text:
AN TOÀN THÔNG TIN TRONG GIAO DỊCH ĐIỆN TỬ
Chia sẻ: Hai Nghi | Ngày: | Loại File: DOC | Số trang:9
lượt xem 82
download
AN TOÀN THÔNG TIN TRONG GIAO DỊCH ĐIỆN TỬ
An toàn (Security) là giảm thiểu các điểm yếu dễ bị tấn công đối với các tài sản và tài nguyên. Một tài sản được định nghĩa là bất cứ thứ gì có giá trị. Điểm yếu dễ bị tấn công (Vulnerability) là bất kỳ điểm yếu nào, sao cho thông qua nó có thể khai thác hệ thống hoặc thông tin có trong hệ thống đó. Một hiểm hoạ (threat) là một xâm phạm an toàn tiềm ẩn.
Bình luận(0) Đăng nhập để gửi bình luận!
Nội dung Text: AN TOÀN THÔNG TIN TRONG GIAO DỊCH ĐIỆN TỬ
- AN TOÀN THÔNG TIN TRONG GIAO DỊCH ĐIỆN TỬ (Security of information in electronic transactions) Diễn giả: Ông Lê Hồng Hà, Tổng thư ký Hội Tin học - Viễn thông Hà Nội (HANICT), Thành viên Ban soạn thảo luật giao dịch điện tử. (Tiểu sử) I. Các vấn đề đặt ra đối với an toàn thông tin trong giao dịch điện tử 1. Khái niệm an toàn An toàn (Security) là giảm thiểu các điểm yếu dễ bị tấn công đối với các tài sản và tài nguyên. Một tài sản được định nghĩa là bất cứ thứ gì có giá trị. Điểm yếu dễ bị tấn công (Vulnerability) là bất kỳ điểm yếu nào, sao cho thông qua nó có thể khai thác hệ thống hoặc thông tin có trong hệ thống đó. Một hiểm hoạ (threat) là một xâm phạm an toàn tiềm ẩn. 2. Động cơ của an toàn Sự phụ thuộc của chúng ta vào các máy tính nối mạng ngày càng tăng và chúng ta phải bảo vệ chống lại nhiều loại hiểm hoạ khác nhau. Các tổ chức đang hướng tới các trung tâm tính toán và dữ liệu phân tán. Ngày nay, các tổ chức thường sử dụng một hoặc nhiều mạng cục bộ (LAN) kết nối tới các vị trí từ xa thông qua mạng diện rộng (WAN). Hơn nữa, các tổ chức sử dụng mọi cách để kết nối và tận dụng những thuận lợi của Internet. Động cơ của việc kết nối Internet là để có thể thâm nhập vào một thị trường có hàng chục triệu khách hàng. Mối quan tâm đối với một kết nối Internet là người dùng cần ngăn chặn truy nhập trái phép vào các hệ thống và ứng dụng trên mạng của của mình. Chúng ta không chỉ phụ thuộc vào các mạng LAN trong đó có chứa dữ liệu và ứng dụng chạy trên nền Novell, UNIX, hoặc Windows Server, mà còn phụ thuộc vào mạng WAN trong đó có các ứng dụng như Web, thư điện tử, truyền tệp hoặc đăng nhập từ xa. Ngày nay, các hệ thống có rất nhiều điểm yếu dễ bị tấn công và Virus thì có rất nhiều. Một phần nguyên nhân là do có nhiều cá nhân được phép truy nhập vào các hệ thống thông tin của tổ chức. Hơn nữa, khi các tổ chức kết nối vào Internet thường xuyên, các hiểm hoạ an toàn không chỉ xuất phát từ bên trong mà còn ở bên ngoài - các hiểm hoạ ngày nay mang tính toàn cầu. Sự cần thiết nên và phải tiến hành là hỗ trợ quản lý và kinh phí đầy đủ nhằm đảm bảo an toàn cho tài nguyên và hoạt động của tổ chức. 3. Các hiểm hoạ an toàn
- Các hiểm hoạ an toàn đối với một hệ thống có thể được phân loại thành các hiểm hoạ vô tình hay cố ý; các hiểm hoạ chủ động hay thụ động. Một ví dụ về hiểm hoạ vô tình (unintentional threat) là: khi người sử dụng tắt nguồn của một hệ thống và khi nó khởi động lại, hệ thống ở chế độ (đặc quyền) single-user - người sử dụng có thể làm mọi thứ anh ta muốn đối với hệ thống. Các hiểm hoạ cố ý (intentional threat) có thể xảy ra khi xem xét dữ liệu mạng hoặc máy tính thông qua các tấn công tinh vi có sử dụng các kiến thức hệ thống đặc biệt. Ví dụ về các hiểm họa cố ý: cố tình truy nhập hoặc sử dụng mạng trái phép (Intentional Unauthorized use of corporate network). Các hiểm hoạ thụ động (passive threat) không phải là kết quả của việc sửa đổi bất kỳ thông tin nào có trong hệ thống, hoặc thay đổi hoạt động hoặc tình trạng của hệ thống. Ví dụ: nghe trộm các gói tin trên đường truyền (Packet sniffing hoặc Eavesdropping) khi người sử dụng chạy ứng dụng snoop trên hệ thống của mình và lắng nghe các gói dữ liệu trao đổi giữa 2 nút trên mạng. Trong ví dụ này, thậm chí nếu người dùng thu được bản sao của các gói trên mạng này, sau đó tiến hành phân tích thì cũng không ảnh hưởng đến các gói được nguồn gửi cho đích, chính vì vậy nó được gọi là một hiểm hoạ thụ động. Việc sửa đổi thông tin (Data modification) hoặc thay đổi tình trạng hoặc hoạt động của một hệ thống được gọi là một hiểm hoạ chủ động (active threat). Ví dụ, một người sử dụng có thể sửa đổi trái phép các bảng định tuyến của một hệ thống. Mối đe dọa và hậu quả tiềm ẩn đối với thông tin trong giao dịch điện tử (GDĐT) là rất lớn. Nguy cơ rủi ro đối với thông tin trong GDĐT được thể hiện hoặc tiềm ẩn trên nhiều khía cạnh khác nhau, như: người sử dụng, kiến trúc hệ thống công nghệ thông tin, chính sách bảo mật thông tin, các công cụ quản lý và kiểm tra, quy trình phản ứng, v.v. Mối hiểm hoạ từ phía người sử dụng đó là: xâm nhập bất hợp pháp, ăn cắp tài sản có giá trị của các chủ thể tham gia GDĐT v.v. Nguy cơ rủi ro tiềm ẩn trong kiến trúc hệ thống CNTT, đó là: tổ chức hệ thống kỹ thuật không có cấu trúc bảo vệ an toàn thông tin; tổ chức và khai thác CSDL; cơ chế tiếp cận từ xa; sử dụng phần mềm ứng dụng; chương trình kiểm tra, kiểm soát người sử dụng, phát hiện và xử lý sự cố, v.v; Nguy cơ mất an toàn thông tin tiềm ẩn trong chính sách bảo-mật/an- toàn thông tin, đó là: sự chấp hành các chuẩn an toàn, tức là sự xác định rõ ràng cái được phép và không được phép trong khi vận hành hệ thống thông tin; thiết lập trách nhiệm bảo vệ thông tin không rõ ràng; không chấp hành sử dụng các chuẩn bảo mật thông tin đã được phân cấp, chuẩn an toàn mạng, truy cập từ bên ngoài, chuẩn an toàn bức tường lửa; chính sách an toàn Internet, v.v;
- Thông tin trong GDĐT cũng sẽ dễ bị tổn thất nếu công cụ quản lý và kiểm tra của các tổ chức quản lý điều khiển hệ thống không được thiết lập như: các quy định mang tính hành chính duy trì kiểm tra tiêu chuẩn bảo mật thường xuyên; các công cụ phát hiện âm mưu xâm nhập nhằm báo trước các ý đồ tiếp cận trái phép và giúp đỡ phục hồi những sự cố vốn không tránh khỏi; các công cụ kiểm tra tính toàn vẹn dữ liệu và thông tin tránh bị cá nhân bất hợp pháp và phương tiện khác thay đổi; công cụ chống virus,...; Nguy cơ mất thông tin trong GDĐT còn tiềm ẩn ngay trong cấu trúc phần cứng của các thiết bị tin học (tất nhiên không phải là tất cả) và trong phần mềm hệ thống và ứng dụng (kể cả phần mềm mật mã thương mại) do hãng sản xuất cài sẵn các loại “rệp” điện tử theo ý đồ định trước -thường gọi là “bom điện tử”. Khi cần thiết, thông qua kênh viễn thông, người ta có thể điều khiển cho “nổ” tung thiết bị đang lưu trữ thông tin, hoặc tự động rẽ nhánh thông tin vào một địa chỉ đã định trước mỗi khi có sự truyền và xử lý thông tin của thiết bị (hay đang sử dụng phần mềm chương trình đó) đó trên mạng, thậm chí có thể điều khiển làm tê liệt hoặc làm tắc nghẽn hoạt động trao đổi thông tin của cả hệ thống mạng nếu cần, ....; Ngày nay, nguy cơ tiềm tàng nguy hiểm nhất đối với mạng máy tính mở là đạo tặc tin học, xuất hiện từ phía bọn tội phạm và giới tình báo. Nguy hiểm bởi nó xuất phát từ phía những kẻ có chuyên môn cao và sử dụng kỹ thuật tinh vi (như đoán mật khẩu, khai thác các điểm yếu của hệ thống và các chương trình hệ thống, giả mạo địa chỉ IP, khai thác nguồn trên gói IP, đón lõng các trạm đầu cuối hoặc truy cập đang hoạt động, cài rệp điện tử, bơm virus máy tính phá hoại CSDL, sửa nội dung thông tin theo ý đồ đen tối của chúng, thậm chí nếu cần còn có thể làm tắc nghẽn kênh truyền, v.v...), chúng hoạt động có chủ đích và phạm vi hoạt động rộng, không những đối với từng cơ quan, doanh nghiệp mà còn đối với cả Chính phủ và ảnh hưởng tác hại của nó không chỉ riêng trong lĩnh vực kinh tế mà cả đối với lĩnh vực chính trị, an ninh-quốc phòng. 4. Các kiểu tấn công Các hệ thống trên mạng có thể là chủ thể của các kiểu tấn công xác định. Với tấn công giả mạo (masquerade), một thực thể giả danh một thực thể khác, tấn công này cũng được xem là tấn công lừa đảo (spoofing). Thực thể có thể là một người sử dụng, một tiến trình hoặc một nút trên mạng. Thông thường, tấn công giả mạo được sử dụng cùng với các dạng tấn công khác như tấn công chuyển tiếp (relay) và tấn công sửa đổi các thông báo (một thông báo có thể là một gói hoặc nhiều gói trên mạng). Tấn công chuyển tiếp có thể xảy ra khi một thông báo, hoặc một phần thông báo được gửi nhiều lần, gây ra các tác động không được phép. Tấn công sửa đổi thông báo xảy ra khi nội dung của một thông báo bị sửa đổi nhưng không bị phát hiện. Tấn công từ chối dịch vụ (Deny of Service) xảy ra khi một thực thể không thực hiện chức năng của mình, gây cản trở cho các thực thể khác thực
- hiện chức năng của chúng. Tấn công này bao gồm: trì hoãn hoặc tạo thêm các dòng thông tin. Tấn công này cũng có thể phá vỡ hoạt động của một mạng, đặc biệt khi mạng có nhiều thực thể chuyển tiếp và có thể đưa ra các quyết định định tuyến dựa vào các báo cáo tình trạng do các thực thể chuyển tiếp khác gửi tới. Tấn công từ bên trong hệ thống xảy ra khi người sử dụng hợp pháp của một hệ thống can thiệp trái phép một cách cố tình hoặc vô ý. Hầu hết các tội phạm máy tính được biết đến bao gồm các tấn công bên trong vì chúng có thể làm lộ sự an toàn của một hệ thống. Các kỹ thuật có thể được sử dụng cho các tấn công bên ngoài như nghe trộm, thu chặn, giả mạo thành người sử dụng hợp pháp của hệ thống và bỏ qua quyền hoặc các cơ chế kiểm soát truy nhập. Cửa sập (trap door) được bổ sung thêm vào một hệ thống khi thực thể của hệ thống này cho phép đối tượng tấn công gây ra các tác động không được phép trên các dòng lệnh hoặc trên một biến cố, hoặc một chuỗi các biến cố xác định trước. Cửa sập là một cửa sau được thêm vào hệ thống. Tương tự như trường hợp, trong đó cửa trước bị khoá (một mật khẩu khó phán đoán được sử dụng cho root account trên hệ thống UNIX) nhưng các cửa sổ lại mở (một số end-user account không có mật khẩu và bằng cách thông qua các account này, ta có thể truy nhập vào các ứng dụng SUID của root account). Khi được đưa vào hệ thống, con ngựa thành Tơroa (Trojan) có một chức năng trái phép ngoài các chức năng được phép. Một ví dụ về con ngựa thành Tơroa là nếu một end-user account bị một cá nhân sử dụng để truy nhập trái phép, anh ta có thể thay vào đó một file có cùng tên với lệnh của hệ thống (chẳng hạn như ls hoặc cp), vì vậy khi lệnh này được thực hiện, nó sẽ gửi cho người sử dụng từ xa một bản sao của file /etc/passwd (chứa mật khẩu của những người sử dụng của hệ thống). 5. Các dịch vụ an toàn Trong mô hình OSI/RM (Open System Interconnection/ Reference Model) có 7 tầng. Khi chức năng của các tầng được định nghĩa, các giao thức (thông qua các header) thực hiện các yêu cầu chính cũng được xác định. Các giao thức được định nghĩa trên từng tầng của mô hình. Các dịch vụ an toàn được định nghĩa trong kiến trúc an toàn ISO 7498-2. Khi chức năng của các tầng được định nghĩa, các dịch vụ cũng được xác định trong kiến trúc an toàn. Các dịch vụ có thể được đặt vào các tầng thích hợp của OSI/RM. Các dịch vụ an toàn được định nghĩa như sau: Dịch vụ an toàn Mô tả Xác thực Xác thực là bước đầu tiên trong quá trình truy nhập (Authentication) hệ thống. Gõ tên người dùng và mật khẩu là một ví dụ về việc ta tự xác thực như một người sử dụng của hệ thống. Kerberos là một ví dụ về hệ thống xác thực. Xác thực là quá trình chứng minh định danh của người sử dụng. Kiểm soát truy Dịch vụ này chống lại việc sử dụng trái phép các tài
- nhập nguyên do truy nhập thông qua các giao thức mạng. Kiểm soát truy nhập liên quan đến các tài nguyên có (Access control) trong một hệ thống hoặc mạng mà người sử dụng hoặc dịch vụ có thể truy nhập. Bảo mật dữ liệu Dịch vụ này chống lại các sửa đổi trái phép. Dịch vụ (Confidentiality) bảo mật dữ liệu bao gồm: bảo mật kết nối, bảo mật không kết nối, bảo mật các trường được chọn và bảo mật dòng thông tin. Bảo mật dữ liệu liên quan đến sự bí mật của dữ liệu trên một hệ thống hoặc mạng. Bảo mật dữ liệu là bảo vệ dữ liệu khỏi các hiểm hoạ thụ động. Toàn vẹn dữ liệu Dịch vụ này bao gồm: toàn vẹn kết nối có khôi phục, toàn vẹn kết nối không khôi phục, toàn vẹn kết nối (Data Integrity) các trường được chọn và toàn vẹn không kết nối các trường được chọn. Toàn vẹn dữ liệu chống lại các hiểm hoạ chủ động. Chống chối bỏ Chối bỏ được được định nghĩa là sự không thừa nhận của một trong các thực thể tham gia truyền thông (Non-repudiation) rằng, anh ta không tham gia tất cả hoặc một phần cuộc truyền thông. Dịch vụ chống chối bỏ có thể là một trong 2 dạng sau: chống chối bỏ nguồn gốc hoặc chống chối bỏ bằng chứng bàn giao. 6. Các cơ chế an toàn Các cơ chế an toàn thực hiện các dịch vụ an toàn. Cơ chế an toàn có 2 kiểu như sau: 1) Cơ chế an toàn xác định (Definitive security mechanism). 2) Cơ chế an toàn toả khắp (Pervasive Security mechanism). 6.1. Các cơ chế an toàn xác định (Definitive security mechanism) Các cơ chế an toàn xác định thường được gắn với một tầng thích hợp nhằm cung cấp các dịch vụ an toàn được mô tả ở trên. Các cơ chế an toàn xác định bao gồm: • Mã hoá (Encription); • Chữ ký số (Digital signature); • Các cơ chế kiểm soát truy nhập (Access control); • Các cơ chế toàn vẹn dữ liệu (Data Integrity); • Xác thực (Authentication); • Đệm lưu lượng (Trafic padding); • Chứng thực (Certification).
