markdown:
# Hán Triệu
|Tiêu bản này là một phần của
|
loạt bài
|
|Thập lục quốc
|
|**Hán Triệu**(304-329) [Hậu Triệu](/wiki/H%E1%BA%ADu_Tri%E1%BB%87u)(319-350) [Tiền Lương](/wiki/Ti%E1%BB%81n_L%C6%B0%C6%A1ng)(324-376) [Tiền Yên](/wiki/Ti%E1%BB%81n_Y%C3%AAn)(337-370) [Tiền Tần](/wiki/Ti%E1%BB%81n_T%E1%BA%A7n)(351-394) [Hậu Tần](/wiki/H%E1%BA%ADu_T%E1%BA%A7n)(384-417) [Hậu Yên](/wiki/H%E1%BA%ADu_Y%C3%AAn)(384-409) [Tây Tần](/wiki/T%C3%A2y_T%E1%BA%A7n)(385-431) [Hậu Lương](/wiki/H%E1%BA%ADu_L%C6%B0%C6%A1ng_(Ng%C5%A9_H%E1%BB%93_th%E1%BA%ADp_l%E1%BB%A5c_qu%E1%BB%91c))(386-403) [Nam Lương](/wiki/Nam_L%C6%B0%C6%A1ng)(397-414) [Nam Yên](/wiki/Nam_Y%C3%AAn)(398-410) [Tây Lương](/wiki/T%C3%A2y_L%C6%B0%C6%A1ng)(400-420) [Bắc Lương](/wiki/B%E1%BA%AFc_L%C6%B0%C6%A1ng)(401-439) [Hạ](/wiki/H%E1%BA%A1_(th%E1%BA%ADp_l%E1%BB%A5c_qu%E1%BB%91c))(407-431) [Bắc Yên](/wiki/B%E1%BA%AFc_Y%C3%AAn_(Ng%C5%A9_H%E1%BB%93))(409-436) **Không đưa vào** **Thập lục quốc** [Cừu Trì](/wiki/C%E1%BB%ABu_Tr%C3%AC)(184?-555?) [Đoàn](/wiki/%C4%90o%C3%A0n_b%E1%BB%99)(250-338) [Vũ Văn](/wiki/V%C5%A9_V%C4%83n)(260-345) [Đại](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc))(315-376) [Nhiễm Ngụy](/wiki/Nhi%E1%BB%85m_Ng%E1%BB%A5y)(350-352) [Tây Yên](/wiki/T%C3%A2y_Y%C3%AAn_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc))(384-394) [Địch Ngụy](/wiki/Ng%E1%BB%A5y_(%C4%90inh_Linh))(388-392) [Tây Thục](/wiki/Ti%E1%BB%81u_Th%E1%BB%A5c)(405-413) **Hán Triệu** ( [tiếng Trung](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Trung_Qu%E1%BB%91c) giản thể: 汉赵, phồn thể 漢趙, [bính âm](/wiki/B%C3%ADnh_%C3%A2m_H%C3%A1n_ng%E1%BB%AF): Hànzhào) [304](/wiki/304)- [329](/wiki/329) là một tiểu quốc trong thời kỳ [Ngũ Hồ thập lục quốc](/wiki/Ng%C5%A9_H%E1%BB%93_th%E1%BA%ADp_l%E1%BB%A5c_qu%E1%BB%91c) vào cuối thời kỳ [nhà Tây Tấn](/wiki/Nh%C3%A0_T%E1%BA%A5n) (265-316), đầu nhà Đông Tấn (316-420). Nước này có hai tên gọi, là * (漢) được Hán* [Lưu Uyên](/wiki/L%C6%B0u_Uy%C3%AAn)(劉淵) tuyên bố năm [304](/wiki/304)và [Lưu Diệu](/wiki/L%C6%B0u_Di%E1%BB%87u)(劉曜) đổi thành *(趙) năm* **Triệu** [319](/wiki/319), sử sách gọi là **Tiền Triệu**(前趙) để phân biệt với [Hậu Triệu](/wiki/H%E1%BA%ADu_Tri%E1%BB%87u)(後趙). (Lý do gọi là Tiền Triệu là khi đó một viên tướng có thế lực là [Thạch Lặc](/wiki/Th%E1%BA%A1ch_L%E1%BA%B7c)(石勒) đã tách ra để thành lập nhà nước riêng của mình năm [319](/wiki/319), ông này cũng đặt tên gọi cho quốc gia của mình là Triệu, và vì thế nhà nước của Thạch Lặc được gọi là Hậu Triệu.
## Mục lục
## Tên gọi[
[sửa](/w/index.php?title=H%C3%A1n_Tri%E1%BB%87u&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%C3%A1n_Tri%E1%BB%87u&action=edit§ion=1)]
Do cả hai quốc gia này (Hán của Lưu Uyên và Triệu của Lưu Diệu) đều được những người
[Hung Nô](/wiki/Hung_N%C3%B4) đã [Hán hóa](/wiki/H%C3%A1n_h%C3%B3a) một phần, thuộc dòng [họ Lưu](/wiki/L%C6%B0u) cai trị, nên một số học giả Trung Quốc thường kết hợp cả hai nhà nước này thành một nhà nước duy nhất là Hán Triệu. Nhiều văn bản phương Tây coi đây là hai nhà nước riêng biệt; trong khi những văn bản khác gọi nước Hán này là * (北漢), một tên gọi hiện nay được dùng để chỉ Nhà nước Bắc Hán* [Bắc Hán](/wiki/B%E1%BA%AFc_H%C3%A1n)( [951](/wiki/951)- [979](/wiki/979)) trong thời kỳ [Ngũ đại Thập quốc](/wiki/Ng%C5%A9_%C4%90%E1%BA%A1i_Th%E1%BA%ADp_Qu%E1%BB%91c). Tuy nhiên, việc coi đây như là hai nhà nước tách biệt cần được coi là sai lầm hoàn toàn, bởi vì khi Lưu Diệu đổi tên từ Hán thành Triệu năm 319, ông coi nhà nước của mình như là sự tiếp nối từ thời kỳ mà Lưu Uyên lập ra nó năm 304; mặc dù ông không công nhận mối liên hệ với [nhà Hán](/wiki/Nh%C3%A0_H%C3%A1n)trước đó và tuyên bố tổ tiên là từ một *vĩ đại của người Hung Nô là* [thiền vu](/wiki/Thi%E1%BB%81n_vu) [Mặc Đốn](/wiki/M%E1%BA%B7c_%C4%90%E1%BB%91n_thi%E1%BB%81n_vu)(冒顿).
