text:
Triều Nguyễn với Thiên chúa giáo (1802-1883)
Triều Nguyễn với Thiên chúa giáo (1802-1883)
Tham luận của PGS.TS. Đỗ Bang, Trường Đại học Khoa học Huế.
Thiên Chúa giáo du nhập vào Việt Nam từ năm 1533, đây không chỉ là vấn đề thuần túy của tôn giáo, tín ngưỡng, văn hóa mà là vấn đề chính trị-xã hội rất nhạy cảm qua các thời kỳ lịch sử có chế độ chính trị khác nhau.
Tính độc tôn và tính kiêu hãnh của Thiên chúa giáo cùng những nghi thức mang tính tương khắc với văn hóa truyền thống và sự lạm dụng chính trị của các thế lực bên ngoài đối với Thiên chúa giáo là nguyên nhân dẫn đến các chính sách đối với Thiên chúa giáo của nhà cầm quyền Việt Nam trong đó có triều Nguyễn.
Những người truyền giáo cho rằng chi phái Cơ đốc truyền vào Việt Nam là dòng chính thống trực thuộc tòa thánh La Mã, đại diện cho sự ưu việt và tính hoàn vũ nhất so với bất kỳ tôn giáo nào. Nên việc truyền giáo và bảo vệ đạo là nhiệm vụ thiêng liêng của nhân loại văn minh, họ không những không muốn thỏa hiệp với bất cứ tôn giáo nào mà phải xóa sạch các tôn giáo bản địa để xây dựng một Thiên chúa giáo độc tôn, một đức tin tuyệt đối về Chúa. Do vậy, họ đưa ra các điều cấm kỵ như cấm lạy xác người chết, cấm dâng hương đốt nến cho người chết, cấm đọc văn tế, cấm mặc tang phục. Những định hướng và giải pháp mang tính siêu hình và cưỡng chế nói trên đã chạm mạnh vào tư tưởng dân tộc và văn hóa truyền thống nên dễ gây ngộ nhận, kích động dẫn đến chính sách kỳ thị, cấm đạo của triều đình nhà Nguyễn và được đông đảo nhân dân vốn mang nặng tính ngưỡng sùng bái tổ tiên đồng tình ủng hộ.
1. Triều Gia Long (1802 – 1819)
Trong các vua triều Nguyễn ở thời kỳ tự chủ, Gia Long là người rất có thiện chí với Thiên chúa giáo nhưng ông vẫn chủ trương bảo vệ Nho giáo và nghi lễ thờ cúng tổ tiên; ông cũng cho rằng địa ngục, thiên đàng của luận thuyết Thiên chúa giáo là sự dị đoan chỉ làm mê hoặc, quyến rũ những người thiếu hiểu biết (1).
Nhưng quan điểm của vua Gia Long cho rằng người theo Thiên chúa giáo cũng là công dân nếu họ không tin tưởng vào thờ cúng tổ tiên và các thần linh thì cũng không nên cấm đoán họ (2).
Không một lệnh cấm đạo nào được ban hành dưới thời Gia Long, các giáo sĩ đều cho rằng đây là giai đoạn thuận lợi cho việc truyền giáo ở Việt Nam.
Tuy nhiên, Gia Long vẫn thấy nguy cơ về mất chủ quyền mỗi khi cơ hội đến với phương Tây thông qua con đường bảo vệ đạo Thiên chúa nên ông căn dặn người kế vị (Minh Mạng) không nên đối xử phân biệt giữa các đạo Nho, Phật, Thiên chúa giáo. Việc khủng bố tôn giáo sẽ là nguyên nhân dẫn đến các biến động xã hội và gây ra thù oán trong nhân dân; đôi khi làm sụp đổ cả ngôi vua.
Hình ảnh Nhà xơ Saint Paul – giờ thành bệnh viện Xanh Pôn ở Hà Nội.
2. Triều Minh Mạng (1820-1840)
Chọn Minh Mạng kế vị, Gia Long đã nhận thấy được khả năng quyết đoán của một con người cứng rắn có thể giải quyết các công việc phức tạp của triều đình, đặc biệt là đối với phương Tây trong đó có vấn đề truyền giáo luôn làm cho nhà vua trăn trở, âu lo.
Năm 1824, chính phủ Pháp cử J. B. Chaigneau sang Huế để duy trì hoạt động ngoại giao có từ thời Gia Long. Năm đó, có một tàu Pháp đến Đà Nẵng mang thư và lễ vật của vua Pháp gửi đến vua Minh Mạng nhưng bị Minh Mạng từ chối, một số giáo sĩ nhân đó trốn lên được đất liền để truyền giáo.
Năm 1825, vua Minh Mạng ban hành dụ cấm đạo: “Các tôn giáo sai trái của người Tây Dương làm hư hỏng lòng người. Đã từ lâu nhiều tàu Tây Dương đến đây buôn bán và đã để lại các đạo trưởng trong vương quốc này. Các đạo trưởng đã lôi kéo và làm hỏng nhân tâm, làm suy thoái thuần phong mỹ tục. Đó chẳng phải tai họa lớn cho đất nước. Vậy phải chống lại sự lạm dụng này để đưa dân chúng trở lại con đường chính… phải canh phòng cẩn thận mặt hải cảng, miền núi, tất cả mọi ngả đường thủy bộ để ngăn không cho các đạo trưởng Tây Dương xâm nhập lén lút, trà trộn vào dân chúng để gieo rắc bóng đen trên vương quốc” (3). (?) Bỏ hoạt động truyền giáo, Minh Mạng lệnh cho các giáo sĩ về kinh đô Huế lấy cớ là để dịch sách.
Năm 1831, chính phủ Pháp cử một tàu đến Huế đặt lại quan hệ ngoại giao nhưng bị vua Minh Mạng cự tuyệt. Những động thái đối ngoại đầy kiêu kỳ này của Minh Mạng đã gây sự phản ứng cho nhiều giới chức Pháp.
Năm 1832, Minh Mạng ra dụ: “Cái thuyết thiên đường, tóm lại chỉ là chuyện hoang đường, không có bằng chứng. Hơn nữa nếu không kính thần minh, không thờ tiên tổ thì rất trái với chính đạo. Những việc trái luân lý, hại phong hóa, điều ấy kể ra còn nhiều, thực đã phạm đến pháp luật. Đạo ấy quy là tà đạo hơn đạo nào hết” (4).
Năm 1832, nhân vụ giáo sĩ người Pháp có tên là Phạm Văn Kinh ở họ đạo Dương Sơn, huyện Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên bí mật truyền đạo, cầu kinh. Quan phủ Thừa Thiên nhiều lần gọi đến công đường khuyến cáo nhưng không một ai chịu bỏ đạo. Năm đó, Minh Mạng ra lệnh cho các quan tỉnh “ khuyến cáo bỏ đạo, ai thành thực bước qua cây Thập tự thì miễn tội, nhà thờ, nhà giảng cho hủy diệt đi, ai cố tình không tuân bị tội nặng” (5).
Châu bản triều Nguyễn có ghi lại việc theo dõi giáo sĩ Phạm Văn Kinh qua bản tâu của Bộ Hình ngày 25 tháng 5 năm Minh Mạng 19 (1838) như sau: Có tên Phạm Văn Kinh, người Tây Dương, tháng 5 năm Minh Mạng 13 (1832), can án về truyền đạo Gia Tô ở làng Cổ Lão, phủ Thừa Thiên bị kết án giảo giam hậu mong ơn phát làm kinh ở phủ Thừa Thiên nhưng vẫn không chừa, ngày đêm giảng đạo tà giáo, lại đày đi đồn phủ ở Ai Lao, sau lại cho trở về an trí ở huyện Cam Lộ. . . Bộ chúng tôi cho người lên Cam Lộ mật thám xem Phạm Văn Kinh có lén thông tin tức gì chăng. Biết rằng Phạm Văn Kinh ở trên ấy, ngày thường có nhiều người tới lui, tiền bạc ăn tiêu dư giả, vã xem bộ kiêu căng không sợ gì cả. Vừa rồi dân Quảng Trị có người theo tà đạo, không chịu bước qua hình chữ thập, vậy xin giao Phạm Văn Kinh cho tỉnh Quảng Trị tra tấn cho ra việc” (6). Qua đó mới thấy sự cẩn trọng, khoan dung của triều đình Huế đối với các giáo sĩ nước ngoài và vấn đề cấm đạo không đơn giản như các tội phạm khác.
Nhà thờ Lớn St. Joseph ở Hà Nội.
Năm 1834, Minh Mạng ban hành “Thập điều giáo huấn”, nhà vua chỉ ra rằng: Đạo Gia tô lại càng vô lý “Trai gái chung đụng hỗn tạp, việc làm này giống như cầm thú. . . Đó là làm cho bại hoại luân lý, hư hỏng giáo hóa, không thể tin được. Nếu người nào đó bị dỗ dành thì nên mau chóng bỏ đi. Phần các việc quan, hôn, tang, tế đều phải theo lễ tục nước nhà. . . ” (7).
Năm 1835, Phan Bá Đạt, Phó đô ngự sử Viện Đô sát tâu: Cố đạo Mã Song (Marchand) ở Gia Định đồng lõa với Lê Văn Khôi khi bị bắt khai rằng “Thầy thuốc người Tây Dương khoét mắt người sắp chết để chế thuốc”, còn “Tà giáo Tây Dương cho một trai, một gái ở chung một nhà có tường gạch ngăn cách, khi động tình dục, rập cho chúng chết bẹp, ép lấy nước xác chết, hòa làm bánh cho người theo đạo ăn khiến cho họ mê đạo không bỏ được”; rồi nghe nói “Trai gái lấy vợ, lấy chồng, đạo trưởng đem người con gái vào nhà kín với danh nghĩa giảng đạo thực ra để dâm ô…” (8). Những chuyện này được phịa ra trong dân gian và quan Đô ngự sử Phan Bá Đạt đã khéo thêu dệt thành những mẩu chuyện ly kỳ, hấp dẫn nên dễ gây ấn tượng trong triều đình và tạo nên sự phẫn nộ trong công chúng. Việc giết đạo từ đó càng khốc liệt hơn.
Từ năm 1825 – 1838 có 4 Giám mục, 9 Linh mục ngoại quốc, 20 Linh mục người Việt và hàng trăm giáo dân bị sát hại (9).
Tháng 10 năm 1839, Minh Mạng ban hành dụ cấm đạo: Buộc tất cả những người theo đạo phải bỏ đạo trong vòng một năm, xây dựng chùa chiền vào những nơi trước đây xây dựng nhà thờ. Tất cả thần dân phải tích cực trông nom chùa chiền.
Dụ cấm đạo mới này đã gây sự căm phẫn trong giáo đồ và giới chức Thiên chúa giáo, làm chấn động xã hội. Tuy nhiên, chính phủ Pháp và triều đình Huế cũng mong muốn có sự hiểu biết cần thiết và thiện chí từ cả hai phía để có thể xích lại gần và cải thiện tốt hơn tình thế gay cấn vốn có. Năm 1840, Minh Mạng cử Phan Thanh Giản cầm đầu một phái đoàn sang Pháp để tìm hiểu tình hình với mong muốn xây dựng quan hệ ngoại giao tốt hơn. Nhưng điều mà cả hai phía không muốn đã xảy ra là khi phái đoàn của triều đình Huế đến Pháp bị các giới chức trong giáo hội thừa sai Paris phản đối kịch liệt và vận động một cuộc tẩy chay trên báo chí, làm áp lực mạnh mẽ với nhà vua nên vua Pháp buộc phải từ chối tiếp phái đoàn của triều đình Huế.
Tuy thế, số giáo dân dưới thời Minh Mạng vẫn được tiếp tục tăng, vào năm 1840, cả nước có 3 Giám mục, 2 Phó giám mục, 24 Linh mục ngoại quốc, 144 Linh mục người Việt và 420. 000 giáo dân (10).
3. Triều Thiệu Trị (1841 – 1847)
Dưới thời Thiệu Trị, nhà vua vẫn duy trì chính sách cấm đạo được ban hành từ thời Minh Mạng nhưng không tỏ ra tích cực như triều vua trước. Phần lớn các giáo sĩ bị bắt đều được Thiệu Trị cho lãnh án “trảm giam hậu” (tội chết nhưng giam đợi xét), rồi cuối cùng cũng được trả tự do. Đối với các quan theo đạo nhà vua kiên trì thuyết phục tạo cho họ có cơ hội bỏ đạo đó là trường hợp quan thủ ngự Hồ Văn Dường ở tỉnh Đồng Nai đã tự nguyện bỏ đạo bằng cách bước qua cây Thánh giá nhưng vẫn chưa chịu dự lễ tế thần ở miếu Kỳ, trình nhà vua xem xét (11).
Năm 1841, các giáo sĩ Miche, Duclos, Galy, Berneux và Charries bị bắt và bị kết án tử hình nhưng Thiệu Trị không cho thi hành án. Năm 1843, tàu chiến Pháp Héroine tự tiện đến Đà Nẵng, thuyền trưởng Felix Favin Lévecque yêu cầu triều đình Huế thả các giáo sĩ trên. Thiệu Trị chấp thuận và trao các giáo sĩ cho viên thuyền trưởng nói trên; tàu Pháp rời cảng Đà Nẵng ngày 16-3-1843.
Tháng 11 năm Thiệu Trị thứ 7 (4-1-1848), Bộ Hình dâng sớ phóng thích quan phạm, trong đó có trường hợp Nguyễn Văn Thiện ở tỉnh Phú Yên: “Thiện theo dạo Gia Tô, không chịu bỏ bị ghép tội giảo giam hậu (giam đợi ngày thắt cổ) qua đến tháng 6 năm thứ 6 (1846), y được tha chết, đày ra làm lính ở Hưng Hóa, quan tỉnh nhiều lần khuyên giải, y cũng không chịu bỏ đạo. Nay gặp dịp ân xá, y được tha về quê” (12).
Chính sách mềm dẻo về cấm đạo thời Thiệu Trị đã làm cho số giáo dân được tăng thêm nhất là tại Trung và Nam Kỳ.
Năm 1844, địa phận giáo hội được chia ra như sau:
– Địa phận Huế gồm các tỉnh Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên do Pellerin làm Giám mục.
– Địa phận Quy Nhơn gồm các tỉnh Trung Kỳ còn lại do Cuénot làm Giám mục.
– Địa phận Sài Gòn gồm các tỉnh Nam Kỳ còn lại do Lefèbre làm Giám mục.
Hình ảnh giáo sĩ Tây phương tại Nhà thờ Lớn, Hà Nội.
Tuy nhiên, trong nhận thức Thiệu Trị vẫn cho Thiên chúa giáo luôn là nguy cơ của mất chủ quyền và đảo lộn phong hóa dân tộc. Nhà vua xem Thiên chúa giáo cũng là mầm gây tai họa không kém gì thuốc phiện và đều do người phương Tây mang lại. Năm 1847, nhân triều đình bàn về việc người phương Tây đến xin buôn bán và truyền giáo, nhà vua ra dụ: “ Người Tây Dương lòng vốn xảo trá, nếu bỏ cấm đạo thì Anh Cát Lợi nghe thấy cũng cầu xin bỏ cấm thuốc phiện. Nhưng địch là giống sài lang, không thể thỏa mãn được nó. . . Vả lại đạo Gia tô là tà giáo, cái hại rồi sẽ đến bởi chuyện ngoài biên, mở đường cho chinh chiến. Thuốc phiện là thứ thuốc mê, cái hại của nó rồi sẽ khuynh gia bại sản, hại đến tính mạng người ta. Hai việc ấy đều nghiêm cấm trong nước…” (13).
Năm 1847, Đô đốc Cécille chỉ huy hải quân Pháp đến uy hiếp, 5 chiến thuyền của triều đình ở cửa biển Đà Nẵng bị tàu Pháp tấn công. Tức giận vì bị sỉ nhục, vua Thiệu Trị ra lệnh chém các quan đã không hoàn thành nhiệm vụ giữ cảng, rồi chỉ thị cho các quan địa phương nghiêm khắc thực hiện lệnh bắt đạo trên cả nước.
4. Triều Tự Đức (1848 – 1883)
Những áp lực quân sự và ngoại giao của Pháp đã đưa đến những sóng gió dưới triều đình Tự Đức đã gây ra nhiều biến cố trong giáo hội Thiên chúa giáo ở Việt Nam.
Giai đoạn 1848 – 1862 là thời kỳ khốc liệt trong cuộc chiến Việt – Pháp không cân sức cũng là thời kỳ sát đạo gay gắt của triều đình Huế với các nhà truyền giáo và giáo dân.
Năm 1848, lúc mới lên ngôi vua, Tự Đức đã phê duyệt lệnh cấm đạo: “Phàm những đạo trưởng Tây Dương đến nước ta thì cho quân dân mọi người ai có thể bắt được nộp quan, thưởng cho 300 lạng bạc. Còn người đạo trưởng Tây Dương ấy do quan sở tại xét hỏi rõ ràng lý lịch, lập tức đem việc dâng tâu, cho đem đích thân nạn nhân ấy ném xuống biển. Còn những đạo trưởng và bọn theo đạo là người nước ta, xin do các nha lại xét việc hình hai, ba lần mới báo cho biết tội, nếu họ biết hối cải bỏ đạo bước qua cây giá chữ thập thì thả ra ngay. Người nào không chịu nhảy qua cây giá chữ thập thì người đạo trưởng cũng nên xử tử, các con chiên theo đạo hãy tạm thích vào mặt, đuổi về cho vào sổ dân. Nếu họ biết hối cải thì cũng cho đến quan để trừ bỏ thích chữ ấy đi” (14).
