text:
Dương
Anh
Sơn
Giáo Sư Triết học
Trung học Ninh Hòa
Niên khóa 1973-1976
Chỉ đạo lớp 12C, 74-75
Sở thích viết và
chuyển dịch Thơ.
Đã xuất bản:
"Ảnh hưởng đạo Phật trong Đoạn Trường Tân Thanh" (2006) và
"Ức Trai Thi Tập của Nguyễn Trải" (dịch và chú giải 2009)
Đã xuất bản:
"Ảnh hưởng đạo Phật trong Đoạn Trường Tân Thanh" (2006) và
"Ức Trai Thi Tập của Nguyễn Trải" (dịch và chú giải 2009)
Hiện cư ngụ tại Việt Nam
VÀI NÉT VỀ NGUYỄN TRÃI
(1380-1442)
N
guyễn Trãi (阮廌)
hiệu là Ức Trai (抑齋).
Tiên sinh người xã Nhị Khê, huyện Thượng Phúc (nay là phủ Thường Tín, Hà
Đông). Năm 21 tuổi (1400) ông thi đậu Thái-Học sinh (tương đương Tiến Sĩ các
thời trước) năm đầu đời Hồ Quý Ly (niên hiệu Thánh Nguyên) được bổ làm Ngự
sử đài chính chưởng. Cha ông là Nguyễn Ứng Long hiệu là Nhị Khê, sau đổi là
Nguyễn Phi Khanh, là một nho sinh học giỏi được quan Tư Đồ Trần Nguyên Đán
mời dạy trong tư dinh rồi kết hôn với Trần Thị Thái, con gái thứ ba của
hoàng thân nhà Trần này.
Khi nhà Minh thôn tính nước ta, bắt những người tài giỏi sang Trung Quốc,
trong đó có Nguyễn Phi Khanh, ông theo lời cha lo việc phục thù, giúp nước.
Ông từng bị quân Trương Phụ bắt đưa về thành Đông Quan (tức Thăng Long) sau
được tha và tìm cách vào Lam Sơn (Thanh Hóa – 1418) giúp Lê Lợi mười năm
khởi nghĩa chống quân Minh. Nguyễn Trãi là một nhà mưu lược và giỏi chính
trị trong việc lập kế sách, vận động quân sĩ, đấu trí với quân xâm lược. Khi
Lê Lợi lên ngôi lấy hiệu là Lê Thái Tổ (1428), nhờ công lớn, ông được đổi
theo họ nhà vua là Lê Trãi, được phong tước Quan Phục Hầu và làm quan Nhập
nội hành khiển (Tể tướng). Năm 1429, tướng Trần Nguyên Hãn, anh em bên ngoại
của ông, đang là Thượng thư Bộ Binh bị Lê Thái Tổ nghi ngờ làm phản bắt phải
tự vẫn. Nguyễn Trãi bị bắt giam, sau được trả tự do nhưng bị thất sủng. Năm
1439 (60 tuổi) ông xin về trí sĩ ở Côn Sơn, nơi ông ngoại mình là Trần
Nguyên Đán từng ở ẩn. Khi Lê Thái Tông trưởng thành nắm lại quyền vua từ tay
phụ chính chuyên quyền là Lê Sát, ông theo lời mời của vua ra giúp nước.
Nhưng Lê Thái Tông là một ông vua đam mê tửu sắc, không quan tâm lo lắng
việc nước, nên Nguyễn Trãi một lần nữa xin về trí sĩ ở Côn Sơn. Dầu vậy, năm
sau, vua lại triệu ông về giữ chức giám sát vùng Đông Bắc và được lấy Côn
Sơn làm dinh. Năm 1442, Lê Thái Tông đi tuần thú vùng Chí Linh, có một người
thiếp xinh đẹp của Nguyễn Trãi là Lễ nghi học sĩ Nguyễn Thị Lộ theo hầu. Khi
nghỉ đêm ở Lệ Chi viên, Lê Thái Tông bị bệnh và mất tại đây. Triều đình do
hoàng hậu Nguyễn Thị Anh nắm giữ, vì thù ghét Nguyễn Trãi và Nguyễn Thị Lộ
đã cứu cung phi Tiệp Dư Ngô Thị Ngọc Dao (là mẹ của vua Lê Thánh Tông sau
này) thoát tội chết nên đã làm án vu cho hai người tội âm mưu giết vua phải
“tru di tam tộc”. Ông mất vào ngày 16 tháng 8 năm Nhâm-Tuất (19-9-1442) thọ
63 tuổi. Năm 1464, Lê Thánh Tông khi nắm quyền bính đã thấy rõ nỗi oan của
ông nên xuống chiếu giải oan và truy tặng chức Vinh Lộc Đại Phu, tước Tế Văn
Hầu.
***
Nguyễn Trãi không những là một người giỏi
chính trị, quân sự, ngoại giao mà còn là một nhà văn, nhà thơ, nhà lý luận
xuất chúng nữa. Tiếc thay, văn thơ của ông sau vụ án Lệ Chi viên đã bị thất
lạc rất nhiều. Mãi đến những năm thời Minh Mạng, Tự Đức triều Nguyễn (tức
gần 400 năm sau khi ông mất), các ông Dương Bá Cung, Nguyễn Định và Ngô Thế
Vinh mới sưu tập và khảo chính được các văn thơ còn lại của Nguyễn Trãi tập
họp thành bộ ỨC TRAI DI TẬP cho khắc in vào năm 1868.
1) Về Hán
Văn : gồm các tác phẩm chính còn lại:
a- Ức Trai Thi Tập (抑齋時集):
gồm hơn 105 bài thơ thất ngôn hoặc ngũ ngôn.
b- Văn loại (文類):
gồm các bài viết quan trọng như Bình Ngô Đại Cáo (1427), Lam Sơn Vĩnh Lăng
thần đạo bi ký (1433), Băng Hồ di sự lục (Băng Hồ là hiệu của ông ngoại
Nguyễn Trãi tức Trần Nguyên Đán), Phú núi Chí Linh, Lam Sơn Thực lục.
c- Quân Trung từ mệnh tập (軍中詞命集):
do Trần Khắc Kiệm sưu tầm thời Hồng-Đức (Lê Thánh Tông) gồm các thư gởi cho
tướng nhà Minh và các bài hịch tướng sĩ. Đó là một tài liệu quan trọng về
mặt ngoại giao, chính trị, quân sự đời hậu Lê.
d- Địa dư chí (與地志) : là bài văn khảo sát về địa dư nước ta dâng lên Lê
Thái Tông năm 1435.
2) Về văn Nôm: Quốc Âm Thi Tập (國音詩集)
được xem là tập thơ chữ Nôm phong phú nhất sau các bài thơ rải rác của các
tiền bối như Nguyễn Thuyên, Nguyễn Sĩ Cố, Hồ Quý Ly, Chu Văn An… đời nhà
Trần. Quốc Âm Thi Tập gồm 263 bài thơ còn lại của Nguyễn Trãi được sưu tầm
lần lượt nhờ công của Nguyễn Năng Tĩnh, Ngô Thế Vinh, Dương Bá Cung ở thời
vua Minh Mạng và Tự Đức. Năm 1956, hai ông Trần Văn Giáp và Phạm Trọng Điềm
đã phiên âm, chú giải và xuất bản tập thơ Nôm này.
***
Đọc ỨC TRAI THI-TẬP, trước hết, chúng ta nhận
thấy ở nơi con người Nguyễn Trãi đã có một niềm tự hào sâu sắc về việc gìn
giữ nền độc lập của dân tộc và đất nước. Lòng yêu nước của Ức Trai tiên sinh
đã tiếp nối truyền thống anh hùng từ các bậc hào kiệt đi trước như Hai Bà
Trưng, Ngô Quyền, Lý Thường Kiệt, Trần Hưng Đạo v.v… Với công cuộc đánh đuổi
giặc Minh xâm lược ra khỏi bờ cõi, rửa được mối nhục ngàn năm trước, chúng
ta đã thấy rõ niềm tự hào ấy:
“…Quốc thù tẩy tận thiên niên sỉ,
Kim quỹ chung tàng vạn thế công
Chỉnh đốn càn khôn tùng thử liễu,
Thế gian na cánh sổ anh hùng”
(Đề kiếm)
Dịch thơ:
“…Nghìn năm thù nước rửa rồi,
Tráp vàng cất giữ muôn đời chiến công.
Đất trời xếp đặt đã xong,
Cõi đời đếm được anh hùng bao lăm”
(Đề kiếm)
Cuộc kháng chiến bảo vệ nền độc lập của dân
tộc đầy gian lao của Lê Lợi đi đến thành công có sự đóng góp to lớn của mưu
thần Nguyễn Trãi. Sử sách muôn đời sau chắc chắn sẽ ghi nhận công lao và
chiến tích này. Con người tiên sinh luôn luôn thể hiện tinh thần của một nhà
nho chân chính, một kẻ sĩ đúng nghĩa đề cao lòng nhân nghĩa trong việc bảo
vệ đất nước cũng như khi đất nước được hưởng thanh bình:
“Quyền mưu bổn thị dụng trừ gian,
Nhân nghĩa duy trì quốc thế an”
(Hạ quy Lam Sơn –I)
Dịch thơ:
“Trừ gian dùng đến mưu quyền,
Lẽ nhân nghĩa giữ nước yên vui đời”
(Mừng về Lam Sơn – Bài 1)
Và để giữ cho nước được yên ổn, quê hương
được thanh bình luôn luôn là niềm mong ước của dân tộc ta, việc rèn luyện
binh sĩ, tăng cường quân bị là mối quan tâm hàng đầu. Do đó, việc đánh tan
giặc phương Bắc hùng mạnh từng bao lần rắp tâm xâm chiến nước ta đã là nỗi
tự hào cao độ tràn ngập trong giọng thơ Ức Trai tiên sinh:
“…Sóc tẩm dĩ thanh kình lãng tức,
Nam châu vạn cổ cựu giang san”
(Hạ quy Lam Sơn – I)
Dịch thơ:
“Sóng kình, khí Bắc lặng hơi,
Đất Nam vẫn giữ muôn đời nước non”
(Mừng về Lam Sơn – Bài 1)
“Kình” là con cá voi to lớn, mạnh mẽ, khi bơi
tạo ra lớp sóng cuồn cuộn, “sóc tẩm” là khí xấu từ phương Bắc. Cả hai đều
chỉ về một thế lực thường xuyên đe dọa nền độc lập và hòa bình của đất nước
ta. Kinh nghiệm của cha ông ta xưa kia và kế tục ở thế hệ Nguyễn Trãi cũng
như về sau là luôn luôn cảnh giác đề phòng những toan tính của ngoại bang
tìm cách uy hiếp hoặc xâm chiếm đất nước. Việc một nước nhỏ sống bên cạnh
một nước lớn từ mấy ngàn năm nay mà vẫn tồn tại đã cho thấy tinh thần quật
cường mãnh liệt của một dân tộc. Và tồn tại được là nhờ một phần có sự đóng
góp không nhỏ của các bậc anh hùng, hào kiệt như Nguyễn Trãi và biết bao sự
hy sinh của con dân nước Việt. “Nam châu vạn cổ cựu giang san” là tiếng nói
hào hùng, đầy khí phách của một kẻ sĩ đã góp phần hoàn thành nhiệm vụ giành
lại được đất nước sau khi bị giặc Minh xâm lấn. Vì thế, nếu muốn bờ cõi trời
Nam được yên ổn muôn đời sau thì việc phải sẵn sàng chiến đấu, rèn luyện
binh sĩ trong thời bình phải được chú trọng:
“Bắc Hải đương niên dĩ lục kình,
Yến an do lự cật nhung binh”
(Quan duyệt thủy trận)
Dịch thơ:
“Năm xưa biển bắc giết kình,
Dẫu yên phải nghĩ sửa binh luyện rèn”
(Xem bày trận dưới nước)
Đất nước xinh đẹp đã sạch bóng quân thù và là
một thực thể thống nhất từ Nam chí Bắc. Các nước chung quanh ở phía nam hay
phía tây, biển đông hay bờ bắc đều giao hảo tốt đẹp. Trong không khí hòa
bình ấy, Ức Trai tiên sinh đã viết:
… “Hồ Việt nhất gia kinh hạnh đổ,
Tứ minh tùng thử tức kình ba”
(Quá Thần Phù hải khẩu)
Dịch thơ:
… “Một nhà may thấy Việt Hồ,
Sóng kình bốn bể lặng lờ từ nay”
(Qua cửa biển Thần Phù)
***
Đồng thời, khi đọc ỨC TRAI THI-TẬP, chúng ta
thấy Nguyễn Trãi luôn đề cao việc lấy “văn trị” và “nhân nghĩa” để sửa sang
việc “an dân trị nước”:
… “Thánh tâm lục dữ dân hưu tức,
Văn trị chung tư trí thái bình”
(Quan duyệt thủy trận)
Dịch thơ :
… “Lòng vua rất muốn dân an,
Thái bình rốt lại lấy văn sửa đời”
(Xem bày trận dưới nước).
“Văn trị” ngược lại với “Võ trị”, vì “Văn trị”
là lấy đức độ, lòng tôn trọng muôn dân bá tánh và chính sách thuận lòng
người để cai trị. Nói khác hơn đó là con đường “lấy đại nghĩa để thắng hung
tàn, lấy chí nhân mà thay cường bạo” (Dĩ đại nghĩa nhi thắng hung tàn, dĩ
chí nhân nhi dịch cường bạo – Bình Ngô Đại Cáo). Và “Văn trị” là làm cho dân
được nghỉ ngơi, sống an lạc yên vui trong thời bình bằng những chính sách
hợp lòng dân, vì “ý dân là ý trời” theo cách nói từ ngàn xưa. Do đó, Ức Trai
tiên sinh rất coi trọng sức dân như là động lực để giữ gìn non sông:
… “Phúc chu thủy tín dân do thủy,
Thị hiểm nan bằng mệnh tại thiên”
(Quan hải)
Dịch thơ :
… “Lật thuyền biết nước là dân,
Mệnh trời, cậy hiểm khó bằng được thay!”
(Cửa ải ở biển)
Dân như nước có thể chở thuyền và cũng có thể
làm lật thuyền (dân do thủy dã, thủy năng, tải chu, nhi năng phúc chu Tuân
Tử, triết gia T.Q.t.k 3,4 TCN). Với tinh thần ấy, Nguyễn Trãi khi bàn bạc
với vua trên và các quan trong triều để xây dựng chính sách đều đề cao việc
trọng dân, trọng nhân nghĩa của đường lối “Văn trị”.
* * *
Đọc ỨC TRAI THI TẬP của Nguyễn Trãi, chúng ta
cũng thấy được thơ của ông đậm đà phong cách của một nhà nho với hai lối
xuất và xử. Khi làm quan, ông tận tụy với việc vua, việc nước. Ông lo nghĩ
việc triều chính, gìn giữ bờ cõi và vui mừng trước các thắng lợi của quân ta
(đánh bại giặc Minh, bình định giặc loạn vùng biên: Hạ Tiệp, Hạ quy Lam Sơn,
Thượng nguyên hỗ giá chu trung tác, Quan duyệt thủy trận…v.v – khoảng 10 bài).
Phần lớn những bài khác của thi tập này chất chứa tâm tư của một con người
sau khi xong nhiệm vụ kẻ sĩ thời đất nước loạn ly muốn quay về để sống cuộc
sống an nhàn, giản dị nơi chốn có ngàn thông, nhiều trúc, có suối chảy, đá
khe, sông núi hữu tình. Ông đã viết trong Côn Sơn Ca:
“Vấn quân hồ bất qui khứ
lai, bán sinh trần thổ trường giao cốc, Vạn chung cửu đỉnh hà tất nhiên, ẩm
thủy phạn sơ tùy phận túc”.
Dịch thơ :
“Hỏi anh sao chẳng về thôi?
Bám đeo đất bụi nửa đời buộc giăng?
Muôn chung, chín đỉnh nào cần!
Phận tùy nước uống, rau ăn đủ liều…”
Và như một thiền sư đạt đạo, ông đã thấu rõ những hệ lụy nhân sinh trong cõi
đời, cõi vô thường:
“… Quân bất kiến Đổng Trác hoàng kim doanh
nhất ổ, Nguyên Tải hồ tiêu bát bách hộc. Hựu bất kiến Bá Di dữ Thúc-tề, Thủ
Dương ngạ tử bất thực túc. Hiền ngu lưỡng giả bất tương mâu, diệc các tự cầu
kỳ sở dục. Nhân sinh bách tuế nội, tất cách đồng thảo mộc. Hoan bi ưu lạc
điệt vãng lai, nhất vinh nhất tạ hoàn tương tục. Khâu sơn hoa ốc diệc ngẫu
nhiên. Tử hậu thùy vinh cánh thùy nhục…”.
Dịch thơ :
“… Thấy chăng: Đổng Trác vàng nhiều
Tám trăm Nguyên tải hồ tiêu hộc tràn.
Bá Di, họ Thúc thấy chăng?
Thủ Dương chết đói chẳng ăn gạo rồi!
Hiền, ngu: hai kẻ đôi nơi,
Đều tìm ham muốn riêng người mình thôi
Trong vòng trăm tuổi con người
Rốt cùng cũng giống như đời cỏ cây.
Vui, buồn, lo, sướng đổi thay?
Vẻ vang, tàn tạ quay về nối nhau.
Thế rồi gò núi, nhà cao,
Ai vinh, ai nhục mai sau qua đời?...”
(Côn Sơn Ca)
Giàu sang, danh vọng, hiền, ngu… đều còn lại
nắm cỏ trên đồi. Thấy được điều đó, ít nhiều Nguyễn Trãi từng thấm đượm
tư tưởng của đạo Phật và của Lão giáo. Hai tư tưởng ấy quyện lẫn vào thơ
của ông để cho chúng ta thấy được nét thanh cao của những người chọn niềm
vui trong cảnh sông núi, vui thú điền viên, xa lánh cái ồn ào của chốn lợi
danh:
“Trường thiên mạc mạc thủy du du,
Hoàng lạc sơn hà thuộc mộ thu.
Tiễn sát hoa biên song bạch điểu,
Nhân gian lụy bất đáo thương châu”
(Văn lập)
Dịch thơ :
“Bao la trời nước mênh mông,
Lá thu vàng rụng, núi sông cuối mùa.
Thèm đôi chim trắng bên hoa,