## Hình thành[
[sửa](/w/index.php?title=H%C3%A1n_Tri%E1%BB%87u&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%C3%A1n_Tri%E1%BB%87u&action=edit§ion=2)]
Vào thập niên
[280](/wiki/280), một lượng lớn (khoảng 400.000) người [Hung Nô](/wiki/Hung_N%C3%B4) chăn nuôi gia súc sinh sống tại khu vực [Sa mạc Ordos](/w/index.php?title=Sa_m%E1%BA%A1c_Ordos&action=edit&redlink=1) (Ngạc Nhĩ Đa Tư) và Tịnh Châu (并州), đơn vị hành chính bao gồm các khu vực ngày nay của toàn bộ tỉnh [Sơn Tây](/wiki/S%C6%A1n_T%C3%A2y_(Trung_Qu%E1%BB%91c)), tây nam [Nội Mông Cổ](/wiki/N%E1%BB%99i_M%C3%B4ng) và đông [Thiểm Tây](/wiki/Thi%E1%BB%83m_T%C3%A2y), sau khi [Tào Tháo](/wiki/T%C3%A0o_Th%C3%A1o) dời họ tới đây và chia họ ra thành "ngũ bộ" (五部). Những người Hung Nô này dường như cuối cùng đã thay đổi cách sống du canh du cư trên thảo nguyên sang việc chăn nuôi gia súc và ở một mức độ nhất định là làm nông nghiệp.
Sự
[Hán hóa](/wiki/H%C3%A1n_h%C3%B3a) là rõ ràng, đặc biệt trong tầng lớp quý tộc; [Lưu Uyên](/wiki/L%C6%B0u_Uy%C3%AAn), thủ lĩnh cha truyền con nối của "Tả bộ" (左部) đã được học hành tại Lạc Dương, Kinh đô nhà Tấn, và rất giỏi văn học, lịch sử, chiến lược và chiến thuật quân sự Trung Hoa - sự tinh thông của một người hoàn hảo theo ý nghĩa kinh điển. Người ta còn cho rằng nhà Tấn đã có ý định giao cho Lưu Uyên làm chỉ huy lực lượng đi chinh phục các tàn dư nhà [Đông Ngô](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Ng%C3%B4); nhưng sau đó đã không dùng do ông là người Hung Nô.
Tuy nhiên, trong số các thủ lĩnh của người
[Hung Nô](/wiki/Hung_N%C3%B4), bao gồm cả Lưu Uyên, ý nghĩ về sự tách rời ra khỏi [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c) luôn luôn được ghi nhớ. Phần lớn những người chăn nuôi gia súc vẫn giữ được các kỹ năng cưỡi ngựa và khả năng đánh trận. Sự bất mãn chống lại nhà Tấn và vị trí thấp kém của họ luôn nhắc nhở họ càng tìm kiếm một quốc gia tự trị của người Hung Nô. Điều này được thể hiện trong câu nói của một trong số các thủ lĩnh "kể từ khi [nhà Hán](/wiki/Nh%C3%A0_H%C3%A1n) sụp đổ, nhà Ngụy và nhà Tấn đã nối tiếp nhau. Mặc dù Thiền vu của chúng ta [Hung Nô] đã có danh phận cha truyền con nối, nhưng không có một chỗ đứng trên lãnh thổ có chủ quyền".
Các diễn biến trong
[Loạn bát vương](/wiki/Lo%E1%BA%A1n_b%C3%A1t_v%C6%B0%C6%A1ng) cuối cùng đã có lợi cho người [Hung Nô](/wiki/Hung_N%C3%B4). Lưu Uyên đã thu được nhiều lợi ích từ một Thành Đô Vương ( [Tư Mã Dĩnh](/wiki/T%C6%B0_M%C3%A3_D%C4%A9nh)) đã tuyệt vọng, người bị đánh bại tại căn cứ [Nghiệp Thành](/wiki/Nghi%E1%BB%87p_(th%C3%A0nh)) (鄴城) để tập hợp được khoảng 50.000 chiến binh Hung Nô. [1]
Sau đó Lưu Uyên tự xưng "Hán Vương", một tước hiệu đã được
[Lưu Bang](/wiki/H%C3%A1n_Cao_T%E1%BB%95) (người sáng lập ra [nhà Hán](/wiki/Nh%C3%A0_H%C3%A1n)) dùng hàng thế kỷ trước đó - một sự chấp nhận có tính toán về nhà Hán đã sụp đổ từ trước đó rất lâu, dựa trên các cuộc hôn nhân hỗn hợp thời kỳ đầu của các *thiền vu* Hung Nô và các công chúa nhà Hán, để tranh thủ lực lượng tấn công những kẻ tiếm ngôi (nhà Ngụy và nhà Tấn). Lưu Uyên hy vọng là địa vị pháp lý chính thống như vậy sẽ giúp ông có được sự ủng hộ của các quý tộc Trung Hoa. Các động cơ chính trị của ông cũng góp phần giải thích việc chấp nhận và áp dụng hệ tư tưởng-chính trị của đẳng cấp quý tộc Trung Hoa.
