text:
Người châu Á có câu “Yêu cho roi vọt, ghét cho ngon ngọt”. Kỷ luật “sắt” và yêu cầu cao đối với lũ trẻ là nguyên tắc của giáo dục phương Đông. Trẻ em phải học cực nhiều, hết học ở trường lại học ở nhà, học thêm ở ngoài. Chúng bị buộc phải bỏ mất tuổi thơ để đổi lấy tương lai ổn định. Nhiều người hy sinh tất cả vì con, thậm chí bỏ việc của mình để kèm con học suốt ngày.Không ít người cho rằng tài năng được rèn rũa trong roi vọt.
Đầu năm nay, câu chuyện một bà mẹ dạy con quá nghiêm khắc đã gây ra một cuộc tranh luận ồn ào chưa từng thấy tại nước Mỹ. Nhân vật chính ở đây là bà Amy Chua – tự xưng Mẹ Hổ – có lẽ vì bà sinh năm Hổ (1962), hoặc vì bà cho là mình đã dạy con nghiêm như Hổ mẹ.
Amy Chua có cha mẹ là người Hoa từ Phillippines di cư sang Mỹ đã lâu. Hiện nay bà là giáo sư trường Luật thuộc Đại học Yale, chồng bà là ông Jed Rubenfeld người Mỹ gốc Do Thái, giáo sư cùng trường. Họ có hai cô con gái là Sophia và Louisa, năm nay 18 và 15 tuổi. Chúng được Mẹ Hổ dạy dỗ kèm cặp từ nhỏ, theo bà nói nay đã “thành tài”: 4 tuổi đọc sách của văn hào Jean Paul Sartre; tất cả các môn học đều đạt thành tích cao nhất; Sophia 14 tuổi độc tấu dương cầm tại Phòng Hòa nhạc thành phố; Louisa là cây vĩ cầm chủ lực của dàn nhạc giao hưởng thiếu niên thành phố; ...
Giữa tháng 1 vừa rồi, Amy Chua định xuất bản cuốn sách bà mới viết, có tên Chiến ca của Mẹ Hổ . Sách Chiến ca của Mẹ Hổ dầy 256 trang tiếng Anh, ngay trong ngày phát hành đầu tiên đã được xếp hạng bestseller thứ 6 trên mạng bán sách Amazon. Khoảng 100 nghìn lời bình sách này xuất hiện trên mạng xã hội Facebook..
Sau khi tạp chí Time số cuối tháng 1/2011 đưa chuyện Mẹ Hổ lên trang bìa, cuộc tranh luận về cách dạy con của Amy Chua lan ra khắp năm châu “như một cơn sốt vi rut”. Mẹ Hổ quả thực làm rung chuyển cả thế giới.
Một số người tán thành Amy Chua, nhưng đa số, trong đó có cả nhiều bà mẹ Trung Quốc, phản đối gay gắt, gọi bà là “quý sứ”, là “mẫu người nguy hiểm” của xã hội, buộc tội bà “ngược đãi” con. Trong số hàng chục nghìn bức thư gửi Amy Chua, một số người còn đe dọa “khử” bà. Nhiều người kêu gọi phê phán Mẹ Hổ, vì nếu không “bà ta sẽ kiêu ngạo tiếp tục hành hạ lũ con mình”.
Amy Chua rất khổ tâm. Trả lời phỏng vấn của tuần báo Newsweek, bà nói: “Có người dọa giết tôi, có người bảo tôi nên cút về Trung Quốc, họ gọi tôi là quái vật ... khiến tôi rất ngạc nhiên.”
Mẹ Hổ dạy con như thế nào?
Cách dạy con của Amy Chua thực ra chẳng có gì xa lạ với người Việt Nam; còn với người Trung Quốc thì quá bình thường. Tuổi thơ của rất nhiều trẻ em Trung Quốc bị bố mẹ bắt dùng hết vào việc học; xuất hiện những “thần đồng” hơn 10 tuổi đã viết tiểu thuyết hái ra tiền, 13 tuổi vào Đại học... Phương Tây cũng biết cả. Có điều khi viết chuyện dạy con ấy ra sách thì lại khác, người phương Tây cảm thấy “kinh khủng, khiếp hãi”, “không thể hiểu nổi”.
Sophia và Louisa (tên thân mật là Lulu) suốt đời sống trong sự rèn cặp của bà mẹ mà chúng gọi yêu là Mẹ Điên, vì bà bắt chúng học như điên mọi thứ theo ý bà. Amy Chua từng nói sở dĩ trẻ con không yêu thích công việc là do chúng chưa thạo công việc ấy; khi nào đã thạo thì chúng sẽ thích công việc. Người phương Tây quá tôn trọng cá tính và sở thích, nguyện vọng của con nên thiếu nghiêm khắc với con. Người châu Á thì chỉ lo chuẩn bị tương lai cho con, vì thế bắt con phải chăm học từ nhỏ, có vậy sau này ra đời chúng mới sống được trong cuộc cạnh tranh tàn khốc.
Amy Chua viết: Nhiều người muốn biết phụ huynh người Hoa dạy con như thế nào để chúng trở thành những đứa trẻ thành công, những thiên tài toán học hoặc thần đồng âm nhạc, dù chúng không muốn. Sau đây là những điều Sophia và Louisa phải tuân theo:
- Không được qua đêm ở nơi không phải nhà mình;
- Không được xem phim;
- Không được tham gia biểu diễn văn nghệ ở trường;
- Không được than phiền vì điều cấm ấy;
- Không được xem truyền hình hoặc chơi game máy tính;
- Không được tự chọn hoạt động ngoại khóa (mà do mẹ chọn);
- Điểm sát hạch, điểm thi tất cả các môn học phải đạt mức A (tức cao nhất);
- Trừ môn thể dục và sân khấu ra, thành tích học tất cả các môn khác đều phải nhất lớp;
- Trừ dương cầm và vĩ cầm ra, không được chơi bất cứ nhạc cụ nào khác;
Amy Chua viết: Các bậc cha mẹ phương Tây dù nghiêm khắc đến đâu cũng không bằng cha mẹ người Hoa. Thí dụ, họ cho rằng bắt con mỗi ngày tập đàn từ 30 phút đến 1 giờ là quá nghiêm khắc, nhưng các bà mẹ người Hoa thì bắt con tập đàn liền 3 tiếng đồng hồ. Người Hoa cho rằng con học không giỏi là do cha mẹ chưa làm tròn bổn phận. So với người phương Tây, hàng ngày họ bỏ ra thời gian gấp 10 lần để bàn chuyện học tập với con. Thực ra cha mẹ người Hoa có thể làm nhiều chuyện rất khó tưởng tượng, thậm chí người phương Tây cho là phạm luật. Họ có thể nói với con một cách không lịch sự nhẹ nhàng, chẳng hạn bảo con “Thằng (Con) béo kia! Phải giảm cân đi!”, còn người phương Tây vì ngại xúc phạm con nên chỉ đi đi lại lại bên cạnh con, nói bóng gió về chuyện giữ sức khỏe chứ không hề động đến từ “béo”. Hậu quả là sau đấy con họ lại ăn uống thỏa thê.
Amy Chua cho rằng phụ huynh người Hoa suy nghĩ khác người phương Tây ở 3 điểm:
1- Người phương Tây rất ngại làm tổn thương lòng tự tin, tự trọng của con, cho nên thường hay khen con quá mức, khi con bị điểm xấu cũng vẫn khen, còn người Hoa thì mắng ngay và hỏi cho ra nhẽ tại sao bị điểm xấu. Nói khác đi, phương Tây quan tâm tới tâm lý của con, còn người Hoa thì không quan tâm, họ rất kiên quyết; cho nên kết quả khác nhau.
2- Người Hoa cho rằng con cái phải biết ơn cha mẹ về mọi chuyện họ làm cho chúng, do đó chúng phải phục tùng cha mẹ, phải cố làm cho cha mẹ tự hào. Nguyên nhân có thể do quan niệm của Nho giáo và do cha mẹ hy sinh vì con rất nhiều.
3- Cha mẹ người Hoa tin rằng họ biết điều gì là tốt nhất đối với con mình, cho nên họ phớt lờ yêu cầu và thị hiếu của con mà cứ ép buộc con làm theo ý họ, dù chúng không thích. Thí dụ nữ sinh trung học người Hoa không được có bạn trai và không được qua đêm ở ngoài nhà mình.
Amy Chua kể: Hồi Lulu (tên thân mật của Louisa) lên 7, cháu vẫn chơi hai nhạc cụ, và đang tập chơi piano bài Chú lừa con lông trắng. Bản nhạc rất hay nhưng vì còn nhỏ nên Lulu khó phối hợp được hai tay Tôi kèm cháu tập suốt cả tuần. nhưng tay cháu cứng đờ tập mãi không được. Cuối cùng, Lulu chán nản và tức giận bỏ đàn, giậm chân thình thịch. Tôi ra lệnh: “Ngồi vào đàn ngay!” Lulu cãi: “Mẹ không được bắt con làm thế.” Tôi bảo: “Ô hay, mẹ được làm thế đấy!”
Sau khi ngồi vào đàn, con bé phản ứng bằng cách bấm phím loạn xạ rồi bỗng dưng xé bản nhạc vứt đi. Tôi dán lại bản nhạc rồi kẹp vào bìa ni lông, để nó không thể xé được nữa. Rồi tôi kéo túi đồ chơi của Lulu đến bên chiếc ô tô và bảo: “Nếu ngày mai con chưa tập được bài ấy thì mẹ sẽ đem chỗ đồ chơi này cho đội Xì-cút.” Con bé nói: “Mẹ nên đem cho hết đi từ lâu rồi mới phải.” Tôi dọa không cho cháu ăn trưa, ăn tối, không có quà Giáng sinh, 2-3-4 năm tới không có tổ chức sinh nhật.
Jed kéo tôi ra ngoài khuyên tôi chớ nên mắng Lulu; anh ấy cho rằng dọa con chỉ vô ích, Lulu hoàn toàn không có kỹ năng phối hợp hai tay chơi đàn. Tôi bảo: “Như thế là anh chưa tin vào con bé. Sophia bằng tuổi này đã chơi được bài nhạc ấy rồi.” “Nhưng Lulu không phải là Sophia!” “Không phải thế”, tôi trừng mắt....” Anh cứ để mặc em. Em sẽ dạy nó tập kỳ được mới thôi, em sẵn sàng mang tiếng là người ác đấy!”
Tôi xắn tay áo, kèm Lulu tập đàn bằng đủ mọi cách cho tới bữa ăn tối, không cho cháu nghỉ một phút nào, không cho uống nước, không cho đi toa-lét. Phòng tập đàn cứ như bãi chiến trường.
Cuối cùng không khí chán nản biến mất. Hai tay Lulu đã có thể phối hợp được với nhau. Hai mẹ con cùng cảm thấy sắp thành công rồi. Tôi thở dài khoan khoái. Lulu mỉm cười nói: “Mẹ xem này, dễ thôi mà!” Sau khi chơi thạo bản nhạc, nó không muốn rời cây đàn. Tối hôm ấy cháu ngủ chung giường với tôi. Hai mẹ con ôm nhau như không muốn xa rời nữa.
Mấy tuần sau, Lulu biểu diễn bài Chú lừa con lông trắng rất thành công. Các vị phụ huynh đến nhe xúm lại chỗ tôi khen: “Ôi, Louisa giỏi quá!”
Từ đó trở đi Jed cứ khen tôi hoài...
Người phương Tây tôn trọng cá tính của con, khuyến khích con theo đuổi nguyện vọng của chúng, ủng hộ sự lựa chọn của con và tạo điều kiện cho con thực hiện nguyện vọng ấy. Ngược lại người Hoa tin rằng cách tốt nhất để bảo vệ con là chuẩn bị cho con có một tương lai tốt, làm cho chúng hiểu rằng chúng có thể làm được một việc nào đấy, giúp con có được kỹ năng, thói quen làm việc và có tự tin – đó là những thứ không ai có thể lấy mất khỏi chúng.
Amy Chua là ai?
Amy Chua thừa hưởng phương pháp dạy con nghiêm khắc từ chính cha mẹ mình, những người đã dạy 4 cô con gái của họ khá thành công: cô cả Amy Chua và cô thứ ba Katrin trở thành giáo sư của hai trường ĐH danh tiếng Yale và Stanford. Cô út bị bệnh Đao nhưng từng đoạt hai huy chương vàng môn bơi tại Thế vận hội người tàn tật. Bản thân ông bố cũng là giáo sư khoa Máy điện và Máy tính ĐH California, Berkeley. Một nhà 6 người mà có tới 3 là giáo sư 3 trường ĐH danh tiếng ở Mỹ chứng tỏ gia đình này có truyền thống gia giáo rất tốt; là một điển hình thành công của Giấc Mơ Mỹ. Vì vậy không có lý do gì nghi ngờ Amy Chua là người có tâm lý không bình thường. Năm 22 tuổi, bà tốt nghiệp khoa kinh tế ĐH Harvard với thành tích “cực giỏi”.
Nên dạy con theo cách nào?
Cách dạy con của phương Đông và phương Tây đều có những mặt mạnh và yếu, không thể đơn giản thay thế nhau.
Cách đây ít lâu ở ta có phổ biến trên mạng tài liệu “Dâu Tây dạy con”. Nhiều người thấy hay đã thử áp dụng, nhưng chẳng được bao lâu đành thôi. Lý do: trẻ con ta khác trẻ con Tây, khác từ hàng ngàn năm nay. Trẻ con Tây có tính tự lập cao từ nhỏ.. Ở Nga muốn bế một đứa bé 2 tuổi thì luôn bị nó từ chối: “Sam, sam ...” (Để cháu tự đi) – khác hẳn trẻ con ta thích bế ẵm. Ra bãi biển, thường thấy trẻ con Tây 2-3 tuổi chơi giỡn sóng không có bố mẹ kèm. Ở ta không ai để con chơi như vậy và lũ trẻ cũng không dám chơi một mình.
Người châu Á dành quá nhiều sức cho việc kèm cặp chăm chút dạy bảo con từng ly từng tý, lúc nào cũng sợ con ốm con hư. Trẻ con Tây được tự do hơn. Nữ sinh trung học có quyền dẫn bạn trai vào phòng ngủ của mình, bố mẹ không được can thiệp. Ở ta, con cái bị cha mẹ cấm đủ thứ. Quả thật, không cấm thì chúng rất dễ hư, làm khổ cha mẹ.
Phương Tây rất chê cách dạy con của phương Đông, cho là không tôn trọng nhân quyền, thiếu nhân tính, chuyên chế áp đặt, tước mất tuổi thơ của lũ trẻ; chúng có thể học giỏi nhưng giỏi thuộc lòng chứ không có sáng tạo. Nhà kinh tế lừng danh Larry Summers (nguyên Bộ trưởng Tài chính thời Tổng thống Clinton, cố vấn kinh tế mấy đời Tổng thống Mỹ) khi tranh luận với Amy Chua có nói: nếu các bà mẹ của Gates và Zuckerberg là Mẹ Hổ thì họ nhất định không cho con trai họ bỏ học ĐH Harvard để lập công ty riêng, và như thế loài người sẽ không có Microsoft và Facebook.
Có người ví trồng người như thể trồng cây. Ở phương Đông, cây được cha mẹ che chắn, chăm bón từ nhỏ, cây lớn nhanh nhưng khi gặp mưa bão sâu bọ thì dễ hỏng. Tại phương Tây, cây mọc trong rừng không được cha mẹ chăm sóc mà phải tự lớn lên, thân cứng cáp, nhưng lớn chậm, có điều khi đã lớn thì rất khó bị mưa bão sâu bọ làm hỏng.
Đúng là Trung Quốc hiện nay đào tạo được nhiều kỹ sư hơn Mỹ, nhưng vẫn chưa hề có giải Nobel nào cả! Nhưng người châu Á không phải không có lý khi bào chữa: thà để con bị mất tuổi thơ còn hơn là để chúng ra đời không có tương lai sáng sủa. Xã hội phương Tây được tổ chức tốt hơn, trật tự, kỷ cương; mọi công dân, nhất là trẻ em, được nhà nước chăm sóc chu đáo, thậm chí được bảo đảm có cuộc sống ổn định từ trong bụng mẹ cho tới khi xuống mồ, cha mẹ già không phải nhờ cậy con. Họ có thể cho con chơi game tùy ý mà con vẫn trưởng thành tốt. Ở ta thì khác. Trẻ lêu lổng lười học thì dễ hư hỏng, vì xã hội có rất nhiều cạm bẫy.
Câu chuyện dạy con của Mẹ Hổ đang tiếp tục được dư luận tranh cãi om xòm. Người Mỹ nói riêng và phương Tây nói chung sau đây sẽ có thay đổi gì trong cách nhìn nhận phương pháp giáo dục của phương Đông hay không? Điều đó chúng ta hãy chờ xem.
Đầu năm nay, câu chuyện một bà mẹ dạy con quá nghiêm khắc đã gây ra một cuộc tranh luận ồn ào chưa từng thấy tại nước Mỹ. Nhân vật chính ở đây là bà Amy Chua – tự xưng Mẹ Hổ – có lẽ vì bà sinh năm Hổ (1962), hoặc vì bà cho là mình đã dạy con nghiêm như Hổ mẹ.
Amy Chua có cha mẹ là người Hoa từ Phillippines di cư sang Mỹ đã lâu. Hiện nay bà là giáo sư trường Luật thuộc Đại học Yale, chồng bà là ông Jed Rubenfeld người Mỹ gốc Do Thái, giáo sư cùng trường. Họ có hai cô con gái là Sophia và Louisa, năm nay 18 và 15 tuổi. Chúng được Mẹ Hổ dạy dỗ kèm cặp từ nhỏ, theo bà nói nay đã “thành tài”: 4 tuổi đọc sách của văn hào Jean Paul Sartre; tất cả các môn học đều đạt thành tích cao nhất; Sophia 14 tuổi độc tấu dương cầm tại Phòng Hòa nhạc thành phố; Louisa là cây vĩ cầm chủ lực của dàn nhạc giao hưởng thiếu niên thành phố; ...
Giữa tháng 1 vừa rồi, Amy Chua định xuất bản cuốn sách bà mới viết, có tên Chiến ca của Mẹ Hổ . Sách Chiến ca của Mẹ Hổ dầy 256 trang tiếng Anh, ngay trong ngày phát hành đầu tiên đã được xếp hạng bestseller thứ 6 trên mạng bán sách Amazon. Khoảng 100 nghìn lời bình sách này xuất hiện trên mạng xã hội Facebook..
Sau khi tạp chí Time số cuối tháng 1/2011 đưa chuyện Mẹ Hổ lên trang bìa, cuộc tranh luận về cách dạy con của Amy Chua lan ra khắp năm châu “như một cơn sốt vi rut”. Mẹ Hổ quả thực làm rung chuyển cả thế giới.
Một số người tán thành Amy Chua, nhưng đa số, trong đó có cả nhiều bà mẹ Trung Quốc, phản đối gay gắt, gọi bà là “quý sứ”, là “mẫu người nguy hiểm” của xã hội, buộc tội bà “ngược đãi” con. Trong số hàng chục nghìn bức thư gửi Amy Chua, một số người còn đe dọa “khử” bà. Nhiều người kêu gọi phê phán Mẹ Hổ, vì nếu không “bà ta sẽ kiêu ngạo tiếp tục hành hạ lũ con mình”.
Amy Chua rất khổ tâm. Trả lời phỏng vấn của tuần báo Newsweek, bà nói: “Có người dọa giết tôi, có người bảo tôi nên cút về Trung Quốc, họ gọi tôi là quái vật ... khiến tôi rất ngạc nhiên.”
Mẹ Hổ dạy con như thế nào?
Cách dạy con của Amy Chua thực ra chẳng có gì xa lạ với người Việt Nam; còn với người Trung Quốc thì quá bình thường. Tuổi thơ của rất nhiều trẻ em Trung Quốc bị bố mẹ bắt dùng hết vào việc học; xuất hiện những “thần đồng” hơn 10 tuổi đã viết tiểu thuyết hái ra tiền, 13 tuổi vào Đại học... Phương Tây cũng biết cả. Có điều khi viết chuyện dạy con ấy ra sách thì lại khác, người phương Tây cảm thấy “kinh khủng, khiếp hãi”, “không thể hiểu nổi”.
Sophia và Louisa (tên thân mật là Lulu) suốt đời sống trong sự rèn cặp của bà mẹ mà chúng gọi yêu là Mẹ Điên, vì bà bắt chúng học như điên mọi thứ theo ý bà. Amy Chua từng nói sở dĩ trẻ con không yêu thích công việc là do chúng chưa thạo công việc ấy; khi nào đã thạo thì chúng sẽ thích công việc. Người phương Tây quá tôn trọng cá tính và sở thích, nguyện vọng của con nên thiếu nghiêm khắc với con. Người châu Á thì chỉ lo chuẩn bị tương lai cho con, vì thế bắt con phải chăm học từ nhỏ, có vậy sau này ra đời chúng mới sống được trong cuộc cạnh tranh tàn khốc.
Amy Chua viết: Nhiều người muốn biết phụ huynh người Hoa dạy con như thế nào để chúng trở thành những đứa trẻ thành công, những thiên tài toán học hoặc thần đồng âm nhạc, dù chúng không muốn. Sau đây là những điều Sophia và Louisa phải tuân theo:
- Không được qua đêm ở nơi không phải nhà mình;
- Không được xem phim;
- Không được tham gia biểu diễn văn nghệ ở trường;
- Không được than phiền vì điều cấm ấy;
- Không được xem truyền hình hoặc chơi game máy tính;
- Không được tự chọn hoạt động ngoại khóa (mà do mẹ chọn);
- Điểm sát hạch, điểm thi tất cả các môn học phải đạt mức A (tức cao nhất);
- Trừ môn thể dục và sân khấu ra, thành tích học tất cả các môn khác đều phải nhất lớp;
- Trừ dương cầm và vĩ cầm ra, không được chơi bất cứ nhạc cụ nào khác;
Amy Chua viết: Các bậc cha mẹ phương Tây dù nghiêm khắc đến đâu cũng không bằng cha mẹ người Hoa. Thí dụ, họ cho rằng bắt con mỗi ngày tập đàn từ 30 phút đến 1 giờ là quá nghiêm khắc, nhưng các bà mẹ người Hoa thì bắt con tập đàn liền 3 tiếng đồng hồ. Người Hoa cho rằng con học không giỏi là do cha mẹ chưa làm tròn bổn phận. So với người phương Tây, hàng ngày họ bỏ ra thời gian gấp 10 lần để bàn chuyện học tập với con. Thực ra cha mẹ người Hoa có thể làm nhiều chuyện rất khó tưởng tượng, thậm chí người phương Tây cho là phạm luật. Họ có thể nói với con một cách không lịch sự nhẹ nhàng, chẳng hạn bảo con “Thằng (Con) béo kia! Phải giảm cân đi!”, còn người phương Tây vì ngại xúc phạm con nên chỉ đi đi lại lại bên cạnh con, nói bóng gió về chuyện giữ sức khỏe chứ không hề động đến từ “béo”. Hậu quả là sau đấy con họ lại ăn uống thỏa thê.