- Mã hoá được sử dụng để đảm bảo tính bí mật cho dữ liệu hoặc thông tin về luồng lưu lượng. Chữ ký số có các thuộc tính sau: • Có khả năng kiểm tra tác giả của chữ ký, thời gian ký; • Có khả năng xác thực các nội dung tại thời điểm ký; • Các thành viên thứ 3 có thể kiểm tra chữ ký trong trường hợp xảy ra tranh chấp. Các cơ chế kiểm soát truy nhập có thể được thực hiện tại điểm gốc hoặc điểm trung gian bất kỳ, nhằm xác định người gửi có được phép truyền thông với người nhận hoặc sử dụng các tài nguyên hay không. Các cơ chế kiểm soát truy nhập có thể dựa vào thông tin xác thực như: mật khẩu, nhãn an toàn, khoảng thời gian truy nhập, thời điểm truy nhập, hoặc hình thức truy nhập. Các cơ chế toàn vẹn dữ liệu bao gồm: gán nhãn thời gian, đánh số thứ tự, hoặc chuỗi mật mã; chúng có thể được sử dụng để đảm bảo tính toàn vẹn cho một đơn vị dữ liệu hoặc một trường; một chuỗi các đơn vị dữ liệu hoặc các trường. Thông tin xác thực chẳng hạn như mật khẩu, các đặc điểm của thực thể, chữ ký số, hoặc có thể áp dụng một kỹ thuật khác như chứng thực. Đệm lưu lượng có thể chống lại các phân tích lưu lượng. Mỗi cuộc truyền thông có thể sử dụng chữ ký số, mã hoá và các cơ chế toàn vẹn phù hợp với dịch vụ được đưa ra. Các thuộc tính như nguồn gốc dữ liệu, thời gian và đích có thể được đảm bảo thông qua điều khoản của một cơ chế chứng thực. 6.2. Các cơ chế an toàn toả khắp (Pervasive Security mechanism) Các cơ chế này không xác định cho một dịch vụ an toàn cụ thể nào và nói chung, chúng liên quan trực tiếp đến mức an toàn được yêu cầu. Các cơ chế an toàn toả khắp bao gồm: • Chức năng tin cậy (Trusted function); • Các nhãn an toàn (Secure label); • Vết kiểm toán (Audit trail); • Khôi phục an toàn (Secure recovery). Chức năng tin cậy có thể được sử dụng để mở rộng phạm vi hoặc thiết lập hiệu lực của các cơ chế an toàn khác. Nhãn an toàn có thể được sử dụng để chỉ ra mức độ nhạy cảm. Nhãn là thông tin bổ sung vào dữ liệu được truyền đi hoặc có thể được ngầm định thông qua việc sử dụng một khoá xác định để mã hoá dữ liệu. Vết kiểm toán cho phép phát hiện và điều tra các lỗ hổng an toàn.
- Ghi nhật ký cũng được xem là một cơ chế an toàn. Khôi phục an toàn giải quyết các yêu cầu xuất phát từ cơ chế – ví dụ, các chức năng xử lý hoặc quản lý biến cố – và khôi phục được xem là kết quả của việc áp dụng một tập các quy tắc. 6.3. Quản lý an toàn An toàn cho tất cả chức năng quản lý hệ thống và mạng, truyền thông an toàn đối với tất cả các thông tin quản lý thực sự quan trọng. Lĩnh vực quản lý an toàn bao gồm: 1) Quản lý an toàn hệ thống. 2) Quản lý dịch vụ an toàn. 3) Quản lý cơ chế an toàn. Quản lý an toàn hệ thống là quản lý toàn bộ môi trường tính toán phân tán. Quản lý này bao gồm duy trì và quản lý toàn bộ các chính sách an toàn của tổ chức; tương tác với quản lý dịch vụ an toàn và quản lý cơ chế an toàn. Quản lý an toàn hệ thống cũng liên quan đến quản lý kiểm toán an toàn và quản lý khôi phục an toàn. Quản lý dịch vụ an toàn là quản lý các dịch vụ an toàn xác định. Dịch vụ này đảm bảo gọi đến các cơ chế an toàn xác định bằng cách sử dụng chức năng quản lý cơ chế an toàn thích hợp. Quản lý cơ chế an toàn là quản lý các cơ chế an toàn. Các chức năng quản lý cơ chế an toàn bao gồm: • Quản lý khoá; • Quản lý mã hoá; • Quản lý chữ ký số; • Quản lý kiểm soát truy nhập; • Quản lý toàn vẹn dữ liệu; • Quản lý xác thực; • Quản lý đệm lưu lượng; • Quản lý kiểm soát định tuyến (Routing control); • Quản lý chứng thực. II. Làm thế nào để đảm bảo an toàn thông tin trong GDĐT ? Vấn đề bảo đảm an toàn thông tin trong GDĐT, nhìn nhận một cách toàn diện, thực sự là một vấn đề phức tạp và bao hàm nhiều khía cạnh, nó không đơn giản như lời khuyên của một số chuyên gia nghiệp dư về CNTT là ‘muốn tiếp cận với Internet thì hãy trang bị bức tường lửa, nếu cần sự bảo vệ thì hãy mã hóa và mật khẩu là đủ để xác thực ’. Thực tế việc bảo đảm an toàn thông tin trong GDĐT muốn đạt hiệu qủa thiết thực và tiết kiệm cần phải được hiểu
- theo khái niệm như là ‘biết cách bảo vệ để chống lại sự tấn công tiềm ẩn’. Bởi vậy, nó phải là tổng hòa các giải pháp của hạ tầng cơ sở bảo mật. Đó là: Về mặt Pháp lý và tổ chức: trước hết phải xây dựng chính sách an toàn thông tin cho GDĐT nhằm tạo sự rõ ràng và có thể tiên liệu được, phản ánh được sự cân bằng quyền lợi của các chủ thể tham gia giao dịch điện tử , quan tâm tính riêng tư và an toàn xã hội, bảo đảm sự thi hành pháp luật và lợi ích an ninh quốc gia; ban hành các văn bản quy phạm pháp luật cần thiết, tiêu chuẩn mật mã và chữ ký điện tử sử dụng trong GDĐT, giải quyết khiếu nại và tố cáo khi có sự tranh chấp liên quan đến sử dụng mật mã; tổ chức các cơ quan chứng nhận, cấp phép, quản lý và phân phối sản phẩm mật mã, phản ứng giải quyết sự cố, thanh tra và kiểm tra, vấn đề lưu trữ và phục hồi khoá, v.v...; - Đối với các kỹ thuật an toàn, vấn đề đặt ra là kỹ thuật nào được chấp nhận để đảm bảo an toàn thông tin trong giao dịch điện tử, ví dụ: công nghệ mã hóa đối xứng, mã hóa phi đối xứng, công nghệ chữ ký số, công nghệ chữ ký sinh học v.v.; các chuẩn công nghệ đối với các kỹ thuật an toàn; công nhận về mặt pháp lý các kỹ thuật an toàn được chấp nhận, ví dụ: văn bản pháp quy về chữ ký ký điện tử ( Electronic signature) nói chung và về chữ ký số (Digital signature) nói riêng. Ở đây có một vấn đề cần quan tâm là: nói chung các văn bản quy phạm pháp luật liên quan cần phải trung lập về mặt công nghệ để đảm bảo sự phát triển bình đẳng của các công nghệ, nhưng trong từng thời kỳ không thể không đề cập đến các công nghệ cụ thể. Trong trường hợp đó việc đề cập đến công nghệ cụ thể sẽ được thực hiện như thế nào? Ví dụ: công nghệ chữ ký số (digital signature) là một công nghệ cụ thể so với các công nghệ khác như công nghệ chữ ký sinh học (biometric signature) và các công nghệ khác sẽ xuất hiện trong tương lai. Có nên đưa chữ ký số vào trong luật hay chỉ đưa vào các văn bản dưới luật như nghị định, thông tư ? Các nước trên thế giới cũng có 2 quan điểm về vấn đề này: đưa thẳng vào luật và chỉ đưa vào văn bản dưới luật. - Đối với các dịch vụ an toàn, vấn đề đặt ra là: ai được phép cung cấp dịch vụ, được phép đến mức nào v.v. Ví dụ: Có cho phép các tổ chức tư nhân hoặc nước ngoài cung cấp dịch vụ xác thực (Certificattion Authority - CA) không? Ai được phép cung cấp các dịch vụ mã hóa? v.v. - Đối với các cơ chế quản lý an toàn, vấn đề đặt ra là: ai quản lý, quản lý đến mức nào và quản lý như thế nào các dịch vụ và cơ chế an toàn. Ví dụ: Dịch vụ xác thực CA (có cần quản lý không, ai quản lý và quy trình cấp phép cung cấp dịch vụ), xuất/nhập khẩu kỹ thuật và thiết bị mã hóa (ai quản lý và quản lý đến mức nào) v.v. Về mặt kỹ thuật: Kết hợp chặt chẽ với hạ tầng công nghệ, quy định thống nhất tiêu chuẩn cấu trúc thiết lập hệ thống mạng và sử dụng công nghệ, ngôn ngữ giao tiếp và phần mềm ứng dụng, tổ chức hệ thống chứng thực và phân phối khóa mã, các công cụ nghiệp vụ kỹ thuật kiểm tra và
- phát hiện xâm nhập; các giải pháp dự phòng, khắc phục sự cố xẩy ra đối với KTMM sử dụng trong GDĐT v.v. Về phía người sử dụng (tổ chức, cá nhân): Trước hết họ phải được “giác ngộ” về an toàn thông tin trong GDĐT - họ cần biết phải bảo vệ cái gì trong hệ thống của họ, ước định mức rủi ro và các nguy cơ tiềm tàng khi kết nối mạng của mình với các đối tượng khác, việc mở rộng mạng của mình trong tương lai v.v. - để họ có ý thức đầu tư bảo mật cho hệ thống của họ ngay từ khi bắt đầu xây dựng; chấp nhận và chấp hành chính sách, các quy định pháp luật về sử dụng mật mã, và phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về bảo vệ bí mật quốc gia trong qúa trình xử lý và truyền tải thông tin trong GDĐT v.v. Với hệ thống thông tin mở, sử dụng công nghệ đa phương tiện như hiện nay thì về mặt lý thuyết không thể đảm bảo an toàn thông tin 100%, điều cốt yếu là chúng ta phải tiên liệu được các nguy cơ tấn công tiềm ẩn đối với cái cần phải bảo vệ và biết bảo vệ như thế nào cho hiệu qủa đối với hệ thống của mình. Cuối cùng, yếu tố con người vẫn là quyết định. Con người không được đào tạo kỹ năng và không có ý thức bảo mật cũng là kẽ hở cho những kẻ bất lương khai thác, và nếu con người trong hệ thống phản bội lại lợi ích của cơ quan, xí nghiệp và rộng hơn là của quốc gia thì không có giải pháp kỹ thuật an toàn nào có hiệu quả. Nói cách khác, an toàn thông tin trong GDĐT cần phải được bổ sung giải pháp an toàn nội bộ đặc biệt chống lại những đe doạ từ bên trong.
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
Giáo trình An toàn và bảo mật thông tin - ĐH Hàng hải
148 p | 431 | 207
-
Giáo trình về Nhập môn mạng máy tính
94 p | 187 | 83
-
BÁO CÁO TỔNG QUAN HIỆN TRẠNG TRIỂN KHAI AN TOÀN THÔNG TIN TẠI TP.HỒ CHÍ MINH
55 p | 187 | 75
-
SECURITY WORLD 2009
3 p | 282 | 74
-
Bài giảng Các phương thức tấn công mạng - Cao Hoàng Nam
97 p | 181 | 69
-
Giới thiệu về mạng Portal - cổng giao dịch điện tử
22 p | 121 | 62
-
An toàn thông tin mạng máy tính, truyền tin số và truyền dữ liệu - Phần 1
20 p | 92 | 40
-
An toàn thông tin mạng máy tính, truyền tin số và truyền dữ liệu - Phần 2
20 p | 63 | 28
-
An toàn thông tin mạng máy tính, truyền tin số và truyền dữ liệu - Phần 3
20 p | 50 | 18
-
An toàn thông tin mạng máy tính, truyền tin số và truyền dữ liệu - Phần 4
20 p | 34 | 16
-
An toàn thông tin mạng máy tính, truyền tin số và truyền dữ liệu - Phần 5
20 p | 39 | 16
-
An toàn thông tin mạng máy tính, truyền tin số và truyền dữ liệu - Phần 6
20 p | 34 | 15
-
An toàn thông tin trên mạng
10 p | 65 | 15
-
An toàn thông tin mạng máy tính, truyền tin số và truyền dữ liệu - Phần 8
20 p | 38 | 15
-
An toàn thông tin mạng máy tính, truyền tin số và truyền dữ liệu - Phần 9
20 p | 36 | 14
-
An toàn thông tin mạng máy tính, truyền tin số và truyền dữ liệu - Phần 10
13 p | 44 | 12
-
An toàn thông tin cá nhân trên Google
4 p | 16 | 7

markdown:
# AN TOÀN THÔNG TIN TRONG GIAO DỊCH ĐIỆN TỬ
Chia sẻ: Hai Nghi | Ngày: | Loại File: DOC | Số trang:9
lượt xem 82
download
![](http://image.tlvnimg.com/document/thumbnail/2010/20100612/anhnghi1202/80x100/le_hong_ha_7003.jpg)
##
AN TOÀN THÔNG TIN TRONG GIAO DỊCH ĐIỆN TỬ
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](images/down16x21.png)
An toàn (Security) là giảm thiểu các điểm yếu dễ bị tấn công đối với các tài sản và tài nguyên. Một tài sản được định nghĩa là bất cứ thứ gì có giá trị. Điểm yếu dễ bị tấn công (Vulnerability) là bất kỳ điểm yếu nào, sao cho thông qua nó có thể khai thác hệ thống hoặc thông tin có trong hệ thống đó. Một hiểm hoạ (threat) là một xâm phạm an toàn tiềm ẩn.
