text:
- 18 trang
- Lượt xem: 861
- Download: 404
Tiểu luận " Liên minh công nông trí ở Việt Nam "
Chia sẻ: kimlien1505
Sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc, xây dựng CNXH và công cuộc đổi mới dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đã trải qua rất nhiều khó khăn, gian khổ nhưng đã đạt được những thành tựu to lớn, rất quan trọng và vẻ vang. Một trong những nhân tố quyết định thắng lợi của Cách mạng là liên minh công – nông – trí thức tạo nên sức mạnh vô địch, là bản lĩnh, trí tuệ và sự dũng cảm phi thường của con người Việt Nam. Với một quá khứ hào hùng, oanh liệt của liên...
Thể loại:Luận Văn - Báo Cáo » Kinh tế - Thương mại
Chủ đề liên quan:
Nội dung Text: Tiểu luận " Liên minh công nông trí ở Việt Nam "
A/ LỜI MỞ ĐẦU
Sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc, xây dựng CNXH và công cuộc đổi mới dưới
sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đã trải qua rất nhiều khó khăn, gian khổ nhưng đã đạt
được những thành tựu to lớn, rất quan trọng và vẻ vang. Một trong những nhân tố quyết định thắng
lợi của Cách mạng là liên minh công – nông – trí thức tạo nên sức mạnh vô địch, là bản lĩnh, trí
tuệ và sự dũng cảm phi thường của con người Việt Nam.
Với một quá khứ hào hùng, oanh liệt của liên minh các tầng lớp giai cấp công – nông – trí với
những con người anh hùng đã góp mình vào công cuộc xây dựng và đổi mới đất nước. Vậy giờ đây
một con người thuộc cái tầng lớp, giai cấp này họ đang phài sống trong thực trạng như thế nào
trong xã hội của nước ta hiện nay?
Tôi xin nói rõ vấn đề này và phương hướng cơ bản để xây dựng một liên minh công – nông – trí
vững mạnh để xây dựng đưa nước ta phát triển thành một nước công nghiệp hóa – hiện đại hóa
trên con đường quá độ lên CNXH ở nước ta.
B/ LIÊN MINH GIAI CẤP CÔNG NÔNG TRI THỨC TRONG XÃ HỘI Ở NƯỚC TA HIỆN NAY
І. Thực trạng giai cấp công nông tri thức trong xã hội nước ta hiện nay
1. Giai cấp công nhân:
Giai cấp công nhân nước ta hiện nay có khoảng 4,53 triệu người, chiếm 6% dân số. Về cơ cấu
thành phần kinh tế, công nhân trong các doanh nghiệp nhà nước từ chỗ là đại diện cho toàn bộ
giai cấp công nhân trongthời kỳ trước đổi mới nay chỉ giữ một số lượng và tỷ lệ thấp hơn (1,83
triệu, chiếm 40,8%) so với công nhân của khu vực ngoài nhà nước (2,68 triệu chiếm 59,2%). Tỷ lệ
công nhân nhà nước tỷ lệ nghịch với tốc độ và quy mô đổi mới doanh nghiệp nhà nước đang diễn
ra mạnh mẽ trong mấy năm gần đây dưới sức ép của nhu cầu nâng cao hiệu quả kinh doanh và
năng lực cạnh tranh của kinh tế quốc tế. Hậu quả tất yếu nhưng không mong muốn của tiến trình
này là hiện có hơn 150000 người vốn là công nhân nhà nước, nay thuộc diện dư dôi, thất nghiệp.
Cơ cấu thành phần cuả công nhân hiện nay rất phức tạp, có những người vừa làm cho Nhà nước
vừa làm cho tư nhân hoặc mang danh là công nhân nhưng lại sống bằng nghề phụ, kinh tế hộ cá
thể.
Về cơ cấu ngành nghề, giai cấp công nhân nước ta thường làm việc trong những ngành công
nghiệp truyền thống: luyện kim, cơ khí, điện. Trong thời kỳ đổi mới, công nhân làm trong các
ngành dịch vụ (giao thông vận tải, bưu điện, viễn thông, ngân hàng...) đã tăng lên nhanh cùng với
tốc độ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Đáng chú ý là đã xuất hiện một bộ phận mới dù
chiếm tỷ lệ nhỏ đó là công nhân tri thức, những người có tri thức vàkỹ năng cao, tạo ra những sản
phẩm dịch vụ có hàm lượng giá trịtăng cao như tư vấn, thiết kế, quản lý chất lượng đồng bộ. Số
công nhân có trình độ cao đẳng, đại học ở nước ta chiếm trên 150000 người (khoảng 3,3%).
Xu hướng phát triển của bộ phận công nhân tri thức sẽ tăng nhanh cùng với mức độ phát triển của
kinh tế tri thức ở nước ta. Chính sự đa dạng, phức tạp về nguồn gốc, cơ cấu, sự không đồng nhất
về chất lượng và sự phân hoá, phân tầng trong nội bộ giai cấp, giữa các bộ phận công nhân trong
các ngành nghề và thành phần kinh tế, đã làm suy yếu tính thống nhất, sức mạnh đoàn kết và địa
vị xã hội của giai cấp công nhân hiện nay so với thời kỳ trước đổi mới. Tuy vậy, sự xuất hiện và
ngày càng lớn mạnh về số lượng và chất lượng của bộ phận công nhân tri thức ở nước ta hiện nay
là một trong những yếu tố cơ bản tiếp tục đảm bảo cho sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân
Việt Nam trong giai đoạn phát triển hiện nay.
Về kinh tế, ngoài bộ phận nhỏ công nhân trí thức có thu nhập cao, bộ phận công nhân trong các
doanh nghiệp nhà nước ở một số lĩnh vực có tính độc quyền, có mức thu nhập khá, còn lại phần
lớn công nhân nước ta có mức thu nhập rất thấp.
Về chính trị và uy tín xã hội, công nhân chưa có địa vị bằng tầng lớp tri thức, tầng lớp công chức,
viên chức. Ngay trong các doanh nghiệp nhà nước, quyền lực và vai trò của công nhân còn bị hạn
chế. Trong các doanh nghiệp tư nhân và doanh nghệp có vốn đầu tư nước ngoài, tổ chức Đảng và
các tổ chức quần chúng thiếu hụt hoặc bị hạn chế hoạt động , công nhân thường bị giới chủ chèn
ép, quản lý chặt chẽ; họ có rất ít khả năng đấu tranh với các ông chủ dù chỉ nhằm bảo vệ quyền
lợi chính đáng của mình.
Trình độ học vấn và văn hoá của công nhân tuy cao hơn nông dân nhưng lại bị thiệt thòi hơn so
với nhiều tầng lớp khác trong xã hội. Do bộ phận công nhân nhà nước thường phải làm thêm nghề
phụ để tăng thu nhập nên tác phong công nghệp chưa cao. Công nhân trong khu vực kinh tế tư
nhân, khu vực có vốn đầu tư nước ngoài có kỷ luật cao hơn song thường phải tăng ca, làm thêm
giờ để kiếm sống nên ít có thời gian và điều kiện để học tập, phát triển bản thân. Ý thức giai cấp, ý
thức Đảng trong bộ phận công nhân này nói chung thấp. Công nhân tri thức cũng có xu hướng
chịu làm thuê đến khi đủ mạnh để tách ra lập tổ chức kinh doanh của mình để trở thành ông chủ,
thầy hay chuyên gia độc lập. Trong khi nhiều trí thức, tiểu tư sản trải qua sự rèn luyện và công tác
mà có bản chất giai cấp công nhân thì nhiều người xuất thân từ công nhân khi được đề bạt lên
lãnh đạo, quản lý lại để mai một bảnchất giai cấp của mình. Làm công nhân không phải là mơ ước
và sự tự lựa chọn không chỉ đối với những thanh niên trẻ mà còn đối với những người đang trong
nghề. Tỷ lệ giai cấp công nhân trong các cấp uỷ, nhất là cấp cao, cấp Trung ương thường không
đạt như mong muốn và kế hoạch phấn đấu chủ yếu là do chưa đáp ứng được các yêu cầu, tiêu
chuẩn của cán bộ lãnh đạo thời kỳđổi mới của Đảng.
Nền kinh tế nhiều thành phần trong thời kỳ quá độ gây nên sự biến động thường xuyên, ngày càng
đa dạng, phức tạp, không thuần nhấtvề số lượng, chất lượng của giai cấp công nhân Việt Nam.
Điều đó được thể hiện tập trung trên các phương diện sau:
Sự giảm sút nhanh chóng về số lượng công nhân trong khu vực kinh tế nhà nước, kinh tế tập thể;
sự tăng lên nhanh của đội ngũ công nhân khu vực kinh tế tư nhân, tư bản nhà nước và khu vực có
vốn đầu tư nước ngoài.
Sự đa dạng, phức tạp, không thuần nhất và phân hoá, phân tầng trong nội bộ giai cấp, giữa các
bộ phận công nhân, đội ngũ trí thức trong các ngành nghề, các tổ chức xã hội nghề nghiệp và
thành phần kinh tế.
Phản ánh sự đa dạng, đan xen, hỗn hợp của các thành phần kinh tế nhất định nào đó, mà họ có
thể hiện diện ở hai hoặc vài thành phần kinh tế: họ vừa là công nhân trong khu vực kinh tế nhà
nước, vừa làm việc ở khu vực kinh tế tập thể, cá thể, tư nhân, hộ gia đình, vv.. Có thể họ vừa là
công nhân, vừa không phải là công nhân khi họ sống bằng nghề phụ (tăng gia, chăn nuôi, thủ
công, buôn bán...), hoặc bằng thu nhập khác là chủ yếu, họ có vốn cổ phần ở một mức độ nào đó
trong xí nghiệp, nhà máy, công ty,...
Sự mất cân đối về cơ cấu đội ngũ công nhân giữa các thành phần, ngành kinh tế, trên các địa
bàn dân cư, giữa số lượng và chất lượng. Nhìn chung, cơ cấu giai cấp công nhân chưa cân đối và
đồng bộ. Các ngành công nghiệp nặng còn chiếm tỷ lệ thấp, trong khi đó các ngành công nghiệp
nhẹ, chế biến thực phẩm chiếm tới 40%. Bộ phận công nhân nông nghiệp còn quá ít.
Sự già hoá, đứt đoạn và giảm đi của đội ngũ công nhân lâu năm, nhiều đời, công nhân lành nghề,
thợ bậc cao, thợ giỏi trong những năm gần đây, nhất là ở bộ phận công nhân trong khu vực kinh tế
nhà nước; sự trẻ hoá của đội ngũ công nhân ở khu vực kinh tế tư nhân, có vốn đầu tư nước ngoài.
Tình hình phát triển về số lượng, cơ cấu đa dạng, phức tạp, không thuần nhất, thường xuyên biến
động như trên, đã và đang dẫn đến một thực trạng về chất lượng giai cấp công nhân: đang có sự
yếu kém về nhiều mặt và sự phân hoá, không thuần nhất giữa các bộ phận của đội ngũ công nhân
Việt Nam hiện nay. Thực trạng này được phản ánh trên các bình diện sau:
Trình độ văn hoá, tay nghề thấp và không đồng dều, mất cân đối giữa các bộ phận công nhân.
Trình độ kỹ thuật, kiến thức quản lý kinh tế, khả năng nghề nghiệp của công nhân còn thấp so với
yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá.
Bộ phận công nhân xuất thân từ nông thôn chiếm đại đa số trong giai cấp công nhân. Họ mang
theo lối suy nghĩ, tầm nhìn của người nông dân, quan hệ xã hội và cả lối sống nông thôn vào trong
giai cấp công nhân. Những nhược điểm đó kéo dài cả thập kỷ, thậm chí có phần phát triển dưới
chế độ bao cấp và cơ chế kinh tế kế hoạch tập trung. Người công nhân Việt Nam chưa được rèn
luyện nhiều trong nền kinh tế công nghiệp và quan hệ cạnh tranh, phát huy tính sáng tạo cá nhân
và tập thể trong môi trường công nghiệp và thị trường còn hạn chế. Điều đó ảnh hưởng rất nhiều
đến tư duy kinh tế, phong cách làm việc, phong cách quản lý của người công nhân.
Vấn đề lớn nhất nổi lên trong các năm qua là, giai cấp công nhân chưa thể đóng vai trò chủ đạo
trong đời sống xã hội, nhất là trong sản xuất, kinh doanh, phân phối. Một phần, vì người công
nhân chưa có thói quen và năng lực làm chủ, nhiều cơ quan lãnh đạo, quản lý trong các nhà máy,
xí nghiệp và ngoài xã hội chưa tôn trọng quyền làm chủ của giai cấp công nhân. Thậm chí, có nơi
quyền dân chủ của công nhân còn bị vi phạm nghiêm trọng. Đây là mặt yếu rất đặc trưng của giai
cấp công nhân ở những nước chưa có công nghiệp hiện đại. Tình hình làm việc ngày một căng
thẳng, lương không đủ sống, người công nhân phải vật lộn với cuộc sống hàng ngày, phải xoay xở
bằng mọi cách để tồn tại; khi ngườicông nhân chưa làm chủ được bản thân mình thì khó có thể
làm chủ được nhà máy, xí nghiệp và xã hội. Công nhân nước ta chưa được tôi luyện bao nhiêu
trong môi trường kinh tế, khoa học công nghệ và cạnh tranh. Vai trò của giai cấp công nhân trong
phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội còn chưa đạt được mức độ cần có của nó.
Một bộ phận trong giai cấp chưa có trình độ chính trị, phẩm chất giai cấp giảm, kỷ luật lao động,
tác phong công nghiệp kém.
Một bộ phận công nhân bị thoái hoá và tha hoá nghiêm trọng về lao động, phẩm chất giai cấp và
lối sống.
Trong những năm tới, sự biến động cơ cấu giai cấp của công nhân Việt Nam sẽ diễn ra theo
những xu hướng: ngày càng đa dạng hoá, phức tạp về cơ cấu và không thuần nhất. Trong những
năm đầu, xu hướng trên diễn ra mạnh mẽ với tốc độ nhanh. Công nhân có mặt trong tất cả các
thành phần kinh tế. Xu hướng tăng lên nhanh của bộ phận công nhân trong khu vực kinh tế tư
nhân, tư bản nhà nước và kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài; bộ phận công nhân trong khu vực kinh
tế nhà nước giảm đi một cách tương đối. Sự phân hoá về thu nhập, phân hoá giàu nghèo, phân
hoá về mức sống, lối sống, ý thức giai cấp, trình độ chính trị, tư tưởng sẽ diễn ra mạnh mẽ và sâu
sắc. Trình độ văn hoá, học vấn, tay nghề, trẻ hoá về tuổi đời, tuổi nghề có xu hướng ngày càng
tăng, ngày càng được trí thức hoá. Xu hướng phi tập trung hoá công nhân trong các nhà máy, xí
nghiệp có quy mô lớn, số lượng công nhân đông; đội ngũ công nhân trí thức hoá ngày càng tăng
và điều này đã chứng minh hùng hồn và đang hiện thực hoá cho luận điểm rất đúng đắn của Chủ
tịch Hồ Chí Minh: trí thức hoá công nhân. Xu hướng luân chuyển nghề nghiệp nhiều lần và một bộ
phận công nhân lao động ra khỏi dây chuyền sản xuất sẽ diễn ra thường xuyên với tốc độ nhanh.
Xu hướng phát triển đa dạng hoá ngành nghề đi đôi với chuyên môn hoá cao trong công nhân. Sự
phân tầng xã hội, tình trạng thất nghiệp, thiếu việc làm, mâu thuẫn về lợi ích ngay trong nội bộ giai
cấp công nhân sẽ tăng lên. Quan hệ chủ thợ trong các cơ sở sản xuất phức tạp hơn; đình công,
bãi công sẽ còn diễn ra với mức độ gay gắt, quyết liệt hơn. Vì vậy, cần có nhận thức đầy đủ, toàn
diện những xu hướng đó để có những giải pháp trước mắt và lâu dài nhằm xây dựng giai cấp công
nhân Việt Nam từng bước trưởng thành, phát triển, thể hiện rõ và phát huy vai trò chủ đạo trong
nền kinh tế nhiều thành phần.
Giai cấp công nhân Việt Nam lãnh đạo cách mạng thông qua Đảng tiên phong của nó là Đảng
Cộng sản Việt Nam. Khi nói giai cấp công nhân lãnh đạo là nói đến toàn bộ giai cấp như một
chỉnh thể chứ không phải từng nhóm, từng người cá biệt. Xét về thành phần xuất thân, ở nước ta
có nhiều Đảng viên không phải là công nhân. Nhưng bất cứ đảng viên nào cũng phải đứng trên
lập trường giai cấp công nhân thể hiện ở lý tưởng, ở lý luận Mác Lênin và đường lối cách mạng, ở
tinh thần kiên quyết cách mạng trong cuộc đấu tranh để thực hiện sứ mệnh của giai cấp công
nhân vì lợi ích của giai cấp công nhân, của nhân dân lao động và cả dân tộc.
Trong giai đoạn xây dựng đất nước quá độ lên chủ nghĩa xã hội, đội ngũ công nhân hình thành
một giai cấp công nhân thống nhất đại diện cho sản xuất tiên tiến, thông qua Đảng Cộng sản Việt
Nam được trang bị bằng chủ nghĩa Mác Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh. Họ là lực lượng đi đầu
trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá, là cơ sở xã hội chủ yếu nhất của Đảng và Nhà
nước, là hạt nhân vững chắc trong liên minh công nhân nông dân trí thức, nền tảng của khối đại
đoàn kết dân tộc.
Chúng ta không phủ nhận những nhược điểm của giai cấp công nhân Việt Nam (như số lượng còn
ít, chưa được rèn luyện nhiều trong công nghiệp hiện đại, trình độ văn hoá và tay nghề còn thấp...)
mà nguồn gốc sâu xa là ở trình độ phát triển kinh tế chưa cao ở nước ta trong thời kỳ quá độ.