Giải pháp bắt bỏ đạo bằng cách bước qua cây Thánh giá đối với giáo sĩ và giáo dân trong buổi đầu của triều Tự Đức tuy không mới nhưng phương thức thực hiện mềm dẻo hơn và có tính phân biệt trong việc xét xử nhằm tạo cơ hội cho người Việt theo đạo có thể trở về quê quán làm ăn bình thường.
Năm 1851, sau vụ Hồng Bảo, con trai trưởng của vua Thiệu Trị mưu lật đổ Tự Đức không thành, do nghi ngờ liên kết với Thiên chúa giáo nên Tự Đức ban hành dụ cấm đạo gay gắt hơn: “Để làm sáng tỏ chính đạo, cần phải bắt và ném xuống sông các đạo trưởng Tây Dương hoặc là người Việt Nam, dù chúng có chà đạp hay không chà đạp lên cây Thập tự giá, phải chặt chúng ra làm hai để cho mọi người cùng biết sự nghiêm ngặt của pháp luật nước ta” (15). Việc bắt đạo từ đó càng ráo riết và giết đạo càng khốc liệt hơn.
Năm 1857, Tự Đức ra lệnh chém quan Tam phẩm Thái bộc Tự khanh Hồ Đình Hy vì viên quan theo Thiên chúa giáo nhưng không chịu bỏ đạo lại ngấm ngầm tiếp xúc với giặc, mưu phản quốc. Vụ án này có 29 giáo dân bị bắt, trong số đó có 17 người không chịu bỏ đạo nên bị lưu đày.
Tiếp theo là sự xuất hiện một số giáo sĩ và giáo dân trong đội quân viễn chinh Pháp trong các cuộc tấn công vào Đà Nẵng, Gia Định năm 1858, 1859, 1861 làm cho triều đình Tự Đức có đủ chứng cứ về âm mưu sử dụng tôn giáo của giặc Pháp và phản bội của một số giáo dân 16 nên triều đình đã ban hành nhiều lệnh dụ cấm đạo bằng cách xử tử hình, đạp lên Thánh giá, bắt buộc bỏ đạo, thích chữ vào mặt, đi đày. . .
Hình ảnh xử tử tội nhân.
Năm 1861, Tự Đức ra sắc lệnh “Phân tháp giáo dân” nhằm phân tán, cô lập, kiểm soát và tiêu diệt mầm chống dối của giáo dân (17). Chỉ dụ này được các cấp chính quyền chấp hành nghiêm chỉnh là một đòn chính trị, tâm lý đánh vào cân não và tình cảm của giáo dân và tổ chức của giáo hội Thiên chúa giáo; làm phá hủy các làng và các cơ sở Thiên chúa giáo, các gia đình theo Thiên chúa giáo buộc phải ly tán để tự tiêu vong, họ hàng, bà con xa lánh. Giáo dân không có cơ hội để làm lễ, sinh hoạt hội đoàn, cách ly với các giáo sĩ và các tổ chức tôn giáo; bản thân những người theo đạo thường xuyên bị giám sát, con cái bị cách ly khỏi môi trường tôn giáo và làm con tin.
Với chính sách giết đạo oan nghiệt này, ngoài các giáo sĩ phương Tây bị sát hại, trong thời gian này có đến 115 linh mục người Việt bị giết, 50 nữ tu viện bị phá hủy, 2600 nữ tu phải di tản, 100 nữ tu bị giết, khoảng 100 làng giáo dân bị san thành bình địa, 10. 000 chức sắc trong các họ đạo bị bắt giam, trong số đó hơn một nửa bị giết; 2000 xứ đạo bị triệt hạ, 300. 000 giáo dân bị phân tháp, trong số đó có 50. 000 người bị giết.
Giai đoạn 1862-1874 là thời kỳ hiệp thương, nhân nhượng của triều đình nên Thiên chúa giáo được tự do truyền giảng. Khoản 2 của hiệp ước Nhâm Tuất (1862) quy định: “Công dân hai nước Pháp và Tây Ban Nha có thể hành đạo Gia Tô trong nước Việt Nam và công dân của nước này, bất luận ai, nếu muốn theo đạo Gia Tô thì theo và không bị ngăn trở; nhưng không được cưỡng bức ai trở thành tín đồ Gia Tô nếu người ấy không muốn” (18).
Năm 1865, Tự Đức lại ra một chỉ dụ chính thức cho phép các giáo sĩ tự do truyền giáo và dân chúng được tự do theo đạo.
Hình ảnh các nữ tu ở Chợ Lớn, Saigon.
Tuy nhiên, sự nhượng bộ của triều đình không những đã dẫn đến bức xúc, phản đối kịch liệt của các sĩ tử dự kỳ thi Hương ở Huế, Hà Nội, Nam Định năm 1864 làm triều đình Tự Đức mất uy thế mà cũng là cớ để Pháp leo thang đánh chiếm 3 tỉnh miền Tây Nam Kỳ năm 1868.
Năm 1874, Pháp ép triều đình Huế ký hiệp ước công nhận chủ quyền của Pháp ở Nam Kỳ và được tự do truyền giáo.
Theo hiệp ước Giáp Tuất (1874), người theo đạo Thiên chúa có quyền dự các kỳ thi do triều đình tổ chức và tham gia vào bộ máy nhà nước các cấp, tham dự vào các hoạt động chính trị, xã hội của đất nước như một công dân bình thường, bình đẳng như mọi công dân khác.
Giai đoạn 1874-1883 là thời kỳ Thiên chúa giáo được hoạt động hợp pháp, nhiều nhà thờ được xây dựng trên cả nước, đất đai, tài sản của giáo hội được mở rộng, giáo dân cũng gia tăng.
Hiệp ước Giáp Tuất tránh được các cuộc đổ máu từ triều đình, nhưng đây lại là thời kỳ đẫm máu do các phong trào văn thân phản đối nghị hòa của triều đình và phong trào “Bình Tây sát tả” diễn ra rất mạnh ở Trung và Bắc Kỳ, làm nhiều làng theo đạo bị tàn phá, nhiều linh mục và giáo dân bị giết, làm cho uy thế triều đình Tự Đức giảm sút nghiêm trọng, tình hình xã hội càng phức tạp hơn, tạo lợi thế cho Pháp và những tay sai nhanh chóng dùng vũ lực để chiếm đoạt đất nước ta.
* * *
Tuy không thực hiện chính sách cấm đạo nhưng việc truyền giáo dưới thời Gia Long cũng không phải thuận lợi vì tính chất ý thức hệ giữa một triều đình chọn Nho giáo làm khuôn mẫu chính trị với đội ngũ quan chức từ các nho gia được đào tạo ngày càng đông đảo lên nắm quyền trở nên bảo thủ và một bên là Thiên chúa giáo và những người truyền đạo tự nhận là tôn giáo siêu việt của loài người mang tính độc tôn cần được truyền bá hệ tư tưởng và văn minh đó trên toàn cầu. Cả hai đều muốn thu phục, cảm hóa người dân về phía mình bằng “đức tin” để có một hậu thuẫn xã hội, rộng rãi và vững chắc.
Dưới triều Minh Mạng và Thiệu Trị khi vấn đề truyền giáo trở nên cấp bách đối với các nước phương Tây và kèm theo là áp lực quân sự, tôn giáo trở thành vấn đề chính trị bức thiết và sâu sắc đối với triều đình Huế. Lệnh cấm đạo được triều đình ban hành nhưng các giáo sĩ vẫn lén lút truyền giáo. Để ngăn chặn nguy cơ về chủ quyền sẽ bị mất, tình hình xã hội sẽ hỗn loạn và vấn đề văn hóa truyền thống bị xâm hại, triều đình Huế huy động cả hệ thống chính trị và xã hội để đương đầu. Đó là một hệ thống nhà nước và pháp luật từ trung ương đến địa phương cùng tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên và thần linh trong toàn xã hội làm công cụ để ngăn chặn và chiến đấu, đã dẫn đến nhiều vụ tàn sát đẫm máu, dã man làm những người theo đạo vốn có khoảng cách nay bị đào sâu thêm hố chia cách, một nguy cơ mới của dân tộc sắp đến gần.
Dưới triều Tự Đức lệnh cấm đạo vẫn được ban hành cùng những biến động trong cung đình và xã hội đã làm cho thế nước rã rời, suy yếu. Lấy cớ bảo vệ giáo sĩ và giáo dân bị sát hại, liên quân Pháp – Tây Ban Nha đem quân tấn công vào Đà Nẵng (1858) có một số giáo sĩ và giáo dân làm nội ứng, tình hình sát đạo trở nên phổ biến và khốc liệt hơn, nhất là sau khi triều đình cho thực hiện lệnh “phân tháp giáo dân” năm 1861. Một cuộc chiến tranh mang tính trả thù của người nắm quyền lực đối với những làng theo đạo và giáo dân không vũ khí tự vệ vô cùng dã man chưa từng thấy trong lịch sử nước ta. Triều đình Huế tưởng đó là giải pháp sáng suốt và hiệu quả nhằm tiêu diệt giáo dân và giáo xứ thì không ngờ sau đó thế nước lại rã rời hơn, Pháp cho quân đánh chiếm Gia Định buộc triều đình Huế ký hiệp ước năm 1862, chấp nhận cho các giáo sĩ được truyền giáo và quyền tự do tín ngưỡng của nhân dân.
Thấy rõ truyền giáo là mục tiêu quan trọng của Pháp nên triều đình Tự Đức bãi bỏ lệnh cấm đạo, xoa dịu các giáo sĩ và giáo dân bị hại, phê phán các cuộc khởi nghĩa chống Pháp, đặc biệt là các thủ lĩnh phong trào “Bình Tây sát Tả”. Sự tỉnh ngộ của Tự Đức đúng lúc nhưng triều đình Huế từ đó bị cô lập trước sức tấn công của quân Pháp và các cuộc khởi nghĩa chống Pháp của nhân dân, lại bị đại bộ phận nhân dân bỏ rơi kể cả những người theo đạo và những người chống đạo. Một triều đình cô thế, không còn được hậu thuẫn của nhân dân và thiếu quyết tâm đánh giặc là nguyên nhân dẫn đến những thất bại liên tiếp cho đến năm Tự Đức qua đời (1883), quân Pháp đánh vào cửa Thuận An, buộc triều đình Huế ký hiệp ước Quý Mùi, chấp nhận sự đô hộ của thực dân Pháp đối với toàn cõi nước ta.
Hình ảnh giáo sĩ đi truyền giáo ở một làng châu thổ sông Hồng.
Chính sách cấm đạo của các vua Nguyễn là một trong những nguyên nhân để liên quân Pháp – Tây Ban Nha đánh vào Đà Nẵng (1858) và cũng là một trong những nguyên nhân đưa đến sự thất bại của triều đình Tự Đức trong cuộc chiến chống Pháp vào thế kỷ XIX.
Chính sách đối với Thiên chúa giáo có liên quan trực tiếp đến chủ quyền và vận mệnh dân tộc là một sai lầm của triều Nguyễn để cả dân tộc phải trả giá bằng máu xương và sự sĩ nhục là bài học muôn thuở để các thế hệ Việt Nam tìm cho mình một chính sách tôn giáo đúng đắn, phù hợp trong từng giai đoạn lịch sử và bối cảnh chính trị trong nước và quốc tế khác nhau.
Chú thích:
————
1 Tây dương Gia tô bí lục, sách in năm 1812, bản dịch Ngô Đức Thọ, Nxb Khoa học xã hội, H.1981, tr 291. Sách cho biết: Giám mục Ignatio (Ynêkhu) bí mật vào truyền đạo ở các làng Quần Anh, Trà Lũ, Ninh Cường vào năm Quý Tỵ, niên hiệu Nguyên Hòa, đời vua Lê Trang Tông (1533), đến đâu cũng cho tiền, phát thuốc khiến nhiều kẻ mang ơn mà chịu nghe giảng đạo. Từ đó đạo Gia tô mới bắt đầu lan đến nước ta.
2 Nguyễn Văn Kiệm, Sự du nhập của đạo Thiên chúa giáo vào Việt Nam từ thế kỷ XVII đến thế kỷ XIX, Viện Nghiên cứu Tôn giáo, Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, 2001, tr.198.
3 Phan Phát Huồn, Việt Nam giáo sử, tập I, Sài Gòn, 1958, tr.191.
4 Võ Đức Hạnh, La place du Catholicisme dans le relation en de la France le Vietnam de 1858 à 1870, Tập II, tr.282.
5 Quốc Sử quán triều Nguyễn, Đại Nam thực lục chính biên, Tập XI, NXB Khoa học, Hà Nội, 1960, tr.235.
6 Quốc Sử quán triều Nguyễn, Đại Nam thực lục chính biên, Tập XI, NXB Khoa học, Hà Nội, 1960, tr.136.
7 Mục lục Châu bản triều Nguyễn, Triều Minh Mạng, bản thảo viết tay, Tập 68, tờ 152-154,
8 Quốc Sử quán triều Nguyễn, Đại Nam thực lục chính biên, Tập XI, NXB Khoa học xã hội, Hà Nội, 1964, tr.136.
9 Quốc Sử quán triều Nguyễn, Đại Nam thực lục chính biên, Tập XXVII, NXB Khoa học Xã hội, Hà Nội, 1973, tr.247.
10 Trong đó có Gagelin (1833), Marchand (1835), Corray (1837), Jacard (1838) De Lamothe (1840); các Giám mục Havard (1837), Borie (1838). . .
11 So với năm 1800 số giáo dân tăng thêm 110.000 người.
12 Mục lục Châu bản triều Nguyễn, Triều Thiệu Trị, bản thảo viết tay, Tập 49, tờ 24-25,
13 Mục lục Châu bản triều Nguyễn, Triều Thiệu Trị, bản thảo viết tay, Tập 47, tờ 40-4.
14 Quốc Sử quán triều Nguyễn, Đại Nam thực lục chính biên, Tập XXVI, Nxb Khoa học Xã hội, H.1973, tr.276.
15 Quốc Sử quán triều Nguyễn, Đại Nam thực lục chính biên, Tập XXVI, Nxb Khoa học Xã hội, H.1973, tr.111.
16 Phan Phát Huồn, Sđd, tr.280.
17 Giám mục Pellerin (địa phận Huế) tích cực vận động chính phủ Pháp đem quân đánh Việt Nam, Giám mục Lefèbre (địa phận Sài Gòn) tích cực giúp quân Pháp tấn công Gia Định. Hưởng ứng lời kêu gọi của các giáo sĩ Pháp, nhiều giáo dân đầu quân theo giặc để chống lại triều đình. Khi quân Pháp đánh Đà Nẵng nhiều giáo dân Bắc Kỳ vào Đà Nẵng đầu quân cho Pháp. Đội quân này do tướng chỉ huy Rigaule de Genouilly thành lập đóng ở bán đảo Sơn Trà, họ đã tham gia đánh đánh Đà Nẵng và sau đó vào nam đánh đồn Chí Hòa (Nguyễn Văn Kiệm, Sđd, tr.235).
18 Dụ được ban hành vào tháng 7 năm 1861, có các khoản chính sau: Khoản 1: Tất cả các giáo dân, đàn ông và đàn bà, giàu cũng như nghèo, người già cũng như trẻ con đều phải phân tán vào các làng bên lương. Khoản 2: Tất cả các làng bên lương phải chịu trách nhiệm canh gác các giáo dân đã được tha về theo tỷ lệ cứ 5 người lương một người theo đạo. Khoản 3: Tất cả các làng giáo đều phải san bằng, phá hủy đất đai, vườn tược sẽ được chia cho các làng bên lương xung quanh, các làng này có nghĩa vụ phải nộp thuế. Khoản 4: Giáo dân đàn ông phải tách ra khỏi giáo dân đàn bà, đàn ông đưa đi một tỉnh, đàn bà đưa đến một tỉnh khác để họ không được sum họp, trẻ con sẽ giao cho các gia đình bên lương nào muốn nuôi chúng. Khoản 5: Trước khi đưa đi, tất cả giáo dân đàn ông, đàn bà, trẻ con đều phải thích chữ vào mặt: Ở má trái là hai chữ tà đạo, ở má phải là tên tổng, huyện gửi tới, để chúng không thể chạy trốn.
19 Cao Huy Thuần, Giáo sĩ thừa sai và chính sách thuộc địa của Pháp tại Việt Nam (1857-1914), NXB Tôn Giáo, Hà Nội, 2003, tr.132.
Posted on Tháng Tám 16, 2010, in Articles and tagged 1802-1883, Chúa, Giám mục, Jesu, Minh Kiến, Nguyễn Dynasty, Nguyễn Đăng Qúy, Nguyen Dynasty, Nhà Nguyễn, Nhà thờ, PGS.TS. Đỗ Bang, Thừa Thiên - Huế, Thiên chúa, Thiên chúa giáo (1802-1883), Triều Gia Long (1802 – 1819), Triều Minh Mạng (1820-1840), Triều Nguyễn, Triều Tự Đức (1848 – 1883), Triều Thiệu Trị (1841 – 1847). Bookmark the permalink. Để lại bình luận.
Để lại bình luận
Comments 0