## Diệt
[Tây Tấn](/wiki/Nh%C3%A0_T%E1%BA%A5n)[ [sửa](/w/index.php?title=H%C3%A1n_Tri%E1%BB%87u&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%C3%A1n_Tri%E1%BB%87u&action=edit§ion=3)]
Tuy nhiên, sự tuyên bố như vậy vẫn chỉ là danh nghĩa - các cố gắng trận mạc của Lưu Uyên cuối cùng đã vượt quá kế hoạch chính thống ban đầu của ông. Nhà nước Hán của ông đã thu được sự ủng hộ của một số thủ lĩnh các bộ lạc phi Hán như người
[Tiên Ti](/wiki/Ti%C3%AAn_Ti) và [người Đê](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_%C4%90%C3%AA) và một số lực lượng lục lâm thảo khấu, bao gồm cả lực lượng của cựu [nô lệ](/wiki/N%C3%B4_l%E1%BB%87) [Thạch Lặc](/wiki/Th%E1%BA%A1ch_L%E1%BA%B7c) [người Yết](/wiki/Y%E1%BA%BFt). Tuy nhiên, Bộ lạc [Thác Bạt](/w/index.php?title=Th%C3%A1c_B%E1%BA%A1t&action=edit&redlink=1) (拓拔) láng giềng (là những người Tiên Ti du canh du cư hùng mạnh tại Nội Mông Cổ ngày nay và miền Bắc Sơn Tây), dưới sự lãnh đạo của thủ lĩnh của họ là [Thác Bạt Y Lư](/wiki/Th%C3%A1c_B%E1%BA%A1t_Y_L%C3%B4) đã xâm phạm vào khu vực sinh sống của người Hung Nô của Nhà nước Hán mới này. Một nhà nước Hung Nô hùng mạnh có thể là vật cản trở hy vọng của người Thác Bạt trong việc di cư vào khu vực này.
Về một phía, người Thác Bạt có được sự giúp đỡ của nhà Tấn tại khu vực Bình để phản công chống lại nhà nước Hán. Ở bên kia là kỵ binh Hung Nô, rất thành công trong việc cướp bóc mọi nơi, nhưng đã thất bại trong việc chiếm thành Tấn Dương (晉陽 - thành phố
[Thái Nguyên](/wiki/Th%C3%A1i_Nguy%C3%AAn,_S%C6%A1n_T%C3%A2y), thủ phủ tỉnh Sơn Tây ngày nay), thủ phủ khu vực Bính, mặc dù tướng giữ thành [Tư Mã Đằng](/w/index.php?title=T%C6%B0_M%C3%A3_%C4%90%E1%BA%B1ng&action=edit&redlink=1) đã bỏ chạy vào khu vực [Đồng bằng Hoa Bắc](/wiki/B%C3%ACnh_nguy%C3%AAn_Hoa_B%E1%BA%AFc) và để lại một sự hỗn loạn. Tướng giữ thành mới là [Lưu Côn](/wiki/L%C6%B0u_C%C3%B4n), đã chấn chỉnh lại việc giữ thành và lợi dụng mâu thuẫn giữ người Thác Bạt và Hung Nô để kiếm lợi. Lòng trung thành của người Thác Bạt đã được tưởng thưởng - Năm địa khu đã được thưởng cho Thác Bạt Ỷ Lư vào năm [310](/wiki/310) và ông cũng được phong vương tại đất Đại. Khu vực xung quanh Tấn Dương còn nằm trong tay nhà Tấn cho đến tận khi Thác Bạt Ỷ Lư chết năm [316](/wiki/316) và bị hạ sau một cuộc phản công thảm khốc. Lưu Côn bỏ chạy nhưng sau đó bị thủ lĩnh của người Tiên Ti [Đoàn Thất Đạn](/w/index.php?title=%C4%90o%C3%A0n_Th%E1%BA%A5t_%C4%90%E1%BA%A1n&action=edit&redlink=1) sát hại.
Năm 310, Lưu Uyên chết, Lưu Thông lên thay, tiếp tục tấn công Tây Tấn. Năm
[311](/wiki/311), quân Hung Nô đánh bại quân nhà Tấn trên chiến trường và từ mọi ngả kéo về kinh đô [Lạc Dương](/wiki/L%E1%BA%A1c_D%C6%B0%C6%A1ng). Các mãnh tướng Thạch Lặc, Lưu Diệu, Hô Diên Yến đánh hạ được Lạc Dương, giết 3 vạn quân Tấn, bắt sống [Tấn Hoài Đế](/wiki/T%E1%BA%A5n_Ho%C3%A0i_%C4%90%E1%BA%BF).
Năm 313,
[Hoài Đế](/wiki/T%E1%BA%A5n_Ho%C3%A0i_%C4%90%E1%BA%BF) bị làm nhục và tử hình. Triều thần nhà Tấn lập Tư Mã Nghiệp làm Tấn Mẫn Đế tại [Trường An](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_An), nhưng tới năm 316, Lưu Thông lại điều binh đánh chiếm Trường An, bắt gọn Mẫn Đế. [Mẫn Đế](/wiki/T%E1%BA%A5n_M%E1%BA%ABn_%C4%90%E1%BA%BF) cũng không tránh khỏi số phận như Hoài Đế, bị làm nhục và bị giết.
## Tan rã[
[sửa](/w/index.php?title=H%C3%A1n_Tri%E1%BB%87u&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%C3%A1n_Tri%E1%BB%87u&action=edit§ion=4)]
Tất cả những người cai trị Nhà nước Hán Triệu đều tự xưng "Hoàng đế". Các vua Hán Triệu nói chung là những người thông minh và ăn nói lưu loát, nhưng thiếu sự kiềm chế và thể hiện sự tàn độc thái quá trên chiến trường. Điển hình cho tính cách này là