Amy Chua cho rằng phụ huynh người Hoa suy nghĩ khác người phương Tây ở 3 điểm:
1- Người phương Tây rất ngại làm tổn thương lòng tự tin, tự trọng của con, cho nên thường hay khen con quá mức, khi con bị điểm xấu cũng vẫn khen, còn người Hoa thì mắng ngay và hỏi cho ra nhẽ tại sao bị điểm xấu. Nói khác đi, phương Tây quan tâm tới tâm lý của con, còn người Hoa thì không quan tâm, họ rất kiên quyết; cho nên kết quả khác nhau.
2- Người Hoa cho rằng con cái phải biết ơn cha mẹ về mọi chuyện họ làm cho chúng, do đó chúng phải phục tùng cha mẹ, phải cố làm cho cha mẹ tự hào. Nguyên nhân có thể do quan niệm của Nho giáo và do cha mẹ hy sinh vì con rất nhiều.
3- Cha mẹ người Hoa tin rằng họ biết điều gì là tốt nhất đối với con mình, cho nên họ phớt lờ yêu cầu và thị hiếu của con mà cứ ép buộc con làm theo ý họ, dù chúng không thích. Thí dụ nữ sinh trung học người Hoa không được có bạn trai và không được qua đêm ở ngoài nhà mình.
Amy Chua kể: Hồi Lulu (tên thân mật của Louisa) lên 7, cháu vẫn chơi hai nhạc cụ, và đang tập chơi piano bài Chú lừa con lông trắng. Bản nhạc rất hay nhưng vì còn nhỏ nên Lulu khó phối hợp được hai tay Tôi kèm cháu tập suốt cả tuần. nhưng tay cháu cứng đờ tập mãi không được. Cuối cùng, Lulu chán nản và tức giận bỏ đàn, giậm chân thình thịch. Tôi ra lệnh: “Ngồi vào đàn ngay!” Lulu cãi: “Mẹ không được bắt con làm thế.” Tôi bảo: “Ô hay, mẹ được làm thế đấy!”
Sau khi ngồi vào đàn, con bé phản ứng bằng cách bấm phím loạn xạ rồi bỗng dưng xé bản nhạc vứt đi. Tôi dán lại bản nhạc rồi kẹp vào bìa ni lông, để nó không thể xé được nữa. Rồi tôi kéo túi đồ chơi của Lulu đến bên chiếc ô tô và bảo: “Nếu ngày mai con chưa tập được bài ấy thì mẹ sẽ đem chỗ đồ chơi này cho đội Xì-cút.” Con bé nói: “Mẹ nên đem cho hết đi từ lâu rồi mới phải.” Tôi dọa không cho cháu ăn trưa, ăn tối, không có quà Giáng sinh, 2-3-4 năm tới không có tổ chức sinh nhật.
Jed kéo tôi ra ngoài khuyên tôi chớ nên mắng Lulu; anh ấy cho rằng dọa con chỉ vô ích, Lulu hoàn toàn không có kỹ năng phối hợp hai tay chơi đàn. Tôi bảo: “Như thế là anh chưa tin vào con bé. Sophia bằng tuổi này đã chơi được bài nhạc ấy rồi.” “Nhưng Lulu không phải là Sophia!” “Không phải thế”, tôi trừng mắt....” Anh cứ để mặc em. Em sẽ dạy nó tập kỳ được mới thôi, em sẵn sàng mang tiếng là người ác đấy!”
Tôi xắn tay áo, kèm Lulu tập đàn bằng đủ mọi cách cho tới bữa ăn tối, không cho cháu nghỉ một phút nào, không cho uống nước, không cho đi toa-lét. Phòng tập đàn cứ như bãi chiến trường.
Cuối cùng không khí chán nản biến mất. Hai tay Lulu đã có thể phối hợp được với nhau. Hai mẹ con cùng cảm thấy sắp thành công rồi. Tôi thở dài khoan khoái. Lulu mỉm cười nói: “Mẹ xem này, dễ thôi mà!” Sau khi chơi thạo bản nhạc, nó không muốn rời cây đàn. Tối hôm ấy cháu ngủ chung giường với tôi. Hai mẹ con ôm nhau như không muốn xa rời nữa.
Mấy tuần sau, Lulu biểu diễn bài Chú lừa con lông trắng rất thành công. Các vị phụ huynh đến nhe xúm lại chỗ tôi khen: “Ôi, Louisa giỏi quá!”
Từ đó trở đi Jed cứ khen tôi hoài...
Người phương Tây tôn trọng cá tính của con, khuyến khích con theo đuổi nguyện vọng của chúng, ủng hộ sự lựa chọn của con và tạo điều kiện cho con thực hiện nguyện vọng ấy. Ngược lại người Hoa tin rằng cách tốt nhất để bảo vệ con là chuẩn bị cho con có một tương lai tốt, làm cho chúng hiểu rằng chúng có thể làm được một việc nào đấy, giúp con có được kỹ năng, thói quen làm việc và có tự tin – đó là những thứ không ai có thể lấy mất khỏi chúng.
Amy Chua là ai?
Amy Chua thừa hưởng phương pháp dạy con nghiêm khắc từ chính cha mẹ mình, những người đã dạy 4 cô con gái của họ khá thành công: cô cả Amy Chua và cô thứ ba Katrin trở thành giáo sư của hai trường ĐH danh tiếng Yale và Stanford. Cô út bị bệnh Đao nhưng từng đoạt hai huy chương vàng môn bơi tại Thế vận hội người tàn tật. Bản thân ông bố cũng là giáo sư khoa Máy điện và Máy tính ĐH California, Berkeley. Một nhà 6 người mà có tới 3 là giáo sư 3 trường ĐH danh tiếng ở Mỹ chứng tỏ gia đình này có truyền thống gia giáo rất tốt; là một điển hình thành công của Giấc Mơ Mỹ. Vì vậy không có lý do gì nghi ngờ Amy Chua là người có tâm lý không bình thường. Năm 22 tuổi, bà tốt nghiệp khoa kinh tế ĐH Harvard với thành tích “cực giỏi”.
Nên dạy con theo cách nào?
Cách dạy con của phương Đông và phương Tây đều có những mặt mạnh và yếu, không thể đơn giản thay thế nhau.
Cách đây ít lâu ở ta có phổ biến trên mạng tài liệu “Dâu Tây dạy con”. Nhiều người thấy hay đã thử áp dụng, nhưng chẳng được bao lâu đành thôi. Lý do: trẻ con ta khác trẻ con Tây, khác từ hàng ngàn năm nay. Trẻ con Tây có tính tự lập cao từ nhỏ.. Ở Nga muốn bế một đứa bé 2 tuổi thì luôn bị nó từ chối: “Sam, sam ...” (Để cháu tự đi) – khác hẳn trẻ con ta thích bế ẵm. Ra bãi biển, thường thấy trẻ con Tây 2-3 tuổi chơi giỡn sóng không có bố mẹ kèm. Ở ta không ai để con chơi như vậy và lũ trẻ cũng không dám chơi một mình.
Người châu Á dành quá nhiều sức cho việc kèm cặp chăm chút dạy bảo con từng ly từng tý, lúc nào cũng sợ con ốm con hư. Trẻ con Tây được tự do hơn. Nữ sinh trung học có quyền dẫn bạn trai vào phòng ngủ của mình, bố mẹ không được can thiệp. Ở ta, con cái bị cha mẹ cấm đủ thứ. Quả thật, không cấm thì chúng rất dễ hư, làm khổ cha mẹ.
Phương Tây rất chê cách dạy con của phương Đông, cho là không tôn trọng nhân quyền, thiếu nhân tính, chuyên chế áp đặt, tước mất tuổi thơ của lũ trẻ; chúng có thể học giỏi nhưng giỏi thuộc lòng chứ không có sáng tạo. Nhà kinh tế lừng danh Larry Summers (nguyên Bộ trưởng Tài chính thời Tổng thống Clinton, cố vấn kinh tế mấy đời Tổng thống Mỹ) khi tranh luận với Amy Chua có nói: nếu các bà mẹ của Gates và Zuckerberg là Mẹ Hổ thì họ nhất định không cho con trai họ bỏ học ĐH Harvard để lập công ty riêng, và như thế loài người sẽ không có Microsoft và Facebook.
Có người ví trồng người như thể trồng cây. Ở phương Đông, cây được cha mẹ che chắn, chăm bón từ nhỏ, cây lớn nhanh nhưng khi gặp mưa bão sâu bọ thì dễ hỏng. Tại phương Tây, cây mọc trong rừng không được cha mẹ chăm sóc mà phải tự lớn lên, thân cứng cáp, nhưng lớn chậm, có điều khi đã lớn thì rất khó bị mưa bão sâu bọ làm hỏng.
Đúng là Trung Quốc hiện nay đào tạo được nhiều kỹ sư hơn Mỹ, nhưng vẫn chưa hề có giải Nobel nào cả! Nhưng người châu Á không phải không có lý khi bào chữa: thà để con bị mất tuổi thơ còn hơn là để chúng ra đời không có tương lai sáng sủa. Xã hội phương Tây được tổ chức tốt hơn, trật tự, kỷ cương; mọi công dân, nhất là trẻ em, được nhà nước chăm sóc chu đáo, thậm chí được bảo đảm có cuộc sống ổn định từ trong bụng mẹ cho tới khi xuống mồ, cha mẹ già không phải nhờ cậy con. Họ có thể cho con chơi game tùy ý mà con vẫn trưởng thành tốt. Ở ta thì khác. Trẻ lêu lổng lười học thì dễ hư hỏng, vì xã hội có rất nhiều cạm bẫy.
Câu chuyện dạy con của Mẹ Hổ đang tiếp tục được dư luận tranh cãi om xòm. Người Mỹ nói riêng và phương Tây nói chung sau đây sẽ có thay đổi gì trong cách nhìn nhận phương pháp giáo dục của phương Đông hay không? Điều đó chúng ta hãy chờ xem.
(sưu tầm)
20 comments:
Cá nhân Lana không ủng hộ chủ nghĩa dạy con kiểu mẹ Hổ này. Lana chấp nhận không hoài bão con sẽ trở thành ông gì bà gì vĩ nhân gì trong tương lai để những đứa trẻ được sống đúng theo tuổi của chúng, được thở không khí, được vui chơi, được nhìn thấy cuộc sống dịu ngọt và màu hồng.
Thank, bài viết hay!
"Chúng được Mẹ Hổ dạy dỗ kèm cặp từ nhỏ, theo bà nói nay đã “thành tài”: 4 tuổi đọc sách của văn hào Jean Paul Sartre; tất cả các môn học đều đạt thành tích cao nhất; Sophia 14 tuổi độc tấu dương cầm tại Phòng Hòa nhạc thành phố; Louisa là cây vĩ cầm chủ lực của dàn nhạc giao hưởng thiếu niên thành phố;"
Ặc, bà mẹ này đúng là điên. Như vầy đâu có gọi là "thành tài" đâu anh? bà ấy đang huấn luyện cho hai đứa con thành "thợ" thôi mà. Nó đã có thành tích gì siêu phàm đâu mà bà ấy hãnh diện? trẻ con cứ cho học múa tay chân vài năm ra trường thì thành "thợ" đàn thôi, khi nào nó có khả năng sáng tác nổi trội, thành công theo năng khiếu thì mới khoe chứ?
Lên án là đúng rồi, ở Mỹ mà dạy con như dạy tù thì bà này tâm thần, mang nặng bệnh thành tích, thích nghe con mình được khen. Đồng í là cha mẹ ở Mỹ tôn trọng con tự do quá thì chúng nó hư, nhưng mình có thể kết hợp cách dạy nửa tây nửa ta vẫn ok mà.
Ngay cả người lớn, khi sống ở xã hội phương tây cũng cần chắt lọc điều gì hay thì học, đừng thụ động thiếu tự tin theo kiểu Châu Á thì chậm tiến hơn người ta, nhưng Mỹ quá thì hỏng.
Suy nghĩ theo riêng cá nhân của em thôi nhé.
Thần đồng? nếu nó có khả năng thì tốt, ko thì cứ để nó có thể tự lập, sống tốt, can đảm, nói một là một, không tính toán ích kỷ so đo, và có trách nhiệm với việc mình làm là ok.
Nếu em có con, em thích khơi gợi lòng tự tin của đứa trẻ hơn, và em để nó tự quyết định trong sự cố vấn như bạn bè của em. Em tự đặt mình vào lứa tuổi của nó, sống và cùng học theo nó theo nó như thế đến khi nó lớn.
Em ko thích lấy quyền cha mẹ ra áp đặt phải thế này thế kia. Em chỉ thích quan sát tìm hiểu xem đứa trẻ đó mặt mạnh là gì? và nó bị giới hạn ở điểm yếu nào? để em có thể giúp nó vượt qua thôi.
Rất gật gù cái đoạn "xã hội phương Tây được tổ chức...". Mà sao bà này ở Mỹ mà cứ đào tạo con như để sinh tồn ở VN thế cho khổ ra.
Với những người biết mình ước mơ muộn thì vào lò luyện của bà mẹ Hổ này ổn, vì đến lúc biết ước mơ thì đã thành sản phẩm ra lò béng rồi.
Còn với những người sớm có mơ ước riêng, và lỡ không trùng với ước mơ của bà mẹ Hổ thì quả là thảm họa. Em biết có trường hợp con thích học Sư phạm bị ép học trường Dược mà bị điên rồi.
Like this.
Đặc biệt là câu: Cách dạy con của phương Đông và phương Tây đều có những mặt mạnh và yếu, không thể đơn giản thay thế nhau.
Hình trên có phải mẹ con nhà Hổ không ạ?
É, bà này làm em liên tưởng đến những nhà nuôi dạy thú trong rạp xiếc. Đúng là trẻ con sẽ học được rất nhiều nếu chúng tập trung, nhưng cuộc sống đâu chỉ có 1, 2 công việc cần thành thạo? và cuộc sống của người đứng đầu chưa chắc hạnh phúc hơn người đứng thứ 2. Thậm chí, hình như chưa thấy ai thống kê là những người hạnh phúc là những người thường xuyên đứng đầu các môn học.
Riêng với em, hồi còn ngồi ghế nhà trường thường xuyên đứng đầu lớp nhưng nhìn lại, em rất sợ thời gian đó. Bởi em học mà hong hứng thú tí nào sất, lúc nào cũng chỉ nhăm nhăm thuộc bài để đạt điểm cao mà hong biết tí tẹo gì về cuộc sống xung quanh. Mãi đến khi ra trường, tự do quyết định hướng đi của mình em mới thấy nhẹ nhõm. Cho đến giờ, em rất sợ con em bị ép học, ép điểm một cách mù quáng. LÀm cách nào để con thích học, giữ gìn hứng thú khám phá thế giới cho con, thể nào bé cũng tiếp thu tốt.
Điểm số chỉ là đánh giá tạm thời, quan trọng là những kiến thức hàng ngày bé thể hiện và cha mẹ có đủ khả năng định vị những giá trị mà các thiên thần của chúng ta nên hướng đến.
Nhưng mỗi gia đình sẽ có những thiên thần khác nhau lắm. Có thể, gia đình bà Hổ này có những đứa con thích hợp với kiểu đào tạo thợ lành nghề thì sao. Ha ha...
Nói thật là anh không ủng hộ việc dạy con như thế này. Chỉ mỗi điều đầu tiên là anh ủng hộ thôi, tức là không qua đêm ở nơi không phải là nhà mình.
huhu, hình như em là mẹ Rồng bay lượn nhiều nên có cùng quan điểm dạy con với chị Lana rồi. Em muốn các con có một tuổi thơ đúng nghĩa, được chơi, được đọc sách thiếu nhi, được xem phim hoạt hình và lâu lâu...đi chơi theo mẹ ^^
@Lana:
Đấy là sự khác biệt căn bản trong quan điểm của Lana với Amy Chua.
@HKTTH:
Cám ơn bạn đã theo dõi blog này.
@LU:
Chắc bà ấy muốn con bà ấy sau này phải trở nên xuất chúng như vợ chồng bà ấy. Liên minh TQ-Do Thái này đều là giáo sư của ĐH Yale mà.
@L2C:
Sang đến Mỹ rồi mà vẫn không bỏ được gánh nặng châu Á nhỉ?
@ANH:
Đúng là hình gia đình họ đấy.
@Titi:
Gia đình bà ấy có truyền thống làm giáo sư trường Yale.
@A Thụy:
Điều đấy áp dụng với con trai thì không được hợp lý cho lắm.
@MCVB:
Được sưu tập giày đỏ nữa.
giáo sư trường Yale mà hong cho con được xem phim và làm những gì chúng thích thì cũng vẫn hong phải cha mẹ tốt :-D
anh Cường : giáo sư đại học ở Mỹ thì cả trăm cả triệu, ai cũng như ai, cũng đi kiếm cơm thôi. Con ông bà ấy sau này cũng sẽ lọt thỏm vào cái số đó.
Ngoại trừ, nếu bà ấy có tài tạo ra một Biu-Gết thứ nhì, thì sách dạy con của bà điên này mới mong bán chạy. ;))
mình nghĩ chưa chắc bà mẹ ấy nghiêm khắc với con như trong sách viết đâu. Có khi là phương pháp tâm lý để làm dấy lên bàn thảo trong dư luận.
Những gì gây sốc thường làm người ta chú ý và suy nghĩ nghiêm túc hơn.
Cần dung hòa cả hai phương pháp của phương Đông và phương Tây mới tốt
Những gì mẹ Hổ viết ra giống như một cuốn sách miêu tả cách rèn luyện một con người chứ không giống dạy dỗ một đứa con lắm. Em nghĩ đẻ ra , cho ăn, cho nó điều kiện thì dễ, nhưng dạy nó hiểu được giá trị cuộc sống và yêu thương ,cách cư xử trong xã hỗi thì ko thể chỉ bằng những kiểu cấm này cấm nọ được.
Nhưng phải công nhận là người TQ vẫn giỏi tẩy não, sống trong xã hội Mỹ mà con gái của bà ấy không phát điên lên với cách dạy của mẹ , mà lại vẫn yêu và tôn trọng thì hay đấy chứ. Không hiểu cuộc sống của mấy cô con gái sau này thế nào, những gì mà người mẹ cho là tốt có mang lại hạnh phúc cho họ hay ko
Mẹ Hổ chỉ chia sẻ phương pháp của mình (kèm theo bình luận là bà ấy thấy tốt nhất). Các nguyên tắc bà ấy đặt ra theo bà ấy là phù hợp với con bà ấy + hoàn cảnh gia đình bà ấy. Con nhà khác không nhất thiết phải theo. Tôi ủng hộ quan điểm của bà ấy: bố mẹ phải đặt ra nguyên tắc + thực hiện các nguyên tắc ấy một cách nhất quán khi dạy con.
Tôi không phải là một phụ huynh giàu tham vọng với con mình. Nhưng tôi đồng ý, nên tạo áp lực, nên gieo rắc hoài bão cho con thay vì cho con sống hoàn toàn thoải mái theo ý mà chúng thích (nhưng cũng nên sử dụng chút tiểu xảo để trẻ con tưởng là chúng đang được khá thoải mái theo ý của mình).
Mẹ Hổ có vẻ hơi hà khắc. Nhưng đó cũng là một thể hiện cho ý chí của người Trung Quốc. Tôi cũng thích người Việt mình có ý chí đó, thay vì học đòi một cách thiếu lựa chọn cách dạy con của người phương Tây.
Có một nguyên tắc của mẹ Hổ tôi rất thích: Không cho trẻ xem TV và chơi game. Tôi đã từng đọc được lời khuyến cáo này (của các nhà nghiên cứu phương Tây nha): Nếu bạn cho con bạn ngồi trước TV một tiếng, bạn đã tước mất của con bạn một tiếng được sống cuộc đời thực. Thực ra tôi cũng cho con tôi xem TV, nhưng hy hữu, đủ để nó thấy xem TV là thú vị, là nỗi ước ao, chứ không phải xem TV để giết thời gian, vì không có việc gì làm! (Nói lạc đề: nhiều người rất thích thoả mãn ngay lập tức mọi mong ước của trẻ con, theo tôi điều đó giết chết những cảm xúc lành mạnh của trẻ. Nên để trẻ rất mong đợi một điều gì đó, dù chỉ là một điều nhỏ nhặt như được sở hữu một cái vòng tay giá chỉ vài nghìn đồng).
Nghệ Nghệ
Nghệ Nghệ
Về quan điểm dạy con, xin phép anh VMC cho tôi giới thiệu bài phỏng vấn GS Ngô Bảo Châu trên báo TP số Tết, vì tôi rất thích các quan điểm của GS Ngô Bảo Châu thể hiện trong bài đó. Đoạn này tôi thấy GS nhận xét rất đúng thực tế ở VN (không chỉ trong các gia đình mà còn trong cả nhà trường):
"Nhiều người thích làm cách mạng giáo dục, cứ bắt thầy với trò là bạn, bố với con là bạn. Cái này thì cực kỳ sai lầm. Vì thực ra trò cần mình làm thầy nó, chứ không cần mình làm bạn. Con cần mình làm bố nó, chứ không cần làm bạn. Làm bạn có thể là vui hơn, nhưng trẻ con sẽ bị thiệt thòi.
Làm thầy, làm bố, theo anh, không đồng nghĩa với làm độc tài, mà là có ý thức một số ranh giới mà không thể để trẻ vượt qua vì nó có thể nguy hiểm cho thể xác hoặc cho sự phát triển của tâm hồn. Trẻ sẽ không giận nếu trong một số việc mình quyết định thay cho nó, mà có khi không giải thích được cặn kẽ. Chỉ có điều quyết định của mình phải nhất quán, không tùy tiện, nay thế này mai thế khác."
http://www.tienphong.vn/Khoa-Giao/526849/Mot-phu-huynh-ten-Chau.html
Nghệ Nghệ
Dạo này em có hân hạnh được training bởi một bà giáo sư người Mỹ gốc Trung Quốc. Bà ấy làm em nhớ đến bà Chua này cũng như bà Chua làm em nhớ đến bà ấy; dưới sự làm việc nhiệt tình của bà ấy hôm nay một điều phối viên của dự án đã nhập viện vì phình mạch máu não không biết sống chết thế nào. Không biết bao giờ thì đến lượt lũ lừa bọn em...
KHi đọc cuốn sách này rồi thì mới thấy Amy đã hy sinh vì con nhiều như thế nào, và thực sự đây là một bà mẹ thông thái, đáng nể và yêu con vô cùng, vì thế nên con cái của cô ấy mới không "phát điên" mà vẫn phát triển hoàn thiện.
Đăng nhận xét

