text:
Chiến tranh Iraq
Chiến tranh Iraq (20/3/2003[35][36] - 19/8/2010[37]), mà Chính phủ Hoa Kỳ gọi là Chiến dịch Đất nước Iraq Tự do[38], là một cuộc chiến tranh tại Iraq giữa một bên là Lực lượng Đa Quốc gia do Hoa Kỳ dẫn đầu với một bên là chính quyền Saddam Hussein (ban đầu) và các lực lượng nổi dậy (về sau). Lực lượng Đa Quốc gia đã lật đổ được chính quyền của Saddam Hussein. Tuy nhiên, các lực lượng nổi dậy vẫn chưa được trấn áp hoàn toàn, khiến cho mặc dù Tổng thống Hoa Kỳ đã tuyên bố rút hết quân chính quân và kết thúc chiến tranh nhưng vẫn phải để lại gần 50 vạn nhân viên quân sự[cần dẫn nguồn] dưới tư cách cố vấn quân sự cho chính quyền Iraq mới. Trong thời gian từ năm 2005 đến 2007, các hoạt động thăm dò dư luận đã cho thấy rằng đại đa số người Iraq phản đối cuộc xâm lược này của Hoa Kỳ.[39][40][41]
Chú thích và tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Cuộc xung đột này cũng được gọi là Chiến tranh vùng Vịnh thứ 2 để phân biệt nó với Chiến tranh vùng Vịnh năm 1991. Ngày nay, các thuật ngữ này được sử dụng ít hơn "Chiến tranh Iraq" hay "Chiến tranh của Bush năm 2003" (tên thứ hai được sử dụng nhất là bởi các nhà hoạt động chống chiến tranh.
- ^ Thuật ngữ "đa quốc gia" trong Lực lượng đa quốc gia ở Iraq đã bị chỉ trích vì nhiều nước chỉ đóng góp vào lực lượng nhỏ, còn 98% của quân đội khi tấn công Iraq là lính của Hoa Kỳ và Vương quốc Anh.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Fadel, Leila (13 tháng 7 năm 2010). “Amid threat, U.S. heightens security at its Iraq bases”. The Washington Post.
- ^ Rubin, Alissa J.; Nordland, Rod (29 tháng 3 năm 2009). “Troops Arrest an Awakening Council Leader in Iraq, Setting Off Fighting”. The New York Times. Truy cập ngày 30 tháng 3 năm 2010.
- ^ Bendern, Paul de (22 tháng 2 năm 2008). “Turkey launches major land offensive into N. Iraq”. Reuters. Truy cập ngày 22 tháng 2 năm 2008.
- ^ The Brookings Institution Iraq Index: Tracking Variables of Reconstruction & Security in Post-Saddam Iraq 1 tháng 10 năm 2007
- ^ Ricks, Thomas E.; Ann Scott Tyson (11 tháng 1 năm 2007). “Intensified Combat on Streets Likely”. Washington Post. tr. A01.
- ^ Pincus, Walter. "Violence in Iraq Called Increasingly Complex". Washington Post, 17 tháng 11 năm 2006.
- ^ “Toll rises in Turkey-PKK conflict”. Al Jazeera. 25 tháng 2 năm 2008.
- ^ “Operation Iraqi Freedom”. iCasualties. Truy cập ngày 24 tháng 8 năm 2010.
- ^ CNN http://www.cnn.com/SPECIALS/2003/iraq/forces/casualties/index.html
|tựa đề=trống hay bị thiếu (trợ giúp). Truy cập ngày 30 tháng 3 năm 2010.
- ^ http://www.defenselink.mil/news/casualty.pdf
- ^ “Ministry of Defence | Fact Sheets | Operations Factsheets | Operations in Iraq: British Fatalities”. Mod.uk. Truy cập ngày 17 tháng 10 năm 2009.
- ^ CNN http://www.cnn.com/SPECIALS/2003/iraq/forces/pow.mia/index.html
|tựa đề=trống hay bị thiếu (trợ giúp). Truy cập ngày 30 tháng 3 năm 2010.
- ^ http://www.defense.gov/NEWS/casualty.pdf
- ^ a ă Many official U.S. tables at "Military Casualty Information". See latest totals for injury, disease/other medical. See also: Latest fatality and wounded-in-action totals.
- ^ "Casualties in Iraq".
- ^ a ă iCasualties.org (was lunaville.org). Benicia, California. Patricia Kneisler, et al., "Iraq Coalition Casualties"[[]][liên kết hỏng].
- ^ a ă "Defence Internet Fact Sheets Operations in Iraq: British Casualties". U.K. Ministry of Defense. Latest combined casualty and fatality tables.
- ^ http://siadapp.dmdc.osd.mil/personnel/CASUALTY/oif-total.pdf
- ^ a ă "In outsourced U.S. wars, contractor deaths top 1,000". By Bernd Debusmann. Reuters. 3 tháng 7 năm 2007. 10,569 wounded and 933 deaths in Iraq. 224 are U.S. citizens.
- ^ "Iraq Coalition Casualties: Contractor Deaths – A Partial List"[[]][liên kết hỏng]. icasualties.org
- ^ a ă Turkish incursion into Northern Iraq: Military Fiasco, Political Debacle | Global Research
- ^ Yigal Schleifer. “Turkey's Army loses luster over PKK attack | csmonitor.com”. Csmonitor.com - Correspondent of The Christian Science Monitor. Truy cập ngày 27 tháng 10 năm 2008.
- ^ Steele, Jonathan (28 tháng 5 năm 2003). “Body counts”. The Guardian (London). Truy cập ngày 30 tháng 3 năm 2010.
- ^ Iraq War Facts, Results & Statistics at 8 tháng 7 năm 2009 | Iraq |Axisoflogic.com
- ^ TKS on National Review Online
- ^ 2008 Election: Real Information
- ^ “U.S. military shuts largest detainee camp in Iraq”. Reuters. 17 tháng 9 năm 2009. Truy cập ngày 17 tháng 9 năm 2009.
- ^ “US military: More than 11,000 Iraqis freed in 2008 - Yahoo! News”. News.yahoo.com. Truy cập ngày 10 tháng 9 năm 2008.[[]][liên kết hỏng]
- ^ “U.S. says 11,000 Iraq detainees freed this year - Yahoo! News”. News.yahoo.com. Truy cập ngày 10 tháng 9 năm 2008.[[]][liên kết hỏng]
- ^ “Iraq Body Count”. Iraq Body Count. Truy cập ngày 11 tháng 12 năm 2009.
- ^ "Mortality after the 2003 invasion of Iraq: a cross-sectional cluster sample survey"[[]][liên kết hỏng]PDF (242 KB). By Gilbert Burnham, Riyadh Lafta, Shannon Doocy, and Les Roberts. The Lancet, 11 tháng 10 năm 2006
- ^ The Human Cost of the War in Iraq: A Mortality Study, 2002–2006PDF (603 KB). By Gilbert Burnham, Shannon Doocy, Elizabeth Dzeng, Riyadh Lafta, and Les Roberts. A supplement to the second Lancet study.
- ^ [http://www.justforeignpolicy.org/iraq Total: 68,509–100,537 “Iraq Deaths”]. Just Foreign Policy. Truy cập ngày 17 tháng 10 năm 2009.
- ^ Roberts, Michelle (24 tháng 2 năm 2007). “Contractor deaths add up in Iraq”. Associated Press.
- ^ “A chronology of the six-week invasion of Iraq”. PBS. 26 tháng 2 năm 2004. Truy cập ngày 19 tháng 3 năm 2008.
- ^ Kevin Baker "The Quietest War: We've Kept Fallujah, but Have We Lost Our Souls?" American Heritage, Oct. 2006.
- ^ http://www.nytimes.com/reuters/2010/08/31/world/middleeast/international-us-iraq.html?_r=1
- ^ U.S. Office of Personnel Management
- ^ “The Iraqi Public on the U.S. Presence and the Future of Iraq” (PDF). World Public Opinion. 27 tháng 9 năm 2006. Truy cập ngày 23 tháng 11 năm 2008.
- ^ http://news.bbc.co.uk/2/shared/bsp/hi/pdfs/19_03_07_iraqpollnew.pdf Iraq Poll
- ^ Iraqis Oppose Oil Development Plans, Poll Finds (August 6, 2007) (Oil Change International, Institute for Policy Studies, War on Want, PLATFORM and Global Policy Forum)
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Phương tiện liên quan tới Iraq War tại Wikimedia Commons
- Giải phóng Baghdad
- Quân Đồng minh tiến vào Baghdad năm 2003
- Bài dịch có chất lượng kém
- Sơ khai Hoa Kỳ
- Chiến tranh Iraq
- Chiến tranh văn hóa
- Quan hệ Hoa Kỳ-Iraq
- Chiến tranh khủng bố
- Lịch sử Iraq
- Chính trị Iraq
- Iraq 2003
- Iraq 2004
- Iraq 2005
- Iraq 2006
- Iraq 2007
- Iraq 2008
- Iraq 2009
- Xung đột năm 2003
- Xung đột năm 2004
- Xung đột năm 2005
- Xung đột năm 2006
- Xung đột năm 2007
- Xung đột năm 2008
- Xung đột năm 2009
- Xung đột năm 2010
- Xung đột năm 2011