[Lưu Thông](/wiki/L%C6%B0u_Th%C3%B4ng) (劉聰, tức Chiêu Vũ Đế nhà Hán Triệu) ( [310](/wiki/310)- [318](/wiki/318)), là người có khả năng thấy được các kế hoạch chiến lược tốt từ những điều xấu, nhưng buông thả trong rượu và phụ nữ, và kiểu cách cư xử thất thường của ông thường dẫn đến cái chết của những quan chức trung thực nhất. Vì thế Hán Triệu là quốc gia không bao giờ thể hiện hết được tiềm năng của mình - nhà nước này có nhiều tướng lĩnh tài năng và quân đội hùng mạnh khi được sử dụng hợp lý, nhưng chưa bao giờ kết thúc được các cuộc chinh phục mà các vị vua đã đề ra và cuối cùng đã rơi vào tay viên tướng cũ Thạch Lặc.
Mặc dù theo biên niên sử thì Hán Triệu không phải là mạnh nhất trong số 16 quốc gia, nhưng quân đội của nhà nước này đã cướp phá các kinh đô nhà Tây Tấn tại
[Lạc Dương](/wiki/L%E1%BA%A1c_D%C6%B0%C6%A1ng) năm [311](/wiki/311) và [Trường An](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_An) năm [316](/wiki/316). Quan lại và Hoàng tộc nhà Tây Tấn phải dời đến [Kiến Khang](/wiki/Ki%E1%BA%BFn_Khang), nằm ở phía đông Lạc Dương và Trường An và thành lập nên nhà Đông Tấn, dưới quyền Tư Mã Duệ, sau này trở thành [Tấn Nguyên Đế](/wiki/T%E1%BA%A5n_Nguy%C3%AAn_%C4%90%E1%BA%BF).
Năm
[318](/wiki/318), Lưu Thông chết. [Lưu Xán](/wiki/L%C6%B0u_X%C3%A1n) (Hán Ấn Đế) và Hoàng tộc tại [Lâm Phần](/wiki/L%C3%A2m_Ph%E1%BA%A7n) đã bị lật đổ và tử hình trong một vụ chính biến cung đình do [Cách Chuẩn](/w/index.php?title=C%C3%A1ch_Chu%E1%BA%A9n&action=edit&redlink=1) cầm đầu. Nhưng sau đó chính Chuẩn lại bị Thạch Lặc và Lưu Diệu trừ khử. Lưu Diệu, trong vai trò của Hoàng tử kế vị, đã lên ngôi và đổi tên Quốc gia thành Triệu. Nhà nước Hán Triệu kéo dài đến năm [329](/wiki/329) khi Thạch Lặc đánh bại Lưu Diệu tại trận chiến trên sông Lạc. Lưu Diệu bị bắt sống và tử hình; các con ông không chống nổi các trận chiến kế tiếp.
Nước Hán Triệu tồn tại được 25 năm, có tất cả 6 vua.
## Các vị vua Hán Triệu[
[sửa](/w/index.php?title=H%C3%A1n_Tri%E1%BB%87u&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%C3%A1n_Tri%E1%BB%87u&action=edit§ion=5)]
|
|[Thụy hiệu](/wiki/Th%E1%BB%A5y_hi%E1%BB%87u) [Niên hiệu](/wiki/Ni%C3%AAn_hi%E1%BB%87u) **Hán** [304](/wiki/304)- [319](/wiki/319) [Lưu Uyên](/wiki/L%C6%B0u_Uy%C3%AAn)(劉淵) *Nguyên Hi* (元熙) 304-308
*Vĩnh Phượng* (永鳳) 308-309
*Hà Thủy* (河瑞) 309-310 [Lưu Hòa](/wiki/L%C6%B0u_H%C3%B2a)(劉和) [Lưu Thông](/wiki/L%C6%B0u_Th%C3%B4ng)(劉聰) *Quang Hưng* (光興) 310-311
*Gia Bình* (嘉平) 311-315
*Kiến Nguyên* (建元) 315-316
*Lân Gia* (麟嘉) 316-318 [Lưu Xán](/wiki/L%C6%B0u_X%C3%A1n)(劉粲) [318](/wiki/318) *Hán Xương*(漢昌) [318](/wiki/318) **Tiền Triệu** [319](/wiki/319)- [329](/wiki/329) [Lưu Diệu](/wiki/L%C6%B0u_Di%E1%BB%87u)(劉曜) *Quang Sơ*(光初) 318-329 [Lưu Hy](/wiki/L%C6%B0u_Hi)(劉熙)
Lưu ý: Lưu Hy là người kế vị của Lưu Diệu, là người lên nắm quyền khi Lưu Diệu bị bại trận trước Vua nhà Hậu Triệu Thạch Lặc bắt sống, nhưng không bao giờ có niên hiệu, miếu hiệu và thụy hiệu.
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=H%C3%A1n_Tri%E1%BB%87u&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%C3%A1n_Tri%E1%BB%87u&action=edit§ion=6)]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=H%C3%A1n_Tri%E1%BB%87u&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%C3%A1n_Tri%E1%BB%87u&action=edit§ion=7)] **Gần** [^](#cite_ref-1) [Lâm Chương](/wiki/L%C3%A2m_Ch%C6%B0%C6%A1ng)(临漳), [Hà Bắc](/wiki/H%C3%A0_B%E1%BA%AFc_(Trung_Qu%E1%BB%91c))ngày nay
|
|