markdown:
![ ](http://1.bp.blogspot.com/-1uzgN1Y3EO0/TWMUa6eUk8I/AAAAAAAAFZo/A6kG0XV3APU/s400/amychua.jpg)
![ ](http://1.bp.blogspot.com/-1uzgN1Y3EO0/TWMUa6eUk8I/AAAAAAAAFZo/A6kG0XV3APU/s400/amychua.jpg)
Người châu Á có câu “Yêu cho roi vọt, ghét cho ngon ngọt”. Kỷ luật “sắt” và yêu cầu cao đối với lũ trẻ là nguyên tắc của giáo dục phương Đông. Trẻ em phải học cực nhiều, hết học ở trường lại học ở nhà, học thêm ở ngoài. Chúng bị buộc phải bỏ mất tuổi thơ để đổi lấy tương lai ổn định. Nhiều người hy sinh tất cả vì con, thậm chí bỏ việc của mình để kèm con học suốt ngày.Không ít người cho rằng tài năng được rèn rũa trong roi vọt.
Đầu năm nay, câu chuyện một bà mẹ dạy con quá nghiêm khắc đã gây ra một cuộc tranh luận ồn ào chưa từng thấy tại nước Mỹ. Nhân vật chính ở đây là bà Amy Chua – tự xưng Mẹ Hổ – có lẽ vì bà sinh năm Hổ (1962), hoặc vì bà cho là mình đã dạy con nghiêm như Hổ mẹ.
Amy Chua có cha mẹ là người Hoa từ Phillippines di cư sang Mỹ đã lâu. Hiện nay bà là giáo sư trường Luật thuộc Đại học Yale, chồng bà là ông Jed Rubenfeld người Mỹ gốc Do Thái, giáo sư cùng trường. Họ có hai cô con gái là Sophia và Louisa, năm nay 18 và 15 tuổi. Chúng được Mẹ Hổ dạy dỗ kèm cặp từ nhỏ, theo bà nói nay đã “thành tài”: 4 tuổi đọc sách của văn hào Jean Paul Sartre; tất cả các môn học đều đạt thành tích cao nhất; Sophia 14 tuổi độc tấu dương cầm tại Phòng Hòa nhạc thành phố; Louisa là cây vĩ cầm chủ lực của dàn nhạc giao hưởng thiếu niên thành phố; ...
Giữa tháng 1 vừa rồi, Amy Chua định xuất bản cuốn sách bà mới viết, có tên Chiến ca của Mẹ Hổ . Sách Chiến ca của Mẹ Hổ dầy 256 trang tiếng Anh, ngay trong ngày phát hành đầu tiên đã được xếp hạng bestseller thứ 6 trên mạng bán sách Amazon. Khoảng 100 nghìn lời bình sách này xuất hiện trên mạng xã hội Facebook..
Sau khi tạp chí Time số cuối tháng 1/2011 đưa chuyện Mẹ Hổ lên trang bìa, cuộc tranh luận về cách dạy con của Amy Chua lan ra khắp năm châu “như một cơn sốt vi rut”. Mẹ Hổ quả thực làm rung chuyển cả thế giới.
Một số người tán thành Amy Chua, nhưng đa số, trong đó có cả nhiều bà mẹ Trung Quốc, phản đối gay gắt, gọi bà là “quý sứ”, là “mẫu người nguy hiểm” của xã hội, buộc tội bà “ngược đãi” con. Trong số hàng chục nghìn bức thư gửi Amy Chua, một số người còn đe dọa “khử” bà. Nhiều người kêu gọi phê phán Mẹ Hổ, vì nếu không “bà ta sẽ kiêu ngạo tiếp tục hành hạ lũ con mình”.
Amy Chua rất khổ tâm. Trả lời phỏng vấn của tuần báo Newsweek, bà nói: “Có người dọa giết tôi, có người bảo tôi nên cút về Trung Quốc, họ gọi tôi là quái vật ... khiến tôi rất ngạc nhiên.”
Mẹ Hổ dạy con như thế nào?
Cách dạy con của Amy Chua thực ra chẳng có gì xa lạ với người Việt Nam; còn với người Trung Quốc thì quá bình thường. Tuổi thơ của rất nhiều trẻ em Trung Quốc bị bố mẹ bắt dùng hết vào việc học; xuất hiện những “thần đồng” hơn 10 tuổi đã viết tiểu thuyết hái ra tiền, 13 tuổi vào Đại học... Phương Tây cũng biết cả. Có điều khi viết chuyện dạy con ấy ra sách thì lại khác, người phương Tây cảm thấy “kinh khủng, khiếp hãi”, “không thể hiểu nổi”.
Sophia và Louisa (tên thân mật là Lulu) suốt đời sống trong sự rèn cặp của bà mẹ mà chúng gọi yêu là Mẹ Điên, vì bà bắt chúng học như điên mọi thứ theo ý bà. Amy Chua từng nói sở dĩ trẻ con không yêu thích công việc là do chúng chưa thạo công việc ấy; khi nào đã thạo thì chúng sẽ thích công việc. Người phương Tây quá tôn trọng cá tính và sở thích, nguyện vọng của con nên thiếu nghiêm khắc với con. Người châu Á thì chỉ lo chuẩn bị tương lai cho con, vì thế bắt con phải chăm học từ nhỏ, có vậy sau này ra đời chúng mới sống được trong cuộc cạnh tranh tàn khốc.
Amy Chua viết: Nhiều người muốn biết phụ huynh người Hoa dạy con như thế nào để chúng trở thành những đứa trẻ thành công, những thiên tài toán học hoặc thần đồng âm nhạc, dù chúng không muốn. Sau đây là những điều Sophia và Louisa phải tuân theo:
- Không được qua đêm ở nơi không phải nhà mình;
- Không được xem phim;
- Không được tham gia biểu diễn văn nghệ ở trường;
- Không được than phiền vì điều cấm ấy;
- Không được xem truyền hình hoặc chơi game máy tính;
- Không được tự chọn hoạt động ngoại khóa (mà do mẹ chọn);
- Điểm sát hạch, điểm thi tất cả các môn học phải đạt mức A (tức cao nhất);
- Trừ môn thể dục và sân khấu ra, thành tích học tất cả các môn khác đều phải nhất lớp;
- Trừ dương cầm và vĩ cầm ra, không được chơi bất cứ nhạc cụ nào khác;
Amy Chua viết: Các bậc cha mẹ phương Tây dù nghiêm khắc đến đâu cũng không bằng cha mẹ người Hoa. Thí dụ, họ cho rằng bắt con mỗi ngày tập đàn từ 30 phút đến 1 giờ là quá nghiêm khắc, nhưng các bà mẹ người Hoa thì bắt con tập đàn liền 3 tiếng đồng hồ. Người Hoa cho rằng con học không giỏi là do cha mẹ chưa làm tròn bổn phận. So với người phương Tây, hàng ngày họ bỏ ra thời gian gấp 10 lần để bàn chuyện học tập với con. Thực ra cha mẹ người Hoa có thể làm nhiều chuyện rất khó tưởng tượng, thậm chí người phương Tây cho là phạm luật. Họ có thể nói với con một cách không lịch sự nhẹ nhàng, chẳng hạn bảo con “Thằng (Con) béo kia! Phải giảm cân đi!”, còn người phương Tây vì ngại xúc phạm con nên chỉ đi đi lại lại bên cạnh con, nói bóng gió về chuyện giữ sức khỏe chứ không hề động đến từ “béo”. Hậu quả là sau đấy con họ lại ăn uống thỏa thê.
Amy Chua cho rằng phụ huynh người Hoa suy nghĩ khác người phương Tây ở 3 điểm:
1- Người phương Tây rất ngại làm tổn thương lòng tự tin, tự trọng của con, cho nên thường hay khen con quá mức, khi con bị điểm xấu cũng vẫn khen, còn người Hoa thì mắng ngay và hỏi cho ra nhẽ tại sao bị điểm xấu. Nói khác đi, phương Tây quan tâm tới tâm lý của con, còn người Hoa thì không quan tâm, họ rất kiên quyết; cho nên kết quả khác nhau.
2- Người Hoa cho rằng con cái phải biết ơn cha mẹ về mọi chuyện họ làm cho chúng, do đó chúng phải phục tùng cha mẹ, phải cố làm cho cha mẹ tự hào. Nguyên nhân có thể do quan niệm của Nho giáo và do cha mẹ hy sinh vì con rất nhiều.
3- Cha mẹ người Hoa tin rằng họ biết điều gì là tốt nhất đối với con mình, cho nên họ phớt lờ yêu cầu và thị hiếu của con mà cứ ép buộc con làm theo ý họ, dù chúng không thích. Thí dụ nữ sinh trung học người Hoa không được có bạn trai và không được qua đêm ở ngoài nhà mình.
Amy Chua kể: Hồi Lulu (tên thân mật của Louisa) lên 7, cháu vẫn chơi hai nhạc cụ, và đang tập chơi piano bài Chú lừa con lông trắng. Bản nhạc rất hay nhưng vì còn nhỏ nên Lulu khó phối hợp được hai tay Tôi kèm cháu tập suốt cả tuần. nhưng tay cháu cứng đờ tập mãi không được. Cuối cùng, Lulu chán nản và tức giận bỏ đàn, giậm chân thình thịch. Tôi ra lệnh: “Ngồi vào đàn ngay!” Lulu cãi: “Mẹ không được bắt con làm thế.” Tôi bảo: “Ô hay, mẹ được làm thế đấy!”
Sau khi ngồi vào đàn, con bé phản ứng bằng cách bấm phím loạn xạ rồi bỗng dưng xé bản nhạc vứt đi. Tôi dán lại bản nhạc rồi kẹp vào bìa ni lông, để nó không thể xé được nữa. Rồi tôi kéo túi đồ chơi của Lulu đến bên chiếc ô tô và bảo: “Nếu ngày mai con chưa tập được bài ấy thì mẹ sẽ đem chỗ đồ chơi này cho đội Xì-cút.” Con bé nói: “Mẹ nên đem cho hết đi từ lâu rồi mới phải.” Tôi dọa không cho cháu ăn trưa, ăn tối, không có quà Giáng sinh, 2-3-4 năm tới không có tổ chức sinh nhật.
Jed kéo tôi ra ngoài khuyên tôi chớ nên mắng Lulu; anh ấy cho rằng dọa con chỉ vô ích, Lulu hoàn toàn không có kỹ năng phối hợp hai tay chơi đàn. Tôi bảo: “Như thế là anh chưa tin vào con bé. Sophia bằng tuổi này đã chơi được bài nhạc ấy rồi.” “Nhưng Lulu không phải là Sophia!” “Không phải thế”, tôi trừng mắt....” Anh cứ để mặc em. Em sẽ dạy nó tập kỳ được mới thôi, em sẵn sàng mang tiếng là người ác đấy!”
Tôi xắn tay áo, kèm Lulu tập đàn bằng đủ mọi cách cho tới bữa ăn tối, không cho cháu nghỉ một phút nào, không cho uống nước, không cho đi toa-lét. Phòng tập đàn cứ như bãi chiến trường.
Cuối cùng không khí chán nản biến mất. Hai tay Lulu đã có thể phối hợp được với nhau. Hai mẹ con cùng cảm thấy sắp thành công rồi. Tôi thở dài khoan khoái. Lulu mỉm cười nói: “Mẹ xem này, dễ thôi mà!” Sau khi chơi thạo bản nhạc, nó không muốn rời cây đàn. Tối hôm ấy cháu ngủ chung giường với tôi. Hai mẹ con ôm nhau như không muốn xa rời nữa.
Mấy tuần sau, Lulu biểu diễn bài Chú lừa con lông trắng rất thành công. Các vị phụ huynh đến nhe xúm lại chỗ tôi khen: “Ôi, Louisa giỏi quá!”
Từ đó trở đi Jed cứ khen tôi hoài...
Amy Chua là ai?
Amy Chua thừa hưởng phương pháp dạy con nghiêm khắc từ chính cha mẹ mình, những người đã dạy 4 cô con gái của họ khá thành công: cô cả Amy Chua và cô thứ ba Katrin trở thành giáo sư của hai trường ĐH danh tiếng Yale và Stanford. Cô út bị bệnh Đao nhưng từng đoạt hai huy chương vàng môn bơi tại Thế vận hội người tàn tật. Bản thân ông bố cũng là giáo sư khoa Máy điện và Máy tính ĐH California, Berkeley. Một nhà 6 người mà có tới 3 là giáo sư 3 trường ĐH danh tiếng ở Mỹ chứng tỏ gia đình này có truyền thống gia giáo rất tốt; là một điển hình thành công của Giấc Mơ Mỹ. Vì vậy không có lý do gì nghi ngờ Amy Chua là người có tâm lý không bình thường. Năm 22 tuổi, bà tốt nghiệp khoa kinh tế ĐH Harvard với thành tích “cực giỏi”.
Nên dạy con theo cách nào?
Cách dạy con của phương Đông và phương Tây đều có những mặt mạnh và yếu, không thể đơn giản thay thế nhau.
Cách đây ít lâu ở ta có phổ biến trên mạng tài liệu “Dâu Tây dạy con”. Nhiều người thấy hay đã thử áp dụng, nhưng chẳng được bao lâu đành thôi. Lý do: trẻ con ta khác trẻ con Tây, khác từ hàng ngàn năm nay. Trẻ con Tây có tính tự lập cao từ nhỏ.. Ở Nga muốn bế một đứa bé 2 tuổi thì luôn bị nó từ chối: “Sam, sam ...” (Để cháu tự đi) – khác hẳn trẻ con ta thích bế ẵm. Ra bãi biển, thường thấy trẻ con Tây 2-3 tuổi chơi giỡn sóng không có bố mẹ kèm. Ở ta không ai để con chơi như vậy và lũ trẻ cũng không dám chơi một mình.
Người châu Á dành quá nhiều sức cho việc kèm cặp chăm chút dạy bảo con từng ly từng tý, lúc nào cũng sợ con ốm con hư. Trẻ con Tây được tự do hơn. Nữ sinh trung học có quyền dẫn bạn trai vào phòng ngủ của mình, bố mẹ không được can thiệp. Ở ta, con cái bị cha mẹ cấm đủ thứ. Quả thật, không cấm thì chúng rất dễ hư, làm khổ cha mẹ.
Phương Tây rất chê cách dạy con của phương Đông, cho là không tôn trọng nhân quyền, thiếu nhân tính, chuyên chế áp đặt, tước mất tuổi thơ của lũ trẻ; chúng có thể học giỏi nhưng giỏi thuộc lòng chứ không có sáng tạo. Nhà kinh tế lừng danh Larry Summers (nguyên Bộ trưởng Tài chính thời Tổng thống Clinton, cố vấn kinh tế mấy đời Tổng thống Mỹ) khi tranh luận với Amy Chua có nói: nếu các bà mẹ của Gates và Zuckerberg là Mẹ Hổ thì họ nhất định không cho con trai họ bỏ học ĐH Harvard để lập công ty riêng, và như thế loài người sẽ không có Microsoft và Facebook.
Có người ví trồng người như thể trồng cây. Ở phương Đông, cây được cha mẹ che chắn, chăm bón từ nhỏ, cây lớn nhanh nhưng khi gặp mưa bão sâu bọ thì dễ hỏng. Tại phương Tây, cây mọc trong rừng không được cha mẹ chăm sóc mà phải tự lớn lên, thân cứng cáp, nhưng lớn chậm, có điều khi đã lớn thì rất khó bị mưa bão sâu bọ làm hỏng.