Nhưng điều đó không thể là lý do để phủ nhận sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhânViệt Nam.
Để khắc phục những nhược điểm ấy, Nghị quyết hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Trung ương
khoá VII của Đảng, gắn trực tiếp vấn đề công nghiệp hoá, hiện đại hoá với vấn đề xây dựng, phát
triển giai cấp công nhân đã chỉ rõ phương hướng xây dựng giai cấp công nhân nước ta trong giai
đoạn hiện nay là: “ Cùng với quá trình phát triển công nghiệp và công nghệ theo xu hướng công
nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, cần xây dựng giai cấp công nhân phát triển về số lượng, giác
ngộ về giai cấp, vững vàng về chính trị, tư tưởng, có trình độ học vấn và tay nghề cao, có năng lực
tiếp thu và sáng tạo công nghệ mới, lao động đạt năng suất, chất lượng, hiệu quả cao, vươn lên
làm tròn sứ mệnh lịch sử của mình”.
Công cuộc đổi mới đem lại những thành tựu to lớn, có ý nghĩa quan trọng. Giai cấp công nhân
đang đi đầu trong việc xây dựng xã hội mới, nhất là trong việc xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật
của chủ nghĩa xã hội nhằm thực hiện dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ văn minh.
Hơn lúc nào hết, giai cấp công nhân Việt Nam cần phải vươn lên để xứng đáng là lực lượng trụ cột
của liên minh công nông trí, của khối đại đoàn kết dân tộc. Phương hướng củng cố, phát triển
công nhân Việt Nam trong sư nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá mộtlần nữa đã được Đại hội
đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng Cộng sản Việt Nam đặc biệt chú trọng. Đại hội chỉ rõ: “Đối
với giai cấp công nhân, coi trọng phát triển về số lượng và chất lượng, nâng cao giác ngộ và bản
lĩnh chính trị, trình độ học vấn và nghề nghiệp, thực hiện “trí thức hoá công nhân”, nâng cao năng
lực ứng dụng và sáng tạo công nghệ mới, chất lượng và hiệu quả ngày càng cao, xứng đáng là lực
lượng đi đầu trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước...”
2. Giai cấp nông dân:
Tiến trình công nhiệp hoá, hiện đại hoá đất nước chủ yếu làm giảm tỷ lệ giai cấp nông dân trong
xã hội, số lượng nông dân giảm đi, số hộ và lao động thuần nông giảm, tỷ lệ nông dân tập thể
giảm đi rất nhiều. Kết cấu giai cấp nông dân trở nên phức tạp, gồm nhiều bộ phận, nhiều tầng lớp,
nhiều nhóm. Sự phân tầng, phân hoá giàu nghèo phát triển nhanh trong nội bộ giai cấp nông dân,
giữa các địa phương, vùng, miền khác nhau, phụ thuộc vào mức độ tri thức và kỹ năng, khả năng
tiếp cận các nguồn lực, mức độ phát triển của thị trường và sự giúp đỡ của chính quyền đối với
người nông dân. Nói cách khác, sự giàu có phát triển của nông dân phụ thuộc vào sự liên kết giữa
Nhà nước, nhà nông, nhà khoa học, nhà doanh nghiệp. Cái mới trong nông dân so với thời kỳ
trước đổi mới là sự xuất hiện của các chủ trang trại.
Tình trạng một bộ phận nông dân rời khỏi đất canh tác, bỏ nghề truyền thống trong khi có ít cơ hội
để chuyển sang những nghề phi nông nghiệp, và trở thành giai cấp khác. Nhiều nông dân giàu xổi
nhờ bán đất ở khu vực đô thị hoá nhưng sau đó lại rơi vào tình trạng nghèo đói. Đặc biệt cần lưu ý
là những bấtổn về xã hội và an ninh nước ta mấy năm gần đây đều xảy ra ở khu vực nông thôn.
Nguyên nhân cơ bản của tình trạng này là sự yếu kém, xa dân của đội ngũ cán bộ và hệ thống
chính trị cơ sở. Tình trạng này sẽ giảm đi sức mạnhcủa giai cấp nông dân, của khối đại đoàn kết
toàn dân tộc dưới sự lãnh đạo của Đảng.
Thực trạng diễn ra là, cơ cấu giai cấp nông dân sẽ đa dạng, phức tạp và hình thành một bộ phận
công nhân nông nghiệp, phong cách lao động của người sản xuất nhỏ giảm dần. Đội ngũ những
người lao động thủ công nghiệp, dịch vụ kỹ thuật, dịch vụ sinh hoạt và lưu thông tăng lên. Đặc biệt
là, một bộ phận nông dân lao động mang tính chất trí thức xuất hiện ngày càng nhiều, do đó, tính
chất nông dân thuần tuý ngày càng giảm đi. Tính chất nông dân công nhân, nông dân trí thức,
nông dân tiểu thương, nông dân thợ thủ công,... Sự phân tầng, phân hoá giàu nghèo phát triển
nhanh. Đội ngũ những người nông dân chuyên đi làm thuê, bán sức lao động xuất hiện và phát
triển. Bộ phận nông dân tập thể dưới những hình thức hợp tác mới sẽ từng bước được hình thành
và phát triển. “Trung nông” sẽ là nhân vật trung tâm trong giai cấp nông dân, trong nông thôn. Các
bộ phận trong giai cấp nông dân gồm: chủ trang trại, nông dân sản xuất cá thể, nông dân làm
thuê, xã viên của các hợp tác xã kiểu mới. Đồng thời cũng có sự xuất hiện vai trò kép của nhiều
người là công chức nhưng mua ruộng làm chủ trang trại nên họ vừa làm công chức, trí thức vừa
làm chủ trang trại.
3. Tầng lớp trí thức:
Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và sự công nghiệp hoá, hiện đại hoá đòi hỏi ngày
càng nhiều về tri thức khoa học, công nghệ và năng lực sáng tạo, kinh doanh. Trí thức là tầng lớp
lực lượng có ưu thế về các ngồn năng lực trên.
Với khoảng 3 triệu người có trình độ đại học, cao đẳng và 30 ngàn thạc sĩ, tiến sĩ, nước ta có
nguồn nhân lực trí thức chiếm tỷ lệ khá cao so với các nước đang phát triển. Địa vị xã hội của tầng
lớp tri thức được tăng cường và tăng tiến ổn định trong suốt thời kỳ đổi mới.
Tuy nhiên, đội ngũ trí thức hiện nay cũng có sự phân hoá. Về chính trị, trí thức chiếm một tỷ lệ lớn
trong đội ngũ lãnh đạo, quản lý của hệ thống chính trị, nhất là ở cấp tỉnh thành và Trung ương.
Về văn hoá, trình độ học vấn, chất lượng của đội ngũ trí thức chưa tương xứng với số lượng, có
hiện tượng mua bằng cấp để “chạy chức, chạy quyền” ; các gia đình khá giả thì chạy đua cho con
em du học nước ngoài, xuất hiện nguy cơ một bộ phận trí thức mất gốc, trọng ngoại, giảm sút ý
thức dân tộc.
Nhìn chung, đội ngũ trí thức nước ta có truyền thống yêu nước,có tinh thần đoàn kết dân tộc dưới
sự lãnh đạo của Đảng. Truyền thống đó sẽ được tiếp tục phát huy trong thời kỳ mới nếu chúng ta
giải quyết được những vấn đề nổi cộm phát sinh.
Trong tầng lớp trí thức đang diễn ra quá trình biến đổi nhanh chóng về cơ cấu, lượng và chất;
phong phú về cơ cấu nghề; đa dạng về nguồn đào tạo, về thành phần xã hội giai cấp xuất thân;
sự phân hoá về thu nhập, phân hoá giàu nghèo, phân tầng, phân hoá về lối sống, về quan điểm tư
tưởng,... Đi liền với vấn đề đó là sự nảy sinh và tất yếu nảy sinh tính chất phức tạp trong tầng lớp
trí thức về cơ cấu xã hội, về ý thức, quan điểm chính trị. Một số trí thức đồng thời là những doanh
nghiệp năng động, những chủ trang trại, đa phần trí thức là người trung lưu . Số đông trí thức yêu
nước, tán thành lý tưởng chủ nghĩa xã hội.
Công chức, viên chức trong các cơ quan nhà nước, đoàn thể, quân nhân chuyên nghiệp trong các
lực lượng vũ trang. Công chức là những người làm trong các cơ quan hành chính nhà nước , trong
các tổ chức chính trị, chính trị xã hội; còn viên chức là những người có cả trong các cơ quan nhà
nước và trong các cơ quan sự nghiệp, quân nhân chuyên nghiệp trong quân đội và cơ quan. Theo
sự phát triển của nền kinh tế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và theo sự vận hành
của cơ chế thị trường thì các đơn vị sự nghiệp ngày càng tăng lên, do vậy lực lượng viên chức
ngày càng phát triển đông đảo. Càng ngày, lực lượng công chức, viên chức, quân nhân chuyên
nghiệp càng được bảo đảm một cuộc sống ở mức trung lưu. Tuy có hoặc không tham gia (cả trực
tiếp và gián tiếp) vào các hoạt động kinh doanh, song với mức sống trung lưu và chiếm một tỷ lệ
không nhỏ trong dân cư (1 đến 2 triệu người) và hoạt động ở những khâu quan trọng của các lĩnh
vực kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội... của đất nước nên nhóm xã hội này đóng một vai trò đáng
kể vào các quá trình phát triển của đất nước.
Bản thân nhóm xã hội này cũng có sự phân hoá nhanh chóng và mạnh mẽ khác nhau. Cần lưu ý
rằng tuy không có địa vị và quyền lực xã hội cao nhưng họ thường trực tiếp phụ trách những khâu
quan trọng, nên nếu bị lợi dụng, họ sẽ trực tiếp hoặc gián tiếp gây ra những hậu quả khôn lường.
Dó đó, bên cạnh việc tăng cường giáo dục ý thức trách nhiệm còn phải quan tâm đến đời sống vật
chất và tinh thần của họ.
__________________
!
II. Liên minh giữa giai cấp công nhân với nông dân và tri thức trong quá trình xây dựng
CNXH ở Việt Nam
1.Đặc điểm của giai cấp công nông trí thức ở Việt Nam:
Giai cấp công nhân Việt Nam có đầy đủ những yếu tố của giai cấp công nhân hiện đại và còn có
những đặc điểm riêng của mình. Đó là do ra đời trước giai cấp tư sản Việt Nam nên giai cấp công
nhân Việt Nam có điều kiện sớm giữ vai trò lãnh đạo và giành ưu thế ngay từ khi có Đảng của
mình. Hơn nữa, sự gắn bó giữa công nhân và nông dân đã hình thành một cách tự nhiên, phần lớn
xuất thân từ nông dân nên giai cấp công nhân Việt Nam đã mang sẵn trong mình mối liên minh với
nông dân và luôn giữ được vai trò lãnh đạo trong quá trình cách mạng Việt Nam. Ngày nay, trong
quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông thôn, sẽ có nhiều người nông dân vào làm việc ở các
cơ sở công nghiệp và trở thành công nhân ở ngay chính quê hương mình. Điều này càng tạo cho sự
gắn bó của giai cấp công nhân với nông dân, nông thôn một cách tự nhiên trên nhiều mặt của đời
sống xã hội.
Giai cấp nông nhân là giai cấp của những người lao động sản xuất vật chất trong nông nghiệp, lâm
nghiệp, ngư nghiệp... trực tiếp sử dụng một tư liệu sản xuất cơ bản và đặc thù, gắn với thiên nhiên
là đất, rừng, biển để sản xuất ra nông sản. Nông dân có phương thức sản xuất phân tán, năng suất
thấp. Theo V.I. Lênin, nông dân có “bản chất hai mặt” một mặt họ là những người lao động (đây là
mặt cơ bản nhất); mặt khác, họ là những người tư hữu nhỏ (đây là mặt hạn chế sẽ được khắc phục
trong quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá). Tuy nhiên, nông dân không dựa trên tư hữu nhỏ
này để bóc lột các giai cấp, tầng lớp khác.
Giai cấp nông dân không có hệ tư tưởng riêng mà tư tưởng của họ phụ thuộc vào hệ tư tưởng của
giai cấp thống trị xã hội. Họ vốn có cơ cấu không thuần nhất, không có sự liên kết chặt chẽ cả về
kinh tế và tư tưởng, tổ chức. Trong một nước nông nghiệp thì họ là lực lượng chính trị xã hội đông
đảo nhất và khi được giác ngộ họ trở thành lực lượng cách mạng to lớn nhất trong cách mạng xã hội
chủ nghĩa.
Giai cấp nông dân Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng đã thực sự giải phóng khỏi chế độ áp bức
bóc lột và trở thành người làm chủ xã hội và đóng góp to lớn vào sự nghiệp giải phóng đất nước và
xây dựng CNXH.
Trí thức bao gồm những người lao động trí óc phức tạp và sáng tạo, có trình độ học vấn đủ để am
hiểu và hoạt động trong lĩnh vực lao động của mình. Họ hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực nghiên
cức, giảng dạy, ứng dụng khoa học, văn học, nghệ thuất, lãnh đạo và quản lý... Sản phẩm lao động
của trí thức tác động quyết định đến năng suất lao động, đến sự phát triển xã hội về cả mặt đời
sống vật chất và cả về đời sông tinh thần.
Trí thức không có hệ tư tưởng riêng vì không có phương thức sản xuất riêng và địa vị kinh tế xã hội
độc lập. Vai trò và tư tưởng của họ phụ thuộc vào giai cấp thống trị xã hội. Mặc dù vậy, trí thức luôn
giúp giai cấp thống trị khái quát về lý luận để hình thành hệ tư tưởng của giai cấp thống trị xã hội.
Trong các chế độ tư hữu đa số trí thức là những người lao động bị áp bức, bóc lột. Khi được sự lãnh
đạo của giai cấp công nhân, tri thức trở thành người làm chủ xã hội và đóng góp to lớn trong sự
nghiệp xây dựng CNXH. Ở Việt Nam, trí thức đã có nhiều đóng góp trong quá trình xây dựng
CNXH, đại bộ phận được bộ phận được đào tạo trong chế độ mới. Họ xuất thân chủ yếu từ nông
dân, công nhân và các tầng lớp lao động khác. Do vậy họ có mối liên hệ gần gũi với công nhân,
nông dân và luôn là lực lượng cơ bản của cách mạng XHCN. Ngày nay, cách mạng khoa học công
nghệ ngày càng trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp và trí thức ngày càng có vai trò, vị trí quan
trọng, nhất là trong quá trình xây dựng kinh tế tri thức và quá trình hội nhập khu vực và quốc tế.
2.Nội dung cơ bản của liên minh giữa công nhân với nông dân và trí thức trong thời kỳ quá độ lên
CNXH ở Việt Nam
Nguyên tắc cơ bản nhất của liên minh là kết hợp đúng đắn các lợi ích về chính trị, kinh tế, văn hoá,
xã hội. Lợi ích của giai cấp công nhân phù hợp với lợi ích dân tộc và đại đa số nhân dân lao động
nên quan hệ giữa các giai tầng trong thời kỳ quá độ lên CNXH là quan hệ hợp tác, đấu tranh trong
nội bộ nhân dân vì mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội.
a/ Nội dung chính trị của liên minh:
Nhu cầu lợi ích chính trị cơ bản của công nhân, nông dân, trí thức và của cả dân tộc là độc lập dân
tộc và chủ nghĩa xã hội. Mỗi giai cấp, tầng lớp ở mỗi giai đoạn đều có lập trường chính trị tư tưởng
của mình. Khi liên minh không phải là thực hiện sự dung hòa lập trường tư tưởng – chính trị của ba
giai cấp, tầng lớp này. Khi chưa giác ngộ cách mạng vô sản thì tư tưởng chính trị của nông dân, trí
thức cơ bản còn phụ thuộc vào hệ tư tưởng của giai cấp thống trị xã hội phong kiến hoặc tư bản.
Mặc dù có nguyện vọng nhưng nông dân và trí thức không thể tự giải phóng khỏi chế độ tư bản, áp
bức bóc lột. Trong cách mạng XHCN liên minh giữa ba giai tầng này phải trên lập trường chính trị
tư tưởng của giai cấp công nhân thì mới thực hiện đồng thời cả nhu cầu, lợi ích của ba giai tầng.
Nguyên tắc về chính trị của liên minh là do Đảng của giai cấp công nhân lãnh đạo. Trong thời kỳ
quá độ, liên minh công, nông, trí thức là nền tảng chính trị xã hội và kinh tế của Nhà nước XHCN,
là nòng cốt của Mặt trận Tổ quốc đẩ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc XHCN.
Dựa trên lập trường tư tưởng – chính trị của giai cấp công nhân, để thực hiện liên minh cần phải xây
dựng từng bước nền dân chủ XHCN chính do yêu cầu của nền dân chủ này mà nội dung chính trị
của liên minh không tách rời nội dung, phương thức đổi mới hệ thống chính trị trên phạm vi cả nước.
