhận được sẽ tương ứng với chữ nào đó trong bảng chữ tiếng Việt với sự hiệp lực của toàn bộ nhóm phò cơ.* **Lê Anh Dũng, Lịch sử đạo Cao Đài thời kỳ tiềm ẩn 1920-1926. Huế: Nxb Thuận Hóa, 1996, tr. 43.** [^](#cite_ref-3) **Còn gọi là phố Hàng Dừa, nay là đường Cống Quỳnh, TP.HCM.** [^](#cite_ref-4) **Sở thương chánh (** [^](#cite_ref-5) *Bureau des douanes et régies*) bấy giờ có chức năng như cơ quan quan thuế, hải quan ngày nay. **AĂÂ là 3 chữ cái đầu tiên của bảng chữ cái Quốc ngữ. A là chữ cái đầu tiên, tượng trưng đầu mối của vũ trụ vạn vật, tức** [^](#cite_ref-6) [Thái cực](/wiki/Th%C3%A1i_c%E1%BB%B1c). Ă và Â là biến thể của A, biểu tượng cho [Âm](/wiki/%C3%82m_d%C6%B0%C6%A1ng)và [Dương](/wiki/%C3%82m_d%C6%B0%C6%A1ng), tức [Lưỡng nghi](/wiki/%C3%82m_d%C6%B0%C6%A1ng)được sinh ra từ Thái cực. Vì vậy, danh hiệu AĂÂ được xem là Thái cực sinh ra càn khôn vũ trụ, biểu thị Thượng đế vô ngã (impersonal God). **Gồm Trung, Kỳ, Bản, Giảng, Hiệu, Đức, Tắc, Cư, Cao Hoài Sang.** [^](#cite_ref-7) **Ở vị trí gần ngã 3 đường Général Leman với đường Nguyễn Tấn Nghiệm, nay là ngã 3 Cao Bá Nhạ và Trần Đình Xu.** [^](#cite_ref-8) **Bộ đạo phục này ngày nay vẫn còn được lưu giữ** [^](#cite_ref-9) [Tòa Thánh Tây Ninh](/wiki/T%C3%B2a_Th%C3%A1nh_T%C3%A2y_Ninh). **Huệ Khải, "Ngô Văn Chiêu - người mở con đường thiền của đạo Cao Đài".** [^](#cite_ref-huekhai1_10-0) **Trong số đó có Hòa thượng Như Nhãn, người về sau cho mượn chùa Gò Kén để làm lễ Khai đạo.** [^](#cite_ref-11) **Theo Đồng Tân, trong "Lịch sử Đạo Cao Đài", quyển 1, trang 228-229, có trích dẫn Bài nói ông Lê Văn Trung trong lễ kỷ niệm Khai tịch Đạo tại nhà 237bis đường Galliéni ngày 6 tháng 10 năm 1928, thì con số tín đồ là 240 người. Các tài liệu khác đều ghi 247 người. Thật ra, với bản ký tên hôm đó đã tìm lại được chỉ có 245 người** [^](#cite_ref-12) **nay là đường Trần Hưng Đạo,** [^](#cite_ref-13) [Quận 1](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_1), [TP.HCM](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh). **Tức là danh sách các tín đồ chính thức đầu tiên.** [^](#cite_ref-14) **Hoài Nhân, “40 năm lịch sử Ðạo Cao Ðài 1926-1966” trang 109, kể ra được 35 Chi phái. Dẫn theo Cao Đài Từ điển.** [^](#cite_ref-15) **Bản Cải án Cao Đài, 3 tháng 5 năm 1982** [^](#cite_ref-16) **"Bản tuyên dương công nghiệp ông Nguyễn Văn Thành", Tòa Thánh Tây Ninh, 24-11-1972.** [^](#cite_ref-17)
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BA%A1o_Cao_%C4%90%C3%A0i&veaction=edit§ion=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_%C4%91%E1%BA%A1o_Cao_%C4%90%C3%A0i&action=edit§ion=12)]
|
|![]()
[Lịch sử đạo Cao Đài](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Cao_Dai?uselang=vi) [Diễn đàn Tuổi Trẻ Đại Đạo](http://caodaivn.com/forum/) [Cao Đài hải ngoại](http://vietngu.caodai.net/) [Đại Đạo Thanh Niên Hội](http://web.archive.org/web/20010609221650/http://www.caodaiyouth.org/)& [diễn đàn](http://www.caodaiyouth.org/forums/) [Centre for Studies in Caodaiism, Sydney](http://daocaodai.info/) [Dịch lý Cao Đài](http://web.archive.org/web/20070523224847/http://www.dichlycaodai.com/) [The British Cao Dai Community](http://www.caodai.co.uk) [Đại Đạo Tam Kỳ Phổ Độ](http://caodai.org/web/content.aspx?pageID=1) [Ý Thức](https://sites.google.com/site/caodaismmeditation/Home)
|
|
|Các nhánh
||Các nhánh
||Các tôn giáo khác
|1được 2một vài hệ phái được Chính phủ công nhận chính thức

