text:
Dù không có luật cấm Pháp Luân Công tại Việt Nam, nhưng các học viên thực tập môn này trong nước thường tố cáo bị chính quyền sách nhiễu và đàn áp, dưới áp lực từ Trung Quốc, nơi coi đây là một tà giáo và chính thức cấm hoạt động. Trong vụ mới đây nhất, Việt Nam vừa truy tố 2 học viên Pháp Luân Công là Vũ Đức Trung và Lê Văn Thành vì đã phát thanh các chương trình radio nói về Pháp Luân Công vào Trung Quốc. Pháp Luân Công là gì? Tình hình sinh hoạt của môn này trong nước ra sao? Trà Mi mời các bạn cùng tìm hiểu qua cuộc trao đổi với 3 người trẻ đang thực tập Pháp Luân Công ở 3 miền đất nước.
Học viên Pháp Luân Công Việt Nam lên tiếng
03.05.2011
Nguyên: Em tên Lê Anh Nguyên, sinh năm 79, hiện đang ở tỉnh Quảng Bình. Em đến với Pháp Luân Công từ năm 2005.Tú: Em là Nguyễn Anh Tú, 25 tuổi, ở Sài Gòn, bắt đầu tập Pháp Luân Công từ đầu năm 2006.Trí: Tôi tên Trí, học viên Pháp Luân Công ở miền Bắc. Tôi theo học từ năm 2000. Trà Mi: Với những người chưa được biết Pháp Luân Công là gì, các bạn sẽ giới thiệu với họ thế nào Pháp Luân Công?Trí: Đây là một môn khí công từ Trung Quốc, có lợi ích rất tốt về sức khỏe. Gia đình tôi ai cũng tập cả. Khí công khác với các hình thức chữa bệnh khác ở chỗ mình không dùng thuốc mà dùng các biện pháp nâng cao thể chất và tinh thần qua các bài thiền hoặc các bài tập để khí huyết lưu thông. Trà Mi: Xin được tìm hiểu cụ thể về nội dung môn học này. Có phải nó chỉ đơn thuần là các bài tập để thư giãn tinh thần, bồi bổ sức khỏe, hay còn có đặc điểm nào khác nữa? Xin mời Tú.Tú: Sau khi tìm hiểu về môn này, em thấy nó rất hay, phù hợp với đam mê của mình. Mỗi ngày mình tập 5 bài công pháp. Ngoài ra, còn có các bài giảng hướng đạo cho người tu luyện theo tiêu chuẩn Chân-Thiện-Nhẫn. Môn này hiện đang bị đàn áp bên Trung Quốc. Cho nên khi người ta nghe tới rất sợ, dù khi tập xong mang lại kết quả rất tốt.Trà Mi: Xin hỏi thăm người bạn ở miền Trung. Nguyên, làm thế nào bạn biết tới Pháp Luân Công? Cơ duyên nào khiến anh quyết định gia nhập môn học này?Nguyên: Khi được sinh ra 1 năm, em bị mắc chứng bệnh bại liệt do viêm não Nhật Bản. Khi lớn lên, thân thể em bị biến dị rất nhiều, sức khỏe rất yếu. Cho nên em cố ý đi tìm một môn khí công để tập. Khi lên mạng, em tìm thấy trang www.phapluan.org . Môn này có nguyên lý tu trước, luyện sau, thực hành tu tâm tính theo nguyên lý Chân-Thiện-Nhẫn giúp chữa bệnh khỏe người và nâng cao tâm tính.Trà Mi: Đến với Pháp Luân Công để chữa bệnh cho mình. Sau 6 năm theo thực tập môn này, bạn thấy hiệu quả thế nào?Nguyên: Về lợi ích thì rất nhiều. Sức khỏe của em bây giờ sau 6 năm tập thì tất cả những chứng bệnh trước đây em thường mắc phải trong những lúc giao mùa hay những di chứng của bệnh bại liệt không còn nữa. Suốt 6 năm qua em không dùng 1 viên thuốc nào. Sự hiểu biết về xã hội của em cũng phát triển rất tốt.Trà Mi: Anh Trí có thể cho biết khi theo học Pháp Luân Công, anh đã tích lũy cho mình được những gì?Trí: Trước khi học Pháp Luân Công, tôi theo học hình thức thiền của Phật giáo. Sau này khi phát hiện thấy Pháp Luân Công rất hay, tôi chuyển qua tập môn này và có một con đường tu tập tâm linh phù hợp với con người hiện đại chẳng hạn như cách ứng xử tu tâm tính trong gia đình hay trong môi trường làm việc có cạnh tranh.Trà Mi: Các bạn tự học hỏi qua internet, tự tìm tư liệu để trao dồi môn này hay có những buổi tập họp để cùng trao đổi kiến thức và tập luyện chung với nhau? Nguyên: 3 năm đầu em tự mình tập. Cuối năm 2007 trên mạng có trang diễn đàn www.chinhphap.com, và em bắt đầu tham gia vào diễn đàn này. Trà Mi: Nghĩa là sự trao đổi chỉ diễn ra trên mạng thôi. Trong sinh hoạt đời thường, các bạn có các buổi tập trung để tập luyện khí công hay trao đổi kinh nghiệm thực tế với nhau không?Tú: Ở Sài Gòn, bọn em có một số nhóm tập ở ngoài công viên. Trí: Ở miền Bắc, các học viên có thể tập trung để trao đổi tại nhà hay tại công viên, ví dụ như tại nhà tôi có tổ chức vào chủ nhật hằng tuần. Tú: Tuy là một môn tu luyện, nhưng Pháp Luân Công cũng được nhiều bạn trẻ yêu thích, chứ không chỉ những người già tập để dưỡng sinh hay giữ gìn sức khỏe. Trà Mi: Các bạn cho biết môn này mang lại nhiều lợi ích về mặt tâm linh và sức khỏe thể chất, nhưng Pháp Luân Công không mấy phổ biến tại Việt Nam, hoặc có người cũng biết tới nhưng ngần ngại tham gia. Các bạn có biết lý do vì sao?Trí: Đúng là tại Việt Nam có một lực cản nhất định từ phía chính quyền. Ví dụ ở công viên Thống Nhất, nơi tôi từng quan sát và cũng từng tham gia tập Pháp Luân Công tại đây, có những học viên bị công an tới vận động thôi đừng tập môn này nữa. Có khi học viên Pháp Luân Công còn bị công an đánh nữa. Có trường hợp học viên vừa tập Pháp Luân Công ở nhà tôi đi ra bị công an đánh. Tôi tu tập tâm linh là vì tôi, chứ đâu phải vì Chủ tịch nước, hay vì đảng đâu. Tôi tu cho tôi cơ mà. Người ta có cản cũng chả cản được. Trà Mi: Anh Nguyên sinh hoạt Pháp Luân Công ở miền Trung có ghi nhận thế nào?Nguyên: Cũng có khó khăn. Ở Việt Nam ít người biết đến Pháp Luân Công và cũng có người ngần ngại tham gia vì thiếu thông tin về Pháp Luân Công, và do áp lực và sự lừa dối từ chính quyền Trung Quốc. Trung Quốc tuyên truyền rằng Pháp Luân Công là tà giáo có liên quan tới chính trị. Cho nên mọi người khi chưa hiểu rõ về sự thật cũng rất ngần ngại. Ở miền Trung, sau khi tập Pháp Luân Công một thời gian, em cũng gặp sự can nhiễu từ phía chính quyền. Công an xã, huyện, tỉnh có mời lên làm việc. Sau khi em đưa tất cả những tài liệu và thực chứng ra, một số người cũng hiểu, nhưng một số người thì không.Trà Mi: Tình hình sinh hoạt Pháp Luân Công ở miền Nam ra sao, anh Tú?Tú: Cũng có trở ngại. Nhiều khi công an tới tịch thu tài liệu, sách vở. Nhiều khi họ cấm tập.Trà Mi: Khi làm việc với các bạn, họ có nêu ra những quy định cấm bằng văn bản, có luật cấm Pháp Luân Công hay không?Tú: Không có. Khi họ mở Nghị định về Tự do tôn giáo cho em coi, trong đó không có điều khoản nào cấm hết. Điều luật của họ lại mâu thuẫn với việc họ làm. Học viên Pháp Luân Công cũng đã nhiều lần hỏi chính quyền rằng có giấy tờ, văn bản, hay điều luật nào cấm Pháp Luân Công hay không. Họ chỉ có nói miệng thôi, chưa có văn bản cụ thể hay điều luật nào.Trà Mi: Họ giải thích miệng, nhưng họ giải thích như thế nào?Nguyên: Mấy lần em làm việc với chính quyền, họ bảo cái này ở Việt Nam cấm. Em hỏi cấm bằng văn bản nào. Họ bảo đó là văn bản cấm mật, nghĩa là văn bản đưa ra chỉ trong nội bộ công an biết. Em bảo “Các anh cấm mật thế thì người dân biết đâu mà tránh? Mà như vậy là cấm các anh tập chứ đâu phải cấm người dân tập?” Lúc đó họ bảo rằng Pháp Luân Công ở Việt Nam chưa được cho phép. Theo em, Pháp Luân Công là tự nguyện, tự do tôn giáo, tự mỗi cá nhân tự tập thì không có cái gọi là đi xin phép. Trà Mi: Ở miền Bắc, khi chính quyền gây cản trở, khó dễ, họ giải thích thế nào, có thuận tình hợp lý không anh?Trí: Công an họ rất lúng túng, nhưng vẫn gây khó khăn. Hồi đó tôi làm giảng viên giảng dạy, họ cũng tới gặp giám đốc để tác động, rồi họ tới gây sức ép cho gia đình. Trà Mi: Lúc nãy các bạn chia sẻ rằng những khó khăn này xuất phát từ Trung Quốc vì nước này gọi đây là tà giáo. Những vấn đề xuất phát Trung Quốc vì sao ảnh hưởng tới Việt Nam? Các bạn có tìm hiểu không? Tú: Cơ chế hành chính Việt Nam và Trung Quốc tương đối giống nhau, làm ảnh hưởng đến tình hình ở Việt Nam. Thật ra không chỉ công an, mà người dân sống trong đất nước này, đã có những quan niệm rập khuôn rồi. Việc em bị công an bắt giữ đối với gia đình em rất “nhạy cảm” vì cả nhà em phục vụ cho đảng cộng sản Việt Nam. Mẹ em la rầy em rất nhiều, nhưng sau khi em đưa cho mẹ em xem sách về Pháp Luân Công, mẹ em cũng theo tập luôn và giới thiệu cho những người họ hàng theo tập. Bây giờ người nhà em theo tập Pháp Luân Công cũng rất nhiều. Đối với một chính quyền chuyên chính, việc giữ được sự tồn tại của chính quyền, họ đặt lên hàng đầu. Những vấn đề khác như lợi ích đối với người dân, với đất nước, với an sinh xã hội, họ không quan tâm. Họ chỉ quan tâm làm sao giữ được vị thế của họ luôn luôn độc tôn. Trà Mi: Vì Trung Quốc cấm nên Việt Nam cũng không cho phép, hoặc cũng không hoan nghênh. Ý kiến của các bạn ra sao?Nguyên: Cấm người dân thực tập Pháp Luân Công là không thỏa đáng.Tú: Thật ra khi em tiếp xúc với công an, em thấy họ chưa hiểu gì về Pháp Luân Công hết. Những gì học viên Pháp Luân Công ở Trung Quốc đang phải chịu đựng thật sự là một sự bất hạnh. Nguyên nhân không phải là họ làm gì sai trái mà do chính quyền của họ quá tàn nhẫn. Trà Mi: Thế nhưng vì một nước bạn cấm nên mình cũng cấm, ý kiến của các bạn về điều này như thế nào?Trí: Đứng trên quan điểm là một công dân, tôi cho rằng Việt Nam vì Trung Quốc đàn áp nên đàn áp theo, đó là một việc làm rất ư là quốc sỉ, rất là sai. Là một học viên Pháp Luân Công thấy chính quyền sai trái mình có trách nhiệm phải nói lên sự thật. Trà Mi: Trong những lúc làm việc với chính quyền, các bạn có thắc mắc tại sao Việt Nam không có luật cấm mà các học viên Pháp Luân Công lại bị chính quyền khó dễ? Và các bạn nhận được câu trả lời thế nào?Tú: Dạ có. Công an trả lời rằng “Chúng tôi không cấm Pháp Luân Công, nhưng môn này chưa được nhà nước cho phép.” Đại ý họ nói muốn hoạt động phải xin phép trước đã. Khi nào nhà nước cho phép mới được hoạt động. Thế nhưng, lúc trước có một học viên đã đứng ra đăng ký nhưng không có kết quả gì. Họ nói vậy thôi chứ cho phép thì chắc cũng khó. Trà Mi: Trước tin 2 học viên Pháp Luân Công bị truy tố, ý kiến các bạn về việc này ra sao? Và Pháp Luân Công tại Việt Nam đang làm gì để hỗ trợ cho các học viên của mình? Trí: Hai anh Trung và Thành phát sóng vào Trung Quốc, không liên quan gì tới Việt Nam cả mà lại bị bắt. Trên thế giới có phát sóng nói về Pháp Luân Công hoặc đưa các thông tin về sự đàn áp của Trung Quốc đối với Pháp Luân Công vào Trung Quốc lâu nay có ai bị sao đâu? Ở Việt Nam sao lại có chuyện ngược đời như thế?Trà Mi: Có những khó khăn trong bối cảnh còn nhiều nhập nhằng giữa việc cấm hay không cấm, các học viên Pháp Luân Công trẻ tuổi như các bạn có những nguyện vọng gì muốn đề đạt với những người hữu trách? Nguyên: Trước tình hình các bạn đồng tu Pháp Luân Công ở Việt Nam bị sự can nhiễu như thế, tất cả học viên Pháp Luân Công trong nước đều lên tiếng yêu cầu chính quyền trả tự do cho 2 học viên Trung và Thành. Một học viên ở Đà Nẵng đã viết thỉnh nguyện thư gửi tới chính quyền các cấp. Nguyện vọng lớn nhất của học viên Pháp Luân Công ở Việt Nam là mong muốn được tự do tìm hiểu và tu luyện. Trà Mi: Ba thanh niên đang thực tập Pháp Luân Công tại 3 miền đất nước vừa giúp chúng ta hiểu thêm về môn phái này, những khó khăn mà họ đang gặp phải, cũng như nguyện vọng của những người thực tập Pháp Luân Công ở Việt Nam. Qúy thính giả có thể chia sẻ cảm nghĩ, bình luận, và trao đổi với độc giả khắp nơi về câu chuyện này trong mục Tạp chí Thanh Niên trên website của VOA ở địa chỉ www.voatiengviet.com hoặc trên facebook ở http://www.facebook.com/VOATiengViet. Tạp chí Thanh Niên mong được đón tiếp qúy vị và các bạn trong các câu chuyện về giới trẻ người Việt khắp nơi trên làn sóng của đài VOA mỗi tuần. Hẹn gặp lại quý vị và các bạn vào giờ này, tuần sau.