X-Cache: cp1052 hit (1), cp1052 frontend miss (0)


markdown:
# Khởi nghĩa Thái Nguyên
|
|
![]()
|
|**Khởi nghĩa Thái Nguyên** hay **Binh biến Thái Nguyên** là tên gọi cuộc nổi dậy ở tỉnh lỵ [Thái Nguyên](/wiki/Th%C3%A1i_Nguy%C3%AAn) vào năm 1917 do [Trịnh Văn Cấn](/wiki/%C4%90%E1%BB%99i_C%E1%BA%A5n) chỉ huy, chống lại [chính quyền Bảo hộ](/wiki/Li%C3%AAn_bang_%C4%90%C3%B4ng_D%C6%B0%C6%A1ng) của Pháp để giành độc lập cho [người Việt](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Vi%E1%BB%87t).
## Bối cảnh lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Th%C3%A1i_Nguy%C3%AAn&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Th%C3%A1i_Nguy%C3%AAn&action=edit§ion=1)]
Sau vụ
[Hà Thành đầu độc](/wiki/H%C3%A0_Th%C3%A0nh_%C4%91%E1%BA%A7u_%C4%91%E1%BB%99c) năm 1908 vỡ lở và âm mưu đưa vua [Duy Tân](/wiki/Duy_T%C3%A2n) ra ngoài bưng khởi nghĩa năm [1916](/wiki/1916) thất bại, xã hội Việt Nam ngày càng sôi động mặc dầu chính quyền Bảo hộ cố dập tắt các phong trào kháng cự và bắt giam nhiều người. Trong số những người phải thụ án giam ở Thái Nguyên là [Lương Ngọc Quyến](/wiki/L%C6%B0%C6%A1ng_Ng%E1%BB%8Dc_Quy%E1%BA%BFn), con cụ Cử [Lương Văn Can](/wiki/L%C6%B0%C6%A1ng_V%C4%83n_Can), hiệu trưởng của [Đông Kinh Nghĩa thục](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Kinh_Ngh%C4%A9a_Th%E1%BB%A5c). Lương Ngọc Quyến cũng là thành viên của [Việt Nam Quang phục Hội](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_Quang_ph%E1%BB%A5c_H%E1%BB%99i) và qua ông, trại [lính khố xanh](/wiki/L%C3%ADnh_t%E1%BA%ADp) canh phòng ở Thái Nguyên hưởng ứng lời kêu gọi nổi dậy chống lại chỉ huy người Pháp. Họ tôn ông là quân sư.
Trong số các binh lính được Lương Ngọc Quyến cảm hóa, có đội trưởng lính khố xanh Trịnh Văn Cấn (Đội Cấn). Đội Cấn là một người rất khâm phục cuộc khởi nghĩa Yên Thế của Hoàng Hoa Thám, đồng thời phẫn nỗ trước sự khinh miệt của chỉ huy Pháp với binh lính người Việt. Thông qua Lương Ngọc Quyến, Đội Cấn đã biết tới đường lối đấu tranh của Việt Nam Quang phục Hội và tình nguyện gia nhập tổ chức. Sau đó Đội Cấn đã cùng với Đội Giá, Đội Xuyên, Đội Nam... bàn bạc quyết định tổ chức một cuộc nổi dậy chiếm tỉnh Thái Nguyên với lực lượng binh lính ở tỉnh lỵ và các đồn xung quanh cùng với số tù chính trị trong nhà lao.
Tuy nhiên, những sĩ quan Pháp đã nhận biết được ý định khởi nghĩa của binh lính nên đã tìm cách đảo lộn hàng ngũ binh lính, liên tục điều chuyển đồng thời ra sức đề phòng. Cuộc khởi nghĩa do đó bị trì hoãn nhiều lần. Đến tháng 8 năm 1917, được tin sắp có cuộc thuyên chuyển, Đội Cấn quyết định khởi nghĩa vào đến 30 tháng 8 năm 1917.
## Diễn biến[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Th%C3%A1i_Nguy%C3%AAn&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Th%C3%A1i_Nguy%C3%AAn&action=edit§ion=2)]
|
|
Ngôn ngữ Lịch sử | - Khởi nghĩa
||1917
|| - Thái Nguyên thất thủ
||1917
|[Trịnh Văn Cấn](/wiki/%C4%90%E1%BB%99i_C%E1%BA%A5n), viên cai đội ( *caporal*) lính khố xanh ở Thái Nguyên cầm đầu cuộc nổi dậy vào đêm [30 Tháng Tám](/wiki/30_th%C3%A1ng_8) năm 1917. Ông chỉ huy lực lượng 175 người lính giết giám binh người Pháp, Noël, đoạt khí giới đạn dược, rồi phá ngục, giết cai ngục Loew, giải cứu [Lương Ngọc Quyến](/wiki/L%C6%B0%C6%A1ng_Ng%E1%BB%8Dc_Quy%E1%BA%BFn) cùng 203 tù nhân. Nghĩa quân sau đó cướp kho bạc và làm chủ toàn tỉnh lỵ , trừ đồn [1] [lính khố đỏ](/wiki/L%C3%ADnh_t%E1%BA%ADp)cố thủ ở bên bờ [sông Cầu](/wiki/S%C3%B4ng_C%E1%BA%A7u).
Trong sáu ngày từ đêm 30 Tháng Tám đến ngày 5 Tháng Chín, quân của Đội Cấn trấn giữ thành Thái Nguyên, lại thu nạp thêm các dân phu mỏ và dân địa phương nâng quân số lên khoảng hơn 600 người. Thành phần lực lượng khởi nghĩa gồm khoảng 130 lính vệ binh, hơn 200 tù nhân, 300 dân phu và dân địa phương.
Theo gợi ý của Lương Ngọc Quyến, Đội Cấn chia lực lượng khởi nghĩa thành hai tiểu đoàn, tiểu đoàn thứ nhất gồm các lính vệ binh cũ, tiểu thứ hai gồm tù nhân và dân quân, chỉ huy là Ba Chi. Trang bị của đội quân này gồm 92 [2] [súng hỏa mai](/wiki/S%C3%BAng_h%E1%BB%8Fa_mai)và 75 [súng trường](/wiki/S%C3%BAng_tr%C6%B0%E1%BB%9Dng)mà quân nổi dậy thu được từ kho vũ khí của Pháp.
Họ truyền
[hịch](/w/index.php?title=H%E1%BB%8Bch&action=edit&redlink=1), đợi các nơi hưởng ứng nổi dậy cùng ngoại viện từ bên Tàu và [Nhật](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) đến vì tin rằng [Việt Nam Quang phục Hội](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_Quang_ph%E1%BB%A5c_H%E1%BB%99i) có lực lượng đợi sẵn để trợ lực. Lãnh tụ cuộc khởi nghĩa cũng tuyên bố độc lập, lấy [quốc hiệu](/w/index.php?title=Qu%E1%BB%91c_hi%E1%BB%87u&action=edit&redlink=1) là "Đại Hùng". Họ trương cờ [Ngũ tinh liên châu](/w/index.php?title=Ng%C5%A9_tinh_li%C3%AAn_ch%C3%A2u&action=edit&redlink=1) của [Việt Nam Quang phục Hội](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_Quang_ph%E1%BB%A5c_H%E1%BB%99i) trên cửa thành.
Vào ngày 2 Tháng Chín năm 1917 thì quân Pháp bắt đầu phản công với đội quân 2.700 người
và đến ngày 5 Tháng Chín thì đánh vào tỉnh lỵ. Lương Ngọc Quyến trúng đạn ở đầu chết. [3] Đội Cấn phải triệt thoái khỏi Thái Nguyên chạy về phía bắc. Đến trưa ngày mồng 5 thì Pháp tái chiếm được thành. Số thương vong bên nghĩa quân là 56 người; quân Pháp thiệt mạng 107 người. [[4]](#cite_note-4) [[5]](#cite_note-5)
Đội Cấn sau đó dẫn quân chạy lên
[Đại Từ](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_T%E1%BB%AB), [Tam Đảo](/wiki/Tam_%C4%90%E1%BA%A3o) rồi xuống [Vĩnh Yên](/wiki/V%C4%A9nh_Y%C3%AAn), trước khi trở lại vùng Thái Nguyên nhưng lực lượng hao mòn dần. Bị truy nã, ông rút về núi Pháo rồi để không bị bắt ông tự tử bằng súng, bắn vào bụng. Đó là ngày [11 Tháng Giêng](/wiki/11_th%C3%A1ng_1) năm 1918; cuộc khởi nghĩa chấm dứt. Theo các tài liệu chính thức của Pháp, một vệ sỹ của ông giết ông để lấy thưởng. Người này dẫn quân Pháp đến nơi được coi là mộ của Đội Cấn. Tuy nhiên dù người Pháp không tỏ vẻ nghi ngờ đương sự, họ vẫn cho là [Đội Cấn](/wiki/%C4%90%E1%BB%99i_C%E1%BA%A5n) do bị thương nặng, đã yêu cầu thuộc hạ kết liễu đời mình để khỏi rơi vào tay quân Pháp. [[6]](#cite_note-6)
Quân Pháp tiếp tục càn quét tàn quân của cuộc khởi nghĩa tới tháng 3 thì xong, với một chiến thuật mà họ sử dụng rất hiệu quả là bắt giữ thân nhân của quân khởi nghĩa để buộc họ phải ra hàng. Một số người bị bắt bị kết án tử hình, những người khác bị kết án và đày ra
[Côn Đảo](/wiki/C%C3%B4n_%C4%90%E1%BA%A3o).
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Th%C3%A1i_Nguy%C3%AAn&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Th%C3%A1i_Nguy%C3%AAn&action=edit§ion=3)] **Đứng đầu tỉnh lỵ Thái Nguyên lúc đó là công sứ Darles (4/1913 - 9/1917), một kẻ tàn ác; được liệt vào "Tứ hung" (nhất Đác (Darles), nhì Ke (Eckert), tam Be (Galembert), tứ Bích (Bride)). Lúc còn ở Pháp, Darles chỉ là một người bán cháo ở xóm dân nghèo Latin trong thủ đô Paris. Tên này có gắng học hành và có bằng cử nhân văn chương. Khi sang nước ta, do có "công lao" đàn áp phong trào đấu tranh của nhân dân ta, tên Darles được cất nhắc lên làm công sứ tỉnh Thái Nguyên. Y cai trị cùng với tên phó công sứ Tusle. Darles và những tên quan cai trị dưới quyền đàn áp nhân dân Thái Nguyên tàn bạo mà những lời kể của Nguyễn Ái Quốc trong "Bản án chế độ thực dân Pháp" đã chứng minh rõ. Khi khởi nghĩa Thái Nguyên nổ ra, hai tên này đi nghỉ mát nên thoát chết...về sau chúng hợp với bộ chỉ huy Pháp (đứng đầu là Thống sứ le Gallen) đàn áp dã man. Đến tháng 9/1917, y từ chức và tên Tussot lên làm công sứ (1917 - 1920?), y được cử làm ủy viên Hội đồng thành phố Sài Gòn Một số quan cai trị Thái Nguyên có thể kể ra ở đây: Cutte de la Riviere (1889, trưởng đồn Thái Nguyên)** [^](#cite_ref-1) **Zinoman, trang 166** [^](#cite_ref-2) **theo Zinoman, trang 166, trích Trần Huy Liệu** [^](#cite_ref-3) *Loạn Thái Nguyên*, lực lượng Pháp có hơn 500 quân chính quy được trang bị trọng pháo [^](#cite_ref-4) ["Những phong trào chống Pháp đầu thế kỷ 20"](http://www.viet.rfi.fr/viet-nam/20100903-phan-xv-phan-khoi-chuong-1-nhung-phong-trao-chong-phap-dau-the-ky-xx-ai-viet-nhung)Theo tài liệu này thì Lương Ngọc Quyến nhờ Trịnh Văn Cấn bắn vào ngực để quyên sinh **Trần Huy Liệu, trang 111** [^](#cite_ref-5) **Zinoman, trang 167** [^](#cite_ref-6)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Th%C3%A1i_Nguy%C3%AAn&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Th%C3%A1i_Nguy%C3%AAn&action=edit§ion=4)]
- Trần Huy Liệu (1955).
*Cách mạng cận đại Việt Nam, tập 3*. Hà Nội.
- Hoàng Cơ Thụy (2002).
*Việt sử khảo luận*. Paris, Nam Á. [ISBN](/wiki/ISBN) [2907104004](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/2907104004).
- Peter Zinoman (2001).
[. University of California Press.](http://books.google.com/books?id=8eVVjytDyS4C&printsec=frontcover&client=firefox-a#v=onepage&q=&f=false) *The colonial Bastille: a history of imprisonment in Vietnam, 1862-1940* [ISBN](/wiki/ISBN) [0520224124](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0520224124).
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Th%C3%A1i_Nguy%C3%AAn&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_Th%C3%A1i_Nguy%C3%AAn&action=edit§ion=5)]
|
|
|Bộ máy cai trị Pháp
||Người cộng tác
|