markdown:
# Triều Nguyễn với Thiên chúa giáo (1802-1883)
**Triều Nguyễn với Thiên chúa giáo (1802-1883)**
Tham luận của PGS.TS. Đỗ Bang, Trường Đại học Khoa học Huế.
Thiên Chúa giáo du nhập vào Việt Nam từ năm 1533, đây không chỉ là vấn đề thuần túy của tôn giáo, tín ngưỡng, văn hóa mà là vấn đề chính trị-xã hội rất nhạy cảm qua các thời kỳ lịch sử có chế độ chính trị khác nhau.
Tính độc tôn và tính kiêu hãnh của Thiên chúa giáo cùng những nghi thức mang tính tương khắc với văn hóa truyền thống và sự lạm dụng chính trị của các thế lực bên ngoài đối với Thiên chúa giáo là nguyên nhân dẫn đến các chính sách đối với Thiên chúa giáo của nhà cầm quyền Việt Nam trong đó có triều Nguyễn.
Những người truyền giáo cho rằng chi phái Cơ đốc truyền vào Việt Nam là dòng chính thống trực thuộc tòa thánh La Mã, đại diện cho sự ưu việt và tính hoàn vũ nhất so với bất kỳ tôn giáo nào. Nên việc truyền giáo và bảo vệ đạo là nhiệm vụ thiêng liêng của nhân loại văn minh, họ không những không muốn thỏa hiệp với bất cứ tôn giáo nào mà phải xóa sạch các tôn giáo bản địa để xây dựng một Thiên chúa giáo độc tôn, một đức tin tuyệt đối về Chúa. Do vậy, họ đưa ra các điều cấm kỵ như cấm lạy xác người chết, cấm dâng hương đốt nến cho người chết, cấm đọc văn tế, cấm mặc tang phục. Những định hướng và giải pháp mang tính siêu hình và cưỡng chế nói trên đã chạm mạnh vào tư tưởng dân tộc và văn hóa truyền thống nên dễ gây ngộ nhận, kích động dẫn đến chính sách kỳ thị, cấm đạo của triều đình nhà Nguyễn và được đông đảo nhân dân vốn mang nặng tính ngưỡng sùng bái tổ tiên đồng tình ủng hộ.
1. Triều Gia Long (1802 – 1819)
Trong các vua triều Nguyễn ở thời kỳ tự chủ, Gia Long là người rất có thiện chí với Thiên chúa giáo nhưng ông vẫn chủ trương bảo vệ Nho giáo và nghi lễ thờ cúng tổ tiên; ông cũng cho rằng địa ngục, thiên đàng của luận thuyết Thiên chúa giáo là sự dị đoan chỉ làm mê hoặc, quyến rũ những người thiếu hiểu biết (1).
Nhưng quan điểm của vua Gia Long cho rằng người theo Thiên chúa giáo cũng là công dân nếu họ không tin tưởng vào thờ cúng tổ tiên và các thần linh thì cũng không nên cấm đoán họ (2).
Không một lệnh cấm đạo nào được ban hành dưới thời Gia Long, các giáo sĩ đều cho rằng đây là giai đoạn thuận lợi cho việc truyền giáo ở Việt Nam.
Tuy nhiên, Gia Long vẫn thấy nguy cơ về mất chủ quyền mỗi khi cơ hội đến với phương Tây thông qua con đường bảo vệ đạo Thiên chúa nên ông căn dặn người kế vị (Minh Mạng) không nên đối xử phân biệt giữa các đạo Nho, Phật, Thiên chúa giáo. Việc khủng bố tôn giáo sẽ là nguyên nhân dẫn đến các biến động xã hội và gây ra thù oán trong nhân dân; đôi khi làm sụp đổ cả ngôi vua.
Hình ảnh Nhà xơ Saint Paul – giờ thành bệnh viện Xanh Pôn ở Hà Nội.
2. Triều Minh Mạng (1820-1840)
Chọn Minh Mạng kế vị, Gia Long đã nhận thấy được khả năng quyết đoán của một con người cứng rắn có thể giải quyết các công việc phức tạp của triều đình, đặc biệt là đối với phương Tây trong đó có vấn đề truyền giáo luôn làm cho nhà vua trăn trở, âu lo.
Năm 1824, chính phủ Pháp cử J. B. Chaigneau sang Huế để duy trì hoạt động ngoại giao có từ thời Gia Long. Năm đó, có một tàu Pháp đến Đà Nẵng mang thư và lễ vật của vua Pháp gửi đến vua Minh Mạng nhưng bị Minh Mạng từ chối, một số giáo sĩ nhân đó trốn lên được đất liền để truyền giáo.
Năm 1825, vua Minh Mạng ban hành dụ cấm đạo: “Các tôn giáo sai trái của người Tây Dương làm hư hỏng lòng người. Đã từ lâu nhiều tàu Tây Dương đến đây buôn bán và đã để lại các đạo trưởng trong vương quốc này. Các đạo trưởng đã lôi kéo và làm hỏng nhân tâm, làm suy thoái thuần phong mỹ tục. Đó chẳng phải tai họa lớn cho đất nước. Vậy phải chống lại sự lạm dụng này để đưa dân chúng trở lại con đường chính… phải canh phòng cẩn thận mặt hải cảng, miền núi, tất cả mọi ngả đường thủy bộ để ngăn không cho các đạo trưởng Tây Dương xâm nhập lén lút, trà trộn vào dân chúng để gieo rắc bóng đen trên vương quốc” (3). (?) Bỏ hoạt động truyền giáo, Minh Mạng lệnh cho các giáo sĩ về kinh đô Huế lấy cớ là để dịch sách.
Năm 1831, chính phủ Pháp cử một tàu đến Huế đặt lại quan hệ ngoại giao nhưng bị vua Minh Mạng cự tuyệt. Những động thái đối ngoại đầy kiêu kỳ này của Minh Mạng đã gây sự phản ứng cho nhiều giới chức Pháp.
Năm 1832, Minh Mạng ra dụ: “Cái thuyết thiên đường, tóm lại chỉ là chuyện hoang đường, không có bằng chứng. Hơn nữa nếu không kính thần minh, không thờ tiên tổ thì rất trái với chính đạo. Những việc trái luân lý, hại phong hóa, điều ấy kể ra còn nhiều, thực đã phạm đến pháp luật. Đạo ấy quy là tà đạo hơn đạo nào hết” (4).
Năm 1832, nhân vụ giáo sĩ người Pháp có tên là Phạm Văn Kinh ở họ đạo Dương Sơn, huyện Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên bí mật truyền đạo, cầu kinh. Quan phủ Thừa Thiên nhiều lần gọi đến công đường khuyến cáo nhưng không một ai chịu bỏ đạo. Năm đó, Minh Mạng ra lệnh cho các quan tỉnh “ khuyến cáo bỏ đạo, ai thành thực bước qua cây Thập tự thì miễn tội, nhà thờ, nhà giảng cho hủy diệt đi, ai cố tình không tuân bị tội nặng” (5).
Châu bản triều Nguyễn có ghi lại việc theo dõi giáo sĩ Phạm Văn Kinh qua bản tâu của Bộ Hình ngày 25 tháng 5 năm Minh Mạng 19 (1838) như sau: Có tên Phạm Văn Kinh, người Tây Dương, tháng 5 năm Minh Mạng 13 (1832), can án về truyền đạo Gia Tô ở làng Cổ Lão, phủ Thừa Thiên bị kết án giảo giam hậu mong ơn phát làm kinh ở phủ Thừa Thiên nhưng vẫn không chừa, ngày đêm giảng đạo tà giáo, lại đày đi đồn phủ ở Ai Lao, sau lại cho trở về an trí ở huyện Cam Lộ. . . Bộ chúng tôi cho người lên Cam Lộ mật thám xem Phạm Văn Kinh có lén thông tin tức gì chăng. Biết rằng Phạm Văn Kinh ở trên ấy, ngày thường có nhiều người tới lui, tiền bạc ăn tiêu dư giả, vã xem bộ kiêu căng không sợ gì cả. Vừa rồi dân Quảng Trị có người theo tà đạo, không chịu bước qua hình chữ thập, vậy xin giao Phạm Văn Kinh cho tỉnh Quảng Trị tra tấn cho ra việc” (6). Qua đó mới thấy sự cẩn trọng, khoan dung của triều đình Huế đối với các giáo sĩ nước ngoài và vấn đề cấm đạo không đơn giản như các tội phạm khác.
Nhà thờ Lớn St. Joseph ở Hà Nội.
Năm 1834, Minh Mạng ban hành “Thập điều giáo huấn”, nhà vua chỉ ra rằng: Đạo Gia tô lại càng vô lý “Trai gái chung đụng hỗn tạp, việc làm này giống như cầm thú. . . Đó là làm cho bại hoại luân lý, hư hỏng giáo hóa, không thể tin được. Nếu người nào đó bị dỗ dành thì nên mau chóng bỏ đi. Phần các việc quan, hôn, tang, tế đều phải theo lễ tục nước nhà. . . ” (7).
Năm 1835, Phan Bá Đạt, Phó đô ngự sử Viện Đô sát tâu: Cố đạo Mã Song (Marchand) ở Gia Định đồng lõa với Lê Văn Khôi khi bị bắt khai rằng “Thầy thuốc người Tây Dương khoét mắt người sắp chết để chế thuốc”, còn “Tà giáo Tây Dương cho một trai, một gái ở chung một nhà có tường gạch ngăn cách, khi động tình dục, rập cho chúng chết bẹp, ép lấy nước xác chết, hòa làm bánh cho người theo đạo ăn khiến cho họ mê đạo không bỏ được”; rồi nghe nói “Trai gái lấy vợ, lấy chồng, đạo trưởng đem người con gái vào nhà kín với danh nghĩa giảng đạo thực ra để dâm ô…” (8). Những chuyện này được phịa ra trong dân gian và quan Đô ngự sử Phan Bá Đạt đã khéo thêu dệt thành những mẩu chuyện ly kỳ, hấp dẫn nên dễ gây ấn tượng trong triều đình và tạo nên sự phẫn nộ trong công chúng. Việc giết đạo từ đó càng khốc liệt hơn.
Từ năm 1825 – 1838 có 4 Giám mục, 9 Linh mục ngoại quốc, 20 Linh mục người Việt và hàng trăm giáo dân bị sát hại (9).
Tháng 10 năm 1839, Minh Mạng ban hành dụ cấm đạo: Buộc tất cả những người theo đạo phải bỏ đạo trong vòng một năm, xây dựng chùa chiền vào những nơi trước đây xây dựng nhà thờ. Tất cả thần dân phải tích cực trông nom chùa chiền.
Dụ cấm đạo mới này đã gây sự căm phẫn trong giáo đồ và giới chức Thiên chúa giáo, làm chấn động xã hội. Tuy nhiên, chính phủ Pháp và triều đình Huế cũng mong muốn có sự hiểu biết cần thiết và thiện chí từ cả hai phía để có thể xích lại gần và cải thiện tốt hơn tình thế gay cấn vốn có. Năm 1840, Minh Mạng cử Phan Thanh Giản cầm đầu một phái đoàn sang Pháp để tìm hiểu tình hình với mong muốn xây dựng quan hệ ngoại giao tốt hơn. Nhưng điều mà cả hai phía không muốn đã xảy ra là khi phái đoàn của triều đình Huế đến Pháp bị các giới chức trong giáo hội thừa sai Paris phản đối kịch liệt và vận động một cuộc tẩy chay trên báo chí, làm áp lực mạnh mẽ với nhà vua nên vua Pháp buộc phải từ chối tiếp phái đoàn của triều đình Huế.
Tuy thế, số giáo dân dưới thời Minh Mạng vẫn được tiếp tục tăng, vào năm 1840, cả nước có 3 Giám mục, 2 Phó giám mục, 24 Linh mục ngoại quốc, 144 Linh mục người Việt và 420. 000 giáo dân (10).
3. Triều Thiệu Trị (1841 – 1847)
Dưới thời Thiệu Trị, nhà vua vẫn duy trì chính sách cấm đạo được ban hành từ thời Minh Mạng nhưng không tỏ ra tích cực như triều vua trước. Phần lớn các giáo sĩ bị bắt đều được Thiệu Trị cho lãnh án “trảm giam hậu” (tội chết nhưng giam đợi xét), rồi cuối cùng cũng được trả tự do. Đối với các quan theo đạo nhà vua kiên trì thuyết phục tạo cho họ có cơ hội bỏ đạo đó là trường hợp quan thủ ngự Hồ Văn Dường ở tỉnh Đồng Nai đã tự nguyện bỏ đạo bằng cách bước qua cây Thánh giá nhưng vẫn chưa chịu dự lễ tế thần ở miếu Kỳ, trình nhà vua xem xét (11).
Năm 1841, các giáo sĩ Miche, Duclos, Galy, Berneux và Charries bị bắt và bị kết án tử hình nhưng Thiệu Trị không cho thi hành án. Năm 1843, tàu chiến Pháp Héroine tự tiện đến Đà Nẵng, thuyền trưởng Felix Favin Lévecque yêu cầu triều đình Huế thả các giáo sĩ trên. Thiệu Trị chấp thuận và trao các giáo sĩ cho viên thuyền trưởng nói trên; tàu Pháp rời cảng Đà Nẵng ngày 16-3-1843.
Tháng 11 năm Thiệu Trị thứ 7 (4-1-1848), Bộ Hình dâng sớ phóng thích quan phạm, trong đó có trường hợp Nguyễn Văn Thiện ở tỉnh Phú Yên: “Thiện theo dạo Gia Tô, không chịu bỏ bị ghép tội giảo giam hậu (giam đợi ngày thắt cổ) qua đến tháng 6 năm thứ 6 (1846), y được tha chết, đày ra làm lính ở Hưng Hóa, quan tỉnh nhiều lần khuyên giải, y cũng không chịu bỏ đạo. Nay gặp dịp ân xá, y được tha về quê” (12).
Chính sách mềm dẻo về cấm đạo thời Thiệu Trị đã làm cho số giáo dân được tăng thêm nhất là tại Trung và Nam Kỳ.
Năm 1844, địa phận giáo hội được chia ra như sau:
– Địa phận Huế gồm các tỉnh Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên do Pellerin làm Giám mục.
– Địa phận Quy Nhơn gồm các tỉnh Trung Kỳ còn lại do Cuénot làm Giám mục.
– Địa phận Sài Gòn gồm các tỉnh Nam Kỳ còn lại do Lefèbre làm Giám mục.
Hình ảnh giáo sĩ Tây phương tại Nhà thờ Lớn, Hà Nội.
Tuy nhiên, trong nhận thức Thiệu Trị vẫn cho Thiên chúa giáo luôn là nguy cơ của mất chủ quyền và đảo lộn phong hóa dân tộc. Nhà vua xem Thiên chúa giáo cũng là mầm gây tai họa không kém gì thuốc phiện và đều do người phương Tây mang lại. Năm 1847, nhân triều đình bàn về việc người phương Tây đến xin buôn bán và truyền giáo, nhà vua ra dụ: “ Người Tây Dương lòng vốn xảo trá, nếu bỏ cấm đạo thì Anh Cát Lợi nghe thấy cũng cầu xin bỏ cấm thuốc phiện. Nhưng địch là giống sài lang, không thể thỏa mãn được nó. . . Vả lại đạo Gia tô là tà giáo, cái hại rồi sẽ đến bởi chuyện ngoài biên, mở đường cho chinh chiến. Thuốc phiện là thứ thuốc mê, cái hại của nó rồi sẽ khuynh gia bại sản, hại đến tính mạng người ta. Hai việc ấy đều nghiêm cấm trong nước…” (13).
Năm 1847, Đô đốc Cécille chỉ huy hải quân Pháp đến uy hiếp, 5 chiến thuyền của triều đình ở cửa biển Đà Nẵng bị tàu Pháp tấn công. Tức giận vì bị sỉ nhục, vua Thiệu Trị ra lệnh chém các quan đã không hoàn thành nhiệm vụ giữ cảng, rồi chỉ thị cho các quan địa phương nghiêm khắc thực hiện lệnh bắt đạo trên cả nước.
4. Triều Tự Đức (1848 – 1883)
Những áp lực quân sự và ngoại giao của Pháp đã đưa đến những sóng gió dưới triều đình Tự Đức đã gây ra nhiều biến cố trong giáo hội Thiên chúa giáo ở Việt Nam.
Giai đoạn 1848 – 1862 là thời kỳ khốc liệt trong cuộc chiến Việt – Pháp không cân sức cũng là thời kỳ sát đạo gay gắt của triều đình Huế với các nhà truyền giáo và giáo dân.
Năm 1848, lúc mới lên ngôi vua, Tự Đức đã phê duyệt lệnh cấm đạo: “Phàm những đạo trưởng Tây Dương đến nước ta thì cho quân dân mọi người ai có thể bắt được nộp quan, thưởng cho 300 lạng bạc. Còn người đạo trưởng Tây Dương ấy do quan sở tại xét hỏi rõ ràng lý lịch, lập tức đem việc dâng tâu, cho đem đích thân nạn nhân ấy ném xuống biển. Còn những đạo trưởng và bọn theo đạo là người nước ta, xin do các nha lại xét việc hình hai, ba lần mới báo cho biết tội, nếu họ biết hối cải bỏ đạo bước qua cây giá chữ thập thì thả ra ngay. Người nào không chịu nhảy qua cây giá chữ thập thì người đạo trưởng cũng nên xử tử, các con chiên theo đạo hãy tạm thích vào mặt, đuổi về cho vào sổ dân. Nếu họ biết hối cải thì cũng cho đến quan để trừ bỏ thích chữ ấy đi” (14).
Giải pháp bắt bỏ đạo bằng cách bước qua cây Thánh giá đối với giáo sĩ và giáo dân trong buổi đầu của triều Tự Đức tuy không mới nhưng phương thức thực hiện mềm dẻo hơn và có tính phân biệt trong việc xét xử nhằm tạo cơ hội cho người Việt theo đạo có thể trở về quê quán làm ăn bình thường.
Năm 1851, sau vụ Hồng Bảo, con trai trưởng của vua Thiệu Trị mưu lật đổ Tự Đức không thành, do nghi ngờ liên kết với Thiên chúa giáo nên Tự Đức ban hành dụ cấm đạo gay gắt hơn: “Để làm sáng tỏ chính đạo, cần phải bắt và ném xuống sông các đạo trưởng Tây Dương hoặc là người Việt Nam, dù chúng có chà đạp hay không chà đạp lên cây Thập tự giá, phải chặt chúng ra làm hai để cho mọi người cùng biết sự nghiêm ngặt của pháp luật nước ta”