X-UA-Compatible: IE=edge

X-XSS-Protection: 1; mode=block

Cache-Control: public, max-age=291


text:
Tên đam mỹ: Bồi giá
Tác giả: Lam Sát
Thể loại: Đam mỹ, cổ trang, cung đình, hoàng đế cường công, thị vệ đi theo đoàn bồi giá thụ, có ngược, HE.
Tình trạng bản gốc: Hoàn
Tình trạng bản edit: Hoàn
Độ dài: 10 chương + chung chương
Edit và Beta: Lightraito dịch
Giới thiệu:
Y mặc dù là một trong những thị vệ đi theo đoàn bồi giá của Chu Quốc công chúa, nhưng y cũng không có ý định cùng công chúa bị gả đi nha?
Y chỉ muốn an phận giữ mình sống tạm qua mấy năm trong hậu cung, lại không biết là do trò đùa của vận mệnh hay là sự dày vò của số phận, một lần say rượu ngoài ý muốn, thay đổi cuộc đời và tương lai của y.
Y và ngài, bồi giá thị vệ và hoàng đế chí tôn, một người trên cao, một kẻ dưới đất, hai người cách biệt xa vời vốn dĩ không hề có bất cứ liên quan gì, lại liên tiếp hai ba lần tương ngộ, vướng mắc, cứ thế day dưa không dứt.
—————————————-
Một bộ hảo văn ah~ Ta rất thích tích cách thụ trong này, mặc lãnh nhưng cũng không kém phần hấp dẫn khiến cho anh hoàng đế mê đắm. Thụ có thể gọi là mỹ thụ, và ta cũng như anh hoàng đế ao ước cái mái tóc siêu đẹp của em ík :”>. Văn phong người dịch rất hay, mượt. Đoạn cuối truyện có chút hơi nhanh nhưng nói chung là từ đầu đến cuối đều thập phần hấp dẫn. Đoạn ngược có chút thui nhưng cũng lấy dc của ta vài giọt nước mắt cảm thương cho cái sự ngu dốt của anh hoàng đế ^^. Mọi người đọc thử nha~ ta rất bấn bộ này ^^
Link dẫn đến bộ edit: Bồi giá
One thought on “Giới thiệu đam mỹ – Bồi giá”
Hự! Cái hình minh hoạ , mất máu quá <3 <3 <3 Truyện rất hay nha……tiếc là kết thúc khá là ngắn gọn vs lại chẳng có phiên ngoại sau này gì cả? Có chút bị hẫng TT_TT

markdown:
**Tên đam mỹ:** Bồi giá **Tác giả: **Lam Sát **Thể loại**: Đam mỹ, cổ trang, cung đình, hoàng đế cường công, thị vệ đi theo đoàn bồi giá thụ, có ngược, HE. **Tình trạng bản gốc:** Hoàn **Tình trạng bản edit:** Hoàn **Độ dài:** 10 chương + chung chương **Edit và Beta: **Lightraito dịch **Giới thiệu:**
Y mặc dù là một trong những thị vệ đi theo đoàn bồi giá của Chu Quốc công chúa, nhưng y cũng không có ý định cùng công chúa bị gả đi nha?
Y chỉ muốn an phận giữ mình sống tạm qua mấy năm trong hậu cung, lại không biết là do trò đùa của vận mệnh hay là sự dày vò của số phận, một lần say rượu ngoài ý muốn, thay đổi cuộc đời và tương lai của y.
Y và ngài, bồi giá thị vệ và hoàng đế chí tôn, một người trên cao, một kẻ dưới đất, hai người cách biệt xa vời vốn dĩ không hề có bất cứ liên quan gì, lại liên tiếp hai ba lần tương ngộ, vướng mắc, cứ thế day dưa không dứt.
—————————————-
Một bộ hảo văn ah~ Ta rất thích tích cách thụ trong này, mặc lãnh nhưng cũng không kém phần hấp dẫn khiến cho anh hoàng đế mê đắm. Thụ có thể gọi là mỹ thụ, và ta cũng như anh hoàng đế ao ước cái mái tóc siêu đẹp của em ík :”>. Văn phong người dịch rất hay, mượt. Đoạn cuối truyện có chút hơi nhanh nhưng nói chung là từ đầu đến cuối đều thập phần hấp dẫn. Đoạn ngược có chút thui nhưng cũng lấy dc của ta vài giọt nước mắt cảm thương cho cái sự ngu dốt của anh hoàng đế ^^. Mọi người đọc thử nha~ ta rất bấn bộ này ^^
**Link dẫn đến bộ edit: ** [Bồi giá](https://huyetphong143.wordpress.com/dam-m%E1%BB%B9/dam-m%E1%BB%B9-hoan/b%E1%BB%93i-gia/)
## One thought on “Giới thiệu đam mỹ – Bồi giá”
Hự! Cái hình minh hoạ , mất máu quá <3 <3 <3 Truyện rất hay nha……tiếc là kết thúc khá là ngắn gọn vs lại chẳng có phiên ngoại sau này gì cả? Có chút bị hẫng TT_TT

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

Server: nginx

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Connection: close

Vary: Cookie

X-hacker: If you're reading this, you should visit automattic.com/jobs and apply to join the fun, mention this header.

Link: <http://wp.me/p28yPp-bF>; rel=shortlink

Content-Encoding: gzip

X-ac: 1.dca _dca


text:
Các nhà tài trợ chính
Tài trợ cho việc giải quyết các vấn đề thuộc về xã hội và môi trường quan trọng nhất đặt ra cho xã hội, là nơi mà các đồng vốn rủi ro, nếu được đầu tư có trách nhiệm thì dần dần cũng tạo ra được sự khác biệt.
Cơ quan độc lập của liên bang do Quốc hội thành lập nhằm đẩy mạnh các tiến bộ của khoa học.
King Saud University seeks to become a leader in educational and technological innovation, scientific discovery and creativity through fostering an atmosphere of intellectual inspiration and partnership for the prosperity of society.
The O'Donnell Foundation được dành cho việc xây dựng các chương trình kiểu mẫu nhằm tăng cường chất lượng giáo dục.

markdown:
Các nhà tài trợ chính
[](http://www.hewlett.org/)
![ The Hewlett Logo](/images/support/hewlett-logo.jpg)
Tài trợ cho việc giải quyết các vấn đề thuộc về xã hội và môi trường quan trọng nhất đặt ra cho xã hội, là nơi mà các đồng vốn rủi ro, nếu được đầu tư có trách nhiệm thì dần dần cũng tạo ra được sự khác biệt.
Cơ quan độc lập của liên bang do Quốc hội thành lập nhằm đẩy mạnh các tiến bộ của khoa học.
[](http://www.ksu.edu.sa/)
![ The King Saud (ESCME) Logo](/images/support/ERCSME-combined-logo-regular.png)
King Saud University seeks to become a leader in educational and technological innovation, scientific discovery and creativity through fostering an atmosphere of intellectual inspiration and partnership for the prosperity of society.
The O'Donnell Foundation được dành cho việc xây dựng các chương trình kiểu mẫu nhằm tăng cường chất lượng giáo dục.

Server: Apache

Pragma: no-cache

Cache-Control: no-cache, max-age=0, must-revalidate

Content-Language: vi

Vary: Accept-Encoding

Accept-Ranges: bytes

Via: 1.1 varnish

Set-Cookie: JSESSIONID=87CF549171110981D0F64404BEBC6BDE; Path=/; Secure; HttpOnly