Đúng là Trung Quốc hiện nay đào tạo được nhiều kỹ sư hơn Mỹ, nhưng vẫn chưa hề có giải Nobel nào cả! Nhưng người châu Á không phải không có lý khi bào chữa: thà để con bị mất tuổi thơ còn hơn là để chúng ra đời không có tương lai sáng sủa. Xã hội phương Tây được tổ chức tốt hơn, trật tự, kỷ cương; mọi công dân, nhất là trẻ em, được nhà nước chăm sóc chu đáo, thậm chí được bảo đảm có cuộc sống ổn định từ trong bụng mẹ cho tới khi xuống mồ, cha mẹ già không phải nhờ cậy con. Họ có thể cho con chơi game tùy ý mà con vẫn trưởng thành tốt. Ở ta thì khác. Trẻ lêu lổng lười học thì dễ hư hỏng, vì xã hội có rất nhiều cạm bẫy.
Câu chuyện dạy con của Mẹ Hổ đang tiếp tục được dư luận tranh cãi om xòm. Người Mỹ nói riêng và phương Tây nói chung sau đây sẽ có thay đổi gì trong cách nhìn nhận phương pháp giáo dục của phương Đông hay không? Điều đó chúng ta hãy chờ xem.
Đầu năm nay, câu chuyện một bà mẹ dạy con quá nghiêm khắc đã gây ra một cuộc tranh luận ồn ào chưa từng thấy tại nước Mỹ. Nhân vật chính ở đây là bà Amy Chua – tự xưng Mẹ Hổ – có lẽ vì bà sinh năm Hổ (1962), hoặc vì bà cho là mình đã dạy con nghiêm như Hổ mẹ.
Amy Chua có cha mẹ là người Hoa từ Phillippines di cư sang Mỹ đã lâu. Hiện nay bà là giáo sư trường Luật thuộc Đại học Yale, chồng bà là ông Jed Rubenfeld người Mỹ gốc Do Thái, giáo sư cùng trường. Họ có hai cô con gái là Sophia và Louisa, năm nay 18 và 15 tuổi. Chúng được Mẹ Hổ dạy dỗ kèm cặp từ nhỏ, theo bà nói nay đã “thành tài”: 4 tuổi đọc sách của văn hào Jean Paul Sartre; tất cả các môn học đều đạt thành tích cao nhất; Sophia 14 tuổi độc tấu dương cầm tại Phòng Hòa nhạc thành phố; Louisa là cây vĩ cầm chủ lực của dàn nhạc giao hưởng thiếu niên thành phố; ...
Giữa tháng 1 vừa rồi, Amy Chua định xuất bản cuốn sách bà mới viết, có tên Chiến ca của Mẹ Hổ . Sách Chiến ca của Mẹ Hổ dầy 256 trang tiếng Anh, ngay trong ngày phát hành đầu tiên đã được xếp hạng bestseller thứ 6 trên mạng bán sách Amazon. Khoảng 100 nghìn lời bình sách này xuất hiện trên mạng xã hội Facebook..
Sau khi tạp chí Time số cuối tháng 1/2011 đưa chuyện Mẹ Hổ lên trang bìa, cuộc tranh luận về cách dạy con của Amy Chua lan ra khắp năm châu “như một cơn sốt vi rut”. Mẹ Hổ quả thực làm rung chuyển cả thế giới.
Một số người tán thành Amy Chua, nhưng đa số, trong đó có cả nhiều bà mẹ Trung Quốc, phản đối gay gắt, gọi bà là “quý sứ”, là “mẫu người nguy hiểm” của xã hội, buộc tội bà “ngược đãi” con. Trong số hàng chục nghìn bức thư gửi Amy Chua, một số người còn đe dọa “khử” bà. Nhiều người kêu gọi phê phán Mẹ Hổ, vì nếu không “bà ta sẽ kiêu ngạo tiếp tục hành hạ lũ con mình”.
Amy Chua rất khổ tâm. Trả lời phỏng vấn của tuần báo Newsweek, bà nói: “Có người dọa giết tôi, có người bảo tôi nên cút về Trung Quốc, họ gọi tôi là quái vật ... khiến tôi rất ngạc nhiên.”
![ ](http://3.bp.blogspot.com/-Ur7apHRD0nU/TWMWCcFQSZI/AAAAAAAAFZ4/4jRUYG4ZG4g/s400/time.jpg)
![ ](http://3.bp.blogspot.com/-Ur7apHRD0nU/TWMWCcFQSZI/AAAAAAAAFZ4/4jRUYG4ZG4g/s400/time.jpg)
Mẹ Hổ dạy con như thế nào?
Cách dạy con của Amy Chua thực ra chẳng có gì xa lạ với người Việt Nam; còn với người Trung Quốc thì quá bình thường. Tuổi thơ của rất nhiều trẻ em Trung Quốc bị bố mẹ bắt dùng hết vào việc học; xuất hiện những “thần đồng” hơn 10 tuổi đã viết tiểu thuyết hái ra tiền, 13 tuổi vào Đại học... Phương Tây cũng biết cả. Có điều khi viết chuyện dạy con ấy ra sách thì lại khác, người phương Tây cảm thấy “kinh khủng, khiếp hãi”, “không thể hiểu nổi”.
Sophia và Louisa (tên thân mật là Lulu) suốt đời sống trong sự rèn cặp của bà mẹ mà chúng gọi yêu là Mẹ Điên, vì bà bắt chúng học như điên mọi thứ theo ý bà. Amy Chua từng nói sở dĩ trẻ con không yêu thích công việc là do chúng chưa thạo công việc ấy; khi nào đã thạo thì chúng sẽ thích công việc. Người phương Tây quá tôn trọng cá tính và sở thích, nguyện vọng của con nên thiếu nghiêm khắc với con. Người châu Á thì chỉ lo chuẩn bị tương lai cho con, vì thế bắt con phải chăm học từ nhỏ, có vậy sau này ra đời chúng mới sống được trong cuộc cạnh tranh tàn khốc.
Amy Chua viết: Nhiều người muốn biết phụ huynh người Hoa dạy con như thế nào để chúng trở thành những đứa trẻ thành công, những thiên tài toán học hoặc thần đồng âm nhạc, dù chúng không muốn. Sau đây là những điều Sophia và Louisa phải tuân theo:
- Không được qua đêm ở nơi không phải nhà mình;
- Không được xem phim;
- Không được tham gia biểu diễn văn nghệ ở trường;
- Không được than phiền vì điều cấm ấy;
- Không được xem truyền hình hoặc chơi game máy tính;
- Không được tự chọn hoạt động ngoại khóa (mà do mẹ chọn);
- Điểm sát hạch, điểm thi tất cả các môn học phải đạt mức A (tức cao nhất);
- Trừ môn thể dục và sân khấu ra, thành tích học tất cả các môn khác đều phải nhất lớp;
- Trừ dương cầm và vĩ cầm ra, không được chơi bất cứ nhạc cụ nào khác;
Amy Chua viết: Các bậc cha mẹ phương Tây dù nghiêm khắc đến đâu cũng không bằng cha mẹ người Hoa. Thí dụ, họ cho rằng bắt con mỗi ngày tập đàn từ 30 phút đến 1 giờ là quá nghiêm khắc, nhưng các bà mẹ người Hoa thì bắt con tập đàn liền 3 tiếng đồng hồ. Người Hoa cho rằng con học không giỏi là do cha mẹ chưa làm tròn bổn phận. So với người phương Tây, hàng ngày họ bỏ ra thời gian gấp 10 lần để bàn chuyện học tập với con. Thực ra cha mẹ người Hoa có thể làm nhiều chuyện rất khó tưởng tượng, thậm chí người phương Tây cho là phạm luật. Họ có thể nói với con một cách không lịch sự nhẹ nhàng, chẳng hạn bảo con “Thằng (Con) béo kia! Phải giảm cân đi!”, còn người phương Tây vì ngại xúc phạm con nên chỉ đi đi lại lại bên cạnh con, nói bóng gió về chuyện giữ sức khỏe chứ không hề động đến từ “béo”. Hậu quả là sau đấy con họ lại ăn uống thỏa thê.
Amy Chua cho rằng phụ huynh người Hoa suy nghĩ khác người phương Tây ở 3 điểm:
1- Người phương Tây rất ngại làm tổn thương lòng tự tin, tự trọng của con, cho nên thường hay khen con quá mức, khi con bị điểm xấu cũng vẫn khen, còn người Hoa thì mắng ngay và hỏi cho ra nhẽ tại sao bị điểm xấu. Nói khác đi, phương Tây quan tâm tới tâm lý của con, còn người Hoa thì không quan tâm, họ rất kiên quyết; cho nên kết quả khác nhau.
2- Người Hoa cho rằng con cái phải biết ơn cha mẹ về mọi chuyện họ làm cho chúng, do đó chúng phải phục tùng cha mẹ, phải cố làm cho cha mẹ tự hào. Nguyên nhân có thể do quan niệm của Nho giáo và do cha mẹ hy sinh vì con rất nhiều.
3- Cha mẹ người Hoa tin rằng họ biết điều gì là tốt nhất đối với con mình, cho nên họ phớt lờ yêu cầu và thị hiếu của con mà cứ ép buộc con làm theo ý họ, dù chúng không thích. Thí dụ nữ sinh trung học người Hoa không được có bạn trai và không được qua đêm ở ngoài nhà mình.
Amy Chua kể: Hồi Lulu (tên thân mật của Louisa) lên 7, cháu vẫn chơi hai nhạc cụ, và đang tập chơi piano bài Chú lừa con lông trắng. Bản nhạc rất hay nhưng vì còn nhỏ nên Lulu khó phối hợp được hai tay Tôi kèm cháu tập suốt cả tuần. nhưng tay cháu cứng đờ tập mãi không được. Cuối cùng, Lulu chán nản và tức giận bỏ đàn, giậm chân thình thịch. Tôi ra lệnh: “Ngồi vào đàn ngay!” Lulu cãi: “Mẹ không được bắt con làm thế.” Tôi bảo: “Ô hay, mẹ được làm thế đấy!”
Sau khi ngồi vào đàn, con bé phản ứng bằng cách bấm phím loạn xạ rồi bỗng dưng xé bản nhạc vứt đi. Tôi dán lại bản nhạc rồi kẹp vào bìa ni lông, để nó không thể xé được nữa. Rồi tôi kéo túi đồ chơi của Lulu đến bên chiếc ô tô và bảo: “Nếu ngày mai con chưa tập được bài ấy thì mẹ sẽ đem chỗ đồ chơi này cho đội Xì-cút.” Con bé nói: “Mẹ nên đem cho hết đi từ lâu rồi mới phải.” Tôi dọa không cho cháu ăn trưa, ăn tối, không có quà Giáng sinh, 2-3-4 năm tới không có tổ chức sinh nhật.
Jed kéo tôi ra ngoài khuyên tôi chớ nên mắng Lulu; anh ấy cho rằng dọa con chỉ vô ích, Lulu hoàn toàn không có kỹ năng phối hợp hai tay chơi đàn. Tôi bảo: “Như thế là anh chưa tin vào con bé. Sophia bằng tuổi này đã chơi được bài nhạc ấy rồi.” “Nhưng Lulu không phải là Sophia!” “Không phải thế”, tôi trừng mắt....” Anh cứ để mặc em. Em sẽ dạy nó tập kỳ được mới thôi, em sẵn sàng mang tiếng là người ác đấy!”
Tôi xắn tay áo, kèm Lulu tập đàn bằng đủ mọi cách cho tới bữa ăn tối, không cho cháu nghỉ một phút nào, không cho uống nước, không cho đi toa-lét. Phòng tập đàn cứ như bãi chiến trường.
Cuối cùng không khí chán nản biến mất. Hai tay Lulu đã có thể phối hợp được với nhau. Hai mẹ con cùng cảm thấy sắp thành công rồi. Tôi thở dài khoan khoái. Lulu mỉm cười nói: “Mẹ xem này, dễ thôi mà!” Sau khi chơi thạo bản nhạc, nó không muốn rời cây đàn. Tối hôm ấy cháu ngủ chung giường với tôi. Hai mẹ con ôm nhau như không muốn xa rời nữa.
Mấy tuần sau, Lulu biểu diễn bài Chú lừa con lông trắng rất thành công. Các vị phụ huynh đến nhe xúm lại chỗ tôi khen: “Ôi, Louisa giỏi quá!”
Từ đó trở đi Jed cứ khen tôi hoài...
[Người phương Tây tôn trọng cá tính của con, khuyến khích con theo đuổi nguyện vọng của chúng, ủng hộ sự lựa chọn của con và tạo điều kiện cho con thực hiện nguyện vọng ấy. Ngược lại người Hoa tin rằng cách tốt nhất để bảo vệ con là chuẩn bị cho con có một tương lai tốt, làm cho chúng hiểu rằng chúng có thể làm được một việc nào đấy, giúp con có được kỹ năng, thói quen làm việc và có tự tin – đó là những thứ không ai có thể lấy mất khỏi chúng.](http://3.bp.blogspot.com/-v7e5c5eNKsk/TWMWCEXhBuI/AAAAAAAAFZw/cQfik9Ywvjk/s1600/amy-chua2.jpg) ![ ](http://3.bp.blogspot.com/-v7e5c5eNKsk/TWMWCEXhBuI/AAAAAAAAFZw/cQfik9Ywvjk/s400/amy-chua2.jpg)
![ ](http://3.bp.blogspot.com/-v7e5c5eNKsk/TWMWCEXhBuI/AAAAAAAAFZw/cQfik9Ywvjk/s400/amy-chua2.jpg)
Amy Chua là ai?
Amy Chua thừa hưởng phương pháp dạy con nghiêm khắc từ chính cha mẹ mình, những người đã dạy 4 cô con gái của họ khá thành công: cô cả Amy Chua và cô thứ ba Katrin trở thành giáo sư của hai trường ĐH danh tiếng Yale và Stanford. Cô út bị bệnh Đao nhưng từng đoạt hai huy chương vàng môn bơi tại Thế vận hội người tàn tật. Bản thân ông bố cũng là giáo sư khoa Máy điện và Máy tính ĐH California, Berkeley. Một nhà 6 người mà có tới 3 là giáo sư 3 trường ĐH danh tiếng ở Mỹ chứng tỏ gia đình này có truyền thống gia giáo rất tốt; là một điển hình thành công của Giấc Mơ Mỹ. Vì vậy không có lý do gì nghi ngờ Amy Chua là người có tâm lý không bình thường. Năm 22 tuổi, bà tốt nghiệp khoa kinh tế ĐH Harvard với thành tích “cực giỏi”.
Nên dạy con theo cách nào?
Cách dạy con của phương Đông và phương Tây đều có những mặt mạnh và yếu, không thể đơn giản thay thế nhau.
Cách đây ít lâu ở ta có phổ biến trên mạng tài liệu “Dâu Tây dạy con”. Nhiều người thấy hay đã thử áp dụng, nhưng chẳng được bao lâu đành thôi. Lý do: trẻ con ta khác trẻ con Tây, khác từ hàng ngàn năm nay. Trẻ con Tây có tính tự lập cao từ nhỏ.. Ở Nga muốn bế một đứa bé 2 tuổi thì luôn bị nó từ chối: “Sam, sam ...” (Để cháu tự đi) – khác hẳn trẻ con ta thích bế ẵm. Ra bãi biển, thường thấy trẻ con Tây 2-3 tuổi chơi giỡn sóng không có bố mẹ kèm. Ở ta không ai để con chơi như vậy và lũ trẻ cũng không dám chơi một mình.
Người châu Á dành quá nhiều sức cho việc kèm cặp chăm chút dạy bảo con từng ly từng tý, lúc nào cũng sợ con ốm con hư. Trẻ con Tây được tự do hơn. Nữ sinh trung học có quyền dẫn bạn trai vào phòng ngủ của mình, bố mẹ không được can thiệp. Ở ta, con cái bị cha mẹ cấm đủ thứ. Quả thật, không cấm thì chúng rất dễ hư, làm khổ cha mẹ.