X-Cache: cp1052 miss (0), cp1066 frontend miss (0)


markdown:
# Lourmais
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|
|Hành chính|
|
| ![ Quốc kỳ Pháp](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
![ Quốc kỳ Pháp](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
[Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [Vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Brittany](/wiki/Brittany) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Ille-et-Vilaine](/wiki/Ille-et-Vilaine) [Quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Saint-Malo](/wiki/Saint-Malo_(qu%E1%BA%ADn)) [Tổng](/wiki/T%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Liên xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p#Li.C3.AAn_x.C3.A3) [Xã (thị) trưởng](/wiki/Th%E1%BB%8B_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng)
(2001-2008)
[Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99) 1 2(2,79 sq mi) [INSEE](/wiki/M%C3%A3_INSEE)/Mã bưu chính [35159](http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=35159-COM)/ [35270](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_Ph%C3%A1p&action=edit&redlink=1)
**Lourmais** ( [tiếng Breton](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Breton): *An Oulmeg*) là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_t%E1%BB%89nh_Ille-et-Vilaine) của [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Ph%C3%A1p)) [Ille-et-Vilaine](/wiki/Ille-et-Vilaine), thuộc vùng [Bretagne](/wiki/Bretagne), miền tây bắc nước [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p).
## Dân số[
[sửa](/w/index.php?title=Lourmais&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lourmais&action=edit§ion=1)]
Người dân ở Lourmais được gọi là
*Lourmaisiens*.
|
|[1968](/wiki/1968) [1975](/wiki/1975) [1982](/wiki/1982) [1990](/wiki/1990) [1999](/wiki/1999)
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Lourmais&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lourmais&action=edit§ion=2)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Lourmais&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lourmais&action=edit§ion=3)] [Mayors of Ille-et-Vilaine Association](http://www.amf35.asso.fr) **(tiếng Pháp)**; [INSEE](http://www.insee.fr/en/home/home_page.asp) **(tiếng Anh)**; [IGN](http://www.ign.fr/rubrique.asp?rbr_id=1&lng_id=EN) **(tiếng Anh)**
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Lourmais&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lourmais&action=edit§ion=4)] [French Ministry of Culture list for Lourmais](http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/merimee_fr?ACTION=CHERCHER&FIELD_98=INSEE&VALUE_98=35159) **(tiếng Pháp)** *Bạn có thể tham khảo nội dung bài này trong Wikipedia tiếng Pháp để có thêm thông tin mở rộng cho bài này. Nếu bạn không biết tiếng Pháp, có thể dùng công cụ dịch, như Google Dịch.*