text:
Axít citric
Axít citric hay axít xitric là một axít hữu cơ yếu. Nó là một chất bảo quản tự nhiên và cũng được sử dụng để bổ sung vị chua cho thực phẩm hay các loại nước ngọt. Trong hóa sinh học, nó là tác nhân trung gian quan trọng trong chu trình axít citric và vì thế xuất hiện trong trao đổi chất của gần như mọi sinh vật. Nó cũng được coi là tác nhân làm sạch tốt về mặt môi trường và đóng vai trò của chất chống ôxi hóa.
Axít citric tồn tại trong một loạt các loại rau quả, chủ yếu là các loại quả của chi Citrus. Các loài chanh có hàm lượng cao axít citric; có thể tới 8% khối lượng khô trong quả của chúng (1,38-1,44 gam trên mỗi aoxơ nước quả[1]). Hàm lượng của axít citric trong quả cam, chanh nằm trong khoảng từ 0,005 mol/L đối với các loài cam và bưởi chùm tới 0,030 mol/L trong các loài chanh. Các giá trị này cũng phụ thuộc vào các điều kiện môi trường gieo trồng.
Mục lục
Tính chất[sửa | sửa mã nguồn]
Ở nhiệt độ phòng, axít citric là chất bột kết tinh màu trắng. Nó có thể tồn tại dưới dạng khan (không chứa nước) hay dưới dạng ngậm một phân tử nước (monohydrat). Dạng khan kết tinh từ nước nóng, trong khi dạng monohydrat hình thành khi axít citric kết tinh từ nước lạnh. Dạng monohydrat có thể chuyển hóa thành dạng khan khi nung nóng tới trên 74 °C. Axít citric cũng hòa tan trong etanol khan tuyệt đối (76 phần axít citric trên mỗi 100 phần etanol) ở 15 °C.
Về cấu trúc hóa học, axít citric chia sẻ các tính chất của các axít cacboxylic khác. Khi bị nung nóng trên 175 °C, nó bị phân hủy để giải phóng điôxít cacbon và nước.
Đo đạc[sửa | sửa mã nguồn]
Axít citric thường được thêm vào nước ngọt, bia, nước seltzer và xuất hiện tự nhiên trong nhiều loại nước quả. Điều này gây ra vấn đề trong đo lường do kỹ thuật đo đạc chuẩn cho đường là chiết suất. Chiết suất của đường và axít citric là gần như đồng nhất. Đối với các dạng nước ngọt và nước cam thì phép đo độ ngọt tốt nhất là tỷ lệ đường/axít. Gần đây, việc sử dụng các thiết bị nhạy hồng ngoại đã cho phép đo cả Brix (hàm lượng đường) và độ chua bằng phát hiện đường và axít citric thông qua các dao động phân tử đặc trưng của chúng và điều này cho phép đánh giá chính xác hơn độ ngọt của đồ uống.
Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]
Sự phát hiện ra axít citric được cho là của nhà giả kim thuật người Iran trong thế kỷ 8 là Jabir Ibn Hayyan (Geber)[2][3][4]. Các học giả thời Trung cổ tại châu Âu cũng đã nhận thức về bản chất axít của các loại nước cam, chanh; những kiến thức như thế được ghi lại trong Bách khoa Toàn thư thế kỷ 13 Speculum Majus (Tấm gương Lớn), do Vincent of Beauvais[5] viết. Axít citric lần đầu tiên được Carl Wilhelm Scheele, một nhà hóa học người Thụy Điển, cô lập năm 1784, trong đó ông kết tinh nó từ nước chanh[6][7]. Sản xuất axít citric quy mô công nghiệp bắt đầu từ năm 1860, dựa trên ngành công nghiệp sản xuất các loại quả cam chanh của Italia.
Năm 1893, C. Wehmer phát hiện ra rằng nấm mốc Penicillium cũng có thể sản xuất ra axít citric từ đường. Tuy nhiên, sản xuất sinh học của axít citric đã không trở thành quan trọng về mặt công nghiệp cho tới tận khi Thế chiến I làm gián đoạn xuất khẩu cam chanh của Italia. Năm 1917, nhà hóa học thực phẩm người Mỹ là James Currie phát hiện ra rằng một số biến thể của nấm Aspergillus niger có thể là các nhà sản xuất axít citric có hiệu quả và Pfizer bắt đầu sản xuất ở quy mô công nghiệp bằng kỹ thuật này sau đó 2 năm, tiếp theo là Citrique Belge vào năm 1929.
Sản xuất[sửa | sửa mã nguồn]
Trong kỹ thuật sản xuất này, hiện tại vẫn là công nghệ sản xuất công nghiệp chính cho axít citric, các mẻ cấy nấm Aspergillus niger được nuôi trong môi trường chứa sucroza hay glucoza để sinh ra axít citric. Nguồn đường là nước ngâm ngô cô đặc[8], nước rỉ đường, tinh bột ngô thủy phân hay các dung dịch đường rẻ tiền khác[9]. Sau khi nấm được lọc ra khỏi dung dịch được tạo thành, axít citric được cô lập bằng kết tủa nó với vôi tôi (hydroxit canxi) để tạo ra muối citrat canxi, từ đó axít citric được sinh ra bằng xử lý muối này với axít sulfuric.
Chu trình Krebs[sửa | sửa mã nguồn]
Axít citric là một trong chuỗi các hợp chất tham gia vào ôxi hóa sinh lý các chất béo, protein và cacbohydrat thành điôxít cacbon và nước.
Chuỗi các phản ứng hóa học này là trung tâm của gần như mọi phản ứng trao đổi chất và là nguồn của hai phần ba năng lượng có nguồn gốc từ thực phẩm trong các sinh vật bậc cao. Nó được Hans Adolf Krebs phát hiện. Krebs đã nhận Giải Nobel Sinh lý và Y khoa năm 1953 cho phát hiện này. Chuỗi các phản ứng này được biết đến dưới nhiều tên gọi khác nhau, như chu trình axít citric, chu trình Krebs hay chu trình axít tricacboxylic (hay chu trình TCA).
Sử dụng[sửa | sửa mã nguồn]
Năm 2007, tổng sản lượng sản xuất axít citric trên khắp thế giới là khoảng 1.700.000 tấn. Trên 50% sản lượng này được sản xuất tại Trung Quốc. Trên 50% được sử dụng như là chất tạo độ chua trong các loại đồ uống và khoảng 20% trong các ứng dụng thực phẩm khác, 20% cho các ứng dụng chất tẩy rửa và 10% cho các ứng dụng phi thực phẩm khác như hóa mỹ phẩm và công nghiệp hóa chất.
Phụ gia thực phẩm[sửa | sửa mã nguồn]
Trong vai trò của một phụ gia thực phẩm, axít citric được sử dụng như là chất tạo hương vị và chất bảo quản trong thực phẩm và đồ uống, đặc biệt là các loại đồ uống nhẹ. Nó được ký hiệu bằng một số E là E330. Các muối citrat của các kim loại khác nhau được sử dụng để chuyển giao các khoáng chất này ở dạng có thể sử dụng được về mặt sinh học trong nhiều chất bổ sung dinh dưỡng. Các tính chất đệm của các citrat được sử dụng để kiểm soát pH trong các chất tẩy rửa dùng trong gia đình và trong dược phẩm. Tại Hoa Kỳ, độ tinh khiết của axít citric cần thiết để làm phụ gia thực phẩm được định nghĩa bởi Food Chemical Codex (FCC), được công bố trong Dược điển Hoa Kỳ (USP).
Làm mềm nước[sửa | sửa mã nguồn]
Khả năng của axít citric trong chelat các kim loại làm cho nó trở thành hữu ích trong xà phòng và các loại bột giặt. Bằng sự chelat hóa các kim loại trong nước cứng, nó làm cho các chất tẩy rửa này tạo bọt và làm việc tốt hơn mà không cần phải làm mềm nước. Theo kiểu tương tự, axít citric được dùng để tái sinh các vật liệu trao đổi ion dùng trong các chất làm mềm nước bởi nó kết tủa các ion kim loại đã tích lũy như là các phức chất citrat.
Khác[sửa | sửa mã nguồn]
Axít citric được sử dụng trong công nghệ sinh học và công nghiệp dược phẩm để thụ động hóa các hệ thống ống dẫn cần độ tinh khiết cao (thay cho việc sử dụng axít nitric). Axít nitric bị coi là nguy hiểm và khó xử lý khi sử dụng cho mục đích này, trong khi axít citric thì không.
Axít citric là thành phần hoạt hóa trong một số dung dịch tẩy rửa vệ sinh nhà bếp và phòng tắm. Dung dịch với hàm lượng 6% axít citric sẽ loại bỏ các vết bẩn do nước cứng từ thủy tinh mà không cần phải lau chùi. Trong công nghiệp nó được dùng để đánh tan lớp gỉ trên bề mặt thép[10]
Axít citric được sử dụng phổ biến như là chất đệm để làm tăng độ hòa tan của heroin nâu. Các túi nhỏ chứa axít citric sử dụng một lần cũng được sử dụng như là tác nhân xui khiến để buộc những người dùng heroin phải đổi các kim bẩn của mình lấy các kim tiêm sạch nhằm làm giảm khả năng lan truyền AIDS và bệnh viêm gan[11]. Các chất a xít hóa khác sử dụng cho heroin nâu là axít ascorbic, axít axetic và axít lactic; khi không có chúng, những người sử dụng ma túy thường thay thế chúng bằng nước chanh hay dấm.
Axít citric là một trong các hóa chất cần thiết để tổng hợp HMTD, một chất nổ nhạy nhiệt, nhạy ma sát và nhạy va chạm tương tự như axeton peroxit. Vì lý do này, việc mua một lượng lớn axít citric như tại Mỹ, có thể gây nghi vấn về các hoạt động khủng bố tiềm ẩn.
Axít citric cũng có thể thêm vào kem để giữ cho các giọt mỡ nhỏ tách biệt nhau cũng như thêm vào các công thức chế biến nước chanh tươi tại chỗ. Axít citric cũng được dùng cùng bicacbonat natri trong một loạt các công thức tạo bong bóng (bọt) khí, cho cả các dạng thực phẩm (chẳng hạn các loại bánh bột và thỏi) lẫn các dạng hóa chất vệ sinh cá nhân (ví dụ các dạng muối bồn tắm, bom bồn tắm và làm sạch dầu mỡ).
Axít citric cũng dùng nhiều trong sản xuất rượu vang như là chất thay thế hay bổ sung khi các loại quả chứa ít hay không có độ chua tự nhiên được sử dụng. Nó chủ yếu được sử dụng cho các loại rượu vang rẻ tiền do giá thành thấp của sản xuất[12].
Khi sử dụng với tóc, axít citric mở lớp ngoài cùng (còn gọi là lớp cutin) ra. Khi lớp cutin mở ra, nó cho phép có sự thâm nhập vào sâu hơn của các chất vào chân tóc. Nó có thể được sử dụng trong một số loại dầu gội đầu để rửa sạch các chất sáp và thuốc nhuộm từ tóc.
Axít citric cũng được sử dụng như là nước rửa lần hai (sau nước hiện hình) trong xử lý phim chụp ảnh trước khi dùng nước định hình. Nước rửa đầu tiên thường hơi kiềm nên nước rủa có tính axít nhẹ sẽ trung hòa nó, làm tăng hiệu quả của việc rửa ảnh so với dùng nước thường[13].
Axít citric cũng được dùng như là một trong các thành phần hoạt hóa trong sản xuất các mô kháng virus[14]
Axít citric cũng được sử dụng như là tác nhân làm chín chính trong các công đoạn đầu tiên trong sản xuất phó mát mozzarella[15]
An toàn[sửa | sửa mã nguồn]
Axít citric được hầu hết các quốc gia và tổ chức quốc tế công nhận là an toàn để sử dụng trong thực phẩm. Nó hiện diện tự nhiên trong gần như mọi dạng sự sống, các lượng axít citric dư thừa dễ dàng trao đổi và bài tiết ra khỏi cơ thể. Tuy nhiên, việc tiếp xúc với axít citric khô hay đậm đặc có thể gây ra kích ứng da và mắt, vì thế bảo hộ lao động nên được sử dụng khi tiếp xúc với axít citric. Việc sử dụng quá nhiều axít citric cũng dễ làm tổn hại men răng[16]. Tiếp xúc gần với mắt có thể gây bỏng và làm mất thị giác.
Đôi khi hàm lượng quá cao axít citric có thể gây tổn hại cho tóc, do nó mở lớp cutin của tóc. Nó có thể làm mất các chất cần thiết cho tóc và làm tóc bị bạc màu.
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
- Sự không chịu được axít citric
- Chu trình axít citric
- Axít isocitric
- Axít aconitic
- Axít propan-1,2,3-tricacboxylic (axít tricacballylic, axít cacballylic)
- Axít trong rượu vang
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Penniston K. L., Nakada S. Y., Holmes R. P., Assimos D. G. (2008). “Quantitative Assessment of Citric Acid in Lemon Juice, Lime Juice, and Commercially-Available Fruit Juice Products” (pdf). Journal of Endourology 22 (3): 567. doi:10.1089/end.2007.0304. PMID 18290732.
- ^ http://www.islamicspain.tv/Arts-and-Science/The-Culture-of-Al-Andalus/Chemistry.htm
- ^ http://muslimmedianetwork.com/mmn/?p=1553
- ^ http://journals.iucr.org/a/issues/2008/01/00/sc5012/index.html
- ^ Vincent-of-Beauvais
- ^ Axít citric
- ^ http://books.google.com/books?id=OUXOm8bdG1UC&pg=PA944&dq=how+citric+acid+was+discovered
- ^ Phụ phẩm từ xay ướt ngô, xem: Corn Steep Liquor
- ^ Citric acid production by a novel Aspergillus niger isolate: II. Optimization of process parameters through statistical experimental designs. Bioresource Technology 98(18) 3470-3477.
- ^ Use of ammoniated citric acid for the chemical cleaning of high pressure boilers.
- ^ Garden J., Roberts K., Taylor A., Robinson, D. (2003). "Evaluation of the Provision of Single Use Citric Acid Sachets to Injecting Drug Users" (pdf), Scottish Center for Infection and Environmental Health.
- ^ J. Robinson (chủ biên) "The Oxford Companion to Wine", Ấn bản lần 3, trang 171, Nhà in Đại học Oxford, 2006, ISBN 0-19-860990-6
- ^ Stopbaths
- ^ “Tissues that fight germs”. CNN. 14 tháng 7 năm 2004. Truy cập ngày 8 tháng 5 năm 2008.
- ^ Buying milk for Mozzarella
- ^ http://www.ukfoodguide.net/e330.htm