Phương Tây rất chê cách dạy con của phương Đông, cho là không tôn trọng nhân quyền, thiếu nhân tính, chuyên chế áp đặt, tước mất tuổi thơ của lũ trẻ; chúng có thể học giỏi nhưng giỏi thuộc lòng chứ không có sáng tạo. Nhà kinh tế lừng danh Larry Summers (nguyên Bộ trưởng Tài chính thời Tổng thống Clinton, cố vấn kinh tế mấy đời Tổng thống Mỹ) khi tranh luận với Amy Chua có nói: nếu các bà mẹ của Gates và Zuckerberg là Mẹ Hổ thì họ nhất định không cho con trai họ bỏ học ĐH Harvard để lập công ty riêng, và như thế loài người sẽ không có Microsoft và Facebook.
Có người ví trồng người như thể trồng cây. Ở phương Đông, cây được cha mẹ che chắn, chăm bón từ nhỏ, cây lớn nhanh nhưng khi gặp mưa bão sâu bọ thì dễ hỏng. Tại phương Tây, cây mọc trong rừng không được cha mẹ chăm sóc mà phải tự lớn lên, thân cứng cáp, nhưng lớn chậm, có điều khi đã lớn thì rất khó bị mưa bão sâu bọ làm hỏng.
Đúng là Trung Quốc hiện nay đào tạo được nhiều kỹ sư hơn Mỹ, nhưng vẫn chưa hề có giải Nobel nào cả! Nhưng người châu Á không phải không có lý khi bào chữa: thà để con bị mất tuổi thơ còn hơn là để chúng ra đời không có tương lai sáng sủa. Xã hội phương Tây được tổ chức tốt hơn, trật tự, kỷ cương; mọi công dân, nhất là trẻ em, được nhà nước chăm sóc chu đáo, thậm chí được bảo đảm có cuộc sống ổn định từ trong bụng mẹ cho tới khi xuống mồ, cha mẹ già không phải nhờ cậy con. Họ có thể cho con chơi game tùy ý mà con vẫn trưởng thành tốt. Ở ta thì khác. Trẻ lêu lổng lười học thì dễ hư hỏng, vì xã hội có rất nhiều cạm bẫy.
Câu chuyện dạy con của Mẹ Hổ đang tiếp tục được dư luận tranh cãi om xòm. Người Mỹ nói riêng và phương Tây nói chung sau đây sẽ có thay đổi gì trong cách nhìn nhận phương pháp giáo dục của phương Đông hay không? Điều đó chúng ta hãy chờ xem.
(sưu tầm)
## 20 comments:
Cá nhân Lana không ủng hộ chủ nghĩa dạy con kiểu mẹ Hổ này. Lana chấp nhận không hoài bão con sẽ trở thành ông gì bà gì vĩ nhân gì trong tương lai để những đứa trẻ được sống đúng theo tuổi của chúng, được thở không khí, được vui chơi, được nhìn thấy cuộc sống dịu ngọt và màu hồng.
Thank, bài viết hay!
"Chúng được Mẹ Hổ dạy dỗ kèm cặp từ nhỏ, theo bà nói nay đã “thành tài”: 4 tuổi đọc sách của văn hào Jean Paul Sartre; tất cả các môn học đều đạt thành tích cao nhất; Sophia 14 tuổi độc tấu dương cầm tại Phòng Hòa nhạc thành phố; Louisa là cây vĩ cầm chủ lực của dàn nhạc giao hưởng thiếu niên thành phố;"
Ặc, bà mẹ này đúng là điên. Như vầy đâu có gọi là "thành tài" đâu anh? bà ấy đang huấn luyện cho hai đứa con thành "thợ" thôi mà. Nó đã có thành tích gì siêu phàm đâu mà bà ấy hãnh diện? trẻ con cứ cho học múa tay chân vài năm ra trường thì thành "thợ" đàn thôi, khi nào nó có khả năng sáng tác nổi trội, thành công theo năng khiếu thì mới khoe chứ?
Lên án là đúng rồi, ở Mỹ mà dạy con như dạy tù thì bà này tâm thần, mang nặng bệnh thành tích, thích nghe con mình được khen. Đồng í là cha mẹ ở Mỹ tôn trọng con tự do quá thì chúng nó hư, nhưng mình có thể kết hợp cách dạy nửa tây nửa ta vẫn ok mà.
Ngay cả người lớn, khi sống ở xã hội phương tây cũng cần chắt lọc điều gì hay thì học, đừng thụ động thiếu tự tin theo kiểu Châu Á thì chậm tiến hơn người ta, nhưng Mỹ quá thì hỏng.
Suy nghĩ theo riêng cá nhân của em thôi nhé.
Thần đồng? nếu nó có khả năng thì tốt, ko thì cứ để nó có thể tự lập, sống tốt, can đảm, nói một là một, không tính toán ích kỷ so đo, và có trách nhiệm với việc mình làm là ok.
Nếu em có con, em thích khơi gợi lòng tự tin của đứa trẻ hơn, và em để nó tự quyết định trong sự cố vấn như bạn bè của em. Em tự đặt mình vào lứa tuổi của nó, sống và cùng học theo nó theo nó như thế đến khi nó lớn.
Em ko thích lấy quyền cha mẹ ra áp đặt phải thế này thế kia. Em chỉ thích quan sát tìm hiểu xem đứa trẻ đó mặt mạnh là gì? và nó bị giới hạn ở điểm yếu nào? để em có thể giúp nó vượt qua thôi.
Rất gật gù cái đoạn "xã hội phương Tây được tổ chức...". Mà sao bà này ở Mỹ mà cứ đào tạo con như để sinh tồn ở VN thế cho khổ ra.
Với những người biết mình ước mơ muộn thì vào lò luyện của bà mẹ Hổ này ổn, vì đến lúc biết ước mơ thì đã thành sản phẩm ra lò béng rồi.
Còn với những người sớm có mơ ước riêng, và lỡ không trùng với ước mơ của bà mẹ Hổ thì quả là thảm họa. Em biết có trường hợp con thích học Sư phạm bị ép học trường Dược mà bị điên rồi.
Like this.
Đặc biệt là câu: Cách dạy con của phương Đông và phương Tây đều có những mặt mạnh và yếu, không thể đơn giản thay thế nhau.
Hình trên có phải mẹ con nhà Hổ không ạ?
É, bà này làm em liên tưởng đến những nhà nuôi dạy thú trong rạp xiếc. Đúng là trẻ con sẽ học được rất nhiều nếu chúng tập trung, nhưng cuộc sống đâu chỉ có 1, 2 công việc cần thành thạo? và cuộc sống của người đứng đầu chưa chắc hạnh phúc hơn người đứng thứ 2. Thậm chí, hình như chưa thấy ai thống kê là những người hạnh phúc là những người thường xuyên đứng đầu các môn học.
Riêng với em, hồi còn ngồi ghế nhà trường thường xuyên đứng đầu lớp nhưng nhìn lại, em rất sợ thời gian đó. Bởi em học mà hong hứng thú tí nào sất, lúc nào cũng chỉ nhăm nhăm thuộc bài để đạt điểm cao mà hong biết tí tẹo gì về cuộc sống xung quanh. Mãi đến khi ra trường, tự do quyết định hướng đi của mình em mới thấy nhẹ nhõm. Cho đến giờ, em rất sợ con em bị ép học, ép điểm một cách mù quáng. LÀm cách nào để con thích học, giữ gìn hứng thú khám phá thế giới cho con, thể nào bé cũng tiếp thu tốt.
Điểm số chỉ là đánh giá tạm thời, quan trọng là những kiến thức hàng ngày bé thể hiện và cha mẹ có đủ khả năng định vị những giá trị mà các thiên thần của chúng ta nên hướng đến.
Nhưng mỗi gia đình sẽ có những thiên thần khác nhau lắm. Có thể, gia đình bà Hổ này có những đứa con thích hợp với kiểu đào tạo thợ lành nghề thì sao. Ha ha...
Nói thật là anh không ủng hộ việc dạy con như thế này. Chỉ mỗi điều đầu tiên là anh ủng hộ thôi, tức là không qua đêm ở nơi không phải là nhà mình.
huhu, hình như em là mẹ Rồng bay lượn nhiều nên có cùng quan điểm dạy con với chị Lana rồi. Em muốn các con có một tuổi thơ đúng nghĩa, được chơi, được đọc sách thiếu nhi, được xem phim hoạt hình và lâu lâu...đi chơi theo mẹ ^^
@Lana:
Đấy là sự khác biệt căn bản trong quan điểm của Lana với Amy Chua.
@HKTTH:
Cám ơn bạn đã theo dõi blog này.
@LU:
Chắc bà ấy muốn con bà ấy sau này phải trở nên xuất chúng như vợ chồng bà ấy. Liên minh TQ-Do Thái này đều là giáo sư của ĐH Yale mà.
@L2C:
Sang đến Mỹ rồi mà vẫn không bỏ được gánh nặng châu Á nhỉ?
@ANH:
Đúng là hình gia đình họ đấy.
@Titi:
Gia đình bà ấy có truyền thống làm giáo sư trường Yale.
@A Thụy:
Điều đấy áp dụng với con trai thì không được hợp lý cho lắm.
@MCVB:
Được sưu tập giày đỏ nữa.
giáo sư trường Yale mà hong cho con được xem phim và làm những gì chúng thích thì cũng vẫn hong phải cha mẹ tốt :-D
anh Cường : giáo sư đại học ở Mỹ thì cả trăm cả triệu, ai cũng như ai, cũng đi kiếm cơm thôi. Con ông bà ấy sau này cũng sẽ lọt thỏm vào cái số đó.
Ngoại trừ, nếu bà ấy có tài tạo ra một Biu-Gết thứ nhì, thì sách dạy con của bà điên này mới mong bán chạy. ;))
mình nghĩ chưa chắc bà mẹ ấy nghiêm khắc với con như trong sách viết đâu. Có khi là phương pháp tâm lý để làm dấy lên bàn thảo trong dư luận.
Những gì gây sốc thường làm người ta chú ý và suy nghĩ nghiêm túc hơn.
Cần dung hòa cả hai phương pháp của phương Đông và phương Tây mới tốt
Những gì mẹ Hổ viết ra giống như một cuốn sách miêu tả cách rèn luyện một con người chứ không giống dạy dỗ một đứa con lắm. Em nghĩ đẻ ra , cho ăn, cho nó điều kiện thì dễ, nhưng dạy nó hiểu được giá trị cuộc sống và yêu thương ,cách cư xử trong xã hỗi thì ko thể chỉ bằng những kiểu cấm này cấm nọ được.
Nhưng phải công nhận là người TQ vẫn giỏi tẩy não, sống trong xã hội Mỹ mà con gái của bà ấy không phát điên lên với cách dạy của mẹ , mà lại vẫn yêu và tôn trọng thì hay đấy chứ. Không hiểu cuộc sống của mấy cô con gái sau này thế nào, những gì mà người mẹ cho là tốt có mang lại hạnh phúc cho họ hay ko
Mẹ Hổ chỉ chia sẻ phương pháp của mình (kèm theo bình luận là bà ấy thấy tốt nhất). Các nguyên tắc bà ấy đặt ra theo bà ấy là phù hợp với con bà ấy + hoàn cảnh gia đình bà ấy. Con nhà khác không nhất thiết phải theo. Tôi ủng hộ quan điểm của bà ấy: bố mẹ phải đặt ra nguyên tắc + thực hiện các nguyên tắc ấy một cách nhất quán khi dạy con.
Tôi không phải là một phụ huynh giàu tham vọng với con mình. Nhưng tôi đồng ý, nên tạo áp lực, nên gieo rắc hoài bão cho con thay vì cho con sống hoàn toàn thoải mái theo ý mà chúng thích (nhưng cũng nên sử dụng chút tiểu xảo để trẻ con tưởng là chúng đang được khá thoải mái theo ý của mình).
Mẹ Hổ có vẻ hơi hà khắc. Nhưng đó cũng là một thể hiện cho ý chí của người Trung Quốc. Tôi cũng thích người Việt mình có ý chí đó, thay vì học đòi một cách thiếu lựa chọn cách dạy con của người phương Tây.
Có một nguyên tắc của mẹ Hổ tôi rất thích: Không cho trẻ xem TV và chơi game. Tôi đã từng đọc được lời khuyến cáo này (của các nhà nghiên cứu phương Tây nha): Nếu bạn cho con bạn ngồi trước TV một tiếng, bạn đã tước mất của con bạn một tiếng được sống cuộc đời thực. Thực ra tôi cũng cho con tôi xem TV, nhưng hy hữu, đủ để nó thấy xem TV là thú vị, là nỗi ước ao, chứ không phải xem TV để giết thời gian, vì không có việc gì làm! (Nói lạc đề: nhiều người rất thích thoả mãn ngay lập tức mọi mong ước của trẻ con, theo tôi điều đó giết chết những cảm xúc lành mạnh của trẻ. Nên để trẻ rất mong đợi một điều gì đó, dù chỉ là một điều nhỏ nhặt như được sở hữu một cái vòng tay giá chỉ vài nghìn đồng).
Nghệ Nghệ
Nghệ Nghệ
Về quan điểm dạy con, xin phép anh VMC cho tôi giới thiệu bài phỏng vấn GS Ngô Bảo Châu trên báo TP số Tết, vì tôi rất thích các quan điểm của GS Ngô Bảo Châu thể hiện trong bài đó. Đoạn này tôi thấy GS nhận xét rất đúng thực tế ở VN (không chỉ trong các gia đình mà còn trong cả nhà trường):
"Nhiều người thích làm cách mạng giáo dục, cứ bắt thầy với trò là bạn, bố với con là bạn. Cái này thì cực kỳ sai lầm. Vì thực ra trò cần mình làm thầy nó, chứ không cần mình làm bạn. Con cần mình làm bố nó, chứ không cần làm bạn. Làm bạn có thể là vui hơn, nhưng trẻ con sẽ bị thiệt thòi.
Làm thầy, làm bố, theo anh, không đồng nghĩa với làm độc tài, mà là có ý thức một số ranh giới mà không thể để trẻ vượt qua vì nó có thể nguy hiểm cho thể xác hoặc cho sự phát triển của tâm hồn. Trẻ sẽ không giận nếu trong một số việc mình quyết định thay cho nó, mà có khi không giải thích được cặn kẽ. Chỉ có điều quyết định của mình phải nhất quán, không tùy tiện, nay thế này mai thế khác."
http://www.tienphong.vn/Khoa-Giao/526849/Mot-phu-huynh-ten-Chau.html
Nghệ Nghệ
Dạo này em có hân hạnh được training bởi một bà giáo sư người Mỹ gốc Trung Quốc. Bà ấy làm em nhớ đến bà Chua này cũng như bà Chua làm em nhớ đến bà ấy; dưới sự làm việc nhiệt tình của bà ấy hôm nay một điều phối viên của dự án đã nhập viện vì phình mạch máu não không biết sống chết thế nào. Không biết bao giờ thì đến lượt lũ lừa bọn em...
KHi đọc cuốn sách này rồi thì mới thấy Amy đã hy sinh vì con nhiều như thế nào, và thực sự đây là một bà mẹ thông thái, đáng nể và yêu con vô cùng, vì thế nên con cái của cô ấy mới không "phát điên" mà vẫn phát triển hoàn thiện.
## Đăng nhận xét