Trong điều kiện hội nhập, với nền kinh tế đa thành phần thì việc cụ thể hóa của đổi mới nội dung và
tổ chức hoạt động của các tổ chức chính trị của công nhân trong các loại hình xí nghiệp công
nghiệp, nông dân ở các cơ sở lao động sản xuất nông thôn và trí thức ở các cơ sở khoa học, công
nghệ là rất cần thiết. Nội dung hoạt động chính trị phải thông qua các hoạt động sản xuất, kinh tế,
khoa học công nghệ, văn hóa, xã hội,… Các hoạt động này luôn vận động đổi mới với tốc độ ngày
càng nhanh chóng do đó các hình thức cụ thể của hệ thống chính trị phải được đổi mới cho phù
hợp và phát triển tốt.
b/ Nội dung kinh tế của liên minh:
Đây là nội dung cơ bản, quyết định nhất, là cơ sở vật chất – kỹ thuật vững chắc của liên minh trong
thời kỳ quá độ. Thời kỳ này nhiệm vụ cách mạng chuyển trọng tâm sang lĩnh vực kinh tế. Việc thực
hiện kết hợp các lợi ích kinh tế được xác định bởi các nhu cấu kinh tế của các chủ thể lợi ích và các
điều kiện thực hiện nó. Nội dung kinh tế của liên minh ở nước ta được cụ thể hóa ở các điểm sau
đây:
Xuất phát từ thực trạng, tiềm năng kinh tế của nước ta để xác định cơ cấu kinh tế hợp lý trong đó
phải tính đến những nhu cầu về kinh tế của nông dân, công nhân, trí thức và của toàn xã hội trong
điều kiện, thời gian cụ thể. Đảng ta xác định cơ cấu chung của cả nước là “công – nông nghiệp –
dịch vụ”. Điều này thể hiện rõ nội dung kinh tế của liên minh là điều kiện, môi trường để các giai
tầng hoạt động và phát triển sự liên minh. Trong điều kiện hiện nay, Đảng ta xác định “từng bước
phát triển kinh tế tri thức” trong quá trình hội nhập khu vực và quốc tế đã tạo điều kiện cho trí thức
ngày càng gắn bó với sản xuất công nghiệp, nông nghiệp và các lĩnh vực kinh tế khác.
Trên cơ sở kinh tế, các nhu cầu kinh tế phát triển dưới nhiều hình thức hợp tác, liên kết, giao lưu,…
trong cả sản xuất, lưu thông phân phối giữa công nhân, nông dân, trí thức ; giữa các lĩnh vực công
nghiệp, nông nghiệp, khoa học, giữa các địa bàn, vùng miền dân cư trong cả nước.
Trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, Đảng ta xác định: “Đặc biệt coi trong coi
trọng công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp và nông thôn; phát triển toàn diện nông, lâm, ngư
nghiệp gắn với công nghiệp chế biến nông, lâm, thủy sản; phát triển công nghiệp sản xuất hàng
tiêu dùng và hàng xuất khẩu. Nâng cấp, cải tạo, mở rộng và xây dựng mới có trọng điểm kết cấu hạ
tầng kinh tế”. Nông dân chiếm đại đa số bộ phận về số lượng và khu vực nông thôn còn nhiều tiềm
năng chưa được khơi dậy và còn nhiều nơi khó khăn, thiệt thòi. Do đó, một mặt khuyến khích, tạo
điều kiện cho người nông dân ngày càng chủ động trong hợp tác, liên kết với công nhân, trí thức và
các thành phần kinh tế khác để họ phát huy tiềm năng của mình. Mặt khác, Nhà nước, giai cấp
công nhân, trí thức phải thực sự đến với nông dân, hướng dẫn, giúp đỡ, cải thiện đời sống kinh tế.
Từng bước hình thành quan hệ sản xuất XHCN trong quá trình thực hiện liên minh. Theo V.I. Lênin,
chế độ hợp tác xã là con đường dễ tiếp thu nhất đối với nông dân, khi thấy có lợi cho họ, họ sẽ mau
chóng tham gia hợp tác xã nhưng phải do chế độ hợp tác xã hưởng một số đặc quyền kinh tế, tài
chính, ngân hàng. Trong quá trình hình thành quan hệ sản xuất phải trên cơ sở công hữu hóa
những tư liệu sản xuất chủ yếu, kinh tế nhà nước vươn lên giữ vai trò chủ đạo, cùng kinh tế tập thể
làm nên tảng cho nền kinh tế cả nước, theo định hướng XHCN.
Từng bước hình thành quan hệ sản xuất còn thể hiện vai trò của nhà nước. Ở nông nghiệp vai trò
Nhà nước có vị trí đặc biệt quan trọng trong việc thực hiện liên minh. Thể hiện qua chính sách
khuyến nông, qua bộ máy nhà nước, các tổ chức khuyến nông, các cơ sở kinh tế. Nông nghiệp
không chỉ là ngành kinh tế, một khu vực kinh tế mà còn là khu vực mang ý nghĩa sinh thái xã hội.
Đối với trí thức, Nhà nước cần phải đổi mới, hoàn chỉnh các luật, chính sách có liên quan trực tiếp
đến sở hữu trí tuệ như chính sách phát triển khoa học và công nghệ, giáo dục và đào tạo, văn học
nghệ thuật,… Hướng các hoạt động trí thức vào việc phục vụ công, nông, gắn với cơ sở sản xuất và
đời sống của toàn xã hội. Xây dựng hệ thống các cơ quan hoạt động khoa học – công nghệ, phát
huy tiềm năng đội ngũ cán bộ khoa học, tăng cường hợp tác khoa học trong nước và quốc tế.
c/ Nội dung văn hóa, xã hội của liên minh:
“Tăng trưởng kinh tế gắn liền với tiến bộ và công bằng xã hội, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa
dân tộc, bảo vệ môi trường sinh thái”. Đó chính là ưu việt của CNXH, tất cả cho con người, vì con
người và do con người, trong đó lực lượng đông đảo nhất, nòng cốt là công nhân, nông dân, trí thức.
Vấn đề xóa đói, giảm nghèo cho công, nông, trí thức chủ yếu bằng tạo việc làm đồng thời kết hợp
các giải pháp hỗ trợ, cứu trợ. Giải quyết được vấn đề này sẽ khắc phục được hạn chế của các chế
độ tư hữu trước đây; con người là vốn quý của xã hội, nhưng người lao động nếu thất nghiệp thì họ
trở thành gánh nặng cho xã hội, một trong các nguyên nhân dẫn đến khủng hoảng, đổ vỡ của chế
độ xã hội.
Đổi mới và thực hiện tốt các chính sách xã hội trong điều kiện đại đa số gia đình thương binh, liệt
sĩ, có công với nước, chịu hậu quả chiến tranh là một trong những nội dung cơ bản của liên minh.
Các chính sách này để hỗ trợ nông dân, công nhân, trí thức và tạo điều kiện cho họ khắc phục khó
khăn sau chiến tranh, đồng thời nội dung này còn mang ý nghĩa giáo dục truyền thống, đạo lý, lối
sống,… cho toàn xã hội và các thế hệ sau.
Nâng cao dân trí là nội dung cơ bản lâu dài tạo cho liên minh phát triển vững chắc. Trước mắt tập
trung vào việc củng cố thành tựu xóa mù chữ, phổ cập giáo dục tiểu học, trung học phổ thông,
nâng cao kiến thức khoa học công nghệ, kinh tế, văn hóa, xã hội. Khắc phục các tệ nạn xã hội, các
hủ tục lạc hậu, biểu hiện tiêu cực như tham nhũng, quan liêu. Dân tộc Việt Nam vốn có truyền
thống tôn sư, trọng đạo, hiếu học và chăm chỉ cần cù nên việc đầu tư cho giáo dục cả về vật chất
lẫn tinh thần là được đặc biệt chú trọng. Đây vừa là thuận lợi, là yếu tố thúc đẩy tiến bộ xã hội, đồng
thời vừa là yêu cầu nâng cao chất lượng đối với sự nghiệp giáo dục. Vấn đề gắn bó với tri thức cách
mạng, với tầm cao của tri thức công nhân, nông dân và các tầng lớp nhân dân lao động là cơ sở
vững chắc, có tính truyền thống được kế thừa trong nhiều đời nay của dân tộc ta.
Gắn quy hoạch phát triển công nghiệp, khoa học, công nghệ với quy hoạch phát triển nông thôn,
đô thị hóa, công nghiệp hóa những trọng điểm ở nông thôn với kết cấu hạ tầng ngày càng thuận lợi
và hiện đại. Xây dựng các cơ sở giáo dục, y tế, văn hóa, thể thao, các công trình phúc lợi công
cộng một cách tương xứng, hợp lý ở các vùng nông thôn, đặc biệt là ở vùng núi, vùng sâu vùng xa,
đồng bào dân tộc thiểu số. Tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa đô thị hóa nông thôn, khai
thác tiềm năng của nông lâm, ngư nghiệp.
Đối với những nước nông nghiệp đi lên CNXH như nước ta thì liên minh công – nông – tri thức vừa
là vấn đề có tính quy luật tất yếu trong thời kỳ quá độ lên CNXH và vừa là lực lượng sản xuất, lực
lượng chính trị cơ bản và đông đảo nhất của quá trình xây dựng CNXH và bảo vệ Tổ quốc.
3.Phương hướng chủ yếu nhằm củng cố tăng cường liên minh công – nông – trí thức Việt Nam hiện
nay
Muốn giữ vững và củng cố được vai trò lãnh đạo của mình, ngoài việc định ra đường lối chính trị
đúng đắn, giai cấp công nhân còn phải lôi cuốn được nông dân lao động và đội ngũ trí thức đi theo
mình, trên cơ sở ấy mới tạo ra được hậu thuẫn mạnh mẽ để mở rộng quyền lãnh đạo của mình đến
các tầng lớp nhân dân lao động khác trong toàn xã hội. Trong thời kỳ cây dựng CNXH, quyền lãnh
đạo chính trị thuộc về giai cấp công nhân và chỉ thuộc về giai cấp công nhân mà thôi, nhưng thực
lực của Nhà nước thì không thể bắt nguồn từ giai cấp công nhân mà là bắt nguồn từ sự liên minh
của tất cả các tầng lớp, giai cấp. Chỉ có trên cơ sở ấy Nhà nước XHCN mới có một nền tảng xã hội
vững chắc, mới thực hiện được các chức năng, nhiệm vụ lịch sử trọng đại của mình một cách thuận
lợi.
Liên minh công – nông – trí họp thành đội quân chủ lực hung mạnh làm hạt nhân của khối đại đoàn
kết toàn dân, không những đảm bảo vai trò lãnh đạo của các giai cấp công nhân và giữ vững chính
quyền cách mạng mà xét đến cùng còn là yếu tố có ý nghĩa quyết định đến thắng lợi của CNXH.
Trong khối liên minh ấy, giai cấp nông dân là người bạn đồng hành chiến lược của giai cấp công
nhân trên con đường đi lên CNXH và CNCS. Thực tế lịch sử chứng minh rõ mọi khuynh hướng coi
thường hoặc phủ nhận vai trò của lực lượng xã hội to lớn này, không quan tâm đầy đủ đến việc xây
dựng, củng cố khối liên minh công – nông trong các giai đoạn và các thời kỳ cách mạng, có nghĩa
là đặt giai cấp công nhân vào một hoàn cảnh phải chiến đấu đơn độc và đó là một sai lầm chính trị
nghiêm trọng.
Khi tổng kết kinh nghiệm của cách mạng Việt Nam, một nước có 90% dân số là nông dân, chủ tịch
Hồ Chí Minh cho rằng: “Nền tảng của vấn đề dân tộc là nông dân, vì nông dân là tối đa trong dân
tộc”, vì thế phải “thực hiện cho được liên minh công nông vì đó là sự bảo đảm chắc chắn nhất cho
những thắng lợi của cách mạng. Chỉ có khối liên minh công nông do giai cấp công nhân lãnh đạo
mới có thể kiên quyết và triệt để đánh đổ các thế lực phản cách mạng, giành lấy chính quyền của
nhân dân lao động, hoàn thành nhiệm vụ lịch sử của cách mạng dân tộc dân chủ và tiến lên
CNXH” (Hồ Chí Minh: vì độc lập, tự do, Vì chủ nghĩa xã hội, NXB ST Hà Nội, 1970, trang 302).
Chủ nghĩa Mac Lenin cũng như tư tưởng Hồ Chí Minh đánh giá rất cao vai trò của giai cấp nông
dân, đồng thời cũng chỉ rõ nông dân tuy là một lực lượng xã hội đông đảo, nhưng trong các cuộc
đấu tranh giai cấp, họ không tự tổ chức lại thành một lực lượng chính trị độc lập để đánh đổ các giai
cấp bóc lột thống trị, trong lịch sử các cuộc khởi nghĩa của nông dân thường mang tính chất tự phát,
diễn ra dưới hình thức lẻ tẻ ở địa phương, ít khi trở thành phong trào rộng lớn trong cả nước. Vì gắn
liền với một nền sản xuất nhỏ, lạc hậu, tàn dư của một phương thức sản xuất đã lỗi thời, nông dân
không thể tự làm lấy một cuộc cách mạng giải phóng, cũng không thể tự mình xây dựng được một
xã hội mới do mình là đại biểu. Trước kia giai cấp nông dân phải đứng trước ngọn cờ của giai cấp tư
sản trong cuộc đấu tranh đánh đổ chế độ phong kiến giành thắng lợi cho cuộc cách mạng dân chủ
tư sản. Ngày nay giai cấp tư sản đã tỏ ra lỗi thời và phản động, giữa giai cấp nông dân và tư sản có
những mâu thuẫn đối địch về lợi ích kinh tế và chính trị. Muốn thoát khỏi ách áp bức bóc lột, nông
dân không có con đường nào khác là đi theo đường lối cách mạng của giai cấp công nhân là giai
cấp duy nhất có thể cùng với toàn thể nhân dân đánh đổ giai cấp tư sản – giai cấp bóc lột cuối
cùng trong lịch sử, có thể giữ vững chính quyền lâu dài, có thể xây dựng một xã hội mới trong đó
nhân dân lao động thật sự trở thành người làm chủ.
Do đó khi đánh giá vai trò của giai cấp nông dân nhận rõ tính tất yếu của sự liên minh công – nông
cần khẳng định sự liên minh này là một sự liên minh “đặc biệt”, trong đó giai cấp công nhân phải
giữ vai trò lãnh đạo, sự liên minh có ý nghĩa chiến lược, chẳng những chỉ nhằm đánh đổ giai cấp
bóc lột mà còn tạo ra những điều kiện cần thiết để xây dựng một chế độ xã hội mới văn minh hơn,
tốt đẹp hơn.
Cùng với giai cấp nông dân, đội ngũ trí thức vốn xuất than từ nhiều giai cấp, nhiều tầng lớp xã hội
khác nhau, tuy họ không đại diện cho một phương thức sản xuất nào , không phải là lực lượng
chính trị độc lập trước các giai cấp và tầng lớp xã hội khác, do đó họ không có hệ tư tưởng riêng.
Song đội ngũ trí thức dưới bất kỳ chế độ nào cũng có vai trò và vị trí rất quan trọng trong quá trình
xây dựng CNXH và CNCS, vì họ là một lực lượng xã hội có trình độ học vấn cao, hiểu biết rộng, có
tri thức khoa học công nghệ. Chính vì thế chủ nghĩa Mac – Le6nin và tư tưởng Hồ Chí Minh luôn
đánh giá cao vai trò của tri thức trong tiến trình vận động của lịch sử nhân loại. Coi liên minh giữa
giai cấp công – nông – trí là hạt nhân nòng cốt của khối đại đoàn kết dân tộc trong mặt trận dân tộc
thống nhất – Nền tảng xã hội của Nhà nước của chế độ XHCN.
Thực tiễn cách mạng Việt Nam trong 70 năm qua cho thấy, nhờ nắm vững quan điểm của Mac –
Ăngghen – Lê nin và tư tưởng Hồ Chí Minh, Đảng Cộng sản Việt Nam – Đội tiên phong của giai cấp
công nhân Việt Nam luôn luôn quan tâm xây dựng, vun đắp cho khối đại đoàn kết toàn dân trong
mặt trân dân tộc thống nhất, trong đó lấy liên minh giai cấp công – nông – trí làm nòng cốt. Sự liên
minh chặt chẽ đó được gắn kết bởi đường lối chính trị đúng đắn do Đảng Cộng sản Việt Nam đề ra
là tiến hành cách mạng dân tộc, dân chủ tiến lên làm cách mạng XHCN. Như chủ tịch Hồ Chí Minh
đã viết: “Căn bản là giải phóng nông dân, nội dung cách mạng dân tộc cũng là giải phóng nông
dân. Bao giữ nông thôn, nông dân thật sự nắm được chính quyền, nông dân được giải phóng mới là
dân chủ thật sự”. Bằng đường lối chính trị đúng đắn đó và hang loạt các chính sách đối với nông
nghiệp, nông thôn, nông dân, trí thức và các tầng lớp nhân dân yêu nước khác, Đảng Cộng sản
Việt Nam đã tập họp xung quanh mình một lực lượng hung hậu của cả dân tộc mà trong đó giai cấp
công nhân, nông dân là đội ngũ chủ lực để tiến hành cuộc Cách mạng tháng 8/1945 thành công, lật
đổ chế độ thực dân phong kiến lập nên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa – Nhà nước dân chủ
nhân dân đầu tiên ở Đông Nam Á. Tiếp đến tiến hành hai cuộc kháng chiến trường kỳ, gian khổ
đánh thắng đế quốc Pháp – Mỹ để dành độc lập dân tộc, thống nhất Tổ quốc, đưa cả nước đi lên
CNXH.
Ngày nay sự nghiệp cách mạng của nước ta đã và đang chuyển qua một thời kỳ mới, thời kỳ đẩy
mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước nhằm: “xây dựng nước ta trở thành một nước công
nghiệp, cơ sở vật chất kỹ thuật hiện đại, cơ cấu kinh tế hợp lý, quan hệ sản xuất tiến bộ phù hợp với
trình độ phát triển của lực lượng sản xuất, đời sống vật chất và tinh thần cao, quốc phòng an ninh
vững chắc, dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng văn minh” (Văn kiện Đại hoi65VIII của Đảng
Cộng sản Việt Nam, NXB CTQG Hà Nội).
Để thực hiện mục tiêu nhiệm vụ cách mạng to lớn, hơn lúc nào hết chúng ta phải giương cao ngọn
cờ đại đoàn kết dân tộc, coi đó là đường lối chiến lược cơ bản, lâu dài, là nguồn sức mạnh và động
lực to lớn để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc (Dự thảo Văn kiện trình Đại hội IX). Chăm lo xây dựng lực
lượng liên minh công – nông – trí vững chắc.