(15). Việc bắt đạo từ đó càng ráo riết và giết đạo càng khốc liệt hơn.
Năm 1857, Tự Đức ra lệnh chém quan Tam phẩm Thái bộc Tự khanh Hồ Đình Hy vì viên quan theo Thiên chúa giáo nhưng không chịu bỏ đạo lại ngấm ngầm tiếp xúc với giặc, mưu phản quốc. Vụ án này có 29 giáo dân bị bắt, trong số đó có 17 người không chịu bỏ đạo nên bị lưu đày.
Tiếp theo là sự xuất hiện một số giáo sĩ và giáo dân trong đội quân viễn chinh Pháp trong các cuộc tấn công vào Đà Nẵng, Gia Định năm 1858, 1859, 1861 làm cho triều đình Tự Đức có đủ chứng cứ về âm mưu sử dụng tôn giáo của giặc Pháp và phản bội của một số giáo dân 16 nên triều đình đã ban hành nhiều lệnh dụ cấm đạo bằng cách xử tử hình, đạp lên Thánh giá, bắt buộc bỏ đạo, thích chữ vào mặt, đi đày. . .
Hình ảnh xử tử tội nhân.
Năm 1861, Tự Đức ra sắc lệnh “Phân tháp giáo dân” nhằm phân tán, cô lập, kiểm soát và tiêu diệt mầm chống dối của giáo dân (17). Chỉ dụ này được các cấp chính quyền chấp hành nghiêm chỉnh là một đòn chính trị, tâm lý đánh vào cân não và tình cảm của giáo dân và tổ chức của giáo hội Thiên chúa giáo; làm phá hủy các làng và các cơ sở Thiên chúa giáo, các gia đình theo Thiên chúa giáo buộc phải ly tán để tự tiêu vong, họ hàng, bà con xa lánh. Giáo dân không có cơ hội để làm lễ, sinh hoạt hội đoàn, cách ly với các giáo sĩ và các tổ chức tôn giáo; bản thân những người theo đạo thường xuyên bị giám sát, con cái bị cách ly khỏi môi trường tôn giáo và làm con tin.
Với chính sách giết đạo oan nghiệt này, ngoài các giáo sĩ phương Tây bị sát hại, trong thời gian này có đến 115 linh mục người Việt bị giết, 50 nữ tu viện bị phá hủy, 2600 nữ tu phải di tản, 100 nữ tu bị giết, khoảng 100 làng giáo dân bị san thành bình địa, 10. 000 chức sắc trong các họ đạo bị bắt giam, trong số đó hơn một nửa bị giết; 2000 xứ đạo bị triệt hạ, 300. 000 giáo dân bị phân tháp, trong số đó có 50. 000 người bị giết.
Giai đoạn 1862-1874 là thời kỳ hiệp thương, nhân nhượng của triều đình nên Thiên chúa giáo được tự do truyền giảng. Khoản 2 của hiệp ước Nhâm Tuất (1862) quy định: “Công dân hai nước Pháp và Tây Ban Nha có thể hành đạo Gia Tô trong nước Việt Nam và công dân của nước này, bất luận ai, nếu muốn theo đạo Gia Tô thì theo và không bị ngăn trở; nhưng không được cưỡng bức ai trở thành tín đồ Gia Tô nếu người ấy không muốn” (18).
Năm 1865, Tự Đức lại ra một chỉ dụ chính thức cho phép các giáo sĩ tự do truyền giáo và dân chúng được tự do theo đạo.
Hình ảnh các nữ tu ở Chợ Lớn, Saigon.
Tuy nhiên, sự nhượng bộ của triều đình không những đã dẫn đến bức xúc, phản đối kịch liệt của các sĩ tử dự kỳ thi Hương ở Huế, Hà Nội, Nam Định năm 1864 làm triều đình Tự Đức mất uy thế mà cũng là cớ để Pháp leo thang đánh chiếm 3 tỉnh miền Tây Nam Kỳ năm 1868.
Năm 1874, Pháp ép triều đình Huế ký hiệp ước công nhận chủ quyền của Pháp ở Nam Kỳ và được tự do truyền giáo.
Theo hiệp ước Giáp Tuất (1874), người theo đạo Thiên chúa có quyền dự các kỳ thi do triều đình tổ chức và tham gia vào bộ máy nhà nước các cấp, tham dự vào các hoạt động chính trị, xã hội của đất nước như một công dân bình thường, bình đẳng như mọi công dân khác.
Giai đoạn 1874-1883 là thời kỳ Thiên chúa giáo được hoạt động hợp pháp, nhiều nhà thờ được xây dựng trên cả nước, đất đai, tài sản của giáo hội được mở rộng, giáo dân cũng gia tăng.
Hiệp ước Giáp Tuất tránh được các cuộc đổ máu từ triều đình, nhưng đây lại là thời kỳ đẫm máu do các phong trào văn thân phản đối nghị hòa của triều đình và phong trào “Bình Tây sát tả” diễn ra rất mạnh ở Trung và Bắc Kỳ, làm nhiều làng theo đạo bị tàn phá, nhiều linh mục và giáo dân bị giết, làm cho uy thế triều đình Tự Đức giảm sút nghiêm trọng, tình hình xã hội càng phức tạp hơn, tạo lợi thế cho Pháp và những tay sai nhanh chóng dùng vũ lực để chiếm đoạt đất nước ta.
* * *
Tuy không thực hiện chính sách cấm đạo nhưng việc truyền giáo dưới thời Gia Long cũng không phải thuận lợi vì tính chất ý thức hệ giữa một triều đình chọn Nho giáo làm khuôn mẫu chính trị với đội ngũ quan chức từ các nho gia được đào tạo ngày càng đông đảo lên nắm quyền trở nên bảo thủ và một bên là Thiên chúa giáo và những người truyền đạo tự nhận là tôn giáo siêu việt của loài người mang tính độc tôn cần được truyền bá hệ tư tưởng và văn minh đó trên toàn cầu. Cả hai đều muốn thu phục, cảm hóa người dân về phía mình bằng “đức tin” để có một hậu thuẫn xã hội, rộng rãi và vững chắc.
Dưới triều Minh Mạng và Thiệu Trị khi vấn đề truyền giáo trở nên cấp bách đối với các nước phương Tây và kèm theo là áp lực quân sự, tôn giáo trở thành vấn đề chính trị bức thiết và sâu sắc đối với triều đình Huế. Lệnh cấm đạo được triều đình ban hành nhưng các giáo sĩ vẫn lén lút truyền giáo. Để ngăn chặn nguy cơ về chủ quyền sẽ bị mất, tình hình xã hội sẽ hỗn loạn và vấn đề văn hóa truyền thống bị xâm hại, triều đình Huế huy động cả hệ thống chính trị và xã hội để đương đầu. Đó là một hệ thống nhà nước và pháp luật từ trung ương đến địa phương cùng tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên và thần linh trong toàn xã hội làm công cụ để ngăn chặn và chiến đấu, đã dẫn đến nhiều vụ tàn sát đẫm máu, dã man làm những người theo đạo vốn có khoảng cách nay bị đào sâu thêm hố chia cách, một nguy cơ mới của dân tộc sắp đến gần.
Dưới triều Tự Đức lệnh cấm đạo vẫn được ban hành cùng những biến động trong cung đình và xã hội đã làm cho thế nước rã rời, suy yếu. Lấy cớ bảo vệ giáo sĩ và giáo dân bị sát hại, liên quân Pháp – Tây Ban Nha đem quân tấn công vào Đà Nẵng (1858) có một số giáo sĩ và giáo dân làm nội ứng, tình hình sát đạo trở nên phổ biến và khốc liệt hơn, nhất là sau khi triều đình cho thực hiện lệnh “phân tháp giáo dân” năm 1861. Một cuộc chiến tranh mang tính trả thù của người nắm quyền lực đối với những làng theo đạo và giáo dân không vũ khí tự vệ vô cùng dã man chưa từng thấy trong lịch sử nước ta. Triều đình Huế tưởng đó là giải pháp sáng suốt và hiệu quả nhằm tiêu diệt giáo dân và giáo xứ thì không ngờ sau đó thế nước lại rã rời hơn, Pháp cho quân đánh chiếm Gia Định buộc triều đình Huế ký hiệp ước năm 1862, chấp nhận cho các giáo sĩ được truyền giáo và quyền tự do tín ngưỡng của nhân dân.
Thấy rõ truyền giáo là mục tiêu quan trọng của Pháp nên triều đình Tự Đức bãi bỏ lệnh cấm đạo, xoa dịu các giáo sĩ và giáo dân bị hại, phê phán các cuộc khởi nghĩa chống Pháp, đặc biệt là các thủ lĩnh phong trào “Bình Tây sát Tả”. Sự tỉnh ngộ của Tự Đức đúng lúc nhưng triều đình Huế từ đó bị cô lập trước sức tấn công của quân Pháp và các cuộc khởi nghĩa chống Pháp của nhân dân, lại bị đại bộ phận nhân dân bỏ rơi kể cả những người theo đạo và những người chống đạo. Một triều đình cô thế, không còn được hậu thuẫn của nhân dân và thiếu quyết tâm đánh giặc là nguyên nhân dẫn đến những thất bại liên tiếp cho đến năm Tự Đức qua đời (1883), quân Pháp đánh vào cửa Thuận An, buộc triều đình Huế ký hiệp ước Quý Mùi, chấp nhận sự đô hộ của thực dân Pháp đối với toàn cõi nước ta.
Hình ảnh giáo sĩ đi truyền giáo ở một làng châu thổ sông Hồng.
Chính sách cấm đạo của các vua Nguyễn là một trong những nguyên nhân để liên quân Pháp – Tây Ban Nha đánh vào Đà Nẵng (1858) và cũng là một trong những nguyên nhân đưa đến sự thất bại của triều đình Tự Đức trong cuộc chiến chống Pháp vào thế kỷ XIX.
Chính sách đối với Thiên chúa giáo có liên quan trực tiếp đến chủ quyền và vận mệnh dân tộc là một sai lầm của triều Nguyễn để cả dân tộc phải trả giá bằng máu xương và sự sĩ nhục là bài học muôn thuở để các thế hệ Việt Nam tìm cho mình một chính sách tôn giáo đúng đắn, phù hợp trong từng giai đoạn lịch sử và bối cảnh chính trị trong nước và quốc tế khác nhau.
Chú thích:
————
1
*Tây dương Gia tô bí lục*, sách in năm 1812, bản dịch Ngô Đức Thọ, Nxb Khoa học xã hội, H.1981, tr 291. Sách cho biết: Giám mục Ignatio (Ynêkhu) bí mật vào truyền đạo ở các làng Quần Anh, Trà Lũ, Ninh Cường vào năm Quý Tỵ, niên hiệu Nguyên Hòa, đời vua Lê Trang Tông (1533), đến đâu cũng cho tiền, phát thuốc khiến nhiều kẻ mang ơn mà chịu nghe giảng đạo. Từ đó đạo Gia tô mới bắt đầu lan đến nước ta.
2 Nguyễn Văn Kiệm,
*Sự du nhập của đạo Thiên chúa giáo vào Việt Nam từ thế kỷ XVII đến thế kỷ XIX*, Viện Nghiên cứu Tôn giáo, Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, 2001, tr.198.
3 Phan Phát Huồn,
*Việt Nam giáo sử*, tập I, Sài Gòn, 1958, tr.191.
4 Võ Đức Hạnh,
*La place du Catholicisme dans le relation en de la France le Vietnam de 1858 à 1870*, Tập II, tr.282.
5 Quốc Sử quán triều Nguyễn,
*Đại Nam thực lục chính biên, *Tập XI, NXB Khoa học, Hà Nội, 1960, tr.235.
6 Quốc Sử quán triều Nguyễn,
*Đại Nam thực lục chính biên, *Tập XI, NXB Khoa học, Hà Nội, 1960, tr.136.
7
*Mục lục Châu bản triều Nguyễn*, Triều Minh Mạng, bản thảo viết tay, Tập 68, tờ 152-154,
8 Quốc Sử quán triều Nguyễn,
*Đại Nam thực lục chính biên, *Tập XI, NXB Khoa học xã hội, Hà Nội, 1964, tr.136.
9 Quốc Sử quán triều Nguyễn,
*Đại Nam thực lục chính biên, *Tập XXVII, NXB Khoa học Xã hội, Hà Nội, 1973, tr.247.
10 Trong đó có Gagelin (1833), Marchand (1835), Corray (1837), Jacard (1838) De Lamothe (1840); các Giám mục Havard (1837), Borie (1838). . .
11 So với năm 1800 số giáo dân tăng thêm 110.000 người.
12
*Mục lục Châu bản triều Nguyễn*, Triều Thiệu Trị, bản thảo viết tay, Tập 49, tờ 24-25,
13
*Mục lục Châu bản triều Nguyễn*, Triều Thiệu Trị, bản thảo viết tay, Tập 47, tờ 40-4.
14 Quốc Sử quán triều Nguyễn,
*Đại Nam thực lục chính biên, *Tập XXVI, Nxb Khoa học Xã hội, H.1973, tr.276.
15 Quốc Sử quán triều Nguyễn,
*Đại Nam thực lục chính biên, *Tập XXVI, Nxb Khoa học Xã hội, H.1973, tr.111.
16 Phan Phát Huồn, Sđd, tr.280.
17 Giám mục Pellerin (địa phận Huế) tích cực vận động chính phủ Pháp đem quân đánh Việt Nam, Giám mục Lefèbre (địa phận Sài Gòn) tích cực giúp quân Pháp tấn công Gia Định. Hưởng ứng lời kêu gọi của các giáo sĩ Pháp, nhiều giáo dân đầu quân theo giặc để chống lại triều đình. Khi quân Pháp đánh Đà Nẵng nhiều giáo dân Bắc Kỳ vào Đà Nẵng đầu quân cho Pháp. Đội quân này do tướng chỉ huy Rigaule de Genouilly thành lập đóng ở bán đảo Sơn Trà, họ đã tham gia đánh đánh Đà Nẵng và sau đó vào nam đánh đồn Chí Hòa (Nguyễn Văn Kiệm, Sđd, tr.235).
18 Dụ được ban hành vào tháng 7 năm 1861, có các khoản chính sau: Khoản 1: Tất cả các giáo dân, đàn ông và đàn bà, giàu cũng như nghèo, người già cũng như trẻ con đều phải phân tán vào các làng bên lương. Khoản 2: Tất cả các làng bên lương phải chịu trách nhiệm canh gác các giáo dân đã được tha về theo tỷ lệ cứ 5 người lương một người theo đạo. Khoản 3: Tất cả các làng giáo đều phải san bằng, phá hủy đất đai, vườn tược sẽ được chia cho các làng bên lương xung quanh, các làng này có nghĩa vụ phải nộp thuế. Khoản 4: Giáo dân đàn ông phải tách ra khỏi giáo dân đàn bà, đàn ông đưa đi một tỉnh, đàn bà đưa đến một tỉnh khác để họ không được sum họp, trẻ con sẽ giao cho các gia đình bên lương nào muốn nuôi chúng. Khoản 5: Trước khi đưa đi, tất cả giáo dân đàn ông, đàn bà, trẻ con đều phải thích chữ vào mặt: Ở má trái là hai chữ
*tà đạo, *ở má phải là tên tổng, huyện gửi tới, để chúng không thể chạy trốn.
19 Cao Huy Thuần,
*Giáo sĩ thừa sai và chính sách thuộc địa của Pháp tại Việt Nam (1857-1914), *NXB Tôn Giáo, Hà Nội, 2003, tr.132.
Posted on Tháng Tám 16, 2010, in
[Articles](https://nguyendangquy.wordpress.com/category/articles/) and tagged [1802-1883](https://nguyendangquy.wordpress.com/tag/1802-1883/), [Chúa](https://nguyendangquy.wordpress.com/tag/chua/), [Giám mục](https://nguyendangquy.wordpress.com/tag/giam-m%e1%bb%a5c/), [Jesu](https://nguyendangquy.wordpress.com/tag/jesu/), [Minh Kiến](https://nguyendangquy.wordpress.com/tag/minh-ki%e1%ba%bfn/), [Nguyễn Dynasty](https://nguyendangquy.wordpress.com/tag/nguy%e1%bb%85n-dynasty/), [Nguyễn Đăng Qúy](https://nguyendangquy.wordpress.com/tag/nguy%e1%bb%85n-dang-quy/), [Nguyen Dynasty](https://nguyendangquy.wordpress.com/tag/nguyen-dynasty/), [Nhà Nguyễn](https://nguyendangquy.wordpress.com/tag/nha-nguy%e1%bb%85n/), [Nhà thờ](https://nguyendangquy.wordpress.com/tag/nha-th%e1%bb%9d/), [PGS.TS. Đỗ Bang](https://nguyendangquy.wordpress.com/tag/pgs-ts-d%e1%bb%97-bang/), [Thừa Thiên - Huế](https://nguyendangquy.wordpress.com/tag/th%e1%bb%aba-thien-hu%e1%ba%bf/), [Thiên chúa](https://nguyendangquy.wordpress.com/tag/thien-chua/), [Thiên chúa giáo (1802-1883)](https://nguyendangquy.wordpress.com/tag/thien-chua-giao-1802-1883/), [Triều Gia Long (1802 – 1819)](https://nguyendangquy.wordpress.com/tag/tri%e1%bb%81u-gia-long-1802-%e2%80%93-1819/), [Triều Minh Mạng (1820-1840)](https://nguyendangquy.wordpress.com/tag/tri%e1%bb%81u-minh-m%e1%ba%a1ng-1820-1840/), [Triều Nguyễn](https://nguyendangquy.wordpress.com/tag/tri%e1%bb%81u-nguy%e1%bb%85n/), [Triều Tự Đức (1848 – 1883)](https://nguyendangquy.wordpress.com/tag/tri%e1%bb%81u-t%e1%bb%b1-d%e1%bb%a9c-1848-%e2%80%93-1883/), [Triều Thiệu Trị (1841 – 1847)](https://nguyendangquy.wordpress.com/tag/tri%e1%bb%81u-thi%e1%bb%87u-tr%e1%bb%8b-1841-%e2%80%93-1847/). Bookmark the [permalink](https://nguyendangquy.wordpress.com/2010/08/16/tri%e1%bb%81u-nguy%e1%bb%85n-v%e1%bb%9bi-thien-chua-giao-1802-1883/). [Để lại bình luận](https://nguyendangquy.wordpress.com/2010/08/16/tri%e1%bb%81u-nguy%e1%bb%85n-v%e1%bb%9bi-thien-chua-giao-1802-1883/#respond).
## Để lại bình luận
## Comments 0

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

Connection: close

Server: nginx

Link: <http://wp.me/p10jsR-1E>; rel=shortlink

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
.
Tiêu điểm 10 lý do không thể bỏ qua Chevrolet Cruze khi mua xe ôtô cũ
Dưới đây là một số lý do khiến bạn không thể bỏ qua chiếc Chevrolet Cruze - một trong những dòng xe bán chạy nhất của thương hiệu Chevrolet.
Bí quyết kiểm tra từ A đến Z khi quyết định mua xe ôtô Chevrolet Cruze cũ
Không sở hữu một thương hiệu mạnh, điều gì thực sự đã khiến Chevrolet Cruze duy trì được sức hút đáng kể trong phân khúc khó nhằn nhất thị trường xe Việt Nam?
Để mua xe ôtô Chevrolet Cruze cũ không bị lừa: đừng quên tìm hiểu xe!
Chevrolet Cruze được chọn là một trong những xe ôtô cũ đáng mua trên thị trường, vậy lý do gì bạn nên mua Chevrolet Cruze cũ?
Tiêu điểm Kinh nghiệm mua xe ôtô Chevrolet Cruze cũ giá rẻ nhất
Là một trong những dòng xe cực hot trên thị trường hiện nay, Chevrolet Cruze đang chiếm được cảm tình của rất nhiều khách hàng.
Tiêu điểm Bí quyết định giá xe ôtô Chevrolet Cruze cũ
Để ước tính chính xác giá trị của chiếc xe đã qua sử dụng, bạn cần phải xem xét nhiều yếu tố, cũng như nghiên cứu thị trường ở địa phương của bạn, để xác định được cái gì là đáng...
6 kinh nghiệm không thể không biết khi mua xe ôtô Chevrolet Cruze cũ
Với ngoại hình mạnh mẽ, nội thất tiện nghi và mức giá cạnh tranh, Chevrolet Cruze đang lấy lại ánh hào quang tại thị trường Việt.
Kinh nghiệm mua xe ôtô Chevrolet Cruze cũ giá rẻ
Chevrolet Cruze là sản phẩm kết tinh đỉnh cao trong công nghệ sản xuất ô tô của thương hiệu Chevrolet. Công nghệ hiện đại đã mang lại những chiếc ô tô có mẫu mã vô cùng sang trọng, lịch lãm; chấ...
Mua xe ôtô cũ: có nên chọn Chevrolet Cruze?
Chevrolet Cruze là dòng sản phẩm xe sedan hạng B bán chạy nhất của thương hiệu Chevrolet từ trước đến nay. Vậy tại sao chiếc xe này được ưu chuộng như vậy?
Tiêu điểm Tư vấn thông tin xe ôtô Chevrolet Cruze cũ trước khi tìm mua
Chevrolet Cruze là một mẫu xe của tập đoàn General Motors của Mỹ, đã rất nổi tiếng từ khi mới ra đời với việc được tổng thống Obama gọi là “Chiếc Xe Của Tương Lai”.
Tiêu điểm Nên mua xe ôtô Chevrolet Cruze cũ trong tầm giá nào?
Xe ôtô Chevrolet Cruze là dòng xe hạng C thuộc phân khúc tầm trung, đây cũng là dòng xe được rất nhiều người ưa thích cùng với Mazda 3 và Kia K3 ở thị trường Việt Nam.
Những sai lầm cần tránh khi tìm mua xe ôtô Chevrolet Cruze cũ
Bạn đang muốn mua một chiếc ô tô nhưng lại phân vân không biết nên chọn mua xe cũ hay mới, chúng tôi sẽ nêu ra những ưu điểm của việc mua xe Chevrolet Cruze cũ và, bạn có thể tham khảo và đưa ra l�...

markdown:
.
##
Tiêu điểm
##
##
##
Tiêu điểm
##
Tiêu điểm
##
##
##
##
Tiêu điểm
##
Tiêu điểm
##
![ 10 lý do không thể bỏ qua Chevrolet Cruze khi mua xe ôtô cũ](https://cdnoto.muabannhanh.com/asset/home/img/250/5736a0421bb241463197762.jpg)
##
Tiêu điểm
[10 lý do không thể bỏ qua Chevrolet Cruze khi mua xe ôtô cũ](https://oto.muabannhanh.com/10-ly-do-khong-the-bo-qua-chevrolet-cruze-khi-mua-xe-oto-cu-386.html)
Dưới đây là một số lý do khiến bạn không thể bỏ qua chiếc Chevrolet Cruze - một trong những dòng xe bán chạy nhất của thương hiệu Chevrolet.
![ Bí quyết kiểm tra từ A đến Z khi quyết định mua xe ôtô Chevrolet Cruze cũ](https://cdnoto.muabannhanh.com/asset/home/img/250/57369ae4730481463196388.jpg)
##
[Bí quyết kiểm tra từ A đến Z khi quyết định mua xe ôtô Chevrolet Cruze cũ](https://oto.muabannhanh.com/bi-quyet-kiem-tra-tu-a-den-z-khi-quyet-dinh-mua-xe-oto-chevrolet-cruze-cu-384.html)
Không sở hữu một thương hiệu mạnh, điều gì thực sự đã khiến Chevrolet Cruze duy trì được sức hút đáng kể trong phân khúc khó nhằn nhất thị trường xe Việt Nam?
![ Để mua xe ôtô Chevrolet Cruze cũ không bị lừa: đừng quên tìm hiểu xe!](https://cdnoto.muabannhanh.com/asset/home/img/250/57369d568ca551463197014.jpg)
##
[Để mua xe ôtô Chevrolet Cruze cũ không bị lừa: đừng quên tìm hiểu xe!](https://oto.muabannhanh.com/de-mua-xe-oto-chevrolet-cruze-cu-khong-bi-lua-dung-quen-tim-hieu-xe-385.html)
Chevrolet Cruze được chọn là một trong những xe ôtô cũ đáng mua trên thị trường, vậy lý do gì bạn nên mua Chevrolet Cruze cũ?
![ Kinh nghiệm mua xe ôtô Chevrolet Cruze cũ giá rẻ nhất](https://cdnoto.muabannhanh.com/asset/home/img/250/5736a2c7506a51463198407.jpg)
##
Tiêu điểm
[Kinh nghiệm mua xe ôtô Chevrolet Cruze cũ giá rẻ nhất](https://oto.muabannhanh.com/kinh-nghiem-mua-xe-oto-chevrolet-cruze-cu-gia-re-nhat-387.html)
Là một trong những dòng xe cực hot trên thị trường hiện nay, Chevrolet Cruze đang chiếm được cảm tình của rất nhiều khách hàng.
![ Bí quyết định giá xe ôtô Chevrolet Cruze cũ](https://cdnoto.muabannhanh.com/asset/home/img/250/56a0998605aac1453365638.jpg)
##
Tiêu điểm
[Bí quyết định giá xe ôtô Chevrolet Cruze cũ](https://oto.muabannhanh.com/bi-quyet-dinh-gia-xe-oto-chevrolet-cruze-cu-153.html)
Để ước tính chính xác giá trị của chiếc xe đã qua sử dụng, bạn cần phải xem xét nhiều yếu tố, cũng như nghiên cứu thị trường ở địa phương của bạn, để xác định được cái gì là đáng...
![ 6 kinh nghiệm không thể không biết khi mua xe ôtô Chevrolet Cruze cũ](https://cdnoto.muabannhanh.com/asset/home/img/250/5736980f5ff151463195663.jpg)
##
[6 kinh nghiệm không thể không biết khi mua xe ôtô Chevrolet Cruze cũ](https://oto.muabannhanh.com/6-kinh-nghiem-khong-the-khong-biet-khi-mua-xe-oto-chevrolet-cruze-cu-383.html)
Với ngoại hình mạnh mẽ, nội thất tiện nghi và mức giá cạnh tranh, Chevrolet Cruze đang lấy lại ánh hào quang tại thị trường Việt.
![ Kinh nghiệm mua xe ôtô Chevrolet Cruze cũ giá rẻ](https://cdnoto.muabannhanh.com/asset/home/img/250/5734458e6b58d1463043470.jpg)
##
[Kinh nghiệm mua xe ôtô Chevrolet Cruze cũ giá rẻ](https://oto.muabannhanh.com/kinh-nghiem-mua-xe-oto-chevrolet-cruze-cu-gia-re-372.html)
Chevrolet Cruze là sản phẩm kết tinh đỉnh cao trong công nghệ sản xuất ô tô của thương hiệu Chevrolet. Công nghệ hiện đại đã mang lại những chiếc ô tô có mẫu mã vô cùng sang trọng, lịch lãm; chấ...
![ Mua xe ôtô cũ: có nên chọn Chevrolet Cruze?](https://cdnoto.muabannhanh.com/asset/home/img/250/mua-xe-oto-cu-co-nen-chon-chevrolet-cruze_5734462eccdd11463043630.jpg)
##
[Mua xe ôtô cũ: có nên chọn Chevrolet Cruze?](https://oto.muabannhanh.com/mua-xe-oto-cu-co-nen-chon-chevrolet-cruze-371.html)
Chevrolet Cruze là dòng sản phẩm xe sedan hạng B bán chạy nhất của thương hiệu Chevrolet từ trước đến nay. Vậy tại sao chiếc xe này được ưu chuộng như vậy?
![ Tư vấn thông tin xe ôtô Chevrolet Cruze cũ trước khi tìm mua](https://cdnoto.muabannhanh.com/asset/home/img/250/573454373ed1a1463047223.jpg)
##
Tiêu điểm
[Tư vấn thông tin xe ôtô Chevrolet Cruze cũ trước khi tìm mua](https://oto.muabannhanh.com/tu-van-thong-tin-xe-oto-chevrolet-cruze-cu-truoc-khi-tim-mua-375.html)
Chevrolet Cruze là một mẫu xe của tập đoàn General Motors của Mỹ, đã rất nổi tiếng từ khi mới ra đời với việc được tổng thống Obama gọi là “Chiếc Xe Của Tương Lai”.
![ Nên mua xe ôtô Chevrolet Cruze cũ trong tầm giá nào?](https://cdnoto.muabannhanh.com/asset/home/img/250/57345194ab1111463046548.jpg)
##
Tiêu điểm
[Nên mua xe ôtô Chevrolet Cruze cũ trong tầm giá nào?](https://oto.muabannhanh.com/nen-mua-xe-oto-chevrolet-cruze-cu-trong-tam-gia-nao-374.html)
Xe ôtô Chevrolet Cruze là dòng xe hạng C thuộc phân khúc tầm trung, đây cũng là dòng xe được rất nhiều người ưa thích cùng với Mazda 3 và Kia K3 ở thị trường Việt Nam.
![ Những sai lầm cần tránh khi tìm mua xe ôtô Chevrolet Cruze cũ](https://cdnoto.muabannhanh.com/asset/home/img/250/57344d5c9d6071463045468.jpg)
##
[Những sai lầm cần tránh khi tìm mua xe ôtô Chevrolet Cruze cũ](https://oto.muabannhanh.com/nhung-sai-lam-can-tranh-khi-tim-mua-xe-oto-chevrolet-cruze-cu-373.html)
Bạn đang muốn mua một chiếc ô tô nhưng lại phân vân không biết nên chọn mua xe cũ hay mới, chúng tôi sẽ nêu ra những ưu điểm của việc mua xe Chevrolet Cruze cũ và, bạn có thể tham khảo và đưa ra l�...

Server: VNH

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Vary: Accept-Encoding

Strict-Transport-Security: max-age=31536000; preload


text:
Hãy thận trọng với những hiểu biết sai lầm. Điều đó còn nguy hiểm hơn cả sự không biết. (Beware of false knowledge; it is more dangerous than ignorance.)George Bernard Shaw
Kẻ bi quan than phiền về hướng gió, người lạc quan chờ đợi gió đổi chiều, còn người thực tế thì điều chỉnh cánh buồm. (The pessimist complains about the wind; the optimist expects it to change; the realist adjusts the sails.)William Arthur Ward
Khi gặp chướng ngại ta có thể thay đổi phương cách để đạt mục tiêu nhưng đừng thay đổi quyết tâm đạt đến mục tiêu ấy. (When obstacles arise, you change your direction to reach your goal, you do not change your decision to get there. )Zig Ziglar
Hãy đạt đến thành công bằng vào việc phụng sự người khác, không phải dựa vào phí tổn mà người khác phải trả. (Earn your success based on service to others, not at the expense of others.)H. Jackson Brown, Jr.
Giặc phiền não thường luôn rình rập giết hại người, độc hại hơn kẻ oán thù. Sao còn ham ngủ mà chẳng chịu tỉnh thức?Kinh Lời dạy cuối cùng
Người khôn ngoan học được nhiều hơn từ một câu hỏi ngốc nghếch so với những gì kẻ ngốc nghếch học được từ một câu trả lời khôn ngoan. (A wise man can learn more from a foolish question than a fool can learn from a wise answer.)Bruce Lee
Quy luật của cuộc sống là luôn thay đổi. Những ai chỉ mãi nhìn về quá khứ hay bám víu vào hiện tại chắc chắn sẽ bỏ lỡ tương lai. (Change is the law of life. And those who look only to the past or present are certain to miss the future.)John F. Kennedy
Hãy dang tay ra để thay đổi nhưng nhớ đừng làm vuột mất các giá trị mà bạn có.Đức Đạt-lai Lạt-ma XIV
Cơ hội thành công thực sự nằm ở con người chứ không ở công việc. (The real opportunity for success lies within the person and not in the job. )Zig Ziglar
Muôn việc thiện chưa đủ, một việc ác đã quá thừa.Tủ sách Rộng Mở Tâm Hồn
Ai dùng các hạnh lành, làm xóa mờ nghiệp ác, chói sáng rực đời này, như trăng thoát mây che.Kinh Pháp cú (Kệ số 173)
Trang chủ »» Danh mục »» Đại từ điển Hán Việt »» Đang xem mục từ: văn - 螡 »»
Chú ý: Nếu quý vị copy chữ Hán dán (paste) vào đây để tra thì kết quả sẽ chính xác hơn rất nhiều.
Quý vị cũng có thể bôi đen (select) những chữ Hán đã hiển thị trên màn hình rồi dùng chuột kéo thả vào khung để tra.
Như 蚊. (Từ điển Trần Văn Chánh)
Quý vị đang truy cập từ IP 54.211.112.177 và chưa ghi danh hoặc đăng nhập trên máy tính này. Nếu là thành viên, quý vị chỉ cần đăng nhập một lần duy nhất trên thiết bị truy cập, bằng email và mật khẩu đã chọn.
Chúng tôi khuyến khích việc ghi danh thành viên để thuận tiện trong việc chia sẻ thông tin, chia sẻ kinh nghiệm sống giữa các thành viên, đồng thời quý vị cũng sẽ nhận được sự hỗ trợ kỹ thuật từ Ban Quản Trị trong quá trình sử dụng website này.
Việc ghi danh là hoàn toàn miễn phí và tự nguyện.
Ghi danh hoặc đăng nhập

markdown:
Hãy thận trọng với những hiểu biết sai lầm. Điều đó còn nguy hiểm hơn cả sự không biết. (Beware of false knowledge; it is more dangerous than ignorance.)George Bernard Shaw
Kẻ bi quan than phiền về hướng gió, người lạc quan chờ đợi gió đổi chiều, còn người thực tế thì điều chỉnh cánh buồm. (The pessimist complains about the wind; the optimist expects it to change; the realist adjusts the sails.)William Arthur Ward
Khi gặp chướng ngại ta có thể thay đổi phương cách để đạt mục tiêu nhưng đừng thay đổi quyết tâm đạt đến mục tiêu ấy. (When obstacles arise, you change your direction to reach your goal, you do not change your decision to get there. )Zig Ziglar
Hãy đạt đến thành công bằng vào việc phụng sự người khác, không phải dựa vào phí tổn mà người khác phải trả. (Earn your success based on service to others, not at the expense of others.)H. Jackson Brown, Jr.
Giặc phiền não thường luôn rình rập giết hại người, độc hại hơn kẻ oán thù. Sao còn ham ngủ mà chẳng chịu tỉnh thức?Kinh Lời dạy cuối cùng
Người khôn ngoan học được nhiều hơn từ một câu hỏi ngốc nghếch so với những gì kẻ ngốc nghếch học được từ một câu trả lời khôn ngoan. (A wise man can learn more from a foolish question than a fool can learn from a wise answer.)Bruce Lee
Quy luật của cuộc sống là luôn thay đổi. Những ai chỉ mãi nhìn về quá khứ hay bám víu vào hiện tại chắc chắn sẽ bỏ lỡ tương lai. (Change is the law of life. And those who look only to the past or present are certain to miss the future.)John F. Kennedy
Hãy dang tay ra để thay đổi nhưng nhớ đừng làm vuột mất các giá trị mà bạn có.Đức Đạt-lai Lạt-ma XIV
Cơ hội thành công thực sự nằm ở con người chứ không ở công việc. (The real opportunity for success lies within the person and not in the job. )Zig Ziglar
Muôn việc thiện chưa đủ, một việc ác đã quá thừa.Tủ sách Rộng Mở Tâm Hồn
Ai dùng các hạnh lành, làm xóa mờ nghiệp ác, chói sáng rực đời này, như trăng thoát mây che.Kinh Pháp cú (Kệ số 173)
[Trang chủ](Home.html) »»
[Danh mục](danh-muc_thu-vien_tongquat_rong-mo-tam-hon.html) »»
[Đại từ điển Hán Việt](tu-dien_han-viet_none_rong-mo-tam-hon.html) »»
Đang xem mục từ: văn - 螡 »»
**Chú ý**: Nếu quý vị copy chữ Hán dán (paste) vào đây để tra thì kết quả sẽ chính xác hơn rất nhiều.
Quý vị cũng có thể bôi đen (select) những chữ Hán đã hiển thị trên màn hình rồi dùng chuột kéo thả vào khung để tra.
Như 蚊. (
*Từ điển Trần Văn Chánh*) **Quý vị đang truy cập từ IP 54.211.112.177 và chưa ghi danh hoặc đăng nhập trên máy tính này. **Nếu là thành viên, quý vị chỉ cần đăng nhập một lần duy nhất trên thiết bị truy cập, bằng email và mật khẩu đã chọn.
Chúng tôi khuyến khích việc
**ghi danh thành viên **để thuận tiện trong việc chia sẻ thông tin, chia sẻ kinh nghiệm sống giữa các thành viên, đồng thời quý vị cũng sẽ nhận được sự hỗ trợ kỹ thuật từ Ban Quản Trị trong quá trình sử dụng website này.
** Việc ghi danh là hoàn toàn miễn phí và tự nguyện**.
Ghi danh hoặc đăng nhập


text:
Trang Chủ
Theo dõi đơn hàng
Giỏ hàng
Đăng ký vào danh sách gửi thư, Bạn sẽ được cập nhật những tin tức mới nhất của chúng tôi
CÔNG TY CỔ PHẦN BÓNG ĐÈN ĐIỆN QUANG
Địa chỉ: 125 Hàm Nghi, Quận 1, Tp.HCM
Hotline: 19001257
FAX: 08 - 38251518
Email: info@dienquang.com
Bản đồ
© 2014 Công ty Cổ phần Bóng đèn Điện Quang.
Giấy chứng ĐKKD số 0300363808 do Sở KH và ĐT TPHCM cấp ngày 13/07/2015 (thay đổi lần thứ 14)
Người chịu trách nhiệm quản lý nội dung: Nguyễn Thị Phượng

Cache-Control: private

Vary: Accept-Encoding,User-Agent


text:
Megeces
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Megeces là một đô thị trong tỉnh Valladolid, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 446 người.
Megeces là một đô thị trong tỉnh Valladolid, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 446 người.

markdown:
# Megeces
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Megeces, Tây Ban Nha|
|
|![]()
|
|![]()
**Cờ hiệu** [Quốc gia](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_qu%E1%BB%91c_gia) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/Flag_of_Spain.svg/23px-Flag_of_Spain.svg.png)
[Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha) [Cộng đồng tự trị](/wiki/V%C3%B9ng_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_(T%C3%A2y_Ban_Nha)) [Castile và León](/wiki/Castile_v%C3%A0_Le%C3%B3n) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(T%C3%A2y_Ban_Nha)) [Valladolid](/wiki/Valladolid_(t%E1%BB%89nh)) [Đô thị](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_%C4%91%C3%B4_th%E1%BB%8B_t%E1%BA%A1i_Valladolid) 2(7 mi 2) [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(610/mi 2) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CET](/wiki/Gi%E1%BB%9D_chu%E1%BA%A9n_Trung_%C3%82u)( [UTC+1](/wiki/UTC%2B1)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) [CEST](/wiki/Gi%E1%BB%9D_M%C3%B9a_h%C3%A8_Trung_%C3%82u)( [UTC+2](/wiki/UTC%2B2)) **Megeces** là một đô thị trong tỉnh [Valladolid](/wiki/Valladolid_(t%E1%BB%89nh)), [Castile và León](/wiki/Castile_v%C3%A0_Le%C3%B3n), [Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha). Theo [điều tra dân số](/wiki/%C4%90i%E1%BB%81u_tra_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) [2004](/wiki/2004) ( [INE](/w/index.php?title=Instituto_Nacional_de_Estad%C3%ADstica_(T%C3%A2y_Ban_Nha)&action=edit&redlink=1)), đô thị này có dân số là 446 người.

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.05:-77.47:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

X-Cache-Status: miss

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

Via: 1.1 varnish-v4, 1.1 varnish-v4

Content-Language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

X-Cache: cp1054 miss, cp1055 miss

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Accept-Ranges: bytes


text:
Nguyễn Quân
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Nguyễn Quân sinh ngày: 12/6/1955. Quê quán: Thái Bình. Ông là chính khách Việt Nam Tiến sĩ, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam Khóa XI, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ (Việt Nam).
Tiểu sử[sửa | sửa mã nguồn]
Bộ trưởng Nguyễn Quân nguyên quán Thái Bình. Ông từng là giảng viên, Hiệu phó Đại học Bách khoa Hà Nội, từng công tác trong Quân chủng Không quân.
Con đường chính trị[sửa | sửa mã nguồn]
Năm 2003, ông Nguyễn Quân được cử làm Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ, Bộ Khoa học và Công nghệ (Việt Nam). Từ năm 2007 là Thứ trưởng Thường trực.
Tháng 1 năm 2011, tại Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam XI ông Nguyễn Quân được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam. Trong kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XIII (3/8/2011), ông đắc cử chức Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ (Việt Nam).
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Tóm tắt tiểu sử Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Quân
- Ông Nguyễn Quân được bầu làm Bộ trưởng Bộ KH-CN
- Bộ trưởng Nguyễn Quân: "Tôi còn nợ các nhà khoa học"

markdown:
# Nguyễn Quân
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Nguyễn Quân|
|
|
Chức vụ
|Nhiệm kỳ||
|[Hoàng Văn Phong](/wiki/Ho%C3%A0ng_V%C4%83n_Phong) [Chu Ngọc Anh](/wiki/Chu_Ng%E1%BB%8Dc_Anh)
Thông tin chung
[Đảng Cộng sản Việt Nam](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_C%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n_Vi%E1%BB%87t_Nam) [Thái Bình](/wiki/Th%C3%A1i_B%C3%ACnh) [Tiến sĩ](/wiki/Ti%E1%BA%BFn_s%C4%A9) [Kinh](/wiki/Kinh) [Không](/wiki/0_(s%E1%BB%91)) **Nguyễn Quân** sinh ngày: [12](/wiki/12)/ [6](/wiki/6)/ [1955](/wiki/1955). Quê quán: [Thái Bình](/wiki/Th%C3%A1i_B%C3%ACnh). Ông là chính khách [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam) [Tiến sĩ](/wiki/Ti%E1%BA%BFn_s%C4%A9), Ủy viên [Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam](/wiki/Ban_Ch%E1%BA%A5p_h%C3%A0nh_Trung_%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%E1%BA%A3ng_C%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n_Vi%E1%BB%87t_Nam) Khóa XI, Bộ trưởng [Bộ Khoa học và Công nghệ (Việt Nam)](/wiki/B%E1%BB%99_Khoa_h%E1%BB%8Dc_v%C3%A0_C%C3%B4ng_ngh%E1%BB%87_(Vi%E1%BB%87t_Nam)).
## Tiểu sử[
[sửa](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Qu%C3%A2n&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Qu%C3%A2n&action=edit§ion=1)]
Bộ trưởng Nguyễn Quân nguyên quán Thái Bình. Ông từng là giảng viên, Hiệu phó
[Đại học Bách khoa Hà Nội](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_B%C3%A1ch_khoa_H%C3%A0_N%E1%BB%99i), từng công tác trong [Quân chủng Không quân](/wiki/Kh%C3%B4ng_qu%C3%A2n_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam).
## Con đường chính trị[
[sửa](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Qu%C3%A2n&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Qu%C3%A2n&action=edit§ion=2)]
Năm 2003, ông Nguyễn Quân được cử làm Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ,
[Bộ Khoa học và Công nghệ (Việt Nam)](/wiki/B%E1%BB%99_Khoa_h%E1%BB%8Dc_v%C3%A0_C%C3%B4ng_ngh%E1%BB%87_(Vi%E1%BB%87t_Nam)). Từ năm 2007 là Thứ trưởng Thường trực.
Tháng 1 năm 2011, tại
[Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam XI](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%99i_%C4%90%E1%BA%A3ng_C%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n_Vi%E1%BB%87t_Nam_XI) ông Nguyễn Quân được bầu vào [Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam](/wiki/Ban_Ch%E1%BA%A5p_h%C3%A0nh_Trung_%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%E1%BA%A3ng_C%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n_Vi%E1%BB%87t_Nam_kho%C3%A1_XI). Trong kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XIII (3/8/2011), ông đắc cử chức Bộ trưởng [Bộ Khoa học và Công nghệ (Việt Nam)](/wiki/B%E1%BB%99_Khoa_h%E1%BB%8Dc_v%C3%A0_C%C3%B4ng_ngh%E1%BB%87_(Vi%E1%BB%87t_Nam)).
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Qu%C3%A2n&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Qu%C3%A2n&action=edit§ion=3)] [Tóm tắt tiểu sử Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Quân](http://chinhphu.vn/portal/page/portal/chinhphu/tieusulanhdao?personProfileId=1881&govOrgId=2856) [Ông Nguyễn Quân được bầu làm Bộ trưởng Bộ KH-CN](http://baodatviet.vn/khoa-hoc/ong-nguyen-quan-duoc-bau-lam-bo-truong-bo-kh-cn-2255088) [Bộ trưởng Nguyễn Quân: "Tôi còn nợ các nhà khoa học"](http://khoahocphattrien.vn/tin-tuc/bo-truong-bo-khcn-nguyen-quan-toi-con-no-cac-nha-khoa-hoc/20151012040237332p1c882.htm)
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Qu%C3%A2n&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Qu%C3%A2n&action=edit§ion=4)]
|
|

X-Cache-Status: hit

X-Cache: cp1053 hit/3, cp1055 miss


text:
Trợ giúp
Thể loại:Tiểu thuyết của Albert Camus
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới:
menu
,
tìm kiếm
Các trang trong thể loại “Tiểu thuyết của Albert Camus”
2 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 2 trang.
D
Dịch hạch (tiểu thuyết)
N
Người xa lạ
Lấy từ “
https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Thể_loại:Tiểu_thuyết_của_Albert_Camus&oldid=11100627
”
Thể loại
:
Tiểu thuyết theo tác giả
Albert Camus
Tiểu thuyết Pháp
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Chưa đăng nhập
Thảo luận cho địa chỉ IP này
Đóng góp
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Thể loại
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Đọc
Sửa đổi
Sửa mã nguồn
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Xem nhanh
Trang Chính
Bài viết chọn lọc
Tin tức
Bài viết ngẫu nhiên
Thay đổi gần đây
Phản hồi lỗi
Quyên góp
Tương tác
Hướng dẫn
Giới thiệu Wikipedia
Cộng đồng
Thảo luận chung
Giúp sử dụng
Liên lạc
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Khoản mục Wikidata
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản để in ra
Ngôn ngữ khác
Català
Ελληνικά
English
Español
فارسی
Français
Italiano
Polski
Română
Русский
Türkçe
Sửa liên kết
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 05:40 ngày 22 tháng 3 năm 2013.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công–Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Với việc sử dụng trang web này, bạn chấp nhận
Điều khoản Sử dụng
và
Quy định quyền riêng tư
.
Wikipedia® là thương hiệu đã đăng ký của
Wikimedia Foundation, Inc.
, một tổ chức phi lợi nhuận.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wikipedia
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Tuyên bố về cookie
Phiên bản di động


text:
revive
Từ điển mở Wiktionary
Mục lục
Tiếng Anh[sửa]
Cách phát âm[sửa]
Ngoại động từ[sửa]
revive ngoại động từ /rɪ.ˈvɑɪv/
- Làm sống lại, làm tỉnh lại.
- Đem diễn lại.
- to revive a play — đem diễn lại một vở kịch (sau khi đã có sửa đổi đôi chút)
- Nắn lại, sửa lại cho khỏi nhăn nheo (cái mũ, cái áo).
- Làm phấn khởi, làm hào hứng; khơi lại.
- to revive one's hopes — khơi lại mối hy vọng
- Làm sống lại, hồi sinh; phục hồi (phong tục... ); đem thi hành lại, ban hành lại (một đạo luật) làm cho trở nên đậm đà, làm cho vui vẻ hơn trước (cuộc nói chuyện... ).
Chia động từ[sửa]
revive
- Cách chia động từ cổ.
- Thường nói will; chỉ nói shall để nhấn mạnh. Ngày xưa, ở ngôi thứ nhất, thường nói shall và chỉ nói will để nhấn mạnh.
Nội động từ[sửa]
revive nội động từ /rɪ.ˈvɑɪv/
- Sống lại, tỉnh lại.
- Phấn khởi lại, hào hứng lại.
- Khoẻ ra, hồi tỉnh, phục hồi.
- to feel one's hopes reviring — cảm thấy hy vọng trở lại
- Lại được thịnh hành, lại được ưa thích (mốt... ).
Chia động từ[sửa]
revive
- Cách chia động từ cổ.
- Thường nói will; chỉ nói shall để nhấn mạnh. Ngày xưa, ở ngôi thứ nhất, thường nói shall và chỉ nói will để nhấn mạnh.
Tham khảo[sửa]
- Hồ Ngọc Đức, Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí (chi tiết)

markdown:
# revive
Từ điển mở Wiktionary
## Mục lục
## Tiếng Anh[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-eng-&action=edit§ion=T-1)]
### Cách phát âm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-pron-&action=edit§ion=T-1)]
|Hoa Kỳ||
|
### Ngoại động từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-tr-verb-&action=edit§ion=T-1)] **revive** *ngoại động từ* [/rɪ.ˈvɑɪv/](/wiki/Wiktionary:IPA)
- Làm
[sống lại](/wiki/s%E1%BB%91ng_l%E1%BA%A1i), làm [tỉnh](/wiki/t%E1%BB%89nh)lại. [Đem](/wiki/%C4%91em) [diễn](/wiki/di%E1%BB%85n)lại. *to*— đem diễn lại một vở kịch (sau khi đã có sửa đổi đôi chút) **revive**a play
-
[Nắn](/wiki/n%E1%BA%AFn)lại, [sửa](/wiki/s%E1%BB%ADa)lại cho [khỏi](/wiki/kh%E1%BB%8Fi) [nhăn nheo](/wiki/nh%C4%83n_nheo)(cái mũ, cái áo).
- Làm
[phấn khởi](/wiki/ph%E1%BA%A5n_kh%E1%BB%9Fi), làm [hào hứng](/wiki/h%C3%A0o_h%E1%BB%A9ng); [khơi lại](/w/index.php?title=kh%C6%A1i_l%E1%BA%A1i&action=edit&redlink=1). *to*— khơi lại mối hy vọng **revive**one's hopes
-
- Làm
[sống lại](/wiki/s%E1%BB%91ng_l%E1%BA%A1i), [hồi sinh](/wiki/h%E1%BB%93i_sinh); [phục hồi](/wiki/ph%E1%BB%A5c_h%E1%BB%93i)(phong tục... ); [đem](/wiki/%C4%91em) [thi hành](/wiki/thi_h%C3%A0nh)lại, [ban hành](/wiki/ban_h%C3%A0nh)lại (một đạo luật) làm cho [trở nên](/wiki/tr%E1%BB%9F_n%C3%AAn) [đậm](/wiki/%C4%91%E1%BA%ADm)đà, làm cho [vui vẻ](/wiki/vui_v%E1%BA%BB) [hơn](/wiki/h%C6%A1n)trước (cuộc nói chuyện... ).
#### Chia động từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-forms-&action=edit§ion=T-1)]
revive
|Dạng không chỉ ngôi|
|Động từ
|**revive** [Phân từ](/wiki/ph%C3%A2n_t%E1%BB%AB) [hiện tại](/wiki/hi%E1%BB%87n_t%E1%BA%A1i) [reviving](/wiki/reviving) [quá khứ](/wiki/qu%C3%A1_kh%E1%BB%A9) [revived](/wiki/revived) [Lối trình bày](/wiki/l%E1%BB%91i_tr%C3%ACnh_b%C3%A0y) **revive** **revive**hoặc [revivest](/w/index.php?title=revivest&action=edit&redlink=1)¹ [revives](/wiki/revives)hoặc [reviveth](/w/index.php?title=reviveth&action=edit&redlink=1)¹ **revive** **revive** **revive** [revived](/wiki/revived) [revived](/wiki/revived)hoặc [revivedst](/w/index.php?title=revivedst&action=edit&redlink=1)¹ [revived](/wiki/revived) [revived](/wiki/revived) [revived](/wiki/revived) [revived](/wiki/revived) [Tương lai](/wiki/t%C6%B0%C6%A1ng_lai) [will](/wiki/will)/ [shall](/wiki/shall)² **revive** **revive**hoặc [wilt](/wiki/wilt)/ [shalt](/wiki/shalt)¹ **revive** **revive** **revive** **revive** **revive** [Lối cầu khẩn](/wiki/l%E1%BB%91i_c%E1%BA%A7u_kh%E1%BA%A9n) **revive** **revive**hoặc [revivest](/w/index.php?title=revivest&action=edit&redlink=1)¹ **revive** **revive** **revive** **revive** [revived](/wiki/revived) [revived](/wiki/revived) [revived](/wiki/revived) [revived](/wiki/revived) [revived](/wiki/revived) [revived](/wiki/revived) [were](/wiki/were)to **revive**hoặc [should](/wiki/should) **revive** **revive**hoặc should **revive** **revive**hoặc should **revive** **revive**hoặc should **revive** **revive**hoặc should **revive** **revive**hoặc should **revive** [Lối mệnh lệnh](/wiki/l%E1%BB%91i_m%E1%BB%87nh_l%E1%BB%87nh) **revive** **revive** **revive**
- Cách chia động từ cổ.
- Thường nói
*will*; chỉ nói *shall*để nhấn mạnh. Ngày xưa, ở ngôi thứ nhất, thường nói *shall*và chỉ nói *will*để nhấn mạnh.
### Nội động từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-intr-verb-&action=edit§ion=T-1)] **revive** *nội động từ* [/rɪ.ˈvɑɪv/](/wiki/Wiktionary:IPA) [Sống lại](/wiki/s%E1%BB%91ng_l%E1%BA%A1i), [tỉnh](/wiki/t%E1%BB%89nh)lại. [Phấn khởi](/wiki/ph%E1%BA%A5n_kh%E1%BB%9Fi)lại, [hào hứng](/wiki/h%C3%A0o_h%E1%BB%A9ng)lại. [Khoẻ](/wiki/kho%E1%BA%BB) [ra](/wiki/ra), [hồi tỉnh](/wiki/h%E1%BB%93i_t%E1%BB%89nh), [phục hồi](/wiki/ph%E1%BB%A5c_h%E1%BB%93i). *to feel one's hopes reviring*— cảm thấy hy vọng trở lại
-
- Lại được
[thịnh hành](/wiki/th%E1%BB%8Bnh_h%C3%A0nh), lại được [ưa thích](/w/index.php?title=%C6%B0a_th%C3%ADch&action=edit&redlink=1)(mốt... ).
#### Chia động từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-forms-&action=edit§ion=T-1)]
revive
|Dạng không chỉ ngôi|
|Động từ
|**revive** [Phân từ](/wiki/ph%C3%A2n_t%E1%BB%AB) [hiện tại](/wiki/hi%E1%BB%87n_t%E1%BA%A1i) [reviving](/wiki/reviving) [quá khứ](/wiki/qu%C3%A1_kh%E1%BB%A9) [revived](/wiki/revived) [Lối trình bày](/wiki/l%E1%BB%91i_tr%C3%ACnh_b%C3%A0y) **revive** **revive**hoặc [revivest](/w/index.php?title=revivest&action=edit&redlink=1)¹ [revives](/wiki/revives)hoặc [reviveth](/w/index.php?title=reviveth&action=edit&redlink=1)¹ **revive** **revive** **revive** [revived](/wiki/revived) [revived](/wiki/revived)hoặc [revivedst](/w/index.php?title=revivedst&action=edit&redlink=1)¹ [revived](/wiki/revived) [revived](/wiki/revived) [revived](/wiki/revived) [revived](/wiki/revived) [Tương lai](/wiki/t%C6%B0%C6%A1ng_lai) [will](/wiki/will)/ [shall](/wiki/shall)² **revive** **revive**hoặc [wilt](/wiki/wilt)/ [shalt](/wiki/shalt)¹ **revive** **revive** **revive** **revive** **revive** [Lối cầu khẩn](/wiki/l%E1%BB%91i_c%E1%BA%A7u_kh%E1%BA%A9n) **revive** **revive**hoặc [revivest](/w/index.php?title=revivest&action=edit&redlink=1)¹ **revive** **revive** **revive** **revive** [revived](/wiki/revived) [revived](/wiki/revived) [revived](/wiki/revived) [revived](/wiki/revived) [revived](/wiki/revived) [revived](/wiki/revived) [were](/wiki/were)to **revive**hoặc [should](/wiki/should) **revive** **revive**hoặc should **revive** **revive**hoặc should **revive** **revive**hoặc should **revive** **revive**hoặc should **revive** **revive**hoặc should **revive** [Lối mệnh lệnh](/wiki/l%E1%BB%91i_m%E1%BB%87nh_l%E1%BB%87nh) **revive** **revive** **revive**
- Cách chia động từ cổ.
- Thường nói
*will*; chỉ nói *shall*để nhấn mạnh. Ngày xưa, ở ngôi thứ nhất, thường nói *shall*và chỉ nói *will*để nhấn mạnh.
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP))

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.05:-77.47:v4; Path=/; secure; Domain=.wiktionary.org

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wiktionary.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

X-Cache: cp1068 miss, cp1067 miss


text:
-
-
Vui Sử dụng tính năng up bài viết thay cho những cmt spam và post trùng lặp vô nghĩa.
Vì 1 diễn đàn chất lượng Khách click chọn "báo cáo" khi gặp bài viết vi phạm để BQT xử lý nhé.
-
Chào mừng Khách đã đến Vnraovat.Net ! Xin đừng SPAM hãy nghĩ đến chất lượng.
Nội dung trùng lặp + spam chèn link out trong cmt + Post sai box =Xóa tài khoản+ Tất cả bài viết
- Hoạt động cuối:
- 28 Tháng mười hai 2016
- Tham gia ngày:
- 20 Tháng mười 2015
- Bài viết:
- 2
- Đã được thích:
- 0
- Điểm thành tích:
- 1
- Giới tính:
- Nam
- Sinh nhật:
- 17 Tháng sáu 1986 (Tuổi: 30)
Chia sẻ trang này
dangkyxe335caugiay
Members, Nam, 30
- dangkyxe335caugiay được nhìn thấy lần cuối:
- 28 Tháng mười hai 2016
-
Hiện tại không có tin nhắn trong hồ sơ của dangkyxe335caugiay.
- Đang tải...
- Đang tải...
-
Giới thiệu
- Giới tính:
- Nam
- Sinh nhật:
- 17 Tháng sáu 1986 (Tuổi: 30)
Tương tác

markdown:
-
-
Vui Sử dụng tính năng up bài viết thay cho những cmt spam và post trùng lặp vô nghĩa.
Vì 1 diễn đàn chất lượng Khách click chọn "báo cáo" khi gặp bài viết vi phạm để BQT xử lý nhé.
-
Chào mừng Khách đã đến Vnraovat.Net ! Xin đừng SPAM hãy nghĩ đến chất lượng.
[Nội dung trùng lặp + spam chèn link out trong cmt + Post sai box =Xóa tài khoản+ Tất cả bài viết](/rao-vat/noi-quy-dang-bai-tren-dien-dan-rao-vat-vnraovat-net.143/) ![ dangkyxe335caugiay](https://vnraovat.net/styles/default/xenforo/avatars/avatar_male_l.png)
- Hoạt động cuối:
- 28 Tháng mười hai 2016
- Tham gia ngày:
- 20 Tháng mười 2015
- Bài viết:
- 2
- Đã được thích:
- 0
- Điểm thành tích:
[1](members/dangkyxe335caugiay.277/trophies)
- Giới tính:
- Nam
- Sinh nhật:
- 17 Tháng sáu 1986 (Tuổi: 30)
### Chia sẻ trang này
# dangkyxe335caugiay
Members, Nam, 30
Thường Dân **Bị Cảnh Cáo**
- dangkyxe335caugiay được nhìn thấy lần cuối:
- 28 Tháng mười hai 2016
-
Hiện tại không có tin nhắn trong hồ sơ của dangkyxe335caugiay.
- Đang tải...
- Đang tải...
-
### Giới thiệu
- Giới tính:
- Nam
- Sinh nhật:
- 17 Tháng sáu 1986 (Tuổi: 30)
### Tương tác

Cache-control: private, max-age=0

Set-Cookie: xf_session=9a9bb7d0ca5296905e079c120ea43d63; path=/; secure; httponly

Server: Nginx-VPSSIM

X-Frame-Options: SAMEORIGIN


text:
Even in Babylon, God is in control! Our new devotional explores how to live for Christ in a confused culture.
28 Nếu ngươi nghe theo tiếng phán của Giê-hô-va Đức Chúa Trời ngươi cách trung thành, cẩn thận làm theo mọi điều răn của Ngài, mà ta truyền cho ngươi ngày nay, thì Giê-hô-va Đức Chúa Trời ngươi sẽ ban cho ngươi sự trổi hơn mọi dân trên đất.
2 Nếu ngươi nghe theo tiếng phán của Giê-hô-va Đức Chúa Trời ngươi, nầy là mọi phước lành sẽ giáng xuống trên mình ngươi.
3 Ngươi sẽ được phước trong thành, và được phước ngoài đồng ruộng.
4 Bông trái của thân thể ngươi, hoa quả của đất ruộng ngươi, sản vật của sinh súc ngươi, luôn với lứa đẻ của bò cái và chiên cái ngươi, đều sẽ được phước;
5 cái giỏ và thùng nhồi bột của ngươi đều sẽ được phước!
6 Ngươi sẽ được phước trong khi đi ra, và sẽ được phước trong khi vào.
7 Đức Giê-hô-va sẽ làm cho kẻ thù nghịch dấy lên cùng ngươi bị đánh bại trước mặt ngươi; chúng nó sẽ do một đường ra đánh ngươi, rồi do bảy đường chạy trốn trước mặt ngươi.
8 Đức Giê-hô-va sẽ khiến phước lành ở cùng ngươi tại trong kho lúa và trong các công việc của ngươi; Ngài sẽ ban phước cho ngươi trong xứ mà Giê-hô-va Đức Chúa Trời ngươi ban cho ngươi.
9 Nếu ngươi gìn giữ những điều răn của Giê-hô-va Đức Chúa Trời ngươi, và đi theo đường lối Ngài, thì Đức Giê-hô-va sẽ lập ngươi làm một dân thánh cho Ngài, y như Ngài đã thề cùng ngươi;
10 muôn dân của thế gian sẽ thấy rằng ngươi được gọi theo danh Đức Giê-hô-va, và chúng nó sẽ sợ ngươi.
11 Giê-hô-va Đức Chúa Trời ngươi sẽ làm cho ngươi được của cải nhiều dư dật, khiến cho hoa quả của thân thể ngươi, sản vật của sinh súc, và bông trái của đất ruộng ngươi được sanh nhiều thêm trong xứ mà Đức Giê-hô-va đã thề cùng các tổ phụ ngươi để ban cho ngươi.
12 Đức Giê-hô-va sẽ vì ngươi mở trời ra, là kho báu của Ngài, đặng cho mưa phải thì giáng xuống đất, và ban phước cho mọi công việc của tay ngươi. Ngươi sẽ cho nhiều nước vay, còn ngươi không vay ai.
13 Nếu ngươi nghe theo các điều răn của Giê-hô-va Đức Chúa Trời ngươi mà ngày nay ta truyền cho ngươi gìn giữ làm theo, và nếu không lìa bỏ một lời nào ta truyền cho ngươi ngày nay, mà xây qua bên hửu hoặc bên tả, đặng đi theo hầu việc các thần khác,
14 thì Đức Giê-hô-va sẽ đặt ngươi ở đằng đầu, chớ chẳng phải đằng đuôi, ngươi sẽ ở trên cao luôn luôn, chớ chẳng hề ở dưới thấp.
15 Nhưng nếu ngươi không nghe theo tiếng phán của Giê-hô-va Đức Chúa Trời ngươi, không cẩn thận làm theo các điều răn và luật pháp của Ngài mà ta truyền cho ngươi ngày nay, thì nầy là mọi sự rủa sả sẽ giáng xuống trên mình ngươi và theo kịp ngươi.
16 Ngươi sẽ bị rủa sả ở trong thành và ngoài đồng ruộng,
17 cái giỏ và thùng nhồi bột của ngươi cũng bị rủa sả,
18 hoa quả của thân thể ngươi, bông trái của đất ruộng ngươi, luôn với lứa đẻ của bò cái và chiên cái ngươi, đều sẽ bị rủa sả!
19 Ngươi sẽ bị rủa sả khi đi ra và lúc đi vào.
20 Vì cớ ngươi làm điều ác, và lìa bỏ Đức Giê-hô-va, nên trong mọi công việc ngươi bắt tay làm, Ngài sẽ khiến giáng cho ngươi sự rủa sả, kinh khủng, và hăm dọa cho đến chừng nào ngươi bị hủy diệt và chết mất vội vàng.
21 Đức Giê-hô-va sẽ khiến ôn dịch đeo đuổi ngươi cho đến chừng nào nó diệt ngươi mất khỏi đất mà ngươi sẽ vào nhận lấy.
22 Đức Giê-hô-va sẽ lấy bịnh lao, bịnh nóng lạnh, bịnh phù, sự nắng cháy, sự hạn hán, binh đao, và sâu lúa mà hành hại ngươi, khiến cho các nỗi đó đuổi theo ngươi cho đến khi ngươi bị chết mất.
23 Các từng trời ở trên đầu ngươi sẽ như đồng, và đất dưới chân ngươi sẽ như sắt.
24 Thay vì mưa, Đức Giê-hô-va sẽ khiến cát và bụi từ trời sa xuống trên đất ngươi, cho đến chừng nào ngươi bị hủy diệt.
25 Đức Giê-hô-va sẽ khiến ngươi bị những kẻ thù nghịch mình đánh bại. Ngươi sẽ do một đường ra đánh chúng nó, rồi do bảy đường chạy trốn trước mặt chúng nó; ngươi sẽ bị xô đùa đây đó trong khắp các nước của thế gian.
26 Thây ngươi sẽ làm đồ ăn cho chim trên trời và thú dưới đất, không ai đuổi chúng nó đi.
27 Đức Giê-hô-va sẽ giáng cho ngươi ghẻ chốc của xứ Ê-díp-tô, trĩ lậu, ghẻ ngứa, và lác, mà ngươi không thể chữa lành;
28 lại giáng cho ngươi sự sảng sốt, sự đui mù, và sự lảng trí;
29 đang buổi trưa, ngươi sẽ đi rờ rờ như kẻ mù trong tối tăm; ngươi không được may mắn trong công việc mình, hằng ngày sẽ bị hiếp đáp và cướp giựt, chẳng ai giải cứu cho.
30 Ngươi sẽ làm lễ hỏi một người nữ, nhưng một người nam khác lại nằm cùng nàng; ngươi cất một cái nhà, nhưng không được ở; ngươi trồng một vườn nho, song không được hái trái.
31 Con bò ngươi sẽ bị giết trước mặt ngươi, song ngươi không được ăn thịt nó; lừa ngươi sẽ bị ăn cắp hiện mắt ngươi, nhưng không ai trả nó lại; chiên ngươi sẽ bị nộp cho kẻ thù nghịch, nhưng ngươi không có ai giải cứu nó.
32 Các con trai và con gái ngươi sẽ bị nộp cho dân ngoại bang có mắt ngươi thấy, hằng ngày hao mòn vì trông mong chúng nó; song tay ngươi không còn sức cứu vớt.
33 Một dân tộc mà ngươi chưa hề biết sẽ ăn lấy thổ sản và mọi công lao của ngươi; ngươi sẽ bị hiếp đáp và giày đạp không ngớt;
34 trở nên điên cuồng vì cảnh tượng mắt mình sẽ thấy.
35 Đức Giê-hô-va sẽ giáng cho ngươi một thứ ung độc tại trên đầu gối và chân, không thể chữa lành được, từ bàn chân chí chót đầu.
36 Đức Giê-hô-va sẽ dẫn ngươi và vua mà ngươi đã lập trên mình, đến một nước mà ngươi và tổ phụ ngươi chưa hề biết. Ở đó, ngươi sẽ hầu việc các thần khác bằng cây, bằng đá;
37 trong các dân tộc mà Đức Giê-hô-va sẽ dẫn ngươi đến, ngươi sẽ thành một sự kinh hãi, tục ngữ, và tiếu đàm.
38 Ngươi sẽ đem gieo nhiều mạ trong ruộng mình, nhưng mùa gặt lại ít, vì sẽ bị cào cào ăn sạch.
39 Ngươi trồng nho, song không được uống rượu và không gặt hái chi hết, vì sâu bọ sẽ ăn phá đi.
40 Ngươi sẽ có cây ô-li-ve trong cả địa phận mình, nhưng không được xức dầu, vì cây ô-li-ve sẽ rụng trái.
41 Ngươi sẽ sanh con trai và con gái, nhưng chúng nó không thuộc về ngươi, vì chúng nó sẽ bị bắt làm mọi.
42 Con rầy sẽ ăn hết cây cối và thổ sản của ngươi.
43 Khách lạ ở giữa ngươi sẽ lướt trên ngươi càng ngày càng cao; còn ngươi, lại hạ xuống càng ngày càng thấp:
44 họ sẽ cho ngươi vay, còn ngươi chẳng hề cho vay lại, họ sẽ ở đằng đầu, còn ngươi ở đằng đuôi.
45 Hết thảy những sự chúc rủa sả nầy sẽ giáng trên ngươi, đuổi ngươi và theo kịp, cho đến chừng nào ngươi bị hủy diệt, bởi vì ngươi không có nghe theo tiếng phán của Giê-hô-va Đức Chúa Trời ngươi, và không giữ các điều răn và luật lệ mà Ngài truyền cho ngươi.
46 Các sự rủa sả nầy sẽ ở trên mình ngươi và trên dòng dõi ngươi như một dấu kỳ, sự lạ đến đời đời.
47 Bởi trong lúc dư dật mọi điều, ngươi không vui lòng lạc ý phục sự Giê-hô-va Đức Chúa Trời ngươi,
48 cho nên trong lúc đói khát, trong lúc trần truồng, và thiếu thốn mọi điều, ngươi sẽ hầu việc kẻ thù nghịch mà Đức Giê-hô-va sai đến đánh ngươi; họ sẽ tra ách sắt trên cổ ngươi, cho đến chừng nào tiêu diệt ngươi.
49 Đức Giê-hô-va sẽ từ nơi xa, từ địa cực, khiến dấy lên nghịch cùng ngươi một dân tộc bay như chim ưng, tức là một dân tộc ngươi không nghe tiếng nói được,
50 một dân tộc mặt mày hung ác, không nể-vì người già, chẳng thương xót kẻ trẻ;
51 ăn sản vật của súc vật ngươi, hoa quả của đất ruộng ngươi, cho đến chừng nào ngươi bị tiêu diệt; nó không chừa lại ngũ cốc, rượu, dầu hay là lứa đẻ của bò và chiên ngươi, cho đến chừng nào đã tiêu diệt ngươi đi.
52 Dân đó sẽ vây ngươi trong các thành của cả xứ mà Giê-hô-va Đức Chúa Trời ngươi ban cho ngươi, cho đến chừng nào những vách cao lớn và vững bền kia mà ngươi nhờ cậy đó, sẽ bị ngã xuống.
53 Trong lúc bị vậy, và khi quân nghịch làm cho túng thế cùng đường, ngươi sẽ ăn hoa quả của thân thể mình, tức là ăn thịt của con trai và con gái mình, mà Giê-hô-va Đức Chúa Trời ngươi ban cho ngươi.
54 Trong lúc ngươi bị quân nghịch vây tại các thành mình, làm cho cùng đường túng thế, người nam nào nhu nhược và yếu ớt hơn hết trong các ngươi sẽ ngó giận anh em mình,
55 vợ yêu dấu và con cái mình còn lại, không chịu cho ai trong bọn đó thịt của con cái mình, mà người sẽ ăn, bởi mình không còn chi hết.
56 Trong lúc ngươi bị quân nghịch vây tại các thành mình, làm cho cùng đường túng thế, người nữ nào non nớt và mảnh khảnh hơn hết trong các ngươi, vì sự yểu điệu hay là sự sắc sảo mình, vốn không đặt bàn chân xuống đất,
57 sẽ nhìn giận chồng rất yêu của mình, con trai và con gái mình, bởi cớ nhau bọc ra từ trong bụng, và những con cái mình sanh đẻ; vì trong cơn thiếu thốn mọi điều, nàng sẽ ăn nhẹm chúng nó.
58 Nếu ngươi không cẩn thận làm theo các lời của luật pháp nầy, ghi trong sách nầy, không kính sợ danh vinh hiển và đáng sợ nầy là Giê-hô-va Đức Chúa Trời ngươi,
59 thì Đức Giê-hô-va sẽ giáng cho ngươi và dòng giống ngươi những tai vạ lạ thường, lớn lao và lâu bền, nhựng chứng độc bịnh hung.
60 Ngài sẽ khiến giáng trên ngươi các bịnh hoạn của xứ Ê-díp-tô mà ngươi đã run sợ đó, và nó sẽ đeo dính theo ngươi.
61 Vả lại, các thứ chứng bịnh và tai vạ không có chép trong sách luật pháp nầy, thì Đức Giê-hô-va cũng sẽ khiến giáng trên ngươi, cho đến chừng nào ngươi bị tiêu diệt đi.
62 Số các ngươi vốn đông như sao trên trời, nhưng vì không có nghe theo tiếng phán của Giê-hô-va Đức Chúa Trời ngươi, nên chỉ sẽ còn lại ít.
63 Hễ Đức Giê-hô-va lấy làm vui mà làm lành và gia thêm các ngươi thể nào, thì Đức Giê-hô-va cũng sẽ lấy làm vui mà làm cho các ngươi hư mất và tiêu diệt các ngươi thể ấy. Các ngươi sẽ bị truất khỏi xứ mà mình vào nhận lấy,
64 và Đức Giê-hô-va sẽ tản lạc ngươi trong các dân, từ cuối đầu nầy của đất đến cuối đầu kia; tại đó, ngươi sẽ hầu việc các thần khác bằng cây và bằng đá mà ngươi cùng tổ phụ ngươi không hề biết.
65 Trong các nước ấy, ngươi không được an tịnh, bàn chân ngươi không được nghỉ ngơi; nhưng tại đó Đức Giê-hô-va sẽ ban cho ngươi một tấm lòng run sợ, mắt mờ yếu, và linh hồn hao mòn.
66 Sự sống ngươi vẫn không chắc trước mặt ngươi; ngày và đêm ngươi hằng sợ hãi, khó liệu bảo tồn sự sống mình.
67 Bởi cớ sự kinh khủng đầy dẫy lòng ngươi, và bị cảnh mắt ngươi sẽ thấy, nên sớm mai ngươi sẽ nói: Chớ chi được chiều tối rồi! Chiều tối ngươi sẽ nói: Ước gì được sáng mai rồi!
68 Đức Giê-hô-va sẽ khiến ngươi đi tàu trở lại xứ Ê-díp-tô, bởi con đường mà trước ta đã nói: Ngươi không thấy nó nữa; ở đó, ngươi sẽ đem bán mình cho kẻ thù nghịch làm nô và tì, nhưng không có ai mua!
Copyright © 1934 by Public Domain
You'll get this book and many others when you join Bible Gateway Plus. Learn more
Starting your free trial of Bible Gateway Plus is easy. You’re already logged in with your Bible Gateway account. The next step is to enter your payment information. Your credit card won’t be charged until the trial period is over. You can cancel anytime during the trial period.
Click the button below to continue.
You’ve already claimed your free trial of Bible Gateway Plus. To subscribe at our regular subscription rate of $3.99/month, click the button below.
It looks like you’re already subscribed to Bible Gateway Plus! To manage your subscription, visit your Bible Gateway account settings.
Try Bible Gateway Plus, a brand-new service that lets you experience Bible Gateway free of banner ads! It also gives you instant access to over 40 Bible study and inspirational devotional books, including the NIV Study Bible. With Bible Gateway Plus, you can experience and understand God's Word in life-changing new ways, without the distraction of ads. Try it free for 30 days—you can cancel at any time. Following your 30-day free trial, Bible Gateway Plus is only $3.99/month.
Three easy steps to start your free trial subscription to Bible Gateway Plus.

markdown:
![](https://static6-a.akamaihd.net/assets/images/spinner.gif?522c1f1d)
|
|
## Phục Truyền Luật Lệ 281934 Vietnamese Bible (VIET)
28 Nếu ngươi nghe theo tiếng phán của Giê-hô-va Đức Chúa Trời ngươi cách trung thành, cẩn thận làm theo mọi điều răn của Ngài, mà ta truyền cho ngươi ngày nay, thì Giê-hô-va Đức Chúa Trời ngươi sẽ ban cho ngươi sự trổi hơn mọi dân trên đất.
Copyright © 1934 by
You'll get this book and many others when you join Bible Gateway Plus.
[Learn more](/plus?utm_source=bg&utm_medium=sidebar&utm_campaign=bgplus_learnmore_preview-0)

Server: Tengine

Set-Cookie: bg_id=3fffe71f49724811cd391cd32d3e749c; path=/; domain=.biblegateway.com; secure


text:
Hỗ trợ trực tuyến
Tùy chọn mua hàng
Hãng sản xuất
Giá tiền
Khuyến mãi - thanh lý
Quảng cáo
Xuất xứ » Đài Loan
Mã hàng : ANV-508-0066
Giá : 648,000 VNĐ
Mã hàng : ANV-508-0068
Giá : 613,000 VNĐ
Mã hàng : ANV-508-0067
Giá : 107,000 VNĐ
Mã hàng : ANV-508-0237
Giá : Xin liên hệ

markdown:
Hỗ trợ trực tuyến
Tùy chọn mua hàng
Hãng sản xuất
Giá tiền
Khuyến mãi - thanh lý
Quảng cáo
![](/images/line.jpg)
**Xuất xứ**» Đài Loan **Mã hàng : ANV-508-0066**
Giá : 648,000 VNĐ
**Mã hàng : ANV-508-0068**
Giá : 613,000 VNĐ
**Mã hàng : ANV-508-0067**
Giá : 107,000 VNĐ
**Mã hàng : ANV-508-0237**
Giá :

Pragma: no-cache

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Content-Type: text/html


text:
Hỗ trợ trực tuyến
Tùy chọn mua hàng
Hãng sản xuất
Giá tiền
Khuyến mãi - thanh lý
Quảng cáo
Xuất xứ » Mỹ
Mã hàng : STL-112-0058
Mã hàng : IWN-112-8620
Mã hàng : IWN-112-8621
Mã hàng : IWN-112-8619
Mã hàng : STL-112-0061
Mã hàng : STL-112-0057
Mã hàng : STL-112-2976
Mã hàng : CRM-112-1399
Mã hàng : STL-112-2219
Mã hàng : CRM-112-0828

markdown:
Hỗ trợ trực tuyến
Tùy chọn mua hàng
Hãng sản xuất
Giá tiền
Khuyến mãi - thanh lý
Quảng cáo
![](/images/line.jpg)
**Xuất xứ**» Mỹ
Mã hàng : STL-112-0058
Mã hàng : IWN-112-8620
Mã hàng : IWN-112-8621
Mã hàng : IWN-112-8619
Mã hàng : STL-112-0061
Mã hàng : STL-112-0057
Mã hàng : STL-112-2976
Mã hàng : CRM-112-1399
Mã hàng : STL-112-2219
Mã hàng : CRM-112-0828


text:
Xuất xứ » Trung Quốc
Mã hàng : AKI-113-3841
Mã hàng : AKI-113-4174
Mã hàng : AKI-113-4175
Mã hàng : AKI-113-4176
Mã hàng : AKI-113-4177
Mã hàng : AKI-117-5264
Mã hàng : INE-416-0928
Mã hàng : AKI-410-1208
Mã hàng : AKI-608-0160
Mã hàng : ERA-405-1250

markdown:
![](/images/line.jpg)
**Xuất xứ**» Trung Quốc
Mã hàng : AKI-113-3841
Mã hàng : AKI-113-4174
Mã hàng : AKI-113-4175
Mã hàng : AKI-113-4176
Mã hàng : AKI-113-4177
Mã hàng : AKI-117-5264
Mã hàng : INE-416-0928
Mã hàng : AKI-410-1208
Mã hàng : AKI-608-0160
Mã hàng : ERA-405-1250