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
##
Nội dung Text: AN TOÀN THÔNG TIN TRONG GIAO DỊCH ĐIỆN TỬ
- AN TOÀN THÔNG TIN TRONG GIAO DỊCH ĐIỆN TỬ (Security of information in electronic transactions) Diễn giả: Ông Lê Hồng Hà, Tổng thư ký Hội Tin học - Viễn thông Hà Nội (HANICT), Thành viên Ban soạn thảo luật giao dịch điện tử. (Tiểu sử) I. Các vấn đề đặt ra đối với an toàn thông tin trong giao dịch điện tử 1. Khái niệm an toàn An toàn (Security) là giảm thiểu các điểm yếu dễ bị tấn công đối với các tài sản và tài nguyên. Một tài sản được định nghĩa là bất cứ thứ gì có giá trị. Điểm yếu dễ bị tấn công (Vulnerability) là bất kỳ điểm yếu nào, sao cho thông qua nó có thể khai thác hệ thống hoặc thông tin có trong hệ thống đó. Một hiểm hoạ (threat) là một xâm phạm an toàn tiềm ẩn. 2. Động cơ của an toàn Sự phụ thuộc của chúng ta vào các máy tính nối mạng ngày càng tăng và chúng ta phải bảo vệ chống lại nhiều loại hiểm hoạ khác nhau. Các tổ chức đang hướng tới các trung tâm tính toán và dữ liệu phân tán. Ngày nay, các tổ chức thường sử dụng một hoặc nhiều mạng cục bộ (LAN) kết nối tới các vị trí từ xa thông qua mạng diện rộng (WAN). Hơn nữa, các tổ chức sử dụng mọi cách để kết nối và tận dụng những thuận lợi của Internet. Động cơ của việc kết nối Internet là để có thể thâm nhập vào một thị trường có hàng chục triệu khách hàng. Mối quan tâm đối với một kết nối Internet là người dùng cần ngăn chặn truy nhập trái phép vào các hệ thống và ứng dụng trên mạng của của mình. Chúng ta không chỉ phụ thuộc vào các mạng LAN trong đó có chứa dữ liệu và ứng dụng chạy trên nền Novell, UNIX, hoặc Windows Server, mà còn phụ thuộc vào mạng WAN trong đó có các ứng dụng như Web, thư điện tử, truyền tệp hoặc đăng nhập từ xa. Ngày nay, các hệ thống có rất nhiều điểm yếu dễ bị tấn công và Virus thì có rất nhiều. Một phần nguyên nhân là do có nhiều cá nhân được phép truy nhập vào các hệ thống thông tin của tổ chức. Hơn nữa, khi các tổ chức kết nối vào Internet thường xuyên, các hiểm hoạ an toàn không chỉ xuất phát từ bên trong mà còn ở bên ngoài - các hiểm hoạ ngày nay mang tính toàn cầu. Sự cần thiết nên và phải tiến hành là hỗ trợ quản lý và kinh phí đầy đủ nhằm đảm bảo an toàn cho tài nguyên và hoạt động của tổ chức. 3. Các hiểm hoạ an toàn
- Các hiểm hoạ an toàn đối với một hệ thống có thể được phân loại thành các hiểm hoạ vô tình hay cố ý; các hiểm hoạ chủ động hay thụ động. Một ví dụ về hiểm hoạ vô tình (unintentional threat) là: khi người sử dụng tắt nguồn của một hệ thống và khi nó khởi động lại, hệ thống ở chế độ (đặc quyền) single-user - người sử dụng có thể làm mọi thứ anh ta muốn đối với hệ thống. Các hiểm hoạ cố ý (intentional threat) có thể xảy ra khi xem xét dữ liệu mạng hoặc máy tính thông qua các tấn công tinh vi có sử dụng các kiến thức hệ thống đặc biệt. Ví dụ về các hiểm họa cố ý: cố tình truy nhập hoặc sử dụng mạng trái phép (Intentional Unauthorized use of corporate network). Các hiểm hoạ thụ động (passive threat) không phải là kết quả của việc sửa đổi bất kỳ thông tin nào có trong hệ thống, hoặc thay đổi hoạt động hoặc tình trạng của hệ thống. Ví dụ: nghe trộm các gói tin trên đường truyền (Packet sniffing hoặc Eavesdropping) khi người sử dụng chạy ứng dụng snoop trên hệ thống của mình và lắng nghe các gói dữ liệu trao đổi giữa 2 nút trên mạng. Trong ví dụ này, thậm chí nếu người dùng thu được bản sao của các gói trên mạng này, sau đó tiến hành phân tích thì cũng không ảnh hưởng đến các gói được nguồn gửi cho đích, chính vì vậy nó được gọi là một hiểm hoạ thụ động. Việc sửa đổi thông tin (Data modification) hoặc thay đổi tình trạng hoặc hoạt động của một hệ thống được gọi là một hiểm hoạ chủ động (active threat). Ví dụ, một người sử dụng có thể sửa đổi trái phép các bảng định tuyến của một hệ thống. Mối đe dọa và hậu quả tiềm ẩn đối với thông tin trong giao dịch điện tử (GDĐT) là rất lớn. Nguy cơ rủi ro đối với thông tin trong GDĐT được thể hiện hoặc tiềm ẩn trên nhiều khía cạnh khác nhau, như: người sử dụng, kiến trúc hệ thống công nghệ thông tin, chính sách bảo mật thông tin, các công cụ quản lý và kiểm tra, quy trình phản ứng, v.v. Mối hiểm hoạ từ phía người sử dụng đó là: xâm nhập bất hợp pháp, ăn cắp tài sản có giá trị của các chủ thể tham gia GDĐT v.v. Nguy cơ rủi ro tiềm ẩn trong kiến trúc hệ thống CNTT, đó là: tổ chức hệ thống kỹ thuật không có cấu trúc bảo vệ an toàn thông tin; tổ chức và khai thác CSDL; cơ chế tiếp cận từ xa; sử dụng phần mềm ứng dụng; chương trình kiểm tra, kiểm soát người sử dụng, phát hiện và xử lý sự cố, v.v; Nguy cơ mất an toàn thông tin tiềm ẩn trong chính sách bảo-mật/an- toàn thông tin, đó là: sự chấp hành các chuẩn an toàn, tức là sự xác định rõ ràng cái được phép và không được phép trong khi vận hành hệ thống thông tin; thiết lập trách nhiệm bảo vệ thông tin không rõ ràng; không chấp hành sử dụng các chuẩn bảo mật thông tin đã được phân cấp, chuẩn an toàn mạng, truy cập từ bên ngoài, chuẩn an toàn bức tường lửa; chính sách an toàn Internet, v.v;
- Thông tin trong GDĐT cũng sẽ dễ bị tổn thất nếu công cụ quản lý và kiểm tra của các tổ chức quản lý điều khiển hệ thống không được thiết lập như: các quy định mang tính hành chính duy trì kiểm tra tiêu chuẩn bảo mật thường xuyên; các công cụ phát hiện âm mưu xâm nhập nhằm báo trước các ý đồ tiếp cận trái phép và giúp đỡ phục hồi những sự cố vốn không tránh khỏi; các công cụ kiểm tra tính toàn vẹn dữ liệu và thông tin tránh bị cá nhân bất hợp pháp và phương tiện khác thay đổi; công cụ chống virus,...; Nguy cơ mất thông tin trong GDĐT còn tiềm ẩn ngay trong cấu trúc phần cứng của các thiết bị tin học (tất nhiên không phải là tất cả) và trong phần mềm hệ thống và ứng dụng (kể cả phần mềm mật mã thương mại) do hãng sản xuất cài sẵn các loại “rệp” điện tử theo ý đồ định trước -thường gọi là “bom điện tử”. Khi cần thiết, thông qua kênh viễn thông, người ta có thể điều khiển cho “nổ” tung thiết bị đang lưu trữ thông tin, hoặc tự động rẽ nhánh thông tin vào một địa chỉ đã định trước mỗi khi có sự truyền và xử lý thông tin của thiết bị (hay đang sử dụng phần mềm chương trình đó) đó trên mạng, thậm chí có thể điều khiển làm tê liệt hoặc làm tắc nghẽn hoạt động trao đổi thông tin của cả hệ thống mạng nếu cần, ....; Ngày nay, nguy cơ tiềm tàng nguy hiểm nhất đối với mạng máy tính mở là đạo tặc tin học, xuất hiện từ phía bọn tội phạm và giới tình báo. Nguy hiểm bởi nó xuất phát từ phía những kẻ có chuyên môn cao và sử dụng kỹ thuật tinh vi (như đoán mật khẩu, khai thác các điểm yếu của hệ thống và các chương trình hệ thống, giả mạo địa chỉ IP, khai thác nguồn trên gói IP, đón lõng các trạm đầu cuối hoặc truy cập đang hoạt động, cài rệp điện tử, bơm virus máy tính phá hoại CSDL, sửa nội dung thông tin theo ý đồ đen tối của chúng, thậm chí nếu cần còn có thể làm tắc nghẽn kênh truyền, v.v...), chúng hoạt động có chủ đích và phạm vi hoạt động rộng, không những đối với từng cơ quan, doanh nghiệp mà còn đối với cả Chính phủ và ảnh hưởng tác hại của nó không chỉ riêng trong lĩnh vực kinh tế mà cả đối với lĩnh vực chính trị, an ninh-quốc phòng. 4. Các kiểu tấn công Các hệ thống trên mạng có thể là chủ thể của các kiểu tấn công xác định. Với tấn công giả mạo (masquerade), một thực thể giả danh một thực thể khác, tấn công này cũng được xem là tấn công lừa đảo (spoofing). Thực thể có thể là một người sử dụng, một tiến trình hoặc một nút trên mạng. Thông thường, tấn công giả mạo được sử dụng cùng với các dạng tấn công khác như tấn công chuyển tiếp (relay) và tấn công sửa đổi các thông báo (một thông báo có thể là một gói hoặc nhiều gói trên mạng). Tấn công chuyển tiếp có thể xảy ra khi một thông báo, hoặc một phần thông báo được gửi nhiều lần, gây ra các tác động không được phép. Tấn công sửa đổi thông báo xảy ra khi nội dung của một thông báo bị sửa đổi nhưng không bị phát hiện. Tấn công từ chối dịch vụ (Deny of Service) xảy ra khi một thực thể không thực hiện chức năng của mình, gây cản trở cho các thực thể khác thực
- hiện chức năng của chúng. Tấn công này bao gồm: trì hoãn hoặc tạo thêm các dòng thông tin. Tấn công này cũng có thể phá vỡ hoạt động của một mạng, đặc biệt khi mạng có nhiều thực thể chuyển tiếp và có thể đưa ra các quyết định định tuyến dựa vào các báo cáo tình trạng do các thực thể chuyển tiếp khác gửi tới. Tấn công từ bên trong hệ thống xảy ra khi người sử dụng hợp pháp của một hệ thống can thiệp trái phép một cách cố tình hoặc vô ý. Hầu hết các tội phạm máy tính được biết đến bao gồm các tấn công bên trong vì chúng có thể làm lộ sự an toàn của một hệ thống. Các kỹ thuật có thể được sử dụng cho các tấn công bên ngoài như nghe trộm, thu chặn, giả mạo thành người sử dụng hợp pháp của hệ thống và bỏ qua quyền hoặc các cơ chế kiểm soát truy nhập. Cửa sập (trap door) được bổ sung thêm vào một hệ thống khi thực thể của hệ thống này cho phép đối tượng tấn công gây ra các tác động không được phép trên các dòng lệnh hoặc trên một biến cố, hoặc một chuỗi các biến cố xác định trước. Cửa sập là một cửa sau được thêm vào hệ thống. Tương tự như trường hợp, trong đó cửa trước bị khoá (một mật khẩu khó phán đoán được sử dụng cho root account trên hệ thống UNIX) nhưng các cửa sổ lại mở (một số end-user account không có mật khẩu và bằng cách thông qua các account này, ta có thể truy nhập vào các ứng dụng SUID của root account). Khi được đưa vào hệ thống, con ngựa thành Tơroa (Trojan) có một chức năng trái phép ngoài các chức năng được phép. Một ví dụ về con ngựa thành Tơroa là nếu một end-user account bị một cá nhân sử dụng để truy nhập trái phép, anh ta có thể thay vào đó một file có cùng tên với lệnh của hệ thống (chẳng hạn như ls hoặc cp), vì vậy khi lệnh này được thực hiện, nó sẽ gửi cho người sử dụng từ xa một bản sao của file /etc/passwd (chứa mật khẩu của những người sử dụng của hệ thống). 5. Các dịch vụ an toàn Trong mô hình OSI/RM (Open System Interconnection/ Reference Model) có 7 tầng. Khi chức năng của các tầng được định nghĩa, các giao thức (thông qua các header) thực hiện các yêu cầu chính cũng được xác định. Các giao thức được định nghĩa trên từng tầng của mô hình. Các dịch vụ an toàn được định nghĩa trong kiến trúc an toàn ISO 7498-2. Khi chức năng của các tầng được định nghĩa, các dịch vụ cũng được xác định trong kiến trúc an toàn. Các dịch vụ có thể được đặt vào các tầng thích hợp của OSI/RM. Các dịch vụ an toàn được định nghĩa như sau: Dịch vụ an toàn Mô tả Xác thực Xác thực là bước đầu tiên trong quá trình truy nhập (Authentication) hệ thống. Gõ tên người dùng và mật khẩu là một ví dụ về việc ta tự xác thực như một người sử dụng của hệ thống. Kerberos là một ví dụ về hệ thống xác thực. Xác thực là quá trình chứng minh định danh của người sử dụng. Kiểm soát truy Dịch vụ này chống lại việc sử dụng trái phép các tài
- nhập nguyên do truy nhập thông qua các giao thức mạng. Kiểm soát truy nhập liên quan đến các tài nguyên có (Access control) trong một hệ thống hoặc mạng mà người sử dụng hoặc dịch vụ có thể truy nhập. Bảo mật dữ liệu Dịch vụ này chống lại các sửa đổi trái phép. Dịch vụ (Confidentiality) bảo mật dữ liệu bao gồm: bảo mật kết nối, bảo mật không kết nối, bảo mật các trường được chọn và bảo mật dòng thông tin. Bảo mật dữ liệu liên quan đến sự bí mật của dữ liệu trên một hệ thống hoặc mạng. Bảo mật dữ liệu là bảo vệ dữ liệu khỏi các hiểm hoạ thụ động. Toàn vẹn dữ liệu Dịch vụ này bao gồm: toàn vẹn kết nối có khôi phục, toàn vẹn kết nối không khôi phục, toàn vẹn kết nối (Data Integrity) các trường được chọn và toàn vẹn không kết nối các trường được chọn. Toàn vẹn dữ liệu chống lại các hiểm hoạ chủ động. Chống chối bỏ Chối bỏ được được định nghĩa là sự không thừa nhận của một trong các thực thể tham gia truyền thông (Non-repudiation) rằng, anh ta không tham gia tất cả hoặc một phần cuộc truyền thông. Dịch vụ chống chối bỏ có thể là một trong 2 dạng sau: chống chối bỏ nguồn gốc hoặc chống chối bỏ bằng chứng bàn giao. 6. Các cơ chế an toàn Các cơ chế an toàn thực hiện các dịch vụ an toàn. Cơ chế an toàn có 2 kiểu như sau: 1) Cơ chế an toàn xác định (Definitive security mechanism). 2) Cơ chế an toàn toả khắp (Pervasive Security mechanism). 6.1. Các cơ chế an toàn xác định (Definitive security mechanism) Các cơ chế an toàn xác định thường được gắn với một tầng thích hợp nhằm cung cấp các dịch vụ an toàn được mô tả ở trên. Các cơ chế an toàn xác định bao gồm: • Mã hoá (Encription); • Chữ ký số (Digital signature); • Các cơ chế kiểm soát truy nhập (Access control); • Các cơ chế toàn vẹn dữ liệu (Data Integrity); • Xác thực (Authentication); • Đệm lưu lượng (Trafic padding); • Chứng thực (Certification).
