text:
Các KCN mới đỏ mắt tìm khách thuê
Bất động sản công nghiệp tại Việt Nam mặc dù có những đặc thù riêng cũng không nằm ngoài sự khó khăn chung của thị trường địa ốc. Theo báo cáo mới đây của CBRE cho thấy, hiện nhiều khu công nghiệp phải trì hoãn việc đi vào hoạt động. Riêng đối với những khu công nghiệp hiện hữu chịu áp lực phải rà soát lại việc sử dụng đất và mục đích sử dụng đất của khách thuê.
Chưa có thống kê chính thức về số lượng các khu công nghiệp đang hoạt động cũng như sắp đi vào hoạt động tại Việt Nam. Tuy nhiên, tùy từng vùng miền các khu công nghiệp sẽ có đặc điểm riêng về khách thuê.
Khảo sát của CBRE cho thấy, các thành phố loại một như TP.HCM, Hà Nội và Đà Nẵng chiếm một thị phần chủ yếu của các ngành công nghiệp mới nổi như R&D và gia công phần mềm.
Trong khi, ngành điện tử, thực phẩm và nước giải khát, hàng tiêu dùng nhanh chủ yếu tập trung tại các tỉnh thành loại hai bao gồm Bình Dương, Đồng Nai… Riêng các tỉnh như Long An, Bắc Giang, Hưng Yên…tiếp tục thu hút các ngành công nghiệp truyền thống như may mặc, giày dép…
Trao đổi với ông Nguyễn Công Hiệp - Tổng giám đốc khu công nghiệp Long Hậu - Hòa Bình cho biết, các khu công nghiệp mới đi vào hoạt động hiện đang gặp rất nhiều khó khăn trong việc tìm kiếm khách thuê. Trường hợp của khu công nghiệp Long Hậu - Hòa Bình mặc dù nằm tại cửa ngõ miền Tây, được đánh giá là nhiều tiềm năng trong việc thu hút khách thuê vì thuận lợi cả trong vận chuyển nguồn nguyên liệu cũng như hàng hóa đến nay cũng chỉ mới có 3 khách thuê để xây dựng nhà máy.
KCN đang trong quá trình khai thác sẽ gặp khó khăn trong năm 2012, tuy nhiên mỗi KCN có 1 lợi thế sẽ thu hút được nhà đầu tư.”, ông Nguyễn Công Hiệp, TGĐ KCN Long Hậu – Hòa Bình nói.
Nền kinh tế khó khăn, sức mua giảm sút dẫn đến việc sản xuất của các nhà máy cũng rất hạn chế. Trong khi đó, các khu công nghiệp không ngừng mọc lên tại các tỉnh thành như Long An, Bình Dương, Đồng Nai. Theo kiến nghị của các chuyên gia, thì Việt Nam cần có một quy hoạch cụ thể đối với việc mở rộng hoặc xây mới các khu công nghiệp, từ đó tạo điều kiện phát triển cho các khu công nghiệp này.
Nguồn HTVC
Tin Mới
NetSupport School
Designed to work flawlessly…
Phòng lab chuyên dụng SGTel
Phòng học ngoại ngữ…
Phòng học ngoại ngữ tương tác Trường Lê Ngọc Hân
Một tiết học sử…
Phòng Học Ngoại Ngữ Tương Tác Đại Học Hà Nội
Ngày 13/06/2013 Công Ty…

markdown:
##
[
Các KCN mới đỏ mắt tìm khách thuê](/tin-kinh-te/tin-tuc/tin-kinh-te/cac-kcn-m-i-d-m-t-tim-khach-thue)
Bất động sản công nghiệp tại Việt Nam mặc dù có những đặc thù riêng cũng không nằm ngoài sự khó khăn chung của thị trường địa ốc. Theo báo cáo mới đây của CBRE cho thấy, hiện nhiều khu công nghiệp phải trì hoãn việc đi vào hoạt động. Riêng đối với những khu công nghiệp hiện hữu chịu áp lực phải rà soát lại việc sử dụng đất và mục đích sử dụng đất của khách thuê.
Chưa có thống kê chính thức về số lượng các khu công nghiệp đang hoạt động cũng như sắp đi vào hoạt động tại Việt Nam. Tuy nhiên, tùy từng vùng miền các khu công nghiệp sẽ có đặc điểm riêng về khách thuê.
Khảo sát của CBRE cho thấy, các thành phố loại một như TP.HCM, Hà Nội và Đà Nẵng chiếm một thị phần chủ yếu của các ngành công nghiệp mới nổi như R&D và gia công phần mềm.
Trong khi, ngành điện tử, thực phẩm và nước giải khát, hàng tiêu dùng nhanh chủ yếu tập trung tại các tỉnh thành loại hai bao gồm Bình Dương, Đồng Nai… Riêng các tỉnh như Long An, Bắc Giang, Hưng Yên…tiếp tục thu hút các ngành công nghiệp truyền thống như may mặc, giày dép…
Trao đổi với ông Nguyễn Công Hiệp - Tổng giám đốc khu công nghiệp Long Hậu - Hòa Bình cho biết, các khu công nghiệp mới đi vào hoạt động hiện đang gặp rất nhiều khó khăn trong việc tìm kiếm khách thuê. Trường hợp của khu công nghiệp Long Hậu - Hòa Bình mặc dù nằm tại cửa ngõ miền Tây, được đánh giá là nhiều tiềm năng trong việc thu hút khách thuê vì thuận lợi cả trong vận chuyển nguồn nguyên liệu cũng như hàng hóa đến nay cũng chỉ mới có 3 khách thuê để xây dựng nhà máy.
KCN đang trong quá trình khai thác sẽ gặp khó khăn trong năm 2012, tuy nhiên mỗi KCN có 1 lợi thế sẽ thu hút được nhà đầu tư.”, ông Nguyễn Công Hiệp, TGĐ KCN Long Hậu – Hòa Bình nói.
Nền kinh tế khó khăn, sức mua giảm sút dẫn đến việc sản xuất của các nhà máy cũng rất hạn chế. Trong khi đó, các khu công nghiệp không ngừng mọc lên tại các tỉnh thành như Long An, Bình Dương, Đồng Nai. Theo kiến nghị của các chuyên gia, thì Việt Nam cần có một quy hoạch cụ thể đối với việc mở rộng hoặc xây mới các khu công nghiệp, từ đó tạo điều kiện phát triển cho các khu công nghiệp này.
Nguồn HTVC
### Tin Mới
[Joomla Templates](http://www.joomvision.com)and Joomla Extensions by JoomVision.Com ![ NetSupport School](/cache/zt-assets/mod_zt_news_cache_92cc227532d17e56e07902b254dfad10_56x56_NSS.png)
[NetSupport School](/vi/giai-phap-phong-lab-hoc-ngoai-ngu/phan-mem-netsupport/268-netsupport-school.html)
Designed to work flawlessly…
![ Phòng lab chuyên dụng SGTel](/cache/zt-assets/mod_zt_news_cache_92cc227532d17e56e07902b254dfad10_56x56_sodo.jpg)
[Phòng lab chuyên dụng SGTel](/vi/giai-phap-phong-lab-hoc-ngoai-ngu/phong-lab-hoc-ngoai-ngu-chuyen-dung-lab-sgtel/287-phong-lab-chuyen-dung.html)
Phòng học ngoại ngữ…
![ Phòng học ngoại ngữ tương tác Trường Lê Ngọc Hân](/cache/zt-assets/mod_zt_news_cache_92cc227532d17e56e07902b254dfad10_56x56_phong-tuong-tac-03.jpg)
[Phòng học ngoại ngữ tương tác Trường Lê Ngọc Hân](/vi/du-an/du-an-phong-hoc-ngoai-ngu-tuong-tac/155-phong-hc-ngoi-ng-tng-le-ngoc-han.html)
Một tiết học sử…
![ Phòng Học Ngoại Ngữ Tương Tác Đại Học Hà Nội](/cache/zt-assets/mod_zt_news_cache_92cc227532d17e56e07902b254dfad10_56x56_DHHN4.jpg)
[Phòng Học Ngoại Ngữ Tương Tác Đại Học Hà Nội](/vi/du-an/du-an-phong-hoc-ngoai-ngu-tuong-tac/209-phong-hoc-ngoai-ngu-tuong-tac-dai-hoc-ha-noi.html)
Ngày 13/06/2013 Công Ty…

Server: LiteSpeed

P3P: CP="NOI ADM DEV PSAi COM NAV OUR OTRo STP IND DEM"

Accept-Ranges: bytes

Cache-Control: no-cache

Set-Cookie: sj_news25_tpl=sj_news25; expires=Tue, 11-Sep-2018 21:02:46 GMT; path=/


text:
Soi Cầu Miền Bắc Cao Cấp
Trang Chủ
Sổ Mơ
Kinh Nghiệm
Soi Cầu Miền Bắc Dự Đoán Cầu Lô Đề Bạch Thủ XSMB Chính Xác Hôm Nay
Bạn thực sự đang muốn tìm cầu chính xác nhất để chơi trong ngày hôm nay ? Hãy để các chuyên gia của
soicaudep88.Net
giúp bạn nhé .Cầu đã được phân tích và nghiên cứu kỹ lưỡng đảm bảo
"UY TÍN - CHẤT LƯỢNG"
nên các bạn hoàn toàn yên tâm. Hãy tham gia và lấy số ngay từ bây giờ để
"BIGWIN"
nào.!!
Hotline:
01677698802
[ Gặp admin tư vấn]
THÔNG BÁO TỪ ADMIN
❖ GIỚI THIỆU WEBSITE ❖
❖
Các bạn đang truy cập Wapsite
http://soicaudep88.Net/
là trang
Soi Cầu Xổ Số Miền Bắc
cực kì chính xác với
Kết Quả Xổ Số Miền Bắc
được cập nhật nhanh nhất và
Chính Xác Nhất
được cập nhật liên tục hàng ngày !!
❖ Ghi nhớ ; Hãy lưu lại và giới thiệu tới bạn bè trang
http://soicaudep88.Net/
này để có những con số đẹp và được soi cầu xổ số miền bắc chính xác nhất nhé !!
SOI CẦU CAO CẤP MIỀN BẮC
Dàn 3 Càng Cao Cấp miền bắc
Dàn Tam Thủ Đề Cao Cấp miền bắc
Dàn lô 4 Cao Cấp miền bắc
DÀN Độc Thủ Lô Cao Cấp miền bắc
Dàn Song Thủ Lô Cao Câp miền bắc
Dàn lô 6 Cao Cấp miền bắc
SOI CẦU ĐẸP MIỀN BẮC
Bạch Thủ Víp
Song Thủ Víp
Dàn Lô 3 số víp
Dàn Xiên 2 Víp
Dàn Xiên 3 Víp
Dàn Xiên 4 Víp
Dàn đề 20 số
Dàn lô 2 số víp
Dàn Đề 2 Số Víp
Dàn Đề 10 Số Víp
Đầu Đuôi víp
Dàn 3 Càng Víp
Bạch Thủ Đề víp
Dàn đề 5 số víp
SỐ MƠ MỚI MIỀN BẮC
+ Sổ Mơ – Giải đáp giấc mơ vần T , V , X , Y
+ Sổ Mơ Giải đáp giấc Mơ vần ( P , Q , R , S )
+ Sổ Mơ giải đáp giấc mơ ( vần K , L , M ,N,O )
+ Sổ mơ- giải đáp giấc mơ ( C ,D , G ,H )
KINH NGHIÊM XỔ XỐ MỚI
+ Cách bắt lô rơi chuẩn xác
+ Phương pháp ghép số
+ Nguyên lý bạc nhớ lô đề
+ Kinh nghiệm đánh lô
+ Âm dương ngũ hành
+ Ý nghĩa các con số đề
+ Một vài dự đoán lô đề
+ Cách bắt bạch thủ lô kép
KẾT QUẢ XỔ SỐ MIỀN BẮC
SOICAUDEP88.NET - Trang wap soi cầu Thống kê, phân tích Xổ Số 88 vip hàng ngày
© 2016 - 2017
soi cau 88
Trang Web Soi Cầu Chính Xác Nhất Hiện Nay

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Keep-Alive: timeout=3, max=200

Server: Apache

Connection: close

Vary: Accept-Encoding

Content-Type: text/html


text:
Để có thêm lòng trung thành của nhân viên
Chia sẻ: Aishiteru | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:3
lượt xem 26
download
Để có thêm lòng trung thành của nhân viên
Một trong những cuộc chiến lớn nhất mà doanh nghiệp phải đương đầu là chiến đấu để giữ nhân tài. 8 lời khuyên sau giúp có thêm lòng trung thành của nhân viên: - Tăng thêm sự quả quyết của bạn trong cương vị lãnh đạo. Nhân viên muốn cảm thấy lãnh đạo của họ biết hướng sẽ đi đâu, bởi vì nhân viên sẽ phải theo hướng đó. - Nâng cao văn hóa công ty. Những gì đáng để làm ở công ty quan trọng hơn nhiều so với lương bổng để có thêm lòng trung thành. - Tăng...
Bình luận(0) Đăng nhập để gửi bình luận!
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

markdown:
# Để có thêm lòng trung thành của nhân viên
Chia sẻ: Aishiteru | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:3
lượt xem 26
download
![](http://image.tlvnimg.com/document/thumbnail/2010/20100916/cctaichinh/80x100/790_3552.jpg)
##
Để có thêm lòng trung thành của nhân viên
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](http://static.tlvnimg.com/b2013az/templates/version1/default/images/down16x21.png)
Một trong những cuộc chiến lớn nhất mà doanh nghiệp phải đương đầu là chiến đấu để giữ nhân tài. 8 lời khuyên sau giúp có thêm lòng trung thành của nhân viên: - Tăng thêm sự quả quyết của bạn trong cương vị lãnh đạo. Nhân viên muốn cảm thấy lãnh đạo của họ biết hướng sẽ đi đâu, bởi vì nhân viên sẽ phải theo hướng đó. - Nâng cao văn hóa công ty. Những gì đáng để làm ở công ty quan trọng hơn nhiều so với lương bổng để có thêm lòng trung thành. - Tăng...
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Server: Apache/2.2.31 (CentOS)