markdown:
# Chiến tranh Iraq
[Chiến tranh Iraq (định hướng)](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Iraq_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)).
|Bài này
|là một bản dịch thô từ ngôn ngữ khác. Đây có thể là kết quả của máy tính hoặc của người chưa thông thạo cả ngôn ngữ. Xin hãy giúp
|
|
|.
|
Nguyên nhân bùng nổ |War justifications:
||Tham chiến
|![]()
|
|
For fighting between insurgent groups, see
![ Iraq](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f6/Flag_of_Iraq.svg/23px-Flag_of_Iraq.svg.png)
![ Iraq](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f6/Flag_of_Iraq.svg/23px-Flag_of_Iraq.svg.png)
[Jalal Talabani](/wiki/Jalal_Talabani) [Ibrahim al-Jaafari](/w/index.php?title=Ibrahim_al-Jaafari&action=edit&redlink=1)
[Nouri al-Maliki](/wiki/Nouri_al-Maliki)
[Massoud Barzani](/w/index.php?title=Massoud_Barzani&action=edit&redlink=1)
[Masrour Barzani](/w/index.php?title=Masrour_Barzani&action=edit&redlink=1)
[Abdul Sattar Abu Risha](/w/index.php?title=Abdul_Sattar_Abu_Risha&action=edit&redlink=1) [(KIA)](/wiki/T%E1%BB%AD_tr%E1%BA%ADn)
[Ahmad Abu Risha](/w/index.php?title=Ahmad_Abu_Risha&action=edit&redlink=1)
[Barack Obama](/wiki/Barack_Obama)
[George W. Bush](/wiki/George_W._Bush)
[Ray Odierno](/w/index.php?title=Ray_Odierno&action=edit&redlink=1)
[David Petraeus](/wiki/David_Petraeus)
[George W. Casey, Jr.](/w/index.php?title=George_W._Casey,_Jr.&action=edit&redlink=1)
[Ricardo Sanchez](/w/index.php?title=Ricardo_Sanchez&action=edit&redlink=1)
[Tommy Franks](/w/index.php?title=Tommy_Franks&action=edit&redlink=1) ![ Iraq](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7b/Flag_of_Iraq_%281991-2004%29.svg/23px-Flag_of_Iraq_%281991-2004%29.svg.png)
![ Iraq](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7b/Flag_of_Iraq_%281991-2004%29.svg/23px-Flag_of_Iraq_%281991-2004%29.svg.png)
[Saddam Hussein](/wiki/Saddam_Hussein) ![ Đầu hàng](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5d/White_flag_icon.svg/15px-White_flag_icon.svg.png)
![ Đầu hàng](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5d/White_flag_icon.svg/15px-White_flag_icon.svg.png)
[☠](/w/index.php?title=Execution_of_Saddam_Hussein&action=edit&redlink=1) [Qusay Hussein](/w/index.php?title=Qusay_Hussein&action=edit&redlink=1) [(KIA)](/wiki/T%E1%BB%AD_tr%E1%BA%ADn)
[Uday Hussein](/w/index.php?title=Uday_Hussein&action=edit&redlink=1) [(KIA)](/wiki/T%E1%BB%AD_tr%E1%BA%ADn)
[Tariq Aziz](/w/index.php?title=Tariq_Aziz&action=edit&redlink=1) [Bản mẫu:Surrender](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:Surrender&action=edit&redlink=1) [Izzat Ibrahim ad-Douri](/w/index.php?title=Izzat_Ibrahim_ad-Douri&action=edit&redlink=1)
[Abu Omar al-Baghdadi](/w/index.php?title=Abu_Omar_al-Baghdadi&action=edit&redlink=1) [(KIA)](/wiki/T%E1%BB%AD_tr%E1%BA%ADn)
[Abu Musab al-Zarqawi](/wiki/Abu_Musab_al-Zarqawi) [(KIA)](/wiki/T%E1%BB%AD_tr%E1%BA%ADn)
[Abu Ayyub al-Masri](/w/index.php?title=Abu_Ayyub_al-Masri&action=edit&redlink=1) [(KIA)](/wiki/T%E1%BB%AD_tr%E1%BA%ADn)
[Muqtada al-Sadr](/w/index.php?title=Muqtada_al-Sadr&action=edit&redlink=1)
[Abu Deraa](/w/index.php?title=Abu_Deraa&action=edit&redlink=1)
[Ishmael Jubouri](/w/index.php?title=Ishmael_Jubouri&action=edit&redlink=1)
[Abu Abdullah al-Shafi'i](/w/index.php?title=Abu_Abdullah_al-Shafi%27i&action=edit&redlink=1) [Iraqi Security Forces](/w/index.php?title=Iraqi_Security_Forces&action=edit&redlink=1)
650,000 (
[Army](/w/index.php?title=New_Iraqi_Army&action=edit&redlink=1): 273,000, [Police](/w/index.php?title=Iraqi_Police&action=edit&redlink=1): 227,000, [FPS](/w/index.php?title=Facilities_Protection_Service&action=edit&redlink=1): 150,000) [United States Forces](/w/index.php?title=USF-I&action=edit&redlink=1)
50,000 (current)
[[1]](#cite_note-1) [Peshmerga](/w/index.php?title=Peshmerga&action=edit&redlink=1)
50,000 invasion
~375,000 current
**(2003-2004)** [Invasion Forces](/w/index.php?title=2003_Invasion_of_Iraq&action=edit&redlink=1)
~300,000
**(2004-2010)** [Coalition Forces](/w/index.php?title=Multinational_Force_Iraq&action=edit&redlink=1)
176,000 at peak
[Awakening militias](/w/index.php?title=Awakening_movements_in_Iraq&action=edit&redlink=1)
~103,000 (2008)
[[2]](#cite_note-2) **: ~3,000–10,000 Turkish Armed Forces** [[3]](#cite_note-Bendern-3)
Total: ~365,000 (invasion)
**Total: 1.347.970–1.354.970+ (current)** **: 375,000 (under Saddam Hussein)** [Iraqi Army](/w/index.php?title=Iraqi_Army&action=edit&redlink=1) [Sunni Insurgents](/w/index.php?title=Iraqi_insurgency&action=edit&redlink=1)
~70,000 (vào 9/07)
[[4]](#cite_note-brookings-4)
[Mahdi Army](/w/index.php?title=Mahdi_Army&action=edit&redlink=1)
~60,000
[[5]](#cite_note-5)
[al-Qaeda](/wiki/Al-Qaeda)/others
1,300+
[[6]](#cite_note-6)
PKK: ~4,000–8,000.
[[7]](#cite_note-7) **(post-Saddam): 11,900 killed** [Iraqi Security Forces](/w/index.php?title=List_of_Iraqi_security_forces_fatality_reports_in_Iraq&action=edit&redlink=1)
94
[MIA](/w/index.php?title=Missing_in_Action&action=edit&redlink=1)/ [POW](/w/index.php?title=Prisoner_of_War&action=edit&redlink=1)
Total: 375,000+ (invasion)
**Total: 135,300–139,300+ (current)** **Coalition Forces**
**Killed:** 4,735 [[8]](#cite_note-icas-8) (4,417 U.S., [9] 179 U.K., [[10]](#cite_note-defenselink.mil-10) 139 other) [[11]](#cite_note-11) **Missing or captured**(U.S.): 1 [[12]](#cite_note-12) **: 31,716 U.S.** [Wounded](/w/index.php?title=Wounded_in_action&action=edit&redlink=1) , 315 U.K. [[13]](#cite_note-13) [[14]](#cite_note-mil-14) [[15]](#cite_note-antiwarcasualties-15) [[16]](#cite_note-icasualties-16) [[17]](#cite_note-ukcasualties-17) **Injured/diseased/other medical**:** 47,541 U.S., 3,598 U.K. [[18]](#cite_note-18) [[14]](#cite_note-mil-14) [[16]](#cite_note-icasualties-16) [[17]](#cite_note-ukcasualties-17) **Contractors**
**: 1,323 Killed** [[19]](#cite_note-contractors7-19) (U.S. 244) [[20]](#cite_note-20) **: 16 (U.S. 5)** [Missing or captured](/w/index.php?title=Foreign_hostages_in_Iraq&action=edit&redlink=1) **Wounded & injured**: 10,569 [[19]](#cite_note-contractors7-19) **Awakening Councils**
Killed:760+
[Turkish Armed Forces](/w/index.php?title=2008_Turkish_incursion_into_northern_Iraq&action=edit&redlink=1):
27 killed
[[21]](#cite_note-globalresearch.ca-21) [[22]](#cite_note-22) **Total killed: 18,795** **Iraqi combatant dead**(invasion period): 13,500–45,000 [[23]](#cite_note-23) **Insurgents** (post-Saddam): ~55,000 [[24]](#cite_note-24) [[25]](#cite_note-25) [[26]](#cite_note-26) ** 8,300 (U.S.-held) Detainees:** [[27]](#cite_note-27)
24,200 (Iraqi-held)
[[28]](#cite_note-yahoo1-28) [[29]](#cite_note-29) [PKK](/w/index.php?title=2008_Turkish_incursion_into_northern_Iraq&action=edit&redlink=1): 537 killed (Turkish claim), 9 killed (PKK claim), 230 (official army figures claim) [[21]](#cite_note-globalresearch.ca-21) **Documented "unnecessary" violent civilian deaths,**tháng 1 năm 2009: [Iraq Body Count](/w/index.php?title=Iraq_Body_Count_project&action=edit&redlink=1)– **95,158–103,819** [[30]](#cite_note-30) **Total excess deaths, (** tháng 12 năm 2009: *Lancet*) – **1.366.350***** [[31]](#cite_note-Second_Lancet_Study-31) [[32]](#cite_note-Lancet_supplement-32) [[33]](#cite_note-33) **(highest estimate)**
For more information see:
[Casualties of the Iraq War](/w/index.php?title=Casualties_of_the_Iraq_War&action=edit&redlink=1) ***** [Contractors](/w/index.php?title=Private_military_company&action=edit&redlink=1)(U.S. government) perform "highly dangerous duties almost identical to those performed by many U.S. troops." [[34]](#cite_note-contractorsguardian-34) ******"injured, diseased, or other medical" – required medical air transport. U.K. number includes "aeromed evacuations"
***
**Total deaths**include all additional deaths due to increased lawlessness, degraded infrastructure, poorer healthcare, etc.
|
|
**Chiến tranh Iraq** (20/3/2003 [[35]](#cite_note-PBS-20040226-35) - 19/8/2010 [36] ), mà [[37]](#cite_note-37) [Chính phủ Hoa Kỳ](/wiki/Ch%C3%ADnh_ph%E1%BB%A7_li%C3%AAn_bang_Hoa_K%E1%BB%B3)gọi là **Chiến dịch Đất nước Iraq Tự do** , là một cuộc [[38]](#cite_note-OPM_site-38) [chiến tranh](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh)tại [Iraq](/wiki/Iraq)giữa một bên là Lực lượng Đa Quốc gia do [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3)dẫn đầu với một bên là chính quyền [Saddam Hussein](/wiki/Saddam_Hussein)(ban đầu) và các lực lượng nổi dậy (về sau). Lực lượng Đa Quốc gia đã lật đổ được chính quyền của Saddam Hussein. Tuy nhiên, các lực lượng nổi dậy vẫn chưa được trấn áp hoàn toàn, khiến cho mặc dù Tổng thống Hoa Kỳ đã tuyên bố rút hết quân chính quân và kết thúc chiến tranh nhưng vẫn phải để lại gần 50 vạn nhân viên quân sự [dưới tư cách cố vấn quân sự cho chính quyền Iraq mới. Trong thời gian từ năm *]* [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c) [2005](/wiki/2005)đến [2007](/wiki/2007), các hoạt động thăm dò dư luận đã cho thấy rằng đại đa số người Iraq phản đối cuộc [xâm lược](/wiki/X%C3%A2m_l%C6%B0%E1%BB%A3c)này của Hoa Kỳ. [[39]](#cite_note-39) [[40]](#cite_note-40) [[41]](#cite_note-41)
## Chú thích và tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_Iraq&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_Iraq&action=edit§ion=1)] **Cuộc xung đột này cũng được gọi là** [^](#ref_ten) **Chiến tranh vùng Vịnh thứ 2**để phân biệt nó với [Chiến tranh vùng Vịnh](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_v%C3%B9ng_V%E1%BB%8Bnh)năm [1991](/wiki/1991). Ngày nay, các thuật ngữ này được sử dụng ít hơn "Chiến tranh Iraq" hay "Chiến tranh của [Bush](/wiki/George_W._Bush)năm 2003" (tên thứ hai được sử dụng nhất là bởi các nhà hoạt động chống chiến tranh. **Thuật ngữ "đa quốc gia" trong** [^](#ref_da-quoc-gia) [Lực lượng đa quốc gia ở Iraq](/wiki/L%E1%BB%B1c_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_%C3%90a_qu%E1%BB%91c_gia_-_Iraq)đã bị chỉ trích vì nhiều nước chỉ đóng góp vào lực lượng nhỏ, còn 98% của quân đội khi tấn công Iraq là lính của Hoa Kỳ và Vương quốc Anh.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_Iraq&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_Iraq&action=edit§ion=2)] **Fadel, Leila (13 tháng 7 năm 2010).** [^](#cite_ref-1) [“Amid threat, U.S. heightens security at its Iraq bases”](http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/07/13/AR2010071301768.html). *The Washington Post*. **Rubin, Alissa J.; Nordland, Rod (29 tháng 3 năm 2009).** [^](#cite_ref-2) [“Troops Arrest an Awakening Council Leader in Iraq, Setting Off Fighting”](http://www.nytimes.com/2009/03/29/world/middleeast/29iraq.html?hpw). *The New York Times*. Truy cập ngày 30 tháng 3 năm 2010. **Bendern, Paul de (22 tháng 2 năm 2008).** [^](#cite_ref-Bendern_3-0) [“Turkey launches major land offensive into N. Iraq”](http://uk.reuters.com/article/homepageCrisis/idUKL22614485._CH_.242020080222). Reuters. Truy cập ngày 22 tháng 2 năm 2008. **The Brookings Institution** [^](#cite_ref-brookings_4-0) [Iraq Index: Tracking Variables of Reconstruction & Security in Post-Saddam Iraq](http://www3.brookings.edu/fp/saban/iraq/index.pdf)1 tháng 10 năm 2007 **Ricks, Thomas E.; Ann Scott Tyson (11 tháng 1 năm 2007).** [^](#cite_ref-5) [“Intensified Combat on Streets Likely”](http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/01/10/AR2007011002581_pf.html). Washington Post. tr. A01. **Pincus, Walter.** [^](#cite_ref-6) ["Violence in Iraq Called Increasingly Complex"](http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/11/16/AR2006111601509.html). *17 tháng 11 năm 2006.* [Washington Post](/wiki/The_Washington_Post), [^](#cite_ref-7) [“Toll rises in Turkey-PKK conflict”](http://english.aljazeera.net/NR/exeres/3E14DD15-F2D1-4C65-8148-5200DFB3E975.htm). [Al Jazeera](/wiki/Al_Jazeera). 25 tháng 2 năm 2008. [^](#cite_ref-icas_8-0) [“Operation Iraqi Freedom”](http://icasualties.org/Iraq/index.aspx). iCasualties. Truy cập ngày 24 tháng 8 năm 2010. [^](#cite_ref-9) *CNN* [http://www.cnn.com/SPECIALS/2003/iraq/forces/casualties/index.html](http://www.cnn.com/SPECIALS/2003/iraq/forces/casualties/index.html)
|tựa đề=trống hay bị thiếu (
[trợ giúp](//en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#bare_url_missing_title)). Truy cập ngày 30 tháng 3 năm 2010. [^](#cite_ref-defenselink.mil_10-0) [http://www.defenselink.mil/news/casualty.pdf](http://www.defenselink.mil/news/casualty.pdf) [^](#cite_ref-11) [“Ministry of Defence | Fact Sheets | Operations Factsheets | Operations in Iraq: British Fatalities”](http://www.mod.uk/DefenceInternet/FactSheets/OperationsFactsheets/OperationsInIraqBritishFatalities.htm). Mod.uk. Truy cập ngày 17 tháng 10 năm 2009. [^](#cite_ref-12) *CNN* [http://www.cnn.com/SPECIALS/2003/iraq/forces/pow.mia/index.html](http://www.cnn.com/SPECIALS/2003/iraq/forces/pow.mia/index.html)
|tựa đề=trống hay bị thiếu (
[trợ giúp](//en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#bare_url_missing_title)). Truy cập ngày 30 tháng 3 năm 2010. [^](#cite_ref-13) [http://www.defense.gov/NEWS/casualty.pdf](http://www.defense.gov/NEWS/casualty.pdf)
- ^
**a** [Many official U.S. tables at](#cite_ref-mil_14-1) **ă** ["Military Casualty Information"](http://siadapp.dmdc.osd.mil/personnel/CASUALTY/castop.htm). See [latest totals for injury, disease/other medical](http://siadapp.dmdc.osd.mil/personnel/CASUALTY/OIF-Total.pdf). See also: [Latest fatality and wounded-in-action totals](http://www.defenselink.mil/news/casualty.pdf). [^](#cite_ref-antiwarcasualties_15-0) ["Casualties in Iraq"](http://www.antiwar.com/casualties/).
- ^
**a** [iCasualties.org (was lunaville.org). Benicia, California. Patricia Kneisler,](#cite_ref-icasualties_16-1) **ă** *et al.*, ["Iraq Coalition Casualties"](http://icasualties.org/oif/default.aspx)[[]] .
- ^
**a** **ă** ["Defence Internet Fact Sheets Operations in Iraq: British Casualties"](http://www.mod.uk/DefenceInternet/FactSheets/OperationsFactsheets/OperationsInIraqBritishCasualties.htm). U.K. Ministry of Defense. [Latest combined casualty and fatality tables](http://www.mod.uk/DefenceInternet/AboutDefence/CorporatePublications/DoctrineOperationsandDiplomacyPublications/OperationsInIraq/OpTelicCasualtyAndFatalityTables.htm). [^](#cite_ref-18) [http://siadapp.dmdc.osd.mil/personnel/CASUALTY/oif-total.pdf](http://siadapp.dmdc.osd.mil/personnel/CASUALTY/oif-total.pdf)
- ^
**a** **ă** ["In outsourced U.S. wars, contractor deaths top 1,000"](http://www.reuters.com/article/politicsNews/idUSN0318650320070703?sp=true). By Bernd Debusmann. *3 tháng 7 năm 2007. 10,569 wounded and 933 deaths in Iraq. 224 are U.S. citizens.* [Reuters](/wiki/Reuters). [^](#cite_ref-20) ["Iraq Coalition Casualties: Contractor Deaths – A Partial List"](http://icasualties.org/oif/Civ.aspx)[[]] . icasualties.org
- ^
**a** **ă** [Turkish incursion into Northern Iraq: Military Fiasco, Political Debacle | Global Research](http://www.globalresearch.ca/index.php?context=va&aid=8334) **Yigal Schleifer.** [^](#cite_ref-22) [“Turkey's Army loses luster over PKK attack | csmonitor.com”](http://www.csmonitor.com/2008/1017/p06s02-woeu.html). Csmonitor.com - Correspondent of The Christian Science Monitor. Truy cập ngày 27 tháng 10 năm 2008. **Steele, Jonathan (28 tháng 5 năm 2003).** [^](#cite_ref-23) [“Body counts”](http://www.guardian.co.uk/world/2003/may/28/usa.iraq). *The Guardian*(London). Truy cập ngày 30 tháng 3 năm 2010. [^](#cite_ref-24) [Iraq War Facts, Results & Statistics at 8 tháng 7 năm 2009 | Iraq |Axisoflogic.com](http://axisoflogic.com/artman/publish/Article_56722.shtml) [^](#cite_ref-25) [TKS on National Review Online](http://tks.nationalreview.com/post/?q=Nzc5YjczMGEzMWJjNzEyNzNkMTBjYTU5YjlmN2UzOTA=) [^](#cite_ref-26) [2008 Election: Real Information](http://www.articlesbase.com/politics-articles/2008-election-real-information-581605.html) [^](#cite_ref-27) [“U.S. military shuts largest detainee camp in Iraq”](http://www.reuters.com/article/topNews/idUSTRE58G1HZ20090917?feedType=RSS&feedName=topNews). Reuters. 17 tháng 9 năm 2009. Truy cập ngày 17 tháng 9 năm 2009. [^](#cite_ref-yahoo1_28-0) [“US military: More than 11,000 Iraqis freed in 2008 - Yahoo! News”](http://news.yahoo.com/s/ap/20080830/ap_on_re_mi_ea/iraq_1). News.yahoo.com. Truy cập ngày 10 tháng 9 năm 2008.[[]] [^](#cite_ref-29) [“U.S. says 11,000 Iraq detainees freed this year - Yahoo! News”](http://news.yahoo.com/s/afp/20080830/wl_mideast_afp/iraqunrestusdetainees_080830064642). News.yahoo.com. Truy cập ngày 10 tháng 9 năm 2008.[[]] [^](#cite_ref-30) [“Iraq Body Count”](http://www.iraqbodycount.org/). Iraq Body Count. Truy cập ngày 11 tháng 12 năm 2009. [^](#cite_ref-Second_Lancet_Study_31-0) ["Mortality after the 2003 invasion of Iraq: a cross-sectional cluster sample survey"](http://www.thelancet.com/webfiles/images/journals/lancet/s0140673606694919.pdf)[[]] *11 tháng 10 năm 2006* [The Lancet](/w/index.php?title=The_Lancet&action=edit&redlink=1), [^](#cite_ref-Lancet_supplement_32-0) [The Human Cost of the War in Iraq: A Mortality Study, 2002–2006](http://web.mit.edu/CIS/pdf/Human_Cost_of_War.pdf) *Lancet*study. **[** [^](#cite_ref-33) [http://www.justforeignpolicy.org/iraq](http://www.justforeignpolicy.org/iraq) **Total: 68,509–100,537**“Iraq Deaths”]. Just Foreign Policy. Truy cập ngày 17 tháng 10 năm 2009. **Roberts, Michelle (24 tháng 2 năm 2007).** [^](#cite_ref-contractorsguardian_34-0) [“Contractor deaths add up in Iraq”](http://www.deseretnews.com/dn/view/0,1249,660198347,00.html). Associated Press. [^](#cite_ref-PBS-20040226_35-0) [“A chronology of the six-week invasion of Iraq”](http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/invasion/cron/). [PBS](/wiki/PBS). 26 tháng 2 năm 2004. Truy cập ngày 19 tháng 3 năm 2008. [^](#cite_ref-Baker_36-0) [Kevin Baker](http://www.americanheritage.com/articles/magazine/ah/2006/5/2006_5_17.shtml)"The Quietest War: We've Kept Fallujah, but Have We Lost Our Souls?" *American Heritage*, Oct. 2006. [^](#cite_ref-37) [http://www.nytimes.com/reuters/2010/08/31/world/middleeast/international-us-iraq.html?_r=1](http://www.nytimes.com/reuters/2010/08/31/world/middleeast/international-us-iraq.html?_r=1) [^](#cite_ref-OPM_site_38-0) [U.S. Office of Personnel Management](http://opm.gov/news/veterans-preference-extended-to-operation-iraqi-freedom,1024.aspx) [^](#cite_ref-39) [“The Iraqi Public on the U.S. Presence and the Future of Iraq”](http://www.worldpublicopinion.org/pipa/pdf/sep06/Iraq_Sep06_rpt.pdf)(PDF). World Public Opinion. 27 tháng 9 năm 2006. Truy cập ngày 23 tháng 11 năm 2008. [^](#cite_ref-40) [http://news.bbc.co.uk/2/shared/bsp/hi/pdfs/19_03_07_iraqpollnew.pdf](http://news.bbc.co.uk/2/shared/bsp/hi/pdfs/19_03_07_iraqpollnew.pdf)Iraq Poll [^](#cite_ref-41) [Iraqis Oppose Oil Development Plans, Poll Finds (August 6, 2007)](http://www.globalpolicy.org/security/issues/iraq/poll/2007/0806oildevt.htm)(Oil Change International, Institute for Policy Studies, War on Want, PLATFORM and Global Policy Forum)
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_Iraq&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_Iraq&action=edit§ion=3)]
Phương tiện liên quan tới
[Iraq War](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Iraq_War)tại [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons) [Giải phóng Baghdad](http://youtube.com/watch?v=9DS3gNUDD_U&feature=related) [Quân Đồng minh tiến vào Baghdad năm 2003](http://youtube.com/watch?v=E8n0RxsS0e0)
[Thể loại](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i): [Bài dịch có chất lượng kém](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:B%C3%A0i_d%E1%BB%8Bch_c%C3%B3_ch%E1%BA%A5t_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_k%C3%A9m) [Sơ khai Hoa Kỳ](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:S%C6%A1_khai_Hoa_K%E1%BB%B3) [Chiến tranh Iraq](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Chi%E1%BA%BFn_tranh_Iraq) [Chiến tranh văn hóa](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Chi%E1%BA%BFn_tranh_v%C4%83n_h%C3%B3a&action=edit&redlink=1) [Quan hệ Hoa Kỳ-Iraq](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Quan_h%E1%BB%87_Hoa_K%E1%BB%B3-Iraq&action=edit&redlink=1) [Chiến tranh khủng bố](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Chi%E1%BA%BFn_tranh_kh%E1%BB%A7ng_b%E1%BB%91) [Lịch sử Iraq](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Iraq) [Chính trị Iraq](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B_Iraq) [Iraq 2003](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Iraq_2003&action=edit&redlink=1) [Iraq 2004](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Iraq_2004&action=edit&redlink=1) [Iraq 2005](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Iraq_2005&action=edit&redlink=1) [Iraq 2006](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Iraq_2006&action=edit&redlink=1) [Iraq 2007](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Iraq_2007&action=edit&redlink=1) [Iraq 2008](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Iraq_2008&action=edit&redlink=1) [Iraq 2009](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Iraq_2009) [Xung đột năm 2003](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Xung_%C4%91%E1%BB%99t_n%C4%83m_2003) [Xung đột năm 2004](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Xung_%C4%91%E1%BB%99t_n%C4%83m_2004) [Xung đột năm 2005](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Xung_%C4%91%E1%BB%99t_n%C4%83m_2005) [Xung đột năm 2006](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Xung_%C4%91%E1%BB%99t_n%C4%83m_2006) [Xung đột năm 2007](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Xung_%C4%91%E1%BB%99t_n%C4%83m_2007) [Xung đột năm 2008](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Xung_%C4%91%E1%BB%99t_n%C4%83m_2008) [Xung đột năm 2009](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Xung_%C4%91%E1%BB%99t_n%C4%83m_2009) [Xung đột năm 2010](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Xung_%C4%91%E1%BB%99t_n%C4%83m_2010) [Xung đột năm 2011](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Xung_%C4%91%E1%BB%99t_n%C4%83m_2011)