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Content-Encoding: gzip

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Accept-Ranges: bytes

X-Cache: cp1066 hit (3), cp1052 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Set-Cookie: WMF-Last-Access=29-Aug-2015;Path=/;HttpOnly;Expires=Wed, 30 Sep 2015 00:00:00 GMT


markdown:
# Thể loại:Địa hình Trung Quốc
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
## Thể loại con
Thể loại này gồm 11 thể loại con sau, trên tổng số 11 thể loại con.
### B
- ►
[Bán đảo Trung Quốc](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:B%C3%A1n_%C4%91%E1%BA%A3o_Trung_Qu%E1%BB%91c) (3 tr.)
- ►
[Biển Trung Quốc](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Bi%E1%BB%83n_Trung_Qu%E1%BB%91c) (2 t.l., 2 tr.)
### C
- ►
[Cao nguyên Trung Quốc](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Cao_nguy%C3%AAn_Trung_Qu%E1%BB%91c) (3 tr.)
### D
- ►
[Đảo Trung Quốc](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:%C4%90%E1%BA%A3o_Trung_Qu%E1%BB%91c) (2 t.l., 15 tr.)
- ►
[Đồng bằng Trung Quốc](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:%C4%90%E1%BB%93ng_b%E1%BA%B1ng_Trung_Qu%E1%BB%91c) (9 tr.)
### H
- ►
[Hang động Trung Quốc](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Hang_%C4%91%E1%BB%99ng_Trung_Qu%E1%BB%91c) (4 tr.)
- ►
[Hồ Trung Quốc](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:H%E1%BB%93_Trung_Qu%E1%BB%91c) (1 t.l., 31 tr., 1 t.t.)
### S
- ►
[Sa mạc Trung Quốc](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sa_m%E1%BA%A1c_Trung_Qu%E1%BB%91c) (3 tr.)
- ►
[Sông Trung Quốc](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:S%C3%B4ng_Trung_Qu%E1%BB%91c) (6 t.l., 56 tr.)
### T
- ►
[Thác nước Trung Quốc](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Th%C3%A1c_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_Trung_Qu%E1%BB%91c) (1 tr.)
### V
- ►
[Vịnh Trung Quốc](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:V%E1%BB%8Bnh_Trung_Qu%E1%BB%91c) (2 t.l., 7 tr.)
## Các trang trong thể loại “Địa hình Trung Quốc”
3 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 3 trang.

X-Cache: cp1054 hit (2), cp1052 frontend miss (0)


markdown:
# Thể loại:Địa lý Sri Lanka
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|![]()
[Địa lý Sri Lanka](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Geography_of_Sri_Lanka?uselang=vi)
## Thể loại con
Thể loại này gồm thể loại con sau.
### M
- ►
[Môi trường Sri Lanka](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%C3%B4i_tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_Sri_Lanka) (2 t.l.)
## Các trang trong thể loại “Địa lý Sri Lanka”
4 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 4 trang.


markdown:
# Thể loại:Toán học và văn hóa
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
## Thể loại con
Thể loại này gồm 4 thể loại con sau, trên tổng số 4 thể loại con.
### G
- ►
[Giải thưởng toán học](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Gi%E1%BA%A3i_th%C6%B0%E1%BB%9Fng_to%C3%A1n_h%E1%BB%8Dc) (4 t.l., 37 tr.)
### P
- ►
[Phim về toán học](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Phim_v%E1%BB%81_to%C3%A1n_h%E1%BB%8Dc) (2 tr.)
### T
- ►
[Toán học giải trí](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:To%C3%A1n_h%E1%BB%8Dc_gi%E1%BA%A3i_tr%C3%AD) (5 t.l., 7 tr.)
### V
- ►
[Vấn đề toán học](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:V%E1%BA%A5n_%C4%91%E1%BB%81_to%C3%A1n_h%E1%BB%8Dc) (3 t.l., 11 tr.)
## Các trang trong thể loại “Toán học và văn hóa”
2 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 2 trang.


markdown:
# 9000/9700 Cần tìm theme HTC hero cho Bold 9000, OS 5.0 Cảm ơn nhiều.
Thảo luận trong '
[[BB] Hỏi đáp - CSKN](forums/bb-hoi-dap-cskn.101/)' bắt đầu bởi [thanhvolga83](members/thanhvolga83.432316/), [30/3/10](threads/can-tim-theme-htc-hero-cho-bold-9000-os-5-0-cam-on-nhieu.380043/).
Trả lời: 16, Xem: 2553.
Thảo luận trong '
[[BB] Hỏi đáp - CSKN](forums/bb-hoi-dap-cskn.101/)' bắt đầu bởi [thanhvolga83](members/thanhvolga83.432316/), [30/3/10](threads/can-tim-theme-htc-hero-cho-bold-9000-os-5-0-cam-on-nhieu.380043/).
Trả lời: 16, Xem: 2553.

WARC-Truncated: length

Server: cloudflare-nginx

Set-Cookie: xf_session=fb7e2853981f1f17d833041e70a5cd13; path=/; secure; httponly

Vary: User-Agent

Cache-control: private, max-age=0

X-Frame-Options: SAMEORIGIN