Cõi người phiền lụy chẳng qua bãi này”
(Đứng ngắm cảnh chiều)
Làm quan, con đường cũng lắm chông gai trắc
trở và nhất là nó chẳng đem lại niềm vui đích thực, cho nên Nguyễn Trãi vẫn
trông ngóng về một cố hương xa xôi:
“… Kính trung bạch phát giai nhân lão,
Thân ngoại phù danh mạn nhĩ lao.
Miến tưởng cố viên tam kính cúc,
Mộng hồn dạ dạ thượng quy đao”
(Thu nhật ngẫu thành)
Dịch thơ :
“… Soi gương tóc bạc già sao!
Ngoài thân danh hão biết bao mệt nhoài.
Vườn xưa luống cúc nhớ hoài,
Đêm đêm thuyền mộng miệt mài về quê”
(Ngày thu ngẫu hứng thành thơ)
Côn Sơn là chốn xưa cũ
gắn bó với Ức Trai tiên sinh từ thuở ấu thời. Côn Sơn cũng là hình ảnh của
núi xưa, quê cũ trong tâm khảm của những người luôn mơ ước được nhàn dật,
tiêu sái. Ở đây có động Thanh Hư, một nơi có thể gạn lắng những phiền toái
của cuộc đời, Nguyễn Trãi đã từng mơ mộng:
“Thanh Hư động lý trúc thiên can,
Phi bộc phi phi lạc kính hàn.
Tạc dạ nguyệt minh thiên tụ thủy,
Mộng kỵ hoàng hạc thượng tiên đàn”
(Mộng sơn trung)
Dịch thơ :
“Thanh Hư động trúc hàng ngàn,
Ào ào thác đổ lạnh màn gương soi.
Sáng trăng trời nước đêm rồi,
Hạc vàng mơ cưỡi lên nơi cõi Bồng”
(Giấc mộng trong núi)
Ức Trai tiên sinh luôn ý thức về những nỗi
bất ổn, những trói buộc, hiểm họa thừ chốn quan trường, ông biết rõ con
đường về ở ẩn, tránh hệ lụy nhân sinh là con đường nên làm:
“… Tùng cúc do tồn quy vị vãn,
Lợi danh bất tiễn ẩn phương chân.
Ta dư cửu bị nho quan ngộ
Bổn thị canh nhàn điếu tịch nhân”
(Đề Từ Trọng Phủ canh ẩn đường)
DỊCH :
“… Khi về, tùng cúc còn nơi,
Chẳng ham danh lợi, lánh đời phải thôi.
Mũ nho lầm lụy lâu rồi,
Cày nhàn, câu cá vốn người chuộng yêu.”
(Đề nhà ở ẩn để cày cấy của Từ Trọng Phủ)
Càng đọc thơ của ông, chúng ta càng thấm thía
và xót xa cho nỗi oan khuất của vụ án Lệ Chi viên đưa đến thảm họa phải bị
“tru di tam tộc”, giết hết ba đời dòng họ nhà ông. Hệ lụy đau thương ấy ông
đã thấy từ trước, nó xảy ra cho nhiều kẻ sĩ như ông không thích ra luồn vào
cuối, xu nịnh, a dua với những kẻ cơ hội. Khi cuộc đời còn danh lợi, còn
tranh giành, còn đố kỵ là còn những nỗi nhọc nhằn, những tai họa rình rập
cho những người có liêm sĩ. Và ông luôn muốn xa rời khỏi chốn lợi danh vẩn
đục ấy:
“Lãm huy nghĩ học minh dương thượng.
Viễn hại chung vi tỵ dặc hồng.”
(Hòa Hương tiên sinh vận giản chư đồng chí)
Dịch thơ :
“Hót theo phượng dõi ánh trời,
Làm chim hồng vút xa nơi hại người…”
(Hòa cùng Hương tiên sinh chọn vần với các người cùng chí hướng)
* * *
Ngoài ra một vài bài thơ mang đậm dấu ấn đạo
Phật như “Du Nam Hoa tự”, “Đề Nam Hoa thiền phòng”, cùng với các bài như
“Tầm Châu”, “Thiều Châu”, “Ngô Châu”, “Quá lãnh”, “Giang Tây”, “Bình nam dạ
bạc”, v.v. đề cập đến các thắng tích bên Trung Hoa mà chưa có sử liệu nào
xác định việc Nguyễn Trãi từng qua bên ấy.
Hình ảnh của Nguyễnn Trãi trong Ức Trai Di Tập nói chung và Ức
Trai Thi Tập nói riêng đã cho thấy tâm tư và tình cảm của một nhà nho
trải qua một giai đoạn lịch sử nhiều rối ren, nhiều đau thương do tranh
giành quyền lợi và giặc giã xâm lấn đã làm tròn chức trách của mình cho đến
khi đất nước được hòa bình, độc lập. Và rồi những kẻ sĩ ấy lại đơn độc giữa
những thế lực, bả vinh hoa sẵn sàng chà đạp lên những người khác đã từng bỏ
biết bao công sức xây dựng nên nó.
Đồng thời qua tập thơ
chúng ta thấy được con người của Nguyễn Trãi, một người có công lớn đối với
dân tộc và đất nước với tầm nhìn rộng lớn về chính trị, ngoại giao; tiên
sinh còn là một nhà văn, nhà thơ có tâm hồn trong sáng, thanh cao. Tiếc thay
cuộc đời tài hoa ấy lại gặp tai họa lớn lao như nhà văn Pháp YVELINE FERAY
đã viết trong phần mở đầu cuốn DIX MILLE PRINTEMPS: “Tấn thảm kịch
thực sự của Nguyễn Trãi là tấn thảm kịch của một vĩ nhân sống trong một xã
hội quá ư bé nhỏ!”.
[1]
Phải chăng bi kịch xảy
ra cho gia tộc Nguyễn Trãi cũng sẽ xảy ra ở bất cứ thời đại lịch sử nào với
những hình thức khác nhau khi tâm hồn của con người chưa được nâng lên cao?
Và khi lòng người còn nhiều đố kỵ, xã hội còn thiếu vắng những hiền tài, khi
mà con người chưa biết sống hòa ái, đàng hoàng với nhau thì những bi kịch
từng xảy ra cho Nguyễn Trãi sẽ còn tiếp diễn. Mong sao tinh thần “Lấy chí
nhân để thay cường bạo” (B.N.Đ.C), “Thương người như thể thương thân” (Gia
Huấn Ca) và nhất là tinh thần “Dùng văn trị để sửa sang lúc thời thái bình”
(văn trị chung tu trí thái bình – Quan Duyệt Thủy Trận trong Ư.T.T.T) sẽ là
ngọn đuốc yêu thương, nhân bản để dẫn dắt và soi đường cho dân tộc cùng đất
nước hôm nay cũng như mai sau.
Công việc sắp xếp các bài thơ trong Ư.T.T.T
căn cứ vào nội dung có thể tạm chia làm bốn thời kỳ:
Thời kỳ lưu
lạc khi giặc Minh xâm lược (khoảng 1407 – 1417) gồm 14 bài.
Thời kỳ ra
giúp Lê Lợi bình định xong giặc Minh xâm lược và làm quan nhà hậu Lê (khoảng
1418 – 1429) gồm 35 bài.
Thời kỳ sau
khi bị tù oan, muốn lui về sống ẩn dật (khoảng 1429 – 1437) gồm 28 bài.
Thời kỳ vui
thú ẩn dật ở Côn Sơn cho đến khi mất (khoảng 1438-1442) gồm 13 bài.
Ngoài ra có khoảng 15 bài thơ được cho là của
Nguyễn Trãi làm ra khi đi sứ sang Trung Quốc. Chưa có nguồn sử liệu nào đề
cập rõ về việc Nguyễn Trãi đi sứ T.Q. Tuy nhiên, đọc kỹ những bài thơ này
thì ý tứ cũng tương tự những bài thơ làm trong các thời kỳ vừa nêu. Vụ án Lệ
Chi Viên và cái chết thảm khốc của dòng họ Ức Trai tiên sinh đã làm thất
thoát nhiều thơ văn và để lại nhiều nghi vấn trong việc tìm hiểu xuất xứ các
bài thơ cùng hoàn cảnh sáng tác.
Thêm vào đó, thời kỳ ông ra giúp Lê Lợi như là một mưu thần cũng không thấy
có bài thơ chữ Hán nào. Có lẽ mọi công sức và thời gian đều tập trung cho
việc bàn mưu lược đánh giặc và soạn thư văn đối phó kẻ thù. Việc phân chia
các thời kỳ như trên chỉ có tính cách tương đối và chủ quan, những mong sẽ
có tư liệu khác nữa làm rõ các thời kỳ này.
Sau hết, việc chuyển Ư.T.T.T của Nguyễn Trãi
từ các thể thơ thất ngôn bát cú, ngũ ngôn hoặc tứ tuyệt sang thể lục bát của
dân tộc chỉ nhằm mục đích là giúp các thế hệ trẻ gần gũi và dễ nhớ các tập
thơ cổ của các danh nhân, đặc biệt là những người có công lớn trong việc
giành lại và bảo vệ nền tự chủ của đất nước như Ức Trai tiên sinh. Chắc chắn
công trình này có rất nhiều điểm thiếu sót. Rất mong các vị thức giả chỉ
giáo và giúp đỡ.
Sài Gòn tháng 01 năm 2008
[1] YVELINE FERAY, Vạn Xuân, bản dịch của
Nguyễn Khắc Dương, N.X.B VĂN HỌC và SUDESTASIE (Pháp) đồng X.B, 2002.
Dương
Anh
Sơn
Giáo Sư Triết học
Trung học Ninh Hòa
(1380-1442)
N
guyễn Trãi (阮廌)
hiệu là Ức Trai (抑齋).
Tiên sinh người xã Nhị Khê, huyện Thượng Phúc (nay là phủ Thường Tín, Hà
Đông). Năm 21 tuổi (1400) ông thi đậu Thái-Học sinh (tương đương Tiến Sĩ các
thời trước) năm đầu đời Hồ Quý Ly (niên hiệu Thánh Nguyên) được bổ làm Ngự
sử đài chính chưởng. Cha ông là Nguyễn Ứng Long hiệu là Nhị Khê, sau đổi là
Nguyễn Phi Khanh, là một nho sinh học giỏi được quan Tư Đồ Trần Nguyên Đán
mời dạy trong tư dinh rồi kết hôn với Trần Thị Thái, con gái thứ ba của
hoàng thân nhà Trần này.
Khi nhà Minh thôn tính nước ta, bắt những người tài giỏi sang Trung Quốc,
trong đó có Nguyễn Phi Khanh, ông theo lời cha lo việc phục thù, giúp nước.
Ông từng bị quân Trương Phụ bắt đưa về thành Đông Quan (tức Thăng Long) sau
được tha và tìm cách vào Lam Sơn (Thanh Hóa – 1418) giúp Lê Lợi mười năm
khởi nghĩa chống quân Minh. Nguyễn Trãi là một nhà mưu lược và giỏi chính
trị trong việc lập kế sách, vận động quân sĩ, đấu trí với quân xâm lược. Khi
Lê Lợi lên ngôi lấy hiệu là Lê Thái Tổ (1428), nhờ công lớn, ông được đổi
theo họ nhà vua là Lê Trãi, được phong tước Quan Phục Hầu và làm quan Nhập
nội hành khiển (Tể tướng). Năm 1429, tướng Trần Nguyên Hãn, anh em bên ngoại
của ông, đang là Thượng thư Bộ Binh bị Lê Thái Tổ nghi ngờ làm phản bắt phải
tự vẫn. Nguyễn Trãi bị bắt giam, sau được trả tự do nhưng bị thất sủng. Năm
1439 (60 tuổi) ông xin về trí sĩ ở Côn Sơn, nơi ông ngoại mình là Trần
Nguyên Đán từng ở ẩn. Khi Lê Thái Tông trưởng thành nắm lại quyền vua từ tay
phụ chính chuyên quyền là Lê Sát, ông theo lời mời của vua ra giúp nước.
Nhưng Lê Thái Tông là một ông vua đam mê tửu sắc, không quan tâm lo lắng
việc nước, nên Nguyễn Trãi một lần nữa xin về trí sĩ ở Côn Sơn. Dầu vậy, năm
sau, vua lại triệu ông về giữ chức giám sát vùng Đông Bắc và được lấy Côn
Sơn làm dinh. Năm 1442, Lê Thái Tông đi tuần thú vùng Chí Linh, có một người
thiếp xinh đẹp của Nguyễn Trãi là Lễ nghi học sĩ Nguyễn Thị Lộ theo hầu. Khi
nghỉ đêm ở Lệ Chi viên, Lê Thái Tông bị bệnh và mất tại đây. Triều đình do
hoàng hậu Nguyễn Thị Anh nắm giữ, vì thù ghét Nguyễn Trãi và Nguyễn Thị Lộ
đã cứu cung phi Tiệp Dư Ngô Thị Ngọc Dao (là mẹ của vua Lê Thánh Tông sau
này) thoát tội chết nên đã làm án vu cho hai người tội âm mưu giết vua phải
“tru di tam tộc”. Ông mất vào ngày 16 tháng 8 năm Nhâm-Tuất (19-9-1442) thọ
63 tuổi. Năm 1464, Lê Thánh Tông khi nắm quyền bính đã thấy rõ nỗi oan của
ông nên xuống chiếu giải oan và truy tặng chức Vinh Lộc Đại Phu, tước Tế Văn
Hầu.
***
Nguyễn Trãi không những là một người giỏi
chính trị, quân sự, ngoại giao mà còn là một nhà văn, nhà thơ, nhà lý luận
xuất chúng nữa. Tiếc thay, văn thơ của ông sau vụ án Lệ Chi viên đã bị thất
lạc rất nhiều. Mãi đến những năm thời Minh Mạng, Tự Đức triều Nguyễn (tức
gần 400 năm sau khi ông mất), các ông Dương Bá Cung, Nguyễn Định và Ngô Thế
Vinh mới sưu tập và khảo chính được các văn thơ còn lại của Nguyễn Trãi tập
họp thành bộ ỨC TRAI DI TẬP cho khắc in vào năm 1868.
1) Về Hán
Văn : gồm các tác phẩm chính còn lại:
a- Ức Trai Thi Tập (抑齋時集):
gồm hơn 105 bài thơ thất ngôn hoặc ngũ ngôn.
b- Văn loại (文類):
gồm các bài viết quan trọng như Bình Ngô Đại Cáo (1427), Lam Sơn Vĩnh Lăng
thần đạo bi ký (1433), Băng Hồ di sự lục (Băng Hồ là hiệu của ông ngoại
Nguyễn Trãi tức Trần Nguyên Đán), Phú núi Chí Linh, Lam Sơn Thực lục.
c- Quân Trung từ mệnh tập (軍中詞命集):
do Trần Khắc Kiệm sưu tầm thời Hồng-Đức (Lê Thánh Tông) gồm các thư gởi cho
tướng nhà Minh và các bài hịch tướng sĩ. Đó là một tài liệu quan trọng về
mặt ngoại giao, chính trị, quân sự đời hậu Lê.
d- Địa dư chí (與地志) : là bài văn khảo sát về địa dư nước ta dâng lên Lê
Thái Tông năm 1435.
2) Về văn Nôm: Quốc Âm Thi Tập (國音詩集)
được xem là tập thơ chữ Nôm phong phú nhất sau các bài thơ rải rác của các
tiền bối như Nguyễn Thuyên, Nguyễn Sĩ Cố, Hồ Quý Ly, Chu Văn An… đời nhà
Trần. Quốc Âm Thi Tập gồm 263 bài thơ còn lại của Nguyễn Trãi được sưu tầm
lần lượt nhờ công của Nguyễn Năng Tĩnh, Ngô Thế Vinh, Dương Bá Cung ở thời
vua Minh Mạng và Tự Đức. Năm 1956, hai ông Trần Văn Giáp và Phạm Trọng Điềm
đã phiên âm, chú giải và xuất bản tập thơ Nôm này.
Đọc ỨC TRAI THI-TẬP, trước hết, chúng ta nhận
thấy ở nơi con người Nguyễn Trãi đã có một niềm tự hào sâu sắc về việc gìn
giữ nền độc lập của dân tộc và đất nước. Lòng yêu nước của Ức Trai tiên sinh
đã tiếp nối truyền thống anh hùng từ các bậc hào kiệt đi trước như Hai Bà
Trưng, Ngô Quyền, Lý Thường Kiệt, Trần Hưng Đạo v.v… Với công cuộc đánh đuổi
giặc Minh xâm lược ra khỏi bờ cõi, rửa được mối nhục ngàn năm trước, chúng
ta đã thấy rõ niềm tự hào ấy:
“…Quốc thù tẩy tận thiên niên sỉ,
Kim quỹ chung tàng vạn thế công
Chỉnh đốn càn khôn tùng thử liễu,
Thế gian na cánh sổ anh hùng”
(Đề kiếm)
Dịch thơ:
“…Nghìn năm thù nước rửa rồi,
Tráp vàng cất giữ muôn đời chiến công.
Đất trời xếp đặt đã xong,
Cõi đời đếm được anh hùng bao lăm”
Cuộc kháng chiến bảo vệ nền độc lập của dân
tộc đầy gian lao của Lê Lợi đi đến thành công có sự đóng góp to lớn của mưu
thần Nguyễn Trãi. Sử sách muôn đời sau chắc chắn sẽ ghi nhận công lao và
chiến tích này. Con người tiên sinh luôn luôn thể hiện tinh thần của một nhà
nho chân chính, một kẻ sĩ đúng nghĩa đề cao lòng nhân nghĩa trong việc bảo
vệ đất nước cũng như khi đất nước được hưởng thanh bình:
“Quyền mưu bổn thị dụng trừ gian,
Nhân nghĩa duy trì quốc thế an”
(Hạ quy Lam Sơn –I)
“Trừ gian dùng đến mưu quyền,
Lẽ nhân nghĩa giữ nước yên vui đời”
(Mừng về Lam Sơn – Bài 1)
Và để giữ cho nước được yên ổn, quê hương
được thanh bình luôn luôn là niềm mong ước của dân tộc ta, việc rèn luyện
binh sĩ, tăng cường quân bị là mối quan tâm hàng đầu. Do đó, việc đánh tan
giặc phương Bắc hùng mạnh từng bao lần rắp tâm xâm chiến nước ta đã là nỗi
tự hào cao độ tràn ngập trong giọng thơ Ức Trai tiên sinh:
“…Sóc tẩm dĩ thanh kình lãng tức,
Nam châu vạn cổ cựu giang san”
(Hạ quy Lam Sơn – I)
“Sóng kình, khí Bắc lặng hơi,
Đất Nam vẫn giữ muôn đời nước non”
“Kình” là con cá voi to lớn, mạnh mẽ, khi bơi
tạo ra lớp sóng cuồn cuộn, “sóc tẩm” là khí xấu từ phương Bắc. Cả hai đều
chỉ về một thế lực thường xuyên đe dọa nền độc lập và hòa bình của đất nước
ta. Kinh nghiệm của cha ông ta xưa kia và kế tục ở thế hệ Nguyễn Trãi cũng
như về sau là luôn luôn cảnh giác đề phòng những toan tính của ngoại bang
tìm cách uy hiếp hoặc xâm chiếm đất nước. Việc một nước nhỏ sống bên cạnh
một nước lớn từ mấy ngàn năm nay mà vẫn tồn tại đã cho thấy tinh thần quật
cường mãnh liệt của một dân tộc. Và tồn tại được là nhờ một phần có sự đóng
góp không nhỏ của các bậc anh hùng, hào kiệt như Nguyễn Trãi và biết bao sự
hy sinh của con dân nước Việt. “Nam châu vạn cổ cựu giang san” là tiếng nói
hào hùng, đầy khí phách của một kẻ sĩ đã góp phần hoàn thành nhiệm vụ giành
lại được đất nước sau khi bị giặc Minh xâm lấn. Vì thế, nếu muốn bờ cõi trời
Nam được yên ổn muôn đời sau thì việc phải sẵn sàng chiến đấu, rèn luyện
binh sĩ trong thời bình phải được chú trọng:
“Bắc Hải đương niên dĩ lục kình,
Yến an do lự cật nhung binh”
(Quan duyệt thủy trận)
“Năm xưa biển bắc giết kình,
Dẫu yên phải nghĩ sửa binh luyện rèn”
(Xem bày trận dưới nước)
Đất nước xinh đẹp đã sạch bóng quân thù và là
một thực thể thống nhất từ Nam chí Bắc. Các nước chung quanh ở phía nam hay
phía tây, biển đông hay bờ bắc đều giao hảo tốt đẹp. Trong không khí hòa
bình ấy, Ức Trai tiên sinh đã viết:
… “Hồ Việt nhất gia kinh hạnh đổ,
Tứ minh tùng thử tức kình ba”
(Quá Thần Phù hải khẩu)
… “Một nhà may thấy Việt Hồ,
Sóng kình bốn bể lặng lờ từ nay”
(Qua cửa biển Thần Phù)
Đồng thời, khi đọc ỨC TRAI THI-TẬP, chúng ta
thấy Nguyễn Trãi luôn đề cao việc lấy “văn trị” và “nhân nghĩa” để sửa sang
việc “an dân trị nước”:
… “Thánh tâm lục dữ dân hưu tức,
Văn trị chung tư trí thái bình”
Dịch thơ :
… “Lòng vua rất muốn dân an,
Thái bình rốt lại lấy văn sửa đời”
(Xem bày trận dưới nước).
“Văn trị” ngược lại với “Võ trị”, vì “Văn trị”
là lấy đức độ, lòng tôn trọng muôn dân bá tánh và chính sách thuận lòng
người để cai trị. Nói khác hơn đó là con đường “lấy đại nghĩa để thắng hung
tàn, lấy chí nhân mà thay cường bạo” (Dĩ đại nghĩa nhi thắng hung tàn, dĩ
chí nhân nhi dịch cường bạo – Bình Ngô Đại Cáo). Và “Văn trị” là làm cho dân
được nghỉ ngơi, sống an lạc yên vui trong thời bình bằng những chính sách
hợp lòng dân, vì “ý dân là ý trời” theo cách nói từ ngàn xưa. Do đó, Ức Trai
tiên sinh rất coi trọng sức dân như là động lực để giữ gìn non sông:
… “Phúc chu thủy tín dân do thủy,
Thị hiểm nan bằng mệnh tại thiên”
(Quan hải)
… “Lật thuyền biết nước là dân,
Mệnh trời, cậy hiểm khó bằng được thay!”
(Cửa ải ở biển)
Dân như nước có thể chở thuyền và cũng có thể
làm lật thuyền (dân do thủy dã, thủy năng, tải chu, nhi năng phúc chu Tuân
Tử, triết gia T.Q.t.k 3,4 TCN). Với tinh thần ấy, Nguyễn Trãi khi bàn bạc
với vua trên và các quan trong triều để xây dựng chính sách đều đề cao việc
trọng dân, trọng nhân nghĩa của đường lối “Văn trị”.
* * *
Đọc ỨC TRAI THI TẬP của Nguyễn Trãi, chúng ta
cũng thấy được thơ của ông đậm đà phong cách của một nhà nho với hai lối
xuất và xử. Khi làm quan, ông tận tụy với việc vua, việc nước. Ông lo nghĩ
việc triều chính, gìn giữ bờ cõi và vui mừng trước các thắng lợi của quân ta
(đánh bại giặc Minh, bình định giặc loạn vùng biên: Hạ Tiệp, Hạ quy Lam Sơn,
Thượng nguyên hỗ giá chu trung tác, Quan duyệt thủy trận…v.v – khoảng 10 bài).
Phần lớn những bài khác của thi tập này chất chứa tâm tư của một con người
sau khi xong nhiệm vụ kẻ sĩ thời đất nước loạn ly muốn quay về để sống cuộc
sống an nhàn, giản dị nơi chốn có ngàn thông, nhiều trúc, có suối chảy, đá
khe, sông núi hữu tình. Ông đã viết trong Côn Sơn Ca:
“Vấn quân hồ bất qui khứ
lai, bán sinh trần thổ trường giao cốc, Vạn chung cửu đỉnh hà tất nhiên, ẩm
thủy phạn sơ tùy phận túc”.
“Hỏi anh sao chẳng về thôi?
Bám đeo đất bụi nửa đời buộc giăng?
Muôn chung, chín đỉnh nào cần!
Phận tùy nước uống, rau ăn đủ liều…”
Và như một thiền sư đạt đạo, ông đã thấu rõ những hệ lụy nhân sinh trong cõi
đời, cõi vô thường:
“… Quân bất kiến Đổng Trác hoàng kim doanh
nhất ổ, Nguyên Tải hồ tiêu bát bách hộc. Hựu bất kiến Bá Di dữ Thúc-tề, Thủ
Dương ngạ tử bất thực túc. Hiền ngu lưỡng giả bất tương mâu, diệc các tự cầu
kỳ sở dục. Nhân sinh bách tuế nội, tất cách đồng thảo mộc. Hoan bi ưu lạc
điệt vãng lai, nhất vinh nhất tạ hoàn tương tục. Khâu sơn hoa ốc diệc ngẫu
nhiên. Tử hậu thùy vinh cánh thùy nhục…”.
“… Thấy chăng: Đổng Trác vàng nhiều
Tám trăm Nguyên tải hồ tiêu hộc tràn.
Bá Di, họ Thúc thấy chăng?
Thủ Dương chết đói chẳng ăn gạo rồi!
Hiền, ngu: hai kẻ đôi nơi,
Đều tìm ham muốn riêng người mình thôi
Trong vòng trăm tuổi con người
Rốt cùng cũng giống như đời cỏ cây.
Vui, buồn, lo, sướng đổi thay?
Vẻ vang, tàn tạ quay về nối nhau.
Thế rồi gò núi, nhà cao,
Ai vinh, ai nhục mai sau qua đời?...”
(Côn Sơn Ca)
Giàu sang, danh vọng, hiền, ngu… đều còn lại
nắm cỏ trên đồi. Thấy được điều đó, ít nhiều Nguyễn Trãi từng thấm đượm
tư tưởng của đạo Phật và của Lão giáo. Hai tư tưởng ấy quyện lẫn vào thơ
của ông để cho chúng ta thấy được nét thanh cao của những người chọn niềm
vui trong cảnh sông núi, vui thú điền viên, xa lánh cái ồn ào của chốn lợi
danh:
“Trường thiên mạc mạc thủy du du,
Hoàng lạc sơn hà thuộc mộ thu.
Tiễn sát hoa biên song bạch điểu,
Nhân gian lụy bất đáo thương châu”
(Văn lập)
“Bao la trời nước mênh mông,
Lá thu vàng rụng, núi sông cuối mùa.
Thèm đôi chim trắng bên hoa,
Cõi người phiền lụy chẳng qua bãi này”
(Đứng ngắm cảnh chiều)
Làm quan, con đường cũng lắm chông gai trắc
trở và nhất là nó chẳng đem lại niềm vui đích thực, cho nên Nguyễn Trãi vẫn
trông ngóng về một cố hương xa xôi:
“… Kính trung bạch phát giai nhân lão,
Thân ngoại phù danh mạn nhĩ lao.
Miến tưởng cố viên tam kính cúc,
Mộng hồn dạ dạ thượng quy đao”
(Thu nhật ngẫu thành)
“… Soi gương tóc bạc già sao!
Ngoài thân danh hão biết bao mệt nhoài.
Vườn xưa luống cúc nhớ hoài,
Đêm đêm thuyền mộng miệt mài về quê”
(Ngày thu ngẫu hứng thành thơ)
Côn Sơn là chốn xưa cũ
gắn bó với Ức Trai tiên sinh từ thuở ấu thời. Côn Sơn cũng là hình ảnh của
núi xưa, quê cũ trong tâm khảm của những người luôn mơ ước được nhàn dật,
tiêu sái. Ở đây có động Thanh Hư, một nơi có thể gạn lắng những phiền toái
của cuộc đời, Nguyễn Trãi đã từng mơ mộng:
“Thanh Hư động lý trúc thiên can,
Phi bộc phi phi lạc kính hàn.
Tạc dạ nguyệt minh thiên tụ thủy,
Mộng kỵ hoàng hạc thượng tiên đàn”
(Mộng sơn trung)
“Thanh Hư động trúc hàng ngàn,
Ào ào thác đổ lạnh màn gương soi.
Sáng trăng trời nước đêm rồi,
Hạc vàng mơ cưỡi lên nơi cõi Bồng”
(Giấc mộng trong núi)
Ức Trai tiên sinh luôn ý thức về những nỗi
bất ổn, những trói buộc, hiểm họa thừ chốn quan trường, ông biết rõ con
đường về ở ẩn, tránh hệ lụy nhân sinh là con đường nên làm:
“… Tùng cúc do tồn quy vị vãn,
Lợi danh bất tiễn ẩn phương chân.
Ta dư cửu bị nho quan ngộ
Bổn thị canh nhàn điếu tịch nhân”
(Đề Từ Trọng Phủ canh ẩn đường)
DỊCH :
“… Khi về, tùng cúc còn nơi,
Chẳng ham danh lợi, lánh đời phải thôi.
Mũ nho lầm lụy lâu rồi,
Cày nhàn, câu cá vốn người chuộng yêu.”
(Đề nhà ở ẩn để cày cấy của Từ Trọng Phủ)
Càng đọc thơ của ông, chúng ta càng thấm thía
và xót xa cho nỗi oan khuất của vụ án Lệ Chi viên đưa đến thảm họa phải bị
“tru di tam tộc”, giết hết ba đời dòng họ nhà ông. Hệ lụy đau thương ấy ông
đã thấy từ trước, nó xảy ra cho nhiều kẻ sĩ như ông không thích ra luồn vào
cuối, xu nịnh, a dua với những kẻ cơ hội. Khi cuộc đời còn danh lợi, còn
tranh giành, còn đố kỵ là còn những nỗi nhọc nhằn, những tai họa rình rập
cho những người có liêm sĩ. Và ông luôn muốn xa rời khỏi chốn lợi danh vẩn
đục ấy:
“Lãm huy nghĩ học minh dương thượng.
Viễn hại chung vi tỵ dặc hồng.”
(Hòa Hương tiên sinh vận giản chư đồng chí)
“Hót theo phượng dõi ánh trời,
Làm chim hồng vút xa nơi hại người…”
(Hòa cùng Hương tiên sinh chọn vần với các người cùng chí hướng)
Ngoài ra một vài bài thơ mang đậm dấu ấn đạo
Phật như “Du Nam Hoa tự”, “Đề Nam Hoa thiền phòng”, cùng với các bài như
“Tầm Châu”, “Thiều Châu”, “Ngô Châu”, “Quá lãnh”, “Giang Tây”, “Bình nam dạ
bạc”, v.v. đề cập đến các thắng tích bên Trung Hoa mà chưa có sử liệu nào
xác định việc Nguyễn Trãi từng qua bên ấy.
Hình ảnh của Nguyễnn Trãi trong Ức Trai Di Tập nói chung và Ức
Trai Thi Tập nói riêng đã cho thấy tâm tư và tình cảm của một nhà nho
trải qua một giai đoạn lịch sử nhiều rối ren, nhiều đau thương do tranh
giành quyền lợi và giặc giã xâm lấn đã làm tròn chức trách của mình cho đến
khi đất nước được hòa bình, độc lập. Và rồi những kẻ sĩ ấy lại đơn độc giữa
những thế lực, bả vinh hoa sẵn sàng chà đạp lên những người khác đã từng bỏ
biết bao công sức xây dựng nên nó.
Đồng thời qua tập thơ
chúng ta thấy được con người của Nguyễn Trãi, một người có công lớn đối với
dân tộc và đất nước với tầm nhìn rộng lớn về chính trị, ngoại giao; tiên
sinh còn là một nhà văn, nhà thơ có tâm hồn trong sáng, thanh cao. Tiếc thay
cuộc đời tài hoa ấy lại gặp tai họa lớn lao như nhà văn Pháp YVELINE FERAY
đã viết trong phần mở đầu cuốn DIX MILLE PRINTEMPS: “Tấn thảm kịch
thực sự của Nguyễn Trãi là tấn thảm kịch của một vĩ nhân sống trong một xã
hội quá ư bé nhỏ!”.
[1]
Phải chăng bi kịch xảy
ra cho gia tộc Nguyễn Trãi cũng sẽ xảy ra ở bất cứ thời đại lịch sử nào với
những hình thức khác nhau khi tâm hồn của con người chưa được nâng lên cao?
Và khi lòng người còn nhiều đố kỵ, xã hội còn thiếu vắng những hiền tài, khi
mà con người chưa biết sống hòa ái, đàng hoàng với nhau thì những bi kịch
từng xảy ra cho Nguyễn Trãi sẽ còn tiếp diễn. Mong sao tinh thần “Lấy chí
nhân để thay cường bạo” (B.N.Đ.C), “Thương người như thể thương thân” (Gia
Huấn Ca) và nhất là tinh thần “Dùng văn trị để sửa sang lúc thời thái bình”
(văn trị chung tu trí thái bình – Quan Duyệt Thủy Trận trong Ư.T.T.T) sẽ là
ngọn đuốc yêu thương, nhân bản để dẫn dắt và soi đường cho dân tộc cùng đất
nước hôm nay cũng như mai sau.
Công việc sắp xếp các bài thơ trong Ư.T.T.T
căn cứ vào nội dung có thể tạm chia làm bốn thời kỳ:
Thời kỳ lưu
lạc khi giặc Minh xâm lược (khoảng 1407 – 1417) gồm 14 bài.
Thời kỳ ra
giúp Lê Lợi bình định xong giặc Minh xâm lược và làm quan nhà hậu Lê (khoảng
1418 – 1429) gồm 35 bài.
Thời kỳ sau
khi bị tù oan, muốn lui về sống ẩn dật (khoảng 1429 – 1437) gồm 28 bài.
Thời kỳ vui
thú ẩn dật ở Côn Sơn cho đến khi mất (khoảng 1438-1442) gồm 13 bài.
Ngoài ra có khoảng 15 bài thơ được cho là của
Nguyễn Trãi làm ra khi đi sứ sang Trung Quốc. Chưa có nguồn sử liệu nào đề
cập rõ về việc Nguyễn Trãi đi sứ T.Q. Tuy nhiên, đọc kỹ những bài thơ này
thì ý tứ cũng tương tự những bài thơ làm trong các thời kỳ vừa nêu. Vụ án Lệ
Chi Viên và cái chết thảm khốc của dòng họ Ức Trai tiên sinh đã làm thất
thoát nhiều thơ văn và để lại nhiều nghi vấn trong việc tìm hiểu xuất xứ các
bài thơ cùng hoàn cảnh sáng tác.
Thêm vào đó, thời kỳ ông ra giúp Lê Lợi như là một mưu thần cũng không thấy
có bài thơ chữ Hán nào. Có lẽ mọi công sức và thời gian đều tập trung cho
việc bàn mưu lược đánh giặc và soạn thư văn đối phó kẻ thù. Việc phân chia
các thời kỳ như trên chỉ có tính cách tương đối và chủ quan, những mong sẽ
có tư liệu khác nữa làm rõ các thời kỳ này.
Sau hết, việc chuyển Ư.T.T.T của Nguyễn Trãi
từ các thể thơ thất ngôn bát cú, ngũ ngôn hoặc tứ tuyệt sang thể lục bát của
dân tộc chỉ nhằm mục đích là giúp các thế hệ trẻ gần gũi và dễ nhớ các tập
thơ cổ của các danh nhân, đặc biệt là những người có công lớn trong việc
giành lại và bảo vệ nền tự chủ của đất nước như Ức Trai tiên sinh. Chắc chắn
công trình này có rất nhiều điểm thiếu sót. Rất mong các vị thức giả chỉ
giáo và giúp đỡ.
Sài Gòn tháng 01 năm 2008
[1] YVELINE FERAY, Vạn Xuân, bản dịch của
Nguyễn Khắc Dương, N.X.B VĂN HỌC và SUDESTASIE (Pháp) đồng X.B, 2002.

P3P: policyref="https://policies.yahoo.com/w3c/p3p.xml", CP="CAO DSP COR CUR ADM DEV TAI PSA PSD IVAi IVDi CONi TELo OTPi OUR DELi SAMi OTRi UNRi PUBi IND PHY ONL UNI PUR FIN COM NAV INT DEM CNT STA POL HEA PRE LOC GOV"

Content-Type: text/html


text:
Liên hệ
04 3 641 7150
098 24 24 936 Thu 0963 654 248 Anh
Minh Hà
- THIẾT KẾ VĂN PHÒNG
- NỘI THẤT VĂN PHÒNG
- KHU LỄ TÂN
- PHÒNG GIÁM ĐỐC
- PHÒNG KHÁCH
- PHÒNG HỌP - HỘI TRƯỜNG
- TỦ SẮT - GIÁ SẮT
- PHÒNG ĂN - NHÀ ĂN
- NỘI THẤT KHÁC
- VÁCH NGĂN

markdown:
### Liên hệ
#### 04 3 641 7150
098 24 24 936 Thu 0963 654 248 Anh
### Minh Hà
-
[THIẾT KẾ VĂN PHÒNG](http://noithatminhha.com/thiet-ke-van-phong/)
-
[NỘI THẤT VĂN PHÒNG](http://noithatminhha.com/noi-that-van-phong/)
-
[KHU LỄ TÂN](http://noithatminhha.com/khu-le-tan/)
-
[PHÒNG GIÁM ĐỐC](http://noithatminhha.com/phong-giam-doc/)
-
[PHÒNG KHÁCH](http://noithatminhha.com/phong-khach/)
-
[PHÒNG HỌP - HỘI TRƯỜNG](http://noithatminhha.com/phong-hop-hoi-truong/)
-
[TỦ SẮT - GIÁ SẮT](http://noithatminhha.com/tu-sat-gia-sat/)
-
[PHÒNG ĂN - NHÀ ĂN](http://noithatminhha.com/phong-an-nha-an/)
-
[NỘI THẤT KHÁC](http://noithatminhha.com/noi-that-khac/)
-
[VÁCH NGĂN](http://noithatminhha.com/vach-ngan/)
-

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

Connection: close

X-Cache: HIT from Backend

Server: nginx

Pragma: no-cache

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Vary: Accept-Encoding

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
Hotline: 091.352.8198
Năm 2014 đã tới. Năm 2013 qua đi và đã chứng kiến nền kinh tế Việt Nam nói chung gặp những khó khăn, thách thức lớn lao. Trong bối cảnh đó, nhiều người cho rằng: Nền nông nghiệp nước ta vẫn tăng trưởng, trở thành “trụ đỡ”, là “bình phong trú ẩn chắc chắn” cho cả nền kinh tế đang gặp “cơn bão” suy thoái trầm trọng.
Năm 2014 đã tới. Năm 2013 qua đi và đã chứng kiến nền kinh tế Việt Nam nói chung gặp những khó khăn, thách thức lớn lao. Trong bối cảnh đó, nhiều người cho rằng: Nền nông nghiệp nước ta vẫn tăng trưởng, trở thành “trụ đỡ”, là “bình phong trú ẩn chắc chắn” cho cả nền kinh tế đang gặp “cơn bão” suy thoái trầm trọng.
Chuyển dịch cơ cấu cây trồng, mở rộng các mô hình trồng giống công nghệ cao để tăng thu nhập theo tiêu chí xây dựng nông thôn mới ở Lâm Đồng. (Ảnh:baolamdong.vn)
Năm 2013, sản xuất nông nghiệp khó khăn, nông dân bỏ ruộng, ra thành phố làm bất cứ việc gì cần ít hay thậm chí không cần đến kỹ năng, mà chỉ cần cơ bắp, vẫn có thu nhập cao hơn, mặc dù rất bấp bênh. Khi “cơn bão kinh tế” ập đến, hàng ngàn doanh nghiệp ngưng kinh doanh, họ mất việc làm, đành trở về quê hương bản quán với hy vọng tìm được nơi trú ẩn tạm bợ. Nông thôn vốn đã thiếu việc làm, nay lại càng thiếu việc làm trầm trọng hơn. Mức sống thấp, khiến họ không dám và không có tiền chi tiêu thậm chi cho những nhu cầu dưới mức tối thiểu để tồn tại. Thống kê nhà nước nói chỉ số giá cả tăng thấp, nhưng các bà nội trợ lại kêu giá cả tăng cao thường xuyên, liên tục, làm teo tóp túi tiền vốn đã eo hẹp của họ.
Nhưng mặt khác, người ta vẫn hô hào phải tái cơ cấu nông nghiệp, từ bỏ mô hình tăng trưởng nhờ tăng đầu tư, khai thác kiệt quệ tài nguyên thiên nhiên, sử dụng sức lao động giá rẻ, xuất khẩu nông sản thô với giá trị gia tăng thấp, chuyển sang mô hình tăng trưởng dựa vào đầu tư theo chiều sâu, áp dụng công nghệ mới, làm gia tăng giá trị nông sản, tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu, nâng cao năng suất và chất lượng nông phẩm, sản xuất thân thiện với môi trường…
Vì vậy, trước khi bàn đến giải pháp cụ thể, cần có sự đồng thuận, nhất quán về những khái niệm và quan điểm khoa học cơ bản để xây dựng lại nông nghiệp.
Xây dựng lại và cấu trúc (hay cơ cấu) lại?
Cấu trúc (hay cơ cấu) lại chỉ là sự sắp xếp lại một cách hợp lý hơn những yếu tố cấu thành vốn có, đang tồn tại của một chỉnh thể (ở đây là nền nông nghiệp) theo một kiểu nào đó để đạt được những mục tiêu cao hơn hiện tại.
Xây dựng lại là tạo ra những yếu tố mới và kết hợp chúng lại với nhau theo một kiểu cấu trúc nào đó trong một chỉnh thể mới, được vận hành theo cơ chế quản lý phù hợp với cấu trúc của nó, để tạo ra những thuộc tính khác hẳn về chất, vốn không tìm thấy ở chỉnh thể cũ, cũng như trong mỗi yếu tố cấu thành nên chỉnh thể mới. Chất lượng của chỉnh thể mới sau khi được xây dựng lại, được thể hiện bằng những tiêu chí phản ánh mục tiêu của nó. Đó chính là tiêu chí nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân cả về vật chất và văn hóa, bảo đảm công bằng xã hội, bảo vệ môi trường sinh thái tự nhiên và nhân văn.
Mở rộng trồng hồ tiêu ở các vùng có lợi thế để tăng nguồn thu góp phần xây dựng NTM. Ảnh: Đình Huệ
Việc xây dựng lại nền nông nghiệp phải được coi là một bộ phận căn bản của sự nghiệp phát triển nông thôn, hay là xây dựng nông thôn mới, theo cách thường gọi. Phát triển nông thôn mới lại là nội dung cơ bản của cả quá trình phát triển kinh tế - xã hội Việt Nam một cách toàn diện và bền vững, hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng. Như vậy, xây dựng lại nền nông nghiệp cũng như phát triển nông thôn mới là một quá trình dài, cần đầu tư lớn về “chất xám” và tiền vốn, không thể nóng vội, chạy theo thành tích để đạt các danh hiệu thi đua.
Thực chất của việc xây dựng nông thôn mới là một quá trình phát triển bền vững và toàn diện cả kinh tế, xã hội và môi trường, để nâng cao chất lượng đời sống của người dân. Do vậy, nội dung phát triển nông thôn mới bao gồm 4 quá trình:
- Công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp và kinh tế nông thôn để tăng năng suất và chất lượng sản phẩm, vừa giảm bớt sức lao động trong nông nghiệp, vừa gia tăng khả năng thu hút, sử dụng sức lao động dôi dư từ nông nghiệp để phát triển kinh tế - xã hội nông thôn.
- Đô thị hóa nông thôn, tạo ra những đô thị nhỏ văn minh, bố trí rộng khắp ở các vùng nông nghiệp sinh thái, vừa để tạo ra các cơ sở kinh tế, phục vụ cho việc phát triển nông nghiệp, thu hút sử dụng sức lao động nông nghiệp dôi dư nhờ công nghiệp hóa, hiện đại hóa sản xuất, vừa du nhập lối sống văn minh đô thị vào nông thôn. Nhờ đó, người ta có thể hạn chế tối đa quá trình tự phát tạo ra các siêu đô thị cực lớn với đầy rẫy những vấn đề kinh tế, xã hội và môi trường, khó khắc phục, như hiện nay.
- Kiểm soát dân số cả về số lượng lẫn chất lượng, cũng như quá trình di dân phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế xã hội của cả nước và mỗi vùng.
- Bảo vệ môi trường sinh thái tự nhiên và nhân văn trong sản xuất và đời sống.
Xét riêng về xây dựng lại ngành nông nghiệp
Phải xây dựng lại chiến lược sản phẩm trên phạm vi quốc gia, từng vùng, tiểu vùng nông nghiệp sinh thái, căn cứ vào dự báo thị trường trong và ngoài nước, dựa vào lợi thế so sánh và lợi thế cạnh tranh của quốc gia và của mỗi vùng, không theo đơn vị hành chính tỉnh (thành phố), huyện, xã.
Trên cơ sở đó, xây dựng lại quy hoạch và kế hoạch phát triển kết cấu hạ tầng, từ thủy lợi, giao thông, bến cảng, kho bãi, các cơ sở hậu cần (logistic)... trên phạm vi cả nước và mỗi vùng, tiểu vùng nông nghiệp sinh thái, để phục vụ việc thực hiện chiến lược sản phẩm nói trên.
Xây dựng quy hoạch và kế hoạch phát triển các khu đô thị nhỏ ở các vùng và tiểu vùng nông nghiệp sinh thái để tạo ra các cơ sở dịch vụ đầu vào - đầu ra cho sản xuất nông nghiệp.
Thiết lập chiến lược phát triển khoa học - công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực để thực hiện chiến lược phát triển sản phẩm và xây dựng kết cấu hạ tầng, đô thị nông thôn theo quy hoạch.
Xây dựng nền nông nghiệp thể chế
Áp dụng phổ biến mô hình quản lý theo chuỗi giá trị ngành hàng nông sản, từ trang trại đến bàn ăn hay xuất khẩu đến mạn tàu, tổ chức lại nền sản xuất nông nghiệp theo hợp đồng ở mỗi vùng và tiểu vùng nông nghiệp sinh thái.
Trong đó, doanh nghiệp cung ứng đầu vào - đầu ra cho sản xuất nông nghiệp và các trang trại sản xuất nông nghiệp hàng hóa quy mô lớn cùng với các hợp tác xã đích thực của họ là những chủ thể quan trọng nhất trong chuỗi giá trị ngành hàng và mối liên kết sản xuất nông sản.
Doanh nghiệp phải là “nhạc trưởng” trong việc tổ chức lại sản xuất theo hợp đồng, quản lý chuỗi giá trị ngành hàng và cùng với các trang trại và các hợp tác xã của họ thiết lập cơ chế phân chia trách nhiệm và lợi ích hợp lý giữa các chủ thể tham gia chuỗi giá trị ngành hàng. Đó chính là cơ sở kinh tế tạo ra tính bền vững của mối liên kết này. (Còn nữa)

Cache-Control: private

Content-Type: text/html; charset=utf-8


text:
Hotline: 091.352.8198
"Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ dừng tiếp nhận hồ sơ đề nghị nâng cấp và thành lập mới trường đại học, trường cao đẳng."
Đây là thông tin vừa được Bộ này nêu rõ trong công văn gửi các bộ, cơ quan ngang bộ và ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương về việc rà soát, điều chỉnh mạng lưới các trường đại học, cao đẳng.
Theo đó, đối với những hồ sơ nâng cấp và thành lập mới các trường đại học, trường cao đẳng đã gửi về Bộ Giáo dục và Đào tạo từ trước ngày 19/3/2014, Bộ sẽ xem xét, tổng hợp báo cáo và đề xuất Thủ tướng Chính phủ phương án xử lý.
Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ phối hợp với các bộ, ngành, ủy ban nhân dân các tỉnh thành phố trực thuộc trung ương tăng cường kiểm tra, giám sát, đánh giá những điều kiện đảm bảo chất lượng của các cơ sở giáo dục đại học, đặc biệt đối với các trường mới thành lập nhằm giữ vững tính ổn định của hệ thống và hướng tới mô hình phát triển giáo dục đại học dựa trên chất lượng, hiệu quả.
Cùng với việc "siết" nâng cấp, thành lập trường mới, Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đề nghị các bộ, cơ quan ngang bộ, ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố rà soát để điều chỉnh, sắp xếp và tổ chức lại mạng lưới các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn hoặc thuộc quyền quản lý.
Đối với các dự án đầu tư thành lập trường (đã có quyết định thành lập trường hoặc đã được phê duyệt về chủ trương hoặc chưa được phê duyệt chủ trương), các bộ ngành, địa phương phân loại, đánh giá kết quả thực hiện các dự án, đề xuất phương án xử lý đối với những dự án đã quá hạn và gửi kết quả về Bộ Giáo dục và Đào tạo trước ngày 25/4/2014 để tổng hợp báo cáo Thủ tướng Chính phủ.


text:
Hotline: 091.352.8198
Trung tâm Xúc tiến Thương mại Nông nghiệp (Agritrade, Bộ NN- PTNT) luôn coi sự tồn tại phát triển của các DN như sự tồn tại, phát triển của đơn vị mình.
Những năm gần đây, Cục Xúc tiến Thương mại (Bộ Công thương) hằng năm đều giao cho Trung tâm Xúc tiến Thương mại Nông nghiệp (Agritrade, Bộ NN- PTNT) làm đầu mối thực hiện từ 1 – 2 chương trình xúc tiến thương mại Quốc gia thuộc lĩnh vực nông lâm thuỷ sản ở nước ngoài, như Hội chợ thực phẩm, đồ uống tại các thị trường trọng điểm Nhật Bản, Đức, Pháp...
Năm 2014, Trung tâm được giao 2 chương trình tham gia Hội chợ Foodex Nhật Bản (tháng 3) cho 14 DN và Hội chợ SIAL Pháp (tháng 10) cho 16 DN. Hầu hết các DN tham gia gian hàng tại các chương trình trên đều đánh giá cao công tác tổ chức tương đối chuyên nghiệp của Trung tâm.
Từ việc chọn được vị trí đẹp trong khu Hội chợ Quốc tế, khu gian hàng được dàn dựng ngày càng tốt hơn, góp phần thu hút khách tham quan, giao dịch; các gian hàng đều trưng bày kết hợp thử nếm tại chỗ được khách hàng đánh giá cao với các sản phẩm đặc trưng của Việt Nam như cà phê, hạt điều, chè, thuỷ sản, bánh phồng tôm, bánh hỏi, rau quả tươi và đóng hộp...
Năm 2014, mặc dù kinh tế thế giới phục hồi chậm, ngành Nông nghiệp Việt Nam đang trong quá trình tái cơ cấu nhưng XK nông lâm thuỷ sản vẫn giữ được tốc độ tăng trưởng khá cao, luỹ kế 10 tháng đầu năm kim ngạch XK đạt 25,95 tỷ USD, tăng 13,2%, thặng dư thương mại đạt gần 7,95 tỷ USD, tăng 7,2% so với cùng kỳ năm 2013.
Đạt được thành tích trên có sự đóng góp đáng kể của các DN đã tham gia chương trình xúc tiến thương mại Quốc gia do Trung tâm Xúc tiến thương mại Nông nghiệp tổ chức, như Cty CP Long Sơn, Cty TNHH Thuận Phong, Cty CP Thực phẩm Miền Tây, Cty CP Thực phẩm XK Đồng Giao, Cty CP Sa Giang, Cty CP Thực phẩm Bích Chi, Cty CP Thực phẩm Nghệ An, Cty CP Thực phẩm G.O.C...
Những năm gần đây, Trung tâm Xúc tiến thương mại Nông nghiệp thường xuyên giữ liên lạc với các đơn vị đã tham gia các chương trình để tìm hiểu nguyện vọng, nhu cầu của họ, từ đó lựa chọn địa điểm, thời gian, quy mô, tính chất của các hội chợ cho phù hợp với nhu cầu XK, mở rộng thị trường cũng như lợi thế cạnh tranh của các mặt hàng nông sản XK của Việt Nam ra thị trường thế giới.
Trung tâm luôn coi sự tồn tại phát triển của các DN như sự tồn tại, phát triển của đơn vị mình. Trung tâm sẵn sàng hỗ trợ DN kể cả việc giao dịch với khách hàng, trước, trong và sau hội chợ. Chính vì vậy Trung tâm ngày càng được nhiều DN tin tưởng, hợp tác, đăng ký tham gia các chương trình do Trung tâm đứng ra tổ chức đúng như câu slogan “Đồng hành cùng phát triển”.
Các chương trình XTTM của Trung tâm đều phối hợp tốt với Đại sứ quán và bộ phận Thương vụ Việt Nam ở các nước sở tại để được tư vấn giúp đỡ trong quá trình chuẩn bị cũng như thực hiện và cả sau khi đã kết thúc chương trình.
Các DN cũng được tư vấn về mẫu mã sản phẩm, phương thức giao nhân hàng, thanh toán để tránh rủi ro trong quá trình XK hàng hoá, cũng như tìm kiếm các DN nước ngoài có nhu cầu NK đến giao dịch tại khu gian hàng Việt Nam.
Một nội dung khác mà Trung tâm cũng đã thực hiện khá tốt trong thời gian gần đây là làm trung gian liên kết chuỗi sản xuất và tiêu thụ giữa DN với các địa phương. Trung tâm đã tổ chức đoàn quan chức và DN thành phố Asakikawa, tỉnh Hokaido, Nhật Bản gặp gỡ với các địa phương, DN của tỉnh Ninh Bình,Tuyên Quang, Lạng Sơn ... để tìm kiếm cơ hội hợp tác đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp.
Cụ thể kết nối tỉnh Irabaki với tỉnh Hưng Yên để tìm mua chuối, gừng, nghệ XK sang Nhật Bản; với Tuyên Quang và Hà Giang để phát triển vùng nguyên liệu phục vụ XK của Cty CP Thực phẩm XK Đồng Giao.
Đến nay riêng hai tỉnh này đã xây dựng vùng nguyên liệu ngô ngọt, lạc tiên, đậu rau, gấc khoảng 300 ha, Hà Giang hơn 200 ha, Tuyên Quang 80 ha. Cty G.O.C Bắc Giang cũng xây dựng được vùng nguyên liệu tại Lạng Sơn gần 200 ha. Theo ông Lê Tiến Thắng, Giám đốc Sở NN-PTNT Tỉnh Tuyên Quang, nhờ chương trình này thu nhập của bà con nông dân tăng gấp 3 lần so với sản xuất thông thường.
Đi liền với các Hội chợ Quốc tế, các DN cũng rất chú trọng thị trường trong nước, thông qua việc nhiều lần gửi hàng mẫu và catolouge cho Trung tâm trưng bày tại các hội trong nước như Hội chợ Nông nghiệp và Thương mại vùng Đông Bắc, Lạng Sơn 2014, Hội chợ hạt gạo thơm, thuỷ sản sạch, trái cây ngon, Thương mại và Du lịch ĐBSCL, Sóc Trăng 2014 và hiện nay đang tham gia Hội chợ Nông nghiệp Quốc tế AgroViet 2014, do Trung tâm tổ chức tại Hà Nội.
Được sự quan tâm của lãnh đạo Bộ NN-PTNT, nhất là sau khi Bộ trưởng Bộ NN-PTNT Cao Đức Phát làm việc với Bộ trưởng Bộ Công thương Vũ Huy Hoàng hồi tháng 6/2014 về tình hình XK nông lâm thuỷ sản, hai Bộ trưởng đã nhất trí tăng số lượng cũng như quy mô của các chương trình xúc tiến thương mại Quốc gia cho lĩnh vực nông lâm thuỷ sản.


text:
Bạn nào yêu cầu truyện tranh gì thì liên hệ ad.ntruyen@gmail.com, Mình sẽ tìm giúp cho. Toàn bộ truyện của Han Yu-rang, Hwang Mi Ri
Thể loại truyện đang hot là:
Manhua,
Xuyên không,
Lãng mạn,
Truyện Tranh Full Bộ,
Truyện Sim
Truyện hot nhất: Conan, Đấu La Đại Lục, Bleach, Hiệp Khách Giang Hồ, Lớp Trưởng Đại Nhân, Tầm Trảo Tiền Thế Chi Lữ, Kỵ Sĩ Hoang Tưởng Dạ, Hoa Thiên Cốt
Thông báo đã có:

markdown:
Hãy
[Đăng nhập](javascript:;) [Sửa thông tin](javascript:;)hoặc [Đăng ký](javascript:;)
Bạn nào yêu cầu truyện tranh gì thì liên hệ
[ad.ntruyen@gmail.com](mailto:ad.ntruyen@gmail.com), Mình sẽ tìm giúp cho. Toàn bộ truyện của [Han Yu-rang](http://ntruyen.info/tac-gia/Han-Yu-rang), [Hwang Mi Ri](http://ntruyen.info/tac-gia/Hwang-Mi-Ri)
Thể loại truyện đang hot là:
,
[,](http://ntruyen.info/danh-sach-truyen/Manhua)
### Manhua
[,](http://ntruyen.info/danh-sach-truyen/Xuyen-Khong)
### Xuyên không
[,](http://ntruyen.info/danh-sach-truyen/Romance)
### Lãng mạn
,
[Truyện Tranh Full Bộ](http://ntruyen.info/danh-sach-truyen?ViewType=1&CurrentStatus=3) [Truyện Sim](http://ntruyen.info/tim-kiem?SearchBy=1&SearchText=Truy%E1%BB%87n+Sims)
Truyện hot nhất:
[Conan](http://ntruyen.info/truyen/conan), [Đấu La Đại Lục](http://ntruyen.info/truyen/Dau-La-Dai-Luc), [Bleach](http://ntruyen.info/truyen/Su-Gia-Than-Chet), [Hiệp Khách Giang Hồ](http://ntruyen.info/truyen/Hiep-Khach-Giang-Ho), [Lớp Trưởng Đại Nhân](http://ntruyen.info/truyen/Lop-Truong-Dai-Nhan), [Tầm Trảo Tiền Thế Chi Lữ](http://ntruyen.info/truyen/Tam-Trao-Tien-The-Chi-Lu), [Kỵ Sĩ Hoang Tưởng Dạ](http://ntruyen.info/truyen/Ky-Si-Hoang-Tuong-Da), [Hoa Thiên Cốt](http://ntruyen.info/truyen/Hoa-Thien-Cot)
Thông báo đã có:
|
|![]()
\
Tiếp đi ad ơi
Yêu ad nhìu


text:
+ Xem trọn bộ Phim Cô Dâu 8 Tuổi Phần 11 Phần 12 tiếp nối những diễn biến của tập trước, Mangala vẫn vì lòng ích kỉ của mình mà khiến cho những người xung quanh đau khổ. Lần trước, bà đã làm cho Niboli phải khóc và tổn thương khi gặp "mẹ ruột", rồi bà lại còn khiến cho Kamli hiểu lầm những người trong nhà Anandi đối xử không tốt với Niboli nhỏ bé. Mọi việc không dừng ở đó khi Mangala còn khiến Shyam có lòng đố kỵ ganh ghét với Niboli, từ đó làm cho tình cảm của tất cả mọi người bị rạn nứt. Bất ngờ khi Kamli cùng với Pushkar đến thăm gia đình Anandi và cô cũng vô cùng ngạc nhiên trước cách đối xử của họ với Niboli - nó hoàn toàn khách xa những gì mà Mangala đã kể lại cho cô nghe! Bà Mangala luôn tỏ ra quan tâm đến Niboli và rằng chỉ có bà mới là mẹ ruột của Niboli, thậm chí bà còn lên giọng quát mắng mọi người làm cho Niboli phải khóc! Không chấp nhận những lời nói có phần quá đáng của Mangala, bà Kalyani đã nhắc nhở rằng Anandi mới là mẹ ruột của Niboli!...
+ Đón xem Cô dâu 8 tuổi trên TodayTV nhé!
Nguồn tổng hợp

markdown:
[Xem Phim Cô Dâu 8 Tuổi](http://vtvso.com/info/todaytv)Phần 12 Tập 44 lòng tiếng phim Ấn Độ "co dau 8 tuoi p12 tap 45" hay nhất trên TODAYTV ![ Phim Co Dau 8 Tuoi](https://pbs.twimg.com/media/CqyMQC-VMAE1npg.jpg)
![ Phim Co Dau 8 Tuoi](https://pbs.twimg.com/media/CqyMQC-VMAE1npg.jpg)
+ Xem trọn bộ
[Phim Cô Dâu 8 Tuổi Phần 11](http://phim.org/info/co-dau-8-tuoi)Phần 12 tiếp nối những diễn biến của tập trước, Mangala vẫn vì lòng ích kỉ của mình mà khiến cho những người xung quanh đau khổ. Lần trước, bà đã làm cho Niboli phải khóc và tổn thương khi gặp "mẹ ruột", rồi bà lại còn khiến cho Kamli hiểu lầm những người trong nhà Anandi đối xử không tốt với Niboli nhỏ bé. Mọi việc không dừng ở đó khi Mangala còn khiến Shyam có lòng đố kỵ ganh ghét với Niboli, từ đó làm cho tình cảm của tất cả mọi người bị rạn nứt. Bất ngờ khi Kamli cùng với Pushkar đến thăm gia đình Anandi và cô cũng vô cùng ngạc nhiên trước cách đối xử của họ với Niboli - nó hoàn toàn khách xa những gì mà Mangala đã kể lại cho cô nghe! Bà Mangala luôn tỏ ra quan tâm đến Niboli và rằng chỉ có bà mới là mẹ ruột của Niboli, thậm chí bà còn lên giọng quát mắng mọi người làm cho Niboli phải khóc! Không chấp nhận những lời nói có phần quá đáng của Mangala, bà Kalyani đã nhắc nhở rằng Anandi mới là mẹ ruột của Niboli!...
+ Đón xem Cô dâu 8 tuổi trên
[TodayTV](http://vtvso.com/info/todaytv)nhé!
Nguồn tổng hợp

X-XSS-Protection: 1; mode=block

Server: GSE

Cache-Control: private, max-age=0

X-Content-Type-Options: nosniff


text:
Bạn cần phải đăng nhập để sử dụng chức năng này.
Tamtay.vn là một cộng đồng xã hội ảo liên kết mọi người qua mạng. Qua Tamtay.vn, mọi người có thể kết bạn, chia sẻ, liên hệ. Để đạt được mục đích này, mỗi Thành viên của Tamtay.vn có nghĩa vụ tạo một Hồ sơ của mình bao gồm các thông tin cá nhân về Thành viên. Các thông tin này bao gồm:
Tamtay.vn, Chúng tôi, tùy theo từng trường hợp, coi trọng vấn đề riêng tư của Bạn (Những người đăng ký Tài Khoản trên Tamtay.vn, truy cập vào website www.Tamtay.vn và những Cộng Tác Viên, Nhân Viên của Tamtay.vn). Xin đọc phần sau đây để tìm hiểu thêm về Quy định về Bí Mật Thông Tin Cá Nhân của Chúng tôi.
1. Nội Dung của Qui Định về Bí Mật Thông Tin Cá Nhân
1.1 Phần Qui Định về Bí Mật Thông Tin Cá Nhân này trình bày về việc Chúng tôi xử lý thông tin nhận dạng cá nhân mà Chúng tôi thu thập được khi Bạn ở trong website www.tamtay.vn, cũng như khi Bạn sử dụng các Dịch Vụ của Chúng tôi. Qui định này cũng sẽ trình bày về việc Chúng tôi xử lý các thông tin nhận dạng cá nhân mà các đối tác kinh doanh của Chúng tôi tiết lộ cho Chúng tôi.
1.2 Qui định này không áp dụng cho những cách thức xử lý thông tin của các công ty mà Chúng tôi không sở hữu hoặc kiểm soát, hoặc những người không phải là nhân viên của Chúng tôi hay những người không do Chúng tôi quản lý.
2. Việc Thu Thập và Sử Dụng Thông Tin
2.1 Chúng tôi thu thập các thông tin nhận dạng cá nhân khi Bạn đăng ký sử dụng một Tài Khoản của Tamtay.vn, khi Bạn sử dụng một số dịch vụ hoặc sản phẩm của Tamtay.vn, khi Bạn tới website www.Tamtay.vn, và khi Bạn tham gia các chương trình khuyến mãi hoặc rút thăm trúng thưởng hay tham gia trò chơi, chương trình được tổ chức bởi Tamtay.vn hoặc được tổ chức trên website Tamtay.vn. Chúng tôi cũng có thể nhận được các thông tin nhận dạng cá nhân do các đối tác kinh doanh cung cấp.
2.2 Khi Bạn đăng ký sử dụng Dịch Vụ của Chúng tôi, Chúng tôi sẽ hỏi tên, địa chỉ thư điện tử, ngày tháng năm sinh, giới tính, nơi ở, nghề nghiệp, ngành nghề, và các sở thích cá nhân. Sau khi Bạn đã đăng ký sử dụng Dịch Vụ và đăng nhập vào các Dịch Vụ của Chúng tôi, Chúng tôi sẽ biết danh tính của Bạn.
2.3 Chúng tôi cũng tự động nhận được và ghi lại các thông tin trong các tập tin ghi chép trong máy chủ của Chúng tôi từ cửa sổ trình duyệt của Bạn, trong đó bao gồm địa chỉ IP của Bạn, thông tin về tập tin cookie và trang web Bạn đă yêu cầu.
2.4 Chúng tôi sử dụng các thông tin cho ba mục đích thông thường: (i) để điều chỉnh các chương trình quảng cáo và nội dung Bạn nhìn thấy cho phù hợp với từng cá nhân; (ii) đáp ứng các yêu cầu của Bạn đối với một số sản phẩm và dịch vụ; và (iii) liên lạc với Bạn về các chương trình khuyến mại đặc biệt và các sản phẩm, dịch vụ mới.
3. Tiết Lộ và Chia Sẻ Thông Tin
3.1 Chúng tôi sẽ không bán hoặc cho thuê thông tin nhận dạng cá nhân của Bạn cho bất kỳ người nào khác.
3.2 Chúng tôi sẽ gửi các thông tin nhận dạng cá nhân về Bạn cho các công ty hoặc các cá nhân khác trong trường hợp:
i. Chúng tôi được Bạn đồng ý cho tiết lộ thông tin đó;
ii. Chúng tôi cần tiết lộ thông tin của Bạn để cung cấp các sản phẩm hoặc dịch vụ mà Bạn yêu cầu;
iii. Chúng tôi cần gửi thông tin đó cho những công ty hoạt động thay mặt cho Chúng tôi để cung cấp sản phẩm hoặc dịch vụ cho Bạn. (Trừ khi Chúng tôi thông báo cho Bạn biết nội dung khác, các công ty này không có quyền sử dụng các thông tin nhận dạng cá nhân mà Chúng tôi cung cấp cho họ vượt quá phạm vi cần thiết để trợ giúp Chúng tôi);
iv. Chúng tôi tuân theo các Quyết định, Lệnh hoặc Bản Án của tòa án hoặc thủ tục pháp lý;
v. Chúng tôi thấy rằng các hành động của Bạn trên các trang web của Chúng tôi là vi phạm Thỏa Thuận Sử Dụng, hoặc vi phạm các quy định hướng dẫn sử dụng của Chúng tôi đối với các sản phẩm hoặc dịch vụ nhất định.
4. Mời Bạn Bè Tham Gia Thành Viên Tamtay.vn
Nếu một Thành Viên lựa chọn sử dụng tính năng “Invite” để mời một hoặc nhiều người bạn tham gia là Thành Viên của Tamtay.vn, Chúng tôi yêu cầu Thành Viên đó cung cấp cho Tamtay.vn địa chỉ email của những người bạn đó và Tamtay.vn sẽ tự động gửi cho những người bạn đó một thư mời tham gia. Tamtay.vn sẽ lưu giữ những địa chỉ email này cho mục đích trả lời tự động tới danh sách những người bạn của Thành Viên gửi thư mời và cũng để trả lời những người bạn hồi âm lại lời mời. Tamtay.vn sẽ không bán các địa chỉ email hoặc sử dụng chúng để gửi cho bất kỳ bên thứ ba nào ngoài việc sử dụng cho việc mời hoặc trả lời các thư phản hồi. Bất kỳ người nào nhận được lời mời có thể liên hệ với Tamtay.vn để yêu cầu loại bỏ các thông tin từ cơ sở dữ liệu của Chúng tôi.
5. Tập Tin Cookie
5.1 Chúng tôi có thể thiết lập và truy cập Tamtay.vn các tập tin cookie trên máy tính của Bạn.
5.2 Chúng tôi cho phép các công ty khác, là những công ty đang có các chương trình quảng cáo trên một số trang web của Chúng tôi được thiết lập, truy cập các tập tin cookie của họ trên máy tính của Bạn. Việc các công ty khác sử dụng tập tin cookie của họ sẽ tùy thuộc vào các qui định về sự riêng tư của riêng họ, chứ không phải là qui định này. Các hãng quảng cáo hoặc các công ty khác không thể truy cập các tập tin cookie của Chúng tôi.
5.3 Chúng tôi sử dụng các cảnh báo trên web của Tamtay.vn để truy cập các tập tin cookie của Chúng tôi trong phạm vi mạng lưới các trang web của Chúng tôi và liên quan tới các dịch vụ và sản phẩm của Tamtay.vn.
6. Thay đổi Thông Tin trong Trương Mục hoặc Tài Khoản
6.1 Chúng tôi cho phép Bạn sửa đổi Thông Tin Tài Khoản/Trương Mục của Bạn và các lựa chọn ưu tiên vào bất kỳ lúc nào, trong đó bao gồm cả việc Bạn có muốn Chúng tôi liên lạc với Bạn về các chương trình giảm giá đặc biệt và các sản phẩm, dịch vụ mới hay không.
6.2 Bạn có thể xin xóa Tài Khoản/Trương Mục Tamtay.vn của Bạn bằng cách tới trang Xóa Tài Khoản/Trương Mục của Chúng tôi, xác nhận lại mật khẩu của Bạn một lần nữa và xác nhận rằng Bạn muốn ngừng sử dụng Tài Khoản/Trương Mục này.
7. Những liên kết
Website www.Tamtay.vn bao gồm các liên kết tới các website khác. Các liên kết này được thiết lập bởi Tamtay.vn cũng như các Thành viên của Tamtay.vn. Tamtay.vn không chịu trách nhiệm về Quy định Bí Mật Thông Tin Cá Nhân của bất cứ website nào khác ngoài quy định này. Chúng tôi khuyến cáo các Thành viên và người sử dụng của Tamtay.vn phải cẩn thận khi rời website Tamtay.vn và đọc kỹ các Quy định Bí Mật Thông Tin Cá Nhân (hay còn gọi là Quy định Bí Mật Riêng Tư) của mỗi website Bạn vào từ các liên kết trên Tamtay.vn hoặc từ các cách khác. Chúng tôi xin nhắc lại là Quy định Bí Mật Thông Tin Cá Nhân này chỉ áp dụng cho việc thu thập thông tin bởi Tamtay.vn và trên website www.Tamtay.vn.
8. Bảo Mật
8.1 Thông Tin Tài khoản/Trương Mục trên Tamtay.vn của Bạn được bảo vệ bằng mật khẩu để bảo đảm sự riêng tư và an toàn cho Bạn.
8.2 Trong một số trường hợp, Chúng tôi sử dụng hệ thống mă hóa SSL theo tiêu chuẩn trong ngành để bảo vệ các dữ liệu được truyền đi.
9. Những Thay Đổi về Qui Định về Bí Mật Thông Tin Cá Nhân
9..1 Đôi khi Chúng tôi có thể sửa đổi qui định này. Nếu Chúng tôi có những thay đổi đáng kể về cách thức sử dụng thông tin cá nhân của Bạn, Chúng tôi sẽ thông báo cho Bạn bằng cách đăng thông báo ở vị trí dễ nhận thấy trên website của Chúng tôi. Bạn đồng ý rằng thông báo được đăng như vậy sẽ được coi như là bản thông báo đầy đủ và thỏa đáng cho Bạn về những thay đổi nói trên.
9..2 Bạn đồng ý rằng nếu bạn tiếp tục sử dụng các Dịch Vụ của Chúng tôi sau khi có sự sửa đổi đó, điều đó có nghĩa là bạn chấp nhận và đồng ý tuân theo qui định được sửa đổi.
10. Các Thắc Mắc hoặc Gợi Ý
Nếu Bạn có thắc mắc hoặc gợi ý, xin điền mẫu góp ý hoặc vào mục Hướng dẫn sử dụng.
Trong trường hợp Bạn cần hỏi trực tiếp, xin vui lòng chát với Tamtay.vn.

markdown:
Bạn cần phải
[đăng nhập](http://ids.tamtay.vn/user/login?ref=http://photo.tamtay.vn/xem-anh-theo-co/5783505-small/anh-5783505.html) để sử dụng chức năng này.
Tamtay.vn là một cộng đồng xã hội ảo liên kết mọi người qua mạng. Qua Tamtay.vn, mọi người có thể kết bạn, chia sẻ, liên hệ. Để đạt được mục đích này, mỗi Thành viên của Tamtay.vn có nghĩa vụ tạo một Hồ sơ của mình bao gồm các thông tin cá nhân về Thành viên. Các thông tin này bao gồm:
Tamtay.vn, Chúng tôi, tùy theo từng trường hợp, coi trọng vấn đề riêng tư của Bạn (Những người đăng ký Tài Khoản trên Tamtay.vn, truy cập vào website www.Tamtay.vn và những Cộng Tác Viên, Nhân Viên của Tamtay.vn). Xin đọc phần sau đây để tìm hiểu thêm về
[Quy định về Bí Mật Thông Tin Cá Nhân](http://www.tamtay.vn/info/13047 ) của Chúng tôi.
**1. Nội Dung của Qui Định về Bí Mật Thông Tin Cá Nhân**
1.1 Phần Qui Định về Bí Mật Thông Tin Cá Nhân này trình bày về việc Chúng tôi xử lý thông tin nhận dạng cá nhân mà Chúng tôi thu thập được khi Bạn ở trong website www.tamtay.vn, cũng như khi Bạn sử dụng các Dịch Vụ của Chúng tôi. Qui định này cũng sẽ trình bày về việc Chúng tôi xử lý các thông tin nhận dạng cá nhân mà các đối tác kinh doanh của Chúng tôi tiết lộ cho Chúng tôi.
1.2 Qui định này không áp dụng cho những cách thức xử lý thông tin của các công ty mà Chúng tôi không sở hữu hoặc kiểm soát, hoặc những người không phải là nhân viên của Chúng tôi hay những người không do Chúng tôi quản lý.
**2. Việc Thu Thập và Sử Dụng Thông Tin**
2.1 Chúng tôi thu thập các thông tin nhận dạng cá nhân khi Bạn đăng ký sử dụng một Tài Khoản của Tamtay.vn, khi Bạn sử dụng một số dịch vụ hoặc sản phẩm của Tamtay.vn, khi Bạn tới website www.Tamtay.vn, và khi Bạn tham gia các chương trình khuyến mãi hoặc rút thăm trúng thưởng hay tham gia trò chơi, chương trình được tổ chức bởi Tamtay.vn hoặc được tổ chức trên website Tamtay.vn. Chúng tôi cũng có thể nhận được các thông tin nhận dạng cá nhân do các đối tác kinh doanh cung cấp.
2.2 Khi Bạn đăng ký sử dụng Dịch Vụ của Chúng tôi, Chúng tôi sẽ hỏi tên, địa chỉ thư điện tử, ngày tháng năm sinh, giới tính, nơi ở, nghề nghiệp, ngành nghề, và các sở thích cá nhân. Sau khi Bạn đã đăng ký sử dụng Dịch Vụ và đăng nhập vào các Dịch Vụ của Chúng tôi, Chúng tôi sẽ biết danh tính của Bạn.
2.3 Chúng tôi cũng tự động nhận được và ghi lại các thông tin trong các tập tin ghi chép trong máy chủ của Chúng tôi từ cửa sổ trình duyệt của Bạn, trong đó bao gồm địa chỉ IP của Bạn, thông tin về tập tin cookie và trang web Bạn đă yêu cầu.
2.4 Chúng tôi sử dụng các thông tin cho ba mục đích thông thường: (i) để điều chỉnh các chương trình quảng cáo và nội dung Bạn nhìn thấy cho phù hợp với từng cá nhân; (ii) đáp ứng các yêu cầu của Bạn đối với một số sản phẩm và dịch vụ; và (iii) liên lạc với Bạn về các chương trình khuyến mại đặc biệt và các sản phẩm, dịch vụ mới.
**3. Tiết Lộ và Chia Sẻ Thông Tin**
3.1 Chúng tôi sẽ không bán hoặc cho thuê thông tin nhận dạng cá nhân của Bạn cho bất kỳ người nào khác.
3.2 Chúng tôi sẽ gửi các thông tin nhận dạng cá nhân về Bạn cho các công ty hoặc các cá nhân khác trong trường hợp:
i. Chúng tôi được Bạn đồng ý cho tiết lộ thông tin đó;
ii. Chúng tôi cần tiết lộ thông tin của Bạn để cung cấp các sản phẩm hoặc dịch vụ mà Bạn yêu cầu;
iii. Chúng tôi cần gửi thông tin đó cho những công ty hoạt động thay mặt cho Chúng tôi để cung cấp sản phẩm hoặc dịch vụ cho Bạn. (Trừ khi Chúng tôi thông báo cho Bạn biết nội dung khác, các công ty này không có quyền sử dụng các thông tin nhận dạng cá nhân mà Chúng tôi cung cấp cho họ vượt quá phạm vi cần thiết để trợ giúp Chúng tôi);
iv. Chúng tôi tuân theo các Quyết định, Lệnh hoặc Bản Án của tòa án hoặc thủ tục pháp lý;
v. Chúng tôi thấy rằng các hành động của Bạn trên các trang web của Chúng tôi là vi phạm Thỏa Thuận Sử Dụng, hoặc vi phạm các quy định hướng dẫn sử dụng của Chúng tôi đối với các sản phẩm hoặc dịch vụ nhất định.
**4. Mời Bạn Bè Tham Gia Thành Viên Tamtay.vn**
Nếu một Thành Viên lựa chọn sử dụng tính năng “Invite” để mời một hoặc nhiều người bạn tham gia là Thành Viên của Tamtay.vn, Chúng tôi yêu cầu Thành Viên đó cung cấp cho Tamtay.vn địa chỉ email của những người bạn đó và Tamtay.vn sẽ tự động gửi cho những người bạn đó một thư mời tham gia. Tamtay.vn sẽ lưu giữ những địa chỉ email này cho mục đích trả lời tự động tới danh sách những người bạn của Thành Viên gửi thư mời và cũng để trả lời những người bạn hồi âm lại lời mời. Tamtay.vn sẽ không bán các địa chỉ email hoặc sử dụng chúng để gửi cho bất kỳ bên thứ ba nào ngoài việc sử dụng cho việc mời hoặc trả lời các thư phản hồi. Bất kỳ người nào nhận được lời mời có thể liên hệ với Tamtay.vn để yêu cầu loại bỏ các thông tin từ cơ sở dữ liệu của Chúng tôi.
**5. Tập Tin Cookie**
5.1 Chúng tôi có thể thiết lập và truy cập Tamtay.vn các tập tin cookie trên máy tính của Bạn.
5.2 Chúng tôi cho phép các công ty khác, là những công ty đang có các chương trình quảng cáo trên một số trang web của Chúng tôi được thiết lập, truy cập các tập tin cookie của họ trên máy tính của Bạn. Việc các công ty khác sử dụng tập tin cookie của họ sẽ tùy thuộc vào các qui định về sự riêng tư của riêng họ, chứ không phải là qui định này. Các hãng quảng cáo hoặc các công ty khác không thể truy cập các tập tin cookie của Chúng tôi.
5.3 Chúng tôi sử dụng các cảnh báo trên web của Tamtay.vn để truy cập các tập tin cookie của Chúng tôi trong phạm vi mạng lưới các trang web của Chúng tôi và liên quan tới các dịch vụ và sản phẩm của Tamtay.vn.
**6. Thay đổi Thông Tin trong Trương Mục hoặc Tài Khoản**
6.1 Chúng tôi cho phép Bạn sửa đổi Thông Tin Tài Khoản/Trương Mục của Bạn và các lựa chọn ưu tiên vào bất kỳ lúc nào, trong đó bao gồm cả việc Bạn có muốn Chúng tôi liên lạc với Bạn về các chương trình giảm giá đặc biệt và các sản phẩm, dịch vụ mới hay không.
6.2 Bạn có thể xin xóa Tài Khoản/Trương Mục Tamtay.vn của Bạn bằng cách tới trang Xóa Tài Khoản/Trương Mục của Chúng tôi, xác nhận lại mật khẩu của Bạn một lần nữa và xác nhận rằng Bạn muốn ngừng sử dụng Tài Khoản/Trương Mục này.
**7. Những liên kết**
Website www.Tamtay.vn bao gồm các liên kết tới các website khác. Các liên kết này được thiết lập bởi Tamtay.vn cũng như các Thành viên của Tamtay.vn. Tamtay.vn không chịu trách nhiệm về Quy định Bí Mật Thông Tin Cá Nhân của bất cứ website nào khác ngoài quy định này. Chúng tôi khuyến cáo các Thành viên và người sử dụng của Tamtay.vn phải cẩn thận khi rời website Tamtay.vn và đọc kỹ các Quy định Bí Mật Thông Tin Cá Nhân (hay còn gọi là Quy định Bí Mật Riêng Tư) của mỗi website Bạn vào từ các liên kết trên Tamtay.vn hoặc từ các cách khác. Chúng tôi xin nhắc lại là Quy định Bí Mật Thông Tin Cá Nhân này chỉ áp dụng cho việc thu thập thông tin bởi Tamtay.vn và trên website www.Tamtay.vn.
**8. Bảo Mật**
8.1 Thông Tin Tài khoản/Trương Mục trên Tamtay.vn của Bạn được bảo vệ bằng mật khẩu để bảo đảm sự riêng tư và an toàn cho Bạn.
8.2 Trong một số trường hợp, Chúng tôi sử dụng hệ thống mă hóa SSL theo tiêu chuẩn trong ngành để bảo vệ các dữ liệu được truyền đi.
**9. Những Thay Đổi về Qui Định về Bí Mật Thông Tin Cá Nhân**
9..1 Đôi khi Chúng tôi có thể sửa đổi qui định này. Nếu Chúng tôi có những thay đổi đáng kể về cách thức sử dụng thông tin cá nhân của Bạn, Chúng tôi sẽ thông báo cho Bạn bằng cách đăng thông báo ở vị trí dễ nhận thấy trên website của Chúng tôi. Bạn đồng ý rằng thông báo được đăng như vậy sẽ được coi như là bản thông báo đầy đủ và thỏa đáng cho Bạn về những thay đổi nói trên.
9..2 Bạn đồng ý rằng nếu bạn tiếp tục sử dụng các Dịch Vụ của Chúng tôi sau khi có sự sửa đổi đó, điều đó có nghĩa là bạn chấp nhận và đồng ý tuân theo qui định được sửa đổi.
**10. Các Thắc Mắc hoặc Gợi Ý**
Nếu Bạn có thắc mắc hoặc gợi ý, xin điền mẫu góp ý hoặc vào mục Hướng dẫn sử dụng.
Trong trường hợp Bạn cần hỏi trực tiếp, xin vui lòng chát với Tamtay.vn.

X-Mod-Pagespeed: Powered By Fancipan_Mod_Speed

Server: Apache

Cache-Control: max-age=0, no-cache, no-store, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Vary: Accept-Encoding,User-Agent


text:
Ngày 12-9, Công an phường Cầu Dền (Hai Bà Trưng, Hà Nội) cho biết đã báo cáo lãnh đạo, đồng thời phối hợp truy tìm các đối tượng trong vụ đuổi, chém kinh hoàng vừa xảy ra trên địa bàn khiến một người nhập viện trong tình trạng nguy kịch.
Hiện trường vụ ẩu đả kinh hoàng vào đêm 11-9.
Theo đó, khoảng 20 giờ 45 ngày 11-9, tại khu vực đường Bạch Mai (phường Cầu Dền, quận Hai Bà Trưng), một số người dân thấy một người đàn ông khoảng 40 tuổi đang bị một nhóm thanh niên đuổi đánh.
Một nhân chứng tại hiện trường cho hay người đàn ông này bỏ chạy đến đầu ngõ 105 thì bị nhóm thanh niên chém trúng, gục tại chỗ, các đối tượng gây án cũng nhanh chân bỏ trốn.
Ngay sau đó, người dân trên phố tiến lại kiểm tra vết thương, đồng thời thông báo tới Công an phường Cầu Dền để đưa nạn nhân đi cấp cứu.
Đáng chú ý, hiện trường vụ việc chỉ cách trụ sở Công an phường Cầu Dền khoảng 100 m.

markdown:
![ Ẩu đả kinh hoàng, một người đàn ông bị chém gục tại chỗ](http://static.plo.vn/w653/Uploaded/tuyenphan/2016_09_12/chem-nhau-kinh-hoang_AUGC_thumb.jpg)
Ngày 12-9, Công an phường Cầu Dền (Hai Bà Trưng, Hà Nội) cho biết đã báo cáo lãnh đạo, đồng thời phối hợp truy tìm các đối tượng trong vụ đuổi, chém kinh hoàng vừa xảy ra trên địa bàn khiến một người nhập viện trong tình trạng nguy kịch.
*Hiện trường vụ ẩu đả kinh hoàng vào đêm 11-9.*
Theo đó, khoảng 20 giờ 45 ngày 11-9, tại khu vực đường Bạch Mai (phường Cầu Dền, quận Hai Bà Trưng), một số người dân thấy một người đàn ông khoảng 40 tuổi đang bị một nhóm thanh niên đuổi đánh.
Một nhân chứng tại hiện trường cho hay người đàn ông này bỏ chạy đến đầu ngõ 105 thì bị nhóm thanh niên chém trúng, gục tại chỗ, các đối tượng gây án cũng nhanh chân bỏ trốn.
Ngay sau đó, người dân trên phố tiến lại kiểm tra vết thương, đồng thời thông báo tới Công an phường Cầu Dền để đưa nạn nhân đi cấp cứu.
Đáng chú ý, hiện trường vụ việc chỉ cách trụ sở Công an phường Cầu Dền khoảng 100 m.
**TUYẾN PHAN**

Set-Cookie: .ASPXANONYMOUS=cDUutYxRLN_MpElqTfcrMJvEy-xG7D5xysoS3-BR4o176egBgbDu2d21XYzQDWyk4Q45qZ7OJce9RIv5hP0WEnECuS3_1dR2_NWv4A4IJ8ZJ0u35ruuLf8Cg0hVFJroOihdCAr-izz6lPu36w5mTEA2; domain=plo.vn; expires=Sun, 02-Jul-2017 02:43:28 GMT; path=/; HttpOnly