markdown:
# Axít citric
|Axít citric|
|
|![]()
![ Citric-acid-3D-balls.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7a/Citric-acid-3D-balls.png/150px-Citric-acid-3D-balls.png)
![ Citric-acid-3D-balls.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7a/Citric-acid-3D-balls.png/150px-Citric-acid-3D-balls.png)
[Danh pháp IUPAC](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_IUPAC)
Axít 3-hydroxypentanedioic axít 3-cacboxylic
[Số CAS](/wiki/S%E1%BB%91_%C4%91%C4%83ng_k%C3%BD_CAS) [77-92-9](http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=77-92-9) [PubChem](/w/index.php?title=PubChem&action=edit&redlink=1) [311](http://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/summary/summary.cgi?cid=311) [Công thức phân tử](/wiki/C%C3%B4ng_th%E1%BB%A9c_h%C3%B3a_h%E1%BB%8Dc) 6H 8O 7 [Phân tử gam](/wiki/Ph%C3%A2n_t%E1%BB%AD_gam)
210,14 g/mol (monohydrat)
[Tỷ trọng](/wiki/T%E1%BB%B7_tr%E1%BB%8Dng) [Điểm nóng chảy](/wiki/Nhi%E1%BB%87t_%C4%91%E1%BB%99_n%C3%B3ng_ch%E1%BA%A3y) [°C](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_Celsius) [Điểm sôi](/wiki/%C4%90i%E1%BB%83m_s%C3%B4i) [Độ hòa tan](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_h%C3%B2a_tan)trong nước [Độ axít](/w/index.php?title=H%E1%BA%B1ng_s%E1%BB%91_%C4%91i%E1%BB%87n_li_ax%C3%ADt&action=edit&redlink=1)(p *K* a) a1=3,15
pK
a2=4,77
pK
a3=6,40 [citrat natri](/w/index.php?title=Citrat_natri&action=edit&redlink=1), [citrat canxi](/w/index.php?title=Citrat_canxi&action=edit&redlink=1) **Axít citric** hay **axít xitric** là một [axít](/wiki/Ax%C3%ADt) [hữu cơ](/wiki/H%E1%BB%A3p_ch%E1%BA%A5t_h%E1%BB%AFu_c%C6%A1) yếu. Nó là một [chất bảo quản](/wiki/Ch%E1%BA%A5t_b%E1%BA%A3o_qu%E1%BA%A3n) tự nhiên và cũng được sử dụng để bổ sung vị chua cho thực phẩm hay các loại [nước ngọt](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%93_u%E1%BB%91ng_nh%E1%BA%B9&action=edit&redlink=1). Trong [hóa sinh học](/wiki/H%C3%B3a_sinh), nó là tác nhân trung gian quan trọng trong [chu trình axít citric](/wiki/Chu_tr%C3%ACnh_ax%C3%ADt_citric) và vì thế xuất hiện trong [trao đổi chất](/wiki/Trao_%C4%91%E1%BB%95i_ch%E1%BA%A5t) của gần như mọi [sinh vật](/wiki/S%E1%BB%B1_s%E1%BB%91ng). Nó cũng được coi là tác nhân làm sạch tốt về mặt môi trường và đóng vai trò của [chất chống ôxi hóa](/wiki/Ch%E1%BA%A5t_ch%E1%BB%91ng_%C3%B4xy_h%C3%B3a).
Axít citric tồn tại trong một loạt các loại rau quả, chủ yếu là các loại quả của chi
[Citrus](/wiki/Chi_Cam_chanh). Các loài [chanh](/wiki/Chanh) có hàm lượng cao axít citric; có thể tới 8% khối lượng khô trong quả của chúng (1,38-1,44 [gam](/wiki/Gam) trên mỗi [aoxơ](/wiki/Ounce) nước quả ). Hàm lượng của axít citric trong quả cam, chanh nằm trong khoảng từ 0,005 mol/L đối với các loài cam và bưởi chùm tới 0,030 mol/L trong các loài chanh. Các giá trị này cũng phụ thuộc vào các điều kiện môi trường gieo trồng. [1]
## Mục lục
## Tính chất[
[sửa](/w/index.php?title=Ax%C3%ADt_citric&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ax%C3%ADt_citric&action=edit§ion=1)]
Ở
[nhiệt độ phòng](/wiki/Nhi%E1%BB%87t_%C4%91%E1%BB%99_v%C3%A0_%C3%A1p_su%E1%BA%A5t_ti%C3%AAu_chu%E1%BA%A9n), axít citric là chất bột kết tinh màu trắng. Nó có thể tồn tại dưới dạng khan (không chứa nước) hay dưới dạng ngậm một phân tử nước ( [monohydrat](/wiki/Hydrat)). Dạng khan kết tinh từ nước nóng, trong khi dạng monohydrat hình thành khi axít citric kết tinh từ nước lạnh. Dạng monohydrat có thể chuyển hóa thành dạng khan khi nung nóng tới trên 74 °C. Axít citric cũng hòa tan trong [etanol](/wiki/%C3%8Atanol) khan tuyệt đối (76 phần axít citric trên mỗi 100 phần etanol) ở 15 °C.
Về cấu trúc hóa học, axít citric chia sẻ các tính chất của các
[axít cacboxylic](/wiki/Axit_cacboxylic) khác. Khi bị nung nóng trên 175 °C, nó bị phân hủy để giải phóng [điôxít cacbon](/wiki/Cacbon_%C4%91i%C3%B4x%C3%ADt) và [nước](/wiki/N%C6%B0%E1%BB%9Bc).
## Đo đạc[
[sửa](/w/index.php?title=Ax%C3%ADt_citric&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ax%C3%ADt_citric&action=edit§ion=2)]
Axít citric thường được thêm vào nước ngọt,
[bia](/wiki/Bia_(%C4%91%E1%BB%93_u%E1%BB%91ng)), [nước seltzer](/w/index.php?title=N%C6%B0%E1%BB%9Bc_cacbonat_h%C3%B3a&action=edit&redlink=1) và xuất hiện tự nhiên trong nhiều loại nước quả. Điều này gây ra vấn đề trong đo lường do kỹ thuật đo đạc chuẩn cho đường là [chiết suất](/wiki/Chi%E1%BA%BFt_su%E1%BA%A5t). Chiết suất của đường và axít citric là gần như đồng nhất. Đối với các dạng nước ngọt và nước cam thì phép đo độ ngọt tốt nhất là tỷ lệ đường/axít. Gần đây, việc sử dụng các thiết bị nhạy hồng ngoại đã cho phép đo cả [Brix](/w/index.php?title=Brix&action=edit&redlink=1) (hàm lượng đường) và độ chua bằng phát hiện đường và axít citric thông qua các dao động phân tử đặc trưng của chúng và điều này cho phép đánh giá chính xác hơn độ ngọt của đồ uống.
## Lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=Ax%C3%ADt_citric&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ax%C3%ADt_citric&action=edit§ion=3)]
Sự phát hiện ra axít citric được cho là của nhà giả kim thuật người
[Iran](/wiki/Iran) trong thế kỷ 8 là [Jabir Ibn Hayyan](/w/index.php?title=Abu_Musa_Jabir_Ibn_Hayyan&action=edit&redlink=1) (Geber) [[2]](#cite_note-geber1-2) [[3]](#cite_note-geber2-3) . Các học giả thời Trung cổ tại châu Âu cũng đã nhận thức về bản chất axít của các loại nước cam, chanh; những kiến thức như thế được ghi lại trong [4] [Bách khoa Toàn thư](/w/index.php?title=B%C3%A1ch_khoa_To%C3%A0n_th%C6%B0&action=edit&redlink=1)thế kỷ 13 *(* [Speculum Majus](/w/index.php?title=Speculum_Majus&action=edit&redlink=1) *Tấm gương Lớn*), do [Vincent of Beauvais](/w/index.php?title=Vincent_of_Beauvais&action=edit&redlink=1) viết. Axít citric lần đầu tiên được [[5]](#cite_note-5) [Carl Wilhelm Scheele](/wiki/Carl_Wilhelm_Scheele), một nhà hóa học người [Thụy Điển](/wiki/Th%E1%BB%A5y_%C4%90i%E1%BB%83n), cô lập năm 1784, trong đó ông kết tinh nó từ nước chanh [[6]](#cite_note-history-6) . Sản xuất axít citric quy mô công nghiệp bắt đầu từ năm 1860, dựa trên ngành công nghiệp sản xuất các loại quả cam chanh của [[7]](#cite_note-book1-7) [Italia](/wiki/%C3%9D).
Năm 1893, C. Wehmer phát hiện ra rằng nấm mốc
* cũng có thể sản xuất ra axít citric từ đường. Tuy nhiên, sản xuất sinh học của axít citric đã không trở thành quan trọng về mặt công nghiệp cho tới tận khi Penicillium* [Thế chiến I](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_nh%E1%BA%A5t)làm gián đoạn xuất khẩu cam chanh của Italia. Năm 1917, nhà hóa học thực phẩm người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3)là James Currie phát hiện ra rằng một số biến thể của nấm *có thể là các nhà sản xuất axít citric có hiệu quả và* [Aspergillus niger](/w/index.php?title=Aspergillus_niger&action=edit&redlink=1) [Pfizer](/w/index.php?title=Pfizer&action=edit&redlink=1)bắt đầu sản xuất ở quy mô công nghiệp bằng kỹ thuật này sau đó 2 năm, tiếp theo là [Citrique Belge](/w/index.php?title=Citrique_Belge&action=edit&redlink=1)vào năm 1929.
## Sản xuất[
[sửa](/w/index.php?title=Ax%C3%ADt_citric&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ax%C3%ADt_citric&action=edit§ion=4)]
Trong kỹ thuật sản xuất này, hiện tại vẫn là công nghệ sản xuất công nghiệp chính cho axít citric, các mẻ cấy nấm
* được nuôi trong môi trường chứa Aspergillus niger* [sucroza](/wiki/Sucroza)hay [glucoza](/wiki/Glucose)để sinh ra axít citric. Nguồn đường là nước ngâm ngô cô đặc , [[8]](#cite_note-8) [nước rỉ đường](/w/index.php?title=N%C6%B0%E1%BB%9Bc_r%E1%BB%89_%C4%91%C6%B0%E1%BB%9Dng&action=edit&redlink=1), [tinh bột ngô](/w/index.php?title=Tinh_b%E1%BB%99t_ng%C3%B4&action=edit&redlink=1)thủy phân hay các dung dịch đường rẻ tiền khác . Sau khi nấm được lọc ra khỏi dung dịch được tạo thành, axít citric được cô lập bằng [[9]](#cite_note-9) [kết tủa](/w/index.php?title=K%E1%BA%BFt_t%E1%BB%A7a&action=edit&redlink=1)nó với vôi tôi ( [hydroxit canxi](/w/index.php?title=Hydroxit_canxi&action=edit&redlink=1)) để tạo ra muối citrat canxi, từ đó axít citric được sinh ra bằng xử lý muối này với [axít sulfuric](/wiki/Acid_sulfuric).
## Chu trình Krebs[
[sửa](/w/index.php?title=Ax%C3%ADt_citric&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ax%C3%ADt_citric&action=edit§ion=5)]
Axít citric là một trong chuỗi các
[hợp chất](/wiki/H%E1%BB%A3p_ch%E1%BA%A5t) tham gia vào [ôxi hóa](/w/index.php?title=%C3%94xi_h%C3%B3a&action=edit&redlink=1) [sinh lý](/wiki/Sinh_l%C3%BD_h%E1%BB%8Dc) các [chất béo](/wiki/Ch%E1%BA%A5t_b%C3%A9o), [protein](/wiki/Protein) và [cacbohydrat](/wiki/Cacbohydrat) thành điôxít cacbon và nước.
Chuỗi các phản ứng hóa học này là trung tâm của gần như mọi phản ứng
[trao đổi chất](/wiki/Trao_%C4%91%E1%BB%95i_ch%E1%BA%A5t) và là nguồn của hai phần ba [năng lượng](/wiki/N%C4%83ng_l%C6%B0%E1%BB%A3ng) có nguồn gốc từ thực phẩm trong các sinh vật bậc cao. Nó được [Hans Adolf Krebs](/wiki/Hans_Adolf_Krebs) phát hiện. Krebs đã nhận [Giải Nobel Sinh lý và Y khoa](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_%C4%91o%E1%BA%A1t_gi%E1%BA%A3i_Nobel_Sinh_l%C3%BD_h%E1%BB%8Dc_v%C3%A0_Y_khoa) năm 1953 cho phát hiện này. Chuỗi các phản ứng này được biết đến dưới nhiều tên gọi khác nhau, như *chu trình axít citric*, *chu trình Krebs* hay *chu trình axít tricacboxylic* (hay *chu trình TCA*).
## Sử dụng[
[sửa](/w/index.php?title=Ax%C3%ADt_citric&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ax%C3%ADt_citric&action=edit§ion=6)]
Năm 2007, tổng sản lượng sản xuất axít citric trên khắp thế giới là khoảng 1.700.000 tấn. Trên 50% sản lượng này được sản xuất tại
[Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c). Trên 50% được sử dụng như là chất tạo độ chua trong các loại đồ uống và khoảng 20% trong các ứng dụng thực phẩm khác, 20% cho các ứng dụng chất tẩy rửa và 10% cho các ứng dụng phi thực phẩm khác như [hóa mỹ phẩm](/w/index.php?title=H%C3%B3a_m%E1%BB%B9_ph%E1%BA%A9m&action=edit&redlink=1) và công nghiệp hóa chất.
### Phụ gia thực phẩm[
[sửa](/w/index.php?title=Ax%C3%ADt_citric&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ax%C3%ADt_citric&action=edit§ion=7)]
Trong vai trò của một
[phụ gia thực phẩm](/wiki/Ph%E1%BB%A5_gia_th%E1%BB%B1c_ph%E1%BA%A9m), axít citric được sử dụng như là [chất tạo hương vị](/w/index.php?title=Ch%E1%BA%A5t_t%E1%BA%A1o_h%C6%B0%C6%A1ng_v%E1%BB%8B&action=edit&redlink=1) và chất bảo quản trong [thực phẩm](/wiki/Th%E1%BB%B1c_ph%E1%BA%A9m) và [đồ uống](/wiki/Th%E1%BB%A9c_u%E1%BB%91ng), đặc biệt là các loại đồ uống nhẹ. Nó được ký hiệu bằng một [số E](/wiki/S%E1%BB%91_E) là **E330**. Các muối citrat của các [kim loại](/wiki/Kim_lo%E1%BA%A1i) khác nhau được sử dụng để chuyển giao các khoáng chất này ở dạng có thể sử dụng được về mặt sinh học trong nhiều [chất bổ sung dinh dưỡng](/w/index.php?title=Ch%E1%BA%A5t_b%E1%BB%95_sung_dinh_d%C6%B0%E1%BB%A1ng&action=edit&redlink=1). Các tính chất [đệm](/w/index.php?title=T%C3%A1c_nh%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%87m&action=edit&redlink=1) của các citrat được sử dụng để kiểm soát [pH](/wiki/PH) trong các chất tẩy rửa dùng trong gia đình và trong [dược phẩm](/wiki/D%C6%B0%E1%BB%A3c_ph%E1%BA%A9m). Tại Hoa Kỳ, độ tinh khiết của axít citric cần thiết để làm phụ gia thực phẩm được định nghĩa bởi [Food Chemical Codex](http://www.usp.org/fcc/) (FCC), được công bố trong [Dược điển Hoa Kỳ](/wiki/D%C6%B0%E1%BB%A3c_%C4%91i%E1%BB%83n_Hoa_K%E1%BB%B3) (USP).
### Làm mềm nước[
[sửa](/w/index.php?title=Ax%C3%ADt_citric&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ax%C3%ADt_citric&action=edit§ion=8)]
Khả năng của axít citric trong
[chelat](/w/index.php?title=Chelat_h%C3%B3a&action=edit&redlink=1) các kim loại làm cho nó trở thành hữu ích trong [xà phòng](/wiki/X%C3%A0_ph%C3%B2ng) và các loại [bột giặt](/wiki/B%E1%BB%99t_gi%E1%BA%B7t). Bằng sự chelat hóa các kim loại trong [nước cứng](/wiki/N%C6%B0%E1%BB%9Bc_c%E1%BB%A9ng), nó làm cho các chất tẩy rửa này tạo bọt và làm việc tốt hơn mà không cần phải làm mềm nước. Theo kiểu tương tự, axít citric được dùng để tái sinh các vật liệu [trao đổi ion](/w/index.php?title=Trao_%C4%91%E1%BB%95i_ion&action=edit&redlink=1) dùng trong các [chất làm mềm nước](/w/index.php?title=Ch%E1%BA%A5t_l%C3%A0m_m%E1%BB%81m_n%C6%B0%E1%BB%9Bc&action=edit&redlink=1) bởi nó kết tủa các ion kim loại đã tích lũy như là các phức chất citrat.
### Khác[
[sửa](/w/index.php?title=Ax%C3%ADt_citric&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ax%C3%ADt_citric&action=edit§ion=9)]
Axít citric được sử dụng trong
[công nghệ sinh học](/wiki/C%C3%B4ng_ngh%E1%BB%87_sinh_h%E1%BB%8Dc) và [công nghiệp dược phẩm](/wiki/C%C3%B4ng_nghi%E1%BB%87p_d%C6%B0%E1%BB%A3c_ph%E1%BA%A9m) để [thụ động hóa](/w/index.php?title=Th%E1%BB%A5_%C4%91%E1%BB%99ng_h%C3%B3a&action=edit&redlink=1) các hệ thống ống dẫn cần độ tinh khiết cao (thay cho việc sử dụng [axít nitric](/wiki/Axit_nitric)). [Axít nitric](/wiki/Axit_nitric) bị coi là nguy hiểm và khó xử lý khi sử dụng cho mục đích này, trong khi axít citric thì không.
Axít citric là thành phần hoạt hóa trong một số dung dịch tẩy rửa vệ sinh nhà bếp và phòng tắm. Dung dịch với hàm lượng 6% axít citric sẽ loại bỏ các vết bẩn do nước cứng từ thủy tinh mà không cần phải lau chùi. Trong công nghiệp nó được dùng để đánh tan lớp gỉ trên bề mặt thép
[[10]](#cite_note-10)
Axít citric được sử dụng phổ biến như là chất đệm để làm tăng độ hòa tan của
[heroin](/wiki/B%E1%BA%A1ch_phi%E1%BA%BFn) nâu. Các túi nhỏ chứa axít citric sử dụng một lần cũng được sử dụng như là tác nhân xui khiến để buộc những người dùng heroin phải đổi các kim bẩn của mình lấy các kim tiêm sạch nhằm làm giảm khả năng lan truyền [AIDS](/wiki/HIV/AIDS) và [bệnh viêm gan](/w/index.php?title=B%E1%BB%87nh_vi%C3%AAm_gan&action=edit&redlink=1) . Các chất a xít hóa khác sử dụng cho heroin nâu là [11] [axít ascorbic](/wiki/Vitamin_C), [axít axetic](/wiki/Axit_axetic)và [axít lactic](/wiki/Axit_lactic); khi không có chúng, những người sử dụng ma túy thường thay thế chúng bằng nước chanh hay [dấm](/wiki/Gi%E1%BA%A5m).
Axít citric là một trong các hóa chất cần thiết để tổng hợp
[HMTD](/w/index.php?title=Hexametylen_triperoxit_diamin&action=edit&redlink=1), một chất nổ nhạy nhiệt, nhạy ma sát và nhạy va chạm tương tự như [axeton peroxit](/w/index.php?title=Axeton_peroxit&action=edit&redlink=1). Vì lý do này, việc mua một lượng lớn axít citric như tại Mỹ, có thể gây nghi vấn về các hoạt động khủng bố tiềm ẩn.
Axít citric cũng có thể thêm vào
[kem](/w/index.php?title=Kem_(%C4%91%E1%BB%93_%C4%83n)&action=edit&redlink=1) để giữ cho các giọt mỡ nhỏ tách biệt nhau cũng như thêm vào các công thức chế biến nước chanh tươi tại chỗ. Axít citric cũng được dùng cùng [bicacbonat natri](/wiki/Natri_bicacbonat) trong một loạt các công thức tạo bong bóng (bọt) khí, cho cả các dạng thực phẩm (chẳng hạn các loại bánh bột và thỏi) lẫn các dạng hóa chất vệ sinh cá nhân (ví dụ các dạng [muối bồn tắm](/w/index.php?title=Mu%E1%BB%91i_b%E1%BB%93n_t%E1%BA%AFm&action=edit&redlink=1), [bom bồn tắm](/w/index.php?title=Bom_b%E1%BB%93n_t%E1%BA%AFm&action=edit&redlink=1) và làm sạch [dầu mỡ](/wiki/D%E1%BA%A7u_m%E1%BB%8F)).
Axít citric cũng dùng nhiều trong sản xuất
[rượu vang](/wiki/R%C6%B0%E1%BB%A3u_vang) như là chất thay thế hay bổ sung khi các loại quả chứa ít hay không có độ chua tự nhiên được sử dụng. Nó chủ yếu được sử dụng cho các loại rượu vang rẻ tiền do giá thành thấp của sản xuất . [12]
Khi sử dụng với
[tóc](/wiki/T%C3%B3c), axít citric mở lớp ngoài cùng (còn gọi là lớp [cutin](/w/index.php?title=Cutin&action=edit&redlink=1)) ra. Khi lớp cutin mở ra, nó cho phép có sự thâm nhập vào sâu hơn của các chất vào chân tóc. Nó có thể được sử dụng trong một số loại [dầu gội đầu](/w/index.php?title=D%E1%BA%A7u_g%E1%BB%99i_%C4%91%E1%BA%A7u&action=edit&redlink=1) để rửa sạch các chất sáp và thuốc nhuộm từ tóc.
Axít citric cũng được sử dụng như là nước rửa lần hai (sau
[nước hiện hình](/w/index.php?title=N%C6%B0%E1%BB%9Bc_hi%E1%BB%87n_h%C3%ACnh&action=edit&redlink=1)) trong xử lý phim chụp ảnh trước khi dùng [nước định hình](/w/index.php?title=N%C6%B0%E1%BB%9Bc_%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C3%ACnh&action=edit&redlink=1). Nước rửa đầu tiên thường hơi kiềm nên nước rủa có tính axít nhẹ sẽ trung hòa nó, làm tăng hiệu quả của việc rửa ảnh so với dùng nước thường . [13]
Axít citric cũng được dùng như là một trong các thành phần hoạt hóa trong sản xuất các mô kháng virus
[[14]](#cite_note-14)
Axít citric cũng được sử dụng như là tác nhân làm chín chính trong các công đoạn đầu tiên trong sản xuất phó mát mozzarella
[[15]](#cite_note-New_England_Cheesemaking_Supply_Company-15)
## An toàn[
[sửa](/w/index.php?title=Ax%C3%ADt_citric&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ax%C3%ADt_citric&action=edit§ion=10)]
Axít citric được hầu hết các quốc gia và tổ chức quốc tế công nhận là an toàn để sử dụng trong thực phẩm. Nó hiện diện tự nhiên trong gần như mọi dạng sự sống, các lượng axít citric dư thừa dễ dàng trao đổi và bài tiết ra khỏi cơ thể. Tuy nhiên, việc tiếp xúc với axít citric khô hay đậm đặc có thể gây ra kích ứng da và mắt, vì thế bảo hộ lao động nên được sử dụng khi tiếp xúc với axít citric. Việc sử dụng quá nhiều axít citric cũng dễ làm tổn hại men răng
. Tiếp xúc gần với mắt có thể gây bỏng và làm mất [16] [thị giác](/wiki/Th%E1%BB%8B_gi%C3%A1c).
Đôi khi hàm lượng quá cao axít citric có thể gây tổn hại cho tóc, do nó mở lớp cutin của tóc. Nó có thể làm mất các chất cần thiết cho tóc và làm tóc bị bạc màu.
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Ax%C3%ADt_citric&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ax%C3%ADt_citric&action=edit§ion=11)] [Sự không chịu được axít citric](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_kh%C3%B4ng_ch%E1%BB%8Bu_%C4%91%C6%B0%E1%BB%A3c_ax%C3%ADt_citric&action=edit&redlink=1) [Chu trình axít citric](/wiki/Chu_tr%C3%ACnh_ax%C3%ADt_citric) [Axít isocitric](/w/index.php?title=Ax%C3%ADt_isocitric&action=edit&redlink=1) [Axít aconitic](/w/index.php?title=Ax%C3%ADt_aconitic&action=edit&redlink=1) [Axít propan-1,2,3-tricacboxylic](/w/index.php?title=Ax%C3%ADt_propan-1,2,3-tricacboxylic&action=edit&redlink=1)(axít tricacballylic, axít cacballylic) [Axít trong rượu vang](/w/index.php?title=Ax%C3%ADt_trong_r%C6%B0%E1%BB%A3u_vang&action=edit&redlink=1)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Ax%C3%ADt_citric&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ax%C3%ADt_citric&action=edit§ion=12)] **Penniston K. L., Nakada S. Y., Holmes R. P., Assimos D. G. (2008).** [^](#cite_ref-1) [“Quantitative Assessment of Citric Acid in Lemon Juice, Lime Juice, and Commercially-Available Fruit Juice Products”](http://www.liebertonline.com/doi/pdfplus/10.1089/end.2007.0304)(pdf). *Journal of Endourology* **22**(3): 567. [doi](/wiki/DOI): [10.1089/end.2007.0304](http://dx.doi.org/10.1089%2Fend.2007.0304). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [18290732](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18290732). [^](#cite_ref-geber1_2-0) [http://www.islamicspain.tv/Arts-and-Science/The-Culture-of-Al-Andalus/Chemistry.htm](http://www.islamicspain.tv/Arts-and-Science/The-Culture-of-Al-Andalus/Chemistry.htm) [^](#cite_ref-geber2_3-0) [http://muslimmedianetwork.com/mmn/?p=1553](http://muslimmedianetwork.com/mmn/?p=1553) [^](#cite_ref-geber3_4-0) [http://journals.iucr.org/a/issues/2008/01/00/sc5012/index.html](http://journals.iucr.org/a/issues/2008/01/00/sc5012/index.html) [^](#cite_ref-5) [Vincent-of-Beauvais](http://www.britannica.com/EBchecked/topic/629359/Vincent-of-Beauvais) [^](#cite_ref-history_6-0) [Axít citric](http://web1.caryacademy.org/chemistry/rushin/StudentProjects/CompoundWebSites/2001/Citric%20Acid/history.htm) [^](#cite_ref-book1_7-0) [http://books.google.com/books?id=OUXOm8bdG1UC&pg=PA944&dq=how+citric+acid+was+discovered](http://books.google.com/books?id=OUXOm8bdG1UC&pg=PA944&dq=how+citric+acid+was+discovered) **Phụ phẩm từ xay ướt ngô, xem:** [^](#cite_ref-8) [Corn Steep Liquor](http://www.kwalternativefeeds.co.uk/page.cfm?pageid=1313) **Citric acid production by a novel** [^](#cite_ref-9) *Aspergillus niger*isolate: II. Optimization of process parameters through statistical experimental designs. Bioresource Technology 98(18) 3470-3477. [^](#cite_ref-10) [Use of ammoniated citric acid for the chemical cleaning of high pressure boilers](http://www.angelfire.com/mt/chemicalcleaning/webboiler.html). **Garden J., Roberts K., Taylor A., Robinson, D. (2003).** [^](#cite_ref-11) ["Evaluation of the Provision of Single Use Citric Acid Sachets to Injecting Drug Users" (pdf)](http://www.drugmisuse.isdscotland.org/eiu/pdfs/citric_acid_full.pdf), Scottish Center for Infection and Environmental Health. **J. Robinson (chủ biên)** [^](#cite_ref-Oxford_pg_171_12-0) *"The Oxford Companion to Wine"*, Ấn bản lần 3, trang 171, Nhà in Đại học Oxford, 2006, [ISBN 0-19-860990-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0198609906) [^](#cite_ref-Silverprint-stop_13-0) [Stopbaths](http://www.silverprint.co.uk/chem4.html) [^](#cite_ref-14) [“Tissues that fight germs”](http://money.cnn.com/2004/07/14/news/fortune500/kleenex/). CNN. 14 tháng 7 năm 2004. Truy cập ngày 8 tháng 5 năm 2008. [^](#cite_ref-New_England_Cheesemaking_Supply_Company_15-0) [Buying milk for Mozzarella](http://www.cheesemaking.com/store/pg/21.html) [^](#cite_ref-ukfood_16-0) [http://www.ukfoodguide.net/e330.htm](http://www.ukfoodguide.net/e330.htm)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Ax%C3%ADt_citric&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ax%C3%ADt_citric&action=edit§ion=13)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Ax%C3%ADt_citric&veaction=edit&vesection=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ax%C3%ADt_citric&action=edit§ion=14)]
|
|![]()

X-Content-Type-Options: nosniff

X-UA-Compatible: IE=Edge

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

X-Cache: cp1053 miss (0), cp1066 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Set-Cookie: WMF-Last-Access=25-May-2015;Path=/;HttpOnly;Expires=Fri, 26 Jun 2015 00:00:00 GMT


text:
Bọ ba thùy
Bọ ba thùy (danh pháp khoa học:Trilobita; phát âm: /ˈtraɪlɵbaɪt/ hoặc /ˈtrɪlɵbaɪt/) là một nhóm/lớp hóa thạch nổi tiếng của các động vật chân khớp tuyệt chủng. Xuất hiện đầu tiên của bọ ba thùy trong các dấu vết hóa thạch móng của giai đoạn Atdabanian, Cambri sớm, và chúng bị biến mất trong suốt đại Cổ Sinh trước khi bắt đầu đi đến tuyệt chủng trong suốt kỷ Devon, tất cả các bộ bọ ba thùy đều đã tuyệt chủng, trừ Proetida. Bọ ba thùy biến mất sau cùng trong sự kiện tuyệt chủng lớn vào cuối kỷ Permi cách đây khoảng 250 triệu năm. Bọ ba thùy là những loài chiếm lĩnh các đại dương hơn 270 triệu năm.[2]
Khi bọ ba thùy xuất hiện đầu tiên trong các mẫu hóa thạch chúng đã thể hiện tính đa dạng sinh học và sự phân tán địa lý cao. Do đặc điểm đó, có khoảng 17.000 loài đã được biết đến sống vào đại Cổ Sinh. Công tác nghiên cứu các hóa thạch này có nhiều đóng góp quan trọng về sinh địa tầng, cổ sinh học, tiến hóa sinh học và kiến tạo mảng. Trilobita thường được xếp vào phân ngành Schizoramia, ngành Arthropoda trong liên lớp Arachnomorpha (tương đương với Arachnata),[3] mặc dù một số phương pháp phân loại thay thế cũng được tìm thấy trong các tài liệu khác.
Trilobita có một số kiểu sống; một vài nhóm sống bám đáy để săn mồi, ăn xác chết, ăn bằng cách lọc thức ăn trong nước và một vài loài sống trong tầng mặt để ăn sinh vật phiêu sinh. Hầu hết các kiểu sống giống với các loài chân khớp hiện đại sống trong môi trường biển được thấy có ở Trilobita, và ngoại lệ có thể là kiểu sống ký sinh (vẫn còn tranh cãi về mặt khoa học).[4] Một số loài Trilobita (đặc biệt là họ Olenidae) thậm chí có quan hệ cộng sinh với các vi khuẩn ăn lưu huỳnh, để tìm kiếm nguồn thức ăn từ chúng.[5]
Phân loài[sửa | sửa mã nguồn]
- Bọ ba thùy Trilobita
- Bộ Agnostida
- Phân bộ Agnostina
- Liên họ Agnostoidea
- Liên họ Condylopygoidea
- Liên họ Incertae sedis
- Phân bộ Eodiscina
- Liên họ Eodiscoidea
- Phân bộ Agnostina
- Bộ Asaphida
-
- Liên họ Anomocaroidea
- Liên họ Asaphoidea
- Liên họ Cyclopygoidea
- Liên họ Dikelocephaloidea
- Liên họ Remopleuridioidea
- Liên họ Trinucleoidea
- Liên họ Incertae sedis
-
- Bộ Corynexochida
- Phân bộ Corynexochina
- Liên họ Corynexochoidea
- Phân bộ Illaenina
- Liên họ Illaenoidea
- Phân bộ Leiostegiina
- Liên họ Leiostegioidea
- Phân bộ Corynexochina
- Bộ Harpetida
- Phân bộ Harpetina
- Liên họ Harpetioidea
- Phân bộ Harpetina
- Bộ Lichida
- Bộ Phacopida
- Bộ Proetida
- Bộ Ptychopariida
- Bộ Redlichiida
- Incertae sedis
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Robert Kihm; James St. John (2007), Walch's trilobite research – A translation of his 1771 trilobite chapter (PDF), trong Donald G. Mikulic, Ed Landing and Joanne Kluessendorf, “Fabulous fossils – 300 years of worldwide research on trilobites”, New York State Museum Bulletin (University of the State of New York) 507: 115–140.
- ^ Learn more about First Life David Attenborough's First Life
- ^ Cotton, T. J.; Braddy, S. J. (2004), “The phylogeny of arachnomorph arthropods and the origins of the Chelicerata”, Transactions of the Royal Society of Edinburgh: Earth Sciences 94: 169–193, doi:10.1017/S0263593303000105
- ^ Fortey, Richard (2004), “The Lifestyles of the Trilobites” (PDF), American Scientist 92: 446–453
- ^ Fortey, Richard (June năm 2000), “Olenid trilobites: the oldest known chemoautotrophic symbionts?”, Proceedings of the National Academy of Sciences 97 (12): 6574–6548, doi:10.1073/pnas.97.12.6574, PMC 18664, PMID 10841557
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Gon III, Sam, A Guide to the Orders of Trilobite. (A site with information covering trilobites from all angles. Includes many line drawings and photographs.)
- Trilobite (fossil subphylum) tại Encyclopædia Britannica (tiếng Anh)
- The Virtual Fossil Museum - Class Trilobita - Including extensive photographs organized by taxonomy and locality.
- Western Trilobite Association
- Kevin's Trilobite Gallery - a collection of photographs of trilobite fossils
- Canadian trilobite web site: photographs of trilobite fossils
- The Paleontological Society
- Chisholm, Hugh biên tập (1911). “Trilobites”. Encyclopædia Britannica . Nhà in Đại học Cambridge.

markdown:
# Bọ ba thùy
|Bọ ba thùy|
|Thời điểm hóa thạch: 527–251Ma
| ![ Kainops invius lateral and ventral.JPG](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/63/Kainops_invius_lateral_and_ventral.JPG/272px-Kainops_invius_lateral_and_ventral.JPG)
[Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Vực](/wiki/V%E1%BB%B1c_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *domain*) *Nhánh* [Unikonta](/wiki/Sinh_v%E1%BA%ADt_m%E1%BB%99t_l%C3%B4ng_roi) *Nhánh* [Holozoa](/wiki/Holozoa) *Nhánh* [Filozoa](/wiki/Filozoa) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Phân giới](/wiki/Ph%C3%A2n_gi%E1%BB%9Bi)( *subregnum*) [Eumetazoa](/wiki/Eumetazoa) [Liên ngành](/wiki/Li%C3%AAn_ng%C3%A0nh)( *superphylum*) [Ecdysozoa](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_l%E1%BB%99t_x%C3%A1c&action=edit&redlink=1) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Arthropoda](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_Ch%C3%A2n_kh%E1%BB%9Bp) [Phân ngành](/wiki/Ph%C3%A2n_ng%C3%A0nh)( *subphylum*) [†](/wiki/Tuy%E1%BB%87t_ch%E1%BB%A7ng)Trilobitomorpha [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) **Trilobita** [Walch](/w/index.php?title=Johann_Ernst_Immanuel_Walch&action=edit&redlink=1), 1771 [[1]](#cite_note-Kihm.26St.John07-1) **Bọ ba thùy** ( [danh pháp khoa học](/wiki/Danh_ph%C3%A1p): **Trilobita**; phát âm: [/](//en.wikipedia.org/wiki/Help:IPA_for_English) [ˈ](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [t](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [r](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [aɪ](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [l](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [ɵ](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [b](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [aɪ](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [t](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [/](//en.wikipedia.org/wiki/Help:IPA_for_English) hoặc [/](//en.wikipedia.org/wiki/Help:IPA_for_English) [ˈ](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [t](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [r](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [ɪ](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [l](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [ɵ](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [b](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [aɪ](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [t](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [/](//en.wikipedia.org/wiki/Help:IPA_for_English)) là một nhóm/lớp hóa thạch nổi tiếng của các động vật chân khớp tuyệt chủng. Xuất hiện đầu tiên của bọ ba thùy trong các dấu vết hóa thạch móng của giai đoạn [Atdabanian](/w/index.php?title=Atdabanian&action=edit&redlink=1), [Cambri sớm](/wiki/Th%E1%BB%91ng_Terreneuve), và chúng bị biến mất trong suốt [đại Cổ Sinh](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_C%E1%BB%95_sinh) trước khi bắt đầu đi đến tuyệt chủng trong suốt [kỷ Devon](/wiki/K%E1%BB%B7_Devon), tất cả các bộ bọ ba thùy đều đã tuyệt chủng, trừ [Proetida](/w/index.php?title=Proetida&action=edit&redlink=1). Bọ ba thùy biến mất sau cùng trong [sự kiện tuyệt chủng](/wiki/S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_tuy%E1%BB%87t_ch%E1%BB%A7ng_k%E1%BB%B7_Permi-k%E1%BB%B7_Trias) lớn vào cuối [kỷ Permi](/wiki/K%E1%BB%B7_Permi) cách đây khoảng 250 triệu năm. Bọ ba thùy là những loài chiếm lĩnh các đại dương hơn 270 triệu năm. [[2]](#cite_note-2)
Khi bọ ba thùy xuất hiện đầu tiên trong các mẫu hóa thạch chúng đã thể hiện tính đa dạng sinh học và sự phân tán địa lý cao. Do đặc điểm đó, có khoảng 17.000 loài đã được biết đến sống vào
[đại Cổ Sinh](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_C%E1%BB%95_sinh). Công tác nghiên cứu các hóa thạch này có nhiều đóng góp quan trọng về [sinh địa tầng](/wiki/Sinh_%C4%91%E1%BB%8Ba_t%E1%BA%A7ng), [cổ sinh học](/wiki/C%E1%BB%95_sinh_v%E1%BA%ADt_h%E1%BB%8Dc), [tiến hóa sinh học](/wiki/Ti%E1%BA%BFn_h%C3%B3a) và [kiến tạo mảng](/wiki/Ki%E1%BA%BFn_t%E1%BA%A1o_m%E1%BA%A3ng). Trilobita thường được xếp vào phân ngành Schizoramia, ngành [Arthropoda](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_Ch%C3%A2n_kh%E1%BB%9Bp) trong liên lớp Arachnomorpha (tương đương với Arachnata), mặc dù một số phương pháp phân loại thay thế cũng được tìm thấy trong các tài liệu khác. [3]
Trilobita có một số kiểu sống; một vài nhóm sống bám đáy để săn mồi, ăn xác chết, ăn bằng cách lọc thức ăn trong nước và một vài loài sống trong tầng mặt để ăn
[sinh vật phiêu sinh](/w/index.php?title=Sinh_v%E1%BA%ADt_phi%C3%AAu_sinh&action=edit&redlink=1). Hầu hết các kiểu sống giống với các loài chân khớp hiện đại sống trong môi trường biển được thấy có ở Trilobita, và ngoại lệ có thể là kiểu [sống ký sinh](/w/index.php?title=S%E1%BB%91ng_k%C3%BD_sinh&action=edit&redlink=1) (vẫn còn tranh cãi về mặt khoa học). Một số loài Trilobita (đặc biệt là họ [4] [Olenidae](/w/index.php?title=Olenidae&action=edit&redlink=1)) thậm chí có quan hệ cộng sinh với các vi khuẩn ăn lưu huỳnh, để tìm kiếm nguồn thức ăn từ chúng. [[5]](#cite_note-Fortey00b-5)
## Phân loài[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BB%8D_ba_th%C3%B9y&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BB%8D_ba_th%C3%B9y&action=edit§ion=1)]
- Bọ ba thùy
*Trilobita*
- Bộ
[Agnostida](/w/index.php?title=Agnostida&action=edit&redlink=1)
- Phân bộ
[Agnostina](/w/index.php?title=Agnostina&action=edit&redlink=1)
- Liên họ
[Agnostoidea](/w/index.php?title=Agnostoidea&action=edit&redlink=1)
- Liên họ
[Condylopygoidea](/w/index.php?title=Condylopygoidea&action=edit&redlink=1)
- Liên họ Incertae sedis
- Liên họ
- Phân bộ
[Eodiscina](/w/index.php?title=Eodiscina&action=edit&redlink=1)
- Liên họ
[Eodiscoidea](/w/index.php?title=Eodiscoidea&action=edit&redlink=1)
- Liên họ
- Phân bộ
- Bộ
[Asaphida](/w/index.php?title=Asaphida&action=edit&redlink=1)
-
- Liên họ
[Anomocaroidea](/w/index.php?title=Anomocaroidea&action=edit&redlink=1)
- Liên họ
[Asaphoidea](/w/index.php?title=Asaphoidea&action=edit&redlink=1)
- Liên họ
[Cyclopygoidea](/w/index.php?title=Cyclopygoidea&action=edit&redlink=1)
- Liên họ
[Dikelocephaloidea](/w/index.php?title=Dikelocephaloidea&action=edit&redlink=1)
- Liên họ
[Remopleuridioidea](/w/index.php?title=Remopleuridioidea&action=edit&redlink=1)
- Liên họ
[Trinucleoidea](/w/index.php?title=Trinucleoidea&action=edit&redlink=1)
- Liên họ Incertae sedis
- Liên họ
-
- Bộ
[Corynexochida](/w/index.php?title=Corynexochida&action=edit&redlink=1)
- Phân bộ
[Corynexochina](/w/index.php?title=Corynexochina&action=edit&redlink=1)
- Liên họ
[Corynexochoidea](/w/index.php?title=Corynexochoidea&action=edit&redlink=1)
- Liên họ
- Phân bộ
[Illaenina](/w/index.php?title=Illaenina&action=edit&redlink=1)
- Liên họ
[Illaenoidea](/w/index.php?title=Illaenoidea&action=edit&redlink=1)
- Liên họ
- Phân bộ
[Leiostegiina](/w/index.php?title=Leiostegiina&action=edit&redlink=1)
- Liên họ
[Leiostegioidea](/w/index.php?title=Leiostegioidea&action=edit&redlink=1)
- Liên họ
- Phân bộ
- Bộ
[Harpetida](/w/index.php?title=Harpetida&action=edit&redlink=1)
- Phân bộ
[Harpetina](/w/index.php?title=Harpetina&action=edit&redlink=1)
- Liên họ
[Harpetioidea](/w/index.php?title=Harpetioidea&action=edit&redlink=1)
- Liên họ
- Phân bộ
- Bộ
[Lichida](/w/index.php?title=Lichida&action=edit&redlink=1)
- Bộ
[Phacopida](/w/index.php?title=Phacopida&action=edit&redlink=1)
- Bộ
[Proetida](/w/index.php?title=Proetida&action=edit&redlink=1)
- Bộ
[Ptychopariida](/w/index.php?title=Ptychopariida&action=edit&redlink=1)
- Bộ
[Redlichiida](/w/index.php?title=Redlichiida&action=edit&redlink=1)
- Incertae sedis
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BB%8D_ba_th%C3%B9y&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BB%8D_ba_th%C3%B9y&action=edit§ion=2)] **Robert Kihm; James St. John (2007),** [^](#cite_ref-Kihm.26St.John07_1-0) [(](http://www1.newark.ohio-state.edu/Professional/OSU/Faculty/jstjohn/Kihm-and-St.John-2007.pdf) *Walch's trilobite research – A translation of his 1771 trilobite chapter* *New York State Museum Bulletin*(University of the State of New York) **507**: 115–140. [^](#cite_ref-2) [Learn more about First Life](http://firstlifeseries.com/learn-more/)David Attenborough's First Life **Cotton, T. J.; Braddy, S. J. (2004), “The phylogeny of arachnomorph arthropods and the origins of the Chelicerata”,** [^](#cite_ref-cotton04_3-0) [Transactions of the Royal Society of Edinburgh](/w/index.php?title=Transactions_of_the_Royal_Society_of_Edinburgh&action=edit&redlink=1): Earth Sciences **94**: 169–193, [doi](/wiki/DOI): [10.1017/S0263593303000105](http://dx.doi.org/10.1017%2FS0263593303000105) [^](#cite_ref-Fortey04_4-0) [Fortey, Richard](/w/index.php?title=Richard_Fortey&action=edit&redlink=1)(2004), [“The Lifestyles of the Trilobites”](http://www.cornellcollege.edu/geology/courses/Greenstein/paleo/trilobites.pdf)(PDF), *American Scientist* **92**: 446–453 [^](#cite_ref-Fortey00b_5-0) [Fortey, Richard](/w/index.php?title=Richard_Fortey&action=edit&redlink=1)(June năm 2000), [“Olenid trilobites: the oldest known chemoautotrophic symbionts?”](http://www.pnas.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=10841557), [Proceedings of the National Academy of Sciences](/w/index.php?title=Proceedings_of_the_National_Academy_of_Sciences&action=edit&redlink=1) **97**(12): 6574–6548, [doi](/wiki/DOI): [10.1073/pnas.97.12.6574](http://dx.doi.org/10.1073%2Fpnas.97.12.6574), [PMC](/wiki/PubMed_Central) [18664](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC18664), [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [10841557](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10841557)
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BB%8D_ba_th%C3%B9y&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BB%8D_ba_th%C3%B9y&action=edit§ion=3)]
|
|![]()
**có thông tin sinh học về** [Wikispecies](/wiki/Wikispecies) [Bọ ba thùy](//species.wikimedia.org/wiki/Trilobitomorpha?uselang=vi)
|
|![]()
[Bọ ba thùy](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Trilobitomorpha?uselang=vi)
- Gon III, Sam,
[. (A site with information covering trilobites from all angles. Includes many line drawings and photographs.)](http://www.trilobites.info/) *A Guide to the Orders of Trilobite* [Trilobite (fossil subphylum)](http://www.britannica.com/EBchecked/topic/605346)tại [Encyclopædia Britannica](/wiki/Encyclop%C3%A6dia_Britannica) **(tiếng Anh)** [The Virtual Fossil Museum - Class Trilobita](http://www.fossilmuseum.net/Tree_of_Life/PhylumArthropoda/ClassTrilobita.htm)- Including extensive photographs organized by taxonomy and locality. [Western Trilobite Association](http://www.westernta.com/) [Kevin's Trilobite Gallery - a collection of photographs of trilobite fossils](http://web.archive.org/web/20091027033917/http://us.geocities.com/trilobitologist/trilobites.html) [Canadian trilobite web site: photographs of trilobite fossils](http://mdbourrie.googlepages.com/trilobites) [The Paleontological Society](http://www.paleosoc.org/) [Chisholm, Hugh biên tập (1911). “](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Wikisource-logo.svg) [Trilobites](//en.wikipedia.org/wiki/Wikisource:1911_Encyclop%C3%A6dia_Britannica/Trilobites)”. *. Nhà in Đại học Cambridge.* [Encyclopædia Britannica](/wiki/Encyclop%C3%A6dia_Britannica)

X-Cache: cp1052 miss (0), cp1066 frontend miss (0)


text:
Barbey-Seroux
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Tọa độ: 48°08′33″B 6°50′24″Đ / 48,1425°B 6,84°Đ
Barbey-Seroux là một xã, nằm ở tỉnh Vosges trong vùng Lorraine của Pháp. Xã này có diện tích 7,32 kilômét vuông, dân số năm 1999 là 116 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 600 m trên mực nước biển.
Biến động dân số[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
Bạn có thể tham khảo nội dung bài này trong Wikipedia tiếng Pháp để có thêm thông tin mở rộng cho bài này. Nếu bạn không biết tiếng Pháp, có thể dùng công cụ dịch, như Google Dịch.

markdown:
# Barbey-Seroux
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
[Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [48°08′33″B 6°50′24″Đ / 48,1425°B 6,84°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Barbey-Seroux¶ms=48.1425_N_6.84_E_region:FR_type:city)
|
|
|Hành chính|
|
| ![ Quốc kỳ Pháp](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
![ Quốc kỳ Pháp](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
[Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [Vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Lorraine](/wiki/Lorraine) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Vosges](/wiki/Vosges) [Quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Saint-Dié-des-Vosges](/wiki/Saint-Di%C3%A9-des-Vosges_(qu%E1%BA%ADn)) [Tổng](/wiki/T%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Corcieux](/w/index.php?title=T%E1%BB%95ng_Corcieux&action=edit&redlink=1) [Liên xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p#Li.C3.AAn_x.C3.A3) [Cộng đồng các xã Monts de Vologne](/w/index.php?title=C%E1%BB%99ng_%C4%91%E1%BB%93ng_c%C3%A1c_x%C3%A3_Monts_de_Vologne&action=edit&redlink=1) [Xã (thị) trưởng](/wiki/Th%E1%BB%8B_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng)
(
[2008](/wiki/2008)- [2014](/wiki/2014)) [Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99)
(bình quân 600 m/2.000 ft)
1 2(2,83 sq mi) [INSEE](/wiki/M%C3%A3_INSEE)/Mã bưu chính [88035](http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=88035-COM)/ [88640](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_Ph%C3%A1p&action=edit&redlink=1) **Barbey-Seroux** là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p), nằm ở [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Ph%C3%A1p)) [Vosges](/wiki/Vosges) trong [vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Lorraine](/wiki/Lorraine) của Pháp. Xã này có diện tích 7,32 [kilômét vuông](/wiki/Kil%C3%B4m%C3%A9t_vu%C3%B4ng), [dân số](/wiki/D%C3%A2n_s%E1%BB%91) năm [1999](/wiki/1999) là 116 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 600 m trên [mực nước biển](/wiki/M%E1%BB%B1c_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_bi%E1%BB%83n).
## Biến động dân số[
[sửa](/w/index.php?title=Barbey-Seroux&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Barbey-Seroux&action=edit§ion=1)]
|
|[1975](/wiki/1975) [1982](/wiki/1982) [1990](/wiki/1990) [1999](/wiki/1999) [1968](/wiki/1968): [Dân số không tính trùng](/w/index.php?title=D%C3%A2n_s%E1%BB%91_kh%C3%B4ng_t%C3%ADnh_tr%C3%B9ng&action=edit&redlink=1)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Barbey-Seroux&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Barbey-Seroux&action=edit§ion=2)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Barbey-Seroux&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Barbey-Seroux&action=edit§ion=3)] *Bạn có thể tham khảo nội dung bài này trong Wikipedia tiếng Pháp để có thêm thông tin mở rộng cho bài này. Nếu bạn không biết tiếng Pháp, có thể dùng công cụ dịch, như Google Dịch.*
|
|![]()

X-Cache: cp1067 hit (1), cp1066 frontend miss (0)


text:
Pszczyna
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Pszczyna là một thị trấn thuộc huyện Pszczyński, tỉnh Śląskie ở nam Ba Lan. Thị trấn có diện tích 22 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 25415 người và mật độ 1130 người/km².[1]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Area and Population in the Territorial Profile in 2011. 10 tháng 8 năm 2011. ISSN 1505-5507. Truy cập ngày 11 tháng 5 năm 2012.

markdown:
# Pszczyna
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Pszczyna|
|
|
Hiệu kỳ ![]()
|Tọa độ:
|![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/12/Flag_of_Poland.svg/22px-Flag_of_Poland.svg.png)
[Ba Lan](/wiki/Ba_Lan) [Tỉnh](/wiki/Ph%C3%A2n_c%E1%BA%A5p_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_Ba_Lan) [Śląskie](/wiki/%C5%9Al%C4%85skie) [Huyện](/wiki/Ph%C3%A2n_c%E1%BA%A5p_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_Ba_Lan#C.E1.BA.A5p_huy.E1.BB.87n) [Pszczyński](/wiki/Pszczy%C5%84ski) 2(8 mi 2) [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(2,900/mi 2) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CET](/wiki/Gi%E1%BB%9D_chu%E1%BA%A9n_Trung_%C3%82u)( [UTC+1](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Ph%E1%BB%91i_h%E1%BB%A3p_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) [CEST](/wiki/Gi%E1%BB%9D_M%C3%B9a_h%C3%A8_Trung_%C3%82u)( [UTC+2](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Ph%E1%BB%91i_h%E1%BB%A3p_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)) [Bergisch Gladbach](/wiki/Bergisch_Gladbach) **Pszczyna** là một thị trấn thuộc huyện [Pszczyński](/wiki/Pszczy%C5%84ski), tỉnh [Śląskie](/wiki/%C5%9Al%C4%85skie) ở nam [Ba Lan](/wiki/Ba_Lan). Thị trấn có diện tích 22 km². Đến ngày 1 tháng 1 năm 2011, dân số của thị trấn là 25415 người và mật độ 1130 người/km². [[1]](#cite_note-1)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Pszczyna&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Pszczyna&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [. 10 tháng 8 năm 2011.](http://www.stat.gov.pl/gus/5840_908_ENG_HTML.htm) *Area and Population in the Territorial Profile in 2011* [ISSN](/wiki/ISSN) [1505-5507](//www.worldcat.org/issn/1505-5507). Truy cập ngày 11 tháng 5 năm 2012.

X-Cache: cp1066 miss (0), cp1066 frontend miss (0)


text:
commute
Từ điển mở Wiktionary
Tiếng Anh[sửa]
Cách phát âm[sửa]
Động từ[sửa]
commute /kə.ˈmjuːt/
- Thay thế, thay đổi nhau, đổi nhau, giao hoán.
- (Pháp lý) Giảm (hình phạt, tội).
- to commute the dealth penalty to life imprisonment — làm giảm tội tử hình xuống tù chung thân
- (Từ mỹ,nghĩa mỹ) Đi làm hằng ngày bằng vé tháng; đi lại đều đặn (giữa hai địa điểm).
- (Điện học) Đảo mạch, chuyển mạch.
Chia động từ[sửa]
commute
- Cách chia động từ cổ.
- Thường nói will; chỉ nói shall để nhấn mạnh. Ngày xưa, ở ngôi thứ nhất, thường nói shall và chỉ nói will để nhấn mạnh.
Tham khảo[sửa]
- Hồ Ngọc Đức, Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí (chi tiết)

markdown:
# commute
Từ điển mở Wiktionary
## Tiếng Anh[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-eng-&action=edit§ion=T-1)]
### Cách phát âm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-pron-&action=edit§ion=T-1)]
### Động từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-verb-&action=edit§ion=T-1)] **commute** [/kə.ˈmjuːt/](/wiki/Wiktionary:IPA) [Thay thế](/wiki/thay_th%E1%BA%BF), [thay đổi](/wiki/thay_%C4%91%E1%BB%95i) [nhau](/wiki/nhau), [đổi](/wiki/%C4%91%E1%BB%95i) [nhau](/wiki/nhau), [giao hoán](/wiki/giao_ho%C3%A1n).
- (
*Pháp lý*) [Giảm](/wiki/gi%E1%BA%A3m)(hình phạt, tội). *to*— làm giảm tội tử hình xuống tù chung thân **commute**the dealth penalty to life imprisonment
-
- (
*Từ mỹ,nghĩa mỹ*) [Đi làm](/wiki/%C4%91i_l%C3%A0m) [hằng](/wiki/h%E1%BA%B1ng) [ngày](/wiki/ng%C3%A0y) [bằng](/wiki/b%E1%BA%B1ng) [vé](/wiki/v%C3%A9) [tháng](/wiki/th%C3%A1ng); [đi lại](/wiki/%C4%91i_l%E1%BA%A1i) [đều đặn](/wiki/%C4%91%E1%BB%81u_%C4%91%E1%BA%B7n)(giữa hai địa điểm).
- (
*Điện học*) [Đảo](/wiki/%C4%91%E1%BA%A3o) [mạch](/wiki/m%E1%BA%A1ch), [chuyển mạch](/w/index.php?title=chuy%E1%BB%83n_m%E1%BA%A1ch&action=edit&redlink=1).
#### Chia động từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-forms-&action=edit§ion=T-1)]
commute
|Dạng không chỉ ngôi|
|Động từ
|**commute** [Phân từ](/wiki/ph%C3%A2n_t%E1%BB%AB) [hiện tại](/wiki/hi%E1%BB%87n_t%E1%BA%A1i) [commuting](/wiki/commuting) [quá khứ](/wiki/qu%C3%A1_kh%E1%BB%A9) [commuted](/wiki/commuted) [Lối trình bày](/wiki/l%E1%BB%91i_tr%C3%ACnh_b%C3%A0y) **commute** **commute**hoặc [commutest](/w/index.php?title=commutest&action=edit&redlink=1)¹ [commutes](/wiki/commutes)hoặc [commuteth](/w/index.php?title=commuteth&action=edit&redlink=1)¹ **commute** **commute** **commute** [commuted](/wiki/commuted) [commuted](/wiki/commuted)hoặc [commutedst](/w/index.php?title=commutedst&action=edit&redlink=1)¹ [commuted](/wiki/commuted) [commuted](/wiki/commuted) [commuted](/wiki/commuted) [commuted](/wiki/commuted) [Tương lai](/wiki/t%C6%B0%C6%A1ng_lai) [will](/wiki/will)/ [shall](/wiki/shall)² **commute** **commute**hoặc [wilt](/wiki/wilt)/ [shalt](/wiki/shalt)¹ **commute** **commute** **commute** **commute** **commute** [Lối cầu khẩn](/wiki/l%E1%BB%91i_c%E1%BA%A7u_kh%E1%BA%A9n) **commute** **commute**hoặc [commutest](/w/index.php?title=commutest&action=edit&redlink=1)¹ **commute** **commute** **commute** **commute** [commuted](/wiki/commuted) [commuted](/wiki/commuted) [commuted](/wiki/commuted) [commuted](/wiki/commuted) [commuted](/wiki/commuted) [commuted](/wiki/commuted) [were](/wiki/were)to **commute**hoặc [should](/wiki/should) **commute** **commute**hoặc should **commute** **commute**hoặc should **commute** **commute**hoặc should **commute** **commute**hoặc should **commute** **commute**hoặc should **commute** [Lối mệnh lệnh](/wiki/l%E1%BB%91i_m%E1%BB%87nh_l%E1%BB%87nh) **commute** **commute** **commute**
- Cách chia động từ cổ.
- Thường nói
*will*; chỉ nói *shall*để nhấn mạnh. Ngày xưa, ở ngôi thứ nhất, thường nói *shall*và chỉ nói *will*để nhấn mạnh.
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP))

X-Cache: cp1066 miss (0), cp1065 frontend miss (0)