X-Cache: cp1066 miss (0), cp1067 frontend miss (0)


text:
Kumta
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Tọa độ: 14°25′B 74°24′Đ / 14,42°B 74,4°Đ
Kumta là một thị xã của quận Uttara Kannada thuộc bang Karnataka, Ấn Độ.
Địa lý[sửa | sửa mã nguồn]
Kumta có vị trí 14.42° B 74.4° Đ[1] Nó có độ cao trung bình là 3 mét (9 feet).
Nhân khẩu[sửa | sửa mã nguồn]
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ[2], Kumta có dân số 27.597 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Kumta có tỷ lệ 77% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 82%, và tỷ lệ cho phái nữ là 73%. Tại Kumta, 10% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “Kumta”. Falling Rain Genomics, Inc. Truy cập ngày 4 tháng 4 năm 2008.
- ^ “Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns. (Provisional)”. Census Commission of India. Truy cập ngày 3 tháng 9 năm 2007.

markdown:
# Kumta
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
[Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [14°25′B 74°24′Đ / 14,42°B 74,4°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Kumta¶ms=14.42_N_74.4_E_region:IN_type:city)
|
|Kumta
|
|
-
|
|
-
[Tọa độ](/wiki/T%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99) [14.42° B 74.4° Đ](http://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Kumta¶ms=14.42_N_74.4_E_region:IN_type:city) [Diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch)
-
[Độ cao](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_cao)
- 3 m
[Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [IST](/wiki/Gi%E1%BB%9D_chu%E1%BA%A9n_%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99)( [UTC+5:30](/wiki/UTC%2B5:30)) **(** [Dân số](/wiki/D%C3%A2n_s%E1%BB%91) [2001](/wiki/2001))
-
[Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91)
-
**Kumta** là một thị xã của [quận Uttara Kannada](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Uttara_Kannada&action=edit&redlink=1) thuộc [bang](/wiki/Ph%C3%A2n_c%E1%BA%A5p_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99) [Karnataka](/wiki/Karnataka), [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99).
## Địa lý[
[sửa](/w/index.php?title=Kumta&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kumta&action=edit§ion=1)]
Kumta có vị trí
[14.42° B 74.4° Đ](http://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Kumta¶ms=14.42_N_74.4_E_) Nó có độ cao trung bình là 3 [1] [mét](/wiki/M%C3%A9t)(9 [feet](/wiki/Foot)).
## Nhân khẩu[
[sửa](/w/index.php?title=Kumta&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kumta&action=edit§ion=2)]
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ
, Kumta có dân số 27.597 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Kumta có tỷ lệ 77% [2] [biết đọc biết viết](/wiki/Bi%E1%BA%BFt_ch%E1%BB%AF), cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 82%, và tỷ lệ cho phái nữ là 73%. Tại Kumta, 10% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Kumta&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kumta&action=edit§ion=3)] [^](#cite_ref-geoloc_1-0) [“Kumta”](http://www.fallingrain.com/world/IN/19/Kumta.html). *Falling Rain Genomics, Inc*. Truy cập ngày 4 tháng 4 năm 2008. [^](#cite_ref-2) [“Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns. (Provisional)”](http://web.archive.org/web/20040616075334/www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999). Census Commission of India. Truy cập ngày 3 tháng 9 năm 2007.

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Server: Apache

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

Content-Encoding: gzip

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Vary: Accept-Encoding,Cookie,X-Use-HHVM

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Accept-Ranges: bytes

Connection: close

X-Cache: cp1053 miss (0), cp1054 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

X-Analytics: php=zend


text:
Lỗi Off-by-one
Lỗi off-by-one[sửa | sửa mã nguồn]
Lỗi off-by-one (off-by-one error (OBOE)) là một lỗi logic thường gặp trong quá trình viết mã (coding) của lập trình viên máy tính. Đây được xem là một trong những lỗi phổ biến nhất trong lĩnh vực lập trình, và nó thường xuất hiện khi hiện thực một vòng lặp (như for, while, hay repeat... tùy ngôn ngữ) trong đó người lập trình mắc lỗi khi xét đến giá trị bắt đầu khi thực hiện là 0 hay 1 hoặc sai sót khi sử dụng dấu ≤ (nhỏ hơn hoặc bằng) hay < (nhỏ hơn) trong so sánh giá trị kết thúc.
Lỗi này cũng xuất hiện trong toán học.
Ví dụ trong lập trình[sửa | sửa mã nguồn]
Xét một dãy các giá trị hay mảng (array) gồm có n phần tử và một vòng lặp for duyệt qua mảng này như sau:
- Bắt đầu bằng 0: khi này, phép toán so sánh để kết thúc vòng lặp phải là <
for (i = 0; i < 5; i++) { /* mã chương trình */ }
- Bắt đầu bằng 1: phép toán so sánh là ≤'
for (i = 1; i <= 5; i++) { /* mã chương trình */ }
Ví dụ tương tự đối với trường hợp duyệt ngược, bắt đầu là n hoặc n-1, và cũng tương tự với các vòng lặp khác.
Ví dụ trong toán học[sửa | sửa mã nguồn]
Những bài toán điển hình về lỗi này là phép đếm, ví dụ như bài toán về cọc hàng rào. Có thể mô tả bài toán này như sau: "Giả sử cần cắm một số lượng cọc theo đường thẳng để xây dựng một hàng rào dài 100m, với mỗi 10m sẽ cắm một cây cọc. Hỏi cần bao nhiêu cọc để hoàn thành?"
Ở đây, ta xét đến cắm luôn cọc cả 2 đầu hàng rào, như vậy đáp án sẽ là 100/10 + 1 = 11 cây cọc. 100/10 chỉ là số khoảng cần thiết để lấp đủ hàng rào mà thôi.

markdown:
# Lỗi Off-by-one
|
|![]()
|
|Bài viết hoặc đoạn này cần thêm
Những nội dung không có nguồn có thể bị
## Lỗi off-by-one[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%97i_Off-by-one&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%97i_Off-by-one&action=edit§ion=1)]
Lỗi off-by-one (
**off-by-one error (OBOE)**) là một lỗi logic thường gặp trong quá trình viết mã (coding) của [lập trình viên](/wiki/L%E1%BA%ADp_tr%C3%ACnh_vi%C3%AAn) máy tính. Đây được xem là một trong những lỗi phổ biến nhất trong lĩnh vực lập trình, và nó thường xuất hiện khi hiện thực một vòng lặp (như for, while, hay repeat... tùy ngôn ngữ) trong đó người lập trình mắc lỗi khi xét đến giá trị bắt đầu khi thực hiện là 0 hay 1 hoặc sai sót khi sử dụng dấu ≤ (nhỏ hơn hoặc bằng) hay < (nhỏ hơn) trong so sánh giá trị kết thúc.
Lỗi này cũng xuất hiện trong toán học.
## Ví dụ trong lập trình[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%97i_Off-by-one&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%97i_Off-by-one&action=edit§ion=2)]
Xét một dãy các giá trị hay mảng (array) gồm có
*n* phần tử và một vòng lặp for duyệt qua mảng này như sau:
- Bắt đầu bằng 0: khi này, phép toán so sánh để kết thúc vòng lặp phải là
*<*
for (i = 0; i < 5; i++) { /* mã chương trình */ }
- Bắt đầu bằng 1: phép toán so sánh là
*≤'*
for (i = 1; i <= 5; i++) { /* mã chương trình */ }
Ví dụ tương tự đối với trường hợp duyệt ngược, bắt đầu là
*n* hoặc *n-1*, và cũng tương tự với các vòng lặp khác.
## Ví dụ trong toán học[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%97i_Off-by-one&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%97i_Off-by-one&action=edit§ion=3)]
Những bài toán điển hình về lỗi này là phép đếm, ví dụ như bài toán về
*cọc hàng rào*. Có thể mô tả bài toán này như sau: "Giả sử cần cắm một số lượng cọc theo đường thẳng để xây dựng một hàng rào dài 100m, với mỗi 10m sẽ cắm một cây cọc. Hỏi cần bao nhiêu cọc để hoàn thành?"
Ở đây, ta xét đến cắm luôn cọc cả 2 đầu hàng rào, như vậy đáp án sẽ là
*100/10 + 1 = 11* cây cọc. *100/10* chỉ là số khoảng cần thiết để lấp đủ hàng rào mà thôi.

X-Cache: cp1053 miss (0), cp1066 frontend miss (0)


text:
Lardaro
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Lardaro là một đô thị ở tỉnh Trento ở vùng Trentino-Alto Adige/Südtirol của Ý, tọa lạc cách 35 km về phía tây nam của Trento. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 193 người và diện tích là 10,8 km².[1]
Lardaro giáp các đô thị: Daone, Tione di Trento, Roncone, Praso và Pieve di Bono.
Biến động dân số[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- (tiếng Ý) Trang nhà đô thị này

markdown:
# Lardaro
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|
Thị trưởng Độ cao |m
|Diện tích |10,8 km²
|Dân số | - Tổng số (Tháng 12 năm 2004)
||193
|| - Mật độ
||18/km²
|Múi giờ Tọa độ |0465
|Mã bưu điện |38080
|Website: **Lardaro** là một đô thị ở [tỉnh Trento](/wiki/Trento_(t%E1%BB%89nh)) ở vùng [Trentino-Alto Adige/Südtirol](/wiki/Trentino-Alto_Adige/S%C3%BCdtirol) của [Ý](/wiki/%C3%9D), tọa lạc cách 35 km về phía tây nam của [Trento](/wiki/Trento). Tại thời điểm ngày [31 tháng 12](/wiki/31_th%C3%A1ng_12) năm [2004](/wiki/2004), đô thị này có dân số 193 người và diện tích là 10,8 km². [[1]](#cite_note-istat-1)
Lardaro giáp các đô thị:
[Daone](/wiki/Daone), [Tione di Trento](/wiki/Tione_di_Trento), [Roncone](/wiki/Roncone), [Praso](/w/index.php?title=Praso,_Italy&action=edit&redlink=1) và [Pieve di Bono](/wiki/Pieve_di_Bono).
## Biến động dân số[
[sửa](/w/index.php?title=Lardaro&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lardaro&action=edit§ion=1)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Lardaro&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lardaro&action=edit§ion=2)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Lardaro&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lardaro&action=edit§ion=3)] **(tiếng Ý)** [Trang nhà đô thị này](http://www.comune.lardaro.tn.it)

X-Cache: cp1065 miss (0), cp1065 frontend miss (0)


text:
Nanga Parbat
Nanga Parbat (Ngọn núi trần trụi), Urdu: نانگا پربت [nəŋɡaː pərbət̪]) với chiều cao 8.126 mét (26.660 ft), đây là ngọn núi cao thứ 9 thế giới. Ngọn núi nằm ở sườn tây của dãy núi Hi Mã Lạp Sơn thuộc khu vực Gilgit-Baltistan của Pakistan. Ngọn núi này còn có tên gọi khác là "Kẻ ăn thịt người" hay "Núi quỷ". Núi này là nơi chứng kiến nhiều tai nạn chôn vùi trong tuyết của người leo núi. Ở đây có nhiều vách đá dựng cao nhất thế giới, đặc biệt ở phía nam mọc lên bức tường cao 4.600 m. Các cố gắng vượt qua một đỉnh núi cao trên 8000 mét đầu tiên được ghi nhận là trong chuyến thám hiểm của Albert F. Mummery và J. Norman Collie, họ đã cố đến núi Nanga Parbat tại Kashmir (nay là Gilgit-Baltistan, Pakistan) vào năm 1895; song nỗ lực này đã thất bại khi Mummery và hai Gurkha khác là Ragobir và Goman Singh thiệt mạng vì gặp phải một trận lở tuyết.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ a ă Nanga Parbat lies on the western side of the Line of Control, which is not an agreed-upon international border between India and Pakistan.

markdown:
# Nanga Parbat
|Nanga Parbat|
|نانگا پربت|
|
|![]()
Nanga Parbat nhìn từ Pakistan
[Độ cao](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%89nh_(%C4%91%E1%BB%8Ba_h%C3%ACnh)&action=edit&redlink=1) [Thứ 9](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_n%C3%BAi_cao_nh%E1%BA%A5t_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi) [Phần lồi](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A7n_l%E1%BB%93i_%C4%91%E1%BB%8Ba_h%C3%ACnh&action=edit&redlink=1)
Thứ 14
[Danh sách](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_n%C3%BAi&action=edit&redlink=1) [Cao trên 8000 mét](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_%C4%91%E1%BB%89nh_n%C3%BAi_cao_tr%C3%AAn_8000_m%C3%A9t) [siêu cao](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%89nh_n%C3%BAi_si%C3%AAu_cao&action=edit&redlink=1) [[1]](#cite_note-LOC-1) [Gilgit–Baltistan](/w/index.php?title=Gilgit%E2%80%93Baltistan&action=edit&redlink=1), [Pakistan](/wiki/Pakistan) [[1]](#cite_note-LOC-1) [Dãy núi](/wiki/D%C3%A3y_n%C3%BAi) [Himalaya](/wiki/Himalaya) [Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD) [35°14′15″B 74°35′21″Đ / 35,2375°B 74,58917°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Nanga_Parbat¶ms=35_14_15_N_74_35_21_E_type:mountain_) [Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [35°14′15″B 74°35′21″Đ / 35,2375°B 74,58917°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Nanga_Parbat¶ms=35_14_15_N_74_35_21_E_type:mountain_) [Chinh phục lần đầu](/w/index.php?title=Chinh_ph%E1%BB%A5c_l%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A7u&action=edit&redlink=1) [Hermann Buhl](/w/index.php?title=Hermann_Buhl&action=edit&redlink=1) **Nanga Parbat** ( *Ngọn núi trần trụi*), [Urdu](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Urdu): نانگا پربت [[nəŋɡaː pərbət̪]](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%A3_gi%C3%BAp:IPA_cho_Hindi_v%C3%A0_Urdu&action=edit&redlink=1)) với chiều cao 8.126 mét (26.660 ft), đây là ngọn núi cao thứ 9 thế giới. Ngọn núi nằm ở sườn tây của dãy núi [Hi Mã Lạp Sơn](/wiki/Himalaya) thuộc khu vực Gilgit-Baltistan của Pakistan. Ngọn núi này còn có tên gọi khác là "Kẻ ăn thịt người" hay "Núi quỷ". Núi này là nơi chứng kiến nhiều tai nạn chôn vùi trong tuyết của người leo núi. Ở đây có nhiều vách đá dựng cao nhất thế giới, đặc biệt ở phía nam mọc lên bức tường cao 4.600 m. Các cố gắng vượt qua một đỉnh núi cao trên 8000 mét đầu tiên được ghi nhận là trong chuyến thám hiểm của Albert F. Mummery và J. Norman Collie, họ đã cố đến núi Nanga Parbat tại Kashmir (nay là Gilgit-Baltistan, Pakistan) vào năm 1895; song nỗ lực này đã thất bại khi Mummery và hai Gurkha khác là Ragobir và Goman Singh thiệt mạng vì gặp phải một trận lở tuyết.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Nanga_Parbat&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nanga_Parbat&action=edit§ion=1)]
- ^
**a** [Nanga Parbat lies on the western side of the](#cite_ref-LOC_1-1) **ă** [Line of Control](/w/index.php?title=Line_of_Control&action=edit&redlink=1), which is not an agreed-upon international border between India and Pakistan.
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Nanga_Parbat&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nanga_Parbat&action=edit§ion=2)]
|
|![]()

X-Cache: cp1054 miss (0), cp1054 frontend miss (0)


text:
Oligoryzomys nigripes
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Oligoryzomys nigripes là một loài động vật có vú trong họ Cricetidae, bộ Gặm nhấm. Loài này được Olfers mô tả năm 1818.[2]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Weksler et al., 2008
- ^ a ă Wilson, Don E.; Reeder, DeeAnn M. biên tập (2005). “Oligoryzomys nigripes”. Mammal Species of the World . Baltimore: Nhà in Đại học Johns Hopkins, 2 tập (2.142 trang). ISBN 978-0-8018-8221-0. OCLC 62265494.

markdown:
*Oligoryzomys nigripes*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Oligoryzomys nigripes
|
|[Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Chordata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_d%C3%A2y_s%E1%BB%91ng) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Mammalia](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Th%C3%BA) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Rodentia](/wiki/B%E1%BB%99_G%E1%BA%B7m_nh%E1%BA%A5m) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Cricetidae](/wiki/Cricetidae) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Oligoryzomys](/wiki/Oligoryzomys) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **O. nigripes** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Oligoryzomys nigripes*
(
[Olfers](/w/index.php?title=Ignaz_von_Olfers&action=edit&redlink=1), 1818) [[2]](#cite_note-msw3-2) [Danh pháp đồng nghĩa](/wiki/T%C3%AAn_%C4%91%E1%BB%93ng_ngh%C4%A9a_(sinh_v%E1%BA%ADt_h%E1%BB%8Dc))
Danh sách
*Mus nigripes*Olfers, 1818 *Oryzomys delticola*Thomas, 1917 *Hesperomys eliurus*Wagner, 1845 *Hesperomys pygmaeus*Wagner, 1845 *Mus tarso nigro*Fischer, 1814 *Oryzomys (Oligoryzomys) utiaritensis*J.A. Allen, 1916 * là một loài Oligoryzomys nigripes* [động vật có vú](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Th%C3%BA)trong họ [Cricetidae](/wiki/Cricetidae), [bộ Gặm nhấm](/wiki/B%E1%BB%99_G%E1%BA%B7m_nh%E1%BA%A5m). Loài này được Olfers mô tả năm 1818. [[2]](#cite_note-msw3-2)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Oligoryzomys_nigripes&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Oligoryzomys_nigripes&action=edit§ion=1)] **Weksler et al., 2008** [^](#cite_ref-iucn_1-0)
- ^
**a** [Wilson, Don E.; Reeder, DeeAnn M. biên tập (2005).](#cite_ref-msw3_2-1) **ă** [“](http://www.bucknell.edu/msw3/browse.asp?id=13000780). *Oligoryzomys nigripes*” *Mammal Species of the World*. Baltimore: Nhà in Đại học Johns Hopkins, 2 tập (2.142 trang). [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-8018-8221-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-8018-8221-0). [OCLC](/wiki/OCLC) [62265494](//www.worldcat.org/oclc/62265494).

X-Cache: cp1053 miss (0), cp1052 frontend miss (0)


text:
Ozegna
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Ozegna là một đô thị ở tỉnh Torino trong vùng Piedmont, có vị trí cách khoảng 30 km về phía bắc của Torino, nước Ý. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.192 người và diện tích là 5,5 km².[1]
Ozegna giáp các đô thị: Castellamonte, Bairo, Agliè, San Giorgio Canavese, Rivarolo Canavese, và Ciconio.
Quá trình biến động dân số[sửa | sửa mã nguồn]

markdown:
# Ozegna
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|
Thị trưởng | ?
|Độ cao |m
|Diện tích |5,5 km²
|Dân số | - Tổng số (Tháng 12 năm 2004)
||1192
|| - Mật độ
||216/km²
|Múi giờ Tọa độ |0124
|Mã bưu điện |10080
|**Ozegna** là một đô thị ở [tỉnh Torino](/wiki/Torino_(t%E1%BB%89nh)) trong vùng [Piedmont](/wiki/Piemonte), có vị trí cách khoảng 30 km về phía bắc của [Torino](/wiki/Torino), nước [Ý](/wiki/%C3%9D). Tại thời điểm ngày [31 tháng 12](/wiki/31_th%C3%A1ng_12) năm [2004](/wiki/2004), đô thị này có dân số 1.192 người và diện tích là 5,5 km². [[1]](#cite_note-istat-1)
Ozegna giáp các đô thị:
[Castellamonte](/wiki/Castellamonte), [Bairo](/wiki/Bairo), [Agliè](/wiki/Agli%C3%A8), [San Giorgio Canavese](/wiki/San_Giorgio_Canavese), [Rivarolo Canavese](/wiki/Rivarolo_Canavese), và [Ciconio](/wiki/Ciconio).

X-Cache: cp1067 miss (0), cp1065 frontend miss (0)


text:
Pernilla August
Pernilla August, tên khai sinh Mia Pernilla Wallgren (Wikipedia tiếng Thụy Điển và IMDb ghi là Mia Pernilla Hertzman-Ericson), sinh ngày 13.2.1958 là nữ diễn viên người Thụy Điển.
Cuộc đời và Sự nghiệp[sửa | sửa mã nguồn]
Bà sinh tại Stockholm, Thụy Điển. Bà bắt đầu diễn xuất ở trường học và trên sân khấu từ khi còn nhỏ. Năm 1975 bà bắt đầu học diễn xuất. Bà được Ingmar Bergman chú ý tới và cho đóng vai Fanny trong phim Fanny och Alexander của ông. Sau đó bà diễn xuất trong phim The Serpent's Way của Bo Widerberg.
Bà đã diễn xuất trong nhiều kịch nổi tiếng như vở Hamlet của William Shakespeare, A Doll's House của Henrik Ibsen, và Three Sisters của Anton Chekhov. Nhiều người nói tiếng Anh biết đến bà trong vai diễn Shmi Skywalker (mẹ của Anakin Skywalker/Darth Vader) trong phim Star Wars. Bà cũng xuất hiện trong phim The Young Indiana Jones Chronicles, đóng vai Trinh nữ Maria trong phim truyền hình Mary, Mother of Jesus (Maria, mẹ chúa Giêsu) năm 1999, và vai người đặt bom trong phim Thụy Điển Sprängaren (2001).
Đời tư[sửa | sửa mã nguồn]
August đã kết hôn 2 lần: lần đầu với Klas Östergren, lần thứ hai với đạo diễn Bille August (1991 - 1997). Bà có 3 con gái: Agnes, Asta và Alba.
Danh mục phim[sửa | sửa mã nguồn]
- 1975: Giliap
- 1981: Tuppen
- 1982: Fanny och Alexander
- 1986: Ormens väg på hälleberget
- 1989: Den goda viljan (TV-serie)
- 1996: Enskilda samtal
- 1996: Jerusalem
- 1997: Larmar och gör sig till
- 1998: Glasblåsarns barn
- 1998: Sista kontraktet
- 1999: Där regnbågen slutar}}
- 1999: Star Wars: tập I - Det mörka hotet
- 2000: Gossip
- 2001: Sprängaren
- 2002: Star Wars: tập II - Klonerna anfaller}}
- 2002: Jag är Dina
- 2003: Detaljer
- 2003: Om jag vänder mig om
- 2004: Rancid
- 2005: Doxa
- 2005: Mun mot mun
- 2009: Kenny Begins
Giải thưởng[sửa | sửa mã nguồn]
- Giải cho nữ diễn viên xuất sắc nhất tại Liên hoan phim Cannes năm 1992, cho vai diễn trong phim Den goda viljan.[1]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “Festival de Cannes: The Best Intentions”. festival-cannes.com. Truy cập ngày 14 tháng 8 năm 2009.

markdown:
# Pernilla August
|Pernilla August|
|Sinh||
|[Klas Östergren](/w/index.php?title=Klas_%C3%96stergren&action=edit&redlink=1)(1982 - 1989) [Bille August](/wiki/Bille_August)(1991 - 1997)
|Giải thưởng điện ảnh|**Pernilla August**, tên khai sinh **Mia Pernilla Wallgren** (Wikipedia tiếng Thụy Điển và [IMDb](/wiki/Internet_Movie_Database) ghi là **Mia Pernilla Hertzman-Ericson**), sinh ngày 13.2.1958 là nữ [diễn viên](/wiki/Di%E1%BB%85n_vi%C3%AAn) người [Thụy Điển](/wiki/Th%E1%BB%A5y_%C4%90i%E1%BB%83n).
## Cuộc đời và Sự nghiệp[
[sửa](/w/index.php?title=Pernilla_August&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Pernilla_August&action=edit§ion=1)]
Bà sinh tại
[Stockholm](/wiki/Stockholm), [Thụy Điển](/wiki/Th%E1%BB%A5y_%C4%90i%E1%BB%83n). Bà bắt đầu diễn xuất ở trường học và trên sân khấu từ khi còn nhỏ. Năm 1975 bà bắt đầu học diễn xuất. Bà được [Ingmar Bergman](/wiki/Ingmar_Bergman) chú ý tới và cho đóng vai Fanny trong phim * của ông. Sau đó bà diễn xuất trong phim Fanny och Alexander* *của* [The Serpent's Way](/w/index.php?title=The_Serpent%27s_Way&action=edit&redlink=1) [Bo Widerberg](/w/index.php?title=Bo_Widerberg&action=edit&redlink=1).
Bà đã diễn xuất trong nhiều kịch nổi tiếng như vở
* của Hamlet* [William Shakespeare](/wiki/William_Shakespeare), *của* [A Doll's House](/w/index.php?title=A_Doll%27s_House&action=edit&redlink=1) [Henrik Ibsen](/wiki/Henrik_Ibsen), và *của* [Three Sisters](/w/index.php?title=Three_Sisters_(play)&action=edit&redlink=1) [Anton Chekhov](/wiki/Anton_Pavlovich_Chekhov). Nhiều người nói [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh)biết đến bà trong vai diễn [Shmi Skywalker](/w/index.php?title=List_of_Star_Wars_characters&action=edit&redlink=1)(mẹ của [Anakin Skywalker](/wiki/Anakin_Skywalker)/ [Darth Vader](/wiki/Darth_Vader)) trong phim *. Bà cũng xuất hiện trong phim* [Star Wars](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_gi%E1%BB%AFa_c%C3%A1c_v%C3%AC_sao) [The Young Indiana Jones Chronicles](/w/index.php?title=The_Young_Indiana_Jones_Chronicles&action=edit&redlink=1), đóng vai Trinh nữ Maria trong phim truyền hình *(Maria, mẹ chúa Giêsu) năm 1999, và vai người đặt bom trong phim Thụy Điển* [Mary, Mother of Jesus](/w/index.php?title=Mary,_Mother_of_Jesus_(film)&action=edit&redlink=1) [Sprängaren](/w/index.php?title=Spr%C3%A4ngaren&action=edit&redlink=1)(2001).
## Đời tư[
[sửa](/w/index.php?title=Pernilla_August&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Pernilla_August&action=edit§ion=2)]
August đã kết hôn 2 lần: lần đầu với
[Klas Östergren](/w/index.php?title=Klas_%C3%96stergren&action=edit&redlink=1), lần thứ hai với đạo diễn [Bille August](/wiki/Bille_August) (1991 - 1997). Bà có 3 con gái: Agnes, Asta và Alba.
## Danh mục phim[
[sửa](/w/index.php?title=Pernilla_August&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Pernilla_August&action=edit§ion=3)]
- 1975: Giliap
- 1981: Tuppen
- 1982: Fanny och Alexander
- 1986: Ormens väg på hälleberget
- 1989:
[Den goda viljan](/w/index.php?title=Den_goda_viljan&action=edit&redlink=1)(TV-serie)
- 1996:
[Enskilda samtal](/w/index.php?title=Enskilda_samtal&action=edit&redlink=1)
- 1996:
[Jerusalem](/w/index.php?title=Jerusalem_(film)&action=edit&redlink=1)
- 1997:
[Larmar och gör sig till](/w/index.php?title=Larmar_och_g%C3%B6r_sig_till&action=edit&redlink=1)
- 1998: Glasblåsarns barn
- 1998: Sista kontraktet
- 1999: Där regnbågen slutar}}
- 1999: Star Wars: tập I - Det mörka hotet
- 2000: Gossip
- 2001: Sprängaren
- 2002: Star Wars: tập II - Klonerna anfaller}}
- 2002: Jag är Dina
- 2003: Detaljer
- 2003: Om jag vänder mig om
- 2004:
[Rancid](/w/index.php?title=Rancid_(film)&action=edit&redlink=1)
- 2005: Doxa
- 2005: Mun mot mun
- 2009: Kenny Begins
## Giải thưởng[
[sửa](/w/index.php?title=Pernilla_August&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Pernilla_August&action=edit§ion=4)] [Giải cho nữ diễn viên xuất sắc nhất](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_cho_n%E1%BB%AF_di%E1%BB%85n_vi%C3%AAn_xu%E1%BA%A5t_s%E1%BA%AFc_nh%E1%BA%A5t_(Li%C3%AAn_hoan_phim_Cannes))tại [Liên hoan phim Cannes](/wiki/Li%C3%AAn_hoan_phim_Cannes)năm 1992, cho vai diễn trong phim *.* [Den goda viljan](/w/index.php?title=The_Best_Intentions&action=edit&redlink=1) [[1]](#cite_note-festival-cannes.com-1)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Pernilla_August&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Pernilla_August&action=edit§ion=5)] [^](#cite_ref-festival-cannes.com_1-0) [“Festival de Cannes: The Best Intentions”](http://www.festival-cannes.com/en/archives/ficheFilm/id/12/year/1992.html). *festival-cannes.com*. Truy cập ngày 14 tháng 8 năm 2009.

X-Cache: cp1065 miss (0), cp1053 frontend miss (0)


text:
Tòng Thị Phóng
Tòng Thị Phóng (sinh năm 1954) là một nữ chính khách người dân tộc thiểu số tại Việt Nam. Tính đến tháng 1 năm 2011, bà là nữ chính khách thứ 2 trong Bộ chính trị và là nữ chính khách người dân tộc thiểu số đầu tiên giữ cương vị Ủy viên Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam.
Tiểu sử[sửa | sửa mã nguồn]
Bà sinh ngày 10 tháng 2 năm 1954, tại phường Chiềng An, thành phố Sơn La, tỉnh Sơn La, người dân tộc Thái. Tháng 9 năm 1971, bà tham gia công tác thanh niên và chính quyền tại địa phương, được kết nạp Đảng Cộng sản Việt Nam ngày 20 tháng 11 năm 1981.
Bà được cho đi học và tốt nghiệp bằng Cử nhân Luật và Cao cấp lý luận chính trị. Năm 1995, bà được bầu là Chủ tịch Hội đồng Nhân dân tỉnh Sơn La. Tháng 6 năm 1996, bà được bầu làm Bí thư Tỉnh ủy, kiêm Chủ tịch Hội đồng Nhân dân tỉnh Sơn La, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa VIII. Năm 1997, bà trúng cử Đại biểu Quốc hội khóa X, được bầu làm Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc của Quốc hội.
Tháng 4 năm 2001, bà tái đắc cử vào Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa IX, được phân công Bí thư Trung ương Đảng. Tháng 5 năm 2002, tái đắc cử Đại biểu Quốc hội khóa IX. Tháng 9 năm 2002, được phân công làm Trưởng Ban Dân vận Trung ương.
Tháng 4 năm 2006, bà tái đắc cử Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Trung ương Đảng khóa X.
Ngày 23 tháng 7 năm 2007, tại kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XII, bà được bầu giữ chức Phó Chủ tịch Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam.
Ngày 19 tháng 1 năm 2011, bà tái đắc cử Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI, được bầu vào Bộ Chính trị, trở thành nữ chính khách người dân tộc thiểu số đầu tiên trúng cử Ủy viên Bộ Chính trị.[1]
Danh hiệu[sửa | sửa mã nguồn]
Gia đình[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Sinh 1954
- Nhân vật còn sống
- Người Sơn La
- Người Thái
- Bí thư Tỉnh ủy Sơn La
- Đại biểu Quốc hội Việt Nam
- Phó Chủ tịch Quốc hội Việt Nam
- Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam
- Ủy viên Ban Bí thư Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam
- Ủy viên Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam
- Nữ chính khách Việt Nam
- Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 10
- Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 13
- Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 12

markdown:
# Tòng Thị Phóng
|Tòng Thị Phóng|
|
|
Chức vụ
|
|
Ủy viên Bộ Chính trị
|Nhiệm kỳ||
|
3 năm, 275 ngày
[Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam) [23 tháng 7](/wiki/23_th%C3%A1ng_7), [2007](/wiki/2007)– nay
7 năm, 90 ngày
[Đảng Cộng sản Việt Nam](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_C%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n_Vi%E1%BB%87t_Nam) [10 tháng 2](/wiki/10_th%C3%A1ng_2), [1954](/wiki/1954)
Chiềng An, thành phố
[Sơn La](/wiki/S%C6%A1n_La_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)), [Sơn La](/wiki/S%C6%A1n_La) [Hà Nội](/wiki/H%C3%A0_N%E1%BB%99i) [Thái](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Th%C3%A1i_(Vi%E1%BB%87t_Nam)) **Tòng Thị Phóng** (sinh năm [1954](/wiki/1954)) là một nữ chính khách người dân tộc thiểu số tại Việt Nam. Tính đến tháng 1 năm 2011, bà là nữ chính khách thứ 2 trong Bộ chính trị và là nữ chính khách người dân tộc thiểu số đầu tiên giữ cương vị Ủy viên Bộ Chính trị [Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam](/wiki/Ban_Ch%E1%BA%A5p_h%C3%A0nh_Trung_%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%E1%BA%A3ng_C%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n_Vi%E1%BB%87t_Nam).
## Tiểu sử[
[sửa](/w/index.php?title=T%C3%B2ng_Th%E1%BB%8B_Ph%C3%B3ng&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%C3%B2ng_Th%E1%BB%8B_Ph%C3%B3ng&action=edit§ion=1)]
Bà sinh ngày
[10 tháng 2](/wiki/10_th%C3%A1ng_2) năm [1954](/wiki/1954), tại phường Chiềng An, thành phố [Sơn La](/wiki/S%C6%A1n_La_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)), tỉnh [Sơn La](/wiki/S%C6%A1n_La), người dân tộc [Thái](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Th%C3%A1i_(Vi%E1%BB%87t_Nam)). Tháng 9 năm 1971, bà tham gia công tác thanh niên và chính quyền tại địa phương, được kết nạp [Đảng Cộng sản Việt Nam](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_C%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n_Vi%E1%BB%87t_Nam) ngày 20 tháng 11 năm 1981.
Bà được cho đi học và tốt nghiệp bằng Cử nhân Luật và Cao cấp lý luận chính trị. Năm 1995, bà được bầu là
[Chủ tịch Hội đồng Nhân dân](/wiki/H%E1%BB%99i_%C4%91%E1%BB%93ng_nh%C3%A2n_d%C3%A2n) tỉnh [Sơn La](/wiki/S%C6%A1n_La). Tháng 6 năm 1996, bà được bầu làm Bí thư Tỉnh ủy, kiêm Chủ tịch Hội đồng Nhân dân tỉnh Sơn La, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa VIII. Năm 1997, bà trúng cử Đại biểu Quốc hội khóa X, được bầu làm Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc của Quốc hội.
Tháng 4 năm 2001, bà tái đắc cử vào Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa IX, được phân công Bí thư Trung ương Đảng. Tháng 5 năm 2002, tái đắc cử Đại biểu Quốc hội khóa IX. Tháng 9 năm 2002, được phân công làm Trưởng Ban Dân vận Trung ương.
Tháng 4 năm 2006, bà tái đắc cử Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Trung ương Đảng khóa X.
Ngày 23 tháng 7 năm 2007, tại kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XII, bà được bầu giữ chức Phó Chủ tịch Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam.
Ngày 19 tháng 1 năm 2011, bà tái đắc cử Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI, được bầu vào Bộ Chính trị, trở thành nữ chính khách người dân tộc thiểu số đầu tiên trúng cử Ủy viên Bộ Chính trị.
[[1]](#cite_note-1)
## Danh hiệu[
[sửa](/w/index.php?title=T%C3%B2ng_Th%E1%BB%8B_Ph%C3%B3ng&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%C3%B2ng_Th%E1%BB%8B_Ph%C3%B3ng&action=edit§ion=2)]
## Gia đình[
[sửa](/w/index.php?title=T%C3%B2ng_Th%E1%BB%8B_Ph%C3%B3ng&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%C3%B2ng_Th%E1%BB%8B_Ph%C3%B3ng&action=edit§ion=3)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=T%C3%B2ng_Th%E1%BB%8B_Ph%C3%B3ng&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%C3%B2ng_Th%E1%BB%8B_Ph%C3%B3ng&action=edit§ion=4)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=T%C3%B2ng_Th%E1%BB%8B_Ph%C3%B3ng&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%C3%B2ng_Th%E1%BB%8B_Ph%C3%B3ng&action=edit§ion=5)]
|
|
[Thể loại](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i): [Sinh 1954](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1954) [Nhân vật còn sống](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Nh%C3%A2n_v%E1%BA%ADt_c%C3%B2n_s%E1%BB%91ng) [Người Sơn La](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_S%C6%A1n_La) [Người Thái](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Th%C3%A1i) [Bí thư Tỉnh ủy Sơn La](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:B%C3%AD_th%C6%B0_T%E1%BB%89nh_%E1%BB%A7y_S%C6%A1n_La) [Đại biểu Quốc hội Việt Nam](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:%C4%90%E1%BA%A1i_bi%E1%BB%83u_Qu%E1%BB%91c_h%E1%BB%99i_Vi%E1%BB%87t_Nam) [Phó Chủ tịch Quốc hội Việt Nam](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ph%C3%B3_Ch%E1%BB%A7_t%E1%BB%8Bch_Qu%E1%BB%91c_h%E1%BB%99i_Vi%E1%BB%87t_Nam) [Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:%E1%BB%A6y_vi%C3%AAn_Ban_Ch%E1%BA%A5p_h%C3%A0nh_Trung_%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%E1%BA%A3ng_C%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n_Vi%E1%BB%87t_Nam) [Ủy viên Ban Bí thư Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:%E1%BB%A6y_vi%C3%AAn_Ban_B%C3%AD_th%C6%B0_Trung_%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%E1%BA%A3ng_C%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n_Vi%E1%BB%87t_Nam) [Ủy viên Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:%E1%BB%A6y_vi%C3%AAn_B%E1%BB%99_Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B_Ban_Ch%E1%BA%A5p_h%C3%A0nh_Trung_%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%E1%BA%A3ng_C%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n_Vi%E1%BB%87t_Nam) [Nữ chính khách Việt Nam](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:N%E1%BB%AF_ch%C3%ADnh_kh%C3%A1ch_Vi%E1%BB%87t_Nam) [Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 10](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:%C4%90%E1%BA%A1i_bi%E1%BB%83u_Qu%E1%BB%91c_h%E1%BB%99i_Vi%E1%BB%87t_Nam_kh%C3%B3a_10) [Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 13](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:%C4%90%E1%BA%A1i_bi%E1%BB%83u_Qu%E1%BB%91c_h%E1%BB%99i_Vi%E1%BB%87t_Nam_kh%C3%B3a_13) [Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 12](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:%C4%90%E1%BA%A1i_bi%E1%BB%83u_Qu%E1%BB%91c_h%E1%BB%99i_Vi%E1%BB%87t_Nam_kh%C3%B3a_12)

X-Cache: cp1065 hit (1), cp1052 frontend miss (0)


text:
Từ điện trở khổng lồ
Hiệu ứng từ điện trở khổng lồ (tiếng Anh: Giant magnetoresistance, viết tắt là GMR) là sự thay đổi lớn của điện trở ở các vật liệu từ dưới tác dụng của từ trường ngoài. Tên gọi gốc tiếng Anh của GMR là "Giant magnetoresistance", dịch sang tiếng Việt còn chưa thống nhất (giữa từ "lớn" hay "khổng lồ") do việc so sánh với tên gọi một hiệu ứng từ điện trở khác có tên tiếng Anh là "Colossal magnetoresistance" (Từ "Colossal" có nghĩa còn lớn hơn với "Giant"). Vì thế, những nhà nghiên cứu khoa học vật liệu, vật lý chất rắn ở Việt Nam gọi tắt chung hiệu ứng này là GMR.
Độ lớn của GMR được thể hiện qua tỉ số từ điện trở:
Mục lục
Lịch sử của GMR[sửa | sửa mã nguồn]
GMR là một hiệu ứng từ điện trở nhưng là một hiệu ứng lượng tử khác với hiệu ứng từ điện trở thông thường được nghiên cứu từ cuối thế kỷ 19. Hiệu ứng này lần đầu tiên được phát hiện vào năm 1988. Nhóm nghiên cứu của Albert Fert ở Đại học Paris-11 trên các siêu mạng Fe(001)/Cr(001) cho tỉ số từ trở tới vài chục %. Nhóm nghiên cứu của Peter Grünberg ở Trung tâm Nghiên cứu Jülich (Đức) phát hiện ứng này trên màng mỏng kiểu "bánh kẹp" (sandwich) 3 lớp Fe(12 nm/Cr(1 nm)/Fe(12 nm) chế tạo bằng phương pháp epitaxy chùm phân tử trên đế GaAs. Hai tác giả này đã nhận giải thưởng Nobel Vật lý năm 2007 cho phát minh này.
Đây là hai nhóm độc lập nghiên cứu và phát hiện ra hiệu ứng GMR trên các màng đa lớp có các lớp sắt từ bị phân cách bởi lớp phản sắt từ hoặc phi từ, đồng thời đưa ra các giả thiết để giải thích hiệu ứng này.
Năm 1992, nhóm của A. E. Berkowitz (Đại học California, San Diego, Mỹ) phát hiện ra hiệu ứng GMR trên các màng hợp kim dị thể Co-Cu với cấu trúc là các hạt Co siêu thuận từ trên nền Cu có tỉ số từ trở đạt tới hơn 20%. Các nghiên cứu về sau tiếp tục phát triển và lý giải hiệu ứng này, và tính từ "khổng lồ" không còn được hiểu theo nghĩa độ lớn của hiệu ứng từ điện trở nữa, mà hiểu theo cơ chế tạo nên hiệu ứng: đó là cơ chế tán xạ phụ thuộc spin của điện tử.
Cơ chế của hiệu ứng GMR[sửa | sửa mã nguồn]
Điện trở của các chất rắn được tạo ra do sự tán xạ của điện tử, và có các đóng góp cho sự tán xạ này gồm:
- Tán xạ trên mạng tinh thể do dao động mạng tinh thể gọi là tán xạ trên phonon.
- Tán xạ trên spin của các phần tử mang từ tính, gọi là tán xạ trên magnon.
- Tán xạ trên sai hỏng mạng tinh thể (defect).
- Gần đây còn có các nghiên cứu chỉ ra sự tán xạ của điện tử trên các polaron từ để giải thích hiệu ứng CMR.
Như vậy, hiệu ứng GMR có được là do sự tán xạ của điện tử trên magnon. Khi có các phần tử mang từ tính (ví dụ các lớp sắt từ trong các màng đa lớp hay các hạt siêu thuận từ trong các màng hợp kim dị thể) có sự định hướng khác nhau về mômen từ (do tác động của từ trường ngoài), sẽ dẫn đến sự thay đổi về tính chất tán xạ của điện tử và do đó sẽ làm thay đổi điện trở của chất rắn. Một cách chính xác hơn, hiệu ứng GMR trong các màng đa lớp được giải thích bằng mô hình hai dòng điện của Mott (đề ra từ năm 1936).
- Mô hình hai dòng
-
- Là khái niệm được đề xuất năm 1935 bởi Mott để giải thích các tính chất bất thường của điện trở trong các kim loại sắt từ. Mott cho rằng ở nhiệt độ đủ thấp sao cho tán xạ trên magnon đủ nhỏ thì các dòng chuyển dời điện tử chiếm đa số (có spin song song với từ độ) và thiểu số (có spin đối song song với từ độ) sẽ không bị pha trộn trong quá trình tán xạ. Sự dẫn điện có thể coi là tổng hợp của hai dòng độc lập và không cân bằng của hai loại spin có chiều khác nhau.
- Các lớp phản sắt từ (ví dụ Cr) hay phi từ (ví dụ Cu) đóng vai trò ngăn cách giữa các lớp sắt từ, khiến cho mômen từ của các lớp sắt từ phải có sự định hướng khác nhau sao cho có sự cân bằng về từ độ. Sự tác động của từ trường ngoài dẫn đến việc thay đổi sự định hướng của mômen từ ở mỗi lớp, dẫn đến sự thay đổi về dòng dẫn của các spin phân cực, và dẫn đến sự thay đổi về điện trở suất.
Ứng dụng của hiệu ứng GMR[sửa | sửa mã nguồn]
- Kể từ năm 1992, hiệu ứng GMR bắt đầu được ứng dụng trong các đầu đọc dữ liệu của ổ đĩa cứng máy tính thay cho các đầu đọc sử dụng hiệu ứng từ điện trở dị hướng cũ, làm tăng tốc độ đọc ghi thông tin. Người ta sử dụng các màng mỏng spin valve để cho các ứng dụng này. Một ưu điểm khiến chúng dễ dàng thay thế là khả năng chống nhiễu và chống ồn rất cao.
- Ứng dụng trong việc chế tạo các cảm biến từ trường nhạy, các cảm biến đo gia tốc...
- Một ứng dụng lớn nhất mở ra từ hiệu ứng này là việc phát triển các linh kiện spintronics, các linh kiện điện tử thế hệ mới hoạt động dựa trên việc điều khiển dòng spin của điện tử. Hiệu ứng từ điện trở khổng lồ, từ điện trở chui hầm là hai trụ cột của spintronics.
Đọc thêm[sửa | sửa mã nguồn]
Tài liệu tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- M. N. Baibich, J. M. Broto, A. Fert, F. Nguyen Van Dau, F. Petroff, P. Eitenne, g. Creuzet, A. Friederich, and J. Chazelas, Phys. Rev. Lett. 61 (1988) 2472.
- G. Binasch, P. Grünberg, F. Saurenbach, W. Zinn, Phys. Rev. B 39 (1989) 4828.
- A. E. Berkowitz, J. R. Mitchell, M. J. Carey, A. P. Young, S. Zhang, F. E. Spada, F. T. Parker, A. Hutten, G. Thomas, Phys. Rev. Lett. 68 (1992) 3745.

markdown:
# Từ điện trở khổng lồ
**Hiệu ứng từ điện trở khổng lồ** ( [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh): *, viết tắt là Giant magnetoresistance* *) là sự thay đổi lớn của* **GMR** [điện trở](/wiki/%C4%90i%E1%BB%87n_tr%E1%BB%9F)ở các [vật liệu từ](/w/index.php?title=V%E1%BA%ADt_li%E1%BB%87u_t%E1%BB%AB&action=edit&redlink=1)dưới tác dụng của [từ trường](/wiki/T%E1%BB%AB_tr%C6%B0%E1%BB%9Dng)ngoài. Tên gọi gốc tiếng Anh của GMR là "Giant magnetoresistance", dịch sang tiếng Việt còn chưa thống nhất (giữa từ "lớn" hay "khổng lồ") do việc so sánh với tên gọi một [hiệu ứng từ điện trở](/wiki/Hi%E1%BB%87u_%E1%BB%A9ng_t%E1%BB%AB_%C4%91i%E1%BB%87n_tr%E1%BB%9F)khác có tên tiếng Anh là " *Colossal magnetoresistance*" (Từ " *Colossal*" có nghĩa còn lớn hơn với " *Giant*"). Vì thế, những nhà nghiên cứu [khoa học vật liệu](/wiki/Khoa_h%E1%BB%8Dc_v%E1%BA%ADt_li%E1%BB%87u), [vật lý chất rắn](/wiki/V%E1%BA%ADt_l%C3%BD_ch%E1%BA%A5t_r%E1%BA%AFn)ở Việt Nam gọi tắt chung hiệu ứng này là GMR.
Độ lớn của GMR được thể hiện qua tỉ số từ điện trở:
## Mục lục
## Lịch sử của GMR[
[sửa](/w/index.php?title=T%E1%BB%AB_%C4%91i%E1%BB%87n_tr%E1%BB%9F_kh%E1%BB%95ng_l%E1%BB%93&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%E1%BB%AB_%C4%91i%E1%BB%87n_tr%E1%BB%9F_kh%E1%BB%95ng_l%E1%BB%93&action=edit§ion=1)]
GMR là một
[hiệu ứng từ điện trở](/wiki/Hi%E1%BB%87u_%E1%BB%A9ng_t%E1%BB%AB_%C4%91i%E1%BB%87n_tr%E1%BB%9F) nhưng là một hiệu ứng [lượng tử](/wiki/C%C6%A1_h%E1%BB%8Dc_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_t%E1%BB%AD) khác với [hiệu ứng từ điện trở](/wiki/Hi%E1%BB%87u_%E1%BB%A9ng_t%E1%BB%AB_%C4%91i%E1%BB%87n_tr%E1%BB%9F) thông thường được nghiên cứu từ cuối [thế kỷ 19](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_19). Hiệu ứng này lần đầu tiên được phát hiện vào năm [1988](/wiki/1988). Nhóm nghiên cứu của [Albert Fert](/wiki/Albert_Fert) ở Đại học Paris-11 trên các [siêu mạng](/w/index.php?title=Si%C3%AAu_m%E1%BA%A1ng&action=edit&redlink=1) Fe(001)/Cr(001) cho tỉ số từ trở tới vài chục %. Nhóm nghiên cứu của [Peter Grünberg](/wiki/Peter_Gr%C3%BCnberg) ở Trung tâm Nghiên cứu Jülich (Đức) phát hiện ứng này trên [màng mỏng](/wiki/M%C3%A0ng_m%E1%BB%8Fng) kiểu "bánh kẹp" (sandwich) 3 lớp Fe(12 nm/Cr(1 nm)/Fe(12 nm) chế tạo bằng phương pháp [epitaxy chùm phân tử](/wiki/Epitaxy_ch%C3%B9m_ph%C3%A2n_t%E1%BB%AD) trên đế [GaAs](/w/index.php?title=GaAs&action=edit&redlink=1). Hai tác giả này đã nhận giải thưởng Nobel Vật lý năm 2007 cho phát minh này.
Đây là hai nhóm độc lập nghiên cứu và phát hiện ra hiệu ứng GMR trên các màng đa lớp có các lớp
[sắt từ](/wiki/S%E1%BA%AFt_t%E1%BB%AB) bị phân cách bởi lớp [phản sắt từ](/wiki/Ph%E1%BA%A3n_s%E1%BA%AFt_t%E1%BB%AB) hoặc phi từ, đồng thời đưa ra các giả thiết để giải thích hiệu ứng này.
Năm 1992, nhóm của A. E. Berkowitz (Đại học California, San Diego, Mỹ) phát hiện ra hiệu ứng GMR trên các màng
[hợp kim dị thể](/w/index.php?title=H%E1%BB%A3p_kim_d%E1%BB%8B_th%E1%BB%83&action=edit&redlink=1) Co-Cu với cấu trúc là các hạt [Co](/wiki/Coban) [siêu thuận từ](/wiki/Si%C3%AAu_thu%E1%BA%ADn_t%E1%BB%AB) trên nền [Cu](/wiki/Cu) có tỉ số từ trở đạt tới hơn 20%. Các nghiên cứu về sau tiếp tục phát triển và lý giải hiệu ứng này, và tính từ "khổng lồ" không còn được hiểu theo nghĩa độ lớn của hiệu ứng từ điện trở nữa, mà hiểu theo cơ chế tạo nên hiệu ứng: đó là cơ chế [tán xạ](/wiki/T%C3%A1n_x%E1%BA%A1) phụ thuộc [spin](/wiki/Spin) của điện tử.
## Cơ chế của hiệu ứng GMR[
[sửa](/w/index.php?title=T%E1%BB%AB_%C4%91i%E1%BB%87n_tr%E1%BB%9F_kh%E1%BB%95ng_l%E1%BB%93&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%E1%BB%AB_%C4%91i%E1%BB%87n_tr%E1%BB%9F_kh%E1%BB%95ng_l%E1%BB%93&action=edit§ion=2)] [Điện trở](/wiki/%C4%90i%E1%BB%87n_tr%E1%BB%9F) của các [chất rắn](/wiki/Ch%E1%BA%A5t_r%E1%BA%AFn) được tạo ra do sự [tán xạ](/wiki/T%C3%A1n_x%E1%BA%A1) của [điện tử](/wiki/Electron), và có các đóng góp cho sự tán xạ này gồm:
- Tán xạ trên
[mạng tinh thể](/wiki/C%E1%BA%A5u_tr%C3%BAc_tinh_th%E1%BB%83)do dao động mạng tinh thể gọi là tán xạ trên [phonon](/wiki/Phonon).
- Tán xạ trên
[spin](/wiki/Spin)của các phần tử mang từ tính, gọi là tán xạ trên [magnon](/w/index.php?title=Magnon&action=edit&redlink=1).
- Tán xạ trên sai hỏng mạng tinh thể (defect).
- Gần đây còn có các nghiên cứu chỉ ra sự tán xạ của điện tử trên các
[polaron](/w/index.php?title=Polaron&action=edit&redlink=1)từ để giải thích hiệu ứng CMR.
Như vậy, hiệu ứng GMR có được là do sự tán xạ của điện tử trên magnon. Khi có các phần tử mang từ tính (ví dụ các lớp
[sắt từ](/wiki/S%E1%BA%AFt_t%E1%BB%AB) trong các [màng đa lớp](/w/index.php?title=M%C3%A0ng_%C4%91a_l%E1%BB%9Bp&action=edit&redlink=1) hay các hạt [siêu thuận từ](/wiki/Si%C3%AAu_thu%E1%BA%ADn_t%E1%BB%AB) trong các màng hợp kim dị thể) có sự định hướng khác nhau về mômen từ (do tác động của từ trường ngoài), sẽ dẫn đến sự thay đổi về tính chất tán xạ của điện tử và do đó sẽ làm thay đổi điện trở của chất rắn. Một cách chính xác hơn, hiệu ứng GMR trong các màng đa lớp được giải thích bằng mô hình hai dòng điện của Mott (đề ra từ năm 1936). **Mô hình hai dòng**
-
- Là khái niệm được đề xuất năm 1935 bởi Mott để giải thích các tính chất bất thường của điện trở trong các
[kim loại](/wiki/Kim_lo%E1%BA%A1i) [sắt từ](/wiki/S%E1%BA%AFt_t%E1%BB%AB). Mott cho rằng ở nhiệt độ đủ thấp sao cho tán xạ trên magnon đủ nhỏ thì các dòng chuyển dời điện tử chiếm đa số (có spin song song với từ độ) và thiểu số (có spin đối song song với từ độ) sẽ không bị pha trộn trong quá trình tán xạ. Sự dẫn điện có thể coi là tổng hợp của hai dòng độc lập và không cân bằng của hai loại spin có chiều khác nhau.
- Các lớp
[phản sắt từ](/wiki/Ph%E1%BA%A3n_s%E1%BA%AFt_t%E1%BB%AB)(ví dụ [Cr](/wiki/Cr)) hay phi từ (ví dụ [Cu](/wiki/Cu)) đóng vai trò ngăn cách giữa các lớp sắt từ, khiến cho mômen từ của các lớp sắt từ phải có sự định hướng khác nhau sao cho có sự cân bằng về từ độ. Sự tác động của từ trường ngoài dẫn đến việc thay đổi sự định hướng của mômen từ ở mỗi lớp, dẫn đến sự thay đổi về dòng dẫn của các spin phân cực, và dẫn đến sự thay đổi về điện trở suất.
- Là khái niệm được đề xuất năm 1935 bởi Mott để giải thích các tính chất bất thường của điện trở trong các
## Ứng dụng của hiệu ứng GMR[
[sửa](/w/index.php?title=T%E1%BB%AB_%C4%91i%E1%BB%87n_tr%E1%BB%9F_kh%E1%BB%95ng_l%E1%BB%93&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%E1%BB%AB_%C4%91i%E1%BB%87n_tr%E1%BB%9F_kh%E1%BB%95ng_l%E1%BB%93&action=edit§ion=3)]
- Kể từ năm 1992, hiệu ứng GMR bắt đầu được ứng dụng trong các đầu đọc dữ liệu của ổ
[đĩa cứng](/wiki/%E1%BB%94_%C4%91%C4%A9a_c%E1%BB%A9ng) [máy tính](/wiki/M%C3%A1y_t%C3%ADnh)thay cho các đầu đọc sử dụng hiệu ứng từ điện trở dị hướng cũ, làm tăng tốc độ đọc ghi [thông tin](/wiki/Th%C3%B4ng_tin). Người ta sử dụng các màng mỏng [spin valve](/wiki/Spin_valve)để cho các ứng dụng này. Một ưu điểm khiến chúng dễ dàng thay thế là khả năng chống nhiễu và chống ồn rất cao.
- Ứng dụng trong việc chế tạo các
[cảm biến](/wiki/C%E1%BA%A3m_bi%E1%BA%BFn) [từ trường](/wiki/T%E1%BB%AB_tr%C6%B0%E1%BB%9Dng)nhạy, các cảm biến đo [gia tốc](/wiki/Gia_t%E1%BB%91c)...
- Một ứng dụng lớn nhất mở ra từ hiệu ứng này là việc phát triển các linh kiện
[spintronics](/wiki/%C4%90i%E1%BB%87n_t%E1%BB%AD_h%E1%BB%8Dc_spin), các [linh kiện điện tử](/wiki/Linh_ki%E1%BB%87n_%C4%91i%E1%BB%87n_t%E1%BB%AD)thế hệ mới hoạt động dựa trên việc điều khiển dòng [spin](/wiki/Spin)của [điện tử](/wiki/Electron). Hiệu ứng từ điện trở khổng lồ, [từ điện trở chui hầm](/wiki/T%E1%BB%AB_%C4%91i%E1%BB%87n_tr%E1%BB%9F_chui_h%E1%BA%A7m)là hai trụ cột của [spintronics](/wiki/%C4%90i%E1%BB%87n_t%E1%BB%AD_h%E1%BB%8Dc_spin).
## Đọc thêm[
[sửa](/w/index.php?title=T%E1%BB%AB_%C4%91i%E1%BB%87n_tr%E1%BB%9F_kh%E1%BB%95ng_l%E1%BB%93&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%E1%BB%AB_%C4%91i%E1%BB%87n_tr%E1%BB%9F_kh%E1%BB%95ng_l%E1%BB%93&action=edit§ion=4)]
## Tài liệu tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=T%E1%BB%AB_%C4%91i%E1%BB%87n_tr%E1%BB%9F_kh%E1%BB%95ng_l%E1%BB%93&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%E1%BB%AB_%C4%91i%E1%BB%87n_tr%E1%BB%9F_kh%E1%BB%95ng_l%E1%BB%93&action=edit§ion=5)] [M. N. Baibich, J. M. Broto, A. Fert, F. Nguyen Van Dau, F. Petroff, P. Eitenne, g. Creuzet, A. Friederich, and J. Chazelas, Phys. Rev. Lett. 61 (1988) 2472.](http://prola.aps.org/abstract/PRL/v61/i21/p2472_1) [G. Binasch, P. Grünberg, F. Saurenbach, W. Zinn, Phys. Rev. B 39 (1989) 4828.](http://prola.aps.org/abstract/PRB/v39/i7/p4828_1) [A. E. Berkowitz, J. R. Mitchell, M. J. Carey, A. P. Young, S. Zhang, F. E. Spada, F. T. Parker, A. Hutten, G. Thomas, Phys. Rev. Lett. 68 (1992) 3745.](http://prola.aps.org/abstract/PRL/v68/i25/p3745_1)

X-Cache: cp1065 hit (1), cp1055 frontend miss (0)


text:
Thể loại:Giáo dục Singapore
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Thể loại con
Thể loại này gồm 2 thể loại con sau, trên tổng số 2 thể loại con.
Đ
- ► Đại học Singapore (3 tr.)
T
- ► Trường trung học Singapore (1 tr.)
Các trang trong thể loại “Giáo dục Singapore”
2 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 2 trang.

markdown:
# Thể loại:Giáo dục Singapore
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|![]()
[Giáo dục Singapore](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Education_in_Singapore?uselang=vi)
## Thể loại con
Thể loại này gồm 2 thể loại con sau, trên tổng số 2 thể loại con.
### Đ
- ►
[Đại học Singapore](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Singapore) (3 tr.)
### T
- ►
[Trường trung học Singapore](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_trung_h%E1%BB%8Dc_Singapore) (1 tr.)
## Các trang trong thể loại “Giáo dục Singapore”
2 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 2 trang.


text:
Wat Pho
Tọa độ: 13°44′47″B, 100°29′37″Đ
Wat Pho (tiếng Thái: วัดโพธิ์), cũng gọi là Wat Phra Chetuphon (วัดพระเชตุพน) hay Chùa Đức Phật ngồi tựa lưng, là một đền thờ Phật giáo ở quận Phra Nakhon, Bangkok, Thái Lan, tọa lạc trên đảo Rattanakosin gần với Đại Cung. Tên chính thức của chùa là Wat Phra Chetuphon Vimolmangklararm Rajwaramahaviharn (วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม ราชวรมหาวิหาร). Chùa này cũng nổi tiếng là nơi khai sinh ra massage Thái. [1][2]
Mục lục
Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]
Trước khi thành lập nên ngôi chùa này, địa điểm này là một trung tâm giáo dục đào tạo y khoa cổ truyền Thái Lan và các bức tượng được tạo thành với các tư thế yoga.
Trong thời kỳ vua Rama III, các tấm bản được phục hồi khắc ghi các bài khóa y khoa được đặt xung quanh đền này. Ngôi chùa đã được phục dựng trên nền của một ngôi chùa trước đó là Wat Phodharam, và công việc đã bắt đầu từ năm 1788. Chùa đã được phục dựng và mở rộng trong thời kỳ trị vì của vua Rama III, và được phục dựng lại một lần nữa vào năm 1982. Năm 1962 một trường y học cổ truyền và massage đã được thành lập.
Đặc điểm[sửa | sửa mã nguồn]
Wat Pho là ngôi chùa (wat) lớn nhất và cổ nhất ở Bangkok (với diện tích 80.000 m²) và có hơn một ngàn ảnh Phật, nhiều hơn bất cứ chùa nào ở các quốc gia khác. Chùa này cũng có bức tượng Đức Phật ngồi tựa (พระพุทธไสยาสน์ Phra Buddhasaiyas). Tượng này được tạc như một phần của đợt phục dựng thời vua Rama III. Bức tượng Phật này dài 46 m và cao 15 m, được trang trí bọc vàng trên thân tượng và ngọc mẫu (mother of pearl) trên đôi mắt và bàn chân. Trên bàn chân trang trí 108 cảnh điềm lành theo phong các Trung Hoa và Ấn Độ.
Lịch sử xây dựng[sửa | sửa mã nguồn]
Quần thể Wat Pho bao gồm hai tổ hợp có tường bao quanh, bị Soi Soi Chetuphon chia đôi chạy theo hướng Đông-Tây. Quần thể phái Bắc là nơi có bức tượng Phật và trường massage nói trên. Quần thể phía Nam, Tukgawee, là tu viện, nơi ở của sư và một ngôi trường.
Được xây dựng từ thế kỷ 16 trong thời Ayutthaya, được trùng tu vào năm 1782, chùa vẫn chưa nổi tiếng lắm, nhưng cho đến khi Bangkok được chọn làm thủ đô thì chùa mới trở thành quan trọng bậc nhất của Thái Lan. Sử còn chép rằng từng có bốn vị vua đầu tiên của triều đại Chakri (còn gọi là triều đại Bangkok) thường xuyên đến đây để cúng dường, và ngày nay ở phía Tây điện thờ chính trong khuôn viên chùa còn có 4 chedi (tháp thờ dạng tròn) lớn bằng đá khảm sành sứ màu xanh được xây lên để tưởng niệm 4 vị quốc vương này. Với diện tích 8 ha, chùa Pho được chia làm hai phần: khu ở của các sư sãi và khu chùa, mỗi khu đều được bao quanh bởi những bức tường trắng toát. Giữa hai khu này là một con đường hẹp mang tên Chetuphon, chính là con đường mà vào ngày 6 tháng 4 năm 1782, khi từ Campuchia trở về, vua Rama I đã đi ngang qua để đến Thonburi lập ra triều đại Chakri. Trước khi thành lập nên ngôi chùa này, địa điểm này là một trung tâm giáo dục đào tạo y khoa cổ truyền Thái Lan và các bức tượng được tạo thành với các tư thế yoga. Trong thời kỳ vua Rama III, các tấm bản được phục hồi khắc ghi các bài khóa y khoa được đặt xung quanh đền này. Ngôi chùa đã được phục dựng trên nền của một ngôi chùa trước đó là Wat Phodharam, và công việc đã bắt đầu từ năm 1788. Chùa đã được phục dựng và mở rộng trong thời kỳ trị vì của vua Rama III, và được phục dựng lại một lần nữa vào năm 1982.
Trường massage[sửa | sửa mã nguồn]
Năm 1962 một trường y học cổ truyền và massage đã được thành lập. Trong tòa nhà này, tại dãy nhà cuối nằm ở phía Đông còn có riêng một phòng dùng để giảng dạy về nghệ thuật massage theo kiểu Thái Lan, mỗi khóa học thường được kéo dài từ một tuần lễ đến 10 ngày, và học phí cho mỗi bài giảng về mát-xa trong một giờ là 180 baht, nếu học nửa giờ thì 100 baht.
Miêu tả chi tiết[sửa | sửa mã nguồn]
Trên những bức tường chạy dọc theo con đường dẫn đến điện thờ có tượng Phật nằm, có treo rải rác những thẻ bài ghi tên các vị thuốc chữa nhiều bệnh khác nhau cho những ai quan tâm tìm hiểu, để biết rằng y học dân tộc chẳng có gì là bí truyền bí mật cả, đó là những bài thuốc hay của chung mọi người để đón khách ra vào. Hai bên cổng có những pho tượng khổng lồ bằng đá xanh cứng cáp, du khách có thể thấy tượng của các Thiên vương (được thiết kế theo hình mẫu của Trung Quốc) tính luôn cả bệ thì cao khoảng 6 m, vị nào cũng cầm đại đao trấn giữ bên cổng (xem ảnh); hay tượng của Marco Polo - nhà thám hiểm nổi tiếng của phương Tây (người Ý) đã phát hiện được Ấn Độ, Trung Quốc và Indonesia. Qua được cổng, vào bên trong khuôn viên mới thấy những công trình kiến trúc với nhiều kiến trúc lạ lẫm khác nhau.
Điện thờ chính (bot) là một tác phẩm mỹ thuật rất đặc sắc về nghệ thuật khảm ngọc. Các cửa phía Đông và Tây của điện đều được khảm ngọc, và dọc theo nền của điện thờ đều có hàng loạt những hình chạm khắc phong cảnh trên đá sa thạch thật công phu tỉ mỉ. Quanh các hàng hiên dẫn đến điện thờ chính có cả thảy đến 91 tháp thờ hình tròn (chedi), gồm 71 tháp nhỏ và 20 tháp lớn. Ta có thể thấy một khu vườn được bài trí theo phong cách Trung Quốc, trước kia dùng làm nơi nuôi cá sấu, với những hoa thơm cỏ lạ và các tượng đá tu sĩ khổ hạnh đứng và bảo quản những bộ kinh Phật cổ, được xem là Tàng kinh Đại điện, tòa thư viện lưu trữ và bảo quản những bộ kinh Phật cổ, được xem là công trình đẹp nhất của Wat Chetuphon, với vẻ đẹp cực kỳ lạ lùng bởi được phủ kín bằng những mảnh gốm sứ đủ màu sắc trông thật sặc sỡ và diễm lệ.
Wat Chetuphon đã từng được các vị vua đầu tiên của triều đại Chakri xem là cội nguồn của nền giáo dục phổ thông vương quốc, nên đã gọi ngôi chùa này là "Trường Đại học Thái Lan đầu tiên"[cần dẫn nguồn].
Trong khuôn viên chùa còn có một tháp chuông nằm giữa một khoảng sân rộng thênh thang, trên một nền cao khoảng 5 m được sơn màu trắng thanh khiết, có 12 bậc cấp đi lên. Phần tường bao quanh quả chuông cũng được khảm sành sứ với màu sắc thật hài hòa. Ngoài ra, du khách sẽ bắt gặp một tòa bảo tàng lớn nằm giữa bốn nhà nguyện, là nơi gìn giữ và trưng bày triển lãm những tượng Phật, kinh thư, thư tịch, bích họa, pháp cụ pháp khí có niên đại xưa cổ, trong đó đáng kể nhất là trên 349 bức tượng Phật mạ vàng ngồi xếp hàng xếp lớp trông thật uy nghi và tuyệt đẹp.
Đặc biệt, nơi thu hút bao khách thập phương vãn cảnh chùa là pho tượng Phật nhập Niết bàn khổng lồ được đặt nằm trong một gian điện thờ rất cao và rộng. Tượng Phật nằm đồ sộ này có chiều dài đến 46 m, chiều cao 15 m, được đổ bằng thạch cao, phủ lên phần gạch bên trong, còn bên ngoài được phủ kín bằng vàng lá, và nằm trên một chiếc bệ cũng được dát vàng sáng chói, chung quanh có chạm khắc trang trí rất công phu sắc sảo. Phần mắt và chân của tượng Phật được làm bằng gỗ khảm xà cừ. Hai lòng bàn chân của Phật có chiều cao 5,5 m, trên ấy có những hình tượng hoa văn được khảm ngọc mô tả 108 tướng tốt của Phật Thích Ca Mâu Ni. Các bức tường xung quanh và cả bên trên trần của ngôi điện thờ cũng được trang trí tỉ mỉ, màu sắc hòa hợp với pho tượng Phật, tạo nên một không khí ấm cúng và trang nghiêm. Ánh sáng bên trong điện dường như được nhà chùa có chủ ý không cho sáng trưng lên để tạo nên cảnh tranh tối tranh sáng huyền ảo, vì vậy muốn chụp ảnh lưu niệm phải cần có loại đèn flash cực mạnh và tốt mới ghi được hình ảnh rõ ràng.
Nội quy dành cho du khách[sửa | sửa mã nguồn]
Để tham quan chùa, du khách được khuyến cáo phải mặc áo quần dài, đây được xem là bắt buộc khi tham quan tất cả đền và cung điện Hoàng gia Thái.
Bản đồ[sửa | sửa mã nguồn]
ไทย: แผนผังวัดพระเชตุพนฯ
- Phra Ubosot - พระอุโบสถ
- Ubosot-Wall (Kampaeng Kaeo) - กำแพงแก้ว
- Eastern Viharn - พระวิหารทิศตะวันออก
- Western Viharn - พระวิหารทิศตะวันตก
- Phra Prang - พระปรางค์
- Five Chedi on Single Base - พระเจดีย์หมู่ห้าฐานเดียว
- Phra Chedi Rai - พระเจดีย์ราย
- Phra Rabieng (Gallery) - พระระเบียง
- L-shaped Viharn - พระวิหารคด
- Model Hills - เขามอ
- Phra Maha Chedi Group - พระมหาเจดีย์สี่รัชกาล
- Phra Mondop (Library) - พระมณฑป (หอไตรจตุรมุข)
- Library Pavillon (Museum) - พระวิหารทิศพระนาคปรก (ห้องจัดแสดงโบราณวัตถุ)
- Viharn of the Reclining Buddha - พระวิหารพระพุทธไสยาส
- Sala Kan Parien (Preaching Hall) - ศาลาการเปรียญ
- Misakawan Park (The Bodhi Tree) - สวนมิสกวัน
- Crocodile Pond - สระจระเข
- Belfry - หอระฆัง
- "Crowned" Gate with Chinese Stone Giants - ซุ้มประตูทรงมงกุฎ และ ตุ๊กตาจีน
- Thai Traditional Medical Science School - โรงเรียนแพทย์แผนโบราณ และ การนวดแผนโบราณ
- Sala Rai (Multipurpose Pavillon) - ศาลาราย
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Liedtke, Marcel (2011). Thailand- The East (English Edition). Norderstedt: Books on Demand GmbH. tr. 57. ISBN 978-3-8423-7029-6.
- ^ “พระนอนวัดโพธิ์” [The Reclining Buddha at Wat Pho]. Royal Institute of Thailand. 27 tháng 12 năm 2012. Truy cập ngày 13 tháng 1 năm 2013. ‘วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม (อ่านว่า พฺระ-เชด-ตุ-พน-วิ-มน-มัง-คฺลา-ราม) ["วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม (pronounced: wat-phra-chet-tu-phon-wi-mon-mang-khla-ram)"]’

markdown:
# Wat Pho
|
|Wat Pho
|
|![]()
[Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [13°44′47″B, 100°29′37″Đ](http://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Wat_Pho¶ms=13_44_47_N_100_29_37_E_type:landmark_region:TH) **Wat Pho** ( [tiếng Thái](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Th%C3%A1i): วัดโพธิ์), cũng gọi là **Wat Phra Chetuphon** (วัดพระเชตุพน) hay **Chùa Đức Phật ngồi tựa lưng**, là một đền thờ [Phật giáo](/wiki/Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o) ở [quận Phra Nakhon](/wiki/Phra_Nakhon), [Bangkok](/wiki/Bangkok), [Thái Lan](/wiki/Th%C3%A1i_Lan), tọa lạc trên [đảo Rattanakosin](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A3o_Rattanakosin&action=edit&redlink=1) gần với [Đại Cung](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_Cung,_Bangkok&action=edit&redlink=1). Tên chính thức của chùa là **Wat Phra Chetuphon Vimolmangklararm Rajwaramahaviharn** (วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม ราชวรมหาวิหาร). Chùa này cũng nổi tiếng là nơi khai sinh ra [massage Thái](/w/index.php?title=Massage&action=edit&redlink=1). [[1]](#cite_note-Liedtke-1) [[2]](#cite_note-2)
## Mục lục
## Lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=Wat_Pho&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Wat_Pho&action=edit§ion=1)]
Trước khi thành lập nên ngôi chùa này, địa điểm này là một trung tâm giáo dục đào tạo y khoa cổ truyền Thái Lan và các bức tượng được tạo thành với các tư thế
[yoga](/wiki/Yoga).
Trong thời kỳ vua
[Rama III](/wiki/Rama_III), các tấm bản được phục hồi khắc ghi các bài khóa y khoa được đặt xung quanh đền này. Ngôi chùa đã được phục dựng trên nền của một ngôi chùa trước đó là Wat Phodharam, và công việc đã bắt đầu từ năm [1788](/wiki/1788). Chùa đã được phục dựng và mở rộng trong thời kỳ trị vì của vua Rama III, và được phục dựng lại một lần nữa vào năm [1982](/wiki/1982). Năm [1962](/wiki/1962) một trường y học cổ truyền và [massage](/w/index.php?title=Massage&action=edit&redlink=1) đã được thành lập.
## Đặc điểm[
[sửa](/w/index.php?title=Wat_Pho&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Wat_Pho&action=edit§ion=2)]
Wat Pho là ngôi
[chùa](/wiki/Ch%C3%B9a) ( *wat*) lớn nhất và cổ nhất ở Bangkok (với diện tích 80.000 m²) và có hơn một ngàn [ảnh Phật](/w/index.php?title=Ngh%E1%BB%87_thu%E1%BA%ADt_Ph%E1%BA%ADt_Gi%C3%A1o&action=edit&redlink=1), nhiều hơn bất cứ chùa nào ở các quốc gia khác. Chùa này cũng có bức tượng Đức Phật ngồi tựa (พระพุทธไสยาสน์ *Phra Buddhasaiyas*). Tượng này được tạc như một phần của đợt phục dựng thời vua Rama III. Bức tượng Phật này dài 46 m và cao 15 m, được trang trí bọc [vàng](/wiki/V%C3%A0ng) trên thân tượng và [ngọc mẫu](/w/index.php?title=Ng%E1%BB%8Dc_m%E1%BA%ABu&action=edit&redlink=1) ( *mother of pearl*) trên đôi mắt và bàn chân. Trên bàn chân trang trí 108 cảnh điềm lành theo phong các [Trung Hoa](/wiki/T%C3%AAn_g%E1%BB%8Di_Trung_Qu%E1%BB%91c) và [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99).
## Lịch sử xây dựng[
[sửa](/w/index.php?title=Wat_Pho&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Wat_Pho&action=edit§ion=3)]
Quần thể Wat Pho bao gồm hai tổ hợp có tường bao quanh, bị Soi Soi Chetuphon chia đôi chạy theo hướng Đông-Tây. Quần thể phái Bắc là nơi có bức tượng Phật và trường massage nói trên. Quần thể phía Nam, Tukgawee, là tu viện, nơi ở của sư và một ngôi trường.
Được xây dựng từ
[thế kỷ 16](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_16) trong thời [Ayutthaya](/wiki/Ayutthaya), được trùng tu vào năm 1782, chùa vẫn chưa nổi tiếng lắm, nhưng cho đến khi Bangkok được chọn làm thủ đô thì chùa mới trở thành quan trọng bậc nhất của Thái Lan. Sử còn chép rằng từng có bốn vị vua đầu tiên của triều đại Chakri (còn gọi là triều đại Bangkok) thường xuyên đến đây để cúng dường, và ngày nay ở phía Tây điện thờ chính trong khuôn viên chùa còn có 4 chedi (tháp thờ dạng tròn) lớn bằng đá khảm sành sứ màu xanh được xây lên để tưởng niệm 4 vị quốc vương này. Với diện tích 8 ha, chùa Pho được chia làm hai phần: khu ở của các sư sãi và khu chùa, mỗi khu đều được bao quanh bởi những bức tường trắng toát. Giữa hai khu này là một con đường hẹp mang tên [Chetuphon](/w/index.php?title=Chetuphon&action=edit&redlink=1), chính là con đường mà vào ngày 6 tháng 4 năm 1782, khi từ [Campuchia](/wiki/Campuchia) trở về, vua [Rama I](/wiki/Rama_I) đã đi ngang qua để đến Thonburi lập ra triều đại Chakri. Trước khi thành lập nên ngôi chùa này, địa điểm này là một trung tâm giáo dục đào tạo y khoa cổ truyền Thái Lan và các bức tượng được tạo thành với các tư thế yoga. Trong thời kỳ vua [Rama III](/wiki/Rama_III), các tấm bản được phục hồi khắc ghi các bài khóa y khoa được đặt xung quanh đền này. Ngôi chùa đã được phục dựng trên nền của một ngôi chùa trước đó là Wat Phodharam, và công việc đã bắt đầu từ năm 1788. Chùa đã được phục dựng và mở rộng trong thời kỳ trị vì của vua Rama III, và được phục dựng lại một lần nữa vào năm 1982.
## Trường massage[
[sửa](/w/index.php?title=Wat_Pho&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Wat_Pho&action=edit§ion=4)]
Năm 1962 một trường y học cổ truyền và massage đã được thành lập. Trong tòa nhà này, tại dãy nhà cuối nằm ở
[phía Đông](/wiki/H%C6%B0%E1%BB%9Bng_%C4%90%C3%B4ng) còn có riêng một phòng dùng để giảng dạy về nghệ thuật massage theo kiểu Thái Lan, mỗi khóa học thường được kéo dài từ một tuần lễ đến 10 ngày, và học phí cho mỗi bài giảng về mát-xa trong một giờ là 180 [baht](/wiki/Baht), nếu học nửa giờ thì 100 baht.
## Miêu tả chi tiết[
[sửa](/w/index.php?title=Wat_Pho&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Wat_Pho&action=edit§ion=5)]
Trên những bức tường chạy dọc theo con đường dẫn đến điện thờ có tượng Phật nằm, có treo rải rác những thẻ bài ghi tên các vị thuốc chữa nhiều bệnh khác nhau cho những ai quan tâm tìm hiểu, để biết rằng y học dân tộc chẳng có gì là bí truyền bí mật cả, đó là những bài thuốc hay của chung mọi người để đón khách ra vào. Hai bên cổng có những pho tượng khổng lồ bằng đá xanh cứng cáp, du khách có thể thấy tượng của các Thiên vương (được thiết kế theo hình mẫu của
[Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c)) tính luôn cả bệ thì cao khoảng 6 m, vị nào cũng cầm đại đao trấn giữ bên cổng (xem ảnh); hay tượng của [Marco Polo](/wiki/Marco_Polo) - nhà thám hiểm nổi tiếng của [phương Tây](/wiki/Ph%C6%B0%C6%A1ng_T%C3%A2y) (người [Ý](/wiki/%C3%9D)) đã phát hiện được [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99), [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c) và [Indonesia](/wiki/Indonesia). Qua được cổng, vào bên trong khuôn viên mới thấy những công trình kiến trúc với nhiều kiến trúc lạ lẫm khác nhau.
Điện thờ chính (
*bot*) là một tác phẩm mỹ thuật rất đặc sắc về nghệ thuật khảm ngọc. Các cửa phía Đông và Tây của điện đều được khảm ngọc, và dọc theo nền của điện thờ đều có hàng loạt những hình chạm khắc phong cảnh trên đá sa thạch thật công phu tỉ mỉ. Quanh các hàng hiên dẫn đến điện thờ chính có cả thảy đến 91 tháp thờ hình tròn ( *chedi*), gồm 71 tháp nhỏ và 20 tháp lớn. Ta có thể thấy một khu vườn được bài trí theo phong cách Trung Quốc, trước kia dùng làm nơi nuôi [cá sấu](/wiki/C%C3%A1_s%E1%BA%A5u), với những hoa thơm cỏ lạ và các tượng đá tu sĩ khổ hạnh đứng và bảo quản những bộ kinh Phật cổ, được xem là [Tàng kinh Đại điện](/w/index.php?title=T%C3%A0ng_kinh_%C4%90%E1%BA%A1i_%C4%91i%E1%BB%87n&action=edit&redlink=1), tòa thư viện lưu trữ và bảo quản những bộ kinh Phật cổ, được xem là công trình đẹp nhất của [Wat Chetuphon](/w/index.php?title=Wat_Chetuphon&action=edit&redlink=1), với vẻ đẹp cực kỳ lạ lùng bởi được phủ kín bằng những mảnh gốm sứ đủ màu sắc trông thật sặc sỡ và diễm lệ.
Wat Chetuphon đã từng được các vị vua đầu tiên của triều đại Chakri xem là cội nguồn của nền giáo dục phổ thông vương quốc, nên đã gọi ngôi chùa này là "Trường Đại học Thái Lan đầu tiên"
[. [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c)]
Trong khuôn viên chùa còn có một tháp chuông nằm giữa một khoảng sân rộng thênh thang, trên một nền cao khoảng 5 m được sơn màu trắng thanh khiết, có 12 bậc cấp đi lên. Phần tường bao quanh quả chuông cũng được khảm sành sứ với màu sắc thật hài hòa. Ngoài ra, du khách sẽ bắt gặp một tòa bảo tàng lớn nằm giữa bốn nhà nguyện, là nơi gìn giữ và trưng bày triển lãm những tượng Phật, kinh thư, thư tịch, bích họa, pháp cụ pháp khí có niên đại xưa cổ, trong đó đáng kể nhất là trên 349 bức tượng Phật mạ vàng ngồi xếp hàng xếp lớp trông thật uy nghi và tuyệt đẹp.
Đặc biệt, nơi thu hút bao khách thập phương vãn cảnh chùa là pho
[tượng Phật](/w/index.php?title=T%C6%B0%E1%BB%A3ng_Ph%E1%BA%ADt&action=edit&redlink=1) nhập [Niết bàn](/wiki/Ni%E1%BA%BFt-b%C3%A0n) khổng lồ được đặt nằm trong một gian điện thờ rất cao và rộng. Tượng Phật nằm đồ sộ này có chiều dài đến 46 m, chiều cao 15 m, được đổ bằng thạch cao, phủ lên phần gạch bên trong, còn bên ngoài được phủ kín bằng vàng lá, và nằm trên một chiếc bệ cũng được dát vàng sáng chói, chung quanh có chạm khắc trang trí rất công phu sắc sảo. Phần mắt và chân của tượng Phật được làm bằng gỗ khảm xà cừ. Hai lòng bàn chân của Phật có chiều cao 5,5 m, trên ấy có những hình tượng hoa văn được khảm ngọc mô tả 108 tướng tốt của Phật [Thích Ca Mâu Ni](/wiki/T%E1%BA%A5t-%C4%91%E1%BA%A1t-%C4%91a_C%E1%BB%93-%C4%91%C3%A0m). Các bức tường xung quanh và cả bên trên trần của ngôi điện thờ cũng được trang trí tỉ mỉ, màu sắc hòa hợp với pho tượng Phật, tạo nên một không khí ấm cúng và trang nghiêm. Ánh sáng bên trong điện dường như được nhà chùa có chủ ý không cho sáng trưng lên để tạo nên cảnh tranh tối tranh sáng huyền ảo, vì vậy muốn chụp ảnh lưu niệm phải cần có loại đèn flash cực mạnh và tốt mới ghi được hình ảnh rõ ràng.
## Nội quy dành cho du khách[
[sửa](/w/index.php?title=Wat_Pho&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Wat_Pho&action=edit§ion=6)]
Để tham quan chùa, du khách được khuyến cáo phải mặc áo quần dài, đây được xem là bắt buộc khi tham quan tất cả đền và cung điện Hoàng gia Thái.
## Bản đồ[
[sửa](/w/index.php?title=Wat_Pho&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Wat_Pho&action=edit§ion=7)]
ไทย: แผนผังวัดพระเชตุพนฯ
- Phra Ubosot - พระอุโบสถ
- Ubosot-Wall (Kampaeng Kaeo) - กำแพงแก้ว
- Eastern Viharn - พระวิหารทิศตะวันออก
- Western Viharn - พระวิหารทิศตะวันตก
- Phra Prang - พระปรางค์
- Five Chedi on Single Base - พระเจดีย์หมู่ห้าฐานเดียว
- Phra Chedi Rai - พระเจดีย์ราย
- Phra Rabieng (Gallery) - พระระเบียง
- L-shaped Viharn - พระวิหารคด
- Model Hills - เขามอ
- Phra Maha Chedi Group - พระมหาเจดีย์สี่รัชกาล
- Phra Mondop (Library) - พระมณฑป (หอไตรจตุรมุข)
- Library Pavillon (Museum) - พระวิหารทิศพระนาคปรก (ห้องจัดแสดงโบราณวัตถุ)
- Viharn of the Reclining Buddha - พระวิหารพระพุทธไสยาส
- Sala Kan Parien (Preaching Hall) - ศาลาการเปรียญ
- Misakawan Park (The Bodhi Tree) - สวนมิสกวัน
- Crocodile Pond - สระจระเข
- Belfry - หอระฆัง
- "Crowned" Gate with Chinese Stone Giants - ซุ้มประตูทรงมงกุฎ และ ตุ๊กตาจีน
- Thai Traditional Medical Science School - โรงเรียนแพทย์แผนโบราณ และ การนวดแผนโบราณ
- Sala Rai (Multipurpose Pavillon) - ศาลาราย
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Wat_Pho&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Wat_Pho&action=edit§ion=8)] **Liedtke, Marcel (2011).** [^](#cite_ref-Liedtke_1-0) [. Norderstedt: Books on Demand GmbH. tr. 57.](http://books.google.com/books?id=KlspiSV3RP0C&pg=PA57&dq=wat+arun&hl=en&ei=5l60TsaLCYHAtgfkzaHxAw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=3&ved=0CDsQ6AEwAg#v=onepage&q=wat%20arun&f=false) *Thailand- The East (English Edition)* [ISBN](/wiki/ISBN) [978-3-8423-7029-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-3-8423-7029-6). [^](#cite_ref-2) [“พระนอนวัดโพธิ์” [The Reclining Buddha at Wat Pho]](http://www.royin.go.th/th/knowledge/detail.php?ID=5269). [Royal Institute of Thailand](/w/index.php?title=Royal_Institute_of_Thailand&action=edit&redlink=1). 27 tháng 12 năm 2012. Truy cập ngày 13 tháng 1 năm 2013. ‘วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม (อ่านว่า พฺระ-เชด-ตุ-พน-วิ-มน-มัง-คฺลา-ราม) ["วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม (pronounced: wat-phra-chet-tu-phon-wi-mon-mang-khla-ram)"]’
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Wat_Pho&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Wat_Pho&action=edit§ion=9)]
|
|![]()

X-Cache: cp1068 hit (1), cp1052 frontend miss (0)


text:
Zipacón
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Zipacón là một khu tự quản thuộc tỉnh Cundinamarca, Colombia. Thủ phủ của khu tự quản Zipacón đóng tại Zipacón Khu tự quản Zipacón có diện tích ki lô mét vuông. Đến thời điểm ngày 28 tháng 5 năm 2005, khu tự quản Zipacón có dân số 4012 người.[1]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “Municipalities of Colombia”. Statoids. Bản gốc lưu trữ 5 tháng 5 năm 2009. Truy cập ngày 26 tháng 6 năm 2012.

markdown:
# Zipacón
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Zipacón
|—
| —
|
|
![]()
|
|[4°45′36″B 74°22′47″T / 4,76°B 74,379722222222°T](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Zipac%C3%B3n¶ms=4.76_N_-74.379722222222_E_type:city(4012)_region:CO_globe:earth) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/21/Flag_of_Colombia.svg/22px-Flag_of_Colombia.svg.png)
[Colombia](/wiki/Colombia) [Tỉnh (Departmento)](/wiki/T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Colombia) [Cundinamarca](/w/index.php?title=Cundinamarca_(t%E1%BB%89nh)&action=edit&redlink=1) **Dân số**(28 tháng 5 năm 2005) [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) **Lỗi biểu thức: Dư toán tử round**/km² ( **Lỗi biểu thức: Dư toán tử <**/mi²) **Zipacón** là một [khu tự quản](/w/index.php?title=Khu_t%E1%BB%B1_qu%E1%BA%A3n_c%E1%BB%A7a_Colombia&action=edit&redlink=1) thuộc [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Colombia) [Cundinamarca](/wiki/Cundinamarca), [Colombia](/wiki/Colombia). Thủ phủ của khu tự quản Zipacón đóng tại Zipacón Khu tự quản Zipacón có diện tích [ki lô mét vuông](/wiki/Ki-l%C3%B4-m%C3%A9t_vu%C3%B4ng). Đến thời điểm ngày 28 tháng 5 năm 2005, khu tự quản Zipacón có dân số 4012 người. [[1]](#cite_note-1)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Zipac%C3%B3n&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Zipac%C3%B3n&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [“Municipalities of Colombia”](http://statoids.com/yco.html). Statoids. Bản gốc [lưu trữ](http://web.archive.org/web/20101129051202/http://statoids.com/yco.html)5 tháng 5 năm 2009. Truy cập ngày 26 tháng 6 năm 2012.

X-Cache: cp1067 miss (0), cp1053 frontend miss (0)