Pragma: no-cache

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Set-Cookie: TLDEVNamespace=r97n50oschf1fo3n3um6bva356; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
Giáo trình về Internet
Chia sẻ: Nguyễn Xuân Hiên Hien | Ngày: | Loại File: DOC | Số trang:22
lượt xem 10
download
Giáo trình về Internet
Internet là một hệ thống thông tin toàn cầu có thể được truy nhập công cộng gồm các mạng máy tính được liên kết với nhau. Hệ thống này truyền thông tin theo kiểu nối chuyển gói dữ liệu (packet switching) dựa trên một giao thức liên mạng đã được chuẩn hóa (giao thức IP). Hệ thống này bao gồm hàng ngàn mạng máy tính nhỏ hơn của các doanh nghiệp, của các viện nghiên cứu và các trường đại học, của người dùng cá nhân, và các chính phủ trên toàn cầu....
Bình luận(0) Đăng nhập để gửi bình luận!
Nội dung Text: Giáo trình về Internet
- GIíI THIÖU X in chµo mõng b¹n ®· ®Õn víi quyÓn s¸ch nµy! Cã nhiÒu s¸ch nãi vÒ Internet nhng hÇu hÕt trong sè ®ã ®Òu ®ßi hái b¹n ph¶i cã mét tr×nh ®é nµo ®ã vÒ m¸y tÝnh, ham muèn häc hái mäi ®iÒu kú l¹ vµ v« Ých cña Internet vµ thëng thøc nh÷ng lÖnh vµ kh¶ n¨ng lùa chän kh«ng dÔ nhí chót nµo. Chóng t«i hy väng quyÓn s¸ch nµy sÏ kh¸c. ThËt vËy, quyÓn s¸ch nµy m« t¶ nh÷ng g× b¹n thùc sù lµm ®Ó trë thµnh mét ngêi sö dông Internet (cã thÓ sö dông Internet mét c¸ch cã kü n¨ng) - c¸ch khëi ®Çu, nh÷ng lÖnh g× b¹n thùc sù cÇn, khi nµo th× bá qua vµ t×m sù gióp ®ì. Vµ chóng t«i m« t¶ chóng b»ng lo¹i tiÕng Anh cò vµ ®¬n gi¶n. (ThËt ra cã thÓ b¹n ®ang coi b¶n dÞch ra mét lo¹i tiÕng ViÖt míi vµ phøc t¹p !) VÒ quyÓn s¸ch nµy QuyÓn s¸ch nµy ®îc thiÕt kÕ ®Ó ®îc sö dông khi b¹n kh«ng thÓ h×nh dung ®iÒu g× ph¶i lµm kÕ tiÕp. Chóng t«i kh«ng hy väng h·o huyÒn r»ng b¹n ®ñ quan t©m ®Õn Internet ®Ó ngåi ®äc tÊt c¶ (tuy r»ng ®©y lµ quyÓn s¸ch tèt ®Ó ®äc trong phßng t¾m). NÕu b¹n gÆp khã kh¨n khi sö dông Internet ("Hõm... T«i nghÜ r»ng t«i ®· ®a vµo mét lÖnh ®Ó login vµo mét m¸y tÝnh kh¸c nhng nã kh«ng ®¸p l¹i b»ng bÊt kú th«ng b¸o nµo...") th× chØ cÇn vïi ®Çu vµo s¸ch nµy lµ ®ñ ®Ó gi¶i quyÕt vÊn ®Ò cña b¹n. QuyÓn s¸ch bao gåm nh÷ng phÇn sau: Internet lµ g× Giao tiÕp víi th ®iÖn tö Sö dông nh÷ng m¸y tÝnh kh¸c trªn Internet Di chuyÓn file vµ nh÷ng d÷ kiÖn kh¸c Nh÷ng lçi thêng gÆp vµ c¸ch kh¾c phôc N¬i t×m thÊy dÞch vô vµ phÇn mÒm ®Ó vµo Internet C¸ch sö dông s¸ch Sö dông s¸ch nµy ®Ó tham kh¶o. H·y t×m c¸c lÖnh hoÆc chñ ®Ò cho b¹n trong phÇn Môc lôc, trong ®ã chóng t«i m« t¶ nh÷ng g× ph¶i lµm vµ cã thÓ lµ ®Þnh nghÜa mét sè tõ ng÷ (nÕu thËt sù lµ cÇn thiÕt). Khi b¹n ph¶i ®a vµo mét ®iÒu g×, nã sÏ xuÊt hiÖn trong s¸ch nh sau: cryptic command to type
- 2 - Internet daønh cho ngöôøi môùi baét ñaàu H·y ®a nã vµo gièng nh nã xuÊt hiÖn. H·y dïng c¸ch viÕt ch÷ t¬ng tù nh chóng t«i - nhiÒu hÖ thèng ph©n biÖt rÊt s©u s¾c gi÷a ch÷ HOA vµ ch÷ th- êng. Sau ®ã nhÊn phÝm Enter hay Return. QuyÓn s¸ch nµy cho b¹n biÕt ®iÒu g× x¶y ra khi b¹n ®a vµo mçi lÖnh hoÆc khi b¹n chän lùa. B¹n sÏ t×m thÊy nh÷ng ch¬ng liÖt kª c¸c th«ng b¸o lçi mµ b¹n gÆp ph¶i còng nh nh÷ng lçi th«ng dông cña ngêi sö dông. B¹n cã thÓ muèn xem kü ch¬ng vÒ lçi thêng gÆp (Ch¬ng 23 vµ 24) ®Ó tr¸nh nh÷ng lçi nµy tríc khi chóng x¶y ra. B¹n lµ ai? Khi viÕt s¸ch nµy, chóng t«i gi¶ thiÕt B¹n ®·ù hoÆc muèn tiÕp cËn Internet. B¹n muèn lµm mét viÖc g× ®ã víi Internet. Cã ai ®ã ®· thiÕt lËp hÖ thèng cña b¹n sao cho b¹n cã thÓ sö dông m¸y tÝnh cña m×nh ®Ó vµo Internet mµ kh«ng ph¶i sö dông c¸p nèi, cµi ®Æt ®Üa vÖ tinh hoÆc nh÷ng thiÕt bÞ t¬ng tù. B¹n kh«ng quan t©m ®Õn viÖc trë thµnh mét ®¹i chuyªn gia vÒ Internet cña thÕ giíi. QuyÓn s¸ch nµy ®îc tæ chøc nh thÕ nµo QuyÓn s¸ch nµy cã 6 phÇn. C¸ch phÇn nµy ®éc lËp víi nhau - b¹n cã thÓ b¾t ®Çu ®äc bÊt cø n¬i nµo b¹n thÝch nhng Ýt nhÊt b¹n còng nªn lít qua PhÇn 1 ®Ó lµm quen víi mét sè tõ ng÷ riªng kh«ng thÓ tr¸nh khái cña Internet. Díi ®©y lµ nh÷ng phÇn vµ néi dung cña chóng: PhÇn I: Vµo Internet PhÇn nµy ®Þnh nghÜa Internet lµ g× vµ lý do lµm nã hÊp dÉn (Ýt nhÊt còng lµ lý do t¹i sao t«i nghÜ r»ng nã hÊp dÉn). Còng cã mét sè Ýt c¸c thuËt ng÷ vµ kh¸i niÖm chñ yÕu cña Internet gióp cho b¹n ®äc ®îc nh÷ng phÇn kÕ vµ cã nh÷ng th¶o luËn vÒ c¸ch vµo Internet bÊt kÓ lo¹i m¸y tÝnh nµo mµ b¹n cã. PhÇn II: Th tõ vµ trß chuyÖn Trong phÇn nµy b¹n sÏ häc c¸ch trao ®æi th ®iÖn tö víi nh÷ng ngêi ë tÇng d- íi hay ë lôc ®Þa kh¸c vµ c¸ch sö dông nh÷ng danh s¸ch th ®iÖn tö ®Ó liªn l¹c víi nh÷ng ngêi cã cïng së thÝch. B¹n häc c¸ch sö dông nh÷ng tin tøc cña USENET ®Ó gi÷ liªn l¹c ®îc tèt h¬n vµ ngay c¶ mét sè lêi khuyªn ®Ó t×m ra hµng ngµn chñ ®Ò mµ USENET nãi ®Õn.
- PhÇn III: Lµm hµi lßng tøc thêi ë ®©y b¹n häc c¸ch login vµo c¸c m¸y tÝnh kh¸c, c¸ch truy t×m nh÷ng file h÷u Ých vµ c¸ch t×m ra nh÷ng g× ph¶i lµm víi nh÷ng file mµ b¹n ®· cã ®îc. PhÇn IV: T×m nh÷ng trß ví vÈn trªn m¹ng PhÇn nµy cho b¹n biÕt vÒ 4 ch¬ng tr×nh cùc kú thó vÞ gióp b¹n t×m ®îc nh÷ng thø h÷u Ých gi÷a hµng triÖu (kh«ng ph¶i chuyÖn ®ïa) m¸y tÝnh trªn m¹ng. PhÇn V: PhÇn cña c¸c sè 10 PhÇn nµy lµ tãm lîc nh÷ng tham chiÕu s½n cã vµ nh÷ng sù kiÖn h÷u Ých (chóng t«i nghÜ r»ng ®iÒu ®ã ngô ý r»ng nh÷ng ch¬ng kh¸c ®Çy dÉy nh÷ng sù kiÖn v« Ých nhng chóng t«i hy väng kh«ng ph¶i nh vËy). PhÇn VI: Tµi nguyªn - Tham kh¶o Trong phÇn nµy, b¹n häc c¸ch t×m nh÷ng nhµ cung cÊp c¸c nèi kÕt Internet, nh÷ng nhµ cung cÊp c¸c phÇn mÒm Internet h÷u Ých - phÇn mÒm th¬ng m¹i, phÇn mÒm nhiÒu ngêi sö dông vµ phÇn mÒm miÔn phÝ - vµ n¬i ®Ó häc hái nhiÒu h¬n n÷a. Nh÷ng icon sö dông trong s¸ch nµy & Kü thuËt Icon nµy cho b¹n biÕt mét vµi th«ng tin kü thuËt, ®Æc biÖt nh÷ng vÊn ®Ò kü thuËt ®ang s¾p ®Õn ®Ó b¹n cã thÓ bá qua nÕu b¹n muèn (hoÆc ngîc l¹i b¹n cã thÓ muèn ®äc nã). Χ MÑo Icon nµy cho biÕt mét kiÓu lµm nhanh hoÆc mét kü thuËt ®Ó tiÕt kiÖm thêi gian gi¶i thÝch. Μ Coi chõng Coi chõng phÝa díi - lóc n»m r¹p xuèng t×m chç trèn! ↓ T×m ®êng Icon nµy cho b¹n biÕt nh÷ng th«ng tin ®Æc biÖt lý thó liªn quan ®Õn viÖc t×m mét ®iÒu g× hoÆc mét ai ®ã trªn m¹ng. Cßn b©y giê? §ã lµ tÊt c¶ nh÷ng g× b¹n cÇn biÕt ®Ó khëi ®Çu. BÊt cø khi nµo b¹n gÆp trë ng¹i khi sö dông Internet, chØ cÇn t×m c¸c vÊn ®Ò trong phÇn Môc lôc
- 4 - Internet daønh cho ngöôøi môùi baét ñaàu cña s¸ch. B¹n sÏ hoÆc gi¶i quyÕt ®îc vÊn ®Ò trong nh¸y m¾t hoÆc sÏ biÕt liÖu b¹n cã cÇn sù gióp ®ì chuyªn m«n nµo hay kh«ng. V× Internet ®· ph¸t sinh tõ h¬n 20 n¨m nay, phÇn lín chÞu ¶nh hëng cña mét sè ngêi rÊt th«ng th¹o nªn nã kh«ng ®îc thiÕt kÕ ®Æc biÖt dÔ dµng ®Ó ng- êi b×nh thêng sö dông. Do ®ã ®õng c¶m thÊy khã chÞu nÕu b¹n ph¶i t×m xem mét sè chñ ®Ò tríc khi b¹n c¶m thÊy tho¶i m¸i khi sö dông Internet. Sau cïng, hÇu hÕt nh÷ng ngêi sö dông m¸y tÝnh cha bao giê ph¶i ®èi phã víi bÊt kú ®iÒu g× phøc t¹p nh Internet. Th«ng tin ph¶n håi, xin mêi Trong quyÓn s¸ch nµy, "t«i" cã nghÜa lµ Carol Baroudi trong c¸c ch¬ng 19, 21 vµ 22 vµ John R.Levine ë bÊt kú n¬i nµo kh¸c. §©y lµ c¸c t¸c gi¶ cña b¶n gèc tiÕng Anh.
- PhÇn I: Vµo Internet PhÇn I Vµo Internet PhÇn I: Vµo Internet
- Trong phÇn nµy... Internet lµ mét ®iÒu vÜ ®¹i vµ thó vÞ. Nhng nã ®îc t¹o thµnh tõ m¸y tÝnh, cã nghÜa lµ kh«ng cã ®iÒu g× liªn hÖ ®Õn nã l¹i qu¸ ®¬n gi¶n. Tríc hÕt h·y nh×n lít qua xem Internet lµ g× vµ nã xuÊt ph¸t tõ ®©u. Sau ®ã xem xÐt mét sè chi tiÕt h·i hïng vÒ c¸ch vµo Internet ®èi víi nh÷ng ngêi sö dông c¸c lo¹i m¸y tÝnh kh¸c nhau.
- Ch¬ng 1 Internet lµ g×? T¹i sao? Trong ch¬ng nµy Internet lµ g×? VÒ vÊn ®Ò nµy, m¹ng lµ g×? Nã gióp Ých cho ®iÒu g×? Nã xuÊt ph¸t tõ ®©u? Internet lµ g×? Internet - còng ®îc gäi lµ Net - lµ hÖ thèng m¸y tÝnh lín nhÊt thÕ giíi. B¹n cã thÓ nãi r»ng "ThÕ th× ®· sao? T«i ®· tõng thÊy c¸i cñ c¶i lín nhÊt thÕ giíi vµ nã tr«ng cã vÎ kh«ng hÊp dÉn l¾m - vµ t«i ®¸nh cuéc r»ng nã còng ch¼ng ngon g×". V©ng, m¹ng th× kh«ng gièng nh cñ c¶i, quy m« lµ rÊt quan träng v× mét m¹ng cµng lín th× nã cµng mang l¹i nhiÒu thø. ThËt ra, Internet kh«ng ph¶i lµ mét m¹ng - nã lµ m¹ng cña c¸c m¹ng, tÊt c¶ ®Òu trao ®æi th«ng tin tù do. C¸c m¹ng bao gåm tõ nh÷ng m¹ng lín vµ chÝnh thøc nh c¸c m¹ng cña nh÷ng c«ng ty nh AT&T, Digital Equipment vµ Hewlett-Packard cho ®Õn nh÷ng m¹ng nhá vµ kh«ng chÝnh thøc nh m¹ng trªn g¸c xÐp cña t«i (víi 2 m¸y PC cò mua tõ môc qu¶ng c¸o) vµ mäi thø n»m ë kho¶ng gi÷a. C¸c m¹ng ë trêng ®¹i häc tõ l©u lµ mét bé phËn cña Internet, hiÖn nay c¸c trêng trung häc vµ tiÓu häc còng ®· gia nhËp. Cho ®Õn 8/1993, trªn 14.000 m¹ng ®· ë trong Internet víi mçi th¸ng 1.000 m¹ng míi ®îc thªm vµo. Mét sè c©u chuyÖn trong ®êi thùc B¹n cã thÓ coi Internet gåm hai yÕu tè lµ nh÷ng ngêi sö dông nã vµ th«ng tin chøa trong ®ã. C¸c häc sinh líp 7 ë San Diego sö dông Internet ®Ó trao ®æi th tõ vµ truyÖn víi nh÷ng trÎ em ë Israel. Mét phÇn ®Ó vui ®ïa vµ kÕt b¹n ë níc ngoµi nhng mét nghiªn cøu khoa häc nghiªm tóc ghi nhËn r»ng khi trÎ em cã nh÷ng kh¸n gi¶ thùc sù cho c¸c vÊn ®Ò cña m×nh th× chóng sÏ viÕt hay h¬n (§¸ng ng¹c nhiªn). Χ
- T¹i mét sè n¬i trªn thÕ giíi, Internet lµ c¸ch nhanh nhÊt vµ ®¸ng tin cËy nhÊt ®Ó chuyÓn th«ng tin. Trong cuéc chÝnh biÕn ë Liªn x« n¨m 1991, mét nhµ cung cÊp Internet nhá gäi lµ RELCOM víi mèi liªn kÕt tíi PhÇn Lan vµ qua ®ã ®Õn phÇn cßn l¹i cña thÕ giíi Internet ®· tù thÊy r»ng m×nh lµ con ®êng ®¸ng tin cËy ®Ó cã ®îc nh÷ng b¸o c¸o ®Õn vµ tõ Mosco v× c¸c ®êng d©y ®iÖn tho¹i bÞ c¾t ®øt vµ b¸o chÝ kh«ng ®îc xuÊt b¶n. C¸c thµnh viªn cña RELCOM göi ra nh÷ng c©u chuyÖn mµ lÏ ra ®· ®îc xuÊt b¶n trªn b¸o chÝ, c¸c ph¸t biÓu cña Boris Yelsin (®îc b¹n bÌ truyÒn tay nhau) vµ nh÷ng quan s¸t c¸ nh©n cña hä tõ ngo¹i « Moscow. Internet còng cã nh÷ng c«ng dông th«ng thêng. Díi ®©y lµ vµi kinh nghiÖm c¸ nh©n cña t«i: Mét ngµy kia, vî t«i muèn t×m lo¹i v¶i ®Ó may mét c¸i ¸o kiÓu thêi kú qu©n sù n¨m 1960 (Mét ngêi b¹n cã mét chiÕc ¸o cò mµ anh ta a thÝch tõ nh÷ng ngµy ë trong qu©n ®éïi nhng nã kh«ng cßn chç ®Ó kh©u c¸c miÕng v¸). Do ®ã t«i yªu cÇu Internet gióp ®ì. Net ®· cã nhiÒu cuéc th¶o luËn vÒ chñ ®Ò qu©n sù vµ mét vÒ trang phôc qu©n ®éi. Trong vßng mét ngµy, nhiÒu ngêi kh¸c nhau ®· tr¶ lêi b»ng c¸ch cho t«i ®Þa chØ b¸n c¸c lo¹i v¶i nµy. HÇu hÕt trong sè ®ã nãi r»ng hä vui síng ®îc cung cÊp c¸c lêi khuyªn vµ mÑo vÆt kh¸c nÕu chóng t«i gÆp r¾c rèi. Internet lµ nguån phÇn mÒm tèt nhÊt. BÊt cø khi nµo t«i nghe nãi vÒ mét dÞch vô míi (nh nh÷ng dÞch vô m« t¶ trong Ch¬ng 19-22), thêng t«i chØ mÊt Ýt phót ®Ó t×m phÇn mÒm cho m¸y tÝnh cña t«i (mét c¸i laptop 386 ch¹y Windows), download vµ b¾t ®Çu sö dông nã. Vµ hÇu hÕt mäi phÇn mÒm s½n cã trªn Internet ®Òu miÔn phÝ. Còng cã nh÷ng phÇn mang tÝnh chÊt ®Þa ph¬ng vµ côc bé cña Internet. Khi t«i muèn b¸n chiÕc xe t¶i nhá ®¸ng tin cËy nhng cò kü cña m×nh, mét th«ng b¸o b¸n trªn Internet t×m ®îc ngêi mua trong vßng 2 ngµy. Internet vµ b¹n Nh vËy Internet lµ mét m¹ng, thùc ra lµ mét m¹ng cña m¹ng vµ nã rÊt lín. ThËt vËy, kh«ng ai biÕt ®îc nã lín nh thÕ nµo v× ®ã lµ mét tËp hîp nh÷ng m¹ng m¸y tÝnh nhá h¬n ho¹t ®éng riªng rÏ mµ kh«ng cã mét chç duy nhÊt nµo ghi nhËn l¹i mäi mèi liªn kÕt. Ýt nhÊt mét triÖu m¸y tÝnh ®îc nèi víi nã vµ nã cã nhiÒu triÖu ngêi sö dông trªn mäi lôc ®Þa (H·y xem ®o¹n "Mäi lôc ®Þa?"). Mét ®iÒu chóng ta biÕt râ lµ nã ph¸t triÓn nh ®iªn, kho¶ng chõng 10% mçi th¸ng. V× hiÖn cã Ýt nhÊt mét triÖu m¸y tÝnh trªn Net ®iÒu nµy cã nghÜa lµ 100.000 m¸y tÝnh míi gia nhËp mçi th¸ng! Mét ®iÒu kh¸c thêng kh¸c vÒ Internet lµ nã cã thÓ lµ m¹ng më nhÊt trªn thÕ giíi. Hµng ngµn m¸y tÝnh cung cÊp nh÷ng tiÖn nghi cho bÊt kú ai tiÕp cËn ®îc víi Net. T×nh huèng nµy hoµn toµn kh¸c thêng - hÇu hÕt c¸c m¹ng rÊt nghiªm nhÆt víi nh÷ng g× chóng cho phÐp ngêi sö dông ®îc lµm vµ ®ßi hái nh÷ng s¾p xÕp còng nh mËt khÈu riªng cho tõng dÞch vô. Ngoµi mét sè Ýt
- Ch¬ng 2: Tªn, sè vµ quy t¾c 2-3 dÞch vô lµ ph¶i tr¶ tiÒn (vµ ch¾c ch¾n sÏ cã thªm nhiÒu trong t¬ng lai) nh- ng ®¹i ®a sè c¸c dÞch vô Internet ®Òu miÔn phÝ khi sö dông. §iÒu kh¸c thêng n÷a trong Internet lµ ®iÒu cã thÓ ®îc gäi lµ "tÝnh kh«ng ph©n biÖt vÒ mÆt x· héi". NghÜa lµ kh«ng cã m¸y tÝnh nµo lµ tèt h¬n c¸c m¸y kh¸c vµ kh«ng ngêi nµo giái h¬n ngêi kh¸c. B¹n lµ ai trªn Internet tïy thuéc vµo c¸ch b¹n tù giíi thiÖu m×nh th«ng qua bµn phÝm. NÕu nh÷ng g× b¹n nãi lµm cho b¹n cã vÎ nh lµ mét ngêi th«ng minh vµ thó vÞ th× ®ã chÝnh lµ con ngêi cña b¹n. Kh«ng thµnh vÊn ®Ò viÖc b¹n bao nhiªu tuæi, b¹n tr«ng gièng ai hoÆc b¹n cã ph¶i lµ mét sinh viªn, mét doanh nh©n hay mét c«ng nh©n x©y dùng. KhuyÕt tËt vÒ thÓ chÊt kh«ng thµnh vÊn ®Ò - t«i liªn l¹c víi nh÷ng ngêi mï hoÆc ®iÕc. NÕu hä kh«ng thÝch kÓ ®iÒu ®ã cho t«i biÕt th× t«i ®· kh«ng bao giê biÕt. Cã nh÷ng ngêi næi tiÕng trong céng ®ång Net, mét c¸ch thuËn lîi hoÆc bÊt lîi nhng hä trë nªn nh vËy do nç lùc cña chÝnh hä.
- VËy th× mét m¹ng m¸y tÝnh lµ g×? NÕu b¹n ®· biÕt ®iÒu nµy th× b¹n cã thÓ bá qua phÇn nµy. Nh ng b¹n còng cã thÓ muèn ®äc nã chØ ®Ó ch¾c ch¾n r»ng chóng ta ®ang sö dông nh÷ng tõ ng÷ t ¬ng tù ®Ó nãi vÒø mét ®iÒu gièng nhau. VÒ c¬ b¶n, mét m¹ng m¸y tÝnh lµ mét nhãm c¸c m¸y tÝnh ®îc nèi kÕt víi nhau theo mét c¸ch nµo ®ã. (Trong l·nh vùc m¸y tÝnh, chóng t«i thÝch nh÷ng ®Þnh nghÜa chÝnh x¸c vµ døt kho¸t). VÒ nhËn thøc, nã gièng nh kiÓu m¹ng truyÒn h×nh hoÆc radio nèi kÕt mét nhãm c¸c tr¹m truyÒn h×nh hoÆc radio l¹i víi nhau sao cho chóng cã thÓ cïng chia sÎ håi míi nhÊt cña The Simsons. Nhng ®õng ®Èy sù t¬ng tù nµy ®i qu¸ xa. C¸c m¹ng truyÒn h×nh göi th«ng tin t¬ng tù ®Õn mäi tr¹m vµo cïng lóc (®îc gäi lµ m¹ng truyÒn h×nh v× nh÷ng lý do cô thÓ; trong m¹ng m¸y tÝnh, mçi th«ng ®iÖp thêng ®îc dÉn ®Õn mét m¸y tÝnh cô thÓ nµo ®ã. Kh¸c víi c¸c m¹ng truyÒn h×nh, c¸c m¹ng m¸y tÝnh lu«n hai chiÒu sao cho khi m¸y tÝnh A göi th«ng ®iÖp tíi m¸y tÝnh B th× B cã thÓ tr¶ lêi l¹i cho A. Mét sè m¹ng m¸y tÝnh bao gåm mét m¸y tÝnh trung t©m vµ mét nhãm c¸c tr¹m tõ xa cã thÓ b¸o c¸o vÒ m¸y tÝnh trung t©m (vÝ dô mét m¸y tÝnh dÞch vô gi÷ chç hµng kh«ng trung t©m cã hµng ngµn kªnh t¹i c¸c s©n bay vµ ®¹i lý du lÞch). Nh÷ng m¹ng kh¸c, kÓ c¶ Internet th× b×nh ®¼ng h¬n vµ cho phÐp mäi m¸y tÝnh nµo trªn m¹ng liªn l¹c víi bÊt kú m¸y tÝnh nµo kh¸c. Mäi lôc ®Þa? Mét sè ®éc gi¶ hoµi nghi, sau khi ®· ®äc thÊy r»ng Internet tr¶i réng ra mäi lôc ®Þa, th× cã thÓ chØ ra r»ng ch©u Nam cùc lµ mét lôc ®Þa, tuy r»ng d©n sè ë ®ã phÇn lín lµ c¸c chó chim c¸nh côt, nh÷ng ®èi tîng mµ theo chóng t«i ®Õn nay ®îc biÕt kh«ng quan t©m nhiÒu l¾m ®Õn m¸y tÝnh. Internet cã ®Õn ®ã kh«ng? Thùc sù lµ cã. Mét vµi m¸y t¹i Scott Base, McMurdo Sound t¹i Nam cùc lµ n»m trong m¹ng Net ®îc kÕt nèi b»ng liªn kÕt v« tuyÕn ®Õn New Zealand. C¬ së t¹i Nam cùc ®îc cho thõa nhËn r»ng cã sù kÕt nèi tíi Mü nhng hä kh«ng c«ng bè ®Þa chØ ®iÖn tö. Vµo lóc viÕt s¸ch nµy th× vïng ®Êt réng lín nhÊt trªn thÕ giíi kh«ng cã Internet d êng nh lµ Bali hoÆc cã thÓ lµ Java (Greenland vµo Internet n¨m 1992). B»ng c¸ch nµo ®Ó cã thÓ nãi r»ng t«i ®· vµo Internet råi? NÕu b¹n ®· tiÕp cËn mét m¸y tÝnh hay mét kªnh m¸y tÝnh th× b¹n cã thÓ ®· ë trong Internet. Cã mét vµi c¸ch ®Ó kiÓm tra: NÕu b¹n cã mét tµi kho¶n trªn c¸c dÞch vô trùc tuyÕn nh CompuServe, GEnie hoÆc MCI Mail th× b¹n cã thÓ sö dông hÖ thèng th ®iÖn tö cña c¸c dÞch vô nµy ®Ó trao ®æi c¸c th«ng ®iÖp víi bÊt kú ai trªn Internet. Mét sè dÞch vô trùc tuyÕn, ®¸ng lu ý nhÊt lµ Delphi, còng cung øng nhiÒu dÞch vô kh¸c mang tÝnh t¬ng t¸c trªn Internet. NÕu b¹n sö dông mét BBS (Bulletin Board System: B¶ng th«ng b¸o ®iÖn tö) trao ®æi c¸c th«ng ®iÖp víi nh÷ng BBS kh¸c th× b¹n còng cã thÓ trao ®æi th ®iÖn tö víi Internet. NÕu c«ng ty b¹n cã mét hÖ thèng th ®iÖn tö néi bé th× nã còng cã thÓ ®îc kÕt nèi víi Internet. H·y tham kh¶o ý kiÕn mét chuyªn gia m¹ng côc bé.