X-Cache: cp1054 miss (0), cp4010 miss (0), cp4018 frontend miss (0)


markdown:
# Nagyatád
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Nagyatád
|—
| —
|
|
Huy hiệu
|Quốc gia||
|![]()
|
|[Somogy](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1t_Somogy&action=edit&redlink=1) [Tiểu vùng](/w/index.php?title=Ti%E1%BB%83u_v%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Hungary&action=edit&redlink=1) [Nagyatádi](/w/index.php?title=Nagyat%C3%A1di_(ti%E1%BB%83u_v%C3%B9ng)&action=edit&redlink=1) [Diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch) [km²](/wiki/Ki-l%C3%B4-m%C3%A9t_vu%C3%B4ng)(27,3 [mi²](/wiki/D%E1%BA%B7m_vu%C3%B4ng)) **Dân số**(2010) [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CET](/wiki/Gi%E1%BB%9D_chu%E1%BA%A9n_Trung_%C3%82u)( [UTC+1](/wiki/UTC%2B1)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) [CEST](/wiki/Gi%E1%BB%9D_M%C3%B9a_h%C3%A8_Trung_%C3%82u)( [UTC+2](/wiki/UTC%2B2)) **Nagyatád** là một [thành phố](/w/index.php?title=Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_c%E1%BB%A7a_Hungary&action=edit&redlink=1) thuộc hạt [Somogy](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1t_Somogy&action=edit&redlink=1), [Hungary](/wiki/Hungary). Thành phố này có diện tích 70,6 km², dân số năm 2010 là 11050 người, mật độ 157 người/km². [1]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Nagyat%C3%A1d&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nagyat%C3%A1d&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [“Helysegnevkonyv adattar 2010”](http://www.ksh.hu/docs/hun/hnk/Helysegnevkonyv_adattar_2010.xls). Truy cập ngày 10 tháng 8 năm 2012.

X-Cache: cp1052 miss (0), cp4008 miss (0), cp4009 frontend miss (0)