Server: GSE


text:
Nếu có chiến thắng trước Burnley, Man City sẽ tiếp tục cuộc đua tranh với Chelsea và Liverpool cho một vị trí trong top đầu.
Tuy nhiên, Burnley luôn là đội bóng thi đấu rất khó chịu trên sân nhà và họ đã chứng minh điều đó với bàn mở tỷ số ở phút 14 với cú vô lê không tưởng từ xa của Marney.
Bàn thua buộc Man City nỗ lực dồn lên để tìm bàn gỡ nhưng trước hàng thủ kín kẽ của đội chủ nhà, The Citizens đã gặp không ít khó khăn.
Các cầu thủ tấn công của Burnley đôi khi cũng khiến các hậu vệ Man City vất vả.
Tuy nhiên, đến phút 37, đội bóng của HLV Guardiola cũng có được bàn gỡ hòa. Từ tình huống lộn xộn sau quả phạt góc, Aguero nhanh chân đá nối cân bằng tỷ số.
Aguero lại ghi bàn ở thời điểm Man City cần nhất.
Sang hiệp hai, Man City tiếp tục tấn công áp đảo.
Nhưng cũng phải nhờ đến tình huống lộn xộn cùng sự thiếu quyết đoán của các hậu vệ Burnley, Man City mới có bàn thắng nâng tỷ số lên 2-1 và người lập công vẫn là Aguero ở phút 60.
Các cầu thủ Burnley thất vọng vì không tận dụng được cơ hội gỡ hòa ở những phút cuối cùng.
Thắng 2-1, Man City đã có trong tay 30 điểm và tạm xếp thứ 3 trên BXH.

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Cache-Control: private

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Set-Cookie: .ASPXANONYMOUS=ASjxmRLvO_iIZligvmVw-QC3wosfgiGvC8wsIGHnrPsG9uQF28GHN-XaN9AfJ6klHiX75wbJ_jkjz6KHFiFuJSMwjHfaoWvVu0KrNReZhYtRjR95fJTJDMsnSKjkzw8-lyQokCLZ4xKGMWpvQr0mFA2; domain=vov.vn; expires=Sat, 03-Jun-2017 14:18:32 GMT; path=/; HttpOnly

X-Cache: MISS from cache13


text:
TIN TỨC
Tin Trong Nước
Chính trị
Xã hội
Pháp luật
Tin Thế Giới
Tin tức
Thế giới đó đây
Kinh Tế
Bất động sản
Tài chính
Thị trường
VTV
Truyền Hình
Phim VTV
Hậu trường
Nhân vật
Chuyển động 24h
Vấn đề hôm nay
Việt Nam & thế giới
Góc khán giả
ĐỜI SỐNG
Văn Hóa - Giải Trí
Điện ảnh
Âm nhạc
Sao
Đời sống
Du lịch
Làm đẹp
Giới tính
Sức khỏe
Tấm lòng Việt
THỂ THAO
Olymic Rio 2016
Bóng đá Việt Nam
Bóng đá quốc tế
Quần vợt
Video
Các môn khác
Bên lề
Góc doanh nghiệp
Sản phẩm
Doanh nghiệp
Video & Tường thuật trực tiếp
KHÁC
Công Nghệ
Tư vấn
Giáo Dục
Học trực tuyến
Hoạt động VTV
Lịch Phát Sóng
Tạ HiểnCập nhật 18:16 ngày 16/05/2016
Sau nhiều ngày trì hoãn, cuối cùng HLV Roy Hodgson đã công bố danh sách đội tuyển Anh trong đợt tập trung chuẩn bị cho vòng chung kết EURO 2016. Danh sách này có tổng cộng 26 cầu thủ, đồng nghĩa với việc sẽ có 3 cầu thủ bị gạch tên do UEFA chỉ cho đăng ký 23 cầu thủ mỗi đội.
Đáng chú ý trong danh sách này, ông Hodgson đã trao cơ hội cho thần đồng 18 tuổi Marcus Rashford – cầu thủ đã ghi 7 bàn thắng cho Man Utd trong 3 tháng qua. Tuy nhiên, cơ hội để tài năng trẻ này được dự EURO không cao khi ĐT Anh đang sở hữu 4 chân sút đã chứng minh được đẳng cấp là Kane, Rooney, Sturridge và cầu thủ xuất sắc nhất giải Ngoại hạng Anh Jamie Vardy. Trong khi đó, thần đồng một thời của bóng đá Anh Theo Walcott đã không được triệu tập để chuẩn bị cho EURO.
5 tiền đạo ĐT Anh được triệu tập chuẩn bị EURO 2016
Hàng tiền vệ ĐT Anh có sự góp mặt của nhiều gương mặt gây tranh cãi như Henderson hay Wilshere. Đây đều là những cầu thủ chưa chứng tỏ được nhiều ở mùa giải này và vừa trở lại sau chấn thương. Drinkwater lại là bất ngờ thú vị trong danh sách của ông Roy Hogson khi anh đã có một mùa giải thành công cùng Leicester.
Ở vị trí thủ môn và hậu vệ, những cái tên quen thuộc như Joe Hart, Smalling, Clyne, Cahill đều đã chắc suất có tên trong danh sách 23 tuyển thủ Anh dự EURO 2016.
Để chuẩn bị cho EURO 2016, ĐT Anh sẽ tập trung trong tuần này và dự kiến thi đấu 3 trận giao hữu gặp ĐT Thổ Nhĩ Kỳ, Australia và Bồ Đào Nha trước sang Pháp.
Danh sách 26 cầu thủ ĐT Anh triệu tập chuẩn bị cho EURO 2016:
Thủ môn: Hart, Forster, Heaton
Hậu vệ: Bertrand, Cahill, Clyne, Rose, Smalling, Stone, Walker
Tiền vệ: Alli, Barkley, Delph, Dier, Drinkwater, Henderson, Lallana, Milner, Sterling, Townsend, Wilshere
Tiền đạo: Kane, Rashford, Rooney, Sturridge, Vardy
* Mời quý độc giả theo dõi các chương trình đã phát sóng của Đài Truyền hình Việt Nam tại TV Online!
Tags:
VTV.vn - Không chỉ mình Vardy, Arsenal còn lên kế hoạch chiêu mộ cả Mahrez để đưa cặp song sắt của nhà ĐKVĐ Leicester City về với Emirates.
BÁO ĐIỆN TỬ ĐÀI TRUYỀN HÌNH VIỆT NAM - VTV.VN
Tổng Biên tập Vũ Thanh Thủy
Giấy phép hoạt động báo chí điện tử số 306/GP-BTTTT cấp ngày 22/02/2012.
Tổng đài VTV: (04) 3.8355931; (04) 3.8355932
Ðiện thoại Báo điện tử VTV: (04) 66897 897 Email: toasoan@vtv.vn
® Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản.
Ghi rõ nguồn VTV.vn khi phát hành lại thông tin từ website này.
CHỊU TRÁCH NHIỆM NỘI DUNG

WARC-Truncated: length

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Connection: close

Vary: Accept-Encoding

Server: vtv-rp

FilterID: ft


text:
TIN TỨC
Tin Trong Nước
Chính trị
Xã hội
Pháp luật
Tin Thế Giới
Tin tức
Thế giới đó đây
Kinh Tế
Bất động sản
Tài chính
Thị trường
VTV
Truyền Hình
Phim VTV
Hậu trường
Nhân vật
Chuyển động 24h
Vấn đề hôm nay
Việt Nam & thế giới
Góc khán giả
ĐỜI SỐNG
Văn Hóa - Giải Trí
Điện ảnh
Âm nhạc
Sao
Đời sống
Du lịch
Làm đẹp
Giới tính
Sức khỏe
Tấm lòng Việt
THỂ THAO
Bóng đá Việt Nam
Bóng đá quốc tế
Quần vợt
Video
Các môn khác
Bên lề
Góc doanh nghiệp
Sản phẩm
Doanh nghiệp
KHÁC
Công Nghệ
Tư vấn
Giáo Dục
Học trực tuyến
Hoạt động VTV
Lịch Phát Sóng
Kinh tế
Đăng nhập
Đăng ký
Kiều Oanh - Thanh Long-Thứ sáu, ngày 15/05/2015 20:40 GMT+7
Trong 3 năm gần đây, ngân sách thường chỉ dành từ 14-16% tổng thu để trả nợ, chứ không phải mức trên 31%. Quy mô nợ công so với GDP tuy đang ở mức cao, gần với ngưỡng được Quốc hội cho phép, nhưng do nguồn lực ngân sách còn hạn chế nên vẫn cần huy động vốn vay trong và ngoài nước để đầu tư. Đó là những khẳng định vừa được Bộ Tài chính đưa ra khi triển khai Chỉ thị 02 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường công tác quản lý nợ công.
Theo báo cáo của Bộ Tài chính, năm 2014 đã huy động 627.800 tỷ đồng, trong đó trên 98% vốn vay được sử dụng cho các dự án hạ tầng. Dự kiến, tỷ lệ trả nợ trực tiếp của Chính phủ so với tổng thu ngân sách Nhà nước năm 2015 là 16,1% và vẫn nằm trong phạm vi 25% của chiến lược nợ công.
Về tỷ lệ 31% mà Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội đưa ra gần đây, Bộ Tài chính cho biết, con số trên đã bao gồm cả những khoản vay về để cho vay lại. Hiện có tới 60% khoản vay về được đưa vào ngân sách và 40% là để cho vay lại.
Mời quý độc giả theo dõi các chương trình đã phát sóng của Đài Truyền hình Việt Nam TV Online.
Từ khóa:
Cùng chuyên mục
Quảng Trị chuẩn bị phương tiện đưa du khách ra đảo Cồn Cỏ
VTV.vn - Theo kế hoạch, ngày 25/3, tàu cao tốc GreenlinesDP C5 cập bến cảng Cửa Việt (tỉnh Quảng Trị) để chuẩn bị khai trương tuyến vận tải hành khách đầu tiên ra đảo Cồn Cỏ.
Giá lúa khu vực ĐBSCL duy trì ở mức cao
Liên kết nông dân và doanh nghiệp để giữ giá hồ...
Thị trường dầu mỏ thế giới trải qua một tuần ảm...
Vụ "thịt bẩn" của Brazil: Những diễn biến mới nhất
TIN MỚI
HOẠT ĐỘNG VTV | LIÊN HỆ
BÁO ĐIỆN TỬ ĐÀI TRUYỀN HÌNH VIỆT NAM - VTV.VN
Giấy phép hoạt động báo chí điện tử số 306/GP-BTTTT cấp ngày 22/02/2012.
® Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản. Ghi rõ nguồn VTV.vn khi phát hành lại thông tin từ website này.
Tổng Biên tập Vũ Thanh Thủy
Phó Tổng Biên tập Phạm Quốc Thắng
Tổng đài VTV: (04) 3.8355931; (04) 3.8355932
Ðiện thoại Báo điện tử VTV: (04) 66897 897 Email: toasoan@vtv.vn


text:
Bạn phải bật Javascript
VUA NHIẾP ẢNH - VUA MÁY ẢNH
Kiến thức cô đọng - Chụp ảnh tài ba - Ảnh đẹp cự phách
Rss Feed
Trang nhất
Ảnh đẹp
Kỹ thuật nhiếp ảnh
Kỹ thuật bấm máy ảnh
Lý thuyết chụp ảnh cơ bản
Kỹ thuật ảnh mờ bokeh
Kỹ thuật chụp chuyển động
Kỹ thuật chụp cận cảnh macro
Kỹ thuật chụp toàn cảnh panorama
kỹ thuật chụp ảnh ngược sáng
kỹ thuật chụp chồng hình
Kỹ thuật chụp ảnh tương phản low-key
Kỹ thuật chụp ảnh 360
Kỹ thuật chụp ảnh đen trắng
Kỹ thuật lấy nét
Ánh sáng nhiếp ảnh
Khái niệm ánh sáng
Đo sáng
Chế độ RAW
ISO trong nhiếp ảnh
Màu sắc nhiếp ảnh
Bố cục nhiếp ảnh
Đối tượng nhiếp ảnh
Các tư thế tạo dáng mẫu
Chụp ảnh phong cảnh
Chụp ảnh thời tiết xấu
Chụp ảnh người
Chụp ảnh đường phố
Chụp ảnh cưới
Chụp ảnh ban ngày
Chụp ảnh đêm
Chụp ảnh sản phẩm quảng cáo
Kỹ xảo nhiếp ảnh
Chụp ảnh bằng điện thoại
Tiền kỳ chụp ảnh
Chuẩn bị chụp ảnh
Trang điểm
Hậu kỳ chỉnh sửa ảnh
Bài viết chờ đăng
Thiết bị nhiếp ảnh
Máy ảnh DSLR
Máy ảnh cơ (phim)
Máy ảnh compact
Ống kính (LENS)
Đèn flash
Thiết bị phụ
Bảo quản thiết bị nhiếp ảnh
Máy quay phim
Bài viết chờ đăng
Tại sao
Tào lao
Phong cách nhiếp ảnh
Nhiếp ảnh thương mại
Nhiếp ảnh truyền thông
Nhiếp ảnh nghệ thuật
Bài viết chờ đăng
Thuật ngữ
Thông tin thiết bị
Video
Sự kiện thường niên
Hỏi đáp
Liên hệ
Chụp ảnh online
Thông tin thiết bị
Canon EF 200-400mm f/4L IS USM Extender 1.4x
Phát hành ngày
13/5/2013
bởi hãng Canon
Giới thiệu
Thông số chi tiết
Tóm lược về model
Canon EF 200-400mm f/4L IS USM Extender 1.4x
EF 200-400mm f/4L IS USM Extender 1.4x được thiết kế dành riêng cho các nhiếp ảnh gia thể thao và động vật hoang dã. Sản phẩm tích hợp nhiều tính năng cap cấp như Power Focus cho quay video, tính năng chống rung IS ‘mode 3′ cho phép chỉ chống rung tại các điểm đo sáng giúp tối ưu cho các pha chụp lia. Sản phẩm có kết cấu chống chọi thời tiết khắc nghiệt, chống rung 4 bước và khoảng cách lấy nét gần nhất là 2 mét. Thiết bị có kết cấu quang học với 25 thấu kính chia làm 20 nhóm, trong đó có thấu kính Fluorite, thấu kính có độ sán xạ thấp và các lớp phủ Sub-Wavelength Structure Coating và Super Spectra Coating.
Nhận xét đánh giá về Canon EF 200-400mm f/4L IS USM Extender 1.4x
Đăng lúc
19/11/2013 09:29
Một vài thông số tổng quan
Độ phóng đại tối đa
0.15 ×
Màu sắc
trắng
Phương pháp zoom
Quay (nội bộ)
Hood supplied
có
Thông số kỹ thuật chính
chiều dài tiêu cự
200-400 mm
?
Kích thước định dạng tối đa
35mm FF
?
Loại ống kính
Zoom lens
?
Chống rung ảnh
có
?
Lens mount
Canon EF
?
Khẩu độ
Khẩu độ tối thiểu
F32.0
?
Số lượng lá khẩu độ
9
?
Khẩu độ max
F4.0 - F5.6
?
Quang học
Nhóm
20
?
Số thấu kính
25
?
Elements đặc biệt/ lớp tráng phủ
Fluorit và Ultra-Low thấu kính phân tán, Sub-Bước sóng Cơ cấu lớp phủ và Super Spectra Coating
?
Lấy nét
Khoảng cách lấy nét tối thiểu
2,00 m (78.74 " )
?
Loại động cơ
Ring-type ultrasonic
?
Thước độ sâu
có
?
Lấy nét tự động
có
?
Độ phóng đại tối đa
0.15 ×
?
Vật lý
Đường kính
128 mm (5.04 " )
?
Trọng lượng
3620 g (7.98 lb )
?
Chiều dài
366 mm (14,41 " )
?
Filter thread
52 mm
?
Màu sắc
trắng
?
Phương pháp zoom
Quay (nội bộ)
Hood supplied
có
?
Đã xem
436
.
Tổng số điểm của bài viết là: 5 trong
1
5
Click để đánh giá bài viết
Vua Nhiếp Ảnh
là trang web của
Phạm Hải Đăng
Xem bản: Desktop |
Mobile
Close

Server: Apache

Set-Cookie: nv3c_Igwr9_nvvithemever=nA%2C%2C; expires=Mon, 26-Mar-2018 03:30:22 GMT; Max-Age=31536000; path=/; domain=.vuanhiepanh.com; httponly