X-Cache: MISS from xCache11-02


text:
Ba nhà báo thiệt mạng (phóng viên của đài phát thanh RFI - Pháp Johanne Sutton, đài phát thanh RTL - Luxembourg Pierre Billaud và tạp chí Stern của Đức Volker Handloik) cùng một nhà báo Mỹ bị thương hôm 11-11-2011 là thiệt hại lớn đầu tiên cho giới báo chí hoạt động trong chiến khu của Liên minh phương Bắc. Tôi đã may mắn thoát nạn nhờ một lý do hết sức bất ngờ: không có tiền.
Các nhà báo quốc tế trên đỉnh Dashti Kala
Số là trong cuộc họp báo của Ngoại trưởng Liên minh, BS Abdulla Abdullo, ngày 6-11 (mà tôi không kịp tham dự vì mãi buổi tối cùng ngày mới tới chiến khu), các nhà báo quốc tế cư ngụ trong Bộ Ngoại giao đã đặt câu hỏi: Tại sao tuần nào ông cũng thông báo Liên minh phương Bắc chiếm được thị trấn nọ, thành phố kia mà không để cho chúng tôi trực tiếp đến quan sát những thắng lợi đó?
BS Abdullo đã trả lời: Các anh sẽ được mục kích những thắng lợi có thật ấy. Hôm sau, nhân viên an ninh của Liên minh phương Bắc đi rỉ tai từng nhà báo nước ngoài cư ngụ trong trụ sở Bộ Ngoại giao rằng họ đang tổ chức một chuyến công du thị sát các thành thị vừa mới chiếm được từ tay Taliban ở ngoại ô phía Bắc thủ đô Kabul.
Họ được phép cho sáu nhà báo đi cùng. Giá phát ra là 2.000 USD/người. Tiền bạc của tôi không được dư dả lắm nên thử trả giá 1.000 USD. Thấy họ có vẻ ngần ngừ, tôi yên tâm rằng sau bữa trưa cứ việc nâng giá lên 1.100-1.200 USD là có thể đi được. Không ngờ sau bữa trưa thì hết chỗ. Tôi đành chặc lưỡi, chờ một dịp khác được tới Kabul với giá “hữu nghị” hơn.
Nào ngờ chiều 11-11 thì có tin báo về Bộ Ngoại giao Afghanistan rằng đoàn thị sát nói trên rơi vào ổ phục kích của Taliban. Một nữ phóng viên Pháp tử thương và một nhà báo Mỹ bị thương vào chân. Muộn hơn, có tin bổ sung: Thêm một nhà báo Pháp (sau đính chính là nhà báo Luxembourg) và một phóng viên tạp chí Đức Stern thiệt mạng.
Trụ sở Bộ Ngoại giao Cuta Liên minh phương Bắc tại Khoja Bakhauddin
Thật đáng sợ: Phóng viên tờ Stern là một trong số ba nhà báo của tạp chí này đi cùng tôi từ Moskva tới Dushanbe và sau đó là Afghanistan, còn nữ phóng viên Pháp Sutton thì vừa ngồi ăn cùng bàn với tôi tối hôm trước. Trước khi đi Afghanistan, cô đã bị thương nhẹ vì va phải cạnh tủ đựng tài liệu. Muộn hơn chút nữa thì một phóng viên Úc (mà tôi không biết họ tên) đi cùng đoàn thị sát trở về Bộ Ngoại giao. Té ra đoàn chẳng đi “ngoại ô Kabul” gì cả mà chỉ quanh quẩn trong khu vực gần Khojabakhauddin, thủ đô kháng chiến của Liên minh phương Bắc mà thôi.
Bốn phóng viên bị nạn đã ngồi nhờ bên sườn xe tăng của Liên minh phương Bắc và trúng đạn. Nhà báo Úc và một nhà báo Mỹ khác đi bộ theo nên không việc gì. Các nhân viên an ninh trong đoàn thị sát ngồi trong xe tăng, kịp núp vào trong nên cũng không việc gì nốt.
Những túp lều tị nạn.
Vị đắng của những nụ cười không bao giờ tắt
Tôi biết rất ít về họ - bảy nhà báo đã bỏ mình trên đất nước Afghanistan xa lạ. Trong suốt thời gian ở chiến khu của Liên minh phương Bắc, sáng nào chúng tôi cũng trông thấy nhau, thậm chí còn giành chỗ nhau trước trụ sở Bộ Ngoại giao để xin giấy giới thiệu. Vậy mà giờ đây, bảy người trong số họ đã không còn nữa. Chỉ còn lại bảy nụ cười không bao giờ tắt trên những tấm ảnh lạnh lẽo mà họ để lại trước khi vĩnh viễn đi xa. Nhìn những tấm ảnh đó, miệng tôi đắng ngắt.
Tổ mối khổng lồ mang tên Khoja Bakhauddin - thủ đô kháng chiến của Liên minh phương Bắc.
Cũng như tôi, họ là những nhà báo rất bình thường như muôn vàn nhà báo khác. Họ đến Afghanistan theo sự phân công công tác của cơ quan. Họ đi lại trong lãnh thổ của Liên minh phương Bắc theo giấy giới thiệu hợp pháp, ít nhất cũng hợp pháp trong khu vực đó. Họ chỉ tác nghiệp bình thường, không hề chơi ngông, chơi trội, không hề mạo hiểm săn tin lẻ. Vậy mà...
Tôi vẫn nhớ Johanne Sutton, nữ phóng viên đài phát thanh của Pháp. Cô luôn phải rất cố gắng để tạo cho khuôn mặt một cái vẻ quan trọng, nhưng mỗi khi cười, khuôn mặt ấy thật trẻ trung và cố rụt vào giữa hai bờ vai giật lên từng đợt.
Tôi nhớ Volker Handloik, phóng viên của tạp chí Stern của Đức. Khuôn mặt anh lúc nào cũng lạnh băng. Chỉ một lần duy nhất anh phải bật cười là ở trạm hải quan sân bay Dushanbe, khi viên hải quan xấu hổ đánh bài chuồn, sai cậu em mang con dấu ra đóng hộ.
Binh lính Liên minh phương Bắc và các nhà báo chờ cơm trưa.
Tôi nhớ Maria Grazia Cutuli, nữ phóng viên của tờ Corriere della Sera của Ý. Trong sân Bộ Ngoại giao của Liên minh phương Bắc, cô nổi lên như một đóa hoa đồng nội. Khi nghe tin cô bị sát hại, tôi giật mình tự hỏi: Chẳng lẽ có thể kê súng găm một viên đạn vào đầu một cô gái xinh đẹp đến như vậy được sao?
Lính Liên minh phương Bắc cố đi đều bước để tỏ ra mình chính quy.
Nhưng những viên đạn vẫn cứ găm vào họ, cướp đi cuộc sống của những nhà báo đang còn rất trẻ. Chúng tôi, những phóng viên chiến trường, phải chịu nguy hiểm không khác gì những người lính tiên phong, nhưng lại không hề có một thứ vũ khí nào để tự vệ. Nghề báo là một nghề nguy hiểm như vậy đó.
Chiếc xe UAZ, lái xe (trái) và phiên dịch của tôi ở Afghanistan.
Tôi không muốn nói với bảy người bạn của tôi những lời vĩnh biệt. Bởi vì những nụ cười của họ sẽ còn mãi với thời gian. Những nụ cười rất đắng.

markdown:
![ Vào chiến trường Afghanistan' - Kỳ cuối: Thoát chết vì… thiếu tiền](http://static.plo.vn/w653/Uploaded/nguyenty/2016_07_31/2-nguoi-linh-ben-xe-jeep.jpg)
Ba nhà báo thiệt mạng (phóng viên của đài phát thanh RFI - Pháp Johanne Sutton, đài phát thanh RTL - Luxembourg Pierre Billaud và tạp chí Stern của Đức Volker Handloik) cùng một nhà báo Mỹ bị thương hôm 11-11-2011 là thiệt hại lớn đầu tiên cho giới báo chí hoạt động trong chiến khu của Liên minh phương Bắc. Tôi đã may mắn thoát nạn nhờ một lý do hết sức bất ngờ: không có tiền.
*Các nhà báo quốc tế trên đỉnh Dashti Kala*
Số là trong cuộc họp báo của Ngoại trưởng Liên minh, BS Abdulla Abdullo, ngày 6-11 (mà tôi không kịp tham dự vì mãi buổi tối cùng ngày mới tới chiến khu), các nhà báo quốc tế cư ngụ trong Bộ Ngoại giao đã đặt câu hỏi: Tại sao tuần nào ông cũng thông báo Liên minh phương Bắc chiếm được thị trấn nọ, thành phố kia mà không để cho chúng tôi trực tiếp đến quan sát những thắng lợi đó?
BS Abdullo đã trả lời: Các anh sẽ được mục kích những thắng lợi có thật ấy. Hôm sau, nhân viên an ninh của Liên minh phương Bắc đi rỉ tai từng nhà báo nước ngoài cư ngụ trong trụ sở Bộ Ngoại giao rằng họ đang tổ chức một chuyến công du thị sát các thành thị vừa mới chiếm được từ tay Taliban ở ngoại ô phía Bắc thủ đô Kabul.
Họ được phép cho sáu nhà báo đi cùng. Giá phát ra là 2.000 USD/người. Tiền bạc của tôi không được dư dả lắm nên thử trả giá 1.000 USD. Thấy họ có vẻ ngần ngừ, tôi yên tâm rằng sau bữa trưa cứ việc nâng giá lên 1.100-1.200 USD là có thể đi được. Không ngờ sau bữa trưa thì hết chỗ. Tôi đành chặc lưỡi, chờ một dịp khác được tới Kabul với giá “hữu nghị” hơn.
Nào ngờ chiều 11-11 thì có tin báo về Bộ Ngoại giao Afghanistan rằng đoàn thị sát nói trên rơi vào ổ phục kích của Taliban. Một nữ phóng viên Pháp tử thương và một nhà báo Mỹ bị thương vào chân. Muộn hơn, có tin bổ sung: Thêm một nhà báo Pháp (sau đính chính là nhà báo Luxembourg) và một phóng viên tạp chí Đức Stern thiệt mạng.
*Trụ sở Bộ Ngoại giao Cuta Liên minh phương Bắc tại Khoja Bakhauddin
*
Thật đáng sợ: Phóng viên tờ Stern là một trong số ba nhà báo của tạp chí này đi cùng tôi từ Moskva tới Dushanbe và sau đó là Afghanistan, còn nữ phóng viên Pháp Sutton thì vừa ngồi ăn cùng bàn với tôi tối hôm trước. Trước khi đi Afghanistan, cô đã bị thương nhẹ vì va phải cạnh tủ đựng tài liệu. Muộn hơn chút nữa thì một phóng viên Úc (mà tôi không biết họ tên) đi cùng đoàn thị sát trở về Bộ Ngoại giao. Té ra đoàn chẳng đi “ngoại ô Kabul” gì cả mà chỉ quanh quẩn trong khu vực gần Khojabakhauddin, thủ đô kháng chiến của Liên minh phương Bắc mà thôi.
Bốn phóng viên bị nạn đã ngồi nhờ bên sườn xe tăng của Liên minh phương Bắc và trúng đạn. Nhà báo Úc và một nhà báo Mỹ khác đi bộ theo nên không việc gì. Các nhân viên an ninh trong đoàn thị sát ngồi trong xe tăng, kịp núp vào trong nên cũng không việc gì nốt.
*Những túp lều tị nạn.
* **Vị đắng của những nụ cười không bao giờ tắt**
Tôi biết rất ít về họ - bảy nhà báo đã bỏ mình trên đất nước Afghanistan xa lạ. Trong suốt thời gian ở chiến khu của Liên minh phương Bắc, sáng nào chúng tôi cũng trông thấy nhau, thậm chí còn giành chỗ nhau trước trụ sở Bộ Ngoại giao để xin giấy giới thiệu. Vậy mà giờ đây, bảy người trong số họ đã không còn nữa. Chỉ còn lại bảy nụ cười không bao giờ tắt trên những tấm ảnh lạnh lẽo mà họ để lại trước khi vĩnh viễn đi xa. Nhìn những tấm ảnh đó, miệng tôi đắng ngắt.
*Tổ mối khổng lồ mang tên Khoja Bakhauddin - thủ đô kháng chiến của Liên minh phương Bắc.
*
Cũng như tôi, họ là những nhà báo rất bình thường như muôn vàn nhà báo khác. Họ đến Afghanistan theo sự phân công công tác của cơ quan. Họ đi lại trong lãnh thổ của Liên minh phương Bắc theo giấy giới thiệu hợp pháp, ít nhất cũng hợp pháp trong khu vực đó. Họ chỉ tác nghiệp bình thường, không hề chơi ngông, chơi trội, không hề mạo hiểm săn tin lẻ. Vậy mà...
Tôi vẫn nhớ Johanne Sutton, nữ phóng viên đài phát thanh của Pháp. Cô luôn phải rất cố gắng để tạo cho khuôn mặt một cái vẻ quan trọng, nhưng mỗi khi cười, khuôn mặt ấy thật trẻ trung và cố rụt vào giữa hai bờ vai giật lên từng đợt.
Tôi nhớ Volker Handloik, phóng viên của tạp chí Stern của Đức. Khuôn mặt anh lúc nào cũng lạnh băng. Chỉ một lần duy nhất anh phải bật cười là ở trạm hải quan sân bay Dushanbe, khi viên hải quan xấu hổ đánh bài chuồn, sai cậu em mang con dấu ra đóng hộ.
*Binh lính Liên minh phương Bắc và các nhà báo chờ cơm trưa.*
Tôi nhớ Maria Grazia Cutuli, nữ phóng viên của tờ
*Corriere della Sera* của Ý. Trong sân Bộ Ngoại giao của Liên minh phương Bắc, cô nổi lên như một đóa hoa đồng nội. Khi nghe tin cô bị sát hại, tôi giật mình tự hỏi: Chẳng lẽ có thể kê súng găm một viên đạn vào đầu một cô gái xinh đẹp đến như vậy được sao?
*Lính Liên minh phương Bắc cố đi đều bước để tỏ ra mình chính quy.
*
Nhưng những viên đạn vẫn cứ găm vào họ, cướp đi cuộc sống của những nhà báo đang còn rất trẻ. Chúng tôi, những phóng viên chiến trường, phải chịu nguy hiểm không khác gì những người lính tiên phong, nhưng lại không hề có một thứ vũ khí nào để tự vệ. Nghề báo là một nghề nguy hiểm như vậy đó.
*Chiếc xe UAZ, lái xe (trái) và phiên dịch của tôi ở Afghanistan.
*
Tôi không muốn nói với bảy người bạn của tôi những lời vĩnh biệt. Bởi vì những nụ cười của họ sẽ còn mãi với thời gian. Những nụ cười rất đắng.
**NGUYỄN SƠN**

Set-Cookie: .ASPXANONYMOUS=YBtH4akLkfNKdJi5YfzGCEohbXezksQafx-wcOdiGfKHmGklowZDyXx7MY2Ix02VgBKslGz_1yzlcoPBWnRk7HEmq91A8mPUYtc2Qy7fYdxEJjSkIk6UrZn6dF1VlZgdLTjGL5dxwAoDJuSY4Ok5hQ2; domain=plo.vn; expires=Sun, 02-Jul-2017 02:53:06 GMT; path=/; HttpOnly

X-Cache: MISS from xCache11-01