Cần nhận thức được rằng sự liên minh giữa giai cấp công – nông – trí trong thời ký cách mạng mới
đã có một bước phát triển cao hơn so với trước cả về nội dung và hình thức. Sự liên minh không chỉ
về chính trị mà còn là liên minh về kinh tế, một nội dung liên minh ngày càng có ý nghĩa quan trọng
hang đầu tạo ra những điều kiện vật chất để đảm bảo cho giai cấp công – nông – trí và cả dân tộc
ngày càng gắn bó chặt chẽ với nhau.
Trong thời kỳ phát triển mới của đất nước, đương nhiên sự liên minh giữa các giai cấp về chính trị
cũng rất cần thiết, nhằm củng cố và xây dựng chính quyền cách mạng – chính quyền của dân, do
dân và vì dân; chống mọi âm mưu thủ đoạn phá hoại của các lực lượng thù địch, bảo vệ nền độc
lập và toàn vẹn lãnh thổ. Nhưng sự liên minh về kinh tế mới là chủ yếu, ngay liên minh chính trị
cũng cần được củng cố trên cơ sở kinh tế, bởi vì như Lê nin đã nói :”lúc này chính trị ngay trong
kinh tế”.
Lê nin còn chỉ ra cách mạng CNXH ở một nước mà số đông nhân dân là nông dân thì chỉ có thể
giành thắng lợi với điều kiện có sự thỏa thuận về kinh tế giữa giai cấp công nhân và nông dân lao
động. Theo Lê nin, liên minh công – nông – trí cần được bảo đảm vững chắc về kinh tế, không
phải chỉ trên cơ sở tôn trọng quyền sử dụng ruộng đất của nông dân, mà phải trên cơ sở mới. Đó là
tạo điều kiện cho sản xuất công nghiệp và nông nghiệp phát triển, thực hiện giao lưu sản phẩm
hang hóa giữa thành thị và nông thôn, đảm bảo đời sống của quần chúng công – nông – trí thức.
Do đó vai trò của thị trường, thương nghiệp, quan hệ hang hóa – tiền tệ, giao thông vận tải trở nên
cực kỳ quan trọng.
Liên hệ vào thực tiễn nước ta hiện nay, sự liên minh công – nông – trí về kinh tế có nội dung và
hình thức biểu hiện rất phong phú. Trước hết giai cấp công nhân, nông dân, đội ngũ trí thức và toàn
thể dân tộc phải tập trung đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước theo định
hướng XHCN, đưa đất nước thoát khỏi đói nghèo, lạc hậu. Tập trung giải quyết tốt mối quan hệ
giữa công nghiệp và nông nghiệp là hai ngành kinh tế cơ bản nhất của nến kinh tế quốc dân gắn
liền với hai giai cấp cơ bản của xã hội ta, đó là công nhân và nông dân. TRong mối quan hệ đó bản
than tái sản xuất xã hội đòi hỏi nông nghiệp phải phát triển theo yêu cầu của công nghiệp, phục vụ
công nghiệp và công nghiệp hóa, hiện đại hóa XHCN. Nông dân làm nông nghiệp không phải chỉ vì
nông nghiệp mà còn vì công nghiệp hóa XHCN, không phải vì đời sống của riêng mình mà còn vì
đời sống của công nhân và toàn xã hội. Chính trên cơ sở ý thức được điều đó mà trình độ giác ngộ
xã hội chủ nghĩa của nông dân dần dần được nâng cao. Đồng thời trong mối quan hệ với nông
nghiệp, bản thân tái sản xuất xã hội cũng đòi hỏi công nghiệp phải tác động ngay từ đầu vào nông
nghiệp, phục vụ nông nghiệp, tự thể hiện từng bước nông nghiệp, có tác dụng cải tạo nông nghiệp
cả về tổ chức sản xuất, điều kiện sản xuất lẫn con người sản xuất và qua đó thúc đẩy nông nghiệp
phát triển. Cũng chính trên cơ sở ấy mà giai cấp công nhân thấy rõ được vai trò chủ đạo và trách
nhiệm lớn lao của mình trong mối quan hệ công nông. Đó là xu hướng phát triển tất yếu của lực
lượng sản xuất xã hội, trên cơ sở đó thể hiện xu hướng vận động tất yếu của cơ cấu giai cấp – xã
hội trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, một sự vận động theo chiều hướng đi dần
đến sự xích lại gần nhau giữa lao động công nghiệp với lao động nông nghiệp, lao động chân tay
với trí tuệ, giữa thành thị với nông thôn.
Song song với sự phát triển công nghiệp và nông nghiệp, Đảng và Nhà nước ta còn phải xử lý hàng
loạt vấn đề về mối quan hệ lợi ích giữa Nhà nước và nông dân, giữa công nhân – nông dân, trí thức
và các tầng lớp khác, trong đó nổi lên một số vấn đề lớn như: giao quyền sử dụng ruộng đất ổn
định lâu dài cho nông dân để họ yên tâm đầu tư sản xuất; có chính sách đầu tư cho nông nghiệp,
nông thôn; giải quyết vấn đề thu mua, chế biến tiêu thụ sản phẩm cho nông dân, về giá cả nông
sản; chính sách về thuế, tín dụng, văn hóa, xã hội cho nông nghiệp, nông thôn…
Nhận thức rõ tầm quan trọng của vấn đề nông nghiệp, nông thôn, nông dân, liên minh các cấp,
trong những năm qua Đảng và Nhà nước ta đã có nhiều nỗ lực tập trung đầu tư cho nông nghiệp,
coi công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn là nhiệm vụ trọng tâm trong thời kỳ đầu
công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, nhờ vậy kinh tế nông nghiệp, nông thôn nước ta trong 5
năm qua đã có một bước phát triển đáng kể: giá trị sản lượng bình quân hàng năm tăng 5%, sản
lượng lương thực đạt gần 34 triệu tấn, tăng bình quân hàng năm 1,3 triệu tấn, bình quân lương thực
đầu người đạt 435kg (năm 2000). Nhiều vùng sản xuất nông sản hàng hóa tập trung gắn với công
nghiệp chế biến bước đầu được hình thành, chăn nuôi gia súc, gia cầm, thủy sản phát triển, kim
ngạch xuất khẩu hàng nông – lâm – thủy sản đạt 4 tỷ USD, tăng 30%/năm, trong đó có 3 mặt hàng
xuất khẩu chiến lược là gạo (thứ 2 thế giới), cà phê (thứ 3 thế giới). Các mặt hàng thủy sản đạt trên
1 tỷ USD; cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ cho nông nghiệp, nông thôn như: thủy lợi, giao thông,
điện, trường học, trạm y tế được xây dựng thêm. Cuộc vận động xóa đói giảm nghèo đạt được
những thành tựu đáng kể, đời sống nông dân ngày càng được cải thiện.
Có thể nói rằng; mỗi một thành tựu nông nghiệp, nông thôn đạt được trên đây là kết quả của đường
lối chính trị đúng đắn của Đảng Cộng sản Việt Nam và sự quản lý của Nhà nước; là công sức đóng
góp của toàn dân trong đó phải kể đến công sức của giai cấp công nhân ngày đêm sản xuất ra
nhiều máy móc, phân bón, thuốc trừ sâu, làm ra nhiều công trình thủy lợi, đường giao thông,…
phục vụ cho nông nghiệp, nông thôn, và cuối cùng đó là sự phấn đấu bền bỉ của giai cấp nông dân
trong cả nước.
Những thắng lợi to lớn đó đã động viên, cổ vũ giai cấp nông dân phấn khởi tin tưởng vào sự lãnh
đạo của Đảng, vào sức mạnh của khối đại đoàn kết dân tộc mà trong đó liên minh giữa giai cấp
công nhân với nông dân và đội ngũ trí thức nòng cốt.
Bên cạnh những thành tựu đạt được, chúng ta cần nhìn nhận một cách thẳng thắn rằng: sự liên
minh giữa giai cấp công nhân và nông dân, trí thức trên lĩnh vực kinh tế hiện nay còn nhiều vấn đề
tiếp tục nghiên cứu giải quyết như: việc tiêu thụ nông sản, hàng hóa sản xuất ra không bán được
hoặc phải bán quá rẻ; giá cả hàng hóa lên xuống thất thường làm cho sản xuất của nông dân thiếu
sự ổn định, chênh lệch giữa giá cả hàng hóa công nghiệp, dịch vụ với giá cả nông sản ngày càng
tăng, đưa đến cho nông dân nhiều bất lợi trong sản xuất kinh doanh. Việc xử lý quan hệ lợi ích giữa
nông dân sản xuất ở các vùng nguyên liệu tập trung với các xí nghiệp chế biến nông sản như: mía
đường, chè, gỗ, giấy và một số chính sách đối với nông nghiệp, nông thôn, nông dân như đền bù
đất đai, thuế, tín dụng, đầu tư… cũng còn một số mặt chưa hợp lý. Việc cung ứng các loại vật tư
như giống cây trồng, vật nuôi, phân bón, thuốc trừ sâu, xăng dầu, máy móc cho nông nghiệp cũng
có lúc, có nơi chưa đảm bảo chất lượng, thời vụ, giá cả… Về phía giai cấp công nhân cũng có một
bộ phận chưa nhận thức rõ được trách nhiệm của mình với sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại
hóa đất nước, có lúc, có nơi còn gây khó khăn trong việc giải phóng mặt bằng để xây dựng các
công trình giao thông, thủy lợi, điện hoặc các khu công nghiệp. Chất lượng hàng hóa nông sản làm
ra cũng chưa đảm bảo yêu cầu của công nghiệp chế biến và xuất khẩu… Tất cả những tồn tại đó
ảnh hưởng đến sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, ảnh hưởng đến khối liên minh công –
nông – trí thức trong thời kỳ phát triển mới của đất nước.
Vậy, có thể tóm gọn lại bốn phương hướng chính sau:
a.Tiếp tục củng cố, phát triển giai cấp công nhân, nông dân và đội ngũ trí thức.
b.Từng bước phát triển, cụ thể hóa cơ chế dân chủ để giai cấp công nhân, giai cấp nông dân và đội
ngũ trí thức thể hiện được quyền dân chủ và làm chủ trực tiếp của mình về mọi mặt trong đời sống
xã hội.
c.Tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, trước hết hướng vào công nghiệp hóa, hiện
đại hóa nông nghiệp và nông thôn.
d.Đổi mới quan hệ giữa nhà nước và nông dân.
__________________
#3
12112008, 03:17 PM
C/ THAY LỜI KẾT:
Cả về mặt lý luận và thực tiễn đều khẳng định rằng: liên minh giữa giai cấp công nhân với nông dân
và đội ngũ trí thức luôn luôn là vấn đề có tính chiến lược của cách mạng, kể cả trong cách mạng
dân tộc, dân chủ cũng như cách mạng XHCN. Đó là lực lượng nòng cốt của khối đại đoàn kết toàn
dân trong mặt trận dân tộc thống nhất, nguồn sức mạnh và động lực to lớn của sự nghiệp xây dựng
Tổ quốc.
Nếu như trong cách mạng dân tộc, dân chủ nội dung liên minh công – nông – trí thức về chính trị
nhằm tập họp lực lượng đấu tranh giành chính quyền, giải phóng dân tộc, giải phóng đất nước thì
trong cách mạng XHCN với công nghiệp hóa, hiện đại hóa là nhiệm vụ trung tâm thì nội dung kiên
minh về chính trị vẫn là đương nhiên, nhưng sự liên minh về kinh tế ngày càng có ý nghĩa quan
trọng hàng đầu.
Tăng cường củng cố và xây dựng khối liên minh giữa GCCN với GCND và đội ngũ trí thức vững
chắc làm hạt nhân cho khối đại đoàn kết dân tộc trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại
hóa, đó là trách nhiệm của Đảng và Nhà nước, của giai cấp, tầng lớp xã hội. Trong đó GCCN và tổ
chức công đoàn có vai trò và vị trí rất quan trọng.
Trước hết đòi hỏi giai cấp công nhân phải có sự giác ngộ đầy đủ về vai trò và sứ mạng lịch sử của
giai cấp trong sự nghiệp cách mạng của dân tộc do Đảng lãnh đạo. Phải là lực lượng đi tiên phong
trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, đồng thời mà xây dựng, phát triển giai cấp
công nhân cả về số lượng và chất lượng.
Giai cấp công nhân phải ra sức học tập, khoa học kỹ thuật, chuyên môn nghiệp vụ, rèn luyện tay
nghề và tác phong làm việc công nghiệp, vươn lên làm chủ khoa học công nghệ hiện đại.
Phát huy vai trò làm chủ của giai cấp công nhân trên mọi lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội,
an ninh quốc phòng, làm chủ trong các loại hình doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế khác
nhau: trong doanh nghiệp Nhà nước, công nhân phải là người làm chủ doanh nghiệp, vì thế phải
làm việc tự giác, bảo đảm ngày công, giờ công với năng suất, chất lượng, hiệu quả cao. Phấn đấu
xây dựng doanh nghiệp không ngừng lớn mạnh, phát huy được vai trò chủ đạo trong nền kinh tế
quốc dân. Hàng năm hoàn thành kế hoạch sản xuất kinh doanh, hoàn thành nghĩa vụ đối với Nhà
nước; bảo toàn và phát huy hiệu quả tiền vốn được Nhà nước giao cho doanh nghiệp. Công nhân
phải tích cực tham gia đấu tranh với các biểu hiện tiêu cực như: tham ô, lãng phí, làm dối, làm ẩu,
bảo vệ sản xuất, bảo vệ tài sản của doanh nghiệp, bảo vệ trật tự trị an trong nhà máy, xí
nghiệp.Công nhân làm việc trong các doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp có vốn nước ngoài tuy
vẫn còn là người làm thuê, nhưng là làm thuê trong điều kiện lãnh đạo của Đảng và quản lý của
Nhà nước, của dân, do dân và vì dân. Do đó, trước hết về nhận thức người công nhân phải thấy
rằng: doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài cũng là một bộ phận hợp
thành của nền kinh tế quốc dân. Các doanh nghiệp này hoạt động có hiệu quả không những chủ
doanh nghiệp có lợi mà Nhà nước và công nhân cũng có lợi. Vì thế, công nhân làm việc ở đây phải
thực hiện tốt chính sách mặt trận, chính sách đại đoàn kết của Đảng và Nhà nước. Chấp hành
nghiêm chỉnh luật lao động và thỏa ước lao động đã ký kết. Đấu tranh có tổ chức trong khuôn khổ
pháp luật của Nhà nước quy định nhằm yêu cầu chủ doanh nghiệp hoạt động sản xuất kinh doanh
theo đúng pháp luật, bảo vệ lợi ích chính đáng của người lao động, đồng thời tôm trọng lợi ích hợp
pháp của chủ doanh nghiệp.
GCCN có nhiệm vụ giúp đỡ, hỗ trợ GCND thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp,
nông thôn bằng các việc làm cụ thể như: sản xuất máy móc, thiết bị, phụ tùng để trang bị cho nông
nghiệp. Cung cấp điện, phân bón, thuốc trừ sâu, giống cây trồng, vật nuôi cho nông dân đầu tư,
thâm canh sản xuất hàng hóa công nghiệp đạt chất lượng cao, giá rẻ, bền cung cấp cho nông dân;
tổ chức thu mua, chế biến, tiêu thụ sản phẩm cho nông dân…
Phát huy vai trò nòng cốt của giai cấp công nhân trong khối liên minh giữa giai cấp công nhân với
nông dân và trí thức, cũng như khối đại đoàn kết dân tộc nhằm phát huy sức mạnh cả nước thực
hiện thắng lợi đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật Nhà nước.
Đối với tổ chức công đoàn, phải chăm lo công tác giáo dục chính trị tư tưởng trong công nhân, làm
cho giai cấp công nhân hiểu rõ được vai trò và địa vị lịch sử của giai cấp; hiểu được đường lối, chủ
trương, chính sách của Đảng và pháp luật Nhà nước.
Xây dựng tổ chức công đoàn ngày càng vững mạnh để công đoàn thực sự là một tổ chức quần
chúng rộng rãi, là trường học của chủ nghĩa Cộng sản, tổ chức, tập họp, giáo dục, rèn luyện
GCCN, bảo vệ quyền lợi chính đáng cho người lao động.
Dưới sự lãnh đạo của Đảng, công đoàn,trong các cơ quan và doanh nghiệp Nhà nước phải phát
huy tốt vai trò làm chủ của CBCNVC trong việc tham gia quản lý cơ quan,doanh nghiệp tham gia
vào việc phân phối sử dụng có hiệu quả quỹ phát triển sản xuất,quỹ phúc lợi,quỹ khen thưởng.Công
đoàn trong các doanh nghiệp tư nhân,doanh nghiệp có vôn đầu tư nước ngoài có nhiệm vụ lãnh
đạo công nhân và chủ doanh nghiệp thực hiện tốt luật lao động và thỏa ước lao động đã ký kết,bảo
vệ lợi ích chính đáng của người lao động.
Công đoàn cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền,vận đông giai cấp công nhân tham gia đấu tranh
với các biểu hiện tiêu cực trong doanh nghiệp cũng như ngoài xã hội:tham ô,lãng phí,buôn lậu,làm
hàng giả,quan liêu,cửa quyền.Tham gia xây dựng Đảng cả về chính trị,tư tưởng và tổ chức để góp
phần xây dựng Đảng trong sạch vững mạnh.
Công đoàn lãnh đạo giai cấp công nhân làm tốt những vấn đề trên là thiết thực góp phần xây dựng
lực lượng liên minh côngnôngtrí thức làm nồng cốt cho khối đại đoàn kết dân tộc,là nhân tố quyế
định thắng lợi sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
(
Top Download Kinh Tế - Thương Mại
-
-
28p 1080 492
-
-
-
-
-
47p 1904 726
-
-
-
Tài Liệu Kinh tế - Thương mại Mới Xem thêm » Tài Liệu mới cập nhật Xem thêm »

markdown:
18 trang
Lượt xem: 861
Download: 404
# Tiểu luận " Liên minh công nông trí ở Việt Nam "
Chia sẻ:
[kimlien1505](http://tailieu.vn/user/kimlien1505)
Sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc, xây dựng CNXH và công cuộc đổi mới dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đã trải qua rất nhiều khó khăn, gian khổ nhưng đã đạt được những thành tựu to lớn, rất quan trọng và vẻ vang. Một trong những nhân tố quyết định thắng lợi của Cách mạng là liên minh công – nông – trí thức tạo nên sức mạnh vô địch, là bản lĩnh, trí tuệ và sự dũng cảm phi thường của con người Việt Nam. Với một quá khứ hào hùng, oanh liệt của liên...
![](images/graphics/blank.gif)
![](images/graphics/blank.gif)
## Thể loại:
[Luận Văn - Báo Cáo](http://tailieu.vn/luan-van-bao-cao/)» [Kinh tế - Thương mại](http://tailieu.vn/luan-van-bao-cao/kinh-te-thuong-mai/)
## Chủ đề liên quan:
**Nội dung Text: Tiểu luận " Liên minh công nông trí ở Việt Nam "**
A/ LỜI MỞ ĐẦU
Sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc, xây dựng CNXH và công cuộc đổi mới dưới
sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đã trải qua rất nhiều khó khăn, gian khổ nhưng đã đạt
được những thành tựu to lớn, rất quan trọng và vẻ vang. Một trong những nhân tố quyết định thắng
lợi của Cách mạng là liên minh công – nông – trí thức tạo nên sức mạnh vô địch, là bản lĩnh, trí
tuệ và sự dũng cảm phi thường của con người Việt Nam.
Với một quá khứ hào hùng, oanh liệt của liên minh các tầng lớp giai cấp công – nông – trí với
những con người anh hùng đã góp mình vào công cuộc xây dựng và đổi mới đất nước. Vậy giờ đây
một con người thuộc cái tầng lớp, giai cấp này họ đang phài sống trong thực trạng như thế nào
trong xã hội của nước ta hiện nay?
Tôi xin nói rõ vấn đề này và phương hướng cơ bản để xây dựng một liên minh công – nông – trí
vững mạnh để xây dựng đưa nước ta phát triển thành một nước công nghiệp hóa – hiện đại hóa
trên con đường quá độ lên CNXH ở nước ta.
B/ LIÊN MINH GIAI CẤP CÔNG NÔNG TRI THỨC TRONG XÃ HỘI Ở NƯỚC TA HIỆN NAY
І. Thực trạng giai cấp công nông tri thức trong xã hội nước ta hiện nay
1. Giai cấp công nhân:
Giai cấp công nhân nước ta hiện nay có khoảng 4,53 triệu người, chiếm 6% dân số. Về cơ cấu
thành phần kinh tế, công nhân trong các doanh nghiệp nhà nước từ chỗ là đại diện cho toàn bộ
giai cấp công nhân trongthời kỳ trước đổi mới nay chỉ giữ một số lượng và tỷ lệ thấp hơn (1,83
triệu, chiếm 40,8%) so với công nhân của khu vực ngoài nhà nước (2,68 triệu chiếm 59,2%). Tỷ lệ
công nhân nhà nước tỷ lệ nghịch với tốc độ và quy mô đổi mới doanh nghiệp nhà nước đang diễn
ra mạnh mẽ trong mấy năm gần đây dưới sức ép của nhu cầu nâng cao hiệu quả kinh doanh và
năng lực cạnh tranh của kinh tế quốc tế. Hậu quả tất yếu nhưng không mong muốn của tiến trình
này là hiện có hơn 150000 người vốn là công nhân nhà nước, nay thuộc diện dư dôi, thất nghiệp.
Cơ cấu thành phần cuả công nhân hiện nay rất phức tạp, có những người vừa làm cho Nhà nước
vừa làm cho tư nhân hoặc mang danh là công nhân nhưng lại sống bằng nghề phụ, kinh tế hộ cá
thể.
Về cơ cấu ngành nghề, giai cấp công nhân nước ta thường làm việc trong những ngành công
nghiệp truyền thống: luyện kim, cơ khí, điện. Trong thời kỳ đổi mới, công nhân làm trong các
ngành dịch vụ (giao thông vận tải, bưu điện, viễn thông, ngân hàng...) đã tăng lên nhanh cùng với
tốc độ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Đáng chú ý là đã xuất hiện một bộ phận mới dù
chiếm tỷ lệ nhỏ đó là công nhân tri thức, những người có tri thức vàkỹ năng cao, tạo ra những sản
phẩm dịch vụ có hàm lượng giá trịtăng cao như tư vấn, thiết kế, quản lý chất lượng đồng bộ. Số
công nhân có trình độ cao đẳng, đại học ở nước ta chiếm trên 150000 người (khoảng 3,3%).
Xu hướng phát triển của bộ phận công nhân tri thức sẽ tăng nhanh cùng với mức độ phát triển của
kinh tế tri thức ở nước ta. Chính sự đa dạng, phức tạp về nguồn gốc, cơ cấu, sự không đồng nhất
về chất lượng và sự phân hoá, phân tầng trong nội bộ giai cấp, giữa các bộ phận công nhân trong
các ngành nghề và thành phần kinh tế, đã làm suy yếu tính thống nhất, sức mạnh đoàn kết và địa
vị xã hội của giai cấp công nhân hiện nay so với thời kỳ trước đổi mới. Tuy vậy, sự xuất hiện và
ngày càng lớn mạnh về số lượng và chất lượng của bộ phận công nhân tri thức ở nước ta hiện nay
là một trong những yếu tố cơ bản tiếp tục đảm bảo cho sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân
Việt Nam trong giai đoạn phát triển hiện nay.
Về kinh tế, ngoài bộ phận nhỏ công nhân trí thức có thu nhập cao, bộ phận công nhân trong các
doanh nghiệp nhà nước ở một số lĩnh vực có tính độc quyền, có mức thu nhập khá, còn lại phần
lớn công nhân nước ta có mức thu nhập rất thấp.
Về chính trị và uy tín xã hội, công nhân chưa có địa vị bằng tầng lớp tri thức, tầng lớp công chức,
viên chức. Ngay trong các doanh nghiệp nhà nước, quyền lực và vai trò của công nhân còn bị hạn
chế. Trong các doanh nghiệp tư nhân và doanh nghệp có vốn đầu tư nước ngoài, tổ chức Đảng và
các tổ chức quần chúng thiếu hụt hoặc bị hạn chế hoạt động , công nhân thường bị giới chủ chèn
ép, quản lý chặt chẽ; họ có rất ít khả năng đấu tranh với các ông chủ dù chỉ nhằm bảo vệ quyền
lợi chính đáng của mình.
Trình độ học vấn và văn hoá của công nhân tuy cao hơn nông dân nhưng lại bị thiệt thòi hơn so
với nhiều tầng lớp khác trong xã hội. Do bộ phận công nhân nhà nước thường phải làm thêm nghề
phụ để tăng thu nhập nên tác phong công nghệp chưa cao. Công nhân trong khu vực kinh tế tư
nhân, khu vực có vốn đầu tư nước ngoài có kỷ luật cao hơn song thường phải tăng ca, làm thêm
giờ để kiếm sống nên ít có thời gian và điều kiện để học tập, phát triển bản thân. Ý thức giai cấp, ý
thức Đảng trong bộ phận công nhân này nói chung thấp. Công nhân tri thức cũng có xu hướng
chịu làm thuê đến khi đủ mạnh để tách ra lập tổ chức kinh doanh của mình để trở thành ông chủ,
thầy hay chuyên gia độc lập. Trong khi nhiều trí thức, tiểu tư sản trải qua sự rèn luyện và công tác
mà có bản chất giai cấp công nhân thì nhiều người xuất thân từ công nhân khi được đề bạt lên
lãnh đạo, quản lý lại để mai một bảnchất giai cấp của mình. Làm công nhân không phải là mơ ước
và sự tự lựa chọn không chỉ đối với những thanh niên trẻ mà còn đối với những người đang trong
nghề. Tỷ lệ giai cấp công nhân trong các cấp uỷ, nhất là cấp cao, cấp Trung ương thường không
đạt như mong muốn và kế hoạch phấn đấu chủ yếu là do chưa đáp ứng được các yêu cầu, tiêu
chuẩn của cán bộ lãnh đạo thời kỳđổi mới của Đảng.
Nền kinh tế nhiều thành phần trong thời kỳ quá độ gây nên sự biến động thường xuyên, ngày càng
đa dạng, phức tạp, không thuần nhấtvề số lượng, chất lượng của giai cấp công nhân Việt Nam.
Điều đó được thể hiện tập trung trên các phương diện sau:
Sự giảm sút nhanh chóng về số lượng công nhân trong khu vực kinh tế nhà nước, kinh tế tập thể;
sự tăng lên nhanh của đội ngũ công nhân khu vực kinh tế tư nhân, tư bản nhà nước và khu vực có
vốn đầu tư nước ngoài.
Sự đa dạng, phức tạp, không thuần nhất và phân hoá, phân tầng trong nội bộ giai cấp, giữa các
bộ phận công nhân, đội ngũ trí thức trong các ngành nghề, các tổ chức xã hội nghề nghiệp và
thành phần kinh tế.
Phản ánh sự đa dạng, đan xen, hỗn hợp của các thành phần kinh tế nhất định nào đó, mà họ có
thể hiện diện ở hai hoặc vài thành phần kinh tế: họ vừa là công nhân trong khu vực kinh tế nhà
nước, vừa làm việc ở khu vực kinh tế tập thể, cá thể, tư nhân, hộ gia đình, vv.. Có thể họ vừa là
công nhân, vừa không phải là công nhân khi họ sống bằng nghề phụ (tăng gia, chăn nuôi, thủ
công, buôn bán...), hoặc bằng thu nhập khác là chủ yếu, họ có vốn cổ phần ở một mức độ nào đó
trong xí nghiệp, nhà máy, công ty,...
Sự mất cân đối về cơ cấu đội ngũ công nhân giữa các thành phần, ngành kinh tế, trên các địa
bàn dân cư, giữa số lượng và chất lượng. Nhìn chung, cơ cấu giai cấp công nhân chưa cân đối và
đồng bộ. Các ngành công nghiệp nặng còn chiếm tỷ lệ thấp, trong khi đó các ngành công nghiệp
nhẹ, chế biến thực phẩm chiếm tới 40%. Bộ phận công nhân nông nghiệp còn quá ít.
Sự già hoá, đứt đoạn và giảm đi của đội ngũ công nhân lâu năm, nhiều đời, công nhân lành nghề,
thợ bậc cao, thợ giỏi trong những năm gần đây, nhất là ở bộ phận công nhân trong khu vực kinh tế
nhà nước; sự trẻ hoá của đội ngũ công nhân ở khu vực kinh tế tư nhân, có vốn đầu tư nước ngoài.
Tình hình phát triển về số lượng, cơ cấu đa dạng, phức tạp, không thuần nhất, thường xuyên biến
động như trên, đã và đang dẫn đến một thực trạng về chất lượng giai cấp công nhân: đang có sự
yếu kém về nhiều mặt và sự phân hoá, không thuần nhất giữa các bộ phận của đội ngũ công nhân
Việt Nam hiện nay. Thực trạng này được phản ánh trên các bình diện sau:
Trình độ văn hoá, tay nghề thấp và không đồng dều, mất cân đối giữa các bộ phận công nhân.
Trình độ kỹ thuật, kiến thức quản lý kinh tế, khả năng nghề nghiệp của công nhân còn thấp so với
yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá.
Bộ phận công nhân xuất thân từ nông thôn chiếm đại đa số trong giai cấp công nhân. Họ mang
theo lối suy nghĩ, tầm nhìn của người nông dân, quan hệ xã hội và cả lối sống nông thôn vào trong
giai cấp công nhân. Những nhược điểm đó kéo dài cả thập kỷ, thậm chí có phần phát triển dưới
chế độ bao cấp và cơ chế kinh tế kế hoạch tập trung. Người công nhân Việt Nam chưa được rèn
luyện nhiều trong nền kinh tế công nghiệp và quan hệ cạnh tranh, phát huy tính sáng tạo cá nhân
và tập thể trong môi trường công nghiệp và thị trường còn hạn chế. Điều đó ảnh hưởng rất nhiều
đến tư duy kinh tế, phong cách làm việc, phong cách quản lý của người công nhân.
Vấn đề lớn nhất nổi lên trong các năm qua là, giai cấp công nhân chưa thể đóng vai trò chủ đạo
trong đời sống xã hội, nhất là trong sản xuất, kinh doanh, phân phối. Một phần, vì người công
nhân chưa có thói quen và năng lực làm chủ, nhiều cơ quan lãnh đạo, quản lý trong các nhà máy,
xí nghiệp và ngoài xã hội chưa tôn trọng quyền làm chủ của giai cấp công nhân. Thậm chí, có nơi
quyền dân chủ của công nhân còn bị vi phạm nghiêm trọng. Đây là mặt yếu rất đặc trưng của giai
cấp công nhân ở những nước chưa có công nghiệp hiện đại. Tình hình làm việc ngày một căng
thẳng, lương không đủ sống, người công nhân phải vật lộn với cuộc sống hàng ngày, phải xoay xở
bằng mọi cách để tồn tại; khi ngườicông nhân chưa làm chủ được bản thân mình thì khó có thể
làm chủ được nhà máy, xí nghiệp và xã hội. Công nhân nước ta chưa được tôi luyện bao nhiêu
trong môi trường kinh tế, khoa học công nghệ và cạnh tranh. Vai trò của giai cấp công nhân trong
phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội còn chưa đạt được mức độ cần có của nó.
Một bộ phận trong giai cấp chưa có trình độ chính trị, phẩm chất giai cấp giảm, kỷ luật lao động,
tác phong công nghiệp kém.
Một bộ phận công nhân bị thoái hoá và tha hoá nghiêm trọng về lao động, phẩm chất giai cấp và
lối sống.
Trong những năm tới, sự biến động cơ cấu giai cấp của công nhân Việt Nam sẽ diễn ra theo
những xu hướng: ngày càng đa dạng hoá, phức tạp về cơ cấu và không thuần nhất. Trong những
năm đầu, xu hướng trên diễn ra mạnh mẽ với tốc độ nhanh. Công nhân có mặt trong tất cả các
thành phần kinh tế. Xu hướng tăng lên nhanh của bộ phận công nhân trong khu vực kinh tế tư
nhân, tư bản nhà nước và kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài; bộ phận công nhân trong khu vực kinh
tế nhà nước giảm đi một cách tương đối. Sự phân hoá về thu nhập, phân hoá giàu nghèo, phân
hoá về mức sống, lối sống, ý thức giai cấp, trình độ chính trị, tư tưởng sẽ diễn ra mạnh mẽ và sâu
sắc. Trình độ văn hoá, học vấn, tay nghề, trẻ hoá về tuổi đời, tuổi nghề có xu hướng ngày càng
tăng, ngày càng được trí thức hoá. Xu hướng phi tập trung hoá công nhân trong các nhà máy, xí
nghiệp có quy mô lớn, số lượng công nhân đông; đội ngũ công nhân trí thức hoá ngày càng tăng
và điều này đã chứng minh hùng hồn và đang hiện thực hoá cho luận điểm rất đúng đắn của Chủ
tịch Hồ Chí Minh: trí thức hoá công nhân. Xu hướng luân chuyển nghề nghiệp nhiều lần và một bộ
phận công nhân lao động ra khỏi dây chuyền sản xuất sẽ diễn ra thường xuyên với tốc độ nhanh.
Xu hướng phát triển đa dạng hoá ngành nghề đi đôi với chuyên môn hoá cao trong công nhân. Sự
phân tầng xã hội, tình trạng thất nghiệp, thiếu việc làm, mâu thuẫn về lợi ích ngay trong nội bộ giai
cấp công nhân sẽ tăng lên. Quan hệ chủ thợ trong các cơ sở sản xuất phức tạp hơn; đình công,
bãi công sẽ còn diễn ra với mức độ gay gắt, quyết liệt hơn. Vì vậy, cần có nhận thức đầy đủ, toàn
diện những xu hướng đó để có những giải pháp trước mắt và lâu dài nhằm xây dựng giai cấp công
nhân Việt Nam từng bước trưởng thành, phát triển, thể hiện rõ và phát huy vai trò chủ đạo trong
nền kinh tế nhiều thành phần.
Giai cấp công nhân Việt Nam lãnh đạo cách mạng thông qua Đảng tiên phong của nó là Đảng
Cộng sản Việt Nam. Khi nói giai cấp công nhân lãnh đạo là nói đến toàn bộ giai cấp như một
chỉnh thể chứ không phải từng nhóm, từng người cá biệt. Xét về thành phần xuất thân, ở nước ta
có nhiều Đảng viên không phải là công nhân. Nhưng bất cứ đảng viên nào cũng phải đứng trên
lập trường giai cấp công nhân thể hiện ở lý tưởng, ở lý luận Mác Lênin và đường lối cách mạng, ở
tinh thần kiên quyết cách mạng trong cuộc đấu tranh để thực hiện sứ mệnh của giai cấp công
nhân vì lợi ích của giai cấp công nhân, của nhân dân lao động và cả dân tộc.
Trong giai đoạn xây dựng đất nước quá độ lên chủ nghĩa xã hội, đội ngũ công nhân hình thành
một giai cấp công nhân thống nhất đại diện cho sản xuất tiên tiến, thông qua Đảng Cộng sản Việt
Nam được trang bị bằng chủ nghĩa Mác Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh. Họ là lực lượng đi đầu
trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá, là cơ sở xã hội chủ yếu nhất của Đảng và Nhà
nước, là hạt nhân vững chắc trong liên minh công nhân nông dân trí thức, nền tảng của khối đại
đoàn kết dân tộc.
Chúng ta không phủ nhận những nhược điểm của giai cấp công nhân Việt Nam (như số lượng còn
ít, chưa được rèn luyện nhiều trong công nghiệp hiện đại, trình độ văn hoá và tay nghề còn thấp...)
mà nguồn gốc sâu xa là ở trình độ phát triển kinh tế chưa cao ở nước ta trong thời kỳ quá độ.
Nhưng điều đó không thể là lý do để phủ nhận sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhânViệt Nam.
Để khắc phục những nhược điểm ấy, Nghị quyết hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Trung ương
khoá VII của Đảng, gắn trực tiếp vấn đề công nghiệp hoá, hiện đại hoá với vấn đề xây dựng, phát
triển giai cấp công nhân đã chỉ rõ phương hướng xây dựng giai cấp công nhân nước ta trong giai
đoạn hiện nay là: “ Cùng với quá trình phát triển công nghiệp và công nghệ theo xu hướng công
nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, cần xây dựng giai cấp công nhân phát triển về số lượng, giác
ngộ về giai cấp, vững vàng về chính trị, tư tưởng, có trình độ học vấn và tay nghề cao, có năng lực
tiếp thu và sáng tạo công nghệ mới, lao động đạt năng suất, chất lượng, hiệu quả cao, vươn lên
làm tròn sứ mệnh lịch sử của mình”.
Công cuộc đổi mới đem lại những thành tựu to lớn, có ý nghĩa quan trọng. Giai cấp công nhân
đang đi đầu trong việc xây dựng xã hội mới, nhất là trong việc xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật
của chủ nghĩa xã hội nhằm thực hiện dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ văn minh.
Hơn lúc nào hết, giai cấp công nhân Việt Nam cần phải vươn lên để xứng đáng là lực lượng trụ cột
của liên minh công nông trí, của khối đại đoàn kết dân tộc. Phương hướng củng cố, phát triển
công nhân Việt Nam trong sư nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá mộtlần nữa đã được Đại hội
đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng Cộng sản Việt Nam đặc biệt chú trọng. Đại hội chỉ rõ: “Đối
với giai cấp công nhân, coi trọng phát triển về số lượng và chất lượng, nâng cao giác ngộ và bản
lĩnh chính trị, trình độ học vấn và nghề nghiệp, thực hiện “trí thức hoá công nhân”, nâng cao năng
lực ứng dụng và sáng tạo công nghệ mới, chất lượng và hiệu quả ngày càng cao, xứng đáng là lực
lượng đi đầu trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước...”
2. Giai cấp nông dân:
Tiến trình công nhiệp hoá, hiện đại hoá đất nước chủ yếu làm giảm tỷ lệ giai cấp nông dân trong
xã hội, số lượng nông dân giảm đi, số hộ và lao động thuần nông giảm, tỷ lệ nông dân tập thể
giảm đi rất nhiều. Kết cấu giai cấp nông dân trở nên phức tạp, gồm nhiều bộ phận, nhiều tầng lớp,
nhiều nhóm. Sự phân tầng, phân hoá giàu nghèo phát triển nhanh trong nội bộ giai cấp nông dân,
giữa các địa phương, vùng, miền khác nhau, phụ thuộc vào mức độ tri thức và kỹ năng, khả năng
tiếp cận các nguồn lực, mức độ phát triển của thị trường và sự giúp đỡ của chính quyền đối với
người nông dân. Nói cách khác, sự giàu có phát triển của nông dân phụ thuộc vào sự liên kết giữa
Nhà nước, nhà nông, nhà khoa học, nhà doanh nghiệp. Cái mới trong nông dân so với thời kỳ
trước đổi mới là sự xuất hiện của các chủ trang trại.
Tình trạng một bộ phận nông dân rời khỏi đất canh tác, bỏ nghề truyền thống trong khi có ít cơ hội
để chuyển sang những nghề phi nông nghiệp, và trở thành giai cấp khác. Nhiều nông dân giàu xổi
nhờ bán đất ở khu vực đô thị hoá nhưng sau đó lại rơi vào tình trạng nghèo đói. Đặc biệt cần lưu ý
là những bấtổn về xã hội và an ninh nước ta mấy năm gần đây đều xảy ra ở khu vực nông thôn.
Nguyên nhân cơ bản của tình trạng này là sự yếu kém, xa dân của đội ngũ cán bộ và hệ thống
chính trị cơ sở. Tình trạng này sẽ giảm đi sức mạnhcủa giai cấp nông dân, của khối đại đoàn kết
toàn dân tộc dưới sự lãnh đạo của Đảng.
Thực trạng diễn ra là, cơ cấu giai cấp nông dân sẽ đa dạng, phức tạp và hình thành một bộ phận
công nhân nông nghiệp, phong cách lao động của người sản xuất nhỏ giảm dần. Đội ngũ những
người lao động thủ công nghiệp, dịch vụ kỹ thuật, dịch vụ sinh hoạt và lưu thông tăng lên. Đặc biệt
là, một bộ phận nông dân lao động mang tính chất trí thức xuất hiện ngày càng nhiều, do đó, tính
chất nông dân thuần tuý ngày càng giảm đi. Tính chất nông dân công nhân, nông dân trí thức,
nông dân tiểu thương, nông dân thợ thủ công,... Sự phân tầng, phân hoá giàu nghèo phát triển
nhanh. Đội ngũ những người nông dân chuyên đi làm thuê, bán sức lao động xuất hiện và phát
triển. Bộ phận nông dân tập thể dưới những hình thức hợp tác mới sẽ từng bước được hình thành
và phát triển. “Trung nông” sẽ là nhân vật trung tâm trong giai cấp nông dân, trong nông thôn. Các
bộ phận trong giai cấp nông dân gồm: chủ trang trại, nông dân sản xuất cá thể, nông dân làm
thuê, xã viên của các hợp tác xã kiểu mới. Đồng thời cũng có sự xuất hiện vai trò kép của nhiều
người là công chức nhưng mua ruộng làm chủ trang trại nên họ vừa làm công chức, trí thức vừa
làm chủ trang trại.
3. Tầng lớp trí thức:
Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và sự công nghiệp hoá, hiện đại hoá đòi hỏi ngày
càng nhiều về tri thức khoa học, công nghệ và năng lực sáng tạo, kinh doanh. Trí thức là tầng lớp
lực lượng có ưu thế về các ngồn năng lực trên.
Với khoảng 3 triệu người có trình độ đại học, cao đẳng và 30 ngàn thạc sĩ, tiến sĩ, nước ta có
nguồn nhân lực trí thức chiếm tỷ lệ khá cao so với các nước đang phát triển. Địa vị xã hội của tầng
lớp tri thức được tăng cường và tăng tiến ổn định trong suốt thời kỳ đổi mới.
Tuy nhiên, đội ngũ trí thức hiện nay cũng có sự phân hoá. Về chính trị, trí thức chiếm một tỷ lệ lớn
trong đội ngũ lãnh đạo, quản lý của hệ thống chính trị, nhất là ở cấp tỉnh thành và Trung ương.
Về văn hoá, trình độ học vấn, chất lượng của đội ngũ trí thức chưa tương xứng với số lượng, có
hiện tượng mua bằng cấp để “chạy chức, chạy quyền” ; các gia đình khá giả thì chạy đua cho con
em du học nước ngoài, xuất hiện nguy cơ một bộ phận trí thức mất gốc, trọng ngoại, giảm sút ý
thức dân tộc.
Nhìn chung, đội ngũ trí thức nước ta có truyền thống yêu nước,có tinh thần đoàn kết dân tộc dưới
sự lãnh đạo của Đảng. Truyền thống đó sẽ được tiếp tục phát huy trong thời kỳ mới nếu chúng ta
giải quyết được những vấn đề nổi cộm phát sinh.
Trong tầng lớp trí thức đang diễn ra quá trình biến đổi nhanh chóng về cơ cấu, lượng và chất;
phong phú về cơ cấu nghề; đa dạng về nguồn đào tạo, về thành phần xã hội giai cấp xuất thân;
sự phân hoá về thu nhập, phân hoá giàu nghèo, phân tầng, phân hoá về lối sống, về quan điểm tư
tưởng,... Đi liền với vấn đề đó là sự nảy sinh và tất yếu nảy sinh tính chất phức tạp trong tầng lớp
trí thức về cơ cấu xã hội, về ý thức, quan điểm chính trị. Một số trí thức đồng thời là những doanh
nghiệp năng động, những chủ trang trại, đa phần trí thức là người trung lưu . Số đông trí thức yêu
nước, tán thành lý tưởng chủ nghĩa xã hội.
Công chức, viên chức trong các cơ quan nhà nước, đoàn thể, quân nhân chuyên nghiệp trong các
lực lượng vũ trang. Công chức là những người làm trong các cơ quan hành chính nhà nước , trong
các tổ chức chính trị, chính trị xã hội; còn viên chức là những người có cả trong các cơ quan nhà
nước và trong các cơ quan sự nghiệp, quân nhân chuyên nghiệp trong quân đội và cơ quan. Theo
sự phát triển của nền kinh tế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và theo sự vận hành
của cơ chế thị trường thì các đơn vị sự nghiệp ngày càng tăng lên, do vậy lực lượng viên chức
ngày càng phát triển đông đảo. Càng ngày, lực lượng công chức, viên chức, quân nhân chuyên
nghiệp càng được bảo đảm một cuộc sống ở mức trung lưu. Tuy có hoặc không tham gia (cả trực
tiếp và gián tiếp) vào các hoạt động kinh doanh, song với mức sống trung lưu và chiếm một tỷ lệ
không nhỏ trong dân cư (1 đến 2 triệu người) và hoạt động ở những khâu quan trọng của các lĩnh
vực kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội... của đất nước nên nhóm xã hội này đóng một vai trò đáng
kể vào các quá trình phát triển của đất nước.
Bản thân nhóm xã hội này cũng có sự phân hoá nhanh chóng và mạnh mẽ khác nhau. Cần lưu ý
rằng tuy không có địa vị và quyền lực xã hội cao nhưng họ thường trực tiếp phụ trách những khâu
quan trọng, nên nếu bị lợi dụng, họ sẽ trực tiếp hoặc gián tiếp gây ra những hậu quả khôn lường.
Dó đó, bên cạnh việc tăng cường giáo dục ý thức trách nhiệm còn phải quan tâm đến đời sống vật
chất và tinh thần của họ.
__________________
!
II. Liên minh giữa giai cấp công nhân với nông dân và tri thức trong quá trình xây dựng
CNXH ở Việt Nam
1.Đặc điểm của giai cấp công nông trí thức ở Việt Nam:
Giai cấp công nhân Việt Nam có đầy đủ những yếu tố của giai cấp công nhân hiện đại và còn có
những đặc điểm riêng của mình. Đó là do ra đời trước giai cấp tư sản Việt Nam nên giai cấp công
nhân Việt Nam có điều kiện sớm giữ vai trò lãnh đạo và giành ưu thế ngay từ khi có Đảng của
mình. Hơn nữa, sự gắn bó giữa công nhân và nông dân đã hình thành một cách tự nhiên, phần lớn
xuất thân từ nông dân nên giai cấp công nhân Việt Nam đã mang sẵn trong mình mối liên minh với
nông dân và luôn giữ được vai trò lãnh đạo trong quá trình cách mạng Việt Nam. Ngày nay, trong
quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông thôn, sẽ có nhiều người nông dân vào làm việc ở các
cơ sở công nghiệp và trở thành công nhân ở ngay chính quê hương mình. Điều này càng tạo cho sự
gắn bó của giai cấp công nhân với nông dân, nông thôn một cách tự nhiên trên nhiều mặt của đời
sống xã hội.
Giai cấp nông nhân là giai cấp của những người lao động sản xuất vật chất trong nông nghiệp, lâm
nghiệp, ngư nghiệp... trực tiếp sử dụng một tư liệu sản xuất cơ bản và đặc thù, gắn với thiên nhiên
là đất, rừng, biển để sản xuất ra nông sản. Nông dân có phương thức sản xuất phân tán, năng suất
thấp. Theo V.I. Lênin, nông dân có “bản chất hai mặt” một mặt họ là những người lao động (đây là
mặt cơ bản nhất); mặt khác, họ là những người tư hữu nhỏ (đây là mặt hạn chế sẽ được khắc phục
trong quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá). Tuy nhiên, nông dân không dựa trên tư hữu nhỏ
này để bóc lột các giai cấp, tầng lớp khác.
Giai cấp nông dân không có hệ tư tưởng riêng mà tư tưởng của họ phụ thuộc vào hệ tư tưởng của
giai cấp thống trị xã hội. Họ vốn có cơ cấu không thuần nhất, không có sự liên kết chặt chẽ cả về
kinh tế và tư tưởng, tổ chức. Trong một nước nông nghiệp thì họ là lực lượng chính trị xã hội đông
đảo nhất và khi được giác ngộ họ trở thành lực lượng cách mạng to lớn nhất trong cách mạng xã hội
chủ nghĩa.
Giai cấp nông dân Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng đã thực sự giải phóng khỏi chế độ áp bức
bóc lột và trở thành người làm chủ xã hội và đóng góp to lớn vào sự nghiệp giải phóng đất nước và
xây dựng CNXH.
Trí thức bao gồm những người lao động trí óc phức tạp và sáng tạo, có trình độ học vấn đủ để am
hiểu và hoạt động trong lĩnh vực lao động của mình. Họ hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực nghiên
cức, giảng dạy, ứng dụng khoa học, văn học, nghệ thuất, lãnh đạo và quản lý... Sản phẩm lao động
của trí thức tác động quyết định đến năng suất lao động, đến sự phát triển xã hội về cả mặt đời
sống vật chất và cả về đời sông tinh thần.
Trí thức không có hệ tư tưởng riêng vì không có phương thức sản xuất riêng và địa vị kinh tế xã hội
độc lập. Vai trò và tư tưởng của họ phụ thuộc vào giai cấp thống trị xã hội. Mặc dù vậy, trí thức luôn
giúp giai cấp thống trị khái quát về lý luận để hình thành hệ tư tưởng của giai cấp thống trị xã hội.
Trong các chế độ tư hữu đa số trí thức là những người lao động bị áp bức, bóc lột. Khi được sự lãnh
đạo của giai cấp công nhân, tri thức trở thành người làm chủ xã hội và đóng góp to lớn trong sự
nghiệp xây dựng CNXH. Ở Việt Nam, trí thức đã có nhiều đóng góp trong quá trình xây dựng
CNXH, đại bộ phận được bộ phận được đào tạo trong chế độ mới. Họ xuất thân chủ yếu từ nông
dân, công nhân và các tầng lớp lao động khác. Do vậy họ có mối liên hệ gần gũi với công nhân,
nông dân và luôn là lực lượng cơ bản của cách mạng XHCN. Ngày nay, cách mạng khoa học công
nghệ ngày càng trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp và trí thức ngày càng có vai trò, vị trí quan
trọng, nhất là trong quá trình xây dựng kinh tế tri thức và quá trình hội nhập khu vực và quốc tế.
2.Nội dung cơ bản của liên minh giữa công nhân với nông dân và trí thức trong thời kỳ quá độ lên
CNXH ở Việt Nam
Nguyên tắc cơ bản nhất của liên minh là kết hợp đúng đắn các lợi ích về chính trị, kinh tế, văn hoá,
xã hội. Lợi ích của giai cấp công nhân phù hợp với lợi ích dân tộc và đại đa số nhân dân lao động
nên quan hệ giữa các giai tầng trong thời kỳ quá độ lên CNXH là quan hệ hợp tác, đấu tranh trong
nội bộ nhân dân vì mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội.
a/ Nội dung chính trị của liên minh:
Nhu cầu lợi ích chính trị cơ bản của công nhân, nông dân, trí thức và của cả dân tộc là độc lập dân
tộc và chủ nghĩa xã hội. Mỗi giai cấp, tầng lớp ở mỗi giai đoạn đều có lập trường chính trị tư tưởng
của mình. Khi liên minh không phải là thực hiện sự dung hòa lập trường tư tưởng – chính trị của ba
giai cấp, tầng lớp này. Khi chưa giác ngộ cách mạng vô sản thì tư tưởng chính trị của nông dân, trí
thức cơ bản còn phụ thuộc vào hệ tư tưởng của giai cấp thống trị xã hội phong kiến hoặc tư bản.
Mặc dù có nguyện vọng nhưng nông dân và trí thức không thể tự giải phóng khỏi chế độ tư bản, áp
bức bóc lột. Trong cách mạng XHCN liên minh giữa ba giai tầng này phải trên lập trường chính trị
tư tưởng của giai cấp công nhân thì mới thực hiện đồng thời cả nhu cầu, lợi ích của ba giai tầng.
Nguyên tắc về chính trị của liên minh là do Đảng của giai cấp công nhân lãnh đạo. Trong thời kỳ
quá độ, liên minh công, nông, trí thức là nền tảng chính trị xã hội và kinh tế của Nhà nước XHCN,
là nòng cốt của Mặt trận Tổ quốc đẩ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc XHCN.
Dựa trên lập trường tư tưởng – chính trị của giai cấp công nhân, để thực hiện liên minh cần phải xây
dựng từng bước nền dân chủ XHCN chính do yêu cầu của nền dân chủ này mà nội dung chính trị
của liên minh không tách rời nội dung, phương thức đổi mới hệ thống chính trị trên phạm vi cả nước.