- Ch¬ng 2: Tªn, sè vµ quy t¾c 2-5 NÕu c«ng ty b¹n cã mét m¹ng côc bé th× nã còng cã thÓ ®îc kÕt nèi trùc tiÕp hoÆc gi¸n tiÕp víi Internet hoÆc chØ dïng cho th tÝn hoÆc cho hµng lo¹t c¸c dÞch vô kh¸c. Nh÷ng m¹ng UNIX thêng sö dông nh÷ng quy íc kÕt m¹ng t¬ng tù nh Internet do ®ã sù kÕt nèi lµ dÔ dµng vÒ mÆt kü thuËt. C¸c m¹ng PC hoÆc Macs sö dông nh÷ng quy íc kh¸c nhau do ®ã cÇn cã mét cæng nèi (gateway) ®Ó diÔn dÞch. T«i cã thÓ sö dông Internet nh thÕ nµo? Nh÷ng tiÖn nghi cña Internet ®îc cung cÊp th«ng qua rÊt nhiÒu lo¹i dÞch vô kh¸c nhau nªn khã cã ®ñ chç liÖt kª toµn bé ë ®©y (ThËt vËy, mét danh s¸ch hoµn chØnh cã thÓ lÊp ®Çy nhiÒu quyÓn s¸ch cßn lín h¬n quyÓn nµy) nhng mét sè vÝ dô díi ®©y khuyÕn khÝch b¹n tiÕp tôc ®äc: Th ®iÖn tö: §©y ch¾c ch¾n lµ dÞch vô ®îc sö dông réng r·i nhÊt - b¹n cã thÓ trao ®æi th ®iÖn tö víi hµng triÖu ngêi trªn kh¾p thÕ giíi. Vµ ngêi ta sö dông th ®iÖn tö thay cho bÊt cø ®iÒu g× mµ lÏ ra ngêi ta cã thÓ sö dông giÊy bót hoÆc ®iÖn tho¹i: t¸n gÉu, c¸ch lµm mãn ¨n, tin ®ån, th t×nh (T«i cßn biÕt r»ng mét sè ngêi sö dông chóng trong nh÷ng vÊn ®Ò liªn quan ®Õn c«ng viÖc). C¸c danh s¸ch th ®iÖn tö cho phÐp b¹n tham gia vµo th¶o luËn nhãm vµ gÆp nh÷ng ngêi kh¸c trªn Net. C¸c mail server (nh÷ng ch¬ng tr×nh ®¸p l¹i c¸c th«ng ®iÖp th ®iÖn tö) cho phÐp b¹n truy t×m mäi lo¹i th«ng tin. Xem c¸c ch¬ng 7, 8 vµ 10 ®Ó biÕt thªm chi tiÕt. §µm tho¹i trùc tuyÕn: B¹n cã thÓ "nãi chuyÖn" nh thùc víi nh÷ng ngêi sö dông kh¸c ë bÊt cø n¬i nµo trªn Net. Tuy ®µm tho¹i trùc tuyÕn gÇn nh v« Ých ®èi víi nh÷ng ngêi ë rÊt gÇn n¬i b¹n c ngô nhng nã l¹i lµ ®iÒu lín lao khi trß chuyÖn víi nh÷ng ngêi ë c¸c lôc ®Þa kh¸c ®Æc biÖt khi mét trong c¸c bªn l¹i kh«ng ph¶i lµ nh÷ng ngêi nãi tiÕng Anh b¶n ng÷ (®¸nh m¸y th× râ rµng h¬n lµ trß chuyÖn). Truy t×m th«ng tin: NhiÒu m¸y tÝnh cã c¸c file chøa th«ng tin cho phÐp lÊy miÔn phÝ. C¸c file ®ã bao gåm tõ nh÷ng quyÕt ®Þnh cña Tßa ¸n Tèi cao Hoa kú, nh÷ng danh môc thÎ th viÖn cho ®Õn c¸c h×nh ¶nh ®îc sè hãa (hÇu hÕt trong chóng ®Òu thÝch hîp víi c¸c kh¸n gi¶ gia ®×nh) vµ mét sè lîng lín c¸c phÇn mÒm tõ trß ch¬i cho ®Õn c¸c hÖ thèng ®iÒu hµnh. NhiÒu c«ng cô ®îc th¶o luËn trong s¸ch nµy gióp b¹n hiÓu biÕt vÒ hµng nói th«ng tin s½n cã trªn Internet vµ chØ ra nh÷ng g× s½n cã. Nh ®· nªu trong phÇn "Giíi thiÖu", ®«i khi b¹n sÏ thÊy môc "Navigate" (T×m ®êng) chØ ®Õn nh÷ng phÇn gióp b¹n lu th«ng trªn m¹ng. B¶ng th«ng b¸o ®iÖn tö (Bulletin Board): Mét hÖ thèng tªn lµ USENET lµ mét b¶ng th«ng b¸o ®iÖn tö vÜ ®¹i víi 40 triÖu ký tù c¸c th«ng ®iÖp bao gåm 2.000 nhãm chñ ®Ò kh¸c nhau ®îc tiÕp nèi hµng ngµy. C¸c chñ ®Ò bao gåm tõ c¸c vÊn ®Ò m¸y tÝnh hãc bóa cho ®Õn nh÷ng trß gi¶i trÝ nh ®ua xe ®¹p, tõ nh÷ng ý kiÕn tranh luËn chÝnh trÞ kh«ng bao giê kÕt thóc cho ®Õn nh÷ng vÊn ®Ò tÇm thêng nhÊt.
- Nhãm USENET ®îc ®äc réng r·i nhÊt lµ c¸c mÈu chuyÖn vui ®îc chän läc, mét sè trong nh÷ng chuyÖn nµy thùc sù buån cêi. Trß ch¬i vµ t¸n gÉu: Mét trß ch¬i ®îc gäi lµ MUD (Multi-User Dungeon) cã thÓ dÔ dµng thu hót toµn bé thêi gian cña b¹n - trong ®ã b¹n cã thÓ thi tµi víi nh÷ng ngêi ch¬i kh¸c ë bÊt cø n¬i nµo trªn thÕ giíi. Internet Relay Chat (IRC) lµ mét ®êng d©y theo nhãm qua ®ã b¹n cã thÓ cã nh÷ng cuéc ®µm tho¹i thó vÞ víi nh÷ng ngêi sö dông kh¸c ë kh¾p mäi n¬i. IRC dêng nh ®îc sö dông nhiÒu nhÊt bëi nh÷ng sinh viªn ®ang buån ch¸n nhng b¹n sÏ kh«ng bao giê biÕt ®îc ai lµ ngêi ®ang nãi chuyÖn víi b¹n. Internet xuÊt ph¸t tõ ®©u? Tæ tiªn cña Internet lµ ARPANET, mét dù ¸n do bé Quèc phßng khëi ®Çu n¨m 1969 võa lµ mét thùc nghiÖm trong viÖc kÕt m¹ng mét c¸ch ®¸ng tin cËy, võa lµ mét kÕt nèi gi÷a bé Quèc phßng vµ c¸c nhµ thÇu nghiªn cøu khoa häc vµ qu©n sù l¹i víi nhau, bao gåm mét sè lín c¸c trêng ®¹i häc tiÕn hµnh c¸c nghiªn cøu qu©n sù ®îc tµi trî. (ARPA lµ viÕt t¾t cña ch÷ Advanced Research Projects Agency: C¬ quan C¸c Dù ¸n Nghiªn cøu Cao cÊp, mét bé phËn thuéc bé Quèc phßng phô tr¸ch viÖc cÊp ph¸t tµi trî. §Ó lµm rèi thªm, hiÖn nay c¬ quan nµy ®îc gäi lµ DARPA, trong ®ã ch÷ D thªm vµo lµ Quèc phßng ®Ò phßng trêng hîp cã sù nghi ngê vÒ n¬i xuÊt xø cña tiÒn tµi trî). ViÖc kÕt m¹ng sao cho ®¸ng tin cËy bao gåm viÖc t¹o l¹i ®êng dÉn mét c¸ch n¨ng ®éng. NÕu mét trong nh÷ng liªn kÕt m¹ng bÞ ph¸ hñy bëi cuéc tÊn c«ng cña kÎ thï th× lu th«ng trªn ®ã cã thÓ ®îc tù ®éng chuyÓn sang nh÷ng liªn kÕt kh¸c. May m¾n thay, Internet hiÕm khi chÞu sù tÊn c«ng cña kÎ thï nhng rñi ro do c¸p bÞ c¾t ®øt thêng x¶y ra do ®ã ®iÒu quan träng ®èi víi Net lµ cã thÓ phßng ngõa viÖc c¸p bÞ ®øt. ARPANET thµnh c«ng vang déi vµ mäi trêng ®¹i häc trong níc ®Òu muèn gia nhËp. Thµnh c«ng nµy cã nghÜa lµ ARPANET b¾t ®Çu khã qu¶n lý ®Æc biÖt víi sè lîng lín vµ ngµy cµng t¨ng c¸c ®Þa ®iÓm trêng ®¹i häc trªn ®ã. Do ®ã, nã ®· ®îc chia thµnh 2 phÇn: MILNET víi c¸c ®Þa ®iÓm qu©n sù vµ mét ARPANET míi, nhá h¬n dµnh cho c¸c ®Þa ®iÓm phi qu©n sù. Tuy nhiªn, hai m¹ng nµy vÉn cßn liªn kÕt víi nhau nhê vµo mét ch¬ng tr×nh kü thuËt ®îc gäi lµ IP (Internet Protocol: Giao thøc Internet) cho phÐp lu th«ng ®îc dÉn tõ m¹ng nµy sang m¹ng kh¸c khi cÇn. Mäi m¹ng nèi bëi IP ®Òu sö dông IP ®Ó giao tiÕp nªn chóng ®Òu cã thÓ trao ®æi c¸c th«ng ®iÖp víi nhau. Tuy vµo lóc ®ã chØ cã 2 m¹ng nhng IP ®îc thiÕt kÕ ®Ó cho phÐp kho¶ng 10.000 m¹ng. Mét sù kiÖn kh¸c thêng vÒ thiÕt kÕ IP lµ vÒ nguyªn t¾c mçi m¸y tÝnh trªn m¹ng IP ®Òu cã kh¶ n¨ng b»ng víi c¸c m¸y kh¸c, do ®ã mçi m¸y ®Òu cã thÓ giao tiÕp víi mäi m¸y kh¸c. (KÕ ho¹ch giao tiÕp nµy tá ra thiÕt thùc nhng chØ ë thêi ®iÓm hÇu hÕt c¸c m¹ng bao gåm mét sè lîng nhá c¸c m¸y tÝnh trung t©m khæng lå vµ rÊt nhiÒu tr¹m cuèi chØ cã thÓ giao tiÕp víi c¸c hÖ thèng trung t©m chø kh«ng giao tiÕp ®îc víi c¸c m¸y kh¸c).
- Ch¬ng 2: Tªn, sè vµ quy t¾c 2-7 Internet cã thÓ thùc sù kh¸ng cù l¹i sù tÊn c«ng cña kÎ thï hay kh«ng? H·y nh×n vµo sù kiÖn sau: Trong cuéc chiÕn tranh vïng vÞnh n¨m 1991, qu©n ®éi Mü ®· gÆp rÊt nhiÒu khã kh¨n khi ®¸nh gôc m¹ng líi ra lÖnh cña Iraq. Ngêi ta kh¸m ph¸ ra r»ng phÝa Iraq ®ang sö dông nh÷ng hÖ thèng t¹o ®êng dÉn th¬ng m¹i s½n cã víi kü thuËt phôc håi vµ t¹o ®- êng dÉn tiªu chuÈn cña Internet. Nãi mét c¸ch kh¸c, sù t¹o l¹i ® êng dÉn mét c¸ch linh ®éng thùc sù ho¹t ®éng ®îc. ThËt thó vÞ khi biÕt ®îc sù ho¹t ®éng cña viÖc t¹o l¹i ®êng dÉn mét c¸ch linh ®éng tuy r»ng cã thÓ ®©y kh«ng ph¶i lµ lóc thÝch hîp nhÊt ®Ó t×m ra. H·y trë l¹i líp häc c¸i ®· B¾t ®Çu kho¶ng n¨m 1980, ngµnh tÝnh to¸n trong c¸c trêng ®¹i häc thay ®æi tõ mét sè lîng nhá c¸c m¸y mãc ph©n chia thêi gian, mçi m¸y trong sè ®ã phôc vô hµng tr¨m ngêi sö dông ®ång thêi, ®Õn mét sè lîng lín c¸c tr¹m lµm viÖc nhá h¬n dµnh cho ngêi sö dông c¸ nh©n. V× nh÷ng ngêi sö dông ®· quen víi nh÷ng thuËn lîi cña c¸c hÖ thèng ph©n chia thêi gian nh nh÷ng th môc ®îc chia sÎ chøa c¸c file vµ th ®iÖn tö nªn hä muèn gi÷ l¹i nh÷ng tiÖn nghi t¬ng tù trªn tr¹m lµm viÖc cña m×nh (Hä hoµn toµn h¹nh phóc ®Ó l¹i phÝa sau nh÷ng bÊt lîi cña c¸c hÖ thèng ph©n chia thêi gian. Mét chuyªn viªn ®· tõng nãi "§iÒu tèt nhÊt ë mét tr¹m lµm viÖc lµ nã kh«ng ch¹y nhanh h¬n vµo nöa ®ªm"). HÇu hÕt nh÷ng tr¹m lµm viÖc ch¹y UNIX, mét lo¹i phÇn mÒm phæ biÕn (vµ gÇn nh miÔn phÝ ®èi víi c¸c trêng ®¹i häc) ®îc ph¸t triÓn t¹i University of California t¹i Berkeley. Nh÷ng ngêi ë ®ã rÊt h©m mé viÖc kÕt m¹ng m¸y tÝnh do ®ã b¶n UNIX cña hä bao gåm toµn bé c¸c phÇn mÒm cÇn thiÕt ®Ó vµo m¹ng. Nh÷ng nhµ s¶n xuÊt tr¹m lµm viÖc còng b¾t ®Çu lµm lu«n phÇn cøng cÇn thiÕt cho m¹ng, do ®ã tÊt c¶ nh÷ng g× b¹n ph¶i lµm ®Ó cho m¹ng ho¹t ®éng lµ dïng c¸p ®Ó nèi c¸c tr¹m lµm viÖc l¹i víi nhau, mét ®iÒu mµ c¸c trêng ®¹i häc cã thÓ lµm víi gi¸ rÎ v× hä thêng cã thÓ yªu cÇu sinh viªn lµm ®iÒu nµy. B©y giê, thay v× cã mét hoÆc hai m¸y tÝnh kÕt nèi víi ARPANET, mét ®Þa ®iÓm cã thÓ cã hµng tr¨m. H¬n n÷a, mçi tr¹m lµm viÖc nhanh h¬n ®¸ng kÓ so víi toµn bé hÖ thèng ®a sö dông cña nh÷ng n¨m 1970 do ®ã mçi tr¹m lµm viÖc cã thÓ ph¸t sinh ®ñ lu th«ng m¹ng ®Ó lµm trµn ngËp ARPANET, vèn ®· trë nªn äp Ñp tõng phót mét. Ph¶i ®a ra mét ®iÒu g× ®ã. Héi ®ång Khoa häc Quèc gia nhËp cuéc (National Science Foundation - NSF) Sù kiÖn kÕ tiÕp lµ Héi ®ång Khoa häc Quèc gia (NSF) quyÕt ®Þnh thiÕt lËp 5 trung t©m siªu m¸y tÝnh nh»m môc ®Ých nghiªn cøu (Mét siªu m¸y tÝnh lµ mét m¸y tÝnh cùc kú nhanh víi gi¸ rÊt ®¾t, kho¶ng 10 triÖu USD mçi m¸y). NSF tÝnh to¸n r»ng nªn tµi trî cho mét Ýt m¸y tÝnh, ®Ó cho c¸c nhµ nghiªn cøu trªn kh¾p ®Êt níc sö dông ARPANET göi c¸c ch¬ng tr×nh cña hä ®Õn ®Ó ®îc "siªu tÝnh to¸n" vµ råi göi kÕt qu¶ trë l¹i. KÕ ho¹ch sö dông ARPANET kh«ng thùc hiÖn ®îc v× mét sè lý do c¶ vÒ kü thuËt lÉn chÝnh trÞ. Do ®ã NSF, kh«ng bao giê ng¹i ph¶i thiÕt lËp mét v¬ng
- quèc míi, ®· x©y dùng NSFNET, mét m¹ng riªng vµ nhanh h¬n nhiÒu cña m×nh ®Ó nèi víi c¸c trung t©m siªu tÝnh to¸n. Sau ®ã, NSF dµn xÕp ®Ó thiÕt lËp mét chuçi c¸c m¹ng khu vùc nh»m liªn kÕt nh÷ng ngêi sö dông trong tõng khu vùc víi NSFNET nèi mäi m¹ng khu vùc. NSFNET ho¹t ®éng hiÖu qu¶ ngay tøc th×. Trªn thùc tÕ, cho ®Õn n¨m 1990, rÊt nhiÒu doanh nghiÖp ®· chuyÓn tõ ARPANET sang NSFNET ®Õn nçi sau gÇn 20 n¨m, ARPANET ®· kh«ng cßn tÝnh h÷u Ých n÷a vµ ®· bÞ dÑp bá. Nh÷ng trung t©m siªu m¸y tÝnh mµ NSF dù ®Þnh hç trî tá ra kh«ng thµnh c«ng l¾m: mét sè siªu m¸y tÝnh kh«ng ho¹t ®éng vµ nh÷ng c¸i cßn l¹i th× qu¸ tèn kÐm khi sö dông ®Õn nçi mµ hÇu hÕt c¸c kh¸ch hµng tiÒm n¨ng quyÕt ®Þnh r»ng mét sè Ýt tr¹m lµm viÖc cã hiÖu n¨ng cao còng cã thÓ ®¸p øng cho yªu cÇu cña hä. May m¾n thay, qua thêi gian khi c¸c siªu m¸y tÝnh râ rµng ®· trë nªn lçi thêi th× NSF ®· ®îc x¸c lËp v÷ng ch¾c trªn Internet nªn cã thÓ sèng ®îc mµ kh«ng cÇn ®Õn môc ®Ých ban ®Çu n÷a. NSFNET chØ cho phÐp nh÷ng lu th«ng liªn quan ®Õn nghiªn cøu vµ gi¸o dôc, do ®ã nh÷ng dÞch vô m¹ng IP ®éc lËp, th¬ng m¹i tá ra cã thÓ ®îc sö dông cho nh÷ng môc ®Ých kh¸c. C¸c m¹ng th¬ng m¹i nèi víi c¸c m¹ng khu vùc theo c¸ch t¬ng tù nh kÕt nèi cña NSFNET vµ cung øng kÕt nèi trùc tiÕp ®Õn kh¸ch hµng. Xem danh s¸ch nh÷ng dÞch vô nµy trong ch¬ng 27. ë bªn ngoµi Hoa Kú, c¸c m¹ng IP xuÊt hiÖn t¹i nhiÒu níc, do c¸c c«ng ty ®iÖn tho¹i ®Þa ph¬ng tµi trî (thêng còng lµ bu ®iÖn ®Þa ph¬ng) hoÆc do mét nhµ cung øng quèc gia hoÆc khu vùc ®éc lËp. HÇu hÕt trong sè hä ®Òu ®îc kÕt nèi trùc tiÕp hoÆc gi¸n tiÕp víi mét m¹ng nµo ®ã cña Hoa Kú, cã nghÜa lµ tÊt c¶ ®Òu cã thÓ trao ®æi lu th«ng víi nhau. M¹ng quèc gia Vµo n¨m 1991, Phã tæng thèng Al Gore, khi ®ã lµ thîng nghÞ sÜ, ®· quyÕt ®Þnh r»ng Hoa Kú tiÕp tôc lµ mét quèc gia ®Çu tiªn vµ mang tÝnh c¹nh tranh trªn thÕ giíi vÒ nh÷ng m¸y tÝnh vµ m¹ng lín. ¤ng ®· ñng hé cho §¹o luËt TÝnh to¸n víi HiÖu suÊt cao 1991 nh»m kÕt nèi mäi nhµ nghiªn cøu, trêng ®¹i häc, tiÓu häc, c¬ quan chÝnh phñ... vµo mét m¹ng lín vµ rÊt nhanh (nhanh h¬n 100 lÇn so víi c¸c liªn kÕt Internet hiÖn thêi) cã tªn lµ M¹ng Nghiªn cøu vµ Gi¸o dôc Quèc gia (National Research and Education Network - NREN). KÓ tõ ®ã ®· diÔn ra nh÷ng cuéc tranh giµnh ®¸ng kÓ v× rÊt nhiÒu nh÷ng tæ chøc kh¸c nhau cè g¾ng vËn ®éng ®Ó dù phÇn vµo viÖc kinh doanh bÐo bë nh»m x©y dùng m¹ng nµy. HiÖn nay, tiÕn tr×nh cô thÓ nhÊt cho NREN lµ NSFNET ®· ®îc chÝnh thøc xem nh NREN t¹m thêi. Kh«ng cßn nghi ngê g× n÷a, NREN sau cïng sÏ ® îc x©y dùng vµ nã sÏ kÐo dµi vµ tèn kÐm h¬n tÊt c¶ nh÷ng g× mµ mäi ngêi thõa nhËn. Nh÷ng ®iÒu ®ã cã ý nghÜa g× víi b¹n vÉn cßn lµ mét ®iÒu cßn g©y nhiÒu tranh c·i. Mét sè ngêi thÊy ®îc triÓn väng mµ m¹ng mang ®Õn cho hä tõ nh÷ng ngêi t¬ng tù ®ang ®iÒu hµnh bu ®iÖn vµ ch¾c ch¾n r»ng c¸c m¹ng th¬ng m¹i nhanh, hiÖn ®ang ®îc x©y dùng, sÏ xuÊt hiÖn sím h¬n NREN nhiÒu. MÆt kh¸c, nÕu b¹n ®ang ë trong mét c¬ së gi¸o dôc nghÌo nµn, nh t¹i mét trêng tiÓu häc c«ng lËp, th× NREN dù kiÕn sÏ nèi m¹ng cho b¹n ®Õn nh÷ng tµi nguyªn còng nh ®èi víi c¸c trêng lín kh¸c - vµ nh vËy th× viÖc truy cËp ®Õn Internet còng kh¸ lµ thó vÞ.
- Ch¬ng 2: Tªn, sè vµ quy t¾c 2-9 Ch¬ng 2 Tªn, sè vµ quy t¾c Trong ch¬ng nµy Trong sè cã nh÷ng g×? Trong tªn cã nh÷ng g×? T«i ph¶i quan t©m ®Õn nh÷ng tªn vµ sè nµy nh thÕ nµo? C¸c tªn trªn kh¾p thÕ giíi C¸c quy t¾c vµ luËt lÖ V ©ng, Internet cã h¬n mét triÖu m¸y tÝnh nèi ®Õn nã. Lµm thÕ nµo b¹n t×m thÊy m¸y tÝnh b¹n muèn? Cã hai c¸ch (kh«ng ai b¶o ®iÒu nµy dÔ ®©u). Mçi m¸y trªn m¹ng ®îc nhËn diÖn b»ng mét sè vµ mét tªn. Tríc hÕt, t«i nh×n vµo sè vµ sau ®ã nh×n vµo tªn. Tãm t¾t c«ng viÖc C¸ch ®Ó g¸n c¸c sè vµ tªn trªn Internet th× kh«ng thÓ tr¸nh khái mang tÝnh Χ chÊt kü thuËt. Do ®ã díi ®©y lµ b¶n rót gän nh÷ng c¸ch sau: Mçi m¸y trªn Internet (®îc gäi lµ mét m¸y chñ trªn Internet) cã mét sè ®îc g¸n ®Ó nhËn diÖn nã víi nh÷ng m¸y chñ kh¸c, kiÓu nh mét sè ®iÖn tho¹i. Sè gåm cã 4 phÇn, vÝ dô nh 123.45.67.89. B¹n nªn biÕt sè cña m¸y chñ b¹n sö dông nhiÒu nhÊt, ngîc l¹i th× cã thÓ quªn c¸c con sè ®i ®îc råi. HÇu hÕt c¸c m¸y chñ ®Òu cã tªn, tªn dÔ nhí h¬n nhiÒu so víi sè. C¸c tªn cã nhiÒu phÇn ng¨n c¸ch nhau bëi c¸c dÊu chÊm, vÝ dô nh tªn m¸y tÝnh cña t«i lµ chico.iecc.com. Mét sè m¸y chñ cã nhiÒu h¬n mét tªn nhng b¹n sö dông tªn nµo còng ®îc. Cã nhiÒu quy t¾c phøc t¹p kiÓm so¸t c¸ch g¸n tªn vµ sè nhng bëi v× b¹n kh«ng ch¾c sÏ lµm g× víi viÖc g¸n tªn nµy nªn b¹n thùc ra kh«ng cÇn biÕt vÒ chóng. Mçi m¹ng trong Internet ®Òu cã nh÷ng quy t¾c cho phÐp mét sè lo¹i lu th«ng. B¹n nªn biÕt nh÷ng quy t¾c ¸p dông cho (c¸c) m¹ng b¹n sö dông ®Ó tr¸nh lµm cho nh÷ng ngêi ®iÒu hµnh m¹ng næi giËn. Trong sè cã nh÷ng g×? BÊt kú m¸y tÝnh nµo, tõ nhá nhÊt cho ®Õn lín nhÊt, ®îc g¾n víi Internet còng ®Òu ®îc gäi lµ m¸y chñ. Mét sè m¸y chñ lµ nh÷ng m¸y tÝnh mainframe lín hoÆc siªu m¸y tÝnh cung øng nh÷ng dÞch vô cho hµng ngµn ngêi sö dông, mét sè m¸y kh¸c lµ nh÷ng tr¹m lµm viÖc nhá hay c¸c m¸y tÝnh c¸ nh©n
- cã mét ngêi sö dông, vµ mét sè l¹i lµ nh÷ng m¸y tÝnh chuyªn biÖït nh c¸c m¸y t¹o ®êng dÉn nèi mét m¹ng víi m¹ng kh¸c hoÆc víi nh÷ng terminal server ®Ó cho c¸c thiÕt bÞ ®Çu cuèi ®¬n (dump terminal) (nh c¸c m¸y c¸ nh©n ch¹y Procomm, Crosstalk hoÆc c¸c lo¹i t¬ng tù) gäi ®Õn vµ nèi víi c¸c m¸y chñ kh¸c. Nhng theo quan ®iÓm cña Internet, tÊt c¶ ®Òu lµ nh÷ng m¸y chñ. Mçi m¸y ®îc g¸n cho mét sè, kiÓu nh sè ®iÖn tho¹i. V× lµ m¸y tÝnh nªn c¸c sè nµy lµ nh÷ng sè nhÞ ph©n 32 bit. VÝ dô, sè cña m¸y tÝnh cña t«i lµ 10001100101110100101000100000001 Hõm. ThËt kh«ng dÔ nhí chót nµo. §Ó lµm cho nh÷ng sè nµy t¬ng ®èi dÔ nhí h¬n, nã ®îc chia thµnh 4 nhãm 8 bit vµ råi mçi nhãm ®îc chuyÓn thµnh sè thËp ph©n t¬ng ®¬ng. Do ®ã, sè m¸y cña t«i trë thµnh 140.186.81.1 còng kh«ng ph¶i hoµn toµn tèt h¬n nhng Ýt ra th× ngêi ta còng cã thÓ nhí trong vßng mét vµi phót. T«i ph¶i quan t©m ®Õn nh÷ng sè nµy nh thÕ nµo? Χ Cho ®Õn giê, b¹n vÉn cha biÕt bÊt kú sè m¸y chñ nµo v× trong hÇu hÕt c¸c trêng hîp, b¹n sÏ sö dông thêng xuyªn h¬n c¸c tªn sÏ ®îc m« t¶ trong ch¬ng nµy. Tuy nhiªn, ®«i khi ch¬ng tr×nh kiÓm so¸t tªn bÞ sù cè. Trong trêng hîp nh vËy, viÕt ra hai sè nh sau còng lµ 1 ®iÒu h÷u Ých: Sè m¸y b¹n sö dông Sè cña mét m¸y kh¸c gÇn ®ã mµ b¹n tiÕp cËn. Lý do cña viÖc biÕt con sè thø hai lµ nÕu b¹n liªn l¹c víi m¸y tÝnh thø hai b»ng sè chø kh«ng ph¶i b»ng tªn th× b¹n cã thÓ kÕt luËn mét c¸ch hîp lý lµ kÕ ho¹ch ®Æt tªn ®· thÊt b¹i. NÕu b¹n kh«ng thÓ liªn l¹c víi nã b»ng c¶ hai c¸ch th× ch¾c r»ng m¹ng, hay Ýt ra lµ liªn kÕt m¹ng cña b¹n ®· thÊt b¹i hoµn toµn cã thÓ do b¹n ®· s¬ ý ®¸ vµo mét sîi d©y c¸p láng lÎo. Oops !! C¸c m¹ng còng cã sè sao? T«i e r»ng nh vËy. H·y thö xÐt trêng hîp sè ®iÖn tho¹i cña b¹n, kiÓu nh 202- 653-1800. S¸u ch÷ sè ®Çu chØ ®Þnh n¬i ®Æt tæng ®µi - trong trêng hîp nµy lµ Washington D.C. Bèn ch÷ sè cuèi lµ sè ®iÖn tho¹i riªng trong tæng ®µi ®ã - trong trêng hîp nµy lµ sè ®iÖn tho¹i chÝnh cña US Naval Observatory. C¸c sè m¸y chñ trong Internet còng ®îc chia lµm 2 phÇn: phÇn ®Çu lµ sè cña m¹ng (h·y nhí Internet bao gåm rÊt nhiÒu m¹ng kh¸c nhau nhng cã thÓ liªn kÕt ®îc víi nhau) vµ phÇn hai, phÇn côc bé lµ sè m¸y chñ trªn m¹ng ®ã. Trong trêng hîp m¸y cña t«i, 140.186.81.1 cã nghÜa sè cña m¹ng lµ 140.186 cßn sè m¸y chñ côc bé (trªn m¹ng ®ã) lµ 81.1. §«i khi, ®Ó lµm r¾c rèi thªm, ngêi ta viÕt sè cña m¹ng thµnh 4 phÇn b»ng c¸ch thªm vµo nh÷ng sè 0 nh 140.186.0.0. V× mét sè m¹ng cã nhiÒu m¸y chñ trªn ®ã h¬n nh÷ng m¹ng kh¸c nªn c¸c m¹ng ®îc chia thµnh 3 lo¹i: lín, trung b×nh vµ nhá. Trong nh÷ng m¹ng lín (Nhãm A), sè ®Çu trong 4 sè lµ sè cña m¹ng, cßn 3 sè kia lµ phÇn côc bé. Trong nh÷ng m¹ng trung b×nh (Nhãm B), hai sè ®Çu lµ sè cña m¹ng, cßn 2
- Ch¬ng 2: Tªn, sè vµ quy t¾c 2-11 sè kia lµ phÇn côc bé. Trong nh÷ng m¹ng nhá (Nhãm C), ba sè ®Çu lµ sè cña m¹ng, cßn sè cuèi lµ phÇn côc bé. Sè ®Çu tiªn trong bèn sè sÏ cho b¹n biÕt m¹ng thuéc lo¹i nµo. B¶ng 2-1 tãm t¾t c¸c nhãm vµ quy m« cña chóng. Nhãm Sè ®Çu §é dµi sè cña m¹ng Sè lîng m¸y chñ tèi ®a A 1-126 1 16,387,064 B 128-191 2 64,516 C 192-223 3 254 Nh÷ng tæ chøc lín (hoÆc Ýt ra lµ nh÷ng tæ chøc cã rÊt nhiÒu m¸y tÝnh) cã xu híng cã nh÷ng m¹ng lo¹i A. VÝ dô, IBM cã m¹ng 9, AT&T cã m¹ng 12, do ®ã sè m¸y chñ cña IBM cã thÓ lµ 9.12.34.56 cßn AT&T lµ 12.98.76.54. Nh÷ng tæ chøc cã quy m« trung b×nh, bao gåm hÇu hÕt c¸c trêng ®¹i häc, cã c¸c m¹ng nhãm B. Rutgers University cã m¹ng 128.6, Goldman Sachs (mét c«ng ty m«i giíi ®Çu t sö dông rÊt nhiÒu m¸y tÝnh ®Ó theo dâi nh÷ng kho¶n tiÒn mµ c«ng ty qu¶n lý) cã m¹ng 138.8. C¸c m¹ng nhãm C ®îc sö dông bëi nh÷ng tæ chøc nhá vµ ®«i khi bëi nh÷ng bé phËn nhá trong c¸c tæ chøc lín. VÝ dô m¹ng 129.65.175 ®îc sö dông bëi mét phßng nghiªn cøu cña IBM. (T¹i sao hä l¹i kh«ng sö dông sè m¹ng cña IBM? Ai mµ biÕt ®îc). Mét vµi sè cña m¹ng vµ m¸y chñ ®îc dµnh cho nh÷ng môc ®Ých ®Æc biÖt. §Æc biÖt, bÊt kú sè nµo cã thµnh phÇn lµ 0 hoÆc 255 (hai con sè cã ý nghÜa huyÒn tho¹i ®èi víi m¸y tÝnh) lµ sè ®Æc biÖt vµ kh«ng thÓ ®îc sö dông nh sè cña mét m¸y chñ (®iÒu nµy h¬i cêng ®iÖu nhng nã ®ñ gÇn gòi cho hÇu hÕt c¸c môc ®Ých).
- C¸c m¹ng con, siªu m¹ng, siªu siªu m¹ng... & Th¶o luËn nµy ®Æc biÖt mang tÝnh kü thuËt. §õng nãi r»ng t«i kh«ng b¸o tríc. Th«ng thêng, mét tæ chøc cã mét sè hiÖu cña m¹ng ®¬n muèn cµi ®Æt nh÷ng m¸y tÝnh néi bé cña m×nh trªn nhiÒu m¹ng. VÝ dô, toµn bé m¸y tÝnh trong mét phßng ban th êng ®îc g¾n víi mét m¹ng ®¬n cïng víi mét lo¹i kÕt nèi nµo ®ã g¾n c¸c m¹ng gi÷a c¸c phßng l¹i víi nhau (Cã nh÷ng lý do c¶ vÒ qu¶n lý lÉn kü thuËt cho sù dµn xÕp nµy nhng t«i sÏ kh«ng gi¶i thÝch ®Ó b¹n khái buån ch¸n). Nhng nÕu theo c¸ch mµ Internet ®îc cµi ®Æt ban ®Çu cã nghÜa lµ mét bé gåm 25 m¹ng néi bé sÏ ph¶i cã 25 sè kh¸c nhau dµnh cho chóng. §©y lµ mét ®iÒu kh«ng hay v× nhiÒu lý do. Nã cã nghÜa lµ mçi lÇn mét c«ng ty cµi ®Æt mét m¹ng néi bé míi th× c«ng ty ®ã ph¶i xin mét sè hiÖu m¹ng míi. TÖ h¬n n÷a, phÇn cßn l¹i cña thÕ giíi Internet còng ph¶i ®a sè hiÖu m¹ng míi nµy vµo b¶ng ®Ó hä biÕt c¸ch göi th«ng ®iÖp ®Õn ®ã. Râ rµng ph¶i lµm mét ®iÒu g× ®ã. §iÒu ®ã ®îc gäi lµ m¹ng con (subnet). Nã cã nghÜa lµ mét m¹ng cã thÓ ®îc chia thµnh nh÷ng phÇn nhá gäi lµ c¸c m¹ng con b»ng c¸ch xö lý phÇn lÏ ra lµ mét sè chñ nh mét phÇn cña sè m¹ng. VÝ dô, trong m¹ng 140.186, con sè thø ba trong sè chñ lµ sè cña m¹ng con, ®èi víi m¸y 140.186.81.1 th× sè m¹ng con lµ 140.186.81 vµ sè m¸y chñ lµ 1. §iÒu nµy cho phÐp cµi ®Æt rÊt nhiÒu m¹ng côc bé (hiÖn chóng t«i míi sö dông 90 trong sè 254 m¹ng con cã thÓ ®îc) vµ ®èi víi phÇn cßn l¹i cña thÕ giíi th× hä chØ cÇn biÕt ®Õn sè 140.186. Trªn thùc tÕ, tÊt c¶ c¸c m¹ng chØ trõ nh÷ng m¹ng nhá nhÊt ®Òu cã thÓ t¹o m¹ng con. Còng trªn thùc tÕ, b¹n gÇn nh kh«ng bao giê ph¶i quan t©m ®Õn c¸c m¹ng con. Khi m¸y tÝnh cña b¹n lÇn ®Çu ®îc nèi víi m¹ng th× ngêi cµi ®Æt sÏ thiÕt lËp cho nã mét mÆt n¹ m¹ng con (subnet mask) ph¶n ¶nh ®óng nh÷ng quy íc t¹o m¹ng con hiÖn t¹i. NÕu mÆt n¹ nµy bÞ sai b¹n cã thÓ gÆp ph¶i nh÷ng vÊn ®Ò kú qu¸i, vÝ dô nh chØ cã thÓ liªn l¹c víi mét nöa sè phßng ban trong c«ng ty (nh chØ liªn l¹c ®îc víi c¸c m¸y cã sè ch½n). Mét sè tæ chøc l¹i gÆp ph¶i vÊn ®Ò ng îc l¹i. Hä cã qu¸ nhiÒu m¸y tÝnh so víi m¹ng nhãm C (nhiÒu h¬n 254) nhng l¹i kh«ng cã n¬i nµo ®ñ gÇn ®Ó cµi ®Æt m¹ng nhãm B. HoÆc mét c«ng ty ®ang ph¸t triÓn cã thÓ cã qu¸ nhiÒu m¸y tÝnh ®èi víi m¹ng nhãm B (h¬n 64.000) nh ng l¹i kh«ng thÓ cã mét sè m¹ng nhãm A v× nhãm nµy cã rÊt Ýt nªn kh«ng thÓ xin thªm n÷a. Trong trêng hîp nµy, tæ chøc cã thÓ lÊy mét d·y c¸c sè m¹ng kÕ tiÕp vµ xö lý bé phËn cña sè m¹ng nh mét sè m¸y chñ, tiÕn tr×nh nµy ®îc gäi lµ t¹o siªu m¹ng. (Sau ®ã sè siªu m¹ng l¹i ®îc t¹o m¹ng con, mét tÝnh chÊt phô thªm mµ chóng ta sÏ kh«ng xem xÐt ®Õn). T¹o siªu m¹ng hiÖn nay kh«ng phæ biÕn nhng sÏ ®îc sö dông réng r·i h¬n khi nhiÒu c«ng ty ®a rÊt nhiÒu m¸y tÝnh vµo Internet. T¬ng tù nh t¹o m¹ng con, b¹n kh«ng ph¶i quan t©m ®Õn nã trõ phi ai ®ã lµm rèi lo¹n cÊu h×nh cña hÖ thèng cña b¹n. M¸y chñ cã nhiÒu sè Sù r¾c rèi thªm vµo sau cïng trong viÖc ®¸nh sè lµ mét sè m¸y chñ cã nhiÒu sè. Lý do thùc ra rÊt ®¬n gi¶n: mét sè m¸y chñ thuéc vÒ nhiÒu h¬n mét m¹ng, do ®ã chóng cÇn mét sè riªng cho mçi m¹ng g¾n tíi. NÕu b¹n cÇn liªn hÖ mét m¸y tÝnh cã nhiÒu sè th× b¹n cã thÓ sö dông bÊt kú sè nµo. Trong tªn cã nh÷ng g×? Nh÷ng ngêi b×nh thêng sö dông tªn, chø kh«ng dïng sè nªn c¸c m¸y chñ Internet thêng ®îc tham chiÕu b»ng tªn chø kh«ng b»ng sè. VÝ dô, m¸y cña chóng t«i víi sè 140.186.81.1 cã tªn lµ chico. Vµo nh÷ng thêi kú ®Çu cña ARPANET, c¸c m¸y cã nh÷ng tªn ®¬n gi¶n chØ gåm mét thµnh phÇn vµ cã
- Ch¬ng 2: Tªn, sè vµ quy t¾c 2-13 mét danh s¸ch chñ c¸c tªn. M¸y t¹i Harvard ®îc gäi lµ HARVARD v.v... Nhng víi 1 triÖu m¸y trªn Internet th× khã cã thÓ cã nh÷ng tªn kh¸c nhau cho tÊt c¶ c¸c m¸y. §Ó tr¸nh mét sù khñng ho¶ng trong viÖc t¹o tªn, gi¶i ph¸p lµ c¸c tªn cã nhiÒu thµnh phÇn, mét kÕ ho¹ch ®îc biÕt ®Õn mét c¸ch réng r·i lµ Domain Name System hoÆc DNS. C¸c tªn chñ lµ mét chuçi c¸c tõ (hoÆc Ýt ra lµ nh÷ng thø t¬ng tù nh tõ) ®îc ph©n c¸ch b»ng nh÷ng dÊu chÊm. Trong chÕ ®é nµy, tªn thùc cña chico lµ CHICO.IECC.COM. (C¸ch ®Æt tªn nµy râ rµng ®îc t¹o ra bëi nh÷ng ngêi THÝCH VIÕT MäI THø B»NG CH÷ HOA. May thay, ch÷ thêng trong tªn m¸y chñ lu«n ®îc xem nh t¬ng ®¬ng ch÷ hoa, do ®ã ta sÏ tr¸nh ®îc viÖc ®Æt tªn b»ng ch÷ thêng). C¸c khu vùc, l·nh vùc... B¹n ph¶i gi¶i m· mét tªn Internet tõ ph¶i sang tr¸i. §iÒu nµy cã vÎ ngîc ®êi nh- ng trªn thùc tÕ nã tiÖn lîi h¬n nh÷ng c¸ch kh¸c t¬ng tù nh lý do ta ®Æt tªn gia ®×nh sau tªn riªng (t¹i Anh, n¬i ngêi ta l¸i xe bªn tr¸i th× hä viÕt tªn m¸y chñ tõ tr¸i sang ph¶i). PhÇn bªn ph¶i nhÊt cña mét tªn gäi lµ khu vùc (zone). NÕu ta xem xÐt tªn ®Çy ®ñ cña chico th× phÇn cùc ph¶i lµ com cã nghÜa lµ commercial site (®Þa ®iÓm th¬ng m¹i, trong l·nh vùc th¬ng m¹i), tr¸i víi c¸c lo¹i khu vùc gi¸o dôc, qu©n sù... mµ t«i sÏ bµn ®Õn trong ch¬ng nµy. PhÇn kÕ tiÕp cña tªn chico lµ tªn c«ng ty I.E.C.C. PhÇn bªn tr¸i cña tªn c«ng ty lµ tªn chiÕc m¸y trong c«ng ty. C«ng ty cña t«i hãa ra lµ mét c«ng ty kh¸ nhá víi chØ cã 6 m¸y tÝnh, do ®ã c¸c b¹n cña chico lµ milton, astrud vµ xuxa ®îc viÕt lµ milton.iecc.com, astrud.iecc.com vµ xuxa.iecc.com. Thùc ra kÕ ho¹ch ®Æt tªn mµ t«i sö dông cã logic cña nã. Chóng ®îc ®Æt tªn theo c¸c ng«i sao nh¹c pop Braxin mµ t«i a thÝch. Chico lµ Chico Buarque, ngêi hoµn toµn cã tÝnh chÝnh trÞ. Milton lµ Milton Masiemento, ngêi cã tÝnh thi sÜ vµ ©m nh¹c h¬n. Xuxa lµ mét lo¹i pha trén gi÷a Madonna vµ Mr.Rogers. Astrud (Astrud "Girl from Ipanema" Gilberto) lµ liªn kÕt gi÷a m¹ng cña t«i vµ phÇn cßn l¹i cña Internet. HÖ thèng ®Æt tªn m¸y chñ hoµn toµn b×nh ®¼ng. Trong ®ã iecc.com, mét c«ng ty cã 2 nh©n viªn th× ngang hµng víi ibm.com, mét c«ng ty víi hµng tr¨m ngµn nh©n viªn. C¸c tæ chøc lín h¬n thêng cã thªm c¸c tªn m¸y ®îc chia nhá thªm theo ®Þa ®iÓm hoÆc phßng ban, vÝ dô mét m¸y ®iÓn h×nh t¹i khoa Computer Science t¹i Yale University cã tªn lµ bulldog.cs.yale.edu. Mçi tæ chøc cã thÓ thiÕt lËp tªn cña m×nh tïy ý nhng trªn thùc tÕ c¸c tªn víi nhiÒu h¬n 5 thµnh phÇn th× hiÕm thÊy v× nã khã nhí vµ khã ®a vµo. NÕu b¹n ®¸nh vµo mét tªn ®¬n gi¶n mµ kh«ng cã c¸c dÊu chÊm th× m¸y Χ tÝnh cña b¹n cã thÓ cho r»ng phÇn cßn l¹i cña tªn t¬ng tù nh cña m¸y mµ b¹n ®ang sö dông. Do ®ã, nÕu t«i login vµo lµ milton vµ liªn l¹c víi chico th× t«i cã thÓ chØ cÇn ®¸nh vµo chico th× cã nghÜa lµ chico.iecc.com.
- C¸c khu vùc C¸c khu vùc tªn ®îc chia lµm 2 lo¹i chÝnh: lo¹i 3 ký tù vµ lo¹i 2 ký tù. C¸c khu ↓ vùc 3 ký tù ®îc thiÕt lËp theo lo¹i tæ chøc. Chóng ta ®· thÊy com dïng cho commercial (th¬ng m¹i). B¶ng 2-2 liÖt kª c¸c lo¹i. B¶ng 2-2: C¸c tªn khu vùc ba ký tù Khu vùc ý nghÜa com Th¬ng m¹i edu C¸c tæ chøc gi¸o dôc gov C¸c bé vµ c¬ quan chÝnh quyÒn int C¸c tæ chøc quèc tÕ (hiÖn chñ yÕu gåm NATO) mil C¸c ®Þa ®iÓm qu©n sù net C¸c tæ chøc m¹ng org C¸c lo¹i kh¸c, vÝ dô nh c¸c tæ chøc chuyªn m«n T¹i Hoa Kú hÇu hÕt c¸c ®Þa ®iÓm Internet ®Òu cã c¸c tªn víi mét trong c¸c khu vùc trªn. ë nh÷ng n¬i kh¸c, viÖc sö dông tªn theo khu vùc ®Þa lý, sÏ ®îc th¶o luËn tiÕp theo, lµ phæ biÕn h¬n. Vanuatu ë ®©u? C¸c tªn khu vùc hai ký tù ®îc tæ chøc vÒ ®Þa lý. Mçi khu vùc t¬ng øng víi ↓ mét quèc gia hoÆc mét Thùc thÓ ChÝnh trÞ ®îc c«ng nhËn. Cã mét danh s¸ch tiªu chuÈn chÝnh thøc trªn quèc tÕ gåm c¸c m· quèc gia hai ch÷ sè ®îc sö dông hÇu nh nhng kh«ng ph¶i hoµn toµn kh«ng thay ®æi nh mét danh s¸ch c¸c khu vùc hai ký tù. M· quèc gia cho Canada lµ CA, do ®ã mét ®Þa ®iÓm t¹i York University t¹i Canada ®îc gäi lµ nexus.yorku.ca. C¸c nhµ ®iÒu hµnh m¹ng t¹i mçi quèc gia cã thÓ g¸n cho c¸c tªn mµ hä thÊy thÝch hîp. Mét sè quèc gia cã nh÷ng sù ph©n chia nhá h¬n ë møc ®é tæ chøc, vÝ dô mét ®Þa ®iÓm ë mét trêng ®¹i häc óc ®îc gäi lµ sait.edu.au. C¸c tªn kh¸c ®îc g¸n mét c¸ch tïy ý. T¹i Hoa Kú, t¬ng ®èi Ýt m¸y tÝnh cã tªn trong khu vùc ®Þa lý Hoa Kú, ®îc tæ chøc theo tiÓu bang vµ thµnh phè. V× I.E.C.C ë Cambridge, Massachusetts nªn chico.iecc.com tõng ®îc biÕt ®Õn nh iecc.cambridge.ma.us (Lóc ®ã t«i cha gäi tªn nã lµ chico v× lóc ®ã nã lµ m¸y tÝnh duy nhÊt mµ t«i cã). T¹i Hoa Kú, viÖc chän lùa c¸c tªn theo khu vùc ®Þa lý hay theo tæ chøc kh¸ lµ tïy ý. NÕu b¹n cã mét hay hai m¸y th× tªn ®Þa lý lµ dÔ h¬n. NÕu b¹n cã nhiÒu h¬n sè ®ã th× tªn tæ chøc lµ dÔ h¬n, cho phÐp b¹n qu¶n lý tªn ngay trong tæ chøc cña b¹n (Xem ch¬ng 6 ®Ó biÕt thªm chi tiÕt vÒ c¸ch ®¨ng ký tªn). B¶ng 2-3 liÖt kª mét sè tªn khu vùc ®Þa lý phæ biÕn. Cã mét danh s¸ch ↓ ®Çy ®ñ c¸c khu vùc ®Þa lý trong Phô lôc A. B¶ng 2-3: Mét sè tªn khu vùc cã hai ký tù Khu vùc Quèc gia AU óc AT ¸o BE BØ CA Canada CZ SÐc DK §an M¹ch FI PhÇn Lan FR Ph¸p
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
Giáo trình Internet và Intranet
125 p | 519 | 224
-
Giáo trình căn bản về mạng máy tính -Lê Đình Danh 1
23 p | 317 | 149
-
Giáo trình căn bản về mạng máy tính -Lê Đình Danh 3
23 p | 225 | 115
-
Giáo trình hướng dẫn phân tích về cấu hình mạng TCPIP trong hệ thống mạng VWan p6
6 p | 55 | 15
-
Giáo trình Tin học văn phòng - Nghề: Quản trị mạng máy tính - Trình độ: Cao đẳng nghề (Phần 1)
75 p | 43 | 10
-
Giáo trình về Exchangge 2002 server
141 p | 41 | 9
-
Giáo trình hướng dẫn phân tích về cấu hình mạng TCPIP trong hệ thống mạng VWan p1
6 p | 39 | 6
-
Giáo trình hướng dẫn phân tích về cấu hình mạng TCPIP trong hệ thống mạng VWan p5
6 p | 42 | 5
-
Giáo trình hướng dẫn phân tích về cấu hình mạng TCPIP trong hệ thống mạng VWan p10
6 p | 38 | 5
-
Giáo trình phân tích khả năng ảnh hưởng của các lổ hỏng bảo mật trên internet khi hệ thống bị tấn công p1
5 p | 38 | 4
-
Giáo trình hướng dẫn phân tích dịch vụ của các nhà cung cấp internet ISP p2
5 p | 34 | 4
-
Giáo trình hướng dẫn phân tích dịch vụ của các nhà cung cấp internet ISP p9
5 p | 25 | 2
-
Giáo trình hướng dẫn về cấu hình mạng HDCP trong hệ thống mạng VWan p2
6 p | 21 | 2
-
Giáo trình hướng dẫn về cấu hình mạng HDCP trong hệ thống mạng VWan p3
6 p | 25 | 2
-
Giáo trình hướng dẫn về cấu hình mạng HDCP trong hệ thống mạng VWan p4
6 p | 21 | 2
-
Giáo trình hướng dẫn về cấu hình mạng HDCP trong hệ thống mạng VWan p5
6 p | 23 | 2
-
Giáo trình hướng dẫn tập hợp và lưu trữ thông tin về cấu hình và vị trí mạng trong server network p7
5 p | 22 | 2
-
Giáo trình hướng dẫn về cấu hình mạng HDCP trong hệ thống mạng VWan p1
6 p | 18 | 2