markdown:
# Quỳ Hợp
|
|Địa lý
|Huyện lỵ||{{{Huyện lỵ}}}|
|Vị trí:|
|Diện tích:||941,28 km²|
|Số xã, thị trấn:|
|
|Dân số
|Số dân:||120.000|
|Mật độ:||người/km²|
|Thành phần dân tộc:|
|
|Hành chính
|Chủ tịch
|[Ủy ban nhân dân](/wiki/C%C3%A1c_%C4%91%C6%A1n_v%E1%BB%8B_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_Vi%E1%BB%87t_Nam#.E1.BB.A6y_ban_nh.C3.A2n_d.C3.A2n): [Huyện ủy](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_C%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n_Vi%E1%BB%87t_Nam#Huy.E1.BB.87n_.E1.BB.A7y): **Thông tin khác**
**Quỳ Hợp** là huyện miền núi phía tây bắc của tỉnh [Nghệ An](/wiki/Ngh%E1%BB%87_An), phía bắc giáp huyện [Quỳ Châu](/wiki/Qu%E1%BB%B3_Ch%C3%A2u), phía nam giáp huyện [Tân Kỳ](/wiki/T%C3%A2n_K%E1%BB%B3) và [Anh Sơn](/wiki/Anh_S%C6%A1n), phía đông giáp huyện [Nghĩa Đàn](/wiki/Ngh%C4%A9a_%C4%90%C3%A0n), phía tây giáp huyện [Con Cuông](/wiki/Con_Cu%C3%B4ng) và Quỳ Châu. Được thành lập từ năm 1963 trên cơ sở tách 10 xã: Châu Quang, Châu Thành, Châu Hồng, Châu Lộc, Châu Thái, Châu Sơn, Châu Cường, Châu Lý, Châu Đình, Châu Yên thuộc huyện [Quỳ Châu](/wiki/Qu%E1%BB%B3_Ch%C3%A2u) và 3 xã: Tam Hợp, Nghĩa Xuân, Nghĩa Sơn thuộc huyện [Nghĩa Đàn](/wiki/Ngh%C4%A9a_%C4%90%C3%A0n). Đây là huyện được UNESCO đưa vào danh sách các địa danh thuộc [Khu dự trữ sinh quyển miền tây Nghệ An](/wiki/Khu_d%E1%BB%B1_tr%E1%BB%AF_sinh_quy%E1%BB%83n_mi%E1%BB%81n_t%C3%A2y_Ngh%E1%BB%87_An).
## Hành chính[
[sửa](/w/index.php?title=Qu%E1%BB%B3_H%E1%BB%A3p&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Qu%E1%BB%B3_H%E1%BB%A3p&action=edit§ion=1)]
Gồm 1 thị trấn và 20 xã
- Thị trấn Quỳ Hợp
- Xã Yên Hợp
- Xã Châu Tiến
- Xã Châu Hồng
- Xã Đồng Hợp
- Xã Châu Thành
- Xã Liên Hợp
- Xã Châu Lộc
- Xã Tam Hợp
- Xã Châu Cường
- Xã Châu Quang
- Xã Thọ Hợp
- Xã Minh Hợp
- Xã Nghĩa Xuân
- Xã Châu Thái
- Xã Châu Đình
- Xã Văn Lợi
- Xã Nam Sơn
- Xã Châu Lý
- Xã Hạ Sơn
- Xã Bắc Sơn
**Diện tích**: 941,28 km 2 **Dân số**: khoảng 120.000 người.
## Kinh tế[
[sửa](/w/index.php?title=Qu%E1%BB%B3_H%E1%BB%A3p&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Qu%E1%BB%B3_H%E1%BB%A3p&action=edit§ion=2)]
Do đặc điểm
[thổ nhưỡng](/wiki/Th%E1%BB%95_nh%C6%B0%E1%BB%A1ng_h%E1%BB%8Dc), Quỳ Hợp có điều kiện phát triển [lâm nghiệp](/wiki/L%C3%A2m_nghi%E1%BB%87p) và trồng các loại cây công nghiệp ngắn và dài ngày như: [chè](/wiki/Ch%C3%A8_(th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt)), [cao su](/wiki/Cao_su), [cà phê](/wiki/C%C3%A0_ph%C3%AA), [mía](/wiki/M%C3%ADa),... cây ăn quả như: [cam](/wiki/Cam), [vải](/wiki/V%E1%BA%A3i_(c%C3%A2y)), [nhãn](/wiki/Nh%C3%A3n),... Đồng thời, huyện cũng có tiềm năng để phát triển nông nghiệp với các loại cây như ngô, khoai, sắn. Đặc biệt, huyện Quỳ Hợp có diện tích lúa nước nhiều hơn hẳn các huyện vùng cao khác.
Quỳ Hợp có diện tích rừng lớn, chiếm 40% diện tích tự nhiên của huyện, trữ lượng gỗ cao, bình quân 150m3/ha, với nhiều loại gỗ quý như: lim, gụ, sến, lát hoa,... và nhiều loại cây đặc sản, dược liệu như quế, sa nhân, cánh kiến, nấm hương,... Bên cạnh đó, Quỳ Hợp còn có nhiều đồi núi với hệ thực - động vật phong phú, đa dạng, là một trong những huyện nằm trong
[Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Huống](/w/index.php?title=Khu_b%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n_thi%C3%AAn_nhi%C3%AAn_P%C3%B9_Hu%E1%BB%91ng&action=edit&redlink=1). Quỳ Hợp có nhiều thắng cảnh đẹp để phát triển du lịch, nhất là du lịch sinh thái như: hang Kẻ Ham, Thẩm Poòng,... Thắng cảnh hùng vĩ nhất là thác nước Bản Bìa tựa như một dải lụa bạc nổi bật giữa núi rừng xanh biếc, hùng vĩ.
Quỳ Hợp có nhiều khoáng sản quý như: vàng, đá quý, thiếc, ăng ti moan,... Riêng quặng thiếc có hàm lượng cao. Quỳ Hợp còn có nhiều núi đá (đá hoa cương, đá granít). Ngoài ra, suối nước khoáng ở Bàn Khạng (xã Yên Hợp) là loại nước uống có nhiều khoáng chất tốt.
|
|
|
|
|
|
(thành phố) · (thành phố) · (thành phố) ·

X-Cache: cp1055 miss (0), cp4018 hit (6), cp4008 frontend miss (0)