- Mã hoá được sử dụng để đảm bảo tính bí mật cho dữ liệu hoặc thông tin về luồng lưu lượng. Chữ ký số có các thuộc tính sau: • Có khả năng kiểm tra tác giả của chữ ký, thời gian ký; • Có khả năng xác thực các nội dung tại thời điểm ký; • Các thành viên thứ 3 có thể kiểm tra chữ ký trong trường hợp xảy ra tranh chấp. Các cơ chế kiểm soát truy nhập có thể được thực hiện tại điểm gốc hoặc điểm trung gian bất kỳ, nhằm xác định người gửi có được phép truyền thông với người nhận hoặc sử dụng các tài nguyên hay không. Các cơ chế kiểm soát truy nhập có thể dựa vào thông tin xác thực như: mật khẩu, nhãn an toàn, khoảng thời gian truy nhập, thời điểm truy nhập, hoặc hình thức truy nhập. Các cơ chế toàn vẹn dữ liệu bao gồm: gán nhãn thời gian, đánh số thứ tự, hoặc chuỗi mật mã; chúng có thể được sử dụng để đảm bảo tính toàn vẹn cho một đơn vị dữ liệu hoặc một trường; một chuỗi các đơn vị dữ liệu hoặc các trường. Thông tin xác thực chẳng hạn như mật khẩu, các đặc điểm của thực thể, chữ ký số, hoặc có thể áp dụng một kỹ thuật khác như chứng thực. Đệm lưu lượng có thể chống lại các phân tích lưu lượng. Mỗi cuộc truyền thông có thể sử dụng chữ ký số, mã hoá và các cơ chế toàn vẹn phù hợp với dịch vụ được đưa ra. Các thuộc tính như nguồn gốc dữ liệu, thời gian và đích có thể được đảm bảo thông qua điều khoản của một cơ chế chứng thực. 6.2. Các cơ chế an toàn toả khắp (Pervasive Security mechanism) Các cơ chế này không xác định cho một dịch vụ an toàn cụ thể nào và nói chung, chúng liên quan trực tiếp đến mức an toàn được yêu cầu. Các cơ chế an toàn toả khắp bao gồm: • Chức năng tin cậy (Trusted function); • Các nhãn an toàn (Secure label); • Vết kiểm toán (Audit trail); • Khôi phục an toàn (Secure recovery). Chức năng tin cậy có thể được sử dụng để mở rộng phạm vi hoặc thiết lập hiệu lực của các cơ chế an toàn khác. Nhãn an toàn có thể được sử dụng để chỉ ra mức độ nhạy cảm. Nhãn là thông tin bổ sung vào dữ liệu được truyền đi hoặc có thể được ngầm định thông qua việc sử dụng một khoá xác định để mã hoá dữ liệu. Vết kiểm toán cho phép phát hiện và điều tra các lỗ hổng an toàn.
- Ghi nhật ký cũng được xem là một cơ chế an toàn. Khôi phục an toàn giải quyết các yêu cầu xuất phát từ cơ chế – ví dụ, các chức năng xử lý hoặc quản lý biến cố – và khôi phục được xem là kết quả của việc áp dụng một tập các quy tắc. 6.3. Quản lý an toàn An toàn cho tất cả chức năng quản lý hệ thống và mạng, truyền thông an toàn đối với tất cả các thông tin quản lý thực sự quan trọng. Lĩnh vực quản lý an toàn bao gồm: 1) Quản lý an toàn hệ thống. 2) Quản lý dịch vụ an toàn. 3) Quản lý cơ chế an toàn. Quản lý an toàn hệ thống là quản lý toàn bộ môi trường tính toán phân tán. Quản lý này bao gồm duy trì và quản lý toàn bộ các chính sách an toàn của tổ chức; tương tác với quản lý dịch vụ an toàn và quản lý cơ chế an toàn. Quản lý an toàn hệ thống cũng liên quan đến quản lý kiểm toán an toàn và quản lý khôi phục an toàn. Quản lý dịch vụ an toàn là quản lý các dịch vụ an toàn xác định. Dịch vụ này đảm bảo gọi đến các cơ chế an toàn xác định bằng cách sử dụng chức năng quản lý cơ chế an toàn thích hợp. Quản lý cơ chế an toàn là quản lý các cơ chế an toàn. Các chức năng quản lý cơ chế an toàn bao gồm: • Quản lý khoá; • Quản lý mã hoá; • Quản lý chữ ký số; • Quản lý kiểm soát truy nhập; • Quản lý toàn vẹn dữ liệu; • Quản lý xác thực; • Quản lý đệm lưu lượng; • Quản lý kiểm soát định tuyến (Routing control); • Quản lý chứng thực. II. Làm thế nào để đảm bảo an toàn thông tin trong GDĐT ? Vấn đề bảo đảm an toàn thông tin trong GDĐT, nhìn nhận một cách toàn diện, thực sự là một vấn đề phức tạp và bao hàm nhiều khía cạnh, nó không đơn giản như lời khuyên của một số chuyên gia nghiệp dư về CNTT là ‘muốn tiếp cận với Internet thì hãy trang bị bức tường lửa, nếu cần sự bảo vệ thì hãy mã hóa và mật khẩu là đủ để xác thực ’. Thực tế việc bảo đảm an toàn thông tin trong GDĐT muốn đạt hiệu qủa thiết thực và tiết kiệm cần phải được hiểu
- theo khái niệm như là ‘biết cách bảo vệ để chống lại sự tấn công tiềm ẩn’. Bởi vậy, nó phải là tổng hòa các giải pháp của hạ tầng cơ sở bảo mật. Đó là: Về mặt Pháp lý và tổ chức: trước hết phải xây dựng chính sách an toàn thông tin cho GDĐT nhằm tạo sự rõ ràng và có thể tiên liệu được, phản ánh được sự cân bằng quyền lợi của các chủ thể tham gia giao dịch điện tử , quan tâm tính riêng tư và an toàn xã hội, bảo đảm sự thi hành pháp luật và lợi ích an ninh quốc gia; ban hành các văn bản quy phạm pháp luật cần thiết, tiêu chuẩn mật mã và chữ ký điện tử sử dụng trong GDĐT, giải quyết khiếu nại và tố cáo khi có sự tranh chấp liên quan đến sử dụng mật mã; tổ chức các cơ quan chứng nhận, cấp phép, quản lý và phân phối sản phẩm mật mã, phản ứng giải quyết sự cố, thanh tra và kiểm tra, vấn đề lưu trữ và phục hồi khoá, v.v...; - Đối với các kỹ thuật an toàn, vấn đề đặt ra là kỹ thuật nào được chấp nhận để đảm bảo an toàn thông tin trong giao dịch điện tử, ví dụ: công nghệ mã hóa đối xứng, mã hóa phi đối xứng, công nghệ chữ ký số, công nghệ chữ ký sinh học v.v.; các chuẩn công nghệ đối với các kỹ thuật an toàn; công nhận về mặt pháp lý các kỹ thuật an toàn được chấp nhận, ví dụ: văn bản pháp quy về chữ ký ký điện tử ( Electronic signature) nói chung và về chữ ký số (Digital signature) nói riêng. Ở đây có một vấn đề cần quan tâm là: nói chung các văn bản quy phạm pháp luật liên quan cần phải trung lập về mặt công nghệ để đảm bảo sự phát triển bình đẳng của các công nghệ, nhưng trong từng thời kỳ không thể không đề cập đến các công nghệ cụ thể. Trong trường hợp đó việc đề cập đến công nghệ cụ thể sẽ được thực hiện như thế nào? Ví dụ: công nghệ chữ ký số (digital signature) là một công nghệ cụ thể so với các công nghệ khác như công nghệ chữ ký sinh học (biometric signature) và các công nghệ khác sẽ xuất hiện trong tương lai. Có nên đưa chữ ký số vào trong luật hay chỉ đưa vào các văn bản dưới luật như nghị định, thông tư ? Các nước trên thế giới cũng có 2 quan điểm về vấn đề này: đưa thẳng vào luật và chỉ đưa vào văn bản dưới luật. - Đối với các dịch vụ an toàn, vấn đề đặt ra là: ai được phép cung cấp dịch vụ, được phép đến mức nào v.v. Ví dụ: Có cho phép các tổ chức tư nhân hoặc nước ngoài cung cấp dịch vụ xác thực (Certificattion Authority - CA) không? Ai được phép cung cấp các dịch vụ mã hóa? v.v. - Đối với các cơ chế quản lý an toàn, vấn đề đặt ra là: ai quản lý, quản lý đến mức nào và quản lý như thế nào các dịch vụ và cơ chế an toàn. Ví dụ: Dịch vụ xác thực CA (có cần quản lý không, ai quản lý và quy trình cấp phép cung cấp dịch vụ), xuất/nhập khẩu kỹ thuật và thiết bị mã hóa (ai quản lý và quản lý đến mức nào) v.v. Về mặt kỹ thuật: Kết hợp chặt chẽ với hạ tầng công nghệ, quy định thống nhất tiêu chuẩn cấu trúc thiết lập hệ thống mạng và sử dụng công nghệ, ngôn ngữ giao tiếp và phần mềm ứng dụng, tổ chức hệ thống chứng thực và phân phối khóa mã, các công cụ nghiệp vụ kỹ thuật kiểm tra và
- phát hiện xâm nhập; các giải pháp dự phòng, khắc phục sự cố xẩy ra đối với KTMM sử dụng trong GDĐT v.v. Về phía người sử dụng (tổ chức, cá nhân): Trước hết họ phải được “giác ngộ” về an toàn thông tin trong GDĐT - họ cần biết phải bảo vệ cái gì trong hệ thống của họ, ước định mức rủi ro và các nguy cơ tiềm tàng khi kết nối mạng của mình với các đối tượng khác, việc mở rộng mạng của mình trong tương lai v.v. - để họ có ý thức đầu tư bảo mật cho hệ thống của họ ngay từ khi bắt đầu xây dựng; chấp nhận và chấp hành chính sách, các quy định pháp luật về sử dụng mật mã, và phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về bảo vệ bí mật quốc gia trong qúa trình xử lý và truyền tải thông tin trong GDĐT v.v. Với hệ thống thông tin mở, sử dụng công nghệ đa phương tiện như hiện nay thì về mặt lý thuyết không thể đảm bảo an toàn thông tin 100%, điều cốt yếu là chúng ta phải tiên liệu được các nguy cơ tấn công tiềm ẩn đối với cái cần phải bảo vệ và biết bảo vệ như thế nào cho hiệu qủa đối với hệ thống của mình. Cuối cùng, yếu tố con người vẫn là quyết định. Con người không được đào tạo kỹ năng và không có ý thức bảo mật cũng là kẽ hở cho những kẻ bất lương khai thác, và nếu con người trong hệ thống phản bội lại lợi ích của cơ quan, xí nghiệp và rộng hơn là của quốc gia thì không có giải pháp kỹ thuật an toàn nào có hiệu quả. Nói cách khác, an toàn thông tin trong GDĐT cần phải được bổ sung giải pháp an toàn nội bộ đặc biệt chống lại những đe doạ từ bên trong.
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
Giáo trình An toàn và bảo mật thông tin - ĐH Hàng hải
148 p |
431 |
207
-
Giáo trình về Nhập môn mạng máy tính
94 p |
187 |
83
-
BÁO CÁO TỔNG QUAN HIỆN TRẠNG TRIỂN KHAI AN TOÀN THÔNG TIN TẠI TP.HỒ CHÍ MINH
55 p |
187 |
75
-
SECURITY WORLD 2009
3 p |
282 |
74
-
Bài giảng Các phương thức tấn công mạng - Cao Hoàng Nam
97 p |
181 |
69
-
Giới thiệu về mạng Portal - cổng giao dịch điện tử
22 p |
121 |
62
-
An toàn thông tin mạng máy tính, truyền tin số và truyền dữ liệu - Phần 1
20 p |
92 |
40
-
An toàn thông tin mạng máy tính, truyền tin số và truyền dữ liệu - Phần 2
20 p |
63 |
28
-
An toàn thông tin mạng máy tính, truyền tin số và truyền dữ liệu - Phần 3
20 p |
50 |
18
-
An toàn thông tin mạng máy tính, truyền tin số và truyền dữ liệu - Phần 4
20 p |
34 |
16
-
An toàn thông tin mạng máy tính, truyền tin số và truyền dữ liệu - Phần 5
20 p |
39 |
16
-
An toàn thông tin mạng máy tính, truyền tin số và truyền dữ liệu - Phần 6
20 p |
34 |
15
-
An toàn thông tin trên mạng
10 p |
65 |
15
-
An toàn thông tin mạng máy tính, truyền tin số và truyền dữ liệu - Phần 8
20 p |
38 |
15
-
An toàn thông tin mạng máy tính, truyền tin số và truyền dữ liệu - Phần 9
20 p |
36 |
14
-
An toàn thông tin mạng máy tính, truyền tin số và truyền dữ liệu - Phần 10
13 p |
44 |
12
-
An toàn thông tin cá nhân trên Google
4 p |
16 |
7

Set-Cookie: TLDEVNamespace=fe222fhgca6mnnnjsnb37aq0d4; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly

Server: Apache/2.2.31 (CentOS)


text:
Khái niệm cơ bản về dòng điện
Chia sẻ: Bantoisg Bantoisg | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:152
lượt xem 498
download
Khái niệm cơ bản về dòng điện
Tham khảo sách 'khái niệm cơ bản về dòng điện', kỹ thuật - công nghệ, điện - điện tử phục vụ nhu cầu học tập, nghiên cứu và làm việc hiệu quả
Bình luận(0) Đăng nhập để gửi bình luận!