markdown:
# Giáo trình về Internet
Chia sẻ: Nguyễn Xuân Hiên Hien | Ngày: | Loại File: DOC | Số trang:22
lượt xem 10
download
![](http://image.tlvnimg.com/document/thumbnail/2009/20091117/hiepmaychieu/80x100/inet0102_1829.jpg)
##
Giáo trình về Internet
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](http://static.tlvnimg.com/b2013az/templates/version1/default/images/down16x21.png)
Internet là một hệ thống thông tin toàn cầu có thể được truy nhập công cộng gồm các mạng máy tính được liên kết với nhau. Hệ thống này truyền thông tin theo kiểu nối chuyển gói dữ liệu (packet switching) dựa trên một giao thức liên mạng đã được chuẩn hóa (giao thức IP). Hệ thống này bao gồm hàng ngàn mạng máy tính nhỏ hơn của các doanh nghiệp, của các viện nghiên cứu và các trường đại học, của người dùng cá nhân, và các chính phủ trên toàn cầu....
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
##
Nội dung Text: Giáo trình về Internet
- GIíI THIÖU X in chµo mõng b¹n ®· ®Õn víi quyÓn s¸ch nµy! Cã nhiÒu s¸ch nãi vÒ Internet nhng hÇu hÕt trong sè ®ã ®Òu ®ßi hái b¹n ph¶i cã mét tr×nh ®é nµo ®ã vÒ m¸y tÝnh, ham muèn häc hái mäi ®iÒu kú l¹ vµ v« Ých cña Internet vµ thëng thøc nh÷ng lÖnh vµ kh¶ n¨ng lùa chän kh«ng dÔ nhí chót nµo. Chóng t«i hy väng quyÓn s¸ch nµy sÏ kh¸c. ThËt vËy, quyÓn s¸ch nµy m« t¶ nh÷ng g× b¹n thùc sù lµm ®Ó trë thµnh mét ngêi sö dông Internet (cã thÓ sö dông Internet mét c¸ch cã kü n¨ng) - c¸ch khëi ®Çu, nh÷ng lÖnh g× b¹n thùc sù cÇn, khi nµo th× bá qua vµ t×m sù gióp ®ì. Vµ chóng t«i m« t¶ chóng b»ng lo¹i tiÕng Anh cò vµ ®¬n gi¶n. (ThËt ra cã thÓ b¹n ®ang coi b¶n dÞch ra mét lo¹i tiÕng ViÖt míi vµ phøc t¹p !) VÒ quyÓn s¸ch nµy QuyÓn s¸ch nµy ®îc thiÕt kÕ ®Ó ®îc sö dông khi b¹n kh«ng thÓ h×nh dung ®iÒu g× ph¶i lµm kÕ tiÕp. Chóng t«i kh«ng hy väng h·o huyÒn r»ng b¹n ®ñ quan t©m ®Õn Internet ®Ó ngåi ®äc tÊt c¶ (tuy r»ng ®©y lµ quyÓn s¸ch tèt ®Ó ®äc trong phßng t¾m). NÕu b¹n gÆp khã kh¨n khi sö dông Internet ("Hõm... T«i nghÜ r»ng t«i ®· ®a vµo mét lÖnh ®Ó login vµo mét m¸y tÝnh kh¸c nhng nã kh«ng ®¸p l¹i b»ng bÊt kú th«ng b¸o nµo...") th× chØ cÇn vïi ®Çu vµo s¸ch nµy lµ ®ñ ®Ó gi¶i quyÕt vÊn ®Ò cña b¹n. QuyÓn s¸ch bao gåm nh÷ng phÇn sau: Internet lµ g× Giao tiÕp víi th ®iÖn tö Sö dông nh÷ng m¸y tÝnh kh¸c trªn Internet Di chuyÓn file vµ nh÷ng d÷ kiÖn kh¸c Nh÷ng lçi thêng gÆp vµ c¸ch kh¾c phôc N¬i t×m thÊy dÞch vô vµ phÇn mÒm ®Ó vµo Internet C¸ch sö dông s¸ch Sö dông s¸ch nµy ®Ó tham kh¶o. H·y t×m c¸c lÖnh hoÆc chñ ®Ò cho b¹n trong phÇn Môc lôc, trong ®ã chóng t«i m« t¶ nh÷ng g× ph¶i lµm vµ cã thÓ lµ ®Þnh nghÜa mét sè tõ ng÷ (nÕu thËt sù lµ cÇn thiÕt). Khi b¹n ph¶i ®a vµo mét ®iÒu g×, nã sÏ xuÊt hiÖn trong s¸ch nh sau: cryptic command to type
- 2 - Internet daønh cho ngöôøi môùi baét ñaàu H·y ®a nã vµo gièng nh nã xuÊt hiÖn. H·y dïng c¸ch viÕt ch÷ t¬ng tù nh chóng t«i - nhiÒu hÖ thèng ph©n biÖt rÊt s©u s¾c gi÷a ch÷ HOA vµ ch÷ th- êng. Sau ®ã nhÊn phÝm Enter hay Return. QuyÓn s¸ch nµy cho b¹n biÕt ®iÒu g× x¶y ra khi b¹n ®a vµo mçi lÖnh hoÆc khi b¹n chän lùa. B¹n sÏ t×m thÊy nh÷ng ch¬ng liÖt kª c¸c th«ng b¸o lçi mµ b¹n gÆp ph¶i còng nh nh÷ng lçi th«ng dông cña ngêi sö dông. B¹n cã thÓ muèn xem kü ch¬ng vÒ lçi thêng gÆp (Ch¬ng 23 vµ 24) ®Ó tr¸nh nh÷ng lçi nµy tríc khi chóng x¶y ra. B¹n lµ ai? Khi viÕt s¸ch nµy, chóng t«i gi¶ thiÕt B¹n ®·ù hoÆc muèn tiÕp cËn Internet. B¹n muèn lµm mét viÖc g× ®ã víi Internet. Cã ai ®ã ®· thiÕt lËp hÖ thèng cña b¹n sao cho b¹n cã thÓ sö dông m¸y tÝnh cña m×nh ®Ó vµo Internet mµ kh«ng ph¶i sö dông c¸p nèi, cµi ®Æt ®Üa vÖ tinh hoÆc nh÷ng thiÕt bÞ t¬ng tù. B¹n kh«ng quan t©m ®Õn viÖc trë thµnh mét ®¹i chuyªn gia vÒ Internet cña thÕ giíi. QuyÓn s¸ch nµy ®îc tæ chøc nh thÕ nµo QuyÓn s¸ch nµy cã 6 phÇn. C¸ch phÇn nµy ®éc lËp víi nhau - b¹n cã thÓ b¾t ®Çu ®äc bÊt cø n¬i nµo b¹n thÝch nhng Ýt nhÊt b¹n còng nªn lít qua PhÇn 1 ®Ó lµm quen víi mét sè tõ ng÷ riªng kh«ng thÓ tr¸nh khái cña Internet. Díi ®©y lµ nh÷ng phÇn vµ néi dung cña chóng: PhÇn I: Vµo Internet PhÇn nµy ®Þnh nghÜa Internet lµ g× vµ lý do lµm nã hÊp dÉn (Ýt nhÊt còng lµ lý do t¹i sao t«i nghÜ r»ng nã hÊp dÉn). Còng cã mét sè Ýt c¸c thuËt ng÷ vµ kh¸i niÖm chñ yÕu cña Internet gióp cho b¹n ®äc ®îc nh÷ng phÇn kÕ vµ cã nh÷ng th¶o luËn vÒ c¸ch vµo Internet bÊt kÓ lo¹i m¸y tÝnh nµo mµ b¹n cã. PhÇn II: Th tõ vµ trß chuyÖn Trong phÇn nµy b¹n sÏ häc c¸ch trao ®æi th ®iÖn tö víi nh÷ng ngêi ë tÇng d- íi hay ë lôc ®Þa kh¸c vµ c¸ch sö dông nh÷ng danh s¸ch th ®iÖn tö ®Ó liªn l¹c víi nh÷ng ngêi cã cïng së thÝch. B¹n häc c¸ch sö dông nh÷ng tin tøc cña USENET ®Ó gi÷ liªn l¹c ®îc tèt h¬n vµ ngay c¶ mét sè lêi khuyªn ®Ó t×m ra hµng ngµn chñ ®Ò mµ USENET nãi ®Õn.
- PhÇn III: Lµm hµi lßng tøc thêi ë ®©y b¹n häc c¸ch login vµo c¸c m¸y tÝnh kh¸c, c¸ch truy t×m nh÷ng file h÷u Ých vµ c¸ch t×m ra nh÷ng g× ph¶i lµm víi nh÷ng file mµ b¹n ®· cã ®îc. PhÇn IV: T×m nh÷ng trß ví vÈn trªn m¹ng PhÇn nµy cho b¹n biÕt vÒ 4 ch¬ng tr×nh cùc kú thó vÞ gióp b¹n t×m ®îc nh÷ng thø h÷u Ých gi÷a hµng triÖu (kh«ng ph¶i chuyÖn ®ïa) m¸y tÝnh trªn m¹ng. PhÇn V: PhÇn cña c¸c sè 10 PhÇn nµy lµ tãm lîc nh÷ng tham chiÕu s½n cã vµ nh÷ng sù kiÖn h÷u Ých (chóng t«i nghÜ r»ng ®iÒu ®ã ngô ý r»ng nh÷ng ch¬ng kh¸c ®Çy dÉy nh÷ng sù kiÖn v« Ých nhng chóng t«i hy väng kh«ng ph¶i nh vËy). PhÇn VI: Tµi nguyªn - Tham kh¶o Trong phÇn nµy, b¹n häc c¸ch t×m nh÷ng nhµ cung cÊp c¸c nèi kÕt Internet, nh÷ng nhµ cung cÊp c¸c phÇn mÒm Internet h÷u Ých - phÇn mÒm th¬ng m¹i, phÇn mÒm nhiÒu ngêi sö dông vµ phÇn mÒm miÔn phÝ - vµ n¬i ®Ó häc hái nhiÒu h¬n n÷a. Nh÷ng icon sö dông trong s¸ch nµy & Kü thuËt Icon nµy cho b¹n biÕt mét vµi th«ng tin kü thuËt, ®Æc biÖt nh÷ng vÊn ®Ò kü thuËt ®ang s¾p ®Õn ®Ó b¹n cã thÓ bá qua nÕu b¹n muèn (hoÆc ngîc l¹i b¹n cã thÓ muèn ®äc nã). Χ MÑo Icon nµy cho biÕt mét kiÓu lµm nhanh hoÆc mét kü thuËt ®Ó tiÕt kiÖm thêi gian gi¶i thÝch. Μ Coi chõng Coi chõng phÝa díi - lóc n»m r¹p xuèng t×m chç trèn! ↓ T×m ®êng Icon nµy cho b¹n biÕt nh÷ng th«ng tin ®Æc biÖt lý thó liªn quan ®Õn viÖc t×m mét ®iÒu g× hoÆc mét ai ®ã trªn m¹ng. Cßn b©y giê? §ã lµ tÊt c¶ nh÷ng g× b¹n cÇn biÕt ®Ó khëi ®Çu. BÊt cø khi nµo b¹n gÆp trë ng¹i khi sö dông Internet, chØ cÇn t×m c¸c vÊn ®Ò trong phÇn Môc lôc
- 4 - Internet daønh cho ngöôøi môùi baét ñaàu cña s¸ch. B¹n sÏ hoÆc gi¶i quyÕt ®îc vÊn ®Ò trong nh¸y m¾t hoÆc sÏ biÕt liÖu b¹n cã cÇn sù gióp ®ì chuyªn m«n nµo hay kh«ng. V× Internet ®· ph¸t sinh tõ h¬n 20 n¨m nay, phÇn lín chÞu ¶nh hëng cña mét sè ngêi rÊt th«ng th¹o nªn nã kh«ng ®îc thiÕt kÕ ®Æc biÖt dÔ dµng ®Ó ng- êi b×nh thêng sö dông. Do ®ã ®õng c¶m thÊy khã chÞu nÕu b¹n ph¶i t×m xem mét sè chñ ®Ò tríc khi b¹n c¶m thÊy tho¶i m¸i khi sö dông Internet. Sau cïng, hÇu hÕt nh÷ng ngêi sö dông m¸y tÝnh cha bao giê ph¶i ®èi phã víi bÊt kú ®iÒu g× phøc t¹p nh Internet. Th«ng tin ph¶n håi, xin mêi Trong quyÓn s¸ch nµy, "t«i" cã nghÜa lµ Carol Baroudi trong c¸c ch¬ng 19, 21 vµ 22 vµ John R.Levine ë bÊt kú n¬i nµo kh¸c. §©y lµ c¸c t¸c gi¶ cña b¶n gèc tiÕng Anh.
- PhÇn I: Vµo Internet PhÇn I Vµo Internet PhÇn I: Vµo Internet
- Trong phÇn nµy... Internet lµ mét ®iÒu vÜ ®¹i vµ thó vÞ. Nhng nã ®îc t¹o thµnh tõ m¸y tÝnh, cã nghÜa lµ kh«ng cã ®iÒu g× liªn hÖ ®Õn nã l¹i qu¸ ®¬n gi¶n. Tríc hÕt h·y nh×n lít qua xem Internet lµ g× vµ nã xuÊt ph¸t tõ ®©u. Sau ®ã xem xÐt mét sè chi tiÕt h·i hïng vÒ c¸ch vµo Internet ®èi víi nh÷ng ngêi sö dông c¸c lo¹i m¸y tÝnh kh¸c nhau.
- Ch¬ng 1 Internet lµ g×? T¹i sao? Trong ch¬ng nµy Internet lµ g×? VÒ vÊn ®Ò nµy, m¹ng lµ g×? Nã gióp Ých cho ®iÒu g×? Nã xuÊt ph¸t tõ ®©u? Internet lµ g×? Internet - còng ®îc gäi lµ Net - lµ hÖ thèng m¸y tÝnh lín nhÊt thÕ giíi. B¹n cã thÓ nãi r»ng "ThÕ th× ®· sao? T«i ®· tõng thÊy c¸i cñ c¶i lín nhÊt thÕ giíi vµ nã tr«ng cã vÎ kh«ng hÊp dÉn l¾m - vµ t«i ®¸nh cuéc r»ng nã còng ch¼ng ngon g×". V©ng, m¹ng th× kh«ng gièng nh cñ c¶i, quy m« lµ rÊt quan träng v× mét m¹ng cµng lín th× nã cµng mang l¹i nhiÒu thø. ThËt ra, Internet kh«ng ph¶i lµ mét m¹ng - nã lµ m¹ng cña c¸c m¹ng, tÊt c¶ ®Òu trao ®æi th«ng tin tù do. C¸c m¹ng bao gåm tõ nh÷ng m¹ng lín vµ chÝnh thøc nh c¸c m¹ng cña nh÷ng c«ng ty nh AT&T, Digital Equipment vµ Hewlett-Packard cho ®Õn nh÷ng m¹ng nhá vµ kh«ng chÝnh thøc nh m¹ng trªn g¸c xÐp cña t«i (víi 2 m¸y PC cò mua tõ môc qu¶ng c¸o) vµ mäi thø n»m ë kho¶ng gi÷a. C¸c m¹ng ë trêng ®¹i häc tõ l©u lµ mét bé phËn cña Internet, hiÖn nay c¸c trêng trung häc vµ tiÓu häc còng ®· gia nhËp. Cho ®Õn 8/1993, trªn 14.000 m¹ng ®· ë trong Internet víi mçi th¸ng 1.000 m¹ng míi ®îc thªm vµo. Mét sè c©u chuyÖn trong ®êi thùc B¹n cã thÓ coi Internet gåm hai yÕu tè lµ nh÷ng ngêi sö dông nã vµ th«ng tin chøa trong ®ã. C¸c häc sinh líp 7 ë San Diego sö dông Internet ®Ó trao ®æi th tõ vµ truyÖn víi nh÷ng trÎ em ë Israel. Mét phÇn ®Ó vui ®ïa vµ kÕt b¹n ë níc ngoµi nhng mét nghiªn cøu khoa häc nghiªm tóc ghi nhËn r»ng khi trÎ em cã nh÷ng kh¸n gi¶ thùc sù cho c¸c vÊn ®Ò cña m×nh th× chóng sÏ viÕt hay h¬n (§¸ng ng¹c nhiªn). Χ
- T¹i mét sè n¬i trªn thÕ giíi, Internet lµ c¸ch nhanh nhÊt vµ ®¸ng tin cËy nhÊt ®Ó chuyÓn th«ng tin. Trong cuéc chÝnh biÕn ë Liªn x« n¨m 1991, mét nhµ cung cÊp Internet nhá gäi lµ RELCOM víi mèi liªn kÕt tíi PhÇn Lan vµ qua ®ã ®Õn phÇn cßn l¹i cña thÕ giíi Internet ®· tù thÊy r»ng m×nh lµ con ®êng ®¸ng tin cËy ®Ó cã ®îc nh÷ng b¸o c¸o ®Õn vµ tõ Mosco v× c¸c ®êng d©y ®iÖn tho¹i bÞ c¾t ®øt vµ b¸o chÝ kh«ng ®îc xuÊt b¶n. C¸c thµnh viªn cña RELCOM göi ra nh÷ng c©u chuyÖn mµ lÏ ra ®· ®îc xuÊt b¶n trªn b¸o chÝ, c¸c ph¸t biÓu cña Boris Yelsin (®îc b¹n bÌ truyÒn tay nhau) vµ nh÷ng quan s¸t c¸ nh©n cña hä tõ ngo¹i « Moscow. Internet còng cã nh÷ng c«ng dông th«ng thêng. Díi ®©y lµ vµi kinh nghiÖm c¸ nh©n cña t«i: Mét ngµy kia, vî t«i muèn t×m lo¹i v¶i ®Ó may mét c¸i ¸o kiÓu thêi kú qu©n sù n¨m 1960 (Mét ngêi b¹n cã mét chiÕc ¸o cò mµ anh ta a thÝch tõ nh÷ng ngµy ë trong qu©n ®éïi nhng nã kh«ng cßn chç ®Ó kh©u c¸c miÕng v¸). Do ®ã t«i yªu cÇu Internet gióp ®ì. Net ®· cã nhiÒu cuéc th¶o luËn vÒ chñ ®Ò qu©n sù vµ mét vÒ trang phôc qu©n ®éi. Trong vßng mét ngµy, nhiÒu ngêi kh¸c nhau ®· tr¶ lêi b»ng c¸ch cho t«i ®Þa chØ b¸n c¸c lo¹i v¶i nµy. HÇu hÕt trong sè ®ã nãi r»ng hä vui síng ®îc cung cÊp c¸c lêi khuyªn vµ mÑo vÆt kh¸c nÕu chóng t«i gÆp r¾c rèi. Internet lµ nguån phÇn mÒm tèt nhÊt. BÊt cø khi nµo t«i nghe nãi vÒ mét dÞch vô míi (nh nh÷ng dÞch vô m« t¶ trong Ch¬ng 19-22), thêng t«i chØ mÊt Ýt phót ®Ó t×m phÇn mÒm cho m¸y tÝnh cña t«i (mét c¸i laptop 386 ch¹y Windows), download vµ b¾t ®Çu sö dông nã. Vµ hÇu hÕt mäi phÇn mÒm s½n cã trªn Internet ®Òu miÔn phÝ. Còng cã nh÷ng phÇn mang tÝnh chÊt ®Þa ph¬ng vµ côc bé cña Internet. Khi t«i muèn b¸n chiÕc xe t¶i nhá ®¸ng tin cËy nhng cò kü cña m×nh, mét th«ng b¸o b¸n trªn Internet t×m ®îc ngêi mua trong vßng 2 ngµy. Internet vµ b¹n Nh vËy Internet lµ mét m¹ng, thùc ra lµ mét m¹ng cña m¹ng vµ nã rÊt lín. ThËt vËy, kh«ng ai biÕt ®îc nã lín nh thÕ nµo v× ®ã lµ mét tËp hîp nh÷ng m¹ng m¸y tÝnh nhá h¬n ho¹t ®éng riªng rÏ mµ kh«ng cã mét chç duy nhÊt nµo ghi nhËn l¹i mäi mèi liªn kÕt. Ýt nhÊt mét triÖu m¸y tÝnh ®îc nèi víi nã vµ nã cã nhiÒu triÖu ngêi sö dông trªn mäi lôc ®Þa (H·y xem ®o¹n "Mäi lôc ®Þa?"). Mét ®iÒu chóng ta biÕt râ lµ nã ph¸t triÓn nh ®iªn, kho¶ng chõng 10% mçi th¸ng. V× hiÖn cã Ýt nhÊt mét triÖu m¸y tÝnh trªn Net ®iÒu nµy cã nghÜa lµ 100.000 m¸y tÝnh míi gia nhËp mçi th¸ng! Mét ®iÒu kh¸c thêng kh¸c vÒ Internet lµ nã cã thÓ lµ m¹ng më nhÊt trªn thÕ giíi. Hµng ngµn m¸y tÝnh cung cÊp nh÷ng tiÖn nghi cho bÊt kú ai tiÕp cËn ®îc víi Net. T×nh huèng nµy hoµn toµn kh¸c thêng - hÇu hÕt c¸c m¹ng rÊt nghiªm nhÆt víi nh÷ng g× chóng cho phÐp ngêi sö dông ®îc lµm vµ ®ßi hái nh÷ng s¾p xÕp còng nh mËt khÈu riªng cho tõng dÞch vô. Ngoµi mét sè Ýt
- Ch¬ng 2: Tªn, sè vµ quy t¾c 2-3 dÞch vô lµ ph¶i tr¶ tiÒn (vµ ch¾c ch¾n sÏ cã thªm nhiÒu trong t¬ng lai) nh- ng ®¹i ®a sè c¸c dÞch vô Internet ®Òu miÔn phÝ khi sö dông. §iÒu kh¸c thêng n÷a trong Internet lµ ®iÒu cã thÓ ®îc gäi lµ "tÝnh kh«ng ph©n biÖt vÒ mÆt x· héi". NghÜa lµ kh«ng cã m¸y tÝnh nµo lµ tèt h¬n c¸c m¸y kh¸c vµ kh«ng ngêi nµo giái h¬n ngêi kh¸c. B¹n lµ ai trªn Internet tïy thuéc vµo c¸ch b¹n tù giíi thiÖu m×nh th«ng qua bµn phÝm. NÕu nh÷ng g× b¹n nãi lµm cho b¹n cã vÎ nh lµ mét ngêi th«ng minh vµ thó vÞ th× ®ã chÝnh lµ con ngêi cña b¹n. Kh«ng thµnh vÊn ®Ò viÖc b¹n bao nhiªu tuæi, b¹n tr«ng gièng ai hoÆc b¹n cã ph¶i lµ mét sinh viªn, mét doanh nh©n hay mét c«ng nh©n x©y dùng. KhuyÕt tËt vÒ thÓ chÊt kh«ng thµnh vÊn ®Ò - t«i liªn l¹c víi nh÷ng ngêi mï hoÆc ®iÕc. NÕu hä kh«ng thÝch kÓ ®iÒu ®ã cho t«i biÕt th× t«i ®· kh«ng bao giê biÕt. Cã nh÷ng ngêi næi tiÕng trong céng ®ång Net, mét c¸ch thuËn lîi hoÆc bÊt lîi nhng hä trë nªn nh vËy do nç lùc cña chÝnh hä.
- VËy th× mét m¹ng m¸y tÝnh lµ g×? NÕu b¹n ®· biÕt ®iÒu nµy th× b¹n cã thÓ bá qua phÇn nµy. Nh ng b¹n còng cã thÓ muèn ®äc nã chØ ®Ó ch¾c ch¾n r»ng chóng ta ®ang sö dông nh÷ng tõ ng÷ t ¬ng tù ®Ó nãi vÒø mét ®iÒu gièng nhau. VÒ c¬ b¶n, mét m¹ng m¸y tÝnh lµ mét nhãm c¸c m¸y tÝnh ®îc nèi kÕt víi nhau theo mét c¸ch nµo ®ã. (Trong l·nh vùc m¸y tÝnh, chóng t«i thÝch nh÷ng ®Þnh nghÜa chÝnh x¸c vµ døt kho¸t). VÒ nhËn thøc, nã gièng nh kiÓu m¹ng truyÒn h×nh hoÆc radio nèi kÕt mét nhãm c¸c tr¹m truyÒn h×nh hoÆc radio l¹i víi nhau sao cho chóng cã thÓ cïng chia sÎ håi míi nhÊt cña The Simsons. Nhng ®õng ®Èy sù t¬ng tù nµy ®i qu¸ xa. C¸c m¹ng truyÒn h×nh göi th«ng tin t¬ng tù ®Õn mäi tr¹m vµo cïng lóc (®îc gäi lµ m¹ng truyÒn h×nh v× nh÷ng lý do cô thÓ; trong m¹ng m¸y tÝnh, mçi th«ng ®iÖp thêng ®îc dÉn ®Õn mét m¸y tÝnh cô thÓ nµo ®ã. Kh¸c víi c¸c m¹ng truyÒn h×nh, c¸c m¹ng m¸y tÝnh lu«n hai chiÒu sao cho khi m¸y tÝnh A göi th«ng ®iÖp tíi m¸y tÝnh B th× B cã thÓ tr¶ lêi l¹i cho A. Mét sè m¹ng m¸y tÝnh bao gåm mét m¸y tÝnh trung t©m vµ mét nhãm c¸c tr¹m tõ xa cã thÓ b¸o c¸o vÒ m¸y tÝnh trung t©m (vÝ dô mét m¸y tÝnh dÞch vô gi÷ chç hµng kh«ng trung t©m cã hµng ngµn kªnh t¹i c¸c s©n bay vµ ®¹i lý du lÞch). Nh÷ng m¹ng kh¸c, kÓ c¶ Internet th× b×nh ®¼ng h¬n vµ cho phÐp mäi m¸y tÝnh nµo trªn m¹ng liªn l¹c víi bÊt kú m¸y tÝnh nµo kh¸c. Mäi lôc ®Þa? Mét sè ®éc gi¶ hoµi nghi, sau khi ®· ®äc thÊy r»ng Internet tr¶i réng ra mäi lôc ®Þa, th× cã thÓ chØ ra r»ng ch©u Nam cùc lµ mét lôc ®Þa, tuy r»ng d©n sè ë ®ã phÇn lín lµ c¸c chó chim c¸nh côt, nh÷ng ®èi tîng mµ theo chóng t«i ®Õn nay ®îc biÕt kh«ng quan t©m nhiÒu l¾m ®Õn m¸y tÝnh. Internet cã ®Õn ®ã kh«ng? Thùc sù lµ cã. Mét vµi m¸y t¹i Scott Base, McMurdo Sound t¹i Nam cùc lµ n»m trong m¹ng Net ®îc kÕt nèi b»ng liªn kÕt v« tuyÕn ®Õn New Zealand. C¬ së t¹i Nam cùc ®îc cho thõa nhËn r»ng cã sù kÕt nèi tíi Mü nhng hä kh«ng c«ng bè ®Þa chØ ®iÖn tö. Vµo lóc viÕt s¸ch nµy th× vïng ®Êt réng lín nhÊt trªn thÕ giíi kh«ng cã Internet d êng nh lµ Bali hoÆc cã thÓ lµ Java (Greenland vµo Internet n¨m 1992). B»ng c¸ch nµo ®Ó cã thÓ nãi r»ng t«i ®· vµo Internet råi? NÕu b¹n ®· tiÕp cËn mét m¸y tÝnh hay mét kªnh m¸y tÝnh th× b¹n cã thÓ ®· ë trong Internet. Cã mét vµi c¸ch ®Ó kiÓm tra: NÕu b¹n cã mét tµi kho¶n trªn c¸c dÞch vô trùc tuyÕn nh CompuServe, GEnie hoÆc MCI Mail th× b¹n cã thÓ sö dông hÖ thèng th ®iÖn tö cña c¸c dÞch vô nµy ®Ó trao ®æi c¸c th«ng ®iÖp víi bÊt kú ai trªn Internet. Mét sè dÞch vô trùc tuyÕn, ®¸ng lu ý nhÊt lµ Delphi, còng cung øng nhiÒu dÞch vô kh¸c mang tÝnh t¬ng t¸c trªn Internet. NÕu b¹n sö dông mét BBS (Bulletin Board System: B¶ng th«ng b¸o ®iÖn tö) trao ®æi c¸c th«ng ®iÖp víi nh÷ng BBS kh¸c th× b¹n còng cã thÓ trao ®æi th ®iÖn tö víi Internet. NÕu c«ng ty b¹n cã mét hÖ thèng th ®iÖn tö néi bé th× nã còng cã thÓ ®îc kÕt nèi víi Internet. H·y tham kh¶o ý kiÕn mét chuyªn gia m¹ng côc bé.
- Ch¬ng 2: Tªn, sè vµ quy t¾c 2-5 NÕu c«ng ty b¹n cã mét m¹ng côc bé th× nã còng cã thÓ ®îc kÕt nèi trùc tiÕp hoÆc gi¸n tiÕp víi Internet hoÆc chØ dïng cho th tÝn hoÆc cho hµng lo¹t c¸c dÞch vô kh¸c. Nh÷ng m¹ng UNIX thêng sö dông nh÷ng quy íc kÕt m¹ng t¬ng tù nh Internet do ®ã sù kÕt nèi lµ dÔ dµng vÒ mÆt kü thuËt. C¸c m¹ng PC hoÆc Macs sö dông nh÷ng quy íc kh¸c nhau do ®ã cÇn cã mét cæng nèi (gateway) ®Ó diÔn dÞch. T«i cã thÓ sö dông Internet nh thÕ nµo? Nh÷ng tiÖn nghi cña Internet ®îc cung cÊp th«ng qua rÊt nhiÒu lo¹i dÞch vô kh¸c nhau nªn khã cã ®ñ chç liÖt kª toµn bé ë ®©y (ThËt vËy, mét danh s¸ch hoµn chØnh cã thÓ lÊp ®Çy nhiÒu quyÓn s¸ch cßn lín h¬n quyÓn nµy) nhng mét sè vÝ dô díi ®©y khuyÕn khÝch b¹n tiÕp tôc ®äc: Th ®iÖn tö: §©y ch¾c ch¾n lµ dÞch vô ®îc sö dông réng r·i nhÊt - b¹n cã thÓ trao ®æi th ®iÖn tö víi hµng triÖu ngêi trªn kh¾p thÕ giíi. Vµ ngêi ta sö dông th ®iÖn tö thay cho bÊt cø ®iÒu g× mµ lÏ ra ngêi ta cã thÓ sö dông giÊy bót hoÆc ®iÖn tho¹i: t¸n gÉu, c¸ch lµm mãn ¨n, tin ®ån, th t×nh (T«i cßn biÕt r»ng mét sè ngêi sö dông chóng trong nh÷ng vÊn ®Ò liªn quan ®Õn c«ng viÖc). C¸c danh s¸ch th ®iÖn tö cho phÐp b¹n tham gia vµo th¶o luËn nhãm vµ gÆp nh÷ng ngêi kh¸c trªn Net. C¸c mail server (nh÷ng ch¬ng tr×nh ®¸p l¹i c¸c th«ng ®iÖp th ®iÖn tö) cho phÐp b¹n truy t×m mäi lo¹i th«ng tin. Xem c¸c ch¬ng 7, 8 vµ 10 ®Ó biÕt thªm chi tiÕt. §µm tho¹i trùc tuyÕn: B¹n cã thÓ "nãi chuyÖn" nh thùc víi nh÷ng ngêi sö dông kh¸c ë bÊt cø n¬i nµo trªn Net. Tuy ®µm tho¹i trùc tuyÕn gÇn nh v« Ých ®èi víi nh÷ng ngêi ë rÊt gÇn n¬i b¹n c ngô nhng nã l¹i lµ ®iÒu lín lao khi trß chuyÖn víi nh÷ng ngêi ë c¸c lôc ®Þa kh¸c ®Æc biÖt khi mét trong c¸c bªn l¹i kh«ng ph¶i lµ nh÷ng ngêi nãi tiÕng Anh b¶n ng÷ (®¸nh m¸y th× râ rµng h¬n lµ trß chuyÖn). Truy t×m th«ng tin: NhiÒu m¸y tÝnh cã c¸c file chøa th«ng tin cho phÐp lÊy miÔn phÝ. C¸c file ®ã bao gåm tõ nh÷ng quyÕt ®Þnh cña Tßa ¸n Tèi cao Hoa kú, nh÷ng danh môc thÎ th viÖn cho ®Õn c¸c h×nh ¶nh ®îc sè hãa (hÇu hÕt trong chóng ®Òu thÝch hîp víi c¸c kh¸n gi¶ gia ®×nh) vµ mét sè lîng lín c¸c phÇn mÒm tõ trß ch¬i cho ®Õn c¸c hÖ thèng ®iÒu hµnh. NhiÒu c«ng cô ®îc th¶o luËn trong s¸ch nµy gióp b¹n hiÓu biÕt vÒ hµng nói th«ng tin s½n cã trªn Internet vµ chØ ra nh÷ng g× s½n cã. Nh ®· nªu trong phÇn "Giíi thiÖu", ®«i khi b¹n sÏ thÊy môc "Navigate" (T×m ®êng) chØ ®Õn nh÷ng phÇn gióp b¹n lu th«ng trªn m¹ng. B¶ng th«ng b¸o ®iÖn tö (Bulletin Board): Mét hÖ thèng tªn lµ USENET lµ mét b¶ng th«ng b¸o ®iÖn tö vÜ ®¹i víi 40 triÖu ký tù c¸c th«ng ®iÖp bao gåm 2.000 nhãm chñ ®Ò kh¸c nhau ®îc tiÕp nèi hµng ngµy. C¸c chñ ®Ò bao gåm tõ c¸c vÊn ®Ò m¸y tÝnh hãc bóa cho ®Õn nh÷ng trß gi¶i trÝ nh ®ua xe ®¹p, tõ nh÷ng ý kiÕn tranh luËn chÝnh trÞ kh«ng bao giê kÕt thóc cho ®Õn nh÷ng vÊn ®Ò tÇm thêng nhÊt.
- Nhãm USENET ®îc ®äc réng r·i nhÊt lµ c¸c mÈu chuyÖn vui ®îc chän läc, mét sè trong nh÷ng chuyÖn nµy thùc sù buån cêi. Trß ch¬i vµ t¸n gÉu: Mét trß ch¬i ®îc gäi lµ MUD (Multi-User Dungeon) cã thÓ dÔ dµng thu hót toµn bé thêi gian cña b¹n - trong ®ã b¹n cã thÓ thi tµi víi nh÷ng ngêi ch¬i kh¸c ë bÊt cø n¬i nµo trªn thÕ giíi. Internet Relay Chat (IRC) lµ mét ®êng d©y theo nhãm qua ®ã b¹n cã thÓ cã nh÷ng cuéc ®µm tho¹i thó vÞ víi nh÷ng ngêi sö dông kh¸c ë kh¾p mäi n¬i. IRC dêng nh ®îc sö dông nhiÒu nhÊt bëi nh÷ng sinh viªn ®ang buån ch¸n nhng b¹n sÏ kh«ng bao giê biÕt ®îc ai lµ ngêi ®ang nãi chuyÖn víi b¹n. Internet xuÊt ph¸t tõ ®©u? Tæ tiªn cña Internet lµ ARPANET, mét dù ¸n do bé Quèc phßng khëi ®Çu n¨m 1969 võa lµ mét thùc nghiÖm trong viÖc kÕt m¹ng mét c¸ch ®¸ng tin cËy, võa lµ mét kÕt nèi gi÷a bé Quèc phßng vµ c¸c nhµ thÇu nghiªn cøu khoa häc vµ qu©n sù l¹i víi nhau, bao gåm mét sè lín c¸c trêng ®¹i häc tiÕn hµnh c¸c nghiªn cøu qu©n sù ®îc tµi trî. (ARPA lµ viÕt t¾t cña ch÷ Advanced Research Projects Agency: C¬ quan C¸c Dù ¸n Nghiªn cøu Cao cÊp, mét bé phËn thuéc bé Quèc phßng phô tr¸ch viÖc cÊp ph¸t tµi trî. §Ó lµm rèi thªm, hiÖn nay c¬ quan nµy ®îc gäi lµ DARPA, trong ®ã ch÷ D thªm vµo lµ Quèc phßng ®Ò phßng trêng hîp cã sù nghi ngê vÒ n¬i xuÊt xø cña tiÒn tµi trî). ViÖc kÕt m¹ng sao cho ®¸ng tin cËy bao gåm viÖc t¹o l¹i ®êng dÉn mét c¸ch n¨ng ®éng. NÕu mét trong nh÷ng liªn kÕt m¹ng bÞ ph¸ hñy bëi cuéc tÊn c«ng cña kÎ thï th× lu th«ng trªn ®ã cã thÓ ®îc tù ®éng chuyÓn sang nh÷ng liªn kÕt kh¸c. May m¾n thay, Internet hiÕm khi chÞu sù tÊn c«ng cña kÎ thï nhng rñi ro do c¸p bÞ c¾t ®øt thêng x¶y ra do ®ã ®iÒu quan träng ®èi víi Net lµ cã thÓ phßng ngõa viÖc c¸p bÞ ®øt. ARPANET thµnh c«ng vang déi vµ mäi trêng ®¹i häc trong níc ®Òu muèn gia nhËp. Thµnh c«ng nµy cã nghÜa lµ ARPANET b¾t ®Çu khã qu¶n lý ®Æc biÖt víi sè lîng lín vµ ngµy cµng t¨ng c¸c ®Þa ®iÓm trêng ®¹i häc trªn ®ã. Do ®ã, nã ®· ®îc chia thµnh 2 phÇn: MILNET víi c¸c ®Þa ®iÓm qu©n sù vµ mét ARPANET míi, nhá h¬n dµnh cho c¸c ®Þa ®iÓm phi qu©n sù. Tuy nhiªn, hai m¹ng nµy vÉn cßn liªn kÕt víi nhau nhê vµo mét ch¬ng tr×nh kü thuËt ®îc gäi lµ IP (Internet Protocol: Giao thøc Internet) cho phÐp lu th«ng ®îc dÉn tõ m¹ng nµy sang m¹ng kh¸c khi cÇn. Mäi m¹ng nèi bëi IP ®Òu sö dông IP ®Ó giao tiÕp nªn chóng ®Òu cã thÓ trao ®æi c¸c th«ng ®iÖp víi nhau. Tuy vµo lóc ®ã chØ cã 2 m¹ng nhng IP ®îc thiÕt kÕ ®Ó cho phÐp kho¶ng 10.000 m¹ng. Mét sù kiÖn kh¸c thêng vÒ thiÕt kÕ IP lµ vÒ nguyªn t¾c mçi m¸y tÝnh trªn m¹ng IP ®Òu cã kh¶ n¨ng b»ng víi c¸c m¸y kh¸c, do ®ã mçi m¸y ®Òu cã thÓ giao tiÕp víi mäi m¸y kh¸c. (KÕ ho¹ch giao tiÕp nµy tá ra thiÕt thùc nhng chØ ë thêi ®iÓm hÇu hÕt c¸c m¹ng bao gåm mét sè lîng nhá c¸c m¸y tÝnh trung t©m khæng lå vµ rÊt nhiÒu tr¹m cuèi chØ cã thÓ giao tiÕp víi c¸c hÖ thèng trung t©m chø kh«ng giao tiÕp ®îc víi c¸c m¸y kh¸c).