Trong điều kiện hội nhập, với nền kinh tế đa thành phần thì việc cụ thể hóa của đổi mới nội dung và
tổ chức hoạt động của các tổ chức chính trị của công nhân trong các loại hình xí nghiệp công
nghiệp, nông dân ở các cơ sở lao động sản xuất nông thôn và trí thức ở các cơ sở khoa học, công
nghệ là rất cần thiết. Nội dung hoạt động chính trị phải thông qua các hoạt động sản xuất, kinh tế,
khoa học công nghệ, văn hóa, xã hội,… Các hoạt động này luôn vận động đổi mới với tốc độ ngày
càng nhanh chóng do đó các hình thức cụ thể của hệ thống chính trị phải được đổi mới cho phù
hợp và phát triển tốt.
b/ Nội dung kinh tế của liên minh:
Đây là nội dung cơ bản, quyết định nhất, là cơ sở vật chất – kỹ thuật vững chắc của liên minh trong
thời kỳ quá độ. Thời kỳ này nhiệm vụ cách mạng chuyển trọng tâm sang lĩnh vực kinh tế. Việc thực
hiện kết hợp các lợi ích kinh tế được xác định bởi các nhu cấu kinh tế của các chủ thể lợi ích và các
điều kiện thực hiện nó. Nội dung kinh tế của liên minh ở nước ta được cụ thể hóa ở các điểm sau
đây:
Xuất phát từ thực trạng, tiềm năng kinh tế của nước ta để xác định cơ cấu kinh tế hợp lý trong đó
phải tính đến những nhu cầu về kinh tế của nông dân, công nhân, trí thức và của toàn xã hội trong
điều kiện, thời gian cụ thể. Đảng ta xác định cơ cấu chung của cả nước là “công – nông nghiệp –
dịch vụ”. Điều này thể hiện rõ nội dung kinh tế của liên minh là điều kiện, môi trường để các giai
tầng hoạt động và phát triển sự liên minh. Trong điều kiện hiện nay, Đảng ta xác định “từng bước
phát triển kinh tế tri thức” trong quá trình hội nhập khu vực và quốc tế đã tạo điều kiện cho trí thức
ngày càng gắn bó với sản xuất công nghiệp, nông nghiệp và các lĩnh vực kinh tế khác.
Trên cơ sở kinh tế, các nhu cầu kinh tế phát triển dưới nhiều hình thức hợp tác, liên kết, giao lưu,…
trong cả sản xuất, lưu thông phân phối giữa công nhân, nông dân, trí thức ; giữa các lĩnh vực công
nghiệp, nông nghiệp, khoa học, giữa các địa bàn, vùng miền dân cư trong cả nước.
Trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, Đảng ta xác định: “Đặc biệt coi trong coi
trọng công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp và nông thôn; phát triển toàn diện nông, lâm, ngư
nghiệp gắn với công nghiệp chế biến nông, lâm, thủy sản; phát triển công nghiệp sản xuất hàng
tiêu dùng và hàng xuất khẩu. Nâng cấp, cải tạo, mở rộng và xây dựng mới có trọng điểm kết cấu hạ
tầng kinh tế”. Nông dân chiếm đại đa số bộ phận về số lượng và khu vực nông thôn còn nhiều tiềm
năng chưa được khơi dậy và còn nhiều nơi khó khăn, thiệt thòi. Do đó, một mặt khuyến khích, tạo
điều kiện cho người nông dân ngày càng chủ động trong hợp tác, liên kết với công nhân, trí thức và
các thành phần kinh tế khác để họ phát huy tiềm năng của mình. Mặt khác, Nhà nước, giai cấp
công nhân, trí thức phải thực sự đến với nông dân, hướng dẫn, giúp đỡ, cải thiện đời sống kinh tế.
Từng bước hình thành quan hệ sản xuất XHCN trong quá trình thực hiện liên minh. Theo V.I. Lênin,
chế độ hợp tác xã là con đường dễ tiếp thu nhất đối với nông dân, khi thấy có lợi cho họ, họ sẽ mau
chóng tham gia hợp tác xã nhưng phải do chế độ hợp tác xã hưởng một số đặc quyền kinh tế, tài
chính, ngân hàng. Trong quá trình hình thành quan hệ sản xuất phải trên cơ sở công hữu hóa
những tư liệu sản xuất chủ yếu, kinh tế nhà nước vươn lên giữ vai trò chủ đạo, cùng kinh tế tập thể
làm nên tảng cho nền kinh tế cả nước, theo định hướng XHCN.
Từng bước hình thành quan hệ sản xuất còn thể hiện vai trò của nhà nước. Ở nông nghiệp vai trò
Nhà nước có vị trí đặc biệt quan trọng trong việc thực hiện liên minh. Thể hiện qua chính sách
khuyến nông, qua bộ máy nhà nước, các tổ chức khuyến nông, các cơ sở kinh tế. Nông nghiệp
không chỉ là ngành kinh tế, một khu vực kinh tế mà còn là khu vực mang ý nghĩa sinh thái xã hội.
Đối với trí thức, Nhà nước cần phải đổi mới, hoàn chỉnh các luật, chính sách có liên quan trực tiếp
đến sở hữu trí tuệ như chính sách phát triển khoa học và công nghệ, giáo dục và đào tạo, văn học
nghệ thuật,… Hướng các hoạt động trí thức vào việc phục vụ công, nông, gắn với cơ sở sản xuất và
đời sống của toàn xã hội. Xây dựng hệ thống các cơ quan hoạt động khoa học – công nghệ, phát
huy tiềm năng đội ngũ cán bộ khoa học, tăng cường hợp tác khoa học trong nước và quốc tế.
c/ Nội dung văn hóa, xã hội của liên minh:
“Tăng trưởng kinh tế gắn liền với tiến bộ và công bằng xã hội, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa
dân tộc, bảo vệ môi trường sinh thái”. Đó chính là ưu việt của CNXH, tất cả cho con người, vì con
người và do con người, trong đó lực lượng đông đảo nhất, nòng cốt là công nhân, nông dân, trí thức.
Vấn đề xóa đói, giảm nghèo cho công, nông, trí thức chủ yếu bằng tạo việc làm đồng thời kết hợp
các giải pháp hỗ trợ, cứu trợ. Giải quyết được vấn đề này sẽ khắc phục được hạn chế của các chế
độ tư hữu trước đây; con người là vốn quý của xã hội, nhưng người lao động nếu thất nghiệp thì họ
trở thành gánh nặng cho xã hội, một trong các nguyên nhân dẫn đến khủng hoảng, đổ vỡ của chế
độ xã hội.
Đổi mới và thực hiện tốt các chính sách xã hội trong điều kiện đại đa số gia đình thương binh, liệt
sĩ, có công với nước, chịu hậu quả chiến tranh là một trong những nội dung cơ bản của liên minh.
Các chính sách này để hỗ trợ nông dân, công nhân, trí thức và tạo điều kiện cho họ khắc phục khó
khăn sau chiến tranh, đồng thời nội dung này còn mang ý nghĩa giáo dục truyền thống, đạo lý, lối
sống,… cho toàn xã hội và các thế hệ sau.
Nâng cao dân trí là nội dung cơ bản lâu dài tạo cho liên minh phát triển vững chắc. Trước mắt tập
trung vào việc củng cố thành tựu xóa mù chữ, phổ cập giáo dục tiểu học, trung học phổ thông,
nâng cao kiến thức khoa học công nghệ, kinh tế, văn hóa, xã hội. Khắc phục các tệ nạn xã hội, các
hủ tục lạc hậu, biểu hiện tiêu cực như tham nhũng, quan liêu. Dân tộc Việt Nam vốn có truyền
thống tôn sư, trọng đạo, hiếu học và chăm chỉ cần cù nên việc đầu tư cho giáo dục cả về vật chất
lẫn tinh thần là được đặc biệt chú trọng. Đây vừa là thuận lợi, là yếu tố thúc đẩy tiến bộ xã hội, đồng
thời vừa là yêu cầu nâng cao chất lượng đối với sự nghiệp giáo dục. Vấn đề gắn bó với tri thức cách
mạng, với tầm cao của tri thức công nhân, nông dân và các tầng lớp nhân dân lao động là cơ sở
vững chắc, có tính truyền thống được kế thừa trong nhiều đời nay của dân tộc ta.
Gắn quy hoạch phát triển công nghiệp, khoa học, công nghệ với quy hoạch phát triển nông thôn,
đô thị hóa, công nghiệp hóa những trọng điểm ở nông thôn với kết cấu hạ tầng ngày càng thuận lợi
và hiện đại. Xây dựng các cơ sở giáo dục, y tế, văn hóa, thể thao, các công trình phúc lợi công
cộng một cách tương xứng, hợp lý ở các vùng nông thôn, đặc biệt là ở vùng núi, vùng sâu vùng xa,
đồng bào dân tộc thiểu số. Tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa đô thị hóa nông thôn, khai
thác tiềm năng của nông lâm, ngư nghiệp.
Đối với những nước nông nghiệp đi lên CNXH như nước ta thì liên minh công – nông – tri thức vừa
là vấn đề có tính quy luật tất yếu trong thời kỳ quá độ lên CNXH và vừa là lực lượng sản xuất, lực
lượng chính trị cơ bản và đông đảo nhất của quá trình xây dựng CNXH và bảo vệ Tổ quốc.
3.Phương hướng chủ yếu nhằm củng cố tăng cường liên minh công – nông – trí thức Việt Nam hiện
nay
Muốn giữ vững và củng cố được vai trò lãnh đạo của mình, ngoài việc định ra đường lối chính trị
đúng đắn, giai cấp công nhân còn phải lôi cuốn được nông dân lao động và đội ngũ trí thức đi theo
mình, trên cơ sở ấy mới tạo ra được hậu thuẫn mạnh mẽ để mở rộng quyền lãnh đạo của mình đến
các tầng lớp nhân dân lao động khác trong toàn xã hội. Trong thời kỳ cây dựng CNXH, quyền lãnh
đạo chính trị thuộc về giai cấp công nhân và chỉ thuộc về giai cấp công nhân mà thôi, nhưng thực
lực của Nhà nước thì không thể bắt nguồn từ giai cấp công nhân mà là bắt nguồn từ sự liên minh
của tất cả các tầng lớp, giai cấp. Chỉ có trên cơ sở ấy Nhà nước XHCN mới có một nền tảng xã hội
vững chắc, mới thực hiện được các chức năng, nhiệm vụ lịch sử trọng đại của mình một cách thuận
lợi.
Liên minh công – nông – trí họp thành đội quân chủ lực hung mạnh làm hạt nhân của khối đại đoàn
kết toàn dân, không những đảm bảo vai trò lãnh đạo của các giai cấp công nhân và giữ vững chính
quyền cách mạng mà xét đến cùng còn là yếu tố có ý nghĩa quyết định đến thắng lợi của CNXH.
Trong khối liên minh ấy, giai cấp nông dân là người bạn đồng hành chiến lược của giai cấp công
nhân trên con đường đi lên CNXH và CNCS. Thực tế lịch sử chứng minh rõ mọi khuynh hướng coi
thường hoặc phủ nhận vai trò của lực lượng xã hội to lớn này, không quan tâm đầy đủ đến việc xây
dựng, củng cố khối liên minh công – nông trong các giai đoạn và các thời kỳ cách mạng, có nghĩa
là đặt giai cấp công nhân vào một hoàn cảnh phải chiến đấu đơn độc và đó là một sai lầm chính trị
nghiêm trọng.
Khi tổng kết kinh nghiệm của cách mạng Việt Nam, một nước có 90% dân số là nông dân, chủ tịch
Hồ Chí Minh cho rằng: “Nền tảng của vấn đề dân tộc là nông dân, vì nông dân là tối đa trong dân
tộc”, vì thế phải “thực hiện cho được liên minh công nông vì đó là sự bảo đảm chắc chắn nhất cho
những thắng lợi của cách mạng. Chỉ có khối liên minh công nông do giai cấp công nhân lãnh đạo
mới có thể kiên quyết và triệt để đánh đổ các thế lực phản cách mạng, giành lấy chính quyền của
nhân dân lao động, hoàn thành nhiệm vụ lịch sử của cách mạng dân tộc dân chủ và tiến lên
CNXH” (Hồ Chí Minh: vì độc lập, tự do, Vì chủ nghĩa xã hội, NXB ST Hà Nội, 1970, trang 302).
Chủ nghĩa Mac Lenin cũng như tư tưởng Hồ Chí Minh đánh giá rất cao vai trò của giai cấp nông
dân, đồng thời cũng chỉ rõ nông dân tuy là một lực lượng xã hội đông đảo, nhưng trong các cuộc
đấu tranh giai cấp, họ không tự tổ chức lại thành một lực lượng chính trị độc lập để đánh đổ các giai
cấp bóc lột thống trị, trong lịch sử các cuộc khởi nghĩa của nông dân thường mang tính chất tự phát,
diễn ra dưới hình thức lẻ tẻ ở địa phương, ít khi trở thành phong trào rộng lớn trong cả nước. Vì gắn
liền với một nền sản xuất nhỏ, lạc hậu, tàn dư của một phương thức sản xuất đã lỗi thời, nông dân
không thể tự làm lấy một cuộc cách mạng giải phóng, cũng không thể tự mình xây dựng được một
xã hội mới do mình là đại biểu. Trước kia giai cấp nông dân phải đứng trước ngọn cờ của giai cấp tư
sản trong cuộc đấu tranh đánh đổ chế độ phong kiến giành thắng lợi cho cuộc cách mạng dân chủ
tư sản. Ngày nay giai cấp tư sản đã tỏ ra lỗi thời và phản động, giữa giai cấp nông dân và tư sản có
những mâu thuẫn đối địch về lợi ích kinh tế và chính trị. Muốn thoát khỏi ách áp bức bóc lột, nông
dân không có con đường nào khác là đi theo đường lối cách mạng của giai cấp công nhân là giai
cấp duy nhất có thể cùng với toàn thể nhân dân đánh đổ giai cấp tư sản – giai cấp bóc lột cuối
cùng trong lịch sử, có thể giữ vững chính quyền lâu dài, có thể xây dựng một xã hội mới trong đó
nhân dân lao động thật sự trở thành người làm chủ.
Do đó khi đánh giá vai trò của giai cấp nông dân nhận rõ tính tất yếu của sự liên minh công – nông
cần khẳng định sự liên minh này là một sự liên minh “đặc biệt”, trong đó giai cấp công nhân phải
giữ vai trò lãnh đạo, sự liên minh có ý nghĩa chiến lược, chẳng những chỉ nhằm đánh đổ giai cấp
bóc lột mà còn tạo ra những điều kiện cần thiết để xây dựng một chế độ xã hội mới văn minh hơn,
tốt đẹp hơn.
Cùng với giai cấp nông dân, đội ngũ trí thức vốn xuất than từ nhiều giai cấp, nhiều tầng lớp xã hội
khác nhau, tuy họ không đại diện cho một phương thức sản xuất nào , không phải là lực lượng
chính trị độc lập trước các giai cấp và tầng lớp xã hội khác, do đó họ không có hệ tư tưởng riêng.
Song đội ngũ trí thức dưới bất kỳ chế độ nào cũng có vai trò và vị trí rất quan trọng trong quá trình
xây dựng CNXH và CNCS, vì họ là một lực lượng xã hội có trình độ học vấn cao, hiểu biết rộng, có
tri thức khoa học công nghệ. Chính vì thế chủ nghĩa Mac – Le6nin và tư tưởng Hồ Chí Minh luôn
đánh giá cao vai trò của tri thức trong tiến trình vận động của lịch sử nhân loại. Coi liên minh giữa
giai cấp công – nông – trí là hạt nhân nòng cốt của khối đại đoàn kết dân tộc trong mặt trận dân tộc
thống nhất – Nền tảng xã hội của Nhà nước của chế độ XHCN.
Thực tiễn cách mạng Việt Nam trong 70 năm qua cho thấy, nhờ nắm vững quan điểm của Mac –
Ăngghen – Lê nin và tư tưởng Hồ Chí Minh, Đảng Cộng sản Việt Nam – Đội tiên phong của giai cấp
công nhân Việt Nam luôn luôn quan tâm xây dựng, vun đắp cho khối đại đoàn kết toàn dân trong
mặt trân dân tộc thống nhất, trong đó lấy liên minh giai cấp công – nông – trí làm nòng cốt. Sự liên
minh chặt chẽ đó được gắn kết bởi đường lối chính trị đúng đắn do Đảng Cộng sản Việt Nam đề ra
là tiến hành cách mạng dân tộc, dân chủ tiến lên làm cách mạng XHCN. Như chủ tịch Hồ Chí Minh
đã viết: “Căn bản là giải phóng nông dân, nội dung cách mạng dân tộc cũng là giải phóng nông
dân. Bao giữ nông thôn, nông dân thật sự nắm được chính quyền, nông dân được giải phóng mới là
dân chủ thật sự”. Bằng đường lối chính trị đúng đắn đó và hang loạt các chính sách đối với nông
nghiệp, nông thôn, nông dân, trí thức và các tầng lớp nhân dân yêu nước khác, Đảng Cộng sản
Việt Nam đã tập họp xung quanh mình một lực lượng hung hậu của cả dân tộc mà trong đó giai cấp
công nhân, nông dân là đội ngũ chủ lực để tiến hành cuộc Cách mạng tháng 8/1945 thành công, lật
đổ chế độ thực dân phong kiến lập nên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa – Nhà nước dân chủ
nhân dân đầu tiên ở Đông Nam Á. Tiếp đến tiến hành hai cuộc kháng chiến trường kỳ, gian khổ
đánh thắng đế quốc Pháp – Mỹ để dành độc lập dân tộc, thống nhất Tổ quốc, đưa cả nước đi lên
CNXH.
Ngày nay sự nghiệp cách mạng của nước ta đã và đang chuyển qua một thời kỳ mới, thời kỳ đẩy
mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước nhằm: “xây dựng nước ta trở thành một nước công
nghiệp, cơ sở vật chất kỹ thuật hiện đại, cơ cấu kinh tế hợp lý, quan hệ sản xuất tiến bộ phù hợp với
trình độ phát triển của lực lượng sản xuất, đời sống vật chất và tinh thần cao, quốc phòng an ninh
vững chắc, dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng văn minh” (Văn kiện Đại hoi65VIII của Đảng
Cộng sản Việt Nam, NXB CTQG Hà Nội).
Để thực hiện mục tiêu nhiệm vụ cách mạng to lớn, hơn lúc nào hết chúng ta phải giương cao ngọn
cờ đại đoàn kết dân tộc, coi đó là đường lối chiến lược cơ bản, lâu dài, là nguồn sức mạnh và động
lực to lớn để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc (Dự thảo Văn kiện trình Đại hội IX). Chăm lo xây dựng lực
lượng liên minh công – nông – trí vững chắc.
Cần nhận thức được rằng sự liên minh giữa giai cấp công – nông – trí trong thời ký cách mạng mới
đã có một bước phát triển cao hơn so với trước cả về nội dung và hình thức. Sự liên minh không chỉ
về chính trị mà còn là liên minh về kinh tế, một nội dung liên minh ngày càng có ý nghĩa quan trọng
hang đầu tạo ra những điều kiện vật chất để đảm bảo cho giai cấp công – nông – trí và cả dân tộc
ngày càng gắn bó chặt chẽ với nhau.
Trong thời kỳ phát triển mới của đất nước, đương nhiên sự liên minh giữa các giai cấp về chính trị
cũng rất cần thiết, nhằm củng cố và xây dựng chính quyền cách mạng – chính quyền của dân, do
dân và vì dân; chống mọi âm mưu thủ đoạn phá hoại của các lực lượng thù địch, bảo vệ nền độc
lập và toàn vẹn lãnh thổ. Nhưng sự liên minh về kinh tế mới là chủ yếu, ngay liên minh chính trị
cũng cần được củng cố trên cơ sở kinh tế, bởi vì như Lê nin đã nói :”lúc này chính trị ngay trong
kinh tế”.
Lê nin còn chỉ ra cách mạng CNXH ở một nước mà số đông nhân dân là nông dân thì chỉ có thể
giành thắng lợi với điều kiện có sự thỏa thuận về kinh tế giữa giai cấp công nhân và nông dân lao
động. Theo Lê nin, liên minh công – nông – trí cần được bảo đảm vững chắc về kinh tế, không
phải chỉ trên cơ sở tôn trọng quyền sử dụng ruộng đất của nông dân, mà phải trên cơ sở mới. Đó là
tạo điều kiện cho sản xuất công nghiệp và nông nghiệp phát triển, thực hiện giao lưu sản phẩm
hang hóa giữa thành thị và nông thôn, đảm bảo đời sống của quần chúng công – nông – trí thức.
Do đó vai trò của thị trường, thương nghiệp, quan hệ hang hóa – tiền tệ, giao thông vận tải trở nên
cực kỳ quan trọng.
Liên hệ vào thực tiễn nước ta hiện nay, sự liên minh công – nông – trí về kinh tế có nội dung và
hình thức biểu hiện rất phong phú. Trước hết giai cấp công nhân, nông dân, đội ngũ trí thức và toàn
thể dân tộc phải tập trung đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước theo định
hướng XHCN, đưa đất nước thoát khỏi đói nghèo, lạc hậu. Tập trung giải quyết tốt mối quan hệ
giữa công nghiệp và nông nghiệp là hai ngành kinh tế cơ bản nhất của nến kinh tế quốc dân gắn
liền với hai giai cấp cơ bản của xã hội ta, đó là công nhân và nông dân. TRong mối quan hệ đó bản
than tái sản xuất xã hội đòi hỏi nông nghiệp phải phát triển theo yêu cầu của công nghiệp, phục vụ
công nghiệp và công nghiệp hóa, hiện đại hóa XHCN. Nông dân làm nông nghiệp không phải chỉ vì
nông nghiệp mà còn vì công nghiệp hóa XHCN, không phải vì đời sống của riêng mình mà còn vì
đời sống của công nhân và toàn xã hội. Chính trên cơ sở ý thức được điều đó mà trình độ giác ngộ
xã hội chủ nghĩa của nông dân dần dần được nâng cao. Đồng thời trong mối quan hệ với nông
nghiệp, bản thân tái sản xuất xã hội cũng đòi hỏi công nghiệp phải tác động ngay từ đầu vào nông
nghiệp, phục vụ nông nghiệp, tự thể hiện từng bước nông nghiệp, có tác dụng cải tạo nông nghiệp
cả về tổ chức sản xuất, điều kiện sản xuất lẫn con người sản xuất và qua đó thúc đẩy nông nghiệp
phát triển. Cũng chính trên cơ sở ấy mà giai cấp công nhân thấy rõ được vai trò chủ đạo và trách
nhiệm lớn lao của mình trong mối quan hệ công nông. Đó là xu hướng phát triển tất yếu của lực
lượng sản xuất xã hội, trên cơ sở đó thể hiện xu hướng vận động tất yếu của cơ cấu giai cấp – xã
hội trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, một sự vận động theo chiều hướng đi dần
đến sự xích lại gần nhau giữa lao động công nghiệp với lao động nông nghiệp, lao động chân tay
với trí tuệ, giữa thành thị với nông thôn.
Song song với sự phát triển công nghiệp và nông nghiệp, Đảng và Nhà nước ta còn phải xử lý hàng
loạt vấn đề về mối quan hệ lợi ích giữa Nhà nước và nông dân, giữa công nhân – nông dân, trí thức
và các tầng lớp khác, trong đó nổi lên một số vấn đề lớn như: giao quyền sử dụng ruộng đất ổn
định lâu dài cho nông dân để họ yên tâm đầu tư sản xuất; có chính sách đầu tư cho nông nghiệp,
nông thôn; giải quyết vấn đề thu mua, chế biến tiêu thụ sản phẩm cho nông dân, về giá cả nông
sản; chính sách về thuế, tín dụng, văn hóa, xã hội cho nông nghiệp, nông thôn…
Nhận thức rõ tầm quan trọng của vấn đề nông nghiệp, nông thôn, nông dân, liên minh các cấp,
trong những năm qua Đảng và Nhà nước ta đã có nhiều nỗ lực tập trung đầu tư cho nông nghiệp,
coi công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn là nhiệm vụ trọng tâm trong thời kỳ đầu
công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, nhờ vậy kinh tế nông nghiệp, nông thôn nước ta trong 5
năm qua đã có một bước phát triển đáng kể: giá trị sản lượng bình quân hàng năm tăng 5%, sản
lượng lương thực đạt gần 34 triệu tấn, tăng bình quân hàng năm 1,3 triệu tấn, bình quân lương thực
đầu người đạt 435kg (năm 2000). Nhiều vùng sản xuất nông sản hàng hóa tập trung gắn với công
nghiệp chế biến bước đầu được hình thành, chăn nuôi gia súc, gia cầm, thủy sản phát triển, kim
ngạch xuất khẩu hàng nông – lâm – thủy sản đạt 4 tỷ USD, tăng 30%/năm, trong đó có 3 mặt hàng
xuất khẩu chiến lược là gạo (thứ 2 thế giới), cà phê (thứ 3 thế giới). Các mặt hàng thủy sản đạt trên
1 tỷ USD; cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ cho nông nghiệp, nông thôn như: thủy lợi, giao thông,
điện, trường học, trạm y tế được xây dựng thêm. Cuộc vận động xóa đói giảm nghèo đạt được
những thành tựu đáng kể, đời sống nông dân ngày càng được cải thiện.
Có thể nói rằng; mỗi một thành tựu nông nghiệp, nông thôn đạt được trên đây là kết quả của đường
lối chính trị đúng đắn của Đảng Cộng sản Việt Nam và sự quản lý của Nhà nước; là công sức đóng
góp của toàn dân trong đó phải kể đến công sức của giai cấp công nhân ngày đêm sản xuất ra
nhiều máy móc, phân bón, thuốc trừ sâu, làm ra nhiều công trình thủy lợi, đường giao thông,…
phục vụ cho nông nghiệp, nông thôn, và cuối cùng đó là sự phấn đấu bền bỉ của giai cấp nông dân
trong cả nước.
Những thắng lợi to lớn đó đã động viên, cổ vũ giai cấp nông dân phấn khởi tin tưởng vào sự lãnh
đạo của Đảng, vào sức mạnh của khối đại đoàn kết dân tộc mà trong đó liên minh giữa giai cấp
công nhân với nông dân và đội ngũ trí thức nòng cốt.
Bên cạnh những thành tựu đạt được, chúng ta cần nhìn nhận một cách thẳng thắn rằng: sự liên
minh giữa giai cấp công nhân và nông dân, trí thức trên lĩnh vực kinh tế hiện nay còn nhiều vấn đề
tiếp tục nghiên cứu giải quyết như: việc tiêu thụ nông sản, hàng hóa sản xuất ra không bán được
hoặc phải bán quá rẻ; giá cả hàng hóa lên xuống thất thường làm cho sản xuất của nông dân thiếu
sự ổn định, chênh lệch giữa giá cả hàng hóa công nghiệp, dịch vụ với giá cả nông sản ngày càng
tăng, đưa đến cho nông dân nhiều bất lợi trong sản xuất kinh doanh. Việc xử lý quan hệ lợi ích giữa
nông dân sản xuất ở các vùng nguyên liệu tập trung với các xí nghiệp chế biến nông sản như: mía
đường, chè, gỗ, giấy và một số chính sách đối với nông nghiệp, nông thôn, nông dân như đền bù
đất đai, thuế, tín dụng, đầu tư… cũng còn một số mặt chưa hợp lý. Việc cung ứng các loại vật tư
như giống cây trồng, vật nuôi, phân bón, thuốc trừ sâu, xăng dầu, máy móc cho nông nghiệp cũng
có lúc, có nơi chưa đảm bảo chất lượng, thời vụ, giá cả… Về phía giai cấp công nhân cũng có một
bộ phận chưa nhận thức rõ được trách nhiệm của mình với sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại
hóa đất nước, có lúc, có nơi còn gây khó khăn trong việc giải phóng mặt bằng để xây dựng các
công trình giao thông, thủy lợi, điện hoặc các khu công nghiệp. Chất lượng hàng hóa nông sản làm
ra cũng chưa đảm bảo yêu cầu của công nghiệp chế biến và xuất khẩu… Tất cả những tồn tại đó
ảnh hưởng đến sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, ảnh hưởng đến khối liên minh công –
nông – trí thức trong thời kỳ phát triển mới của đất nước.
Vậy, có thể tóm gọn lại bốn phương hướng chính sau:
a.Tiếp tục củng cố, phát triển giai cấp công nhân, nông dân và đội ngũ trí thức.
b.Từng bước phát triển, cụ thể hóa cơ chế dân chủ để giai cấp công nhân, giai cấp nông dân và đội
ngũ trí thức thể hiện được quyền dân chủ và làm chủ trực tiếp của mình về mọi mặt trong đời sống
xã hội.
c.Tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, trước hết hướng vào công nghiệp hóa, hiện
đại hóa nông nghiệp và nông thôn.
d.Đổi mới quan hệ giữa nhà nước và nông dân.
__________________
#3
12112008, 03:17 PM
C/ THAY LỜI KẾT:
Cả về mặt lý luận và thực tiễn đều khẳng định rằng: liên minh giữa giai cấp công nhân với nông dân
và đội ngũ trí thức luôn luôn là vấn đề có tính chiến lược của cách mạng, kể cả trong cách mạng
dân tộc, dân chủ cũng như cách mạng XHCN. Đó là lực lượng nòng cốt của khối đại đoàn kết toàn
dân trong mặt trận dân tộc thống nhất, nguồn sức mạnh và động lực to lớn của sự nghiệp xây dựng
Tổ quốc.
Nếu như trong cách mạng dân tộc, dân chủ nội dung liên minh công – nông – trí thức về chính trị
nhằm tập họp lực lượng đấu tranh giành chính quyền, giải phóng dân tộc, giải phóng đất nước thì
trong cách mạng XHCN với công nghiệp hóa, hiện đại hóa là nhiệm vụ trung tâm thì nội dung kiên
minh về chính trị vẫn là đương nhiên, nhưng sự liên minh về kinh tế ngày càng có ý nghĩa quan
trọng hàng đầu.
Tăng cường củng cố và xây dựng khối liên minh giữa GCCN với GCND và đội ngũ trí thức vững
chắc làm hạt nhân cho khối đại đoàn kết dân tộc trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại
hóa, đó là trách nhiệm của Đảng và Nhà nước, của giai cấp, tầng lớp xã hội. Trong đó GCCN và tổ
chức công đoàn có vai trò và vị trí rất quan trọng.
Trước hết đòi hỏi giai cấp công nhân phải có sự giác ngộ đầy đủ về vai trò và sứ mạng lịch sử của
giai cấp trong sự nghiệp cách mạng của dân tộc do Đảng lãnh đạo. Phải là lực lượng đi tiên phong
trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, đồng thời mà xây dựng, phát triển giai cấp
công nhân cả về số lượng và chất lượng.
Giai cấp công nhân phải ra sức học tập, khoa học kỹ thuật, chuyên môn nghiệp vụ, rèn luyện tay
nghề và tác phong làm việc công nghiệp, vươn lên làm chủ khoa học công nghệ hiện đại.
Phát huy vai trò làm chủ của giai cấp công nhân trên mọi lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội,
an ninh quốc phòng, làm chủ trong các loại hình doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế khác
nhau: trong doanh nghiệp Nhà nước, công nhân phải là người làm chủ doanh nghiệp, vì thế phải
làm việc tự giác, bảo đảm ngày công, giờ công với năng suất, chất lượng, hiệu quả cao. Phấn đấu
xây dựng doanh nghiệp không ngừng lớn mạnh, phát huy được vai trò chủ đạo trong nền kinh tế
quốc dân. Hàng năm hoàn thành kế hoạch sản xuất kinh doanh, hoàn thành nghĩa vụ đối với Nhà
nước; bảo toàn và phát huy hiệu quả tiền vốn được Nhà nước giao cho doanh nghiệp. Công nhân
phải tích cực tham gia đấu tranh với các biểu hiện tiêu cực như: tham ô, lãng phí, làm dối, làm ẩu,
bảo vệ sản xuất, bảo vệ tài sản của doanh nghiệp, bảo vệ trật tự trị an trong nhà máy, xí
nghiệp.Công nhân làm việc trong các doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp có vốn nước ngoài tuy
vẫn còn là người làm thuê, nhưng là làm thuê trong điều kiện lãnh đạo của Đảng và quản lý của
Nhà nước, của dân, do dân và vì dân. Do đó, trước hết về nhận thức người công nhân phải thấy
rằng: doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài cũng là một bộ phận hợp
thành của nền kinh tế quốc dân. Các doanh nghiệp này hoạt động có hiệu quả không những chủ
doanh nghiệp có lợi mà Nhà nước và công nhân cũng có lợi. Vì thế, công nhân làm việc ở đây phải
thực hiện tốt chính sách mặt trận, chính sách đại đoàn kết của Đảng và Nhà nước. Chấp hành
nghiêm chỉnh luật lao động và thỏa ước lao động đã ký kết. Đấu tranh có tổ chức trong khuôn khổ
pháp luật của Nhà nước quy định nhằm yêu cầu chủ doanh nghiệp hoạt động sản xuất kinh doanh
theo đúng pháp luật, bảo vệ lợi ích chính đáng của người lao động, đồng thời tôm trọng lợi ích hợp
pháp của chủ doanh nghiệp.
GCCN có nhiệm vụ giúp đỡ, hỗ trợ GCND thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp,
nông thôn bằng các việc làm cụ thể như: sản xuất máy móc, thiết bị, phụ tùng để trang bị cho nông
nghiệp. Cung cấp điện, phân bón, thuốc trừ sâu, giống cây trồng, vật nuôi cho nông dân đầu tư,
thâm canh sản xuất hàng hóa công nghiệp đạt chất lượng cao, giá rẻ, bền cung cấp cho nông dân;
tổ chức thu mua, chế biến, tiêu thụ sản phẩm cho nông dân…
Phát huy vai trò nòng cốt của giai cấp công nhân trong khối liên minh giữa giai cấp công nhân với
nông dân và trí thức, cũng như khối đại đoàn kết dân tộc nhằm phát huy sức mạnh cả nước thực
hiện thắng lợi đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật Nhà nước.
Đối với tổ chức công đoàn, phải chăm lo công tác giáo dục chính trị tư tưởng trong công nhân, làm
cho giai cấp công nhân hiểu rõ được vai trò và địa vị lịch sử của giai cấp; hiểu được đường lối, chủ
trương, chính sách của Đảng và pháp luật Nhà nước.
Xây dựng tổ chức công đoàn ngày càng vững mạnh để công đoàn thực sự là một tổ chức quần
chúng rộng rãi, là trường học của chủ nghĩa Cộng sản, tổ chức, tập họp, giáo dục, rèn luyện
GCCN, bảo vệ quyền lợi chính đáng cho người lao động.
Dưới sự lãnh đạo của Đảng, công đoàn,trong các cơ quan và doanh nghiệp Nhà nước phải phát
huy tốt vai trò làm chủ của CBCNVC trong việc tham gia quản lý cơ quan,doanh nghiệp tham gia
vào việc phân phối sử dụng có hiệu quả quỹ phát triển sản xuất,quỹ phúc lợi,quỹ khen thưởng.Công
đoàn trong các doanh nghiệp tư nhân,doanh nghiệp có vôn đầu tư nước ngoài có nhiệm vụ lãnh
đạo công nhân và chủ doanh nghiệp thực hiện tốt luật lao động và thỏa ước lao động đã ký kết,bảo
vệ lợi ích chính đáng của người lao động.
Công đoàn cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền,vận đông giai cấp công nhân tham gia đấu tranh
với các biểu hiện tiêu cực trong doanh nghiệp cũng như ngoài xã hội:tham ô,lãng phí,buôn lậu,làm
hàng giả,quan liêu,cửa quyền.Tham gia xây dựng Đảng cả về chính trị,tư tưởng và tổ chức để góp
phần xây dựng Đảng trong sạch vững mạnh.
Công đoàn lãnh đạo giai cấp công nhân làm tốt những vấn đề trên là thiết thực góp phần xây dựng
lực lượng liên minh côngnôngtrí thức làm nồng cốt cho khối đại đoàn kết dân tộc,là nhân tố quyế
định thắng lợi sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
(
![](images/graphics/blank.gif)
![](images/graphics/blank.gif)
## Top Download Kinh Tế - Thương Mại
-
-
28p
1080
492
-
-
-
-
-
47p
1904
726
-
-
-
Tài Liệu Kinh tế - Thương mại Mới
[Xem thêm »](http://tailieu.vn/luan-van-bao-cao/kinh-te-thuong-mai/)
Tài Liệu mới cập nhật
[Xem thêm »](http://tailieu.vn/tai-lieu/)