Cache-Control: private, pre-check=0, post-check=0, max-age=0

Pragma: no-cache

Content-Language: vi


text:
Khoảng đầu 1983, tôi có gặp Thu Bồn ở cổng Văn Nghệ Quân đội. Đây là nơi chúng tôi đã cùng sống trong một căn nhà, và nay đều đã dọn đi chỗ khác. Anh thì tuy vẫn còn trong biên chế của Tổng cục Chính trị, nhưng biệt phái ở Sài Gòn, lâu ngày mới ra ngoài này. Tôi thì đã chuyển sang công tác ở Hội Nhà văn được mấy năm. Bởi vậy, chúng tôi gặp nhau như những người quen cũ, chuyện ngày xưa dông dài giở ra thì không tiện, mà chuyện mới thì bỡ ngỡ, chưa biết bắt đầu từ đâu. Đột nhiên, Thu Bồn cười, cái cười khiến cho khuôn mặt có nhiều vẻ dữ dằn của anh thêm trẻ lại. Anh hỏi tôi, giọng thỏ thẻ hiếm có:
- Nghe nói chúng mày ở ngoài ấy nói xấu tao nhiều lắm phải không?
Tôi ngẫm nghĩ một úc rồi buột mồm:
- Anh cứ yên tâm, có gì đâu, chẳng qua đây là một tâm lý thông thường: Bọn chó nhà bị cùm xích trông thấy chó rừng chạy dong, thường hay ăng ẳng sủa bậy. Kệ bọn tôi, đừng chấp.
Sau này nghĩ lại, tôi vẫn thầm cám ơn hôm đó trời ứng vào mồm thế nào, trả lời Thu Bồn được gãy gọn, khiến anh cũng vui mà bọn tôi cũng vui. Quả thật, cuộc sống thông thường của khá nhiều người viết văn là cuộc sống công chức tẻ nhạt, ham muốn thì nhiều, làm được thì ít, lúng túng vụng về trong hành động, chỉ lấy mấy câu triết lý hão huyền thay thế. Còn Thu Bồn có một cuộc sống thật khác. Trong đời sống hàng ngày, anh là một người khéo chân khéo tay, tháo vát, làm gì cũng được. Trông sự nhanh nhảu mau mắn của anh mà người ta phát thèm. Ấy thế nhưng trong hạnh phúc riêng tư, đấy lại là một con người vất vả với chính mình, mà không tìm ra lối thoát, tự mình xây đắp nên rất nhiều rồi cũng phá bỏ đi rất nhiều. Sức mạnh ở Thu Bồn khá rõ. Đó là sức mạnh của suối đổ, sông trôi. Nhưng sức kìm hãm ở chính anh lại có phần hạn chế, anh không làm chủ nổi chính cái sức mạnh của mình, và đấy là một điều khiến cho những người đứng ngoài vừa khâm phục, vừa kinh hãi.
Khoảng cuối những năm năm mươi và suốt những năm sáu mươi tức là tính chung từ 1970 về trước, cuộc chiến tranh chống Mỹ ở các tỉnh phía nam còn nhiều tính chất thiêng liêng, bí mật, người đi người về kín đáo, chứ không công khai rầm rập như những năm về sau. Nghe nói có một người đi B ra, là hiếm lắm, ai cũng muốn gặp. Mà Thu Bồn, Liên Nam lại là những người đầu tiên, từ miền Trung Trung Bộu (B3) ra với chúng tôi. Tư cách của các anh bấy giờ: đại diện cho các lực lượng văn nghệ quân giải phóng. Bởi vậy, nghe nói là khi các anh mới ra (1966) có cả lễ đón cẩn thận. Lễ đón này tôi không được dự, nhưng ai đi về cũng kể là nó rất trang trọng.
Trước đó, Thu Bồn đã nổi tiếng với một số bài thơ đăng báo, đặc biệt với Bài ca chim Chơ-rao, Tôi nhớ báo Văn Nghệ năm đó, rất ưu ái trường ca này, đã cho in tác phẩm thành phụ trương, với số lượng rất lớn. Bởi vậy, tuy trong anh em viết văn cũng có người chưa thích lắm ( Xuân Diệu bảo , người ta đi rao cho nó mãi mà vẫn trơ ra ) ,nhưng trường ca vẫn được coi là một thành công tiêu biểu cho sáng tác văn học hồi ấy.. Thu Bồn trở thành một nhân vật của đời sống văn nghệ. Anh thường xuất hiện trong các buổi họp văn nghệ quan trọng, và với tư cách một người của miền Nam Việt Nam, anh đi dự các hội nghị quốc tế.
Còn trong những lúc chuyện vặt hàng ngày, dần dần chúng tôi cũng được nghe nói về những vất vả mà Thu Bồn đã phải gánh chịu trên đường đi từ nam ra bắc. Lần ấy anh đi với người vợ đầu của mình, chị là bác sĩ, anh là nhà thơ, hai người lặn lội trên các nẻo đường Trường Sơn, một đứa con trai dắt tay, cháu tên là Hùng, một đứa con trọng bụng (sau này, cậu con trai thứ hai này được đặt bằng một cái tên rất gợi cảm: Băng Ngàn). Vì Hùng lúc ấy còn bé, nên bố cậu phải cõng cậu bằng cách sau đây: Hùng ngồi vào một chiếc ba lô, đáy ba lô được đục thủng để thò chân ra ngoài. Và bố mẹ Hùng thay nhau đeo ba lô trên đường. Sự sống thật đã đi đến chỗ cùng cực của nó, nhưng quả thật, nó còn là một cái gì rất mạnh: gia đình an toàn ra đến Hà Nội.
Có lẽ ấn tượng của tôi về sự tháo vát của Thu Bồn bắt đầu từ câu chuyện ấy, chuyện vượt Trường Sơn của vợ chồng anh năm 1966. Sau này có dịp ở gần Thu Bồn (trong tập thể cơ quan ở 4 Lý Nam Đế), tôi cũng được chứng kiến sự tháo vát của anh. Phòng anh ở luôn luôn gọn gàng. Có khách đến, cần phải nấu cho khách bữa cơm, sắp xếp cần để lưu khách lại cùng nghỉ qua đêm, anh lo liệu rất nhanh. Thậm chí, giá có phải gánh đất, vượt thổ, chặt cây về làm nhà, sửa soạn một chỗ ở cho tươm tất, một điều mà những anh em viết văn khác, loại nho sĩ “trói gà không chặt” rất ngần ngại - Thu Bồn cũng làm trên mức tuyệt vời . Hình như chính chiến tranh đã dạy khôn anh trong các việc đó, ai đã từng có mặt trong những chuyến B ngắn B dài trong những năm chống Mỹ hẳn biết cuộc chiến tranh đã rèn luyện cho người lính của chúng ta thành những người rất năng động, thích ứng với mọi hoàn cảnh, gặp chuyện khó khăn, biết dễ dàng vượt qua, để tạo cho mình một đời sống tạm gọi là đàng hoàng chững chạc. Sự ưu đãi của thiên nhiên với con người Thu Bồn bắt đầu từ phần sức vóc mà chúng tôi phải ghen tị.
*
Chuyến đưa gia đình từ miền Trung Trung bộ vượt Trường Sơn, là chuyến thứ hai, Thu Bồn ra Bắc. Trước đó, năm 1954, người lính cũ của Khu Năm này, đã từng theo đơn vị tập kết rồi về đóng quân ở các tỉnh chung quanh Hà Nội. Công việc của Thu Bồn làm lúc ấy đâu là giáo viên văn hoá của một đơn vị pháo binh. Vừa dạy học, Thu Bồn vừa làm thơ, những bài thơ nói lên nỗi nhớ nồng nàn đối với quê hương nhà thơ. Xuân Sách, sau này có kể với tôi, là những năm ấy, anh cũng mới là một cộng tác viên của tạp chí Văn Nghệ Quân đội, những lần về 4 Lý Nam Đế họp, anh đã có lần gặp Thu Bồn. Ấn tượng chung: ấy là một con người rất nồng nhiệt, say sưa, ăn được, uống được, viết được, làm gì cũng được. Cuộc sống ít nhiều chật hẹp trên một miền đất quá mới (cuộc sống của người lính tập kết) khiến cho những người như Thu Bồn cảm thấy có phần tù túng, và việc được tổ chức phân công trở lại miền Nam đối với các anh, như là một sự giải phóng. Tài năng thơ của Thu Bồn cũng được thổi bùng lên, từ chuyến trở lại quê hương lần ấy. Khi từ miền bắc ra đi (1959) anh còn là một giáo viên, có một ít bài thơ đăng báo bình thường. Khi trở lại miền bắc, anh đã là một nhà thơ quan trọng.
Cho đến nay, cũng chưa ai nghiên cứu thật kỹ sáng tác của Thu Bồn, nhưng tôi có cảm tưởng ở người viết này, có một hồn thơ rất mạnh. Hồn thơ ấy như con người anh chon von, hoang dại, không đậu vào đâu hẳn, không chịu được những nền nếp đều đều. Có nhiều câu Thu Bồn làm như văn xuôi ngang phè, vô vị nhưng có những câu thật hay, như ngẫu nhiên được viết ra, như bắt được, cái hay không sao giải thích nổi.
Cũng như Nguyễn Trọng Oánh và Xuân Sách, Bùi Minh Quốc, Nguyễn Đức Mậu v.v sau một thời gian làm thơ, Thu Bồn lại chuyển sang viết văn xuôi. Đến nay số tác phẩm tiểu thuyết, tập truyện ngắn đã in ra, đã lên tới con số trên một chục cuốn, nhiều hơn cả số tập thơ của anh. Nhưng theo tôi, chỗ mạnh của Thu Bồn ngay trong những tập văn xuôi ấy vẫn là hồn thơ kín đáo ẩn đằng sau những rung động, quan sát. Văn xuôi Thu Bồn có cái gì hoang sơ như thiên nhiên rừng núi, cuộc chiến tranh vào trong tiểu thuyết của anh (chẳng hạn Dưới đám mây màu cánh vạc) có tất cả cái vẻ kỳ cục của nó, nó tạo ra đủ thứ mặt người quái lạ điên điên khung khùng… những đặc điểm ấy đúng là tạo nên một sự say mê riêng nhất là với các bạn đọc ở lứa tuổi thanh thiếu niên. Trong sự sáng sác, đôi khi vẫn có những chuyện ngẫu nhiên vui vui: Năm 1972, cùng đi chiến trường Quảng Trị với Thu Bồn, Liên Nam, tôi được biết rằng tác giả Bài ca chim Chơ Rao chỉ ghé lại vùng Triệu Hải, quê anh hùng Trần Thị Tâm ít ngày. Vậy mà anh đã viết ra tiểu thuyết Dưới đám mây màu cánh vạc .Tác phẩm được coi là khá thành công, được nhà xuất bản Thanh niên cho tái bản và dịch ra tiếng Nga. Cách cắt nghĩa ở đây khá đơn giản: Thu Bồn đã mang vào câu chuyện về Trần Thị Tâm toàn bộ những kinh nghiệm của mình về chiến tranh. Nhà văn có cách tiếp nhận riêng, những từng trải riêng của mình, nên dù làm thơ hay viết tiểu thuyết thì tác phẩm vẫn có một sắc thái trộn không lẫn với những người khác. Theo tôi biết, khi đã bắt được cái mạch chung của cuốn sách, Thu Bồn thường viết rất nhanh, như cố đuổi bắt lấy suy nghĩ của chính mình. Có lẽ vì thế. Nguyễn Đức Mậu có lần nói với tôi, đại ý: “Cả thơ, cả văn xuôi của Thu Bồn, nhiều khi toàn bài toàn tập yếu về bố cục, nhưng thỉnh thoảng cứ có những câu những đoạn vọt ra rất hay, ngồi kỳ cục đến đâu cũng không thể viết nổi” . Có vẻ đẹp của nhành hoa tươi tắn, lại có vẻ đẹp của một gốc cây xù xì, vẻ đẹp của đá, những vẻ đẹp có vẻ thô tháp, nhưng có cái hấp dẫn riêng của nó. Thu Bồn hình như cũng hiểu cái tạng của mình, là ở cái dạng thứ hai vừa nói, anh tô đậm cách viết mình, cố ý khơi thật sâu vào chỗ mạnh của mình. Sự thành công còn là ít ỏi, nhưng dẫu sao, cũng có cái đáng quý của nó.
*
Trong hoàn cảnh đặc biệt của đất nước từ sau 1945, người thi sĩ đồng thời là người chiến sĩ. Đó là trường hợp của bao nhiêu nhà văn nhà thơ chúng ta. Không phải bao giờ ở một người, hai vai trò này cũng trùng khít nhau. Nhiều người phải cố gắng trở thành chiến sĩ trong tâm hồn thơ dịu nhẹ, tinh tế, có phần xa lạ với đời sống dầu dãi của người lính bình thường. Một người khác, đến với các chiến sĩ bình thường một cách tự nhiên nhưng lại ngắn hơn, không có khả năng khơi ra ở họ những gì phong phú, lâu dài, và dễ làm cho người chiến sĩ chán nản. Phần thi sĩ hơi yếu, so với cái phần chiến sĩ có thể có!
Về phần mình, Thu Bồn thật có cốt cách thi sĩ, lại cũng thật có cốt cách chiến sĩ, hai yếu tố vào anh một cách tự nhiên, và anh có ý thức tô đậm nó lên, làm cho nó trở nên hoàn toàn thống nhất trong con người mình.
Nhưng không phải ở đây, chúng ta không bắt gặp những hạn hẹp của người chiến sĩ ở thời chúng ta. Cái phần cơ bản về văn hoá, chưa tương xứng với phần năng khiếu ở Thu Bồn. Trí tưởng tượng của anh đi xa, nhưng nó không bắt rễ liền với một sự tỉnh táo, chừng mực về đời sống. Sự nhẫn nại là một cái gì xa lạ với anh .
“Phàm con người ta ở đời, có cái gì hơn người, sướng cũng vì nó mà chuốc lấy cay chua cũng vì nó”
Trong Khách ở quê ra, Nguyễn Minh Châu khi bàn về chuyện vợ con của nhân vật Khúng, có viết một câu tạt ngang như vậy. Câu khẳng định ít nhiều có mang ý vị triết lý đó, kể ra đáng nói nhiều người, kể cả trong văn học. Như ở trường hợp Thu Bồn mà chúng ta nói ở đây anh có nhiều cái hơn người nhưng đôi khi cũng khổ vì cái ấy.
Đã có dịp ở gần Thu Bồn, tôi nhớ một lối nghĩ ở anh: khi đã làm việc gì thì làm bằng được, anh viết tiểu thuyết ào ào như mưa bay gió cuốn viết thật nhanh cốt đuổi lấy ý của mình. Có khi vừa thấy xe máy của Thu Bồn đâu đó lọc cọc và lát sau đã thấy anh ngồi vào bàn. Hoặc năm phút trước còn đánh bóng, năm phút sau đã thấy máy chữ của anh khua rào rào. Số tác phẩm văn xuôi Thu Bồn đã viết ra khoảng chục cuốn, số đã viết ra không in được cũng khoảng gần gần thế. Thơ thì Thu Bồn phải làm thơ dài, trường ca, hết Bài ca chim Chơ rao, lại đến Ba dan khát, Cam-pu-chia hy vọng v.v và v.v. Trong cách làm việc, có vẻ như Thu Bồn giống như những kiến trúc sư hiện đại, đã xây dựng là lên những toà ngang dãy dọc đồ sộ, đơn vị để đặt lên nối tiếp nhau, không phải là từng viên gạch bé nhỏ rời rạc, mà là những tấm pa-nen lớn, những cấu kiện lớn. Hay dở, được mất… thế nào cũng chịu, nhưng đã làm là làm hẳn những cái lớn.
Chỉ có điều tiếc là lưng vốn của Thu Bồn không phải lúc nào cũng cho phép làm việc kiểu đó. Nghề văn là nghề của sự tổng hợp, ở đó, cần cảm hứng, tốc độ, nhưng lại cần sự tỉ mỉ, chặt chẽ. Muốn thành người thợ sử dụng cần trục, đưa từng tấm pa-nen lắp ghép, thì trước đó anh phải là người thợ biết trộn xi măng vôi vữa, đóng nên từng tấm pa-nen ấy nữa. Chúng ta không đòi hỏi Thu Bồn phải có lối viết chắt ra từng câu thơ như một Chính Hữu chẳng hạn, nhưng sự thật, đơn vị sáng tác của tất cả các nhà văn vẫn phải là từng câu thơ một. Nếu không, tài năng lắp ráp, và nghị lực làm việc lớn lao đến đâu cũng vô ích. Đôi lúc, xem cách làm việc của Thu Bồn, có thể đoán là anh thường tặc lưỡi “được ăn cả, ngã về không”. Vốn liếng chưa đủ, anh vẫn cứ làm, dấn tới mà làm, nghĩ rằng biết đâu cảm hứng có thể giúp mình vượt thoát tất cả. Song sáng tác có sự công bằng của nó, không thể thành công nếu không có sự chuẩn bị kỹ lưỡng. Sở dĩ trong những lần đầu, Thu Bồn thành công, vì ở anh, đã có sự tích luỹ từ trước - càng về sau, Thu Bồn càng trầy trật hơn trong sáng tác, vì lưng vốn anh dùng đã cạn, anh đặt hy vọng vào sự cầu may quá nhiều, mà tự mình thiếu đi sự tỉ mỉ cần thiết. Thậm chí, như trên vừa nói, sáng tác của Thu Bồn thường yếu về bố cục, về toàn bộ: anh là người thợ thích xây dựng theo lối lắp ráp hiện đại, nhưng lại không có nhà máy làm bê-tông đúc sẵn hoàn chỉnh, cũng không có bộ phận thiết kế, tính toán sẵn, làm sơ đồ sẵn. Thiếu cả hai yếu tố đó thì thành công sao được.
Rộng hơn câu chuyện “lực bất tòng tâm”, câu chuyện ham muốn lớn hơn khả năng… tôi còn có cảm tưởng trong sáng tác, Thu Bồn mang nặng cách sống của những đồng đội của anh trong chiến tranh. Người lính chống Mỹ là những người lính rất tháo vát, chiến tranh họ phải đối mặt là chiến tranh hiện đại, họ phải nhanh chóng thích ứng với tất cả khó khăn, lo liệu cho mình tất cả những thứ cần thiết. Cái vẻ căng thẳng quyết tâm của Thu Bồn khi ngồi vào bàn tức tốc sáng tác mang đậm chất lính như vậy. Có điều, cái mà người lính không cần thì anh cũng thiếu: khả năng tháo vát kia không dẫn đến một sự xây dựng công phu bền chắc nào cả. Ngày nào, người lính cũng căng tăng mắc võng, làm cho mình những dàn để ba-lô rất đẹp, rồi ngày nào cũng hành quân, đi tiếp một trạm giao liên mới. Thu Bồn cũng cứ loay hoay hết tác phẩm này sang tác phẩm khác, nhưng một tác phẩm dồn tụ cả đời anh, thu hút sự cố gắng chung của anh, thì anh không kịp nghĩ và không kịp làm. Rốt cuộc, nói về anh thế nào cũng đúng: chăm chỉ nhưng sốt sáy vội vã; tháo vát nhưng nông nổi tạm bợ; thích làm việc nhưng cũng ngại làm việc; có cảm hứng nghệ sĩ, nhưng thiếu hẳn cái nhẫn nại của các nghệ sĩ lớn .
Chân dung văn học không phải là chỗ để kể về đời riêng của một người viết văn, vì thế, tôi thấy mình không có quyền dẫn ra ở đây con người hàng ngày của Thu Bồn. Nhưng nếu được phép nói một cách thật tóm tắt, thì tôi muốn nói rằng trong đời sống riêng, Thu Bồn cũng là một người như trong sáng tác vậy. Nét mặt anh là nét mặt của một người đầy tham vọng mũi to, miệng rộng, đôi mắt nhìn thẳng. Con người anh là con người vóc vạc, đàng hoàng anh đi nhanh, bước vội, làm việc gì cũng làm bằng được. Vậy mà hình như con người tháo vát trong anh không thực hiện hết được những ham muốn mà anh vốn có, lúc nào anh cũng như sôi nổi trong bao ý định không thực hiện được. Còn bao nhiêu chỗ vui chơi, anh chưa chơi! Còn bao lạc thú, anh chưa được thử sức! Ham muốn là động cơ thúc đẩy anh mau mắn hoạt bát, nhưng cũng là động cơ đốt cháy ngày tháng mà không giúp cho những ngày tháng ấy của anh tổ chức lại thành một cái gì hết.
Tôi nhớ cách ăn mặc mà một thời, Thu Bồn rất thích: bộ quân phục màu rêu, may kiểu hiện đại. Trong bộ quần áo chắc khỏe ấy, là một con người nước da bánh mật rắn chắc, linh động… Rõ ràng trông anh có cái nét của những người lính cách mạng Cuba mà chúng ta bắt gặp trong các bức ảnh và các bộ phim. Anh thích tô đậm ở mình một vẻ đẹp khoẻ mạnh, đôi khi có thể gọi là một vẻ đẹp rừng rú thì cũng được. Chất trữ tình mà anh muốn là chất trữ tình chắt ra từ những cuộc chiến đấu, nó đau xót, tinh tế, nhưng lại có khía mạnh mẽ, hào hùng của nó. Tôi hiểu như thế, và tôi biết anh kiêu hãnh về cái mới không giống ai của mình. Nhưng những lúc tỉnh táo, Thu Bồn hơn ai hết, hiểu rằng mình chưa làm được điều mình mong muốn. Lúc bấy giờ, trông anh có cái vẻ tê tái đi rất đáng thương. Vâng, bạn thử nghĩ xem, một người như Thu Bồn đáng lẽ phải uống nhiều, nói nhiều, nói gấp năm gấp bảy người khác chứ. Đằng này, tôi đã chứng kiến những lần Thu Bồn ngồi giữa bạn bè, uể oải không nói chuyện gì, miệng méo xệch đi trong nụ cười gượng gạo. Giá anh ngẩng lên, tôi đoán trên khuôn mặt can trường ấy, đang từ từ lăn một dòng nước mắt. Nhưng anh đang cúi xuống nghĩ ngợi một điều gì đó, mái tóc của anh vốn thưa và dài nay càng thưa và dài hơn, lại khô đi, trông như một thân cây lớn, bị nhổ khỏi đất, khô cằn, nhẵn bóng , nhưng vẫn là một thân cây lớn. Nhiều lần, tôi đã nói với Thu Bồn: anh có những sung sướng mà không ai trong chúng tôi có nổi, nhưng lại có những đau khổ mà không ai trong chúng tôi có nổi. Lần nào, Thu Bồn cũng cười, đại khái chính anh cũng cảm thấy như thế.

X-XSS-Protection: 1; mode=block

Cache-Control: private, max-age=0

X-Content-Type-Options: nosniff