- Ch¬ng 2: Tªn, sè vµ quy t¾c 2-7 Internet cã thÓ thùc sù kh¸ng cù l¹i sù tÊn c«ng cña kÎ thï hay kh«ng? H·y nh×n vµo sù kiÖn sau: Trong cuéc chiÕn tranh vïng vÞnh n¨m 1991, qu©n ®éi Mü ®· gÆp rÊt nhiÒu khã kh¨n khi ®¸nh gôc m¹ng líi ra lÖnh cña Iraq. Ngêi ta kh¸m ph¸ ra r»ng phÝa Iraq ®ang sö dông nh÷ng hÖ thèng t¹o ®êng dÉn th¬ng m¹i s½n cã víi kü thuËt phôc håi vµ t¹o ®- êng dÉn tiªu chuÈn cña Internet. Nãi mét c¸ch kh¸c, sù t¹o l¹i ® êng dÉn mét c¸ch linh ®éng thùc sù ho¹t ®éng ®îc. ThËt thó vÞ khi biÕt ®îc sù ho¹t ®éng cña viÖc t¹o l¹i ®êng dÉn mét c¸ch linh ®éng tuy r»ng cã thÓ ®©y kh«ng ph¶i lµ lóc thÝch hîp nhÊt ®Ó t×m ra. H·y trë l¹i líp häc c¸i ®· B¾t ®Çu kho¶ng n¨m 1980, ngµnh tÝnh to¸n trong c¸c trêng ®¹i häc thay ®æi tõ mét sè lîng nhá c¸c m¸y mãc ph©n chia thêi gian, mçi m¸y trong sè ®ã phôc vô hµng tr¨m ngêi sö dông ®ång thêi, ®Õn mét sè lîng lín c¸c tr¹m lµm viÖc nhá h¬n dµnh cho ngêi sö dông c¸ nh©n. V× nh÷ng ngêi sö dông ®· quen víi nh÷ng thuËn lîi cña c¸c hÖ thèng ph©n chia thêi gian nh nh÷ng th môc ®îc chia sÎ chøa c¸c file vµ th ®iÖn tö nªn hä muèn gi÷ l¹i nh÷ng tiÖn nghi t¬ng tù trªn tr¹m lµm viÖc cña m×nh (Hä hoµn toµn h¹nh phóc ®Ó l¹i phÝa sau nh÷ng bÊt lîi cña c¸c hÖ thèng ph©n chia thêi gian. Mét chuyªn viªn ®· tõng nãi "§iÒu tèt nhÊt ë mét tr¹m lµm viÖc lµ nã kh«ng ch¹y nhanh h¬n vµo nöa ®ªm"). HÇu hÕt nh÷ng tr¹m lµm viÖc ch¹y UNIX, mét lo¹i phÇn mÒm phæ biÕn (vµ gÇn nh miÔn phÝ ®èi víi c¸c trêng ®¹i häc) ®îc ph¸t triÓn t¹i University of California t¹i Berkeley. Nh÷ng ngêi ë ®ã rÊt h©m mé viÖc kÕt m¹ng m¸y tÝnh do ®ã b¶n UNIX cña hä bao gåm toµn bé c¸c phÇn mÒm cÇn thiÕt ®Ó vµo m¹ng. Nh÷ng nhµ s¶n xuÊt tr¹m lµm viÖc còng b¾t ®Çu lµm lu«n phÇn cøng cÇn thiÕt cho m¹ng, do ®ã tÊt c¶ nh÷ng g× b¹n ph¶i lµm ®Ó cho m¹ng ho¹t ®éng lµ dïng c¸p ®Ó nèi c¸c tr¹m lµm viÖc l¹i víi nhau, mét ®iÒu mµ c¸c trêng ®¹i häc cã thÓ lµm víi gi¸ rÎ v× hä thêng cã thÓ yªu cÇu sinh viªn lµm ®iÒu nµy. B©y giê, thay v× cã mét hoÆc hai m¸y tÝnh kÕt nèi víi ARPANET, mét ®Þa ®iÓm cã thÓ cã hµng tr¨m. H¬n n÷a, mçi tr¹m lµm viÖc nhanh h¬n ®¸ng kÓ so víi toµn bé hÖ thèng ®a sö dông cña nh÷ng n¨m 1970 do ®ã mçi tr¹m lµm viÖc cã thÓ ph¸t sinh ®ñ lu th«ng m¹ng ®Ó lµm trµn ngËp ARPANET, vèn ®· trë nªn äp Ñp tõng phót mét. Ph¶i ®a ra mét ®iÒu g× ®ã. Héi ®ång Khoa häc Quèc gia nhËp cuéc (National Science Foundation - NSF) Sù kiÖn kÕ tiÕp lµ Héi ®ång Khoa häc Quèc gia (NSF) quyÕt ®Þnh thiÕt lËp 5 trung t©m siªu m¸y tÝnh nh»m môc ®Ých nghiªn cøu (Mét siªu m¸y tÝnh lµ mét m¸y tÝnh cùc kú nhanh víi gi¸ rÊt ®¾t, kho¶ng 10 triÖu USD mçi m¸y). NSF tÝnh to¸n r»ng nªn tµi trî cho mét Ýt m¸y tÝnh, ®Ó cho c¸c nhµ nghiªn cøu trªn kh¾p ®Êt níc sö dông ARPANET göi c¸c ch¬ng tr×nh cña hä ®Õn ®Ó ®îc "siªu tÝnh to¸n" vµ råi göi kÕt qu¶ trë l¹i. KÕ ho¹ch sö dông ARPANET kh«ng thùc hiÖn ®îc v× mét sè lý do c¶ vÒ kü thuËt lÉn chÝnh trÞ. Do ®ã NSF, kh«ng bao giê ng¹i ph¶i thiÕt lËp mét v¬ng
- quèc míi, ®· x©y dùng NSFNET, mét m¹ng riªng vµ nhanh h¬n nhiÒu cña m×nh ®Ó nèi víi c¸c trung t©m siªu tÝnh to¸n. Sau ®ã, NSF dµn xÕp ®Ó thiÕt lËp mét chuçi c¸c m¹ng khu vùc nh»m liªn kÕt nh÷ng ngêi sö dông trong tõng khu vùc víi NSFNET nèi mäi m¹ng khu vùc. NSFNET ho¹t ®éng hiÖu qu¶ ngay tøc th×. Trªn thùc tÕ, cho ®Õn n¨m 1990, rÊt nhiÒu doanh nghiÖp ®· chuyÓn tõ ARPANET sang NSFNET ®Õn nçi sau gÇn 20 n¨m, ARPANET ®· kh«ng cßn tÝnh h÷u Ých n÷a vµ ®· bÞ dÑp bá. Nh÷ng trung t©m siªu m¸y tÝnh mµ NSF dù ®Þnh hç trî tá ra kh«ng thµnh c«ng l¾m: mét sè siªu m¸y tÝnh kh«ng ho¹t ®éng vµ nh÷ng c¸i cßn l¹i th× qu¸ tèn kÐm khi sö dông ®Õn nçi mµ hÇu hÕt c¸c kh¸ch hµng tiÒm n¨ng quyÕt ®Þnh r»ng mét sè Ýt tr¹m lµm viÖc cã hiÖu n¨ng cao còng cã thÓ ®¸p øng cho yªu cÇu cña hä. May m¾n thay, qua thêi gian khi c¸c siªu m¸y tÝnh râ rµng ®· trë nªn lçi thêi th× NSF ®· ®îc x¸c lËp v÷ng ch¾c trªn Internet nªn cã thÓ sèng ®îc mµ kh«ng cÇn ®Õn môc ®Ých ban ®Çu n÷a. NSFNET chØ cho phÐp nh÷ng lu th«ng liªn quan ®Õn nghiªn cøu vµ gi¸o dôc, do ®ã nh÷ng dÞch vô m¹ng IP ®éc lËp, th¬ng m¹i tá ra cã thÓ ®îc sö dông cho nh÷ng môc ®Ých kh¸c. C¸c m¹ng th¬ng m¹i nèi víi c¸c m¹ng khu vùc theo c¸ch t¬ng tù nh kÕt nèi cña NSFNET vµ cung øng kÕt nèi trùc tiÕp ®Õn kh¸ch hµng. Xem danh s¸ch nh÷ng dÞch vô nµy trong ch¬ng 27. ë bªn ngoµi Hoa Kú, c¸c m¹ng IP xuÊt hiÖn t¹i nhiÒu níc, do c¸c c«ng ty ®iÖn tho¹i ®Þa ph¬ng tµi trî (thêng còng lµ bu ®iÖn ®Þa ph¬ng) hoÆc do mét nhµ cung øng quèc gia hoÆc khu vùc ®éc lËp. HÇu hÕt trong sè hä ®Òu ®îc kÕt nèi trùc tiÕp hoÆc gi¸n tiÕp víi mét m¹ng nµo ®ã cña Hoa Kú, cã nghÜa lµ tÊt c¶ ®Òu cã thÓ trao ®æi lu th«ng víi nhau. M¹ng quèc gia Vµo n¨m 1991, Phã tæng thèng Al Gore, khi ®ã lµ thîng nghÞ sÜ, ®· quyÕt ®Þnh r»ng Hoa Kú tiÕp tôc lµ mét quèc gia ®Çu tiªn vµ mang tÝnh c¹nh tranh trªn thÕ giíi vÒ nh÷ng m¸y tÝnh vµ m¹ng lín. ¤ng ®· ñng hé cho §¹o luËt TÝnh to¸n víi HiÖu suÊt cao 1991 nh»m kÕt nèi mäi nhµ nghiªn cøu, trêng ®¹i häc, tiÓu häc, c¬ quan chÝnh phñ... vµo mét m¹ng lín vµ rÊt nhanh (nhanh h¬n 100 lÇn so víi c¸c liªn kÕt Internet hiÖn thêi) cã tªn lµ M¹ng Nghiªn cøu vµ Gi¸o dôc Quèc gia (National Research and Education Network - NREN). KÓ tõ ®ã ®· diÔn ra nh÷ng cuéc tranh giµnh ®¸ng kÓ v× rÊt nhiÒu nh÷ng tæ chøc kh¸c nhau cè g¾ng vËn ®éng ®Ó dù phÇn vµo viÖc kinh doanh bÐo bë nh»m x©y dùng m¹ng nµy. HiÖn nay, tiÕn tr×nh cô thÓ nhÊt cho NREN lµ NSFNET ®· ®îc chÝnh thøc xem nh NREN t¹m thêi. Kh«ng cßn nghi ngê g× n÷a, NREN sau cïng sÏ ® îc x©y dùng vµ nã sÏ kÐo dµi vµ tèn kÐm h¬n tÊt c¶ nh÷ng g× mµ mäi ngêi thõa nhËn. Nh÷ng ®iÒu ®ã cã ý nghÜa g× víi b¹n vÉn cßn lµ mét ®iÒu cßn g©y nhiÒu tranh c·i. Mét sè ngêi thÊy ®îc triÓn väng mµ m¹ng mang ®Õn cho hä tõ nh÷ng ngêi t¬ng tù ®ang ®iÒu hµnh bu ®iÖn vµ ch¾c ch¾n r»ng c¸c m¹ng th¬ng m¹i nhanh, hiÖn ®ang ®îc x©y dùng, sÏ xuÊt hiÖn sím h¬n NREN nhiÒu. MÆt kh¸c, nÕu b¹n ®ang ë trong mét c¬ së gi¸o dôc nghÌo nµn, nh t¹i mét trêng tiÓu häc c«ng lËp, th× NREN dù kiÕn sÏ nèi m¹ng cho b¹n ®Õn nh÷ng tµi nguyªn còng nh ®èi víi c¸c trêng lín kh¸c - vµ nh vËy th× viÖc truy cËp ®Õn Internet còng kh¸ lµ thó vÞ.
- Ch¬ng 2: Tªn, sè vµ quy t¾c 2-9 Ch¬ng 2 Tªn, sè vµ quy t¾c Trong ch¬ng nµy Trong sè cã nh÷ng g×? Trong tªn cã nh÷ng g×? T«i ph¶i quan t©m ®Õn nh÷ng tªn vµ sè nµy nh thÕ nµo? C¸c tªn trªn kh¾p thÕ giíi C¸c quy t¾c vµ luËt lÖ V ©ng, Internet cã h¬n mét triÖu m¸y tÝnh nèi ®Õn nã. Lµm thÕ nµo b¹n t×m thÊy m¸y tÝnh b¹n muèn? Cã hai c¸ch (kh«ng ai b¶o ®iÒu nµy dÔ ®©u). Mçi m¸y trªn m¹ng ®îc nhËn diÖn b»ng mét sè vµ mét tªn. Tríc hÕt, t«i nh×n vµo sè vµ sau ®ã nh×n vµo tªn. Tãm t¾t c«ng viÖc C¸ch ®Ó g¸n c¸c sè vµ tªn trªn Internet th× kh«ng thÓ tr¸nh khái mang tÝnh Χ chÊt kü thuËt. Do ®ã díi ®©y lµ b¶n rót gän nh÷ng c¸ch sau: Mçi m¸y trªn Internet (®îc gäi lµ mét m¸y chñ trªn Internet) cã mét sè ®îc g¸n ®Ó nhËn diÖn nã víi nh÷ng m¸y chñ kh¸c, kiÓu nh mét sè ®iÖn tho¹i. Sè gåm cã 4 phÇn, vÝ dô nh 123.45.67.89. B¹n nªn biÕt sè cña m¸y chñ b¹n sö dông nhiÒu nhÊt, ngîc l¹i th× cã thÓ quªn c¸c con sè ®i ®îc råi. HÇu hÕt c¸c m¸y chñ ®Òu cã tªn, tªn dÔ nhí h¬n nhiÒu so víi sè. C¸c tªn cã nhiÒu phÇn ng¨n c¸ch nhau bëi c¸c dÊu chÊm, vÝ dô nh tªn m¸y tÝnh cña t«i lµ chico.iecc.com. Mét sè m¸y chñ cã nhiÒu h¬n mét tªn nhng b¹n sö dông tªn nµo còng ®îc. Cã nhiÒu quy t¾c phøc t¹p kiÓm so¸t c¸ch g¸n tªn vµ sè nhng bëi v× b¹n kh«ng ch¾c sÏ lµm g× víi viÖc g¸n tªn nµy nªn b¹n thùc ra kh«ng cÇn biÕt vÒ chóng. Mçi m¹ng trong Internet ®Òu cã nh÷ng quy t¾c cho phÐp mét sè lo¹i lu th«ng. B¹n nªn biÕt nh÷ng quy t¾c ¸p dông cho (c¸c) m¹ng b¹n sö dông ®Ó tr¸nh lµm cho nh÷ng ngêi ®iÒu hµnh m¹ng næi giËn. Trong sè cã nh÷ng g×? BÊt kú m¸y tÝnh nµo, tõ nhá nhÊt cho ®Õn lín nhÊt, ®îc g¾n víi Internet còng ®Òu ®îc gäi lµ m¸y chñ. Mét sè m¸y chñ lµ nh÷ng m¸y tÝnh mainframe lín hoÆc siªu m¸y tÝnh cung øng nh÷ng dÞch vô cho hµng ngµn ngêi sö dông, mét sè m¸y kh¸c lµ nh÷ng tr¹m lµm viÖc nhá hay c¸c m¸y tÝnh c¸ nh©n
- cã mét ngêi sö dông, vµ mét sè l¹i lµ nh÷ng m¸y tÝnh chuyªn biÖït nh c¸c m¸y t¹o ®êng dÉn nèi mét m¹ng víi m¹ng kh¸c hoÆc víi nh÷ng terminal server ®Ó cho c¸c thiÕt bÞ ®Çu cuèi ®¬n (dump terminal) (nh c¸c m¸y c¸ nh©n ch¹y Procomm, Crosstalk hoÆc c¸c lo¹i t¬ng tù) gäi ®Õn vµ nèi víi c¸c m¸y chñ kh¸c. Nhng theo quan ®iÓm cña Internet, tÊt c¶ ®Òu lµ nh÷ng m¸y chñ. Mçi m¸y ®îc g¸n cho mét sè, kiÓu nh sè ®iÖn tho¹i. V× lµ m¸y tÝnh nªn c¸c sè nµy lµ nh÷ng sè nhÞ ph©n 32 bit. VÝ dô, sè cña m¸y tÝnh cña t«i lµ 10001100101110100101000100000001 Hõm. ThËt kh«ng dÔ nhí chót nµo. §Ó lµm cho nh÷ng sè nµy t¬ng ®èi dÔ nhí h¬n, nã ®îc chia thµnh 4 nhãm 8 bit vµ råi mçi nhãm ®îc chuyÓn thµnh sè thËp ph©n t¬ng ®¬ng. Do ®ã, sè m¸y cña t«i trë thµnh 140.186.81.1 còng kh«ng ph¶i hoµn toµn tèt h¬n nhng Ýt ra th× ngêi ta còng cã thÓ nhí trong vßng mét vµi phót. T«i ph¶i quan t©m ®Õn nh÷ng sè nµy nh thÕ nµo? Χ Cho ®Õn giê, b¹n vÉn cha biÕt bÊt kú sè m¸y chñ nµo v× trong hÇu hÕt c¸c trêng hîp, b¹n sÏ sö dông thêng xuyªn h¬n c¸c tªn sÏ ®îc m« t¶ trong ch¬ng nµy. Tuy nhiªn, ®«i khi ch¬ng tr×nh kiÓm so¸t tªn bÞ sù cè. Trong trêng hîp nh vËy, viÕt ra hai sè nh sau còng lµ 1 ®iÒu h÷u Ých: Sè m¸y b¹n sö dông Sè cña mét m¸y kh¸c gÇn ®ã mµ b¹n tiÕp cËn. Lý do cña viÖc biÕt con sè thø hai lµ nÕu b¹n liªn l¹c víi m¸y tÝnh thø hai b»ng sè chø kh«ng ph¶i b»ng tªn th× b¹n cã thÓ kÕt luËn mét c¸ch hîp lý lµ kÕ ho¹ch ®Æt tªn ®· thÊt b¹i. NÕu b¹n kh«ng thÓ liªn l¹c víi nã b»ng c¶ hai c¸ch th× ch¾c r»ng m¹ng, hay Ýt ra lµ liªn kÕt m¹ng cña b¹n ®· thÊt b¹i hoµn toµn cã thÓ do b¹n ®· s¬ ý ®¸ vµo mét sîi d©y c¸p láng lÎo. Oops !! C¸c m¹ng còng cã sè sao? T«i e r»ng nh vËy. H·y thö xÐt trêng hîp sè ®iÖn tho¹i cña b¹n, kiÓu nh 202- 653-1800. S¸u ch÷ sè ®Çu chØ ®Þnh n¬i ®Æt tæng ®µi - trong trêng hîp nµy lµ Washington D.C. Bèn ch÷ sè cuèi lµ sè ®iÖn tho¹i riªng trong tæng ®µi ®ã - trong trêng hîp nµy lµ sè ®iÖn tho¹i chÝnh cña US Naval Observatory. C¸c sè m¸y chñ trong Internet còng ®îc chia lµm 2 phÇn: phÇn ®Çu lµ sè cña m¹ng (h·y nhí Internet bao gåm rÊt nhiÒu m¹ng kh¸c nhau nhng cã thÓ liªn kÕt ®îc víi nhau) vµ phÇn hai, phÇn côc bé lµ sè m¸y chñ trªn m¹ng ®ã. Trong trêng hîp m¸y cña t«i, 140.186.81.1 cã nghÜa sè cña m¹ng lµ 140.186 cßn sè m¸y chñ côc bé (trªn m¹ng ®ã) lµ 81.1. §«i khi, ®Ó lµm r¾c rèi thªm, ngêi ta viÕt sè cña m¹ng thµnh 4 phÇn b»ng c¸ch thªm vµo nh÷ng sè 0 nh 140.186.0.0. V× mét sè m¹ng cã nhiÒu m¸y chñ trªn ®ã h¬n nh÷ng m¹ng kh¸c nªn c¸c m¹ng ®îc chia thµnh 3 lo¹i: lín, trung b×nh vµ nhá. Trong nh÷ng m¹ng lín (Nhãm A), sè ®Çu trong 4 sè lµ sè cña m¹ng, cßn 3 sè kia lµ phÇn côc bé. Trong nh÷ng m¹ng trung b×nh (Nhãm B), hai sè ®Çu lµ sè cña m¹ng, cßn 2
- Ch¬ng 2: Tªn, sè vµ quy t¾c 2-11 sè kia lµ phÇn côc bé. Trong nh÷ng m¹ng nhá (Nhãm C), ba sè ®Çu lµ sè cña m¹ng, cßn sè cuèi lµ phÇn côc bé. Sè ®Çu tiªn trong bèn sè sÏ cho b¹n biÕt m¹ng thuéc lo¹i nµo. B¶ng 2-1 tãm t¾t c¸c nhãm vµ quy m« cña chóng. Nhãm Sè ®Çu §é dµi sè cña m¹ng Sè lîng m¸y chñ tèi ®a A 1-126 1 16,387,064 B 128-191 2 64,516 C 192-223 3 254 Nh÷ng tæ chøc lín (hoÆc Ýt ra lµ nh÷ng tæ chøc cã rÊt nhiÒu m¸y tÝnh) cã xu híng cã nh÷ng m¹ng lo¹i A. VÝ dô, IBM cã m¹ng 9, AT&T cã m¹ng 12, do ®ã sè m¸y chñ cña IBM cã thÓ lµ 9.12.34.56 cßn AT&T lµ 12.98.76.54. Nh÷ng tæ chøc cã quy m« trung b×nh, bao gåm hÇu hÕt c¸c trêng ®¹i häc, cã c¸c m¹ng nhãm B. Rutgers University cã m¹ng 128.6, Goldman Sachs (mét c«ng ty m«i giíi ®Çu t sö dông rÊt nhiÒu m¸y tÝnh ®Ó theo dâi nh÷ng kho¶n tiÒn mµ c«ng ty qu¶n lý) cã m¹ng 138.8. C¸c m¹ng nhãm C ®îc sö dông bëi nh÷ng tæ chøc nhá vµ ®«i khi bëi nh÷ng bé phËn nhá trong c¸c tæ chøc lín. VÝ dô m¹ng 129.65.175 ®îc sö dông bëi mét phßng nghiªn cøu cña IBM. (T¹i sao hä l¹i kh«ng sö dông sè m¹ng cña IBM? Ai mµ biÕt ®îc). Mét vµi sè cña m¹ng vµ m¸y chñ ®îc dµnh cho nh÷ng môc ®Ých ®Æc biÖt. §Æc biÖt, bÊt kú sè nµo cã thµnh phÇn lµ 0 hoÆc 255 (hai con sè cã ý nghÜa huyÒn tho¹i ®èi víi m¸y tÝnh) lµ sè ®Æc biÖt vµ kh«ng thÓ ®îc sö dông nh sè cña mét m¸y chñ (®iÒu nµy h¬i cêng ®iÖu nhng nã ®ñ gÇn gòi cho hÇu hÕt c¸c môc ®Ých).