Nội dung Text: Khái niệm cơ bản về dòng điện
- z Khái niệm cơ bản về dòng điện
- GC Com Co., Ltd www.gccom.net – www.kythuatvien.com Khái niệm cơ bản về dòng điện Các khái niệm cơ bản về dòng điện - Cấu trúc vật chất , bản chất và chiều dòng điện, tác dụng của dòng điện. 1. Cấu trúc nguyên tử : Để hiểu về bản chất dòng điện ta biết rằng ( kiến thức PTTH ) tất cả các nguyên tố đều được cấu tạo lên từ các nguyên tử và mỗi nguyên tử của một chất được cấu tạo bởi hai phần là - Một hạt nhân ở giữa các hạt mang điện tích dương gọi là Proton và các hạt trung hoà điện gọi là Neutron. - Các Electron (điện tử ) mang điện tích âm chuyển động xung quanh hạt nhân . - Bình thường các nguyên tử có trạng thái trung hoà về điện nghĩa là số Proton hạt nhân bằng số electron ở bên ngoài nhưng khi có tác nhân bên ngoài như áp xuất, nhiệt độ, ma sát tĩnh điện, tác động của từ trường .. thì các điện tử electron ở lớp ngoài cùng có thể tách khỏi quỹ đạo để trơqr thành các điện tử tự do. - Khi một nguyên tử bị mất đi một hay nhiều điện tử, chúng bị thiếu điện tử và trở thành ion dương và ngược lại khi một nguyên tử nhận thêm một hay nhiều điện tử thì chúng trở thành ion âm. 2 . Bản chất dòn điện và chiều dòng điện . Khi các điện tử tập trung với mật độ cao chúng tạo lên hiệu ứng tích điện - Dòng điện chính là dòng chuyển động của các hạt mang điện như điện tử , ion. - Chiều dòng điện được quy ước đi từ dương sang âm ( ngược với chiều chuyển động của các điện tử - đi từ âm sang dương ) 3. Tác dụng của dòng điện : Khi có một dòng điện chạy qua dây dẫn điện như thí nghiệm sau : Ta thấy rằng dòng điện đã tạo ra một từ trường xung quanh để làm lệch hướng của nam châm, khi đổi chiều dòng điện thì từ trường cũng đổi hướng => làm nam châm lệch theo hướng ngược lại. - Dòng điện chạy qua bóng đèn làm bóng đèn phát sáng và siẩng nhiệt năng - Dòng điện chạy qua động cơ làm quay động cơ quay sinh ra cơ năng - Khi ta nạp ác quy các cực của ắc quy bị biến đổi và dòng điện có tác dụng hoá năng.. Như vậy dòng điện có các tác dụng là tác dụng về nhiệt , tác dụng về cơ năng , tác dụng về từ trường và tác dụng về hoá năng. Tài liệu chuyên môn cho kỹ thuật viên Trang 1
- GC Com Co., Ltd www.gccom.net – www.kythuatvien.com Dòng điện & Điện áp một chiều Cường độ dòng điện , ký hiệu và đơn vị . Điện áp , hiệu điện thế, ký hiệu, đơn vị của điện áp . 1. Cường độ dòng điện : Là đại lượng đặc trưng cho độ mạnh yếu của dòng điện hay đặc trưng cho số lượng các điện tử đi qua tiết diện của vật dẫn trong một đơn vị thời gian - Ký hiệu là I - Dòng điện một chiều là dòng chuyển động theo một hướng nhất định từ dương sang âm theo quy ước hay là dòng chuyển động theo một hướng của các điện tử tự do. Đơn vị của cường độ dòng điện là Ampe và có các bội số : Kilo Ampe = 1000 Ampe Mega Ampe = 1000.000 Ampe Mili Ampe = 1/1000 Ampe Micro Ampe = 1/1000.000 Ampe 2. Điện áp : Khi mật độ các điện tử tập trung không đều tại hai điểm A và B nếu ta nối một dây dẫn từ A sang B sẽ xuất hiện dòng chuyển động của các điện tích từ nơi có mật độ cao sang nơi có mật độ thấp, như vậy người ta gọi hai điểm A và B có chênh lệch về điện áp và áp chênh lệch chính là hiệu điện thế. - Điện áp tại điểm A gọi là UA - Điện áp tại điểm B gọi là UB. - Chênh lệch điện áp giữa hai điểm A và B gọi là hiệu điện thế UAB UAB = UA - UB - Đơn vị của điện áp là Vol ký hiệu là U hoặc E, đơn vị điện áp có các bội số là Kilo Vol ( KV) = 1000 Vol Mini Vol (mV) = 1/1000 Vol Micro Vol = 1/1000.000 Vol Điện áp có thể ví như độ cao của một bình nước, nếu hai bình nước có độ cao khác nhau thì khi nối một ống dẫn sẽ có dòng nước chảy qua từ bình cao sang bình thấp hơn, khi hai bình nước có độ cao bằng nhau thì không có dòng nước chảy qua ống dẫn. Dòng điện cũng như vậy nếu hai điểm có điện áp chên lệch sẽ sinh ra dòng điện chạy qua dây dẫn nối với hai điểm đó từ điện áp cao sang điện áp thấp và nếu hai điểm có điện áp bằng nhau thì dòng điện trong dây dẫn sẽ = 0 Tài liệu chuyên môn cho kỹ thuật viên Trang 2
- GC Com Co., Ltd www.gccom.net – www.kythuatvien.com Một số định luật cơ bản Các định luật cần nhớ như định luật ôm cho đoạn mạch mắc nối tiếp, song song. Công thức tính điện năng và công xuất tiêu thụ. 1. Định luật ôm Định luật ôm là định luật quan trọng mà ta cần phải nghi nhớ Cường độ dòng điện trong một đoạn mạch tỷ lệ thuận với điện áp ở hai đầu đoạn mạch và tỷ lệ nghịch với điện trở của đoạn mạch đó . Công thức : I = U / R trong đó I là cường độ dòng điện , tính bằng Ampe (A) U là điện áp ở hai đầu đoạn mạch , tính bằng Vol (V) R là điện trở của đoạn mạch , tính bằng ôm 2. Định luật ôm cho đoạn mạch Đoạn mạch mắc nối tiếp: Trong một đoạn mạch có nhiều điện trở mắc nối tiếp thì điện áp ở hai đầu đoạn mạch bằng tổng sụt áp trên các điện trở . Như sơ đồ trên thì U = U1 + U2 + U3 Theo định luật ôm ta lại có U1 =I1 x R1 , U2 = I2 x R2, U3 = I3 x R3 nhưng đoạn mạch mắc nối tiếp thì I1 = I2 = I3 Sụt áp trên các điện trở => tỷ lệ thuận với các điện trở . Đoạn mạch mắc song song Trong đoạn mạch có nhiều điện trở mắc song song thì cường độ dòng điện chính bằng tổng các dòng điện đi qua các điện trở và sụt áp trên các điện trở là như nhau: Mạch trên có U1 = U2 = U3 = E I = I1 + I2 + I3 và U1 = I1 x R1 = I2 x R2 = I3 x R3 Cường độ dòng điện tỷ lệ nghịch với điện trở . Tài liệu chuyên môn cho kỹ thuật viên Trang 3
- GC Com Co., Ltd www.gccom.net – www.kythuatvien.com 3. Điện năng và công xuất : * Điện năng. Khi dòng điện chạy qua các thiết bị như bóng đèn => làm bóng đèn sáng, chạy qua động cơ => làm động cơ quay như vậy dòng điện đã sinh ra công. Công của dòng điện gọi là điện năng, ký hiệu là W, trong thực tế ta thường dùng Wh, KWh ( Kilo wat giờ) Công thức tính điện năng là :W = U x I x t Trong đó W là điện năng tính bằng June (J) U là điện áp tính bằng Vol (V) I là dòng điện tính bằng Ampe (A) t là thời gian tính bằng giây (s) * Công xuất . Công xuất của dòng điện là điện năng tiêu thụ trong một giây , công xuất được tính bởi công thức P = W / t = (U. I .t ) / t = U .I Theo định luật ôm ta có P = U.I = U2 / R = R.I2 Khái niệm về từ trường các chủ đề nghiên cứu : Nam châm và từ tính, từ trường, cường độ từ trường,độ từ cảm, từ thông. 1. Khái niệm về từ trường. * Nam châm và từ tính . Trong tự nhiên có một số chất có thể hút được sắt gọi là nam châm tự nhiên. Trong công nghiệm người ta luyện thép hoặc hợp chất thép để tạo thành nam châm nhân tạo. Nam châm luôn luôn có hai cực là cực bắc North (N) và cực nam South (S) , nếu chặt thanh nam châm ra làm 2 thì ta lại được hai nam châm mới cũng có hai cực N và S - đó là nam châm có tính chất không phân chia.. Nam châm thường được ứng dụng để sản xuất loa điện động, micro hoặc mô tơ DC. * Từ trường Từ trường là vùng không gian xung quanh nam châm có tính chất truyền lực từ lên các vật liệu có từ tính, từ trường là tập hợp của các đường sức đi từ Bắc đến cực nam. * Cường độ từ trường Là đại lượng đặc trưng cho độ mạnh yếu của từ trường, ký hiệu là H đơn vị là A/m * Độ từ cảm Là đại lượng đặc trưng cho vật có từ tính chịu tác động của từ trường, độ từ cảm phụ thuộc vào vật liệu . VD Sắt có độ từ cảm mạnh hơn đồng nhiều lần . Độ từ cảm được tính bởi công thức B = µ.H Tài liệu chuyên môn cho kỹ thuật viên Trang 4
- GC Com Co., Ltd www.gccom.net – www.kythuatvien.com Trong đó B : là độ từ cảm µ : là độ từ thẩm H : là cường độ từ trường * Từ thông Là số đường sức đi qua một đơn vị diện tích, từ thông tỷ lệ thuật với cường độ từ trường. * Ứng dụng của Nam châm vĩnh cửu. Nam châm vĩnh cửu được ứng dụng nhiều trong thiết bị điện tử, chúng được dùng để sản xuất Loa, Micro và các loại Mô tơ DC. Dòng điện xoay chiều Chủ đề nghiên cứu: Chu kỳ và tần số dòng xoay chiều, biên độ điện áp xoay chiều, giá trị điện áp hiệu dụng và công xuất của dòng điện xoay chiều đi qua tải. 1. Dòng điện xoay chiều : Dòng điện xoay chiều là dòng điện có chiều và giá trị biến đổi theo thời gian, những thay đổi này thường tuần hoàn theo một chu kỳ nhất định. Ở trên là các dòng điện xoay chiều hình sin, xung vuông và xung nhọn. Tài liệu chuyên môn cho kỹ thuật viên Trang 5
- GC Com Co., Ltd www.gccom.net – www.kythuatvien.com Chu kỳ và tần số của dòng điện xoay chiều. Chu kỳ của dòng điện xoay chiều ký hiệu là T là khoảng thời gian mà điện xoay chiều lặp lại vị trí cũ , chu kỳ được tính bằng giây (s) Tần số điện xoay chiều : là số lần lặp lại trang thái cũ của dòng điện xoay chiều trong một giây ký hiệu là F đơn vị là Hz F=1/T Pha của dòng điện xoay chiều : Nói đến pha của dòng xoay chiều ta thường nói tới sự so sánh giữa 2 dòng điện xoay chiều có cùng tần số . * Hai dòng điện xoay chiều cùng pha là hai dòng điện có các thời điểm điện áp cùng tăng và cùng giảm như nhau: Hai dòng điện xoay chiều cùng pha * Hai dòng điện xoay chiều lệch pha : là hai dòng điện có các thời điểm điện áp tăng giảm lệch nhau . Hai dòng điện xoay chiều lệch pha * Hai dòng điện xoay chiều ngược pha : là hai dòng điện lệch pha 180 độ, khi dòng điện này tăng thì dòng điện kia giảm và ngược lại. Hai dòng điện xoay chiều ngược pha Biên độ của dòng điện xoay chiều Biên độ của dòng xoay chiều là giá trị điện áp đỉnh của dòng điện.xoay chiều, biên độ này thường cao hơn điện áp mà ta đo được từ các đồng hồ Tài liệu chuyên môn cho kỹ thuật viên Trang 6
- GC Com Co., Ltd www.gccom.net – www.kythuatvien.com Giá trị hiệu dụng của dòng điện xoay chiều Thường là giá trị đo được từ các đồng hồ và cũng là giá trị điện áp được ghi trên zắc cắm nguồn của các thiết bị điện tử., Ví dụ nguồn 220V AC mà ta đang sử dụng chính là chỉ giá trị hiệu dụng, thực tế biên độ đỉnh của điện áp 220V AC khoảng 220V x 1,4 lần = khoảng 300V Công xuất của dòng điện xoay chiều . Công xuất dòng điện xoay chiều phụ thuộc vào cường độ, điện áp và độ lệch pha giữa hai đại lượng trên , công xuất được tính bởi công thức : P = U.I.cosα Trong đó U : là điện áp I là dòng điện α là góc lệch pha giữa U và I => Nếu dòng xoay chiều đi qua điện trở thì độ lệch pha gữa U và I là α = 0 khi đó cosα = 1 và P = U.I => Nếu dòng xoay chiều đi qua cuộn dây hoặc tụ điện thì độ lệch pha giữa U và I là +90 độ hoặc -90độ, khi đó cosα = 0 và P = 0 ( công xuất của dòng điện xoay chiều khi đi qua tụ điện hoặc cuộn dây là = 0 ) Tài liệu chuyên môn cho kỹ thuật viên Trang 7
- GC Com Co., Ltd www.gccom.net – www.kythuatvien.com Dòng xoay chiều qua R, C, L Chủ đề nghiên cứu: Dòng xoay chiều qua trở thuần, qua tụ điện, qua cuộn dây, khái niệm về dung kháng của tụ điện và cảm kháng của cuộn dây, tổng hợp hai dòng điện xoay chiều. 1. Dòng điện xoay chiều đi qua điện trở Dòng điện xoay chiều đi qua điện trở thì dòng điện và điện áp cùng pha với nhau , nghĩa là khi điện áp tăng cực đại thì dòng điện qua trở cũng tăng cực đại. như vậy dòng xoay chiều có tính chất như dòng một chiều khi đi qua trở thuần.do đó có thể áp dụng các công thức của dòng một chiều cho dòng xoay chiều đi qua điện trở I = U / R hay R = U/I Công thức định luật ohm P = U.I Công thức tính công xuất 2 . Dòng điện xoay chiều đi qua tụ điện . Dòng điện xoay chiều đi qua tụ điện thì dòng điện sẽ sớm pha hơn điện áp 90độ Dòng xoay chiều có dòng điện sớm pha hơn điện áp 90 độ khi đi qua tụ * Dòng xoay chiều đi qua tụ sẽ bị tụ cản lại với một trở kháng gọi là Zc, và Zc được tính bởi công thức Zc = 1/ ( 2 x 3,14 x F x C ) Trong đó Zc là dung kháng ( đơn vị là Ohm ) F là tần số dòng điện xoay chiều ( đơn vị là Hz) C là điện dung của tụ điện ( đơn vị là µ Fara) Công thức trên cho thấy dung kháng của tụ điện tỷ lệ nghịch với tần số dòng xoay chiều (nghĩa là tần số càng cao càng đi qua tụ dễ dàng) và tỷ lệ nghịc với điện dung của tụ ( nghĩa là tụ có điện dung càng lớn thì dòng xoay chiều đi qua càng dễ dàng) => Dòng một chiều là dòng có tần số F = 0 do đó Zc = ∞ vì vậy dòng một chiều không đi qua được tụ. 3. Dòng điện xoay chiều đi qua cuộn dây. Khi dòng điện xoay chiều đi qua cuộn dây sẽ tạo ra từ trường biến thiên và từ trường biến thiên này lại cảm ứng lên chính cuộn dây đó một điện áp cảm ứng có chiều ngược lại , do đó cuộn dây có xu hướng chống lại dòng điện xoay chiều khi đi qua nó, sự chống lại này chính là cảm kháng của cuộn dây ký hiệu là ZL ZL = 2 x 3,14 x F x L Trong đó ZL là cảm kháng ( đơn vị là Ohm) Tài liệu chuyên môn cho kỹ thuật viên Trang 8
- GC Com Co., Ltd www.gccom.net – www.kythuatvien.com L là hệ số tự cảm của cuộn dây ( đơn vị là Henry) L phụ thuộc vào số vòng dây quấn và chất liệu lõi . F là tần số dòng điện xoay chiều ( đơn vị là Hz) Từ công thức trên ta thấy, cảm kháng của cuộn dây tỷ lệ thuận với tần số và hệ số tự cảm của cuộn dây, tần số càng cao thì đi qua cuộn dây càng khó khăn => tính chất này của cuộn dây ngược với tụ điện. => Với dòng một chiều thì ZL của cuộn dây = 0 ohm, dó đó dòng một chiều đi qua cuộn dây chỉ chịu tác dụng của điện trở thuần R mà thôi ( trở thuần của cuộn dây là điện trở đo được bằng đồng hồ vạn năng ), nếu trở thuần của cuộn dây khá nhỏ thì dòng một chiều qua cuộn dây sẽ bị đoản mạch. * Dòng điện xoay chiều đi qua cuộn dây thì dòng điện bị chậm pha so với điện áp 90 độ nghĩa là điện áp tăng nhanh hơn dòng điện khi qua cuộn dây . Dòng xoay chiều có dòng điện chậm pha hơn điện áp 90 độ khi đi qua cuộn dây =>> Do tính chất lệch pha giữa dòng điện và điện áp khi đi qua tụ điện và cuộn dây, nên ta không áp dụng được định luật Ohm vào mạch điện xoay chiều khi có sự tham gia của L và C được. =>> Về công xuất thì dòng xoay chiều không sinh công khi chúng đi qua L và C mặc dù có U > 0 và I >0. * Trên cùng một mạch điện , nếu xuất hiện hai dòng điện xoay chiều cùng pha thì biên độ điện áp sẽ bằng tổng hai điện áp thành phần. Hai dòng điện cùng pha biên độ sẽ tăng. * Nếu trên cùng một mạch điện , nếu xuất hiện hai dòng điện xoay chiều ngược pha thì biên độ điện áp sẽ bằng hiệu hai điện áp thành phần. Tài liệu chuyên môn cho kỹ thuật viên Trang 9
- GC Com Co., Ltd www.gccom.net – www.kythuatvien.com Hai dòng điện ngược pha, biên độ giảm Hướng dẫn đo bằng đồng hồ (VOM) Chủ đề tìm hiểu: Giới thiệu về đồng hồ vạn năng, hướng dẫn đo điện áp xoay chiều, các trường hợp đo nhầm gây hỏng đồng hồ. 1. Giới thiệu về đồng hồ vạn năng ( VOM) Đồng hồ vạn năng ( VOM ) là thiết bị đo không thể thiếu được với bất kỳ một kỹ thuật viên điện tử nào, đồng hồ vạn năng có 4 chức năng chính là Đo điện trở, đo điện áp DC, đo điện áp AC và đo dòng điện. Ưu điểm của đồng hồ là đo nhanh, kiểm tra được nhiều loại linh kiện, thấy được sự phóng nạp của tụ điện , tuy nhiên đồng hồ này có hạn chế về độ chính xác và có trở kháng thấp khoảng 20K/Vol do vây khi đo vào các mạch cho dòng thấp chúng bị sụt áp. 2. Hướng dẫn đo điện áp xoay Tài liệu chuyên môn cho kỹ thuật viên Trang 10
- GC Com Co., Ltd www.gccom.net – www.kythuatvien.com Sử dụng đồng hồ vạn năng đo áp AC Khi đo điện áp xoay chiều ta chuyển thang đo về các thang AC, để thang AC cao hơn điện áp cần đo một nấc, Ví dụ nếu đo điện áp AC220V ta để thang AC 250V, nếu ta để thang thấp hơn điện áp cần đo thì đồng hồ báo kịch kim, nếu để thanh quá cao thì kim báo thiếu chính xác. * Chú ý - chú ý : Tuyết đối không để thang đo điện trở hay thang đo dòng điện khi đo vào điện áp xoay chiều => Nếu nhầm đồng hồ sẽ bị hỏng ngay lập tức ! Để nhầm thang đo dòng điện, đo vào nguồn AC => sẽ hỏng đồng hồ Tài liệu chuyên môn cho kỹ thuật viên Trang 11
- GC Com Co., Ltd www.gccom.net – www.kythuatvien.com Để nhầm thang đo điện trở, đo vào nguồn AC => sẽ hỏng các điện trở trong đồng hồ * Nếu để thang đo áp DC mà đo vào nguồn AC thì kim đồng hồ không báo , nhưng đồng hồ không ảnh hưởng . Để thang DC đo áp AC đồng hồ không lên kim tuy nhiên đồng hồ không hỏng Tài liệu chuyên môn cho kỹ thuật viên Trang 12
- GC Com Co., Ltd www.gccom.net – www.kythuatvien.com Hướng dẫn đo điện áp một chiều DC Chủ đề : Hướng dẫn đo điện áp một chiều DC bằng đồng hồ vạn năng, các trường hợp để sai thang đo, các trường hợp để nhầm thang đo. 1. Hướng dẫn đo điện áp một chiều DC bằng đồng hồ vạn năng. Khi đo điện áp một chiều DC, ta nhớ chuyển thang đo về thang DC, khi đo ta đặt que đỏ vào cực dương (+) nguồn, que đen vào cực âm (-) nguồn, để thang đo cao hơn điện áp cần đo một nấc. Ví dụ nếu đo áp DC 110V ta để thang DC 250V, trường hợp để thang đo thấp hơn điện áp cần đo => kim báo kịch kim, trường hợp để thang quá cao => kim báo thiếu Dùng đồng hồ vạn năng đo điện áp một chiều DC * Trường hợp để sai thang đo : Nếu ta để sai thang đo, đo áp một chiều nhưng ta để đồng hồ thang xoay chiều thì đồng hồ sẽ báo sai, thông thường giá trị báo sai cao gấp 2 lần giá trị thực của điện áp DC, tuy nhiên đồng hồ cũng không bị hỏng . Để sai thang đo khi đo điện áp một chiều => báo sai giá trị. * Trường hợp để nhầm thang đo Chú ý - chú ý : Tuyệt đối không để nhầm đồng hồ vào thang đo dòng điện hoặc thang đo điện trở khi ta đo điện áp một chiều (DC) , nếu nhầm đồng hồ sẽ bị hỏng ngay !! Tài liệu chuyên môn cho kỹ thuật viên Trang 13
- GC Com Co., Ltd www.gccom.net – www.kythuatvien.com Trường hợp để nhầm thang đo dòng điện khi đo điện áp DC => đồng hồ sẽ bị hỏng ! Trường hợp để nhầm thang đo điện trở khi đo điện áp DC => đồng hồ sẽ bị hỏng các điện trở bên trong! Hướng dẫn sử dụng thang đo điện trở Các nội dung đề cập : Các tác dụng của thang đo điện trở, Đo kiểm tra điện trở than, dùng thang đo điện trở để kiểm tra độ phóng nạp và các hư hỏng của tụ điện. 1. Hướng dẫn đo điện trở và trở kháng. Tài liệu chuyên môn cho kỹ thuật viên Trang 14
- GC Com Co., Ltd www.gccom.net – www.kythuatvien.com Với thang đo điện trở của đồng hồ vạn năng ta có thể đo được rất nhiều thứ. Đo kiểm tra giá trị của điện trở Đo kiểm tra sự thông mạch của một đoạn dây dẫn Đo kiểm tra sự thông mạch của một đoạn mạch in Đo kiểm tra các cuộn dây biến áp có thông mạch không Đo kiểm tra sự phóng nạp của tụ điện Đo kiểm tra xem tụ có bị dò, bị chập không. Đo kiểm tra trở kháng của một mạch điện Đo kiểm tra đi ốt và bóng bán dẫn. * Để sử dụng được các thang đo này đồng hồ phải được lắp 2 Pịn tiểu 1,5V bên trong, để xử dụng các thang đo 1Kohm hoặc 10Kohm ta phải lắp Pin 9V. Đo điện trở : Đo kiểm tra điện trở bằng đồng hồ vạn năng Để đo tri số điện trở ta thực hiện theo các bước sau : Bước 1 : Để thang đồng hồ về các thang đo trở, nếu điện trở nhỏ thì để thang x1 ohm hoặc x10 ohm, nếu điện trở lớn thì để thang x1Kohm hoặc 10Kohm. => sau đó chập hai que đo và chỉnh triết áo để kim đồng hồ báo vị trí 0 ohm. Bước 2 : Chuẩn bị đo . Bước 3 : Đặt que đo vào hai đầu điện trở, đọc trị số trên thang đo , Giá trị đo được = chỉ số thang đo X thang đo Ví dụ : nếu để thang x 100 ohm và chỉ số báo là 27 thì giá trị là = 100 x 27 = 2700 ohm = 2,7 K ohm Bước 4 : Nếu ta để thang đo quá cao thì kim chỉ lên một chút , như vậy đọc trị số sẽ không chính xác. Bước 5 : Nếu ta để thang đo quá thấp , kim lên quá nhiều, và đọc trị số cũng không chính xác. Khi đo điện trở ta chọn thang đo sao cho kim báo gần vị trí giữa vạch chỉ số sẽ cho độ chính xác cao nhất. Tài liệu chuyên môn cho kỹ thuật viên Trang 15
- GC Com Co., Ltd www.gccom.net – www.kythuatvien.com Dùng thang điện trở để đo kiểm tra tụ điện Ta có thể dùng thang điện trở để kiểm tra độ phóng nạp và hư hỏng của tụ điện , khi đo tụ điện , nếu là tụ gốm ta dùng thang đo x1K ohm hoặc 10K ohm, nếu là tụ hoá ta dùng thang x 1 ohm hoặc x 10 ohm. Dùng thang x 1K ohm để kiểm tra tụ gốm Phép đo tụ gốm trên cho ta biết : Tụ C1 còn tốt => kim phóng nạp khi ta đo Tụ C2 bị dò => lên kim nhưng không trở về vị trí cũ Tụ C3 bị chập => kim đồng hồ lên = 0 ohm và không trở về. Dùng thang x 10 ohm để kiểm tra tụ hoá Ở trên là phép đo kiểm tra các tụ hoá, tụ hoá rất ít khi bị dò hoặc chập mà chủ yếu là bị khô ( giảm điện dung) khi đo tụ hoá để biết chính xác mức độ hỏng của tụ ta cần đo so sánh với một tụ mới có cùng điện Tài liệu chuyên môn cho kỹ thuật viên Trang 16
- GC Com Co., Ltd www.gccom.net – www.kythuatvien.com dung. Ở trên là phép đo so sánh hai tụ hoá cùng điện dung, trong đó tụ C1 là tụ mới còn C2 là tụ cũ, ta thấy tụ C2 có độ phóng nạp yếu hơn tụ C1 => chứng tỏ tụ C2 bị khô ( giảm điện dung ) Chú ý khi đo tụ phóng nạp, ta phải đảo chiều que đo vài lần để xem độ phóng nạp. Đo dòng điện - Đọc chỉ số Vol, ampe Hướng dẫn cách đo dòng điện bằng đồng hồ vạn năng, Cách đọc giá trị đo được khi đo dòng điện, điện áp DC và điện áp AC. Hướng dẫn đo dòng điện bằng đồng hồ vạn năng. Cách 1 : Dùng thang đo dòng Để đo dòng điện bằng đồng hồ vạn năng, ta đo đồng hồ nối tiếp với tải tiêu thụ và chú ý là chỉ đo được dòng điện nhỏ hơn giá trị của thang đo cho phép, ta thực hiện theo các bước sau Bươc 1 : Đặt đồng hồ vào thang đo dòng cao nhất . Bước 2: Đặt que đồng hồ nối tiếp với tải, que đỏ về chiều dương, que đen về chiều âm . Nếu kim lên thấp quá thì giảm thang đo Nếu kim lên kịch kim thì tăng thang đo, nếu thang đo đã để thang cao nhất thì đồng hồ không đo được dòng điện này. Chỉ số kim báo sẽ cho ta biết giá trị dòng điện . Cách 2 : Dùng thang đo áp DC Ta có thể đo dòng điện qua tải bằng cách đo sụt áp trên điện trở hạn dòng mắc nối với tải, điện áp đo được chia cho giá trị trở hạn dòng sẽ cho biết giá trị dòng điện, phương pháp này có thể đo được các dòng điện lớn hơn khả năng cho phép của đồng hồ và đồng hồ cũmg an toàn hơn. Cách đọc trị số dòng điện và điện áp khi đo như thế nào ? * Đọc giá trị điện áp AC và DC Khi đo điện áp DC thì ta đọc giá trị trên vạch chỉ số DCV.A Nếu ta để thang đo 250V thì ta đọc trên vạch có giá trị cao nhất là 250, tương tự để thang 10V thì đọc trên vạch có giá trị cao nhất là 10. trường hợp để thang 1000V nhưng không có vạch nào ghi cho giá trị 1000 thì đọc trên vạch giá trị Max = 10, giá trị đo được nhân với 100 lần Khi đo điện áp AC thì đọc giá trị cũng tương tự. đọc trên vạch AC.10V, nếu đo ở thang có giá trị khác thì ta tính theo tỷ lệ. Ví dụ nếu để thang 250V thì mỗi chỉ số của vạch 10 số tương đương với 25V. Khi đo dòng điện thì đọc giá trị tương tự đọc giá trị khi đo điện áp . Tài liệu chuyên môn cho kỹ thuật viên Trang 17
- GC Com Co., Ltd www.gccom.net – www.kythuatvien.com HƯỚNG DẪN SD ĐỒNG HỒ SỐ DIGITAL Chủ đề: Giới thiệu đồng hồ số Digital, ưu điểm và nhược điểm, hướng dẫn đo điện áp DC, áp AC, đo điện trở, đo dòng điện, đo tần số, đo trang thái mạch Logic bằng đồng hồ Digital. 1. Giới thiệu về đồng hồ số DIGITAL Đồng hồ số Digital có một số ưu điểm so với đồng hồ cơ khí, đó là độ chính xác cao hơn, trở kháng của đồng hồ cao hơn do đó không gây sụt áp khi đo vào dòng điện yếu, đo được tần số điện xoay chiều, tuy nhiên đồng hồ này có một số nhược điểm là chạy bằng mạch điện tử lên hay hỏng, khó nhìn kết quả trong trường hợp cần đo nhanh, không đo được độ phóng nạp của tụ. Đồng hồ vạn năng số Digital Hướng dẫn sử dụng : * Đo điện áp một chiều ( hoặc xoay chiều ) Tài liệu chuyên môn cho kỹ thuật viên Trang 18
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
Vận hành hệ thống Điện: Chương 4 - Những khái niệm cơ bản về độ tin cậy
0 p | 436 | 187
-
Chương 1: Khái niệm cơ bản về mạch điện
20 p | 687 | 176
-
Những khái niệm cơ bản về mạch điện
13 p | 518 | 144
-
những Khái niệm cơ bản về an toàn đIện
27 p | 285 | 140
-
Những khái niệm cơ bản về hệ thống truyền động
114 p | 244 | 98
-
Bài giảng An toàn điện - Chương 1: Các khái niệm cơ bản về an toàn điện
29 p | 276 | 95
-
CHƯƠNG 1: Những khái niệm cơ bản về hệ thống truyền động điện
6 p | 250 | 71
-
Khái niệm cơ bản về hoạt động dòng điện
9 p | 145 | 55
-
Giáo trình mạch điện: Phần 1 - Cao đẳng Nghề Quy Nhơn
88 p | 75 | 37
-
Giáo trình Mạch điện I - Phạm Thị Cư (Chủ biên)
388 p | 51 | 33
-
Bài giảng Chương I: Những khái niệm cơ bản về mạch điện
21 p | 103 | 29
-
Chương 1: Khái niệm cơ bản về hệ thống truyền động điện
44 p | 109 | 26
-
Bài giảng Phần Máy điện: Chương 1 - Những khái niệm cơ bản về máy điện
11 p | 9 | 4
-
Bài giảng Khái niệm cơ bản về an toàn điện - ĐHSP Kỹ thuật
23 p | 12 | 4
-
Cơ bản về bán dẫn - Nguyễn Phan Kiên
6 p | 24 | 3
-
Bài thuyết trình Truyền động điện: Chương 1 - Những khái niệm cơ bản
35 p | 6 | 1
-
Bài giảng Khái niệm cơ bản về an toàn điện (tiếp theo) - ĐHSP Kỹ thuật
23 p | 11 | 1

markdown:
# Khái niệm cơ bản về dòng điện
Chia sẻ: Bantoisg Bantoisg | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:152
lượt xem 498
download
![](http://image.tlvnimg.com/document/thumbnail/2009/20091209/bantoisg/80x100/6971344220723.jpg)
##
Khái niệm cơ bản về dòng điện
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](images/down16x21.png)
Tham khảo sách 'khái niệm cơ bản về dòng điện', kỹ thuật - công nghệ, điện - điện tử phục vụ nhu cầu học tập, nghiên cứu và làm việc hiệu quả
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
##
Nội dung Text: Khái niệm cơ bản về dòng điện
- z Khái niệm cơ bản về dòng điện
- GC Com Co., Ltd www.gccom.net – www.kythuatvien.com Khái niệm cơ bản về dòng điện Các khái niệm cơ bản về dòng điện - Cấu trúc vật chất , bản chất và chiều dòng điện, tác dụng của dòng điện. 1. Cấu trúc nguyên tử : Để hiểu về bản chất dòng điện ta biết rằng ( kiến thức PTTH ) tất cả các nguyên tố đều được cấu tạo lên từ các nguyên tử và mỗi nguyên tử của một chất được cấu tạo bởi hai phần là - Một hạt nhân ở giữa các hạt mang điện tích dương gọi là Proton và các hạt trung hoà điện gọi là Neutron. - Các Electron (điện tử ) mang điện tích âm chuyển động xung quanh hạt nhân . - Bình thường các nguyên tử có trạng thái trung hoà về điện nghĩa là số Proton hạt nhân bằng số electron ở bên ngoài nhưng khi có tác nhân bên ngoài như áp xuất, nhiệt độ, ma sát tĩnh điện, tác động của từ trường .. thì các điện tử electron ở lớp ngoài cùng có thể tách khỏi quỹ đạo để trơqr thành các điện tử tự do. - Khi một nguyên tử bị mất đi một hay nhiều điện tử, chúng bị thiếu điện tử và trở thành ion dương và ngược lại khi một nguyên tử nhận thêm một hay nhiều điện tử thì chúng trở thành ion âm. 2 . Bản chất dòn điện và chiều dòng điện . Khi các điện tử tập trung với mật độ cao chúng tạo lên hiệu ứng tích điện - Dòng điện chính là dòng chuyển động của các hạt mang điện như điện tử , ion. - Chiều dòng điện được quy ước đi từ dương sang âm ( ngược với chiều chuyển động của các điện tử - đi từ âm sang dương ) 3. Tác dụng của dòng điện : Khi có một dòng điện chạy qua dây dẫn điện như thí nghiệm sau : Ta thấy rằng dòng điện đã tạo ra một từ trường xung quanh để làm lệch hướng của nam châm, khi đổi chiều dòng điện thì từ trường cũng đổi hướng => làm nam châm lệch theo hướng ngược lại. - Dòng điện chạy qua bóng đèn làm bóng đèn phát sáng và siẩng nhiệt năng - Dòng điện chạy qua động cơ làm quay động cơ quay sinh ra cơ năng - Khi ta nạp ác quy các cực của ắc quy bị biến đổi và dòng điện có tác dụng hoá năng.. Như vậy dòng điện có các tác dụng là tác dụng về nhiệt , tác dụng về cơ năng , tác dụng về từ trường và tác dụng về hoá năng. Tài liệu chuyên môn cho kỹ thuật viên Trang 1
- GC Com Co., Ltd www.gccom.net – www.kythuatvien.com Dòng điện & Điện áp một chiều Cường độ dòng điện , ký hiệu và đơn vị . Điện áp , hiệu điện thế, ký hiệu, đơn vị của điện áp . 1. Cường độ dòng điện : Là đại lượng đặc trưng cho độ mạnh yếu của dòng điện hay đặc trưng cho số lượng các điện tử đi qua tiết diện của vật dẫn trong một đơn vị thời gian - Ký hiệu là I - Dòng điện một chiều là dòng chuyển động theo một hướng nhất định từ dương sang âm theo quy ước hay là dòng chuyển động theo một hướng của các điện tử tự do. Đơn vị của cường độ dòng điện là Ampe và có các bội số : Kilo Ampe = 1000 Ampe Mega Ampe = 1000.000 Ampe Mili Ampe = 1/1000 Ampe Micro Ampe = 1/1000.000 Ampe 2. Điện áp : Khi mật độ các điện tử tập trung không đều tại hai điểm A và B nếu ta nối một dây dẫn từ A sang B sẽ xuất hiện dòng chuyển động của các điện tích từ nơi có mật độ cao sang nơi có mật độ thấp, như vậy người ta gọi hai điểm A và B có chênh lệch về điện áp và áp chênh lệch chính là hiệu điện thế. - Điện áp tại điểm A gọi là UA - Điện áp tại điểm B gọi là UB. - Chênh lệch điện áp giữa hai điểm A và B gọi là hiệu điện thế UAB UAB = UA - UB - Đơn vị của điện áp là Vol ký hiệu là U hoặc E, đơn vị điện áp có các bội số là Kilo Vol ( KV) = 1000 Vol Mini Vol (mV) = 1/1000 Vol Micro Vol = 1/1000.000 Vol Điện áp có thể ví như độ cao của một bình nước, nếu hai bình nước có độ cao khác nhau thì khi nối một ống dẫn sẽ có dòng nước chảy qua từ bình cao sang bình thấp hơn, khi hai bình nước có độ cao bằng nhau thì không có dòng nước chảy qua ống dẫn. Dòng điện cũng như vậy nếu hai điểm có điện áp chên lệch sẽ sinh ra dòng điện chạy qua dây dẫn nối với hai điểm đó từ điện áp cao sang điện áp thấp và nếu hai điểm có điện áp bằng nhau thì dòng điện trong dây dẫn sẽ = 0 Tài liệu chuyên môn cho kỹ thuật viên Trang 2
- GC Com Co., Ltd www.gccom.net – www.kythuatvien.com Một số định luật cơ bản Các định luật cần nhớ như định luật ôm cho đoạn mạch mắc nối tiếp, song song. Công thức tính điện năng và công xuất tiêu thụ. 1. Định luật ôm Định luật ôm là định luật quan trọng mà ta cần phải nghi nhớ Cường độ dòng điện trong một đoạn mạch tỷ lệ thuận với điện áp ở hai đầu đoạn mạch và tỷ lệ nghịch với điện trở của đoạn mạch đó . Công thức : I = U / R trong đó I là cường độ dòng điện , tính bằng Ampe (A) U là điện áp ở hai đầu đoạn mạch , tính bằng Vol (V) R là điện trở của đoạn mạch , tính bằng ôm 2. Định luật ôm cho đoạn mạch Đoạn mạch mắc nối tiếp: Trong một đoạn mạch có nhiều điện trở mắc nối tiếp thì điện áp ở hai đầu đoạn mạch bằng tổng sụt áp trên các điện trở . Như sơ đồ trên thì U = U1 + U2 + U3 Theo định luật ôm ta lại có U1 =I1 x R1 , U2 = I2 x R2, U3 = I3 x R3 nhưng đoạn mạch mắc nối tiếp thì I1 = I2 = I3 Sụt áp trên các điện trở => tỷ lệ thuận với các điện trở . Đoạn mạch mắc song song Trong đoạn mạch có nhiều điện trở mắc song song thì cường độ dòng điện chính bằng tổng các dòng điện đi qua các điện trở và sụt áp trên các điện trở là như nhau: Mạch trên có U1 = U2 = U3 = E I = I1 + I2 + I3 và U1 = I1 x R1 = I2 x R2 = I3 x R3 Cường độ dòng điện tỷ lệ nghịch với điện trở . Tài liệu chuyên môn cho kỹ thuật viên Trang 3
- GC Com Co., Ltd www.gccom.net – www.kythuatvien.com 3. Điện năng và công xuất : * Điện năng. Khi dòng điện chạy qua các thiết bị như bóng đèn => làm bóng đèn sáng, chạy qua động cơ => làm động cơ quay như vậy dòng điện đã sinh ra công. Công của dòng điện gọi là điện năng, ký hiệu là W, trong thực tế ta thường dùng Wh, KWh ( Kilo wat giờ) Công thức tính điện năng là :W = U x I x t Trong đó W là điện năng tính bằng June (J) U là điện áp tính bằng Vol (V) I là dòng điện tính bằng Ampe (A) t là thời gian tính bằng giây (s) * Công xuất . Công xuất của dòng điện là điện năng tiêu thụ trong một giây , công xuất được tính bởi công thức P = W / t = (U. I .t ) / t = U .I Theo định luật ôm ta có P = U.I = U2 / R = R.I2 Khái niệm về từ trường các chủ đề nghiên cứu : Nam châm và từ tính, từ trường, cường độ từ trường,độ từ cảm, từ thông. 1. Khái niệm về từ trường. * Nam châm và từ tính . Trong tự nhiên có một số chất có thể hút được sắt gọi là nam châm tự nhiên. Trong công nghiệm người ta luyện thép hoặc hợp chất thép để tạo thành nam châm nhân tạo. Nam châm luôn luôn có hai cực là cực bắc North (N) và cực nam South (S) , nếu chặt thanh nam châm ra làm 2 thì ta lại được hai nam châm mới cũng có hai cực N và S - đó là nam châm có tính chất không phân chia.. Nam châm thường được ứng dụng để sản xuất loa điện động, micro hoặc mô tơ DC. * Từ trường Từ trường là vùng không gian xung quanh nam châm có tính chất truyền lực từ lên các vật liệu có từ tính, từ trường là tập hợp của các đường sức đi từ Bắc đến cực nam. * Cường độ từ trường Là đại lượng đặc trưng cho độ mạnh yếu của từ trường, ký hiệu là H đơn vị là A/m * Độ từ cảm Là đại lượng đặc trưng cho vật có từ tính chịu tác động của từ trường, độ từ cảm phụ thuộc vào vật liệu . VD Sắt có độ từ cảm mạnh hơn đồng nhiều lần . Độ từ cảm được tính bởi công thức B = µ.H Tài liệu chuyên môn cho kỹ thuật viên Trang 4
- GC Com Co., Ltd www.gccom.net – www.kythuatvien.com Trong đó B : là độ từ cảm µ : là độ từ thẩm H : là cường độ từ trường * Từ thông Là số đường sức đi qua một đơn vị diện tích, từ thông tỷ lệ thuật với cường độ từ trường. * Ứng dụng của Nam châm vĩnh cửu. Nam châm vĩnh cửu được ứng dụng nhiều trong thiết bị điện tử, chúng được dùng để sản xuất Loa, Micro và các loại Mô tơ DC. Dòng điện xoay chiều Chủ đề nghiên cứu: Chu kỳ và tần số dòng xoay chiều, biên độ điện áp xoay chiều, giá trị điện áp hiệu dụng và công xuất của dòng điện xoay chiều đi qua tải. 1. Dòng điện xoay chiều : Dòng điện xoay chiều là dòng điện có chiều và giá trị biến đổi theo thời gian, những thay đổi này thường tuần hoàn theo một chu kỳ nhất định. Ở trên là các dòng điện xoay chiều hình sin, xung vuông và xung nhọn. Tài liệu chuyên môn cho kỹ thuật viên Trang 5
- GC Com Co., Ltd www.gccom.net – www.kythuatvien.com Chu kỳ và tần số của dòng điện xoay chiều. Chu kỳ của dòng điện xoay chiều ký hiệu là T là khoảng thời gian mà điện xoay chiều lặp lại vị trí cũ , chu kỳ được tính bằng giây (s) Tần số điện xoay chiều : là số lần lặp lại trang thái cũ của dòng điện xoay chiều trong một giây ký hiệu là F đơn vị là Hz F=1/T Pha của dòng điện xoay chiều : Nói đến pha của dòng xoay chiều ta thường nói tới sự so sánh giữa 2 dòng điện xoay chiều có cùng tần số . * Hai dòng điện xoay chiều cùng pha là hai dòng điện có các thời điểm điện áp cùng tăng và cùng giảm như nhau: Hai dòng điện xoay chiều cùng pha * Hai dòng điện xoay chiều lệch pha : là hai dòng điện có các thời điểm điện áp tăng giảm lệch nhau . Hai dòng điện xoay chiều lệch pha * Hai dòng điện xoay chiều ngược pha : là hai dòng điện lệch pha 180 độ, khi dòng điện này tăng thì dòng điện kia giảm và ngược lại. Hai dòng điện xoay chiều ngược pha Biên độ của dòng điện xoay chiều Biên độ của dòng xoay chiều là giá trị điện áp đỉnh của dòng điện.xoay chiều, biên độ này thường cao hơn điện áp mà ta đo được từ các đồng hồ Tài liệu chuyên môn cho kỹ thuật viên Trang 6
- GC Com Co., Ltd www.gccom.net – www.kythuatvien.com Giá trị hiệu dụng của dòng điện xoay chiều Thường là giá trị đo được từ các đồng hồ và cũng là giá trị điện áp được ghi trên zắc cắm nguồn của các thiết bị điện tử., Ví dụ nguồn 220V AC mà ta đang sử dụng chính là chỉ giá trị hiệu dụng, thực tế biên độ đỉnh của điện áp 220V AC khoảng 220V x 1,4 lần = khoảng 300V Công xuất của dòng điện xoay chiều . Công xuất dòng điện xoay chiều phụ thuộc vào cường độ, điện áp và độ lệch pha giữa hai đại lượng trên , công xuất được tính bởi công thức : P = U.I.cosα Trong đó U : là điện áp I là dòng điện α là góc lệch pha giữa U và I => Nếu dòng xoay chiều đi qua điện trở thì độ lệch pha gữa U và I là α = 0 khi đó cosα = 1 và P = U.I => Nếu dòng xoay chiều đi qua cuộn dây hoặc tụ điện thì độ lệch pha giữa U và I là +90 độ hoặc -90độ, khi đó cosα = 0 và P = 0 ( công xuất của dòng điện xoay chiều khi đi qua tụ điện hoặc cuộn dây là = 0 ) Tài liệu chuyên môn cho kỹ thuật viên Trang 7
- GC Com Co., Ltd www.gccom.net – www.kythuatvien.com Dòng xoay chiều qua R, C, L Chủ đề nghiên cứu: Dòng xoay chiều qua trở thuần, qua tụ điện, qua cuộn dây, khái niệm về dung kháng của tụ điện và cảm kháng của cuộn dây, tổng hợp hai dòng điện xoay chiều. 1. Dòng điện xoay chiều đi qua điện trở Dòng điện xoay chiều đi qua điện trở thì dòng điện và điện áp cùng pha với nhau , nghĩa là khi điện áp tăng cực đại thì dòng điện qua trở cũng tăng cực đại. như vậy dòng xoay chiều có tính chất như dòng một chiều khi đi qua trở thuần.do đó có thể áp dụng các công thức của dòng một chiều cho dòng xoay chiều đi qua điện trở I = U / R hay R = U/I Công thức định luật ohm P = U.I Công thức tính công xuất 2 . Dòng điện xoay chiều đi qua tụ điện . Dòng điện xoay chiều đi qua tụ điện thì dòng điện sẽ sớm pha hơn điện áp 90độ Dòng xoay chiều có dòng điện sớm pha hơn điện áp 90 độ khi đi qua tụ * Dòng xoay chiều đi qua tụ sẽ bị tụ cản lại với một trở kháng gọi là Zc, và Zc được tính bởi công thức Zc = 1/ ( 2 x 3,14 x F x C ) Trong đó Zc là dung kháng ( đơn vị là Ohm ) F là tần số dòng điện xoay chiều ( đơn vị là Hz) C là điện dung của tụ điện ( đơn vị là µ Fara) Công thức trên cho thấy dung kháng của tụ điện tỷ lệ nghịch với tần số dòng xoay chiều (nghĩa là tần số càng cao càng đi qua tụ dễ dàng) và tỷ lệ nghịc với điện dung của tụ ( nghĩa là tụ có điện dung càng lớn thì dòng xoay chiều đi qua càng dễ dàng) => Dòng một chiều là dòng có tần số F = 0 do đó Zc = ∞ vì vậy dòng một chiều không đi qua được tụ. 3. Dòng điện xoay chiều đi qua cuộn dây. Khi dòng điện xoay chiều đi qua cuộn dây sẽ tạo ra từ trường biến thiên và từ trường biến thiên này lại cảm ứng lên chính cuộn dây đó một điện áp cảm ứng có chiều ngược lại , do đó cuộn dây có xu hướng chống lại dòng điện xoay chiều khi đi qua nó, sự chống lại này chính là cảm kháng của cuộn dây ký hiệu là ZL ZL = 2 x 3,14 x F x L Trong đó ZL là cảm kháng ( đơn vị là Ohm) Tài liệu chuyên môn cho kỹ thuật viên Trang 8
- GC Com Co., Ltd www.gccom.net – www.kythuatvien.com L là hệ số tự cảm của cuộn dây ( đơn vị là Henry) L phụ thuộc vào số vòng dây quấn và chất liệu lõi . F là tần số dòng điện xoay chiều ( đơn vị là Hz) Từ công thức trên ta thấy, cảm kháng của cuộn dây tỷ lệ thuận với tần số và hệ số tự cảm của cuộn dây, tần số càng cao thì đi qua cuộn dây càng khó khăn => tính chất này của cuộn dây ngược với tụ điện. => Với dòng một chiều thì ZL của cuộn dây = 0 ohm, dó đó dòng một chiều đi qua cuộn dây chỉ chịu tác dụng của điện trở thuần R mà thôi ( trở thuần của cuộn dây là điện trở đo được bằng đồng hồ vạn năng ), nếu trở thuần của cuộn dây khá nhỏ thì dòng một chiều qua cuộn dây sẽ bị đoản mạch. * Dòng điện xoay chiều đi qua cuộn dây thì dòng điện bị chậm pha so với điện áp 90 độ nghĩa là điện áp tăng nhanh hơn dòng điện khi qua cuộn dây . Dòng xoay chiều có dòng điện chậm pha hơn điện áp 90 độ khi đi qua cuộn dây =>> Do tính chất lệch pha giữa dòng điện và điện áp khi đi qua tụ điện và cuộn dây, nên ta không áp dụng được định luật Ohm vào mạch điện xoay chiều khi có sự tham gia của L và C được. =>> Về công xuất thì dòng xoay chiều không sinh công khi chúng đi qua L và C mặc dù có U > 0 và I >0. * Trên cùng một mạch điện , nếu xuất hiện hai dòng điện xoay chiều cùng pha thì biên độ điện áp sẽ bằng tổng hai điện áp thành phần. Hai dòng điện cùng pha biên độ sẽ tăng. * Nếu trên cùng một mạch điện , nếu xuất hiện hai dòng điện xoay chiều ngược pha thì biên độ điện áp sẽ bằng hiệu hai điện áp thành phần. Tài liệu chuyên môn cho kỹ thuật viên Trang 9
- GC Com Co., Ltd www.gccom.net – www.kythuatvien.com Hai dòng điện ngược pha, biên độ giảm Hướng dẫn đo bằng đồng hồ (VOM) Chủ đề tìm hiểu: Giới thiệu về đồng hồ vạn năng, hướng dẫn đo điện áp xoay chiều, các trường hợp đo nhầm gây hỏng đồng hồ. 1. Giới thiệu về đồng hồ vạn năng ( VOM) Đồng hồ vạn năng ( VOM ) là thiết bị đo không thể thiếu được với bất kỳ một kỹ thuật viên điện tử nào, đồng hồ vạn năng có 4 chức năng chính là Đo điện trở, đo điện áp DC, đo điện áp AC và đo dòng điện. Ưu điểm của đồng hồ là đo nhanh, kiểm tra được nhiều loại linh kiện, thấy được sự phóng nạp của tụ điện , tuy nhiên đồng hồ này có hạn chế về độ chính xác và có trở kháng thấp khoảng 20K/Vol do vây khi đo vào các mạch cho dòng thấp chúng bị sụt áp. 2. Hướng dẫn đo điện áp xoay Tài liệu chuyên môn cho kỹ thuật viên Trang 10
- GC Com Co., Ltd www.gccom.net – www.kythuatvien.com Sử dụng đồng hồ vạn năng đo áp AC Khi đo điện áp xoay chiều ta chuyển thang đo về các thang AC, để thang AC cao hơn điện áp cần đo một nấc, Ví dụ nếu đo điện áp AC220V ta để thang AC 250V, nếu ta để thang thấp hơn điện áp cần đo thì đồng hồ báo kịch kim, nếu để thanh quá cao thì kim báo thiếu chính xác. * Chú ý - chú ý : Tuyết đối không để thang đo điện trở hay thang đo dòng điện khi đo vào điện áp xoay chiều => Nếu nhầm đồng hồ sẽ bị hỏng ngay lập tức ! Để nhầm thang đo dòng điện, đo vào nguồn AC => sẽ hỏng đồng hồ Tài liệu chuyên môn cho kỹ thuật viên Trang 11
- GC Com Co., Ltd www.gccom.net – www.kythuatvien.com Để nhầm thang đo điện trở, đo vào nguồn AC => sẽ hỏng các điện trở trong đồng hồ * Nếu để thang đo áp DC mà đo vào nguồn AC thì kim đồng hồ không báo , nhưng đồng hồ không ảnh hưởng . Để thang DC đo áp AC đồng hồ không lên kim tuy nhiên đồng hồ không hỏng Tài liệu chuyên môn cho kỹ thuật viên Trang 12
- GC Com Co., Ltd www.gccom.net – www.kythuatvien.com Hướng dẫn đo điện áp một chiều DC Chủ đề : Hướng dẫn đo điện áp một chiều DC bằng đồng hồ vạn năng, các trường hợp để sai thang đo, các trường hợp để nhầm thang đo. 1. Hướng dẫn đo điện áp một chiều DC bằng đồng hồ vạn năng. Khi đo điện áp một chiều DC, ta nhớ chuyển thang đo về thang DC, khi đo ta đặt que đỏ vào cực dương (+) nguồn, que đen vào cực âm (-) nguồn, để thang đo cao hơn điện áp cần đo một nấc. Ví dụ nếu đo áp DC 110V ta để thang DC 250V, trường hợp để thang đo thấp hơn điện áp cần đo => kim báo kịch kim, trường hợp để thang quá cao => kim báo thiếu Dùng đồng hồ vạn năng đo điện áp một chiều DC * Trường hợp để sai thang đo : Nếu ta để sai thang đo, đo áp một chiều nhưng ta để đồng hồ thang xoay chiều thì đồng hồ sẽ báo sai, thông thường giá trị báo sai cao gấp 2 lần giá trị thực của điện áp DC, tuy nhiên đồng hồ cũng không bị hỏng . Để sai thang đo khi đo điện áp một chiều => báo sai giá trị. * Trường hợp để nhầm thang đo Chú ý - chú ý : Tuyệt đối không để nhầm đồng hồ vào thang đo dòng điện hoặc thang đo điện trở khi ta đo điện áp một chiều (DC) , nếu nhầm đồng hồ sẽ bị hỏng ngay !! Tài liệu chuyên môn cho kỹ thuật viên Trang 13
- GC Com Co., Ltd www.gccom.net – www.kythuatvien.com Trường hợp để nhầm thang đo dòng điện khi đo điện áp DC => đồng hồ sẽ bị hỏng ! Trường hợp để nhầm thang đo điện trở khi đo điện áp DC => đồng hồ sẽ bị hỏng các điện trở bên trong! Hướng dẫn sử dụng thang đo điện trở Các nội dung đề cập : Các tác dụng của thang đo điện trở, Đo kiểm tra điện trở than, dùng thang đo điện trở để kiểm tra độ phóng nạp và các hư hỏng của tụ điện. 1. Hướng dẫn đo điện trở và trở kháng. Tài liệu chuyên môn cho kỹ thuật viên Trang 14
- GC Com Co., Ltd www.gccom.net – www.kythuatvien.com Với thang đo điện trở của đồng hồ vạn năng ta có thể đo được rất nhiều thứ. Đo kiểm tra giá trị của điện trở Đo kiểm tra sự thông mạch của một đoạn dây dẫn Đo kiểm tra sự thông mạch của một đoạn mạch in Đo kiểm tra các cuộn dây biến áp có thông mạch không Đo kiểm tra sự phóng nạp của tụ điện Đo kiểm tra xem tụ có bị dò, bị chập không. Đo kiểm tra trở kháng của một mạch điện Đo kiểm tra đi ốt và bóng bán dẫn. * Để sử dụng được các thang đo này đồng hồ phải được lắp 2 Pịn tiểu 1,5V bên trong, để xử dụng các thang đo 1Kohm hoặc 10Kohm ta phải lắp Pin 9V. Đo điện trở : Đo kiểm tra điện trở bằng đồng hồ vạn năng Để đo tri số điện trở ta thực hiện theo các bước sau : Bước 1 : Để thang đồng hồ về các thang đo trở, nếu điện trở nhỏ thì để thang x1 ohm hoặc x10 ohm, nếu điện trở lớn thì để thang x1Kohm hoặc 10Kohm. => sau đó chập hai que đo và chỉnh triết áo để kim đồng hồ báo vị trí 0 ohm. Bước 2 : Chuẩn bị đo . Bước 3 : Đặt que đo vào hai đầu điện trở, đọc trị số trên thang đo , Giá trị đo được = chỉ số thang đo X thang đo Ví dụ : nếu để thang x 100 ohm và chỉ số báo là 27 thì giá trị là = 100 x 27 = 2700 ohm = 2,7 K ohm Bước 4 : Nếu ta để thang đo quá cao thì kim chỉ lên một chút , như vậy đọc trị số sẽ không chính xác. Bước 5 : Nếu ta để thang đo quá thấp , kim lên quá nhiều, và đọc trị số cũng không chính xác. Khi đo điện trở ta chọn thang đo sao cho kim báo gần vị trí giữa vạch chỉ số sẽ cho độ chính xác cao nhất. Tài liệu chuyên môn cho kỹ thuật viên Trang 15
- GC Com Co., Ltd www.gccom.net – www.kythuatvien.com Dùng thang điện trở để đo kiểm tra tụ điện Ta có thể dùng thang điện trở để kiểm tra độ phóng nạp và hư hỏng của tụ điện , khi đo tụ điện , nếu là tụ gốm ta dùng thang đo x1K ohm hoặc 10K ohm, nếu là tụ hoá ta dùng thang x 1 ohm hoặc x 10 ohm. Dùng thang x 1K ohm để kiểm tra tụ gốm Phép đo tụ gốm trên cho ta biết : Tụ C1 còn tốt => kim phóng nạp khi ta đo Tụ C2 bị dò => lên kim nhưng không trở về vị trí cũ Tụ C3 bị chập => kim đồng hồ lên = 0 ohm và không trở về. Dùng thang x 10 ohm để kiểm tra tụ hoá Ở trên là phép đo kiểm tra các tụ hoá, tụ hoá rất ít khi bị dò hoặc chập mà chủ yếu là bị khô ( giảm điện dung) khi đo tụ hoá để biết chính xác mức độ hỏng của tụ ta cần đo so sánh với một tụ mới có cùng điện Tài liệu chuyên môn cho kỹ thuật viên Trang 16
- GC Com Co., Ltd www.gccom.net – www.kythuatvien.com dung. Ở trên là phép đo so sánh hai tụ hoá cùng điện dung, trong đó tụ C1 là tụ mới còn C2 là tụ cũ, ta thấy tụ C2 có độ phóng nạp yếu hơn tụ C1 => chứng tỏ tụ C2 bị khô ( giảm điện dung ) Chú ý khi đo tụ phóng nạp, ta phải đảo chiều que đo vài lần để xem độ phóng nạp. Đo dòng điện - Đọc chỉ số Vol, ampe Hướng dẫn cách đo dòng điện bằng đồng hồ vạn năng, Cách đọc giá trị đo được khi đo dòng điện, điện áp DC và điện áp AC. Hướng dẫn đo dòng điện bằng đồng hồ vạn năng. Cách 1 : Dùng thang đo dòng Để đo dòng điện bằng đồng hồ vạn năng, ta đo đồng hồ nối tiếp với tải tiêu thụ và chú ý là chỉ đo được dòng điện nhỏ hơn giá trị của thang đo cho phép, ta thực hiện theo các bước sau Bươc 1 : Đặt đồng hồ vào thang đo dòng cao nhất . Bước 2: Đặt que đồng hồ nối tiếp với tải, que đỏ về chiều dương, que đen về chiều âm . Nếu kim lên thấp quá thì giảm thang đo Nếu kim lên kịch kim thì tăng thang đo, nếu thang đo đã để thang cao nhất thì đồng hồ không đo được dòng điện này. Chỉ số kim báo sẽ cho ta biết giá trị dòng điện . Cách 2 : Dùng thang đo áp DC Ta có thể đo dòng điện qua tải bằng cách đo sụt áp trên điện trở hạn dòng mắc nối với tải, điện áp đo được chia cho giá trị trở hạn dòng sẽ cho biết giá trị dòng điện, phương pháp này có thể đo được các dòng điện lớn hơn khả năng cho phép của đồng hồ và đồng hồ cũmg an toàn hơn. Cách đọc trị số dòng điện và điện áp khi đo như thế nào ? * Đọc giá trị điện áp AC và DC Khi đo điện áp DC thì ta đọc giá trị trên vạch chỉ số DCV.A Nếu ta để thang đo 250V thì ta đọc trên vạch có giá trị cao nhất là 250, tương tự để thang 10V thì đọc trên vạch có giá trị cao nhất là 10. trường hợp để thang 1000V nhưng không có vạch nào ghi cho giá trị 1000 thì đọc trên vạch giá trị Max = 10, giá trị đo được nhân với 100 lần Khi đo điện áp AC thì đọc giá trị cũng tương tự. đọc trên vạch AC.10V, nếu đo ở thang có giá trị khác thì ta tính theo tỷ lệ. Ví dụ nếu để thang 250V thì mỗi chỉ số của vạch 10 số tương đương với 25V. Khi đo dòng điện thì đọc giá trị tương tự đọc giá trị khi đo điện áp . Tài liệu chuyên môn cho kỹ thuật viên Trang 17
- GC Com Co., Ltd www.gccom.net – www.kythuatvien.com HƯỚNG DẪN SD ĐỒNG HỒ SỐ DIGITAL Chủ đề: Giới thiệu đồng hồ số Digital, ưu điểm và nhược điểm, hướng dẫn đo điện áp DC, áp AC, đo điện trở, đo dòng điện, đo tần số, đo trang thái mạch Logic bằng đồng hồ Digital. 1. Giới thiệu về đồng hồ số DIGITAL Đồng hồ số Digital có một số ưu điểm so với đồng hồ cơ khí, đó là độ chính xác cao hơn, trở kháng của đồng hồ cao hơn do đó không gây sụt áp khi đo vào dòng điện yếu, đo được tần số điện xoay chiều, tuy nhiên đồng hồ này có một số nhược điểm là chạy bằng mạch điện tử lên hay hỏng, khó nhìn kết quả trong trường hợp cần đo nhanh, không đo được độ phóng nạp của tụ. Đồng hồ vạn năng số Digital Hướng dẫn sử dụng : * Đo điện áp một chiều ( hoặc xoay chiều ) Tài liệu chuyên môn cho kỹ thuật viên Trang 18
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
Vận hành hệ thống Điện: Chương 4 - Những khái niệm cơ bản về độ tin cậy
0 p |
436 |
187
-
Chương 1: Khái niệm cơ bản về mạch điện
20 p |
687 |
176
-
Những khái niệm cơ bản về mạch điện
13 p |
518 |
144
-
những Khái niệm cơ bản về an toàn đIện
27 p |
285 |
140
-
Những khái niệm cơ bản về hệ thống truyền động
114 p |
244 |
98
-
Bài giảng An toàn điện - Chương 1: Các khái niệm cơ bản về an toàn điện
29 p |
276 |
95
-
CHƯƠNG 1: Những khái niệm cơ bản về hệ thống truyền động điện
6 p |
250 |
71
-
Khái niệm cơ bản về hoạt động dòng điện
9 p |
145 |
55
-
Giáo trình mạch điện: Phần 1 - Cao đẳng Nghề Quy Nhơn
88 p |
75 |
37
-
Giáo trình Mạch điện I - Phạm Thị Cư (Chủ biên)
388 p |
51 |
33
-
Bài giảng Chương I: Những khái niệm cơ bản về mạch điện
21 p |
103 |
29
-
Chương 1: Khái niệm cơ bản về hệ thống truyền động điện
44 p |
109 |
26
-
Bài giảng Phần Máy điện: Chương 1 - Những khái niệm cơ bản về máy điện
11 p |
9 |
4
-
Bài giảng Khái niệm cơ bản về an toàn điện - ĐHSP Kỹ thuật
23 p |
12 |
4
-
Cơ bản về bán dẫn - Nguyễn Phan Kiên
6 p |
24 |
3
-
Bài thuyết trình Truyền động điện: Chương 1 - Những khái niệm cơ bản
35 p |
6 |
1
-
Bài giảng Khái niệm cơ bản về an toàn điện (tiếp theo) - ĐHSP Kỹ thuật
23 p |
11 |
1

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Set-Cookie: TLDEVNamespace=2oj518c3dclv6veanmeje19fs7; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly

Connection: close

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Pragma: no-cache

Vary: Accept-Encoding

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
Nghị quyết 10/2004/NQ-CP
Chia sẻ: Tuan Pham | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:2
60
lượt xem 2
download
lượt xem 2
download
Nghị quyết 10/2004/NQ-CP
Mô tả tài liệu
Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ
Nghị quyết 10/2004/NQ-CP về phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 7 năm 2004 do Chính phủ ban hành
Chủ đề:
Bình luận(0) Đăng nhập để gửi bình luận!
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

markdown:
# Nghị quyết 10/2004/NQ-CP
Chia sẻ: Tuan Pham | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:2
60
lượt xem 2
download
lượt xem 2
download
![](http://image.tlvnimg.com/document/thumbnail/2009/20091126/lawgtvt5/80x100/1657.jpg)
##
Nghị quyết 10/2004/NQ-CP
Mô tả tài liệu
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](images/down16x21.png)
Nghị quyết 10/2004/NQ-CP về phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 7 năm 2004 do Chính phủ ban hành
Chủ đề:
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Set-Cookie: TLDEVNamespace=cq9haqt82etmabtc237lmnq1s0; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly