markdown:
# Tóm tắt công thức vật lý 12
![An An An An](http://media.store123doc.com:8080/images/user/small_vba1349345991.jpg)
![An An An An](http://media.store123doc.com:8080/images/user/small_vba1349345991.jpg)
[An An](/trang-ca-nhan-181-an-an.htm)(11154 tài liệu)
Gửi bình luận
![ ](http://media.store123doc.com:8080/images/default/user_small.png)
Chi tiết
Danh mục:
[Vật lý](/doc-cat/95-vat-ly.htm)
Số trang: 30 trang
Loại file: DOC
Ngày đăng: 10/10/2012, 09:17
Mô tả: TÀI LIỆU THAM KHẢO CÔNG THỨC VẬT LÝ 1Hệ thống công thức Vật Lý lớp 12 chương trình Phân BanCHƯƠNG I: ĐỘNG LỰC HỌC VẬT RẮN1. Toạ độ gócLà toạ độ xác định vị trí của một vật rắn quay quanh một trục cố định bởi góc ϕ (rad) hợp giữa mặt phẳng động gắn với vật và mặt phẳng cố định chọn làm mốc (hai mặt phẳng này đều chứa trục quay)Lưu ý: Ta chỉ xét vật quay theo một chiều và chọn chiều dương là chiều quay của vật ⇒ ϕ ≥ 02. Tốc độ gócLà đại lượng đặc trưng cho mức độ nhanh hay chậm của chuyển động quay của một vật rắn quanh một trục* Tốc độ góc trung bình: ( / )tbrad stϕω∆=∆* Tốc độ góc tức thời: '( )dtdtϕω ϕ= =Lưu ý: Liên hệ giữa tốc độ góc và tốc độ dài v = ωr 3. Gia tốc gócLà đại lượng đặc trưng cho sự biến thiên của tốc độ góc* Gia tốc góc trung bình: 2 ( / )tbrad stωγ∆=∆* Gia tốc góc tức thời: 22'( ) ''( )d dt tdt dtω ωγ ω ϕ= = = =Lưu ý: + Vật rắn quay đều thì 0constω γ= ⇒ =+ Vật rắn quay nhanh dần đều γ > 0+ Vật rắn quay chậm dần đều γ < 04. Phương trình động học của chuyển động quay* Vật rắn quay đều (γ = 0)ϕ = ϕ0 + ωt * Vật rắn quay biến đổi đều (γ ≠ 0)ω = ω0 + γt2012t tϕ ϕ ω γ= + +2 20 02 ( )ω ω γ ϕ ϕ− = −5. Gia tốc của chuyển động quay* Gia tốc pháp tuyến (gia tốc hướng tâm) nauurĐặc trưng cho sự thay đổi về hướng của vận tốc dài vr (na v⊥uur r)22nva rrω= =* Gia tốc tiếp tuyến taurĐặc trưng cho sự thay đổi về độ lớn của vr (taur và vr cùng phương)'( ) '( )tdva v t r t rdtω γ= = = =* Gia tốc toàn phần n ta a a= +r uur ur2 2n ta a a= +Góc α hợp giữa ar và nauur: 2tantnaaγαω= =Lưu ý: Vật rắn quay đều thì at = 0 ⇒ ar = nauurTrần văn hùng 0979322011 tranhung2011@gmail.com12Hệ thống công thức Vật Lý lớp 12 chương trình Phân Ban6. Phương trình động lực học của vật rắn quay quanh một trục cố định MM I hayIγ γ= = Trong đó: + M = Fd (Nm)là mômen lực đối với trục quay (d là tay đòn của lực) + 2i iiI m r=∑ (kgm2)là mômen quán tính của vật rắn đối với trục quay Mômen quán tính I của một số vật rắn đồng chất khối lượng m có trục quay là trục đối xứng- Vật rắn là thanh có chiều dài l, tiết diện nhỏ: 2112I ml=- Vật rắn là vành tròn hoặc trụ rỗng bán kính R: I = mR2- Vật rắn là đĩa tròn mỏng hoặc hình trụ đặc bán kính R: 212I mR=- Vật rắn là khối cầu đặc bán kính R: 225I mR=7. Mômen động lượng Là đại lượng động học đặc trưng cho chuyển động quay của vật rắn quanh một trụcL = Iω (kgm2/s) Lưu ý: Với chất điểm thì mômen động lượng L = mr2ω = mvr (r là k/c từ vr đến trục quay)8. Dạng khác của phương trình động lực học của vật rắn quay quanh một trục cố địnhdLMdt=9. Định luật bảo toàn mômen động lượngTrường hợp M = 0 thì L = constNếu I = const ⇒ γ = 0 vật rắn không quay hoặc quay đều quanh trụcNếu I thay đổi thì I1ω1 = I2ω210. Động năng của vật rắn quay quanh một trục cố định2đ1W ( )2I Jω= 11. Sự tương tự giữa các đại lượng góc và đại lượng dài trong chuyển động quay và chuyển động thẳngChuyển động quay(trục quay cố định, chiều quay không đổi)Chuyển động thẳng(chiều chuyển động không đổi)Toạ độ góc ϕ Tốc độ góc ω Gia tốc góc γMômen lực MMômen quán tính IMômen động lượng L = Iω Động năng quay 2đ1W2Iω=(rad) Toạ độ xTốc độ vGia tốc aLực FKhối lượng mĐộng lượng P = mvĐộng năng 2đ1W2mv=(m)(rad/s) (m/s)(Rad/s2) (m/s2)(Nm) (N)(Kgm2)(kg)(kgm2/s) (kgm/s)(J) (J)Chuyển động quay đều:ω = const; γ = 0; ϕ = ϕ0 + ωtChuyển động quay biến đổi đều: γ = constω = ω0 + γtChuyển động thẳng đều:v = cónt; a = 0; x = x0 + atChuyển động thẳng biến đổi đều: a = const v = v0 + atTrần văn hùng 0979322011 tranhung2011@gmail.com23Hệ thống công thức Vật Lý lớp 12 chương trình Phân Ban2012t tϕ ϕ ω γ= + +2 20 02 ( )ω ω γ ϕ ϕ− = − x = x0 + v0t +212at 2 20 02 ( )v v a x x− = −Phương trình động lực học MIγ=Dạng khác dLMdt=Định luật bảo toàn mômen động lượng 1 1 2 2 iI I hay L constω ω= =∑Định lý về động 2 2đ 1 21 1W2 2I I Aω ω∆ = − = (công của ngoại lực)Phương trình động lực học Fam=Dạng khác dpFdt=Định luật bảo toàn động lượng i i ip m v const= =∑ ∑Định lý về động năng 2 2đ 1 21 1W2 2I I Aω ω∆ = − = (công của ngoại lực)Công thức liên hệ giữa đại lượng góc và đại lượng dàis = rϕ; v =ωr; at = γr; an = ω2r Lưu ý: Cũng như v, a, F, P các đại lượng ω; γ; M; L cũng là các đại lượng véctơTrần văn hùng 0979322011 tranhung2011@gmail.com34Hệ thống công thức Vật Lý lớp 12 chương trình Phân BanCHƯƠNG II: DAO ĐỘNG CƠI. DAO ĐỘNG ĐIỀU HOÀ1. Phương trình dao động: x = Acos(ωt + ϕ) 2. Vận tốc tức thời: v = -ωAsin(ωt + ϕ) vr luôn cùng chiều với chiều chuyển động (vật chuyển động theo chiều dương thì v>0, theo chiều âm thì v<0)3. Gia tốc tức thời: a = -ω2Acos(ωt + ϕ) ar luôn hướng về vị trí cân bằng4. Vật ở VTCB: x = 0; |v|Max = ωA; |a|Min = 0 Vật ở biên: x = ±A; |v|Min = 0; |a|Max = ω2A5. Hệ thức độc lập: 2 2 2( )vA xω= + a = -ω2x 6. Cơ năng: 2 2đ1W W W2tm Aω= + = Với 2 2 2 2 2đ1 1W sin ( ) Wsin ( )2 2mv m A t tω ω ϕ ω ϕ= = + = + 2 2 2 2 2 21 1W ( ) W s ( )2 2tm x m A cos t co tω ω ω ϕ ω ϕ= = + = +7. Dao động điều hoà có tần số góc là ω, tần số f, chu kỳ T. Thì động năng và thế năng biến thiên với tần số góc 2ω, tần số 2f, chu kỳ T/28. Tỉ số giữa động năng và thế năng: 21dtEAE x = − ÷ 9. Vận tốc, vị trí của vật tại đó :+ Đ.năng = n lần thế năng : ( )11n Av A xnnω= ± = ±+++ Thế năng = n lần đ.năng : 11A nv x Annω= ± = ±++10. Động năng và thế năng trung bình trong thời gian nT/2 ( n∈N*, T là chu kỳ dao động) là: 2 2W 12 4m Aω= 11. Khoảng thời gian ngắn nhất để vật đi từ vị trí có li độ x1 đến x22 1tϕ ϕϕω ω−∆∆ = = với 1122ssxcoAxcoAϕϕ== và (1 20 ,ϕ ϕ π≤ ≤)12. Chiều dài quỹ đạo: 2A13. Quãng đường đi trong 1 chu kỳ luôn là 4A; trong 1/2 chu kỳ luôn là 2A Quãng đường đi trong l/4 chu kỳ là A khi vật đi từ VTCB đến vị trí biên hoặc ngược lại14. Quãng đường vật đi được từ thời điểm t1 đến t2. Xác định: 1 1 2 21 1 2 2Acos( ) Acos( )àsin( ) sin( )x t x tvv A t v A tω ϕ ω ϕω ω ϕ ω ω ϕ= + = + = − + = − + (v1 và v2 chỉ cần xác định dấu)Phân tích: t2 – t1 = nT + ∆t (n ∈N; 0 ≤ ∆t < T) Quãng đường đi được trong thời gian nT là S1 = 4nA, trong thời gian ∆t là S2.Trần văn hùng 0979322011 tranhung2011@gmail.com4A-Ax1x2M2M1M'1M'2O∆ϕ∆ϕ5Hệ thống công thức Vật Lý lớp 12 chương trình Phân BanQuãng đường tổng cộng là S = S1 + S2Lưu ý: + Nếu ∆t = T/2 thì S2 = 2A+ Tính S2 bằng cách định vị trí x1, x2 và chiều chuyển động của vật trên trục Ox+ Trong một số trường hợp có thể giải bài toán bằng cách sử dụng mối liên hệ giữa dao động điều hoà và chuyển động tròn đều sẽ đơn giản hơn.+ Tốc độ trung bình của vật đi từ thời điểm t1 đến t2: 2 1tbSvt t=− với S là quãng đường tính như trên.15. Bài toán tính quãng đường lớn nhất và nhỏ nhất vật đi được trong khoảng thời gian 0 < ∆t < T/2. Vật có vận tốc lớn nhất khi qua VTCB, nhỏ nhất khi qua vị trí biên nên trong cùng một khoảng thời gian quãng đường đi được càng lớn khi vật ở càng gần VTCB và càng nhỏ khi càng gần vị trí biên. Sử dụng mối liên hệ giữa dao động điều hoà và chuyển đường tròn đều. Góc quét ∆ϕ = ω∆t. Quãng đường lớn nhất khi vật đi từ M1 đến M2 đối xứng qua trục sin (hình 1)ax2Asin2MSϕ∆= Quãng đường nhỏ nhất khi vật đi từ M1 đến M2 đối xứng qua trục cos (hình 2)2 (1 os )2MinS A cϕ∆= − Lưu ý: + Trong trường hợp ∆t > T/2 Tách '2Tt n t∆ = + ∆ trong đó *;0 '2Tn N t∈ < ∆ < Trong thời gian 2Tn quãng đường luôn là 2nA Trong thời gian ∆t’ thì quãng đường lớn nhất, nhỏ nhất tính như trên. + Tốc độ trung bình lớn nhất và nhỏ nhất của trong khoảng thời gian ∆t: axaxMtbMSvt=∆ và MintbMinSvt=∆ với SMax; SMin tính như trên.16. Các bước lập phương trình dao động dao động điều hoà:* Tính ω * Tính A * Tính ϕ dựa vào điều kiện đầu: lúc t = t0 (thường t0 = 0)00Acos( )sin( )x tv A tω ϕϕω ω ϕ= +⇒= − +Lưu ý: + Vật chuyển động theo chiều dương thì v > 0, ngược lại v < 0 + Trước khi tính ϕ cần xác định rõ ϕ thuộc góc phần tư thứ mấy của đường tròn lượng giác (thường lấy -π < ϕ ≤ π)17. Các bước giải bài toán tính thời điểm vật đi qua vị trí đã biết x (hoặc v, a, Wt, Wđ, F) lần thứ n* Giải phương trình lượng giác lấy các nghiệm của t (Với t > 0 ⇒ phạm vi giá trị của k )* Liệt kê n nghiệm đầu tiên (thường n nhỏ)* Thời điểm thứ n chính là giá trị lớn thứ nLưu ý:+ Đề ra thường cho giá trị n nhỏ, còn nếu n lớn thì tìm quy luật để suy ra nghiệm thứ n+ Có thể giải bài toán bằng cách sử dụng mối liên hệ giữa dao động điều hoà và chuyển động tròn đều18. Các bước giải bài toán tìm số lần vật đi qua vị trí đã biết x (hoặc v, a, Wt, Wđ, F) từ thời điểm t1 đến t2.* Giải phương trình lượng giác được các nghiệm* Từ t1 < t ≤ t2 ⇒ Phạm vi giá trị của (Với k ∈ Z)* Tổng số giá trị của k chính là số lần vật đi qua vị trí đó.Trần văn hùng 0979322011 tranhung2011@gmail.com5A-AMM12OPx xO21MM-AAP21PP2ϕ∆2ϕ∆6Hệ thống công thức Vật Lý lớp 12 chương trình Phân BanLưu ý: + Có thể giải bài toán bằng cách sử dụng mối liên hệ giữa dao động điều hoà và chuyển động tròn đều.+ Trong mỗi chu kỳ (mỗi dao động) vật qua mỗi vị trí biên 1 lần còn các vị trí khác 2 lần.19. Các bước giải bài toán tìm li độ, vận tốc dao động sau (trước) thời điểm t một khoảng thời gian ∆t. Biết tại thời điểm t vật có li độ x = x0. * Từ phương trình dao động điều hoà: x = Acos(ωt + ϕ) cho x = x0 Lấy nghiệm ωt + ϕ = α với 0α π≤ ≤ ứng với x đang giảm (vật chuyển động theo chiều âm vì v < 0) hoặc ωt + ϕ = - α ứng với x đang tăng (vật chuyển động theo chiều dương) * Li độ và vận tốc dao động sau (trước) thời điểm đó ∆t giây là x Acos( )Asin( )tv tω αω ω α= ± ∆ += − ± ∆ + hoặc x Acos( )Asin( )tv tω αω ω α= ± ∆ −= − ± ∆ −20. Dao động có phương trình đặc biệt:* x = a ± Acos(ωt + ϕ) với a = const Biên độ là A, tần số góc là ω, pha ban đầu ϕ x là toạ độ, x0 = Acos(ωt + ϕ) là li độ. Toạ độ vị trí cân bằng x = a, toạ độ vị trí biên x = a ± A Vận tốc v = x’ = x0’, gia tốc a = v’ = x” = x0” Hệ thức độc lập: a = -ω2x0 2 2 20( )vA xω= + * x = a ± Acos2(ωt + ϕ) (ta hạ bậc) Biên độ A/2; tần số góc 2ω, pha ban đầu 2ϕ.II. CON LẮC LÒ XO1. Tần số góc: kmω=; chu kỳ: 22mTkππω= =; tần số: 1 12 2kfT mωπ π= = = Điều kiện dao động điều hoà: Bỏ qua ma sát, lực cản và vật dao động trong giới hạn đàn hồi2. Cơ năng:2 2 21 1W2 2m A kAω= =3. * Độ biến dạng của lò xo thẳng đứng khi vật ở VTCB: mglk∆ =⇒2lTgπ∆= * Độ biến dạng của lò xo khi vật ở VTCB với con lắc lò xo nằm trên mặt phẳng nghiêng có góc nghiêng α: sinmglkα∆ =⇒2sinlTgπα∆= + Chiều dài lò xo tại VTCB: lCB = l0 + ∆l (l0 là chiều dài tự nhiên) + Chiều dài cực tiểu (khi vật ở vị trí cao nhất): lMin = l0 + ∆l – A + Chiều dài cực đại (khi vật ở vị trí thấp nhất): lMax = l0 + ∆l + A ⇒ lCB = (lMin + lMax)/2 + Khi A >∆l (Với Ox hướng xuống): - Thời gian lò xo nén 1 lần là thời gian ngắn nhất để vật đitừ vị trí x1 = -∆l đến x2 = -A. - Thời gian lò xo giãn 1 lần là thời gian ngắn nhất để vật đi từ vị trí x1 = -∆l đến x2 = A, Lưu ý: Trong một dao động (một chu kỳ) lò xo nén 2 lần và giãn 2 lần4. Lực kéo về hay lực hồi phục F = -kx = -mω2xTrần văn hùng 0979322011 tranhung2011@gmail.com6∆l giãnOxA-Anén∆l giãnOxA-AHình a (A < ∆l)Hình b (A > ∆l) xA-A−∆lNén0GiãnHình vẽ thể hiện thời gian lò xo nén và giãn trong 1 chu kỳ (Ox hướng xuống)7Hệ thống công thức Vật Lý lớp 12 chương trình Phân Ban Đặc điểm: * Là lực gây dao động cho vật. * Luôn hướng về VTCB * Biến thiên điều hoà cùng tần số với li độ5. Lực đàn hồi là lực đưa vật về vị trí lò xo không biến dạng. Có độ lớn Fđh = kx* (x* là độ biến dạng của lò xo) * Với con lắc lò xo nằm ngang thì lực kéo về và lực đàn hồi là một (vì tại VTCB lò xo không biến dạng) * Với con lắc lò xo thẳng đứng hoặc đặt trên mặt phẳng nghiêng + Độ lớn lực đàn hồi có biểu thức: * Fđh = k|∆l + x| với chiều dương hướng xuống * Fđh = k|∆l - x| với chiều dương hướng lên + Lực đàn hồi cực đại (lực kéo): FMax = k(∆l + A) = FKmax (lúc vật ở vị trí thấp nhất) + Lực đàn hồi cực tiểu: * Nếu A < ∆l ⇒ FMin = k(∆l - A) = FKMin * Nếu A ≥ ∆l ⇒ FMin = 0 (lúc vật đi qua vị trí lò xo không biến dạng) Lực đẩy (lực nén) đàn hồi cực đại: FNmax = k(A - ∆l) (lúc vật ở vị trí cao nhất) 6. Một lò xo có độ cứng k, chiều dài l được cắt thành các lò xo có độ cứng k1, k2, … và chiều dài tương ứng là l1, l2, … thì có: kl = k1l1 = k2l2 = …7. Ghép lò xo: * Nối tiếp 1 21 1 1 .k k k= + + ⇒ cùng treo một vật khối lượng như nhau thì: T2 = T12 + T22 * Song song: k = k1 + k2 + … ⇒ cùng treo một vật khối lượng như nhau thì:2 2 21 21 1 1 .T T T= + +8. Gắn lò xo k vào vật khối lượng m1 được chu kỳ T1, vào vật khối lượng m2 được T2, vào vật khối lượng m1+m2 được chu kỳ T3, vào vật khối lượng m1 – m2 (m1 > m2) được chu kỳ T4.Thì ta có: 2 2 23 1 2T T T= + và 2 2 24 1 2T T T= −9. Đo chu kỳ bằng phương pháp trùng phùng Để xác định chu kỳ T của một con lắc lò xo (con lắc đơn) người ta so sánh với chu kỳ T0 (đã biết) của một con lắc khác (T ≈ T0). Hai con lắc gọi là trùng phùng khi chúng đồng thời đi qua một vị trí xác định theo cùng một chiều. Thời gian giữa hai lần trùng phùng 00TTT Tθ=− Nếu T > T0 ⇒ θ = (n+1)T = nT0. Nếu T < T0 ⇒ θ = nT = (n+1)T0. với n ∈ N*III. CON LẮC ĐƠN1. Tần số góc: glω=; chu kỳ: 22lTgππω= =; tần số: 1 12 2gfT lωπ π= = = Điều kiện dao động điều hoà: Bỏ qua ma sát, lực cản và α0 << 1 rad hay S0 << l 2. Lực hồi phục 2sinsF mg mg mg m slα α ω= − = − = − = − Lưu ý: + Với con lắc đơn lực hồi phục tỉ lệ thuận với khối lượng. + Với con lắc lò xo lực hồi phục không phụ thuộc vào khối lượng.3. Phương trình dao động:s = S0cos(ωt + ϕ) hoặc α = α0cos(ωt + ϕ) với s = αl, S0 = α0l ⇒ v = s’ = -ωS0sin(ωt + ϕ) = -ωlα0sin(ωt + ϕ)⇒ a = v’ = -ω2S0cos(ωt + ϕ) = -ω2lα0cos(ωt + ϕ) = -ω2s = -ω2αlLưu ý: S0 đóng vai trò như A còn s đóng vai trò như xTrần văn hùng 0979322011 tranhung2011@gmail.com78Hệ thống công thức Vật Lý lớp 12 chương trình Phân Ban4. Hệ thức độc lập:* a = -ω2s = -ω2αl* 2 2 20( )vS sω= +* 22 20vglα α= +5. Cơ năng:2 2 2 2 2 2 20 0 0 01 1 1 1W2 2 2 2ω α ω α= = = =mgm S S mgl m ll6. Tại cùng một nơi con lắc đơn chiều dài l1 có chu kỳ T1, con lắc đơn chiều dài l2 có chu kỳ T2, con lắc đơn chiều dài l1 + l2 có chu kỳ T2,con lắc đơn chiều dài l1 - l2 (l1>l2) có chu kỳ T4.Thì ta có: 2 2 23 1 2T T T= + và 2 2 24 1 2T T T= −7. Khi con lắc đơn dao động với α0 bất kỳ. Cơ năng, vận tốc và lực căng của sợi dây con lắc đơnW = mgl(1-cosα0); v2 = 2gl(cosα – cosα0) và TC = mg(3cosα – 2cosα0) Lưu ý: - Các công thức này áp dụng đúng cho cả khi α0 có giá trị lớn - Khi con lắc đơn dao động điều hoà (α0 << 1rad) thì:2 2 2 20 01W= ; ( )2mgl v glα α α= − (đã có ở trên)2 20(1 1,5 )CT mgα α= − +8. Con lắc đơn có chu kỳ đúng T ở độ cao h1, nhiệt độ t1. Khi đưa tới độ cao h2, nhiệt độ t2 thì ta có:2T h tT Rλ∆ ∆ ∆= +Với R = 6400km là bán kính Trái Đât, còn λ là hệ số nở dài của thanh con lắc.9. Con lắc đơn có chu kỳ đúng T ở độ sâu d1, nhiệt độ t1. Khi đưa tới độ sâu d2, nhiệt độ t2 thì ta có:2 2T d tT Rλ∆ ∆ ∆= +Lưu ý: * Nếu ∆T > 0 thì đồng hồ chạy chậm (đồng hồ đếm giây sử dụng con lắc đơn)* Nếu ∆T < 0 thì đồng hồ chạy nhanh* Nếu ∆T = 0 thì đồng hồ chạy đúng* Thời gian chạy sai mỗi ngày (24h = 86400s): 86400( )TsT∆θ =10. Khi con lắc đơn chịu thêm tác dụng của lực phụ không đổi: Lực phụ không đổi thường là:* Lực quán tính: F ma= −ur r, độ lớn F = ma ( F a↑↓ur r) Lưu ý: + Chuyển động nhanh dần đều a v↑↑r r (vr có hướng chuyển động) + Chuyển động chậm dần đều a v↑↓r r* Lực điện trường: F qE=ur ur, độ lớn F = |q|E (Nếu q > 0 ⇒ F E↑↑ur ur; còn nếu q < 0 ⇒ F E↑↓ur ur)* Lực đẩy Ácsimét: F = DgV (Furluông thẳng đứng hướng lên) Trong đó: D là khối lượng riêng của chất lỏng hay chất khí. g là gia tốc rơi tự do. V là thể tích của phần vật chìm trong chất lỏng hay chất khí đó. Khi đó: 'P P F= +uur ur ur gọi là trọng lực hiệu dụng hay trong lực biểu kiến (có vai trò như trọng lực Pur) 'Fg gm= +uruur ur gọi là gia tốc trọng trường hiệu dụng hay gia tốc trọng trường biểu kiến. Chu kỳ dao động của con lắc đơn khi đó: ' 2'lTgπ=Trần văn hùng 0979322011 tranhung2011@gmail.com89Hệ thống công thức Vật Lý lớp 12 chương trình Phân Ban Các trường hợp đặc biệt:* Fur có phương ngang: + Tại VTCB dây treo lệch với phương thẳng đứng một góc có: tanFPα= + 2 2' ( )Fg gm= +* Furcó phương thẳng đứng thì 'Fg gm= ± + Nếu Fur hướng xuống thì 'Fg gm= + + Nếu Fur hướng lên thì 'Fg gm= −IV. CON LẮC VẬT LÝ1. Tần số góc: mgdIω=; chu kỳ: 2ITmgdπ=; tần số 12mgdfIπ= Trong đó: m (kg) là khối lượng vật rắn d (m) là khoảng cách từ trọng tâm đến trục quay I (kgm2) là mômen quán tính của vật rắn đối với trục quay2. Phương trình dao động α = α0cos(ωt + ϕ) Điều kiện dao động điều hoà: Bỏ qua ma sát, lực cản và α0 << 1rad V. TỔNG HỢP DAO ĐỘNG1. Tổng hợp hai dao động điều hoà cùng phương cùng tần số x1 = A1cos(ωt + ϕ1) và x2 = A2cos(ωt + ϕ2) được một dao động điều hoà cùng phương cùng tần số x = Acos(ωt + ϕ).Trong đó: 2 2 21 2 1 2 2 12 os( )A A A A A cϕ ϕ= + + − 1 1 2 21 1 2 2sin sintanos osA AA c A cϕ ϕϕϕ ϕ+=+ với ϕ1 ≤ ϕ ≤ ϕ2 (nếu ϕ1 ≤ ϕ2 )* Nếu ∆ϕ = 2kπ (x1, x2 cùng pha) ⇒ AMax = A1 + A2`* Nếu ∆ϕ = (2k+1)π (x1, x2 ngược pha) ⇒ AMin = |A1 - A2| ⇒ |A1 - A2| ≤ A ≤ A1 + A22. Khi biết một dao động thành phần x1 = A1cos(ωt + ϕ1) và dao động tổng hợp x = Acos(ωt + ϕ) thì dao động thành phần còn lại là x2 = A2cos(ωt + ϕ2).Trong đó: 2 2 22 1 1 12 os( )A A A AA cϕ ϕ= + − − 1 121 1sin sintanos osA AAc A cϕ ϕϕϕ ϕ−=− với ϕ1 ≤ ϕ ≤ ϕ2 ( nếu ϕ1 ≤ ϕ2 )3. Nếu một vật tham gia đồng thời nhiều dao động điều hoà cùng phương cùng tần số x1 = A1cos(ωt + ϕ1;x2 = A2cos(ωt + ϕ2) … thì dao động tổng hợp cũng là dao động điều hoà cùng phương cùng tần sốx = Acos(ωt + ϕ).Chiếu lên trục Ox và trục Oy ⊥ Ox .Ta được: 1 1 2 2os os os .xA Ac A c A cϕ ϕ ϕ= = + + 1 1 2 2sin sin sin .yA A A Aϕ ϕ ϕ= = + +2 2x yA A A⇒ = + và tanyxAAϕ= với ϕ ∈[ϕMin;ϕMax]VI. DAO ĐỘNG TẮT DẦN – DAO ĐỘNG CƯỠNG BỨC - CỘNG HƯỞNGTrần văn hùng 0979322011 tranhung2011@gmail.com910Hệ thống công thức Vật Lý lớp 12 chương trình Phân Ban1. Một con lắc lò xo dao động tắt dần với biên độ A, hệ số ma sát µ. * Quãng đường vật đi được đến lúc dừng lại là:2 2 22 2kA ASmg gωµ µ= =* Độ giảm biên độ sau mỗi chu kỳ là: 24 4mg gAkµ µω∆ = = * Số dao động thực hiện được: 24 4A Ak ANA mg gωµ µ= = =∆* Thời gian vật dao động đến lúc dừng lại:.4 2AkT At N Tmg gπωµ µ∆ = = = (Nếu coi dao động tắt dần có tính tuần hoàn với chu kỳ 2Tπω=)3. Hiện tượng cộng hưởng xảy ra khi: f = f0 hay ω = ω0 hay T = T0 Với f, ω, T và f0, ω0, T0 là tần số, tần số góc, chu kỳ của lực cưỡng bức và của hệ dao động. Trần văn hùng 0979322011 tranhung2011@gmail.com10T∆ΑxtO . 1Hệ thống công thức Vật Lý lớp 12 chương trình Phân BanCHƯƠNG I: ĐỘNG LỰC HỌC VẬT RẮN1. Toạ độ gócLà toạ độ xác định vị trí của một vật rắn quay quanh. tranhung2011@gmail.com23Hệ thống công thức Vật Lý lớp 12 chương trình Phân Ban2012t tϕ ϕ ω γ= + +2 20 02 ( )ω ω γ ϕ ϕ− = − x = x0 + v0t +212at 2— Xem thêm —
Từ khóa:
[ kiến thức vật lý](/tags/820831-kien-thuc-vat-ly.htm) [ vật lý 12](/tags/823998-vat-ly-12.htm) [ trắc nghiệm vật lý 12](/tags/828969-trac-nghiem-vat-ly-12.htm) [ các dạng bài tập vật lý 12](/tags/832923-cac-dang-bai-tap-vat-ly-12.htm) [công thức vật lý 12](/tags/836107-cong-thuc-vat-ly-12.htm) [ bài tập vật lý 12](/tags/838638-bai-tap-vat-ly-12.htm) [ lý thuyết vật lý 12](/tags/844244-ly-thuyet-vat-ly-12.htm) [ công thức vật lý](/tags/845825-cong-thuc-vat-ly.htm) [ trắc nghiệm vật lý 12](/tags/848807-trac-nghiem-vat-ly-12.htm) [ bài giảng vật lý 12](/tags/852406-bai-giang-vat-ly-12.htm) [ các dạng bài tập vật lý 12](/tags/859589-cac-dang-bai-tap-vat-ly-12.htm) [ kiến thức vật lý](/tags/861303-kien-thuc-vat-ly.htm)
Xem thêm:
[Tóm tắt công thức vật lý 12](/doc_search_title/40991-tom-tat-cong-thuc-vat-ly-12.htm), [Tóm tắt công thức vật lý 12](http://text.123doc.vn/document/40991-tom-tat-cong-thuc-vat-ly-12.htm)
-
Ebook.VCU · Vào lúc 10:48 pm 10/10/2013
-
xuxu · Vào lúc 06:45 am 14/10/2013
-
VinhNguyen · Vào lúc 12:18 pm 13/11/2013
-
Lê THị Hồng Dự · Vào lúc 04:32 pm 13/11/2013
-
fresh boy 33 · Vào lúc 12:07 am 14/11/2013
-
Sách mới nhất
-
Tài liệu mới nhất
-
Tài liệu mới bán
Tài liệu liên quan
-
- 884
- 27
- 0
-
- 87
- 11
- 0
-
- 23
- 2
- 0
-
- 10
- 2
- 0
-
- 9
- 0
- 0
-
- 169
- 22
- 0
-
- 222
- 13
- 0
-
- 132
- 3
- 0
-
- 1
- 2
- 0
-
- 563
- 9
- 0
-
- 153
- 6
- 0
-
- 0
- 0
- 0
-
- 94
- 3
- 0
-
- 31
- 7
- 0
-
- 13
- 1
- 0
-
- 5
- 2
- 0
-
- 44
- 3
- 0
-
- 5
- 1
- 0
-
- 1
- 1
- 0
-
- 15
- 1
- 0
Bộ sưu tập liên quan
-
- 0
- 0
-
- 0
- 0

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Server: Apache

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Pragma: no-cache

Vary: Accept-Encoding

Content-Encoding: gzip

Connection: close

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


markdown:
### Download
DVD Cửu Bình:
[download](https://docs.google.com/uc?export=download&confirm=no_antivirus&id=0B72C5V5vDXuDRXZFVnh4OTNCdHM) **Xem online: ** **Cửu Bình Audio**
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version
[here](http://www.adobe.com/shockwave/download/download.cgi?P1_Prod_Version=ShockwaveFlash&promoid=BIOW). You also need to have JavaScript enabled in your browser.
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version
[here](http://www.adobe.com/shockwave/download/download.cgi?P1_Prod_Version=ShockwaveFlash&promoid=BIOW). You also need to have JavaScript enabled in your browser.
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version
[here](http://www.adobe.com/shockwave/download/download.cgi?P1_Prod_Version=ShockwaveFlash&promoid=BIOW). You also need to have JavaScript enabled in your browser.
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version
[here](http://www.adobe.com/shockwave/download/download.cgi?P1_Prod_Version=ShockwaveFlash&promoid=BIOW). You also need to have JavaScript enabled in your browser.
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version
[here](http://www.adobe.com/shockwave/download/download.cgi?P1_Prod_Version=ShockwaveFlash&promoid=BIOW). You also need to have JavaScript enabled in your browser.
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version
[here](http://www.adobe.com/shockwave/download/download.cgi?P1_Prod_Version=ShockwaveFlash&promoid=BIOW). You also need to have JavaScript enabled in your browser.
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version
[here](http://www.adobe.com/shockwave/download/download.cgi?P1_Prod_Version=ShockwaveFlash&promoid=BIOW). You also need to have JavaScript enabled in your browser.
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version
[here](http://www.adobe.com/shockwave/download/download.cgi?P1_Prod_Version=ShockwaveFlash&promoid=BIOW). You also need to have JavaScript enabled in your browser.
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version
[here](http://www.adobe.com/shockwave/download/download.cgi?P1_Prod_Version=ShockwaveFlash&promoid=BIOW). You also need to have JavaScript enabled in your browser.

WARC-Truncated: length


markdown:
Comic
Truyện chữ
Hài hước
Diễn đàn
Facebook
Đăng ký
-
Đăng nhập
Đọc Truyện
Mới cập nhập
Truyện xem nhiều
Truyện hoàn tất
Top tuần
Truyện tranh
Xem truyện bạn đã đọc
Truyện Dịch
Tiên hiệp
Trinh thám
Ngôn tình
Đô Thị
Lịch sử - Quân sự
Võng du
Sắc hiệp
Huyền Huyễn
Truyện Convert
Tiên Hiệp
Lịch sử & Quân sự
Huyền Ảo
Võng Du
Sắc hiệp
Phân Loại Truyện
Mới cập nhập
Truyện xem nhiều
Truyện hoàn tất
Truyện top tuần
Truyện Ngẫu Nhiên
Huyết Sử Võ Lâm
Số chương:
78
Lượt xem:
1,998
Mới:
Đại Náo Sát Nhân Trang
Harry Potter và Tên Tù Nhân Ngục Azkaban
Số chương:
22
Lượt xem:
2,613
Ẩn Long Đại Hiệp
Số chương:
29
Lượt xem:
4,185
Mới:
Diệt Ác Ma Vãn Hồi Cục Diện
Đồng Lang Cộng Hôn
Số chương:
32
Lượt xem:
16,043
Dụ dỗ tiểu hồ ly
Số chương:
168
Lượt xem:
16,200
Mới:
Chương 168 (KẾT): Ta sẽ theo ngươi....
Kiếm Đạo Độc Tôn
Tác giả:
Kiếm Du Thái Hư
Thể loại:
Tiên hiệp
Số chương:
1380
Trạng thái:
Còn tiếp
Có
257299
người đã xem truyện này
Giới thiệu:
Chân Linh Đại Lục, hàng ngàn hàng vạn tông môn, cường giả như mây.
Một đệ tử đại gia tộc bởi vì một biến cố kỳ dị mà từ người bình thường trở thành thiên tài, không chỉ cảm nhận trở nên nhạy cảm mà khả năng lĩnh ngộ cũng tăng vọt chỉ cần gặp qua là không thể quên, trở thành một tồn tại biến thái.
Quyết đấu kịch liệt, nhiệt huyết phun trào, thiên tài đỉnh cấp va chạm, võ học trên thế gian không hề có cực hạn, có thể khiến con người phiên giang đảo hải, thông thiên độn địa.
Tất cả đếu có ở Kiếm Đạo Độc Tôn.
Phân chia cảnh giới: Luyện Khí Cảnh, Ngưng Chân Cảnh, Bão Nguyên Cảnh, Tinh Cực Cảnh, Linh Hải Cảnh, Sinh Tử Cảnh … updating …
Luyện Khí Cảnh chia làm mười tầng , từ tầng một đến tầng mười.
Ngưng Chân Cảnh, Bão Nguyên Cảnh, Tinh Cực Cảnh, Linh Hải Cảnh, Sinh Tử Cảnh chia thành sơ kỳ, trung kỳ, hậu kỳ, ở mỗi một tầng thứ đếu có thêm giai đoạn nối tiếp gọi là đỉnh phong.
Đánh giá chung:Truyện bên qidian được đánh giá 9,8 điểm/ 10 điểm, tổng số lượt view là 7,6 triệu! Chỉ đơn thuần lượng người đọc và điểm đánh giá đã đủ thấy truyện hot đến thế nào.
Đánh giá của người dịch:Đảm bảo hay, gây cấn, hấp dẫn, thể loại tu luyện từng bước, thuộc thể loại tu luyện từng bước một đi lên, thuần túy là võ đạo. Tác giả viết khá kỹ, ngôn từ ngắn gọn súc tích không câu chương câu chữ, các tình tiết thắt mở rất hợp lý được tác giả viết cẩn thận chau chuốt. Các trận chiến đấu luôn kịch liệt và hầu như là tiến đến ác liệt, miêu tả chiến đấu rất sống động, hợp lý khiến độc giá khó mà dứt ra được.
Tag:
kiếm đạo độc tôn
,
kiếm đạo độc tôn full
,
kiếm đạo độc tôn prc
,
kiếm đạo độc tôn 4vn
,
kiếm đạo độc tôn prc full
,
kiếm đạo độc tôn wattpad
,
kiếm đạo độc tôn tác giả kiếm du thái hư
,
kiếm đạo độc tôn chuong 23
,
kiếm đạo độc tôn convert 4vn
,
kiếm đạo độc tôn chương 952
,
Chương mới nhất của truyện Kiếm Đạo Độc Tôn
Chương 1274: Phá vỡ phong ấn.
Chương 1273: Lực lượng chân chính của Diệp Trần. (2)
Chương 1272: Lực lượng chân chính của Diệp Trần.
Chương 1271: Nguyên lai đều bị đoạt xá (2)
Chương 1219: Tà khí kinh người, Tịch Diệt Ma Đế.
Các chương của truyện Kiếm Đạo Độc Tôn
«
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
»
Chương 47: Đột phá Ngựng Chân Cảnh!
Chương 48: Thực lực sau khi tiến giai
Chương 49: Cửi Đỉnh Hiên
Chương 50: Thôi Thế Minh
Chương 51: Bí kĩ Phân Ảnh Trảm
Chương 52: Trước giờ hồi tông
Chương 53: Đệ tử tham gia khảo hạch nội môn (1)
Chương 54: Đệ tử tham gia khảo hạch nội môn (2)
Chương 55: Đệ tử tham gia khảo hạch nội môn (3)
Chương 55: Đệ tử tham gia khảo hạch nội môn (4)
Chương 56: Ngọc bích xếp hạng
Chương 57: Lại tiến vào Vũ Kỹ Các
Chương 58: thuần quân chân khí
Chương 59: Hạc ảnh bộ
Chương 60: Nhiệm vụ chém giết
Chương 61: Huyết Thủ Đồ Tể!
Chương 62: Kẻ sẽ lấy đầu ngươi!
Chương 63: Đầu rơi
Chương 64: Kiểm tra chiến lợi phẩm
Chương 65: Quỷ hồn?
Chương 66: Ngũ quỷ đài quan!
Chương 67: Hoàn thành nhiệm vụ
Chương 68: Thảm án diệt môn
Chương 69: Ngũ đại môn chủ
Chương 70: Nhiệm vụ hôi cấp hai sao
Chương 71: Hỗn chiến bắt đầu
Chương 72: Ba quyền!
Chương 73: Phi long tại thiên
Chương 74: Điệp Huyết Sâm Lâm nguy hiểm
Chương 75: Yêu thú lần lượt "viếng thăm"
Chương 76: Linh mạch xuất thế
Chương 77: Hạ cấp quỷ vệ
Chương 78: thi quỷ chân khí
Chương 79: Chân không diệt sát đao
Chương 80: Phỉ Thúy Công Tử
Chương 81: Đột Phá!
Chương 82: Vong Ưu Thành
Chương 83: So gia thế!
Chương 84: Một quyền đánh lui!
Chương 85: Hội đấu giá bắt đầu
Chương 86: Tiểu thần thoái và Bắc Tuyết khoái đao
Chương 87: Đấu giá!
Chương 88: Một nữa thanh kiếm gãy
Chương 89: Đấu phú!
Chương 90: Từ Tĩnh
Chương 91: Một bước đánh bay
Chương 92: Chặn giết trên đường!
Chương 93: Kiếm Khí Ngưng Sơn
Chương 94: Toái Ngọc Trùng Sinh
Chương 95: Cổ Thủy Hồ!
«
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
»
x
Đăng Ký Thành Viên
Đăng ký thành viên để tự động lưu chương đã đọc
Tên đăng nhập
Mật khẩu
Email
x
Thành Viên Đăng Nhập
Đăng nhập để xem toàn bộ các chương đã đọc
Tên đăng nhập
Mật khẩu
x
Các chương bạn đã dọc
Vui lòng đăng nhập để sử dụng chức năng lưu trữ chương đã đọc.
Với tính năng này bạn có thể xem lại 10 chương cuối cùng một cách nhanh nhất

Vary: Accept-Encoding,User-Agent

Content-Type: text/html


markdown:
## Chào mừng quý vị đến với Thư viện Bài giảng điện tử.
Quý vị chưa đăng nhập hoặc chưa đăng ký làm thành viên, vì vậy chưa thể tải được các tư liệu của Thư viện về máy tính của mình.
Nếu chưa đăng ký, hãy
**hoặc** [đăng ký thành viên tại đây](/user/register/ajax/1) [xem phim hướng dẫn tại đây](http://daotao.violet.vn/Data/Library/1/Index.html)
Nếu đã đăng ký rồi, quý vị có thể đăng nhập ở ngay ô bên phải.
## Vẽ kỹ thuật điện
**Nguồn:** **Người gửi:** [Phạm Giang Nam](/user/show/id/8709)( [trang riêng](http://ducphuongnam.violet.vn)) **Ngày gửi:**10h:03' 12-01-2009 **Dung lượng:**1.8 MB **Số lượt tải:**1119 **Số lượt thích:**0 người
Vẽ kỹ thuật điện
Bộ công nghiệp
Trường cao đẳng công nghiệp Việt đức
--------------- o0o ---------------
Giáo viên: Thạc sĩ Ph?m Giang Nam
Giáo trình
Chương 1
Quy ước chung biểu diễn sơ đồ điện
1.1. Một số qui định về bản vẽ sơ đồ điện
1. Khổ giấy
- Theo tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN) 2 - 74 qui định mỗi bản vẽ được thực hiện trên một khổ giấy. Khổ giấy được xác định bằng các kích thước ngoài của bản vẽ. Khổ giấy chính gồm khổ Ao có kích thước 1189 x 841.
- Các khổ giấy khác được chia ra từ khổ giấy Ao.
- Kích thước của các khổ giấy chính quy định như sau:
2. Khung vẽ và khung tên
Mỗi bản vẽ phải có một khung vẽ và khung tên riêng theo TCVN 3821 - 83 qui định.
- Khung vẽ: Vẽ bằng nét cơ bản cách mép khổ giấy một khoảng là 5 mm. Nếu đóng thành tập thì cạnh trái khung vẽ cách mép trái khổ giấy một khoảng 25 mm
- Khung tên : Được bố trí ở góc phải phía dưới bản vẽ, khổ 11 đặt theo cạnh ngắn hoặc dài của khổ giấy.
3. Đường nét
TCVN 8 - 85 qui định các loại đường nét. Qui tắc vẽ, sử dụng dãy chiều rộng đường nét sau:
S = 0,18 ; 0,25 ; 0,35 ; 0,5 ; 0,7 ; 1 ; 1,4 ; 2 mm
Tỉ số gần đúng của chiều rộng 2 loại đường nét mảnh và đậm là 1:2 hoặc 1: 3. Chiều rộng nét đậm thường là 0,5 ; 0,7 ; 1
- Nét liền đậm dùng để biểu diễn đường bao thấy trên hình chiếu, khung vẽ, khung tên, mạch động lực sơ đồ điện
- Nét liền mảnh dùng biểu diễn đường bao thấy của mặt cắt, đường kích thước, đường gióng, mạch điều khiển của sơ đồ điện
- Nét đứt biểu diễn đường bao khuất, dây trung tính, dây nối đất trên sơ đồ điện
- Đường chấm gạch biểu diễn đường trục, đường tâm, vết cắt trên sơ đồ trải
4- Chữ viết
Trên bản vẽ kỹ thuật ngoài hình vẽ còn có con số, những ký hiệu bằng chữ, những ghi chú bằng lời ... chữ và số viết trên bản vẽ phải rõ ràng thống nhất để dễ đọc và không gây nhầm lẫn. TCVN 6 - 85 qui định hình dạng và kích thước của chữ và số
- Khổ chữ (h) là giá trị xác định bằng chiều cao của chữ hoa tính bằng mm.
- Qui định khổ chữ như sau : 1,8 ; 2,5 ; 3,5 ; 5 ; 7 ; 10 ; 14 ; 20 ; 28 ; 40.
- Qui định những kiểu chữ như sau
Kiểu A chữ đứng
Kiểu A chữ nghiêng 750
Kiểu B chữ đứng
Kiểu B chữ nghiêng 750
- Các kích thước của chữ được tính theo chiều cao của chữ hoa.
* Câu hỏi: - Nêu các loại khổ giấy và kích thước của nó ?
- Các loại đường nét, kiểu chữ ?
1.2. Biểu diễn các máy điện
Sơ đồ điện là hình biểu diễn hệ thống điện bằng những ký hiệu qui ước thống nhất. Các kí hiệu bằng hình vẽ trên sơ đồ điện được qui định trong TCVN 1634 - 87, có kèm theo chữ cái chỉ tên gọi
Sau đây là những kí hiệu qui ước biểu diễn các máy điện dùng trong bản vẽ sơ đồ điện
1- Động cơ điện
Các động cơ điện xoay chiều được biểu diễn bằng 2 vòng tròn đồng tâm: vòng tròn trong là rô to, vòng tròn ngoài là stato. Nếu có vành góp biểu diễn thêm chổi tiếp xúc
- Động cơ điện 1 pha
- Động cơ điện 3 pha
- Động cơ điện 3 pha rô to dây quấn
- Động cơ điện 1 pha có vành góp
- Động cơ điện 3 pha có vành góp
* Các động cơ điện 1 chiều được biểu diễn làm hai thành phần :
- Phần ứng được biểu diễn bằng vòng tròn, có chổi tiếp xúc
- Phần cảm ( cuộn kích thích ) biểu diễn bằng đường zich zăc
2- Máy biến áp
- Máy biến áp 1 pha có lõi
Máy biến áp cũng có thể biểu diễn dưới dạng đơn giản
- Máy biến áp 3 pha
- Máy biến áp 1 pha không lõi
3- Máy phát điện
- Máy biến dòng
* Câu hỏi : Trình bày cách biểu diễn các máy điện trong bản vẽ KTĐ?
Các máy phát điện cũng được biểu diễn như các động cơ điện, trên các kí hiệu bằng hình vẽ được kèm theo chữ cái "MF".
Ví dụ: Máy phát điện 1 chiều kích thích song song
- Máy biến điện áp
1.3. Biểu diễn các khí cụ điện
Hình vẽ biểu diễn các khí cụ điện bao gồm các ký hiệu, chữ cái chỉ tên gọi, các chữ số chỉ thứ tự.
Tùy theo đặc điểm về cấu tạo của từng khí cụ, ta chọn kí hiệu cho phù hợp, thuận tiện cho việc bố trí bản vẽ : bố trí thẳng đứng hoặc nằm ngang. Riêng với các tiếp điểm thường mở được quay về bên trái hoặc phía trên; tiếp điểm thường đóng được quay về phía phải hoặc phía dưới.
1- Các khí cụ đóng cắt
Được biểu diễn cả ở mạch động lực và mạch điều khiển.
- Các tiếp điểm chính được biểu diễn bằng nét liền đậm.
- Các tiếp điểm phụ được biểu diễn bằng nét liền mảnh.
- Các tiếp điểm đều được đánh số chỉ các cực : Số chẵn chỉ đầu vào, số lẻ chỉ đầu ra. Các số được đánh theo thứ tự hết tiếp điểm chính đến tiếp điểm phụ.
- Cực của các cuộn dây thường được kí hiệu bằng chữ.
a/. Cầu dao
- Cầu dao 1 pha.
- Cầu dao 3 pha.
b/. Công tắc
- Công tắc 1 pha.
- Công tắc 3 pha.
c/. áp tô mát
- áp tô mát 1 pha
- áp tô mát 3 pha
d/. Nút ấn
2- Các khí cụ điều khiển bảo vệ:
Các khí cụ điều khiển bảo vệ thường được biểu diễn gồm 2 phần: Cuộn dây và tiếp điểm. Cuộn dây và tiếp điểm cũng được biểu diễn theo qui ước.
a/. Công tắc tơ
b/. Rơ le điện từ
- Cuộn dây
- Tiếp điểm thường mở
- Tiếp điểm thường đóng
Nếu là rơ le dòng điện ghi chữ RI
Nếu là rơ le điện áp ghi chữ RU
c/. Rơ le nhiệt
3- Các phụ tải
a/. Bóng đèn
b/. Điện trở
c/. Tụ điện
d/. Cuộn cảm
1.4. Biểu diễn các thiết bị đo lường
Các dụng cụ đo lường trong bản vẽ được biểu diễn bằng hình vuông, hình chữ nhật, hình tròn bằng nét liền mảnh, trên đó có ghi chữ cái chỉ đơn vị đo. Khi cần thiết trên một số sơ đồ có thể biểu diễn cả mạch đo, cho biết cách lắp, phương pháp mở rộng giới hạn đo ...
Đôi khi trong một số trường hợp các dụng cụ đo còn biểu diễn cả cấu tạo (Các bộ phận được biểu diễn bằng kí hiệu) để biết được nguyên tắc hoạt động, nguyên lý làm việc của sơ đồ đó.
Ví dụ : Biểu diễn Watt kế, công tơ, tần số kế, Cos? kế ...
Trong các ngành công nghiệp và trong sinh hoạt gia đình các thiết bị bán dẫn như Đi ốt, transistor, tiristor, triac ..., các vi mạch, vi mạch đa chức năng, vi xử lý được sử dụng trong các máy công cụ, trong các thiết bị điều khiển, các dụng cụ dân dụng. Để thiết kế mạch và phân tích nguyên lý hoạt động của mạch, các linh kiện này cũng được biểu diễn bằng các kí hiệu theo qui ước. Tùy theo loại sơ đồ mà có các cách biểu diễn khác nhau. Khi cần phân tích nguyên lý, cấu trúc của mạch thì các linh kiện được biểu diễn đơn giản theo kí hiệu. Khi cần phân tích thì các linh kiện được biểu diễn dưới dạng cấu tạo
1.5. Biểu diễn các linh kiện điện tử :
2. Transistor
4. Triac
5. Vi mạch ( IC )
* Câu hỏi
1. Nêu các loại khổ giấy và kích thước của nó?
2. Các loại đường nét, kích thước và phạm vi ứng dụng?
3. Các qui ước về biểu diễn các thiết bị điện dùng trong sơ đồ điện?
Chương 2
Các sơ đồ điện
2.1. Khái niệm - Phân loại
1. Khái niệm
- Các máy móc hiện nay làm việc bằng tổ hợp các hệ thống truyền động cơ khí, hệ thống điện, hệ thống thủy lực và khí nén ...
- Để thuận tiện cho việc nghiên cứu nguyên lý làm việc và quá trình hoạt động của các hệ thống đó người ta dùng các bản vẽ sơ đồ.
- Sơ đồ được vẽ bằng những đường nét đơn giản, những hình biểu diễn qui ước của các cơ cấu, các bộ phận được qui định trong các tiêu chuẩn
- Người ta còn dùng sơ đồ để nghiên cứu các phương án thiết kế, trao đổi ý kiến cải tiến kỹ thuật và ghi chép ở hiện trường
- Sơ đồ điện là hình biểu diễn hệ thống điện bằng những kí hiệu qui ước thống nhất. Nó chỉ rõ nguyên lý làm việc và sự liên hệ giữa các khí cụ, các thiết bị của hệ thống mạng điện. Các ký hiệu này bằng hình vẽ trên sơ đồ điện được qui định trong TCVN 1614 - 87.
Ví dụ: Sơ đồ nguyên lý hệ thống điện của máy tiện T616
* Câu hỏi :
1- Trình bày các khái niệm cơ bản về cách vẽ các sơ đồ điện ?
2- Nêu cách phân loại các sơ đồ điện ?
2- Phân loại
Dựa vào nội dung, nguyên tắc xây dựng và công dụng người ta phân loại các loại sơ đồ sau :
- Sơ đồ nguyên lý
- Sơ đồ lắp ráp
- Sơ đồ đấu dây
- Sơ đồ khối chức năng
2.2. Sơ đồ nguyên lý
Sơ đồ nguyên lý là một sơ đồ biểu diễn đầy đủ các cực, bằng những kí hiệu qui ước thống nhất theo TCVN 1614 - 87.
Nó tóm tắt quan hệ về mạch điện của tất cả các phần tử hoặc bộ phận của các linh kiện điện, không kể đến kết cấu cơ khí và vị trí không gian thực tế của chúng.
1- Nội dung của sơ đồ nguyên lý
2- Nguyên tắc xây dựng sơ đồ
- Nguồn điện được biểu diễn bằng thanh cái hoặc bằng cực tính.
- Nguồn điện được biểu diễn ở phía trên hoặc bên trái, mạch phát triển về phía dưới hoặc bên phải.
- Biểu diễn đầy đủ các cực, các kí hiệu, hình vẽ có thể biểu diễn chi tiết hoặc đơn giản hóa.
- Mạch động lực biểu diễn bên trái, mạch điều khiển biểu diễn bên phải
Sơ đồ nguyên lý cho biết kết cấu của mạch điện, dùng để giải thích nguyên lý làm việc, nguyên tắc hoạt động của một mạch điện
3- Công dụng của sơ đồ :
Biểu diễn sơ đồ nguyên lý mạch điều khiển động cơ quay 1 chiều dùng nút bấm đơn
4- Ví dụ
- Động cơ M
- Công tắc tơ K đóng cắt điện cho động cơ M.
- Rơ le nhiệt Th dùng để bảo vệ quá tải cho động cơ M
- Cầu chì Si1 để bảo vệ ngắn mạch cho mạch động lực.
- Cầu chì Si2 để bảo vệ ngắn mạch cho mạch điều khiển.
- Nút ấn S1 dừng.
- Nút S2 mở máy động cơ.
- Đèn H1, H2 dùng để báo tín hiệu
* Các linh kiện điện:
* Cách làm việc của sơ đồ:
- ấn nút S2 cuộn dây K được cấp điện theo đường Si2 tiếp điểm Th (1-2) ? S1 (1-2) ? S2 (3-4) ? Cuộn K ? N. Công tắc tơ K làm việc đóng tiếp điểm K ở mạch động lực cấp điện cho động cơ M. Đồng thời đóng tiếp điểm K (11-12) để tự duy trì đèn H1 sáng, mở tiếp điểm K (13-14) đèn H2 tắt
- Muốn dừng ấn nút S1 cuộn K mất điện ? động cơ M dừng
* Câu hỏi luyện tập
Trình bày các nguyên tắc xây dựng sơ đồ nguyên lý ? Lấy ví dụ minh họa (Thành lập sơ đồ nguyên lý mạch điều khiển động cơ quay 2 chiều dùng nút bấm kép)
2.3. Sơ đồ lắp ráp
1- Nội dung của sơ đồ
Sơ đồ lắp ráp là loại sơ đồ biểu diễn cách bố trí các linh kiện, thiết bị ( chỉ vị trí ) và cách thức nối dây ở bên trong từ chi tiết này đến chi tiết khác hoặc từ linh kiện này đến linh kiện, thiết bị khác.
Trong sơ đồ lắp ráp các linh kiện, thiết bị điện thường được bố trí trên hai bảng : Bảng điều khiển và bảng công tắc tơ.
- Bảng điều khiển gồm các công tắc, cầu dao, nút bấm, cầu chì, mạch điều khiển và các đèn tín hiệu ...
- Bảng công tắc tơ gồm các công tắc tơ, các rơ le bảo vệ, cầu chì bảo vệ động cơ ....
Phương thức bố trí thiết bị như trên thuận tiện cho việc lắp ráp đồng thời thuận tiện cho việc thao tác, theo dõi khi vận hành
2- Nguyên tắc thành lập sơ đồ :
Có nhiều hình thức biểu diễn sơ đồ lắp ráp, các linh kiện, thiết bị điện được biểu diễn đầy đủ bằng kí hiệu theo qui ước ở TCVN 1614 - 87, cũng có thể biểu diễn bằng điện cực, các điện cực được đánh số theo sơ đồ nguyên lý
Tiếp điểm chính vẽ bằng nét liền đậm
Tiếp điểm phụ vẽ bằng nét liền mảnh
- Biểu diễn công tắc tơ bằng điện cực:
Các đầu nối hoặc các điện cực được đánh số đầu dây đúng như sơ đồ nguyên lý.
Các linh kiện, thiết bị được ghi chữ cái chỉ tên gọi
Đôi khi trong một số mạch điện đơn giản người ta có thể kết hợp sơ đồ nguyên lý với sơ đồ lắp ráp và nối dây
* Ví dụ :
- Biểu diễn công tắc tơ theo qui ước:
Sơ đồ lắp ráp dùng để bố trí các thiết bị, cách thức nối dây giữa các chi tiết của từng thiết bị, để người thợ lắp ráp có thể tiến hành nối các thiết bị đó tạo thành mạch điện, để mạch điện hoạt động được đúng với nguyên lý làm việc
3- Công dụng của sơ đồ
4- Ví dụ
Bảng điều khiển
Lập sơ đồ lắp ráp mạch điều khiển động cơ quay 1 chiều (mạch khởi động từ đơn)
Bảng công tắc tơ
2.4. Sơ đồ đấu dây
1- Nội dung của sơ đồ
- Sơ đồ đấu dây còn gọi là sơ đồ nối mạch.
- Sơ đồ biểu diễn cách thức nối dây bên ngoài, từ bộ phận này sang bộ phận khác, từ thiết bị này sang thiết bị khác hoặc từ khối này sang khối khác
2- Nguyên tắc thành lập sơ đồ:
- Trong sơ đồ đấu dây các thiết bị, bộ phận thiết bị không biểu diễn sơ đồ cấu tạo bên trong và sơ đồ lắp ráp bên trong
- Các thanh nối được biểu diễn bằng hình chữ nhật thẳng đứng hoặc nằm ngang, được chia thành ô nhỏ và đánh số thứ tự từ trên xuống dưới hoặc từ trái qua phải.
- Các bó dây được vẽ bằng nét liền cơ bản, các dây đơn được vẽ bằng nét liền mảnh.
Trên cơ sở sơ đồ nguyên lý và sơ đồ lắp ráp của các khối người ta xây dựng sơ đồ đấu dây
4- Công dụng của sơ đồ:
Qua sơ đồ đấu dây người ta biết được cách thức đi dây, đấu dây bên ngoài, số lượng, chiều dài và các thông số kỹ thuật của dây dẫn làm cơ sở dự toán vật tư cần thiết.
* Câu hỏi luyện tập :
1. Trình bày nguyên tắc xây dựng sơ đồ lắp ráp và sơ đồ đấu dây ?
2. Thành lập sơ đồ lắp ráp và sơ đồ đấu dây mạch điều khiển động cơ quay 2 chiều dùng nút bấm kép ? ( Theo sơ đồ nguyên lý đã vẽ ở bài trước )
2.5. Sơ đồ khối chức năng
1- Nội dung của sơ đồ
- Sơ đồ khối chức năng còn gọi là sơ đồ cấu trúc.
- Sơ đồ khối chức năng là loại sơ đồ biểu diễn dưới dạng một cực. Nó biểu diễn một cách tóm tắt ( khái quát ) các cấu kiện căn bản (chủ yếu, chính) bỏ qua các chi tiết để làm sáng tỏ tác dụng tổng hợp của thiết bị hay một phần của nó
2- Nguyên tắc thành lập sơ đồ:
- Sơ đồ được biểu diễn dưới dạng 1 cực.
- Nguồn điện được biểu diễn bằng thanh cái, điện cực, có khi được biểu diễn bằng kí hiệu đơn giản hóa ở bên trên hoặc bên trái.
- Các thiết bị hoặc bộ phận thiết bị được biểu diễn bằng kí hiệu đơn giản hóa hoặc từ trái qua phải bằng hình vuông, hình chữ nhật, kèm chữ cái chỉ tên gọi thiết bị hoặc khối chức năng.
- Các mạch động lực được phát triển từ trên xuống dưới hoặc từ trái qua phải.
- Biểu diễn nhanh, thấy nhanh các bộ phận và chi tiết chính.
- Hiểu rõ công dụng, chức năng của các bộ phận và chi tiết chính đó
3- Công dụng
4- Ví dụ :
a/. Sơ đồ nguyên lý của hệ thống cung cấp điện
b/. Sơ đồ khối của máy thu thanh
1. Ăng ten thu
2. Khối khuyếch đại cao tần
3. Khối tách sóng
4. Khối khuyếch đại âm tần
c/. Sơ đồ cấu trúc mạch khởi động từ đơn
Mạch gồm :
- Cầu dao : Dùng để đóng cắt
- Cầu chì : Dùng bảo vệ ngắn mạch
- Công tắc tơ : Dùng để điều khiển
- Rơ le nhiệt : Dùng để bảo vệ quá tải cho động cơ.
1/. Nêu nội dung, nguyên tắc thành lập và công dụng của sơ đồ nguyên lý ?
2/. Nêu nội dung, nguyên tắc thành lập và công dụng của sơ đồ lắp ráp ?
3/. So sánh bản vẽ sơ đồ lắp ráp và sơ đồ đấu dây ?
4/. Thành lập sơ đồ nguyên lý mạch điều khiển động cơ không đồng bộ quay 2 chiều, điều khiển ở 2 nơi bằng nút bấm kép ?
5/. Từ sơ đồ nguyên lý đã lập hãy vẽ bản vẽ sơ đồ lắp ráp và sơ đồ nối dây ?.
* Câu hỏi và bài tập
Chương 3
Đọc và chuyển đổi sơ đồ điện
3.1. Khái quát chung
Máy công cụ bao gồm rất nhiều loại khác nhau như : máy cắt gọt kim loại, máy trong luyện kim, máy công cụ nhẹ, hầm mỏ, máy vận chuyển ...
ở các máy công cụ thường có nhiều chuyển động khác nhau, chẳng hạn ở máy cắt gọt kim loại có các chuyển động sau: để có thể cắt gọt được thì dao cắt và phôi phải có các chuyển động tương đối với nhau, để có thể gia công được liên tục phải có thêm một số chuyển động khác phục vụ quá trình cắt gọt như chuyển động di chuyển dao cắt hoặc chi tiết gia công, chuyển động nâng hạ, ...
Người ta phân các chuyển động đó ra: Chuyển động chính, chuyển động ăn dao và các chuyển động phụ. Mỗi một chuyển động cần có một động cơ. Mỗi một động cơ cần thiết kế một mạch điện để điều khiển nó. Từ đó người ta xây dựng được một sơ đồ nguyên lý mạch điện cho từng máy công cụ. Từ sơ đồ nguyên lý người ta xây dựng sơ đồ lắp ráp và sơ đồ đấu dây. Quá trình xây dựng các sơ đồ được gọi là chuyển đổi sơ đồ điện. Việc chuyển đổi sơ đồ điện được tiến hành theo trình tự sau:
- Thành lập sơ đồ nguyên lý.
- Thành lập sơ đồ lắp ráp.
- Thành lập sơ đồ đấu dây
Ngược lại từ sơ đồ đấu dây có thể thành lập sơ đồ lắp ráp. Từ sơ đồ lắp ráp có thể thành lập sơ đồ nguyên lý
Sau khi thành lập được các loại sơ đồ để hiểu và phân tích được nguyên lý làm việc của mạch điện, chúng ta tiến hành đọc sơ đồ điện. Quá trình đọc sơ đồ điện được thực hiện theo các bước sau
- Nhận biết các kí hiệu và mạch điện của chúng
- Khảo sát hoạt động của các thiết bị điện trong sơ đồ khi có tác dụng của dòng điện
- Rút ra ý nghĩa về chức năng của các khí cụ, thiết bị điện
- Cuối cùng tóm tắt nguyên lý hoạt động của mạch điện
- Cuối cùng tóm tắt nguyên lý hoạt động của mạch điện
3.2. Chuyển đổi sơ đồ điện
3.2.1. Thành lập sơ đồ nguyên lý
a/. Các qui định chung
- Sơ đồ nguyên lý là một sơ đồ biểu diễn đầy đủ các cực bằng những kí hiệu qui ước thống nhất theo TCVN 1614 - 87. Các kí hiệu hình vẽ có thể biểu diễn chi tiết hoặc đơn giản hóa.
- Mạch động lực được biểu diễn ở bên trái hoặc ở phía trên của bản vẽ. Mạch điều khiển được biểu diễn ở bên phải hoặc phía dưới bản vẽ.
- Mạch động lực biểu diễn bằng nét liền cơ bản. Mạch điều khiển được biểu diễn bằng nét liền mảnh.
- Nguồn điện được biểu diễn bằng thanh cái hoặc bằng cực tính
b/. Các bước
- Thành lập mạch động lực.
- Thành lập mạch điều khiển
c/. Ví dụ
Thành lập sơ đồ nguyên lý mạch điện khởi động động cơ không đồng bộ bằng đổi nối ? - ?
Si1: Cầu chì bảo vệ ngắn mạch
Th: Rơ le nhiệt bảo vệ quá tải
K1: Công tắc tơ quay thuận
Kư2: Công tắc tơ quay ngược
K3: Công tắc tơ nối tam giác
K4: Công tắc tơ nối sao
* Thành lập mạch động lực
* Thành lập mạch điều khiển
* Giải thích cách ghi các kí hiệu.
- Si2 cầu chì bảo vệ mạch điều khiển.
- RT rơ le thời gian
- H1, H2, H3 đèn tín hiệu
- S1 nút ấn thường đóng
- S2, S3 nút ấn thường mở.
- Đầu vào các tiếp điểm ghi số lẻ, đầu ra ghi số chẵn.
- Tiếp điểm thường mở được ghi số thứ tự trước, thường đóng ghi số thứ tự sau.
- Dưới các đường dòng đánh số thứ tự từ trái qua phải.
- Dưới các đường dòng có cuộn dây lập bảng chỉ vị trí các tiếp điểm
3.2.2. Chuyển đổi sơ đồ nguyên lý sang sơ đồ lắp ráp.
a./ Các qui ước chung.
- Sơ đồ lắp ráp biểu diễn cách bố trí các linh kiện, thiết bị và cách thức nối dây ở bên trong
- Các linh kiện được biểu diễn đầy đủ bằng các kí hiệu theo qui ước ở TCVN 1614 - 87, cũng có thể biểu diễn bằng điện cực
- Các đầu nối hoặc các điện cực được đánh số đầu dây như sơ đồ nguyên lý
- Các linh kiện, thiết bị điện thường được bố trí trên hai bảng: Bảng điều khiển và bảng công tắc tơ
- Các thiết bị, linh kiện không cùng bảng khi thực hiện sơ đồ lắp ráp được đưa ra hộp nối dây
b./ Các bước :
- Các thiết bị, linh kiện không cùng bảng khi thực hiện sơ đồ lắp ráp được đưa ra hộp nối dâ
- Lập bảng công tắc tơ: Các công tắc tơ, các rơ le bảo vệ, cầu chì bảo vệ động cơ ....
- Thực hiện sơ đồ lắp ráp : Các thiết bị, linh kiện được biểu diễn theo qui ước các số đầu dây được kí hiệu đúng như sơ đồ nguyên lý
c./ Ví dụ ứng dụng:
Lập sơ đồ lắp ráp mạch điện khởi động động cơ không đồng bộ bằng đổi nối sao - tam giác (? - ?). Các thiết bị biểu diễn bằng điện cực.
* Lập bảng điều khiển
K1/12
X2/20
K1/17
* Lập bảng công tắc tơ
Si1
X2/1
Th/1
Si1
X2/2
Th/3
Si1
X2/3
Th/5
3
4
5
6
1
2
K1
Th/2
K4/11
K3/5
Th/4
Th/6
K2/11
K1/19
K2/15
K2/14
K1/15
X2/14
K2/18
K2/6
K3/3
K3/1
K2/4
K2/2
K2/12
K2/17
X2/18
K2/9
K2/19
X2/4
3
4
5
6
11
12
1
2
K2
Th/2
K1/13
K1/6
13
14
Th/4
Th/6
K1/15
K1/14
X2/16
K1/18
X2/7
K1/4
K1/5
X2/6
X2/5
K1/15
K1/9
X2/17
X2/4
K1/20
X2/19
3
4
5
6
11
12
1
2
K4
K1/11
K3/6
13
14
K3/11
K3/10
K1/12
RT/3
K3/2
K3/4
X2/15
K3/9
RT/2
1
2
3
4
7
8
Th
X2/11
K1/19
Si1/2
Si1/4
Si1/6
X2/12
K1/1
K1/3
K1/5
K2/1
K2/3
K2/5
RT
3
4
5
6
1
2
K3
K1/4
K1/2
X2/13
X2/8
K4/4
X2/10
RT/3
K4/6
K4/2
K4/10
K1/6
K4/12
K4/16
X2/9
RT/4
2
1
3
4
K3/12
K4/10
K4/9
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
K1/10
Si1/1
Si1/3
Si1/5
K2/6
K2/4
K2/2
K3/2
K3/4
K3/6
Th/7
Th/8
K3/11
K1/19
K4/14
K2/17
K2/20
K1/16
K2/16
K2/14
* Các nguyên tắc thực hiện sơ đồ
- Sơ đồ lắp ráp được phát triển từ sơ đồ nguyên lý.
- Tại các điện cực biểu diễn các đầu dây được nối vào bằng nét liền mảnh, có các chữ và số biểu diễn dưới dạng phân số : Tử số chỉ tên linh kiện hoặc thiết bị điện, mẫu số chỉ số điện cực.
- Điểm nối của các linh kiện điện không cùng trong một bảng được đưa ra các hộp nối hoặc thanh nối dây (X).
- Trên thanh nối lần lượt thực hiện mạch động lực rồi đến mạch điều khiển
* Câu hỏi luyện tập
1. Trình bày nguyên tắc chuyển đổi sơ đồ nguyên lý sang sơ đồ lắp ráp ?
2. Vẽ sơ đồ chuyển đổi mạch điều khiển động cơ quay 2 chiều dùng nút bấm kép ( Biểu diễn bằng điện cực ).
3.2.3. Chuyển đổi sơ đồ lắp ráp sang sơ đồ đấu dây
a./ Các qui định chung
- Sơ đồ nối dây dùng để biểu diễn cách thức nối dây ở bên ngoài, từ bộ phận này sang bộ phận khác hoặc từ thiết bị này sang thiết bị khác. Nó được xây dựng dựa trên cơ sở sơ đồ nguyên lý và sơ đồ lắp ráp của các khối.
- Các khối, các thiết bị hoặc bộ phận thiết bị được biểu diễn bằng hình vuông hoặc chữ nhật với đường bao bằng nét chấm gạch.
- Các chi tiết riêng lẻ được biểu diễn dưới dạng đơn giản hoặc bằng nét liền mảnh
- Nối từ khối nọ sang khối kia được phân chia thành các bó dây : Bó dây mạch động lực để riêng, bó dây mạch điều khiển để chung.
- Các bó dây được biểu diễn bằng nét liền cơ bản, các dây đơn được biểu diễn bằng nét liền mảnh
- Biểu diễn các khối, các thiết bị hoặc bộ phân thiết bị, các chi tiết riêng lẻ ... theo qui ước.
- Dựa vào sơ đồ nguyên lý và sơ đồ lắp ráp tiến hành nối dây từ khối nọ sang khối kia, từ bộ phận này sang bộ phận khác.
- Ghi số các đầu dây theo đúng sơ đồ lắp ráp của các khối
b./ Các bước :
c./ Ví dụ ứng dụng : Lập sơ đồ nối dây của mạch khởi động động cơ không đồng bộ bằng đổi nối sao - tam giác
* Các nguyên tắc thực hiện sơ đồ :
- Sơ đồ nối dây đựoc phát triển từ sơ đồ lắp ráp.
- Các thanh nối được chia ô và đánh số thứ tự từ trái qua phải.
- Đầu vào các thanh nối ghi chữ và số dưới dạng phân số : Tử số ghi tên thanh nối, mẫu số ghi số thứ tự.
* Câu hỏi luyện tập :
1. Trình bày các qui định chung và các bước chuyển đổi sơ đồ lắp ráp sang sơ đồ đấu dây ?
2. Từ sơ đồ L.ráp mạch điện khởi động Đ.cơ quay 2 chiều vẽ sơ đồ đấu dây ?
3.3. Đọc sơ đồ mạch điện
3.3.1- Các bước
Đọc sơ đồ mạch điện là một quá trình tìm hiểu, nhận biết, khảo sát và phân tích tiến tới tóm tắt nguyên lý hoạt động của mạch điện. Để tiến hành đọc sơ đồ mạch điện người ta thực hiện theo trình tự sau :
- Nhận biết kí hiệu các linh kiện, thiết bị điện và mạch điện của chúng.
- Khảo sát tác dụng của các linh kiện, thiết bị điện khi có dòng điện.
- Tìm hiểu chức năng của các khí cụ, thiết bị điện.
- Tóm tắt nguyên lý làm việc của mạch điện.
Cụ thể là
a/. Đặc tính kỹ thuật
- Tên gọi của sơ đồ mạch điện.
- Công dụng chính của thiết bị mà mạch điện thực hiện.
- Quan hệ giữa cơ, điện, thủy lực ( nếu có )
- Trang bị điện :
+ Các động cơ điện : Chủng loại, công suất, tốc độ và nhiệm vụ của chúng
+ Các thiết bị đống cắt.
+ Các thiết bị điều khiển.
+ Các thiết bị bảo vệ, tín hiệu, đo lường
* Mạch động lực :
- Phương thức bảo vệ : Quá tải, ngắn mạch
- Đóng cắt.
- Điều khiển đảo chiều quay.
- Hãm động cơ (nếu có)
b/. Phân tích mạch điện.
* Mach điều khiển :
- Chạy các động cơ.
- Dừng các động cơ.
- Các mạch điều khiển khác
- Chuẩn bị mở máy: Thao tác đóng điện.
- Mở máy:
+ Điều khiển các động cơ: Quay thuận, quay ngược.
+ điều khiển các thiết bị đo lường, bảo vệ.
- Dừng máy:
+ Thao tác dừng máy
+ Dừng máy do nguyên nhân sự cố
c/. Phân tích nguyên lý làm việc :
* Ví dụ : Đọc sơ đồ mạch điện máy Tiện T616
1- Đặc tính kỹ thuật và trang bị điện
Máy tiện T616 là máy tiện vạn năng, gồm những bộ phận chính sau:
- M1: Động cơ trục chính kiểu Ao 51 có P = 4,5 KW ; n = 1450 V/ph.
- M2: Động cơ bơm dầu bôi trơn kiểu ?A 22 có P = 0,1 KW ; n = 2800 V/ph.
- M3: Động cơ bơm nước kiểu ?A 22 có P = 0,125 KW ; n = 2800 V/ph.
- Bảng điện điều khiển gồm : Rơ le điện áp PH, các khởi động từ KP & K? điều khiển động cơ trục chính quay phải, quay trái. Khởi động từ KC điều khiển động cơ bơm dầu. Biến áp TP cung cấp điện cho mạch đèn soi ...
- Các hình thức bảo vệ, liên động : Khóa chéo bằng tiếp điểm thường đóng KP & K?, bảo vệ điện áp thấp nhờ tay gạt và rơ le điện áp PH, bảo vệ ngắn mạch bằng cầu chì, không có bảo vệ quá tải
2- Nguyên lý làm việc của sơ đồ điện
- Chuẩn bị chạy máy : Đóng công tắc chính BB1 ? KC có điện ? Động cơ bơm dầu làm việc
- Chạy phải : Kéo tay gạt lên phía trên ? KP có điện ? Đ.cơ trục chính chạy phải
- Ngừng máy : Kéo tay gạt về vị trí giữa (0) ? KP mất điện ? Động cơ trục chính dừng, động cơ bơm dầu vẫn làm việc.
- Chạy trái : Kéo tay gạt xuống dưới ? K? có điện ? Động cơ trục chính chạy trái
* Câu hỏi :
1- Nêu và giải thích các bước đọc một sơ đồ điện ?
2- Đọc mạch điện khởi động động cơ không đồng bộ bằng đổi Y- ? ?
3.3.2- Phân tích mạch điện
Để tiện cho việc phân tích sơ đồ mạch điện, ta xét mạch điện khởi động động cơ không đồng bộ bằng đổi nối sao - tam giác
a/. Mạch động lực
- Động cơ M có 6 đầu dây ra A, B, C - X, Y, Z
A,B,C được nối với đầu ra của K1 & K2
X,Y,Z được nối với đầu ra của K3 & K4
- Khởi động sao thuận bằng công tắc tơ K1& K4.
- Khởi đông sao ngược bằng công tắc tơ K2 & K4
- Chạy thuận : Công tắc tơ K1 & K3
- Chạy ngược : Công tắc tơ K2 & K3
- Bảo vệ ngắn mạch : Cầu chì Si1
- Bảo vệ quá tải : Rơ le nhiệt Th
b/. Mạch điều khiển
- Khởi động sao thuận : Nút ấn S2 , cuộn dây K1 & K4 , rơ le thời gian RT
- Khởi động sao ngược : Nút ấn S3 , cuộn dây K2 & K4 , rơ le thời gian RT
- Chạy thuận: Cuộn dây K4 mất điện, K3 có điện, động cơ làm việc theo chiều thuận
- Chạy ngược: Cuộn dây K4 mất điện, K3 có điện, động cơ làm việc theo chiều ngược
- Khi K1 làm việc đèn tín hiệu H2 sáng
Khi K2 làm việc đèn tín hiệu H3 sáng
- Khi K1 hoặc K2 làm việc đèn tín hiệu H1 tắt.
- Bảo vệ ngắn mạch mạch điều khiển bằng cầu chì Si2
- Tiếp điểm thường đóng của rơ le nhiệt Th ( 7- 8 ) mở khi động cơ bị quá tải ? mạch điều khiển mất điện
*Câu hỏi :
Nêu các thiết bị ở mạch động lực và mạch điều khiển. Giải thích tính năng, tác dụng của chúng ?
3.3.3- Phân tích nguyên lý làm việc của sơ đồ điện
a/. Chuẩn bị mở máy :
Đóng công tắc chính ở tủ điện, điện nằm chờ ở má trên tiếp điểm chính của K1 và K2 ở mạch động lực & ở má trên của nút ấn S2 và S3
b/. Chạy phải :
ấn nút S2 tiếp điểm S2( 1-2 ) và S2( 3-4 ) đóng, công tắc tơ K4 và rơ le thời gian RT có điện theo đường : [ R ? Si2 ? Th (7 - 8) ? S1(1 - 2) ? S2(1 - 2) ? K3 (11 - 12) ? RT(3 - 4) ? cuộn K4 và RT ? N ]. Cuộn K4 có điện, đóng tiếp điểm K4 ở mạch động lực cuộn dây động cơ được chụm sao. Đóng tiếp điểm K4(11 - 12) để tự duy trì , mở K4(15 - 16) khống chế K3 , đóng K4(13 - 14) cấp điện cho K1 theo đường : [ R ? Si2 ? Th (7 - 8) ? S1(1 - 2) ? K4 (13 - 14) ? S2(3 - 4) ? K2(17 - 18) ? cuộn K1 ? N ]. Cuộn K1 có điện, đóng tiếp điểm K1 ở mạch động lực cấp điện cho động cơ M quay theo chiều thuận
Đóng tiếp điểm K1(11 - 12) chuẩn bị cấp điện cho K3 , đóng tiếp điểm K1(13 - 14) để tự duy trì, đóng tiếp điểm K1(15 - 16) đèn H2 sáng, mở K1(17 -18) để khống chế K2 , mở K1(19 - 20) đèn H1 tắt
Rơ le thời gian RT có điện sau mọt thời gian đã chỉnh định trước, tiếp điểm RT(3 - 4) mở ra ? K4 mất điện, mở tiếp điểm chụm sao ở mạch động lực, tiếp điểm K4(15 - 16) được đóng lại cấp điện cho K3 theo đường : [ R ? Si2 ? Th (7 - 8) ? S1(1 - 2) ? K1 (11 - 12) ? K4(15 - 16) ? cuộn K3 ? N ]. Cuộn K3 có điện, đóng tiếp điểm K3 ở mạch lực bộ dây động cơ M được nối tam giác, động cơ làm việc theo chiều thuận kết thúc quá trình khởi động. Đồng thời mở tiếp điểm K3(11 - 12) khống chế cuộn K4
c/. Chạy trái
ấn nút S3 ? tiếp điểm S3 (1 - 2) và S3(3 - 4) đóng ? công tắc tơ K4 và rơ le thời gian RT có điện theo đường : [ R ? Si2 ? Th (7 - 8) ? S1(1 - 2) ? S3 (1 - 2) ? K3(11 - 12) ? RT(3 - 4) ? cuộn K4 và RT ? N ]. Cuộn K4 có điện đóng tiếp điểm K4 ở mạch động lực cuộn dây động cơ đựoc chụm sao, đóng tiếp điểm K4(11 - 12) để tự duy trì, mở K4(15 - 16) để khống chế K3 , đóng K4 (13 -14) cấp điện cho K2 theo đường : [ R ? Si2 ? Th (7 - 8) ? S1(1 - 2) ?K4 (13 - 14) ? S3(3 - 4) ? K1(17 - 18) ? cuộn K2 ? N ]. Cuộn K2 có điện đóng tiếp điểm K2 ở mạch lực cấp điện cho động cơ M quay theo chiều ngược
Đóng tiếp điểm K2(11 - 12) chuẩn bị cấp điện cho K3 , đóng tiếp điểm K2 (3 - 14) để tự duy trì, đóng tiếp điểm K2(15 - 16) đèn H3 sáng, mở K2(17 - 18) để khống chế K1 , mở K2(19 - 20) đèn H1 tắt
Rơ le thời gian RT có điện sau một thời gian đã chỉnh định trước tiếp điểm RT(3 - 4) mở ra ? K4 mất điện ? mở tiếp điểm chụm sao ở mạch động lực, tiếp điểm K4(15 - 16) được đóng lại cấp điện cho K3 theo đường : : [ R ? Si2 ? Th (7 - 8) ? S1(1 - 2) ? K2 (11 - 12) ? K4(15 - 16) ? cuộn K3 ? N ]. Cuộn K3 có điện đóng tiếp điểm K3 ở mạch động lực bộ dây động cơ được nối tam giác, động cơ làm việc theo chiều thuận kết thúc quá trình khởi động. Đồng thời mở tiếp điểm K3(11 - 12) khống chế K4
d/. Dừng máy
- Muốn dừng máy ta ấn nút S1 ? tiếp điểm S1(1 - 2) mở ra ? K1 và K3 hoặc K2 và K3 mất điện, mở các tiếp điểm K1 và K3 hoặc K2 và K3 ở mạch động lực ? động cơ dừng
- Do một nguyên nhân nào đó động cơ M bị quá tải, rơ le nhiệt Th tác động mở tiếp điểm Th (7 - 8) ? mạch điều khiển của động cơ M bị mất điện ? mở các tiếp điểm K1 và K3 hoặc K2 và K3 ở mạch động lực ? động cơ dừng
3.4. Bài tập tổng hợp (luyện tập)
* Câu hỏi :
1- Phân tích quá trình khởi động động cơ theo chiều thuận ?
2- Phân tích quá trình khởi động động cơ theo chiều ngược ?
Bộ công nghiệp
Trường cao đẳng công nghiệp Việt đức
--------------- o0o ---------------
Giáo viên: Thạc sĩ Ph?m Giang Nam
Giáo trình
Chương 1
Quy ước chung biểu diễn sơ đồ điện
1.1. Một số qui định về bản vẽ sơ đồ điện
1. Khổ giấy
- Theo tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN) 2 - 74 qui định mỗi bản vẽ được thực hiện trên một khổ giấy. Khổ giấy được xác định bằng các kích thước ngoài của bản vẽ. Khổ giấy chính gồm khổ Ao có kích thước 1189 x 841.
- Các khổ giấy khác được chia ra từ khổ giấy Ao.
- Kích thước của các khổ giấy chính quy định như sau:
2. Khung vẽ và khung tên
Mỗi bản vẽ phải có một khung vẽ và khung tên riêng theo TCVN 3821 - 83 qui định.
- Khung vẽ: Vẽ bằng nét cơ bản cách mép khổ giấy một khoảng là 5 mm. Nếu đóng thành tập thì cạnh trái khung vẽ cách mép trái khổ giấy một khoảng 25 mm
- Khung tên : Được bố trí ở góc phải phía dưới bản vẽ, khổ 11 đặt theo cạnh ngắn hoặc dài của khổ giấy.
3. Đường nét
TCVN 8 - 85 qui định các loại đường nét. Qui tắc vẽ, sử dụng dãy chiều rộng đường nét sau:
S = 0,18 ; 0,25 ; 0,35 ; 0,5 ; 0,7 ; 1 ; 1,4 ; 2 mm
Tỉ số gần đúng của chiều rộng 2 loại đường nét mảnh và đậm là 1:2 hoặc 1: 3. Chiều rộng nét đậm thường là 0,5 ; 0,7 ; 1
- Nét liền đậm dùng để biểu diễn đường bao thấy trên hình chiếu, khung vẽ, khung tên, mạch động lực sơ đồ điện
- Nét liền mảnh dùng biểu diễn đường bao thấy của mặt cắt, đường kích thước, đường gióng, mạch điều khiển của sơ đồ điện
- Nét đứt biểu diễn đường bao khuất, dây trung tính, dây nối đất trên sơ đồ điện
- Đường chấm gạch biểu diễn đường trục, đường tâm, vết cắt trên sơ đồ trải
4- Chữ viết
Trên bản vẽ kỹ thuật ngoài hình vẽ còn có con số, những ký hiệu bằng chữ, những ghi chú bằng lời ... chữ và số viết trên bản vẽ phải rõ ràng thống nhất để dễ đọc và không gây nhầm lẫn. TCVN 6 - 85 qui định hình dạng và kích thước của chữ và số
- Khổ chữ (h) là giá trị xác định bằng chiều cao của chữ hoa tính bằng mm.
- Qui định khổ chữ như sau : 1,8 ; 2,5 ; 3,5 ; 5 ; 7 ; 10 ; 14 ; 20 ; 28 ; 40.
- Qui định những kiểu chữ như sau
Kiểu A chữ đứng
Kiểu A chữ nghiêng 750
Kiểu B chữ đứng
Kiểu B chữ nghiêng 750
- Các kích thước của chữ được tính theo chiều cao của chữ hoa.
* Câu hỏi: - Nêu các loại khổ giấy và kích thước của nó ?
- Các loại đường nét, kiểu chữ ?
1.2. Biểu diễn các máy điện
Sơ đồ điện là hình biểu diễn hệ thống điện bằng những ký hiệu qui ước thống nhất. Các kí hiệu bằng hình vẽ trên sơ đồ điện được qui định trong TCVN 1634 - 87, có kèm theo chữ cái chỉ tên gọi
Sau đây là những kí hiệu qui ước biểu diễn các máy điện dùng trong bản vẽ sơ đồ điện
1- Động cơ điện
Các động cơ điện xoay chiều được biểu diễn bằng 2 vòng tròn đồng tâm: vòng tròn trong là rô to, vòng tròn ngoài là stato. Nếu có vành góp biểu diễn thêm chổi tiếp xúc
- Động cơ điện 1 pha
- Động cơ điện 3 pha
- Động cơ điện 3 pha rô to dây quấn
- Động cơ điện 1 pha có vành góp
- Động cơ điện 3 pha có vành góp
* Các động cơ điện 1 chiều được biểu diễn làm hai thành phần :
- Phần ứng được biểu diễn bằng vòng tròn, có chổi tiếp xúc
- Phần cảm ( cuộn kích thích ) biểu diễn bằng đường zich zăc
2- Máy biến áp
- Máy biến áp 1 pha có lõi
Máy biến áp cũng có thể biểu diễn dưới dạng đơn giản
- Máy biến áp 3 pha
- Máy biến áp 1 pha không lõi
3- Máy phát điện
- Máy biến dòng
* Câu hỏi : Trình bày cách biểu diễn các máy điện trong bản vẽ KTĐ?
Các máy phát điện cũng được biểu diễn như các động cơ điện, trên các kí hiệu bằng hình vẽ được kèm theo chữ cái "MF".
Ví dụ: Máy phát điện 1 chiều kích thích song song
- Máy biến điện áp
1.3. Biểu diễn các khí cụ điện
Hình vẽ biểu diễn các khí cụ điện bao gồm các ký hiệu, chữ cái chỉ tên gọi, các chữ số chỉ thứ tự.
Tùy theo đặc điểm về cấu tạo của từng khí cụ, ta chọn kí hiệu cho phù hợp, thuận tiện cho việc bố trí bản vẽ : bố trí thẳng đứng hoặc nằm ngang. Riêng với các tiếp điểm thường mở được quay về bên trái hoặc phía trên; tiếp điểm thường đóng được quay về phía phải hoặc phía dưới.
1- Các khí cụ đóng cắt
Được biểu diễn cả ở mạch động lực và mạch điều khiển.
- Các tiếp điểm chính được biểu diễn bằng nét liền đậm.
- Các tiếp điểm phụ được biểu diễn bằng nét liền mảnh.
- Các tiếp điểm đều được đánh số chỉ các cực : Số chẵn chỉ đầu vào, số lẻ chỉ đầu ra. Các số được đánh theo thứ tự hết tiếp điểm chính đến tiếp điểm phụ.
- Cực của các cuộn dây thường được kí hiệu bằng chữ.
a/. Cầu dao
- Cầu dao 1 pha.
- Cầu dao 3 pha.
b/. Công tắc
- Công tắc 1 pha.
- Công tắc 3 pha.
c/. áp tô mát
- áp tô mát 1 pha
- áp tô mát 3 pha
d/. Nút ấn
2- Các khí cụ điều khiển bảo vệ:
Các khí cụ điều khiển bảo vệ thường được biểu diễn gồm 2 phần: Cuộn dây và tiếp điểm. Cuộn dây và tiếp điểm cũng được biểu diễn theo qui ước.
a/. Công tắc tơ
b/. Rơ le điện từ
- Cuộn dây
- Tiếp điểm thường mở
- Tiếp điểm thường đóng
Nếu là rơ le dòng điện ghi chữ RI
Nếu là rơ le điện áp ghi chữ RU
c/. Rơ le nhiệt
3- Các phụ tải
a/. Bóng đèn
b/. Điện trở
c/. Tụ điện
d/. Cuộn cảm
1.4. Biểu diễn các thiết bị đo lường
Các dụng cụ đo lường trong bản vẽ được biểu diễn bằng hình vuông, hình chữ nhật, hình tròn bằng nét liền mảnh, trên đó có ghi chữ cái chỉ đơn vị đo. Khi cần thiết trên một số sơ đồ có thể biểu diễn cả mạch đo, cho biết cách lắp, phương pháp mở rộng giới hạn đo ...
Đôi khi trong một số trường hợp các dụng cụ đo còn biểu diễn cả cấu tạo (Các bộ phận được biểu diễn bằng kí hiệu) để biết được nguyên tắc hoạt động, nguyên lý làm việc của sơ đồ đó.
Ví dụ : Biểu diễn Watt kế, công tơ, tần số kế, Cos? kế ...
Trong các ngành công nghiệp và trong sinh hoạt gia đình các thiết bị bán dẫn như Đi ốt, transistor, tiristor, triac ..., các vi mạch, vi mạch đa chức năng, vi xử lý được sử dụng trong các máy công cụ, trong các thiết bị điều khiển, các dụng cụ dân dụng. Để thiết kế mạch và phân tích nguyên lý hoạt động của mạch, các linh kiện này cũng được biểu diễn bằng các kí hiệu theo qui ước. Tùy theo loại sơ đồ mà có các cách biểu diễn khác nhau. Khi cần phân tích nguyên lý, cấu trúc của mạch thì các linh kiện được biểu diễn đơn giản theo kí hiệu. Khi cần phân tích thì các linh kiện được biểu diễn dưới dạng cấu tạo
1.5. Biểu diễn các linh kiện điện tử :
2. Transistor
4. Triac
5. Vi mạch ( IC )
* Câu hỏi
1. Nêu các loại khổ giấy và kích thước của nó?
2. Các loại đường nét, kích thước và phạm vi ứng dụng?
3. Các qui ước về biểu diễn các thiết bị điện dùng trong sơ đồ điện?
Chương 2
Các sơ đồ điện
2.1. Khái niệm - Phân loại
1. Khái niệm
- Các máy móc hiện nay làm việc bằng tổ hợp các hệ thống truyền động cơ khí, hệ thống điện, hệ thống thủy lực và khí nén ...
- Để thuận tiện cho việc nghiên cứu nguyên lý làm việc và quá trình hoạt động của các hệ thống đó người ta dùng các bản vẽ sơ đồ.
- Sơ đồ được vẽ bằng những đường nét đơn giản, những hình biểu diễn qui ước của các cơ cấu, các bộ phận được qui định trong các tiêu chuẩn
- Người ta còn dùng sơ đồ để nghiên cứu các phương án thiết kế, trao đổi ý kiến cải tiến kỹ thuật và ghi chép ở hiện trường
- Sơ đồ điện là hình biểu diễn hệ thống điện bằng những kí hiệu qui ước thống nhất. Nó chỉ rõ nguyên lý làm việc và sự liên hệ giữa các khí cụ, các thiết bị của hệ thống mạng điện. Các ký hiệu này bằng hình vẽ trên sơ đồ điện được qui định trong TCVN 1614 - 87.
Ví dụ: Sơ đồ nguyên lý hệ thống điện của máy tiện T616
* Câu hỏi :
1- Trình bày các khái niệm cơ bản về cách vẽ các sơ đồ điện ?
2- Nêu cách phân loại các sơ đồ điện ?
2- Phân loại
Dựa vào nội dung, nguyên tắc xây dựng và công dụng người ta phân loại các loại sơ đồ sau :
- Sơ đồ nguyên lý
- Sơ đồ lắp ráp
- Sơ đồ đấu dây
- Sơ đồ khối chức năng
2.2. Sơ đồ nguyên lý
Sơ đồ nguyên lý là một sơ đồ biểu diễn đầy đủ các cực, bằng những kí hiệu qui ước thống nhất theo TCVN 1614 - 87.
Nó tóm tắt quan hệ về mạch điện của tất cả các phần tử hoặc bộ phận của các linh kiện điện, không kể đến kết cấu cơ khí và vị trí không gian thực tế của chúng.
1- Nội dung của sơ đồ nguyên lý
2- Nguyên tắc xây dựng sơ đồ
- Nguồn điện được biểu diễn bằng thanh cái hoặc bằng cực tính.
- Nguồn điện được biểu diễn ở phía trên hoặc bên trái, mạch phát triển về phía dưới hoặc bên phải.
- Biểu diễn đầy đủ các cực, các kí hiệu, hình vẽ có thể biểu diễn chi tiết hoặc đơn giản hóa.
- Mạch động lực biểu diễn bên trái, mạch điều khiển biểu diễn bên phải
Sơ đồ nguyên lý cho biết kết cấu của mạch điện, dùng để giải thích nguyên lý làm việc, nguyên tắc hoạt động của một mạch điện
3- Công dụng của sơ đồ :
Biểu diễn sơ đồ nguyên lý mạch điều khiển động cơ quay 1 chiều dùng nút bấm đơn
4- Ví dụ
- Động cơ M
- Công tắc tơ K đóng cắt điện cho động cơ M.
- Rơ le nhiệt Th dùng để bảo vệ quá tải cho động cơ M
- Cầu chì Si1 để bảo vệ ngắn mạch cho mạch động lực.
- Cầu chì Si2 để bảo vệ ngắn mạch cho mạch điều khiển.
- Nút ấn S1 dừng.
- Nút S2 mở máy động cơ.
- Đèn H1, H2 dùng để báo tín hiệu
* Các linh kiện điện:
* Cách làm việc của sơ đồ:
- ấn nút S2 cuộn dây K được cấp điện theo đường Si2 tiếp điểm Th (1-2) ? S1 (1-2) ? S2 (3-4) ? Cuộn K ? N. Công tắc tơ K làm việc đóng tiếp điểm K ở mạch động lực cấp điện cho động cơ M. Đồng thời đóng tiếp điểm K (11-12) để tự duy trì đèn H1 sáng, mở tiếp điểm K (13-14) đèn H2 tắt
- Muốn dừng ấn nút S1 cuộn K mất điện ? động cơ M dừng
* Câu hỏi luyện tập
Trình bày các nguyên tắc xây dựng sơ đồ nguyên lý ? Lấy ví dụ minh họa (Thành lập sơ đồ nguyên lý mạch điều khiển động cơ quay 2 chiều dùng nút bấm kép)
2.3. Sơ đồ lắp ráp
1- Nội dung của sơ đồ
Sơ đồ lắp ráp là loại sơ đồ biểu diễn cách bố trí các linh kiện, thiết bị ( chỉ vị trí ) và cách thức nối dây ở bên trong từ chi tiết này đến chi tiết khác hoặc từ linh kiện này đến linh kiện, thiết bị khác.
Trong sơ đồ lắp ráp các linh kiện, thiết bị điện thường được bố trí trên hai bảng : Bảng điều khiển và bảng công tắc tơ.
- Bảng điều khiển gồm các công tắc, cầu dao, nút bấm, cầu chì, mạch điều khiển và các đèn tín hiệu ...
- Bảng công tắc tơ gồm các công tắc tơ, các rơ le bảo vệ, cầu chì bảo vệ động cơ ....
Phương thức bố trí thiết bị như trên thuận tiện cho việc lắp ráp đồng thời thuận tiện cho việc thao tác, theo dõi khi vận hành
2- Nguyên tắc thành lập sơ đồ :
Có nhiều hình thức biểu diễn sơ đồ lắp ráp, các linh kiện, thiết bị điện được biểu diễn đầy đủ bằng kí hiệu theo qui ước ở TCVN 1614 - 87, cũng có thể biểu diễn bằng điện cực, các điện cực được đánh số theo sơ đồ nguyên lý
Tiếp điểm chính vẽ bằng nét liền đậm
Tiếp điểm phụ vẽ bằng nét liền mảnh
- Biểu diễn công tắc tơ bằng điện cực:
Các đầu nối hoặc các điện cực được đánh số đầu dây đúng như sơ đồ nguyên lý.
Các linh kiện, thiết bị được ghi chữ cái chỉ tên gọi
Đôi khi trong một số mạch điện đơn giản người ta có thể kết hợp sơ đồ nguyên lý với sơ đồ lắp ráp và nối dây
* Ví dụ :
- Biểu diễn công tắc tơ theo qui ước:
Sơ đồ lắp ráp dùng để bố trí các thiết bị, cách thức nối dây giữa các chi tiết của từng thiết bị, để người thợ lắp ráp có thể tiến hành nối các thiết bị đó tạo thành mạch điện, để mạch điện hoạt động được đúng với nguyên lý làm việc
3- Công dụng của sơ đồ
4- Ví dụ
Bảng điều khiển
Lập sơ đồ lắp ráp mạch điều khiển động cơ quay 1 chiều (mạch khởi động từ đơn)
Bảng công tắc tơ
2.4. Sơ đồ đấu dây
1- Nội dung của sơ đồ
- Sơ đồ đấu dây còn gọi là sơ đồ nối mạch.
- Sơ đồ biểu diễn cách thức nối dây bên ngoài, từ bộ phận này sang bộ phận khác, từ thiết bị này sang thiết bị khác hoặc từ khối này sang khối khác
2- Nguyên tắc thành lập sơ đồ:
- Trong sơ đồ đấu dây các thiết bị, bộ phận thiết bị không biểu diễn sơ đồ cấu tạo bên trong và sơ đồ lắp ráp bên trong
- Các thanh nối được biểu diễn bằng hình chữ nhật thẳng đứng hoặc nằm ngang, được chia thành ô nhỏ và đánh số thứ tự từ trên xuống dưới hoặc từ trái qua phải.
- Các bó dây được vẽ bằng nét liền cơ bản, các dây đơn được vẽ bằng nét liền mảnh.
Trên cơ sở sơ đồ nguyên lý và sơ đồ lắp ráp của các khối người ta xây dựng sơ đồ đấu dây
4- Công dụng của sơ đồ:
Qua sơ đồ đấu dây người ta biết được cách thức đi dây, đấu dây bên ngoài, số lượng, chiều dài và các thông số kỹ thuật của dây dẫn làm cơ sở dự toán vật tư cần thiết.
* Câu hỏi luyện tập :
1. Trình bày nguyên tắc xây dựng sơ đồ lắp ráp và sơ đồ đấu dây ?
2. Thành lập sơ đồ lắp ráp và sơ đồ đấu dây mạch điều khiển động cơ quay 2 chiều dùng nút bấm kép ? ( Theo sơ đồ nguyên lý đã vẽ ở bài trước )
2.5. Sơ đồ khối chức năng
1- Nội dung của sơ đồ
- Sơ đồ khối chức năng còn gọi là sơ đồ cấu trúc.
- Sơ đồ khối chức năng là loại sơ đồ biểu diễn dưới dạng một cực. Nó biểu diễn một cách tóm tắt ( khái quát ) các cấu kiện căn bản (chủ yếu, chính) bỏ qua các chi tiết để làm sáng tỏ tác dụng tổng hợp của thiết bị hay một phần của nó
2- Nguyên tắc thành lập sơ đồ:
- Sơ đồ được biểu diễn dưới dạng 1 cực.
- Nguồn điện được biểu diễn bằng thanh cái, điện cực, có khi được biểu diễn bằng kí hiệu đơn giản hóa ở bên trên hoặc bên trái.
- Các thiết bị hoặc bộ phận thiết bị được biểu diễn bằng kí hiệu đơn giản hóa hoặc từ trái qua phải bằng hình vuông, hình chữ nhật, kèm chữ cái chỉ tên gọi thiết bị hoặc khối chức năng.
- Các mạch động lực được phát triển từ trên xuống dưới hoặc từ trái qua phải.
- Biểu diễn nhanh, thấy nhanh các bộ phận và chi tiết chính.
- Hiểu rõ công dụng, chức năng của các bộ phận và chi tiết chính đó
3- Công dụng
4- Ví dụ :
a/. Sơ đồ nguyên lý của hệ thống cung cấp điện
b/. Sơ đồ khối của máy thu thanh
1. Ăng ten thu
2. Khối khuyếch đại cao tần
3. Khối tách sóng
4. Khối khuyếch đại âm tần
c/. Sơ đồ cấu trúc mạch khởi động từ đơn
Mạch gồm :
- Cầu dao : Dùng để đóng cắt
- Cầu chì : Dùng bảo vệ ngắn mạch
- Công tắc tơ : Dùng để điều khiển
- Rơ le nhiệt : Dùng để bảo vệ quá tải cho động cơ.
1/. Nêu nội dung, nguyên tắc thành lập và công dụng của sơ đồ nguyên lý ?
2/. Nêu nội dung, nguyên tắc thành lập và công dụng của sơ đồ lắp ráp ?
3/. So sánh bản vẽ sơ đồ lắp ráp và sơ đồ đấu dây ?
4/. Thành lập sơ đồ nguyên lý mạch điều khiển động cơ không đồng bộ quay 2 chiều, điều khiển ở 2 nơi bằng nút bấm kép ?
5/. Từ sơ đồ nguyên lý đã lập hãy vẽ bản vẽ sơ đồ lắp ráp và sơ đồ nối dây ?.
* Câu hỏi và bài tập
Chương 3
Đọc và chuyển đổi sơ đồ điện
3.1. Khái quát chung
Máy công cụ bao gồm rất nhiều loại khác nhau như : máy cắt gọt kim loại, máy trong luyện kim, máy công cụ nhẹ, hầm mỏ, máy vận chuyển ...
ở các máy công cụ thường có nhiều chuyển động khác nhau, chẳng hạn ở máy cắt gọt kim loại có các chuyển động sau: để có thể cắt gọt được thì dao cắt và phôi phải có các chuyển động tương đối với nhau, để có thể gia công được liên tục phải có thêm một số chuyển động khác phục vụ quá trình cắt gọt như chuyển động di chuyển dao cắt hoặc chi tiết gia công, chuyển động nâng hạ, ...
Người ta phân các chuyển động đó ra: Chuyển động chính, chuyển động ăn dao và các chuyển động phụ. Mỗi một chuyển động cần có một động cơ. Mỗi một động cơ cần thiết kế một mạch điện để điều khiển nó. Từ đó người ta xây dựng được một sơ đồ nguyên lý mạch điện cho từng máy công cụ. Từ sơ đồ nguyên lý người ta xây dựng sơ đồ lắp ráp và sơ đồ đấu dây. Quá trình xây dựng các sơ đồ được gọi là chuyển đổi sơ đồ điện. Việc chuyển đổi sơ đồ điện được tiến hành theo trình tự sau:
- Thành lập sơ đồ nguyên lý.
- Thành lập sơ đồ lắp ráp.
- Thành lập sơ đồ đấu dây
Ngược lại từ sơ đồ đấu dây có thể thành lập sơ đồ lắp ráp. Từ sơ đồ lắp ráp có thể thành lập sơ đồ nguyên lý
Sau khi thành lập được các loại sơ đồ để hiểu và phân tích được nguyên lý làm việc của mạch điện, chúng ta tiến hành đọc sơ đồ điện. Quá trình đọc sơ đồ điện được thực hiện theo các bước sau
- Nhận biết các kí hiệu và mạch điện của chúng
- Khảo sát hoạt động của các thiết bị điện trong sơ đồ khi có tác dụng của dòng điện
- Rút ra ý nghĩa về chức năng của các khí cụ, thiết bị điện
- Cuối cùng tóm tắt nguyên lý hoạt động của mạch điện
- Cuối cùng tóm tắt nguyên lý hoạt động của mạch điện
3.2. Chuyển đổi sơ đồ điện
3.2.1. Thành lập sơ đồ nguyên lý
a/. Các qui định chung
- Sơ đồ nguyên lý là một sơ đồ biểu diễn đầy đủ các cực bằng những kí hiệu qui ước thống nhất theo TCVN 1614 - 87. Các kí hiệu hình vẽ có thể biểu diễn chi tiết hoặc đơn giản hóa.
- Mạch động lực được biểu diễn ở bên trái hoặc ở phía trên của bản vẽ. Mạch điều khiển được biểu diễn ở bên phải hoặc phía dưới bản vẽ.
- Mạch động lực biểu diễn bằng nét liền cơ bản. Mạch điều khiển được biểu diễn bằng nét liền mảnh.
- Nguồn điện được biểu diễn bằng thanh cái hoặc bằng cực tính
b/. Các bước
- Thành lập mạch động lực.
- Thành lập mạch điều khiển
c/. Ví dụ
Thành lập sơ đồ nguyên lý mạch điện khởi động động cơ không đồng bộ bằng đổi nối ? - ?
Si1: Cầu chì bảo vệ ngắn mạch
Th: Rơ le nhiệt bảo vệ quá tải
K1: Công tắc tơ quay thuận
Kư2: Công tắc tơ quay ngược
K3: Công tắc tơ nối tam giác
K4: Công tắc tơ nối sao
* Thành lập mạch động lực
* Thành lập mạch điều khiển
* Giải thích cách ghi các kí hiệu.
- Si2 cầu chì bảo vệ mạch điều khiển.
- RT rơ le thời gian
- H1, H2, H3 đèn tín hiệu
- S1 nút ấn thường đóng
- S2, S3 nút ấn thường mở.
- Đầu vào các tiếp điểm ghi số lẻ, đầu ra ghi số chẵn.
- Tiếp điểm thường mở được ghi số thứ tự trước, thường đóng ghi số thứ tự sau.
- Dưới các đường dòng đánh số thứ tự từ trái qua phải.
- Dưới các đường dòng có cuộn dây lập bảng chỉ vị trí các tiếp điểm
3.2.2. Chuyển đổi sơ đồ nguyên lý sang sơ đồ lắp ráp.
a./ Các qui ước chung.
- Sơ đồ lắp ráp biểu diễn cách bố trí các linh kiện, thiết bị và cách thức nối dây ở bên trong
- Các linh kiện được biểu diễn đầy đủ bằng các kí hiệu theo qui ước ở TCVN 1614 - 87, cũng có thể biểu diễn bằng điện cực
- Các đầu nối hoặc các điện cực được đánh số đầu dây như sơ đồ nguyên lý
- Các linh kiện, thiết bị điện thường được bố trí trên hai bảng: Bảng điều khiển và bảng công tắc tơ
- Các thiết bị, linh kiện không cùng bảng khi thực hiện sơ đồ lắp ráp được đưa ra hộp nối dây
b./ Các bước :
- Các thiết bị, linh kiện không cùng bảng khi thực hiện sơ đồ lắp ráp được đưa ra hộp nối dâ
- Lập bảng công tắc tơ: Các công tắc tơ, các rơ le bảo vệ, cầu chì bảo vệ động cơ ....
- Thực hiện sơ đồ lắp ráp : Các thiết bị, linh kiện được biểu diễn theo qui ước các số đầu dây được kí hiệu đúng như sơ đồ nguyên lý
c./ Ví dụ ứng dụng:
Lập sơ đồ lắp ráp mạch điện khởi động động cơ không đồng bộ bằng đổi nối sao - tam giác (? - ?). Các thiết bị biểu diễn bằng điện cực.
* Lập bảng điều khiển
K1/12
X2/20
K1/17
* Lập bảng công tắc tơ
Si1
X2/1
Th/1
Si1
X2/2
Th/3
Si1
X2/3
Th/5
3
4
5
6
1
2
K1
Th/2
K4/11
K3/5
Th/4
Th/6
K2/11
K1/19
K2/15
K2/14
K1/15
X2/14
K2/18
K2/6
K3/3
K3/1
K2/4
K2/2
K2/12
K2/17
X2/18
K2/9
K2/19
X2/4
3
4
5
6
11
12
1
2
K2
Th/2
K1/13
K1/6
13
14
Th/4
Th/6
K1/15
K1/14
X2/16
K1/18
X2/7
K1/4
K1/5
X2/6
X2/5
K1/15
K1/9
X2/17
X2/4
K1/20
X2/19
3
4
5
6
11
12
1
2
K4
K1/11
K3/6
13
14
K3/11
K3/10
K1/12
RT/3
K3/2
K3/4
X2/15
K3/9
RT/2
1
2
3
4
7
8
Th
X2/11
K1/19
Si1/2
Si1/4
Si1/6
X2/12
K1/1
K1/3
K1/5
K2/1
K2/3
K2/5
RT
3
4
5
6
1
2
K3
K1/4
K1/2
X2/13
X2/8
K4/4
X2/10
RT/3
K4/6
K4/2
K4/10
K1/6
K4/12
K4/16
X2/9
RT/4
2
1
3
4
K3/12
K4/10
K4/9
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
K1/10
Si1/1
Si1/3
Si1/5
K2/6
K2/4
K2/2
K3/2
K3/4
K3/6
Th/7
Th/8
K3/11
K1/19
K4/14
K2/17
K2/20
K1/16
K2/16
K2/14
* Các nguyên tắc thực hiện sơ đồ
- Sơ đồ lắp ráp được phát triển từ sơ đồ nguyên lý.
- Tại các điện cực biểu diễn các đầu dây được nối vào bằng nét liền mảnh, có các chữ và số biểu diễn dưới dạng phân số : Tử số chỉ tên linh kiện hoặc thiết bị điện, mẫu số chỉ số điện cực.
- Điểm nối của các linh kiện điện không cùng trong một bảng được đưa ra các hộp nối hoặc thanh nối dây (X).
- Trên thanh nối lần lượt thực hiện mạch động lực rồi đến mạch điều khiển
* Câu hỏi luyện tập
1. Trình bày nguyên tắc chuyển đổi sơ đồ nguyên lý sang sơ đồ lắp ráp ?
2. Vẽ sơ đồ chuyển đổi mạch điều khiển động cơ quay 2 chiều dùng nút bấm kép ( Biểu diễn bằng điện cực ).
3.2.3. Chuyển đổi sơ đồ lắp ráp sang sơ đồ đấu dây
a./ Các qui định chung
- Sơ đồ nối dây dùng để biểu diễn cách thức nối dây ở bên ngoài, từ bộ phận này sang bộ phận khác hoặc từ thiết bị này sang thiết bị khác. Nó được xây dựng dựa trên cơ sở sơ đồ nguyên lý và sơ đồ lắp ráp của các khối.
- Các khối, các thiết bị hoặc bộ phận thiết bị được biểu diễn bằng hình vuông hoặc chữ nhật với đường bao bằng nét chấm gạch.
- Các chi tiết riêng lẻ được biểu diễn dưới dạng đơn giản hoặc bằng nét liền mảnh
- Nối từ khối nọ sang khối kia được phân chia thành các bó dây : Bó dây mạch động lực để riêng, bó dây mạch điều khiển để chung.
- Các bó dây được biểu diễn bằng nét liền cơ bản, các dây đơn được biểu diễn bằng nét liền mảnh
- Biểu diễn các khối, các thiết bị hoặc bộ phân thiết bị, các chi tiết riêng lẻ ... theo qui ước.
- Dựa vào sơ đồ nguyên lý và sơ đồ lắp ráp tiến hành nối dây từ khối nọ sang khối kia, từ bộ phận này sang bộ phận khác.
- Ghi số các đầu dây theo đúng sơ đồ lắp ráp của các khối
b./ Các bước :
c./ Ví dụ ứng dụng : Lập sơ đồ nối dây của mạch khởi động động cơ không đồng bộ bằng đổi nối sao - tam giác
* Các nguyên tắc thực hiện sơ đồ :
- Sơ đồ nối dây đựoc phát triển từ sơ đồ lắp ráp.
- Các thanh nối được chia ô và đánh số thứ tự từ trái qua phải.
- Đầu vào các thanh nối ghi chữ và số dưới dạng phân số : Tử số ghi tên thanh nối, mẫu số ghi số thứ tự.
* Câu hỏi luyện tập :
1. Trình bày các qui định chung và các bước chuyển đổi sơ đồ lắp ráp sang sơ đồ đấu dây ?
2. Từ sơ đồ L.ráp mạch điện khởi động Đ.cơ quay 2 chiều vẽ sơ đồ đấu dây ?
3.3. Đọc sơ đồ mạch điện
3.3.1- Các bước
Đọc sơ đồ mạch điện là một quá trình tìm hiểu, nhận biết, khảo sát và phân tích tiến tới tóm tắt nguyên lý hoạt động của mạch điện. Để tiến hành đọc sơ đồ mạch điện người ta thực hiện theo trình tự sau :
- Nhận biết kí hiệu các linh kiện, thiết bị điện và mạch điện của chúng.
- Khảo sát tác dụng của các linh kiện, thiết bị điện khi có dòng điện.
- Tìm hiểu chức năng của các khí cụ, thiết bị điện.
- Tóm tắt nguyên lý làm việc của mạch điện.
Cụ thể là
a/. Đặc tính kỹ thuật
- Tên gọi của sơ đồ mạch điện.
- Công dụng chính của thiết bị mà mạch điện thực hiện.
- Quan hệ giữa cơ, điện, thủy lực ( nếu có )
- Trang bị điện :
+ Các động cơ điện : Chủng loại, công suất, tốc độ và nhiệm vụ của chúng
+ Các thiết bị đống cắt.
+ Các thiết bị điều khiển.
+ Các thiết bị bảo vệ, tín hiệu, đo lường
* Mạch động lực :
- Phương thức bảo vệ : Quá tải, ngắn mạch
- Đóng cắt.
- Điều khiển đảo chiều quay.
- Hãm động cơ (nếu có)
b/. Phân tích mạch điện.
* Mach điều khiển :
- Chạy các động cơ.
- Dừng các động cơ.
- Các mạch điều khiển khác
- Chuẩn bị mở máy: Thao tác đóng điện.
- Mở máy:
+ Điều khiển các động cơ: Quay thuận, quay ngược.
+ điều khiển các thiết bị đo lường, bảo vệ.
- Dừng máy:
+ Thao tác dừng máy
+ Dừng máy do nguyên nhân sự cố
c/. Phân tích nguyên lý làm việc :
* Ví dụ : Đọc sơ đồ mạch điện máy Tiện T616
1- Đặc tính kỹ thuật và trang bị điện
Máy tiện T616 là máy tiện vạn năng, gồm những bộ phận chính sau:
- M1: Động cơ trục chính kiểu Ao 51 có P = 4,5 KW ; n = 1450 V/ph.
- M2: Động cơ bơm dầu bôi trơn kiểu ?A 22 có P = 0,1 KW ; n = 2800 V/ph.
- M3: Động cơ bơm nước kiểu ?A 22 có P = 0,125 KW ; n = 2800 V/ph.
- Bảng điện điều khiển gồm : Rơ le điện áp PH, các khởi động từ KP & K? điều khiển động cơ trục chính quay phải, quay trái. Khởi động từ KC điều khiển động cơ bơm dầu. Biến áp TP cung cấp điện cho mạch đèn soi ...
- Các hình thức bảo vệ, liên động : Khóa chéo bằng tiếp điểm thường đóng KP & K?, bảo vệ điện áp thấp nhờ tay gạt và rơ le điện áp PH, bảo vệ ngắn mạch bằng cầu chì, không có bảo vệ quá tải
2- Nguyên lý làm việc của sơ đồ điện
- Chuẩn bị chạy máy : Đóng công tắc chính BB1 ? KC có điện ? Động cơ bơm dầu làm việc
- Chạy phải : Kéo tay gạt lên phía trên ? KP có điện ? Đ.cơ trục chính chạy phải
- Ngừng máy : Kéo tay gạt về vị trí giữa (0) ? KP mất điện ? Động cơ trục chính dừng, động cơ bơm dầu vẫn làm việc.
- Chạy trái : Kéo tay gạt xuống dưới ? K? có điện ? Động cơ trục chính chạy trái
* Câu hỏi :
1- Nêu và giải thích các bước đọc một sơ đồ điện ?
2- Đọc mạch điện khởi động động cơ không đồng bộ bằng đổi Y- ? ?
3.3.2- Phân tích mạch điện
Để tiện cho việc phân tích sơ đồ mạch điện, ta xét mạch điện khởi động động cơ không đồng bộ bằng đổi nối sao - tam giác
a/. Mạch động lực
- Động cơ M có 6 đầu dây ra A, B, C - X, Y, Z
A,B,C được nối với đầu ra của K1 & K2
X,Y,Z được nối với đầu ra của K3 & K4
- Khởi động sao thuận bằng công tắc tơ K1& K4.
- Khởi đông sao ngược bằng công tắc tơ K2 & K4
- Chạy thuận : Công tắc tơ K1 & K3
- Chạy ngược : Công tắc tơ K2 & K3
- Bảo vệ ngắn mạch : Cầu chì Si1
- Bảo vệ quá tải : Rơ le nhiệt Th
b/. Mạch điều khiển
- Khởi động sao thuận : Nút ấn S2 , cuộn dây K1 & K4 , rơ le thời gian RT
- Khởi động sao ngược : Nút ấn S3 , cuộn dây K2 & K4 , rơ le thời gian RT
- Chạy thuận: Cuộn dây K4 mất điện, K3 có điện, động cơ làm việc theo chiều thuận
- Chạy ngược: Cuộn dây K4 mất điện, K3 có điện, động cơ làm việc theo chiều ngược
- Khi K1 làm việc đèn tín hiệu H2 sáng
Khi K2 làm việc đèn tín hiệu H3 sáng
- Khi K1 hoặc K2 làm việc đèn tín hiệu H1 tắt.
- Bảo vệ ngắn mạch mạch điều khiển bằng cầu chì Si2
- Tiếp điểm thường đóng của rơ le nhiệt Th ( 7- 8 ) mở khi động cơ bị quá tải ? mạch điều khiển mất điện
*Câu hỏi :
Nêu các thiết bị ở mạch động lực và mạch điều khiển. Giải thích tính năng, tác dụng của chúng ?
3.3.3- Phân tích nguyên lý làm việc của sơ đồ điện
a/. Chuẩn bị mở máy :
Đóng công tắc chính ở tủ điện, điện nằm chờ ở má trên tiếp điểm chính của K1 và K2 ở mạch động lực & ở má trên của nút ấn S2 và S3
b/. Chạy phải :
ấn nút S2 tiếp điểm S2( 1-2 ) và S2( 3-4 ) đóng, công tắc tơ K4 và rơ le thời gian RT có điện theo đường : [ R ? Si2 ? Th (7 - 8) ? S1(1 - 2) ? S2(1 - 2) ? K3 (11 - 12) ? RT(3 - 4) ? cuộn K4 và RT ? N ]. Cuộn K4 có điện, đóng tiếp điểm K4 ở mạch động lực cuộn dây động cơ được chụm sao. Đóng tiếp điểm K4(11 - 12) để tự duy trì , mở K4(15 - 16) khống chế K3 , đóng K4(13 - 14) cấp điện cho K1 theo đường : [ R ? Si2 ? Th (7 - 8) ? S1(1 - 2) ? K4 (13 - 14) ? S2(3 - 4) ? K2(17 - 18) ? cuộn K1 ? N ]. Cuộn K1 có điện, đóng tiếp điểm K1 ở mạch động lực cấp điện cho động cơ M quay theo chiều thuận
Đóng tiếp điểm K1(11 - 12) chuẩn bị cấp điện cho K3 , đóng tiếp điểm K1(13 - 14) để tự duy trì, đóng tiếp điểm K1(15 - 16) đèn H2 sáng, mở K1(17 -18) để khống chế K2 , mở K1(19 - 20) đèn H1 tắt
Rơ le thời gian RT có điện sau mọt thời gian đã chỉnh định trước, tiếp điểm RT(3 - 4) mở ra ? K4 mất điện, mở tiếp điểm chụm sao ở mạch động lực, tiếp điểm K4(15 - 16) được đóng lại cấp điện cho K3 theo đường : [ R ? Si2 ? Th (7 - 8) ? S1(1 - 2) ? K1 (11 - 12) ? K4(15 - 16) ? cuộn K3 ? N ]. Cuộn K3 có điện, đóng tiếp điểm K3 ở mạch lực bộ dây động cơ M được nối tam giác, động cơ làm việc theo chiều thuận kết thúc quá trình khởi động. Đồng thời mở tiếp điểm K3(11 - 12) khống chế cuộn K4
c/. Chạy trái
ấn nút S3 ? tiếp điểm S3 (1 - 2) và S3(3 - 4) đóng ? công tắc tơ K4 và rơ le thời gian RT có điện theo đường : [ R ? Si2 ? Th (7 - 8) ? S1(1 - 2) ? S3 (1 - 2) ? K3(11 - 12) ? RT(3 - 4) ? cuộn K4 và RT ? N ]. Cuộn K4 có điện đóng tiếp điểm K4 ở mạch động lực cuộn dây động cơ đựoc chụm sao, đóng tiếp điểm K4(11 - 12) để tự duy trì, mở K4(15 - 16) để khống chế K3 , đóng K4 (13 -14) cấp điện cho K2 theo đường : [ R ? Si2 ? Th (7 - 8) ? S1(1 - 2) ?K4 (13 - 14) ? S3(3 - 4) ? K1(17 - 18) ? cuộn K2 ? N ]. Cuộn K2 có điện đóng tiếp điểm K2 ở mạch lực cấp điện cho động cơ M quay theo chiều ngược
Đóng tiếp điểm K2(11 - 12) chuẩn bị cấp điện cho K3 , đóng tiếp điểm K2 (3 - 14) để tự duy trì, đóng tiếp điểm K2(15 - 16) đèn H3 sáng, mở K2(17 - 18) để khống chế K1 , mở K2(19 - 20) đèn H1 tắt
Rơ le thời gian RT có điện sau một thời gian đã chỉnh định trước tiếp điểm RT(3 - 4) mở ra ? K4 mất điện ? mở tiếp điểm chụm sao ở mạch động lực, tiếp điểm K4(15 - 16) được đóng lại cấp điện cho K3 theo đường : : [ R ? Si2 ? Th (7 - 8) ? S1(1 - 2) ? K2 (11 - 12) ? K4(15 - 16) ? cuộn K3 ? N ]. Cuộn K3 có điện đóng tiếp điểm K3 ở mạch động lực bộ dây động cơ được nối tam giác, động cơ làm việc theo chiều thuận kết thúc quá trình khởi động. Đồng thời mở tiếp điểm K3(11 - 12) khống chế K4
d/. Dừng máy
- Muốn dừng máy ta ấn nút S1 ? tiếp điểm S1(1 - 2) mở ra ? K1 và K3 hoặc K2 và K3 mất điện, mở các tiếp điểm K1 và K3 hoặc K2 và K3 ở mạch động lực ? động cơ dừng
- Do một nguyên nhân nào đó động cơ M bị quá tải, rơ le nhiệt Th tác động mở tiếp điểm Th (7 - 8) ? mạch điều khiển của động cơ M bị mất điện ? mở các tiếp điểm K1 và K3 hoặc K2 và K3 ở mạch động lực ? động cơ dừng
3.4. Bài tập tổng hợp (luyện tập)
* Câu hỏi :
1- Phân tích quá trình khởi động động cơ theo chiều thuận ?
2- Phân tích quá trình khởi động động cơ theo chiều ngược ?
bác có thể đưa ra nhiều ki hiệu thiết bị điên hơn không : các kí hiệu của nhật và liên xô

Server: Apache/2.2.3 (CentOS)

Content-Type: text/html; charset=utf-8


markdown:
[](http://blacksportsonline.com/home/2013/07/caption-the-photo-new-england-patriots-new-logo/)
![ ](http://blacksportsonline.com/home/wp-content/themes/sportsmag-single-pro2/includes/timthumb.php?src=http://blacksportsonline.com/home/wp-content/uploads/2013/07/Patriots-New-Logo.jpg&w=205&h=120&zc=1)
##
[Caption the Photo: New England Patriots New Logo](http://blacksportsonline.com/home/2013/07/caption-the-photo-new-england-patriots-new-logo/)
I already know what you are thinking and cut it out.
The old logo is on the left and the new one is on the right. Thanks to Deadspin for the photo.
[More...](http://blacksportsonline.com/home/2013/07/caption-the-photo-new-england-patriots-new-logo/)
|
|
|
|

Server: cloudflare-nginx

Set-Cookie: __cfduid=d199bc0ea1930959a5b7327b1a8a101a51397677705031; expires=Mon, 23-Dec-2019 23:50:00 GMT; path=/; domain=.blacksportsonline.com; HttpOnly

Pragma: public

Cache-Control: max-age=3600, public, must-revalidate, proxy-revalidate


markdown:
**Ngọc Trân,** Thông tín viên RFA
| |![]()
| |
Việt Nam đang đứng trước nguy cơ, chủ quyền và sự toàn vẹn lãnh thổ của đất nước đang bị đe dọa, nhất là gần đây khi Trung Quốc liên tục xâm phạm lãnh hải, đe dọa tấn công Việt Nam.
Trước tình hình đó, nhiều nhân sĩ, trí thức trong nước đã lên tiếng với chính phủ Việt Nam, và mới đây, đã xuất hiện một Thư Ngỏ của trí thức hải ngoại, gửi lãnh đạo Việt Nam, nói lên mối lo ngại về hiểm họa ngoại bang, cũng như kêu gọi chính phủ Việt Nam tận dụng sức mạnh dân tộc để đối phó với hiểm họa đó.
Nhân dịp này, Thông tín viên Ngọc Trân đã phỏng vấn GS Lê Xuân Khoa, từng là Viện phó Viện Đại học Sài Gòn, sau đó nghiên cứu và giảng dạy ở trường Đại học Johns Hopkins. GS Lê Xuân Khoa cũng là một trong những người đã ký tên trong Thư ngỏ này. Mời quý vị cùng nghe.
**Cần dựa vào sức mạnh dân tộc để bảo vệ đất nước** **** **Ngọc Trân:** * Được biết, Giáo sư cùng một số trí thức ở hải ngoại ký tên trên một lá Thư ngỏ gửi các nhà lãnh đạo Việt Nam. Xin Giáo sư vui lòng cho biết hoàn cảnh ra đời của Thư ngỏ này? Đây là bức thư do cá nhân ông hay do một tổ chức nào soạn thảo? * **** **GS Lê Xuân Khoa:** Vài năm qua, tôi có tham gia công việc với một số chuyên gia nghiên cứu về tình hình Biển Đông và Đồng bằng sông Cửu Long, trước nguy cơ Trung Quốc thôn tính Việt Nam và đe dọa an ninh toàn vùng Đông Nam Á. Đây không phải là một tổ chức chính thức có hội đồng quản trị hay ban điều hành mà chỉ là một số trí thức độc lập quen biết nhau, chia sẻ những công trình nghiên cứu khoa học về lịch sử, pháp lý và các khía cạnh chuyên môn. Ngoài việc nghiên cứu, nhóm cũng tìm kiếm những giải pháp thích hợp nhằm vận động các nhà làm chính sách ở các nước liên quan như Hoa Kỳ, ASEAN, và tất nhiên là cả Việt Nam nữa.
Sau khi Bản Tuyên bố ngày 25-6 và Bản Kiến nghị ngày 10-7 của các nhân sĩ, trí thức trong nước được công bố, chúng tôi nhận thấy cần phải có sự hưởng ứng của trí thức ở hải ngoại, không đại diện cho một tổ chức nào, nhưng điển hình cho mọi lứa tuổi, giới tính, ngành nghề và khuynh hướng khác nhau, từ một số quốc gia trên thế giới. Như vậy Thư ngỏ là kết quả của một cuộc tham khảo ý kiến chung. Vì tuổi tác tương đối cao, lại có đôi chút kinh nghiệm về vận động và quen biết một số thân hữu ở các nơi, nên tôi được anh chị em giao cho việc viết thư mời một số trí thức tham gia ký tên.
*Các ông Nguyễn Huệ Chi, Phạm Duy Hiển, Nguyễn Quang A sát cánh cùng nhau khi cờ và biểu ngữ giương lên hôm 17/7/2011. nguyenxuandien's blog*
Trong số những người ký tên, đáng chú ý là một số trí thức từng là cựu tù cải tạo, vì quyền lợi chung của đất nước và dân tộc, đã vượt qua những oán hận và ám ảnh trong quá khứ để cùng trí thức trong nước lên tiếng với chính quyền Việt Nam. Vì không phải là công dân sinh sống ở trong nước, chúng tôi không làm kiến nghị, mà lên tiếng bằng một hình thức thích hợp là Thư ngỏ.
**** **Ngọc Trân:** *Quan hệ giữa trí thức trong và ngoài nước đã có từ bao giờ và mối quan hệ này hình thành như thế nào, thưa Giáo sư?* **GS Lê Xuân Khoa:** Từ những năm sau đổi mới, nhất là từ khi Việt Nam thiết lập quan hệ bình thường với Hoa Kỳ, các nhà trí thức và văn nghệ sĩ trong và ngoài nước đã có nhiều cơ hội gặp gỡ, tìm hiểu và giao lưu với nhau càng ngày càng nhiều hơn. Các chuyên gia kinh tế, các nhà giáo dục, nhà khoa học và nhà văn đã cùng nhau chia sẻ kiến thức và kinh nghiệm cũng như những suy nghĩ về những vấn đề quan tâm chung.
Họ vẫn tiếp tục trao đổi qua email hay điện thoại để cùng tìm hướng đi thích hợp cho Việt Nam và những phương cách giải quyết cho từng vấn đề cụ thể. Nhiều khóa hội thảo chuyên đề đã được tổ chức với các tham dự viên từ trong và ngoài nước, nhiều tác phẩm cũng đã được xuất bản với sự đóng góp bài vở nghiên cứu hay sáng tác của nhiều tác giả trong và ngoài nước. Điều đáng buồn là cho đến nay, những đóng góp tâm huyết đó của trí thức vẫn chỉ là viết cho nhau đọc và nói cho nhau nghe. Chính quyền chẳng những không chú ý mà còn muốn ngăn chặn sự đóng góp của trí thức. Chúng ta thấy thái độ bất mãn của trí thức trong nước ngày càng lộ rõ qua sự lên tiếng ngày càng mạnh mẽ của họ, kết hợp với tiếng nói của những nhà lão thành cách mạng.
Đặc biệt trong thời gian gần đây, trước tham vọng bá quyền của Trung Quốc ở Biển Đông, các nhân sĩ, trí thức trong nước nhận ra mưu toan thâm độc của Trung Quốc đối với Việt Nam. Quả thật, trong sách lược bành trướng của Trung Quốc, Việt Nam là đối tượng đầu tiên cần phải được Bắc Kinh thôn tính, để từ đó đi đến kiểm soát toàn vùng Đông Nam Á.
Như chúng tôi đã viết trong Thư ngỏ, Trung Quốc đang từng bước xâm phạm chủ quyền, lũng đoạn kinh tế, thu vét tài nguyên và thực hiện mưu đồ đồng hóa Việt Nam. Nhân sĩ trí thức trong nước đã quyết liệt lên án Trung Quốc xâm phạm chủ quyền của Việt Nam và kiến nghị với chính phủ đổi mới hệ thống chính trị, tôn trọng các quyền tự do của nhân dân để có thể dựa vào sức mạnh dân tộc trong nhiệm vụ bảo vệ đất nước. Trí thức ở nước ngoài cũng cần phải lên tiếng, ủng hộ những tiếng nói can đảm của trí thức trong nước. Ngoài ra, cần nhấn mạnh những điểm chính cần phải thay đổi trong chính sách đối nội và đối ngoại, để có thể đoàn kết toàn dân và được sự ủng hộ của bạn bè quốc tế.
**Trách nhiệm của trí thức: phải lên tiếng** **Ngọc Trân:** *Được biết, các nhân sĩ, trí thức trong nước đã từng có nhiều kiến nghị gửi cho các nhà lãnh đạo về nhiều vấn đề quan trọng của đất nước, nhưng không thấy chính quyền để ý gì đến những kiến nghị đó. Giáo sư có nghĩ rằng lãnh đạo trong nước sẽ lắng nghe tiếng nói của trí thức ở nước ngoài hay không? * **** **GS Lê Xuân Khoa:** Vẫn biết rằng cho đến nay, chính quyền không cần để ý đến tiếng nói của trí thức, dù ở trong hay ngoài nước, nhưng không vì thế mà trí thức phải im lặng trước những vấn đề liên quan đến sự sống còn của đất nước và hạnh phúc của dân tộc. Điều quan trọng là những nhận định chính xác và những đề nghị thực tế của trí thức sẽ được nhân dân biết đến và ủng hộ vì đó cũng chính là nguyện vọng của nhân dân. Như vậy, Thư ngỏ tuy được gửi cho chính quyền nhưng cũng là viết cho nhân dân và dư luận quốc tế.
Qua các phương tiện thông tin điện tử ngày nay, tiếng nói của một nhóm sẽ sớm trở thành tiếng nói của toàn dân và sẽ tạo thành một sức mạnh mà nhà cầm quyền không thể coi thường. Sự lên tiếng hỗ trợ của trí thức ở ngoài nước sẽ được trí thức và nhân dân trong nước hoan nghênh, nếu sự lên tiếng này không phải là những lời công kích hay đe dọa có thể bị chính quyền tố cáo là âm mưu gây bạo loạn của các thế lực thù địch, nhằm lật đổ chính quyền. Lời lẽ trong Thư ngỏ biểu thị thái độ nghiêm túc của những trí thức độc lập ở nước ngoài, không thuộc một tổ chức tranh đấu nào, không theo đuổi một mục đích cá nhân nào, ngoài lòng mong muốn thấy được một nước Việt Nam độc lập, giàu mạnh, dân chủ, và nhân dân được ấm no, hạnh phúc.
*Từ trái qua phải : ông Đình Vượng, ông Vương Đình Chữ, cụ Nguyễn Đình Đầu, ông Lê Hiếu Đằng, nhà thơ Đỗ Trung Quân, nhà báo Nguyễn Quốc Thái, cô Trần Tử Vân Anh; ông André Mendras Hồ Cương Quyết, ông Huỳnh Tấn Mẫm. (Ảnh: Cao Lập)*
Những nhà lãnh đạo quá cố như ông Nguyễn Cơ Thạch, Võ Văn Kiệt đã từng đón nhận và thực hiện một số đóng góp của trí thức ở nước ngoài nhưng rất tiếc là ông Thạch thì phải từ chức vì áp lực của phe thân Trung Quốc, còn ông Kiệt thì qua đời trong khi đang xúc tiến một số dự án hợp tác giữa trí thức trong và ngoài nước.
Chúng tôi tin rằng tiếng nói của trí thức trong và ngoài nước, cũng là tiếng nói của nhân dân, sẽ được nhà cầm quyền lưu ý và tìm cách đáp ứng bằng cách này hay cách khác. Phản ứng của chính quyền còn tùy thuộc ở cách tiên liệu mức chịu đựng của nhân dân đến đâu. Phản ứng trong lúc này có thể là tỏ thái độ hòa hoãn bằng những cuộc gặp gỡ với nhân sĩ, trí thức, khuyến khích tiếp tục đối thoại thay vì biểu lộ sự bất mãn. Trong khi đó, bộ máy an ninh tăng cường các biện pháp ngăn ngừa biểu tình và mọi hình thức biểu lộ lòng yêu nước, chống hiểm họa Trung Quốc.
Vì không nắm vững các yếu tố quyết định từ mọi giới ở trong nước, chúng ta chỉ có thể theo dõi tình hình và cách hành xử của các nhân sĩ, trí thức như thế nào trong những ngày tới. Chúng ta cũng có thể mong rằng khuynh hướng yêu nước và cấp tiến trong Đảng Cộng sản và trong các thành phần lãnh đạo sẽ đủ mạnh để thuyết phục được phe bảo thủ đồng ý đáp ứng thuận lợi những đề nghị của trí thức. Như vậy chính quyền sẽ có chỗ dựa là sức mạnh của nhân dân và sự hỗ trợ của quốc tế trong những cuộc đối thoại song phương và đa phương với Trung Quốc. Nhưng nếu Nhà nước không chịu thay đổi và tiếp tục những hành động đàn áp người yêu nước thì sớm muộn gì nhân dân cũng sẽ nổi dậy.
**Mục đích cuối cùng: một nước Việt Nam độc lập, tự do, dân chủ** **Ngọc Trân:** *Như Giáo sư đã biết, lập trường của cộng đồng người Việt tị nạn cộng sản là không thể nói chuyện với chính phủ cộng sản và phải thay đổi thể chế độc tài, thì Việt Nam mới có dân chủ và nhân dân mới được tự do, hạnh phúc. Lá Thư ngỏ chỉ đòi chế độ phải dân chủ hóa bằng sự thay đổi cơ chế và tôn trọng các quyền tự do của người dân, như vậy lập trường của những người ký Thư ngỏ có thể bị coi là quá ôn hòa hay không?* **** **GS Lê Xuân Khoa:** Theo tôi thì đây là những cách tiếp cận khác nhau nhưng có cùng một mục tiêu là một chế độ dân chủ cho Việt Nam. Trong 36 năm qua, cộng đồng người Việt hải ngoại đã tham gia, ủng hộ hay chứng kiến những nỗ lực nhằm thay đổi hay lật đổ chế độ độc tài cộng sản bằng lực lượng vũ trang hay bằng cách vận động các thế lực quốc tế, nhưng tất cả đều đã thất bại. Ngày nay, hầu hết các tổ chức chống cộng đều chuyển hướng sang tranh đấu cho dân chủ, nhân quyền. Đây là một sự chuyển hướng đúng, thực tế hơn và có thể được các chính phủ và tổ chức quốc tế hỗ trợ nhưng cũng chỉ đến một mức độ nhất định.
Một cách tiếp cận thực tế khác là phát triển sự trao đổi, phối trí và hợp tác giữa trí thức ở trong và ngoài nước. Đây là một việc làm công khai và hợp pháp theo nhận định của trí thức trong nước. Phương cách thực tế này có thể bị một số nhân vật trong cộng đồng hải ngoại coi là quá yếu, còn có thể kết tội là giúp duy trì chế độ độc tài, chẳng hạn vì Thư ngỏ không quyết liệt đòi bãi bỏ điều 4 Hiến pháp hay đòi thực thi đa nguyên, đa đảng. Nhưng nếu lộ trình dân chủ hóa được thiết lập như được nhấn mạnh trong Thư ngỏ, tức là sửa đổi Hiến pháp trên cơ sở tam quyền phân lập, thực hiện tự do bầu cử và ứng cử, tôn trọng các quyền tự do căn bản của người dân, trả lại tự do cho những công dân bị giam giữ vì tranh đấu ôn hòa cho dân chủ, và thi hành nhiều điều khác được nêu ra trong Thư ngỏ, thì đâu còn bóng dáng của điều 4 Hiến pháp. Quyền tự do ngôn luận và tự do lập hội cũng sẽ đương nhiên dẫn đến đa nguyên, đa đảng.
Tóm lại, những phương cách tiếp cận khác nhau cho cùng một mục tiêu không mâu thuẫn với nhau, mà đôi khi còn hổ trợ cho nhau nếu được hiểu như một sự phân công và có sự phối hợp nhịp nhàng.
Nếu các nhà lãnh đạo Việt Nam muốn thoát khỏi sự khống chế của Trung Quốc và hợp tác bình đẳng với các nước ASEAN, Hoa Kỳ và các nước đồng minh khác, thì phải từ bỏ chế độc tài toàn trị để thiết lập và thực hiện lộ trình dân chủ hóa. Tôi thành thật nghĩ rằng đó là nguyện vọng của nhân dân trong nước và cũng là điều mong ước của cộng đồng người Việt ở nước ngoài.
**** **Ngọc Trân:** *Xin cám ơn Giáo sư đã giành thời gian cho buổi phỏng vấn này.* **N.T. – L.X.K.** **Nguồn:** [rfa.org](http://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/usig-natio-streng-to-threat-inva-08312011084354.html)

Cache-Control: private, max-age=0

X-Content-Type-Options: nosniff

X-XSS-Protection: 1; mode=block

Server: GSE