- C¸c m¹ng con, siªu m¹ng, siªu siªu m¹ng... & Th¶o luËn nµy ®Æc biÖt mang tÝnh kü thuËt. §õng nãi r»ng t«i kh«ng b¸o tríc. Th«ng thêng, mét tæ chøc cã mét sè hiÖu cña m¹ng ®¬n muèn cµi ®Æt nh÷ng m¸y tÝnh néi bé cña m×nh trªn nhiÒu m¹ng. VÝ dô, toµn bé m¸y tÝnh trong mét phßng ban th êng ®îc g¾n víi mét m¹ng ®¬n cïng víi mét lo¹i kÕt nèi nµo ®ã g¾n c¸c m¹ng gi÷a c¸c phßng l¹i víi nhau (Cã nh÷ng lý do c¶ vÒ qu¶n lý lÉn kü thuËt cho sù dµn xÕp nµy nhng t«i sÏ kh«ng gi¶i thÝch ®Ó b¹n khái buån ch¸n). Nhng nÕu theo c¸ch mµ Internet ®îc cµi ®Æt ban ®Çu cã nghÜa lµ mét bé gåm 25 m¹ng néi bé sÏ ph¶i cã 25 sè kh¸c nhau dµnh cho chóng. §©y lµ mét ®iÒu kh«ng hay v× nhiÒu lý do. Nã cã nghÜa lµ mçi lÇn mét c«ng ty cµi ®Æt mét m¹ng néi bé míi th× c«ng ty ®ã ph¶i xin mét sè hiÖu m¹ng míi. TÖ h¬n n÷a, phÇn cßn l¹i cña thÕ giíi Internet còng ph¶i ®a sè hiÖu m¹ng míi nµy vµo b¶ng ®Ó hä biÕt c¸ch göi th«ng ®iÖp ®Õn ®ã. Râ rµng ph¶i lµm mét ®iÒu g× ®ã. §iÒu ®ã ®îc gäi lµ m¹ng con (subnet). Nã cã nghÜa lµ mét m¹ng cã thÓ ®îc chia thµnh nh÷ng phÇn nhá gäi lµ c¸c m¹ng con b»ng c¸ch xö lý phÇn lÏ ra lµ mét sè chñ nh mét phÇn cña sè m¹ng. VÝ dô, trong m¹ng 140.186, con sè thø ba trong sè chñ lµ sè cña m¹ng con, ®èi víi m¸y 140.186.81.1 th× sè m¹ng con lµ 140.186.81 vµ sè m¸y chñ lµ 1. §iÒu nµy cho phÐp cµi ®Æt rÊt nhiÒu m¹ng côc bé (hiÖn chóng t«i míi sö dông 90 trong sè 254 m¹ng con cã thÓ ®îc) vµ ®èi víi phÇn cßn l¹i cña thÕ giíi th× hä chØ cÇn biÕt ®Õn sè 140.186. Trªn thùc tÕ, tÊt c¶ c¸c m¹ng chØ trõ nh÷ng m¹ng nhá nhÊt ®Òu cã thÓ t¹o m¹ng con. Còng trªn thùc tÕ, b¹n gÇn nh kh«ng bao giê ph¶i quan t©m ®Õn c¸c m¹ng con. Khi m¸y tÝnh cña b¹n lÇn ®Çu ®îc nèi víi m¹ng th× ngêi cµi ®Æt sÏ thiÕt lËp cho nã mét mÆt n¹ m¹ng con (subnet mask) ph¶n ¶nh ®óng nh÷ng quy íc t¹o m¹ng con hiÖn t¹i. NÕu mÆt n¹ nµy bÞ sai b¹n cã thÓ gÆp ph¶i nh÷ng vÊn ®Ò kú qu¸i, vÝ dô nh chØ cã thÓ liªn l¹c víi mét nöa sè phßng ban trong c«ng ty (nh chØ liªn l¹c ®îc víi c¸c m¸y cã sè ch½n). Mét sè tæ chøc l¹i gÆp ph¶i vÊn ®Ò ng îc l¹i. Hä cã qu¸ nhiÒu m¸y tÝnh so víi m¹ng nhãm C (nhiÒu h¬n 254) nhng l¹i kh«ng cã n¬i nµo ®ñ gÇn ®Ó cµi ®Æt m¹ng nhãm B. HoÆc mét c«ng ty ®ang ph¸t triÓn cã thÓ cã qu¸ nhiÒu m¸y tÝnh ®èi víi m¹ng nhãm B (h¬n 64.000) nh ng l¹i kh«ng thÓ cã mét sè m¹ng nhãm A v× nhãm nµy cã rÊt Ýt nªn kh«ng thÓ xin thªm n÷a. Trong trêng hîp nµy, tæ chøc cã thÓ lÊy mét d·y c¸c sè m¹ng kÕ tiÕp vµ xö lý bé phËn cña sè m¹ng nh mét sè m¸y chñ, tiÕn tr×nh nµy ®îc gäi lµ t¹o siªu m¹ng. (Sau ®ã sè siªu m¹ng l¹i ®îc t¹o m¹ng con, mét tÝnh chÊt phô thªm mµ chóng ta sÏ kh«ng xem xÐt ®Õn). T¹o siªu m¹ng hiÖn nay kh«ng phæ biÕn nhng sÏ ®îc sö dông réng r·i h¬n khi nhiÒu c«ng ty ®a rÊt nhiÒu m¸y tÝnh vµo Internet. T¬ng tù nh t¹o m¹ng con, b¹n kh«ng ph¶i quan t©m ®Õn nã trõ phi ai ®ã lµm rèi lo¹n cÊu h×nh cña hÖ thèng cña b¹n. M¸y chñ cã nhiÒu sè Sù r¾c rèi thªm vµo sau cïng trong viÖc ®¸nh sè lµ mét sè m¸y chñ cã nhiÒu sè. Lý do thùc ra rÊt ®¬n gi¶n: mét sè m¸y chñ thuéc vÒ nhiÒu h¬n mét m¹ng, do ®ã chóng cÇn mét sè riªng cho mçi m¹ng g¾n tíi. NÕu b¹n cÇn liªn hÖ mét m¸y tÝnh cã nhiÒu sè th× b¹n cã thÓ sö dông bÊt kú sè nµo. Trong tªn cã nh÷ng g×? Nh÷ng ngêi b×nh thêng sö dông tªn, chø kh«ng dïng sè nªn c¸c m¸y chñ Internet thêng ®îc tham chiÕu b»ng tªn chø kh«ng b»ng sè. VÝ dô, m¸y cña chóng t«i víi sè 140.186.81.1 cã tªn lµ chico. Vµo nh÷ng thêi kú ®Çu cña ARPANET, c¸c m¸y cã nh÷ng tªn ®¬n gi¶n chØ gåm mét thµnh phÇn vµ cã
- Ch¬ng 2: Tªn, sè vµ quy t¾c 2-13 mét danh s¸ch chñ c¸c tªn. M¸y t¹i Harvard ®îc gäi lµ HARVARD v.v... Nhng víi 1 triÖu m¸y trªn Internet th× khã cã thÓ cã nh÷ng tªn kh¸c nhau cho tÊt c¶ c¸c m¸y. §Ó tr¸nh mét sù khñng ho¶ng trong viÖc t¹o tªn, gi¶i ph¸p lµ c¸c tªn cã nhiÒu thµnh phÇn, mét kÕ ho¹ch ®îc biÕt ®Õn mét c¸ch réng r·i lµ Domain Name System hoÆc DNS. C¸c tªn chñ lµ mét chuçi c¸c tõ (hoÆc Ýt ra lµ nh÷ng thø t¬ng tù nh tõ) ®îc ph©n c¸ch b»ng nh÷ng dÊu chÊm. Trong chÕ ®é nµy, tªn thùc cña chico lµ CHICO.IECC.COM. (C¸ch ®Æt tªn nµy râ rµng ®îc t¹o ra bëi nh÷ng ngêi THÝCH VIÕT MäI THø B»NG CH÷ HOA. May thay, ch÷ thêng trong tªn m¸y chñ lu«n ®îc xem nh t¬ng ®¬ng ch÷ hoa, do ®ã ta sÏ tr¸nh ®îc viÖc ®Æt tªn b»ng ch÷ thêng). C¸c khu vùc, l·nh vùc... B¹n ph¶i gi¶i m· mét tªn Internet tõ ph¶i sang tr¸i. §iÒu nµy cã vÎ ngîc ®êi nh- ng trªn thùc tÕ nã tiÖn lîi h¬n nh÷ng c¸ch kh¸c t¬ng tù nh lý do ta ®Æt tªn gia ®×nh sau tªn riªng (t¹i Anh, n¬i ngêi ta l¸i xe bªn tr¸i th× hä viÕt tªn m¸y chñ tõ tr¸i sang ph¶i). PhÇn bªn ph¶i nhÊt cña mét tªn gäi lµ khu vùc (zone). NÕu ta xem xÐt tªn ®Çy ®ñ cña chico th× phÇn cùc ph¶i lµ com cã nghÜa lµ commercial site (®Þa ®iÓm th¬ng m¹i, trong l·nh vùc th¬ng m¹i), tr¸i víi c¸c lo¹i khu vùc gi¸o dôc, qu©n sù... mµ t«i sÏ bµn ®Õn trong ch¬ng nµy. PhÇn kÕ tiÕp cña tªn chico lµ tªn c«ng ty I.E.C.C. PhÇn bªn tr¸i cña tªn c«ng ty lµ tªn chiÕc m¸y trong c«ng ty. C«ng ty cña t«i hãa ra lµ mét c«ng ty kh¸ nhá víi chØ cã 6 m¸y tÝnh, do ®ã c¸c b¹n cña chico lµ milton, astrud vµ xuxa ®îc viÕt lµ milton.iecc.com, astrud.iecc.com vµ xuxa.iecc.com. Thùc ra kÕ ho¹ch ®Æt tªn mµ t«i sö dông cã logic cña nã. Chóng ®îc ®Æt tªn theo c¸c ng«i sao nh¹c pop Braxin mµ t«i a thÝch. Chico lµ Chico Buarque, ngêi hoµn toµn cã tÝnh chÝnh trÞ. Milton lµ Milton Masiemento, ngêi cã tÝnh thi sÜ vµ ©m nh¹c h¬n. Xuxa lµ mét lo¹i pha trén gi÷a Madonna vµ Mr.Rogers. Astrud (Astrud "Girl from Ipanema" Gilberto) lµ liªn kÕt gi÷a m¹ng cña t«i vµ phÇn cßn l¹i cña Internet. HÖ thèng ®Æt tªn m¸y chñ hoµn toµn b×nh ®¼ng. Trong ®ã iecc.com, mét c«ng ty cã 2 nh©n viªn th× ngang hµng víi ibm.com, mét c«ng ty víi hµng tr¨m ngµn nh©n viªn. C¸c tæ chøc lín h¬n thêng cã thªm c¸c tªn m¸y ®îc chia nhá thªm theo ®Þa ®iÓm hoÆc phßng ban, vÝ dô mét m¸y ®iÓn h×nh t¹i khoa Computer Science t¹i Yale University cã tªn lµ bulldog.cs.yale.edu. Mçi tæ chøc cã thÓ thiÕt lËp tªn cña m×nh tïy ý nhng trªn thùc tÕ c¸c tªn víi nhiÒu h¬n 5 thµnh phÇn th× hiÕm thÊy v× nã khã nhí vµ khã ®a vµo. NÕu b¹n ®¸nh vµo mét tªn ®¬n gi¶n mµ kh«ng cã c¸c dÊu chÊm th× m¸y Χ tÝnh cña b¹n cã thÓ cho r»ng phÇn cßn l¹i cña tªn t¬ng tù nh cña m¸y mµ b¹n ®ang sö dông. Do ®ã, nÕu t«i login vµo lµ milton vµ liªn l¹c víi chico th× t«i cã thÓ chØ cÇn ®¸nh vµo chico th× cã nghÜa lµ chico.iecc.com.
- C¸c khu vùc C¸c khu vùc tªn ®îc chia lµm 2 lo¹i chÝnh: lo¹i 3 ký tù vµ lo¹i 2 ký tù. C¸c khu ↓ vùc 3 ký tù ®îc thiÕt lËp theo lo¹i tæ chøc. Chóng ta ®· thÊy com dïng cho commercial (th¬ng m¹i). B¶ng 2-2 liÖt kª c¸c lo¹i. B¶ng 2-2: C¸c tªn khu vùc ba ký tù Khu vùc ý nghÜa com Th¬ng m¹i edu C¸c tæ chøc gi¸o dôc gov C¸c bé vµ c¬ quan chÝnh quyÒn int C¸c tæ chøc quèc tÕ (hiÖn chñ yÕu gåm NATO) mil C¸c ®Þa ®iÓm qu©n sù net C¸c tæ chøc m¹ng org C¸c lo¹i kh¸c, vÝ dô nh c¸c tæ chøc chuyªn m«n T¹i Hoa Kú hÇu hÕt c¸c ®Þa ®iÓm Internet ®Òu cã c¸c tªn víi mét trong c¸c khu vùc trªn. ë nh÷ng n¬i kh¸c, viÖc sö dông tªn theo khu vùc ®Þa lý, sÏ ®îc th¶o luËn tiÕp theo, lµ phæ biÕn h¬n. Vanuatu ë ®©u? C¸c tªn khu vùc hai ký tù ®îc tæ chøc vÒ ®Þa lý. Mçi khu vùc t¬ng øng víi ↓ mét quèc gia hoÆc mét Thùc thÓ ChÝnh trÞ ®îc c«ng nhËn. Cã mét danh s¸ch tiªu chuÈn chÝnh thøc trªn quèc tÕ gåm c¸c m· quèc gia hai ch÷ sè ®îc sö dông hÇu nh nhng kh«ng ph¶i hoµn toµn kh«ng thay ®æi nh mét danh s¸ch c¸c khu vùc hai ký tù. M· quèc gia cho Canada lµ CA, do ®ã mét ®Þa ®iÓm t¹i York University t¹i Canada ®îc gäi lµ nexus.yorku.ca. C¸c nhµ ®iÒu hµnh m¹ng t¹i mçi quèc gia cã thÓ g¸n cho c¸c tªn mµ hä thÊy thÝch hîp. Mét sè quèc gia cã nh÷ng sù ph©n chia nhá h¬n ë møc ®é tæ chøc, vÝ dô mét ®Þa ®iÓm ë mét trêng ®¹i häc óc ®îc gäi lµ sait.edu.au. C¸c tªn kh¸c ®îc g¸n mét c¸ch tïy ý. T¹i Hoa Kú, t¬ng ®èi Ýt m¸y tÝnh cã tªn trong khu vùc ®Þa lý Hoa Kú, ®îc tæ chøc theo tiÓu bang vµ thµnh phè. V× I.E.C.C ë Cambridge, Massachusetts nªn chico.iecc.com tõng ®îc biÕt ®Õn nh iecc.cambridge.ma.us (Lóc ®ã t«i cha gäi tªn nã lµ chico v× lóc ®ã nã lµ m¸y tÝnh duy nhÊt mµ t«i cã). T¹i Hoa Kú, viÖc chän lùa c¸c tªn theo khu vùc ®Þa lý hay theo tæ chøc kh¸ lµ tïy ý. NÕu b¹n cã mét hay hai m¸y th× tªn ®Þa lý lµ dÔ h¬n. NÕu b¹n cã nhiÒu h¬n sè ®ã th× tªn tæ chøc lµ dÔ h¬n, cho phÐp b¹n qu¶n lý tªn ngay trong tæ chøc cña b¹n (Xem ch¬ng 6 ®Ó biÕt thªm chi tiÕt vÒ c¸ch ®¨ng ký tªn). B¶ng 2-3 liÖt kª mét sè tªn khu vùc ®Þa lý phæ biÕn. Cã mét danh s¸ch ↓ ®Çy ®ñ c¸c khu vùc ®Þa lý trong Phô lôc A. B¶ng 2-3: Mét sè tªn khu vùc cã hai ký tù Khu vùc Quèc gia AU óc AT ¸o BE BØ CA Canada CZ SÐc DK §an M¹ch FI PhÇn Lan FR Ph¸p
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
Giáo trình Internet và Intranet
125 p |
519 |
224
-
Giáo trình căn bản về mạng máy tính -Lê Đình Danh 1
23 p |
317 |
149
-
Giáo trình căn bản về mạng máy tính -Lê Đình Danh 3
23 p |
225 |
115
-
Giáo trình hướng dẫn phân tích về cấu hình mạng TCPIP trong hệ thống mạng VWan p6
6 p |
55 |
15
-
Giáo trình Tin học văn phòng - Nghề: Quản trị mạng máy tính - Trình độ: Cao đẳng nghề (Phần 1)
75 p |
43 |
10
-
Giáo trình về Exchangge 2002 server
141 p |
41 |
9
-
Giáo trình hướng dẫn phân tích về cấu hình mạng TCPIP trong hệ thống mạng VWan p1
6 p |
39 |
6
-
Giáo trình hướng dẫn phân tích về cấu hình mạng TCPIP trong hệ thống mạng VWan p5
6 p |
42 |
5
-
Giáo trình hướng dẫn phân tích về cấu hình mạng TCPIP trong hệ thống mạng VWan p10
6 p |
38 |
5
-
Giáo trình phân tích khả năng ảnh hưởng của các lổ hỏng bảo mật trên internet khi hệ thống bị tấn công p1
5 p |
38 |
4
-
Giáo trình hướng dẫn phân tích dịch vụ của các nhà cung cấp internet ISP p2
5 p |
34 |
4
-
Giáo trình hướng dẫn phân tích dịch vụ của các nhà cung cấp internet ISP p9
5 p |
25 |
2
-
Giáo trình hướng dẫn về cấu hình mạng HDCP trong hệ thống mạng VWan p2
6 p |
21 |
2
-
Giáo trình hướng dẫn về cấu hình mạng HDCP trong hệ thống mạng VWan p3
6 p |
25 |
2
-
Giáo trình hướng dẫn về cấu hình mạng HDCP trong hệ thống mạng VWan p4
6 p |
21 |
2
-
Giáo trình hướng dẫn về cấu hình mạng HDCP trong hệ thống mạng VWan p5
6 p |
23 |
2
-
Giáo trình hướng dẫn tập hợp và lưu trữ thông tin về cấu hình và vị trí mạng trong server network p7
5 p |
22 |
2
-
Giáo trình hướng dẫn về cấu hình mạng HDCP trong hệ thống mạng VWan p1
6 p |
18 |
2

Set-Cookie: TLDEVNamespace=oc31lka7fqad56s8h3klb7t2f4; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly