text:
Chiến dịch Red River
Chiến dịch Red River hay Cuộc viễn chinh Red River bao gồm một chuỗi các trận đánh diễn ra dọc con sông Red River tại Louisiana trong Nội chiến Hoa Kỳ, từ 10 tháng 3 đến 22 tháng 5 năm 1864. Chiến dịch này do Liên bang miền Bắc chủ động tiến hành, là một cuộc chiến giữa xấp xỉ 30.000 quân miền Bắc dưới quyền chỉ huy của thiếu tướng Nathaniel P. Banks, và đội quân Liên minh miền Nam của trung tướng Richard Taylor, với lực lượng khoảng từ 6.000 đến 15.000 người.
Chiến dịch này chủ yếu là kế hoạch của tướng tổng tư lệnh Henry W. Halleck, và là một thay đổi so với kế hoạch của trung tướng Ulysses S. Grant nhằm bao vây các binh đoàn chính yếu của miền Nam bằng cách sử dụng Binh đoàn vùng Vịnh của Banks để đánh chiếm Mobile, Alabama. Đây là một thất bại ảm đạm của phe miền Bắc, chủ yếu bởi việc lên kế hoạch kém cỏi và quản lý tồi tệ, khiến cho không có một mục tiêu nào được hoàn thành triệt để. Taylor đã phòng thủ thành công vùng Thung lũng Red River bằng một lực lượng nhỏ hơn của đối phương. Tuy nhiên, quyết định của cấp trên trực tiếp của Taylor là tướng Edmund Kirby Smith về việc điều một nửa lực lượng của Taylor tiến lên phía bắc đến Arkansas thay vì xuống phía nam truy kích tướng Banks đang rút lui sau trận Mansfield và trận Pleasant Hill đã gây nên một mối mâu thuẫn sâu sắc giữa Taylor và Smith.
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
Thư mục[sửa | sửa mã nguồn]
Tổng quan[sửa | sửa mã nguồn]
- Ayres, Thomas (2001). Dark and Bloody Ground: The Battle of Mansfield and the Forgotten Civil War in Louisiana. Cooper Square Press. ISBN 0878331808.
- Banks, Raymond H. The King of Louisiana, 1862-1865, and Other Government Work: A Biography of Major General Nathaniel Prentice Banks. Las Vegas, NV: R. H. Banks, 2005. trang 918–1143. OCLC 63270945.
- Bounds, Steve, and Milbourn, Curtis, "The Battle of Pleasant Hill," North & South - The Official Magazine of the Civil War Society,vol. 8. no. 6, November 2005, pp. 70–88.
- Brooksher, William Riley. War Along the Bayous: The 1864 Red River Campaign in Louisiana. Brassey's, 1998. ISBN 1-57488-139-6.
- Foote, Shelby. The Civil War: A Narrative, volume 3, Red River to Appomattox. New York: Random House, 1974. ISBN 0-394-74622-8n
- Davis, Jefferson (1890). “LXVI. The Red River Campaign”. A Short History of the Confederate States of America. New York: Belford Company. tr. 414–415. Truy cập ngày 21 tháng 5 năm 2009.
- Hollandsworth, James G., Pretense of Glory: The Life of General Nathaniel P. Banks, LSU Press, 1998.
- Irwin, Richard B. (et al) (1888). “The Red River Campaign”. Trong Robert Underwood Johnson, Clarence Clough Buel. Battles and Leaders of the Civil War. Century Co. tr. 345–373. Truy cập ngày 21 tháng 5 năm 2009. Includes numerous illustrations.
- Joiner, Gary Dillard (2002). One Damn Blunder from Beginning to End: the Red River Campaign of 1864. Wilmington, Delaware: Scholarly Resources. ISBN 0842029370.
- Joiner, Gary Dillard (2006). Through the Howling Wilderness: The 1864 Red River Campaign and Union Failure in the West. Knoxville, Tennessee: University of Tennessee Press. ISBN 1572335440.
- Johnson, Ludwell H. (1958). Red River Campaign: Politics and Cotton in the Civil War. Johns Hopkins Press. ISBN 0873384865.
- Josephy, Jr., Alvin M. The Civil War in the American West. Alfred A. Knopf, 1991. ISBN 0-394-56482-0.
- Milbourn, Curtis, and Bounds, Steve, "The Battle of Mansfield," North & South - The Official Magazine of the Civil War Society, vol 6, no. 2, February 2003, pp. 26–40.
- Official Records of the Union and Confederate Navies in the War of the Rebellion, vol. 26, Naval Forces on Western Waters (ngày 1 tháng 3 năm 1864 - ngày 31 tháng 12 năm 1864). GPO, Washington, 1914.
- Plum, William Rattle (1882). “III. The Telegraph in the Department of the Gulf - Port Hudson, Red River, and Other Campaigns”. The Military Telegraph During the Civil War in the United States: With an Exposition of Ancient and Modern Means of Communication, and of the Federal and Confederate Cipher Systems; Also a Running Account of the War Between the States. Chicago: Jansen, McClurg & Company. tr. 37–50. Truy cập ngày 21 tháng 5 năm 2009.
- Pollard, Edward Albert (1867). “LXXI. Lieut.-Gen. Edmond Kirby Smith”. Lee and His Lieutenants: Comprising the Early Life, Public Services, and Campaigns of General Robert E. Lee and His Companions in Arms. New York: E. B. Treat & Co. tr. 765–773. Truy cập ngày 21 tháng 5 năm 2009.
- The War of the Rebellion: a Compilation of the Official Records of the Union and Confederate Armies, vol. XXXIV, Operations in Louisiana and the Trans-Mississippi States and Territories. January 1 – ngày 30 tháng 6 năm 1864. GPO, Washington, 1891.
- Winters, John D., The Civil War in Louisiana, Baton Rouge: Louisiana State University Press, 1963, ISBN 0-8071-0834-0.
Sử cấp trung đoàn và tường thuật cá nhân[sửa | sửa mã nguồn]
- Bryner, Byron Cloyd (1905). “XXII through XXVI”. Bugle echoes: The Story of Illinois 47th. Phillips Bros. tr. 97–118. Truy cập ngày 21 tháng 5 năm 2009.
- Byers, Samuel Hawkins Marshall (1888). “XXIII. Iowa in the Red River Campaign, Spring of 1864 through XXIV. Steele's March on Camden - Battles of the Campaign”. Iowa in War Times. Des Moines: W.D. Condit & Co. tr. 274–300. Truy cập ngày 21 tháng 5 năm 2009.
- Clark, Orton S., Captain, 116th Regiment, New York Volunteers (1868). “XIV through XVII”. History of the 114th Regiment, New York State Volunteers: Containing a Perfect Record of Its Services, Embracing All Its Marches, Campaigns, Battles, Sieges and Sea-voyages]. Buffalo, NY: Matthews & Warren. tr. 145–184. Truy cập ngày 21 tháng 5 năm 2009.
- Chenery, William H. (1898). “VI”. The Fourteenth Regiment Rhode Island Heavy Artillery (Colored) in the War to Preserve the Union, 1861-1865. Providence, RA: Snow & Farnham. tr. 51–62. Truy cập ngày 21 tháng 5 năm 2009.
- Donnan, William G. (1903). Samuel Storrs Howe, biên tập. “A Reminiscence of the Last Battle of the Red River Expedition”. Annals of Iowa (Iowa State Historical Department, Division of Historical Museum and Archives) VI (4): 241–247. Truy cập ngày 21 tháng 5 năm 2009.
- Ewer, James Kendall (1903). “V. The Teche Campaign through XII. The Red River Campaign - Concluded”. The Third Massachusetts Cavalry in the War for the Union. Maplewood, MA: Wm. G. J. Perry Press. tr. 67–186. Truy cập ngày 21 tháng 5 năm 2009.
- Flinn, Frank M. (1889). “XIII”. Campaigning with Banks in Louisiana, '63 and '64, and with Sheridan in the Shenandoah Valley in '64 and '65 (2nd Ed.). Boston: W. B. Clarke & Co. tr. 93–101. Truy cập ngày 21 tháng 5 năm 2009.
- Homans, John, Surgeon, U.S. Army (1893). “Red River Expedition”. Trong Charles Carleton Coffin, The Boston Journal. Stories of Our Soldiers: War Reminiscences. Boston: The Journal Newspaper Company. tr. 246–258. Truy cập ngày 21 tháng 5 năm 2009.
- Ingersoll, Lurton Dunham (1866). “XXXVI. Thirty-Second Infantry”. Iowa and the Rebellion: A history of the troops furnished by the state of Iowa to the volunteer armies of the Union, which conquered the great southern rebellion of 1861-5 (3rd Ed.). Philadelphia: J. B. Lippencott and Co. tr. 603–612. Truy cập ngày 21 tháng 5 năm 2009. Includes Battle of Pleasant Hill map showing placement of "Shaw's 'Iron Brigade'"
- Irwin, Richard B. History of The 19th Army Corps. G. P. Putnam's Sons, NY, 1893, pp. 282–355.
- Jones, James P.; Keuchel, Edward F. (1975). Marine Corps Historical Division, biên tập. Civil War Marine - A Diary of the Red River Expedition, 1864. Washington D.C.: United States Marine Corps. PCN 19000317000. Truy cập ngày 12 tháng 12 năm 2008.
- Morris, Gouverneur (1891). “VIII. First Red River Campaign through Chapter X. Vermillion Bay, Alexandria”. The History of a Volunteer Regiment: Being a Succinct Account of the Organization, Services, and Adventures of the Sixth Regiment New York Volunteers Infantry Known as Wilson Zouaves. New York: Veteran Volunteer Pub. Co. tr. 91–112. Truy cập ngày 21 tháng 5 năm 2009. Includes a map of the Sixth Regiment's maneuvers in Louisiana.
- Putnam, George Haven (1914). “XIV: The Red River Campaign”. Memories of My Youth, 1844-1865. G.P. Putnam & Sons. tr. 299–330. Truy cập ngày 21 tháng 5 năm 2009.
- Taylor, Richard. Destruction and Reconstruction: Personal Experiences of the Late War. D. Appleton & Co., NY, 1879, pp. 148–96.
- Williams, E. Cort., Ensign, U.S. Navy (1888). “Recollections of the Red River Campaign”. Trong Robert Hunter. Sketches of War History, 1861-1865: Papers Read Before the Ohio Commandery. R. Clark & Co. tr. 96. Truy cập ngày 21 tháng 5 năm 2009.
- Wilson, James Grant, Brevet Brigadier-General, U.S.V. (1891 (Address delivered 1887)). “The Red River Dam: With Comments on the Red River Campaign”. Trong James Grant Wilson. Personal Recollections of the War of the Rebellion. G. P. Putnam & Sons. tr. 78–95. Truy cập ngày 21 tháng 5 năm 2009. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:
|date=(trợ giúp) Includes numerous illustrations.

markdown:
# Chiến dịch Red River
|
|
|.
|
Địa điểm Kết quả |Tham chiến
|![]()
|
|![]()
[Liên minh miền Nam](/wiki/Li%C3%AAn_minh_mi%E1%BB%81n_Nam_Hoa_K%E1%BB%B3) ![ Hoa Kỳ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e1/Flag_of_the_United_States_%281863-1865%29.svg/23px-Flag_of_the_United_States_%281863-1865%29.svg.png)
![ Hoa Kỳ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e1/Flag_of_the_United_States_%281863-1865%29.svg/23px-Flag_of_the_United_States_%281863-1865%29.svg.png)
[Nathaniel Banks](/wiki/Nathaniel_Prentiss_Banks) ![ Liên minh miền Nam Hoa Kỳ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/24/Flag_of_the_Confederate_States_of_America_%281863-1865%29.svg/23px-Flag_of_the_Confederate_States_of_America_%281863-1865%29.svg.png)
![ Liên minh miền Nam Hoa Kỳ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/24/Flag_of_the_Confederate_States_of_America_%281863-1865%29.svg/23px-Flag_of_the_Confederate_States_of_America_%281863-1865%29.svg.png)
[Richard Taylor](/w/index.php?title=Richard_Taylor_(t%C6%B0%E1%BB%9Bng)&action=edit&redlink=1) [[1]](#cite_note-Brooksher235-1) [[1]](#cite_note-Brooksher235-1) **Chiến dịch Red River** hay **Cuộc viễn chinh Red River** bao gồm một chuỗi các trận đánh diễn ra dọc con sông [Red River](/w/index.php?title=Red_River_(s%C3%B4ng_Mississippi)&action=edit&redlink=1) tại [Louisiana](/wiki/Louisiana) trong [Nội chiến Hoa Kỳ](/wiki/N%E1%BB%99i_chi%E1%BA%BFn_Hoa_K%E1%BB%B3), từ [10 tháng 3](/wiki/10_th%C3%A1ng_3) đến [22 tháng 5](/wiki/22_th%C3%A1ng_5) năm [1864](/wiki/1864). Chiến dịch này do [Liên bang miền Bắc](/wiki/Li%C3%AAn_bang_mi%E1%BB%81n_B%E1%BA%AFc_Hoa_K%E1%BB%B3) chủ động tiến hành, là một cuộc chiến giữa xấp xỉ 30.000 quân miền Bắc dưới quyền chỉ huy của [thiếu tướng](/wiki/Thi%E1%BA%BFu_t%C6%B0%E1%BB%9Bng) [Nathaniel P. Banks](/wiki/Nathaniel_Prentiss_Banks), và đội quân [Liên minh miền Nam](/wiki/Li%C3%AAn_minh_mi%E1%BB%81n_Nam_Hoa_K%E1%BB%B3) của [trung tướng](/wiki/Trung_t%C6%B0%E1%BB%9Bng) [Richard Taylor](/w/index.php?title=Richard_Taylor_(t%C6%B0%E1%BB%9Bng)&action=edit&redlink=1), với lực lượng khoảng từ 6.000 đến 15.000 người.
Chiến dịch này chủ yếu là kế hoạch của tướng tổng tư lệnh
[Henry W. Halleck](/wiki/Henry_Wager_Halleck), và là một thay đổi so với kế hoạch của trung tướng [Ulysses S. Grant](/wiki/Ulysses_Simpson_Grant) nhằm bao vây các binh đoàn chính yếu của miền Nam bằng cách sử dụng [Binh đoàn vùng Vịnh](/w/index.php?title=Binh_%C4%91o%C3%A0n_v%C3%B9ng_V%E1%BB%8Bnh&action=edit&redlink=1) của Banks để đánh chiếm [Mobile, Alabama](/wiki/Mobile,_Alabama). Đây là một thất bại ảm đạm của phe miền Bắc, chủ yếu bởi việc lên kế hoạch kém cỏi và quản lý tồi tệ, khiến cho không có một mục tiêu nào được hoàn thành triệt để. Taylor đã phòng thủ thành công vùng [Thung lũng Red River](/w/index.php?title=Thung_l%C5%A9ng_Red_River&action=edit&redlink=1) bằng một lực lượng nhỏ hơn của đối phương. Tuy nhiên, quyết định của cấp trên trực tiếp của Taylor là tướng [Edmund Kirby Smith](/w/index.php?title=Edmund_Kirby_Smith&action=edit&redlink=1) về việc điều một nửa lực lượng của Taylor tiến lên phía bắc đến [Arkansas](/wiki/Arkansas) thay vì xuống phía nam truy kích tướng Banks đang rút lui sau [trận Mansfield](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_Mansfield&action=edit&redlink=1) và [trận Pleasant Hill](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_Pleasant_Hill&action=edit&redlink=1) đã gây nên một mối mâu thuẫn sâu sắc giữa Taylor và Smith.
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_Red_River&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_Red_River&action=edit§ion=1)]
## Thư mục[
[sửa](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_Red_River&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_Red_River&action=edit§ion=2)]
### Tổng quan[
[sửa](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_Red_River&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_Red_River&action=edit§ion=3)]
- Ayres, Thomas (2001).
*Dark and Bloody Ground: The Battle of Mansfield and the Forgotten Civil War in Louisiana*. Cooper Square Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [0878331808](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0878331808).
- Banks, Raymond H.
[. Las Vegas, NV: R. H. Banks, 2005. trang 918–1143.](https://sites.google.com/site/nathanielpbanksbiography/) *The King of Louisiana, 1862-1865, and Other Government Work: A Biography of Major General Nathaniel Prentice Banks* [OCLC](/wiki/OCLC) [63270945](//www.worldcat.org/oclc/63270945).
- Bounds, Steve, and Milbourn, Curtis, "The Battle of Pleasant Hill,"
*,vol. 8. no. 6, November 2005, pp. 70–88.* [North & South - The Official Magazine of the Civil War Society](/w/index.php?title=North_%26_South_-_The_Official_Magazine_of_the_Civil_War_Society&action=edit&redlink=1)
- Brooksher, William Riley.
*War Along the Bayous: The 1864 Red River Campaign in Louisiana*. Brassey's, 1998. [ISBN 1-57488-139-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1574881396).
- Foote, Shelby.
*The Civil War: A Narrative*, volume 3, *Red River to Appomattox*. New York: Random House, 1974. ISBN 0-394-74622-8n
- Davis, Jefferson (1890). “LXVI. The Red River Campaign”.
[. New York: Belford Company. tr. 414–415. Truy cập ngày 21 tháng 5 năm 2009.](http://books.google.com/?id=nNgBAAAAMAAJ&printsec=toc) *A Short History of the Confederate States of America*
- Hollandsworth, James G.,
*Pretense of Glory: The Life of General Nathaniel P. Banks*, LSU Press, 1998.
- Irwin, Richard B. (et al) (1888). “The Red River Campaign”. Trong Robert Underwood Johnson, Clarence Clough Buel.
[. Century Co. tr. 345–373. Truy cập ngày 21 tháng 5 năm 2009. Includes numerous illustrations.](http://books.google.com/?id=M-ISAAAAYAAJ&printsec=titlepage) *Battles and Leaders of the Civil War*
- Joiner, Gary Dillard (2002).
*One Damn Blunder from Beginning to End: the Red River Campaign of 1864*. Wilmington, Delaware: Scholarly Resources. [ISBN](/wiki/ISBN) [0842029370](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0842029370).
- Joiner, Gary Dillard (2006).
*Through the Howling Wilderness: The 1864 Red River Campaign and Union Failure in the West*. Knoxville, Tennessee: University of Tennessee Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [1572335440](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1572335440).
- Johnson, Ludwell H. (1958).
*Red River Campaign: Politics and Cotton in the Civil War*. Johns Hopkins Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [0873384865](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0873384865).
- Josephy, Jr., Alvin M.
*The Civil War in the American West*. Alfred A. Knopf, 1991. [ISBN 0-394-56482-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0394564820).
- Milbourn, Curtis, and Bounds, Steve, "The Battle of Mansfield,"
*, vol 6, no. 2, February 2003, pp. 26–40.* [North & South - The Official Magazine of the Civil War Society](/w/index.php?title=North_%26_South_-_The_Official_Magazine_of_the_Civil_War_Society&action=edit&redlink=1) [Official Records of the Union and Confederate Navies in the War of the Rebellion](http://cdl.library.cornell.edu/moa/moa_browse.html), vol. 26, Naval Forces on Western Waters (ngày 1 tháng 3 năm 1864 - ngày 31 tháng 12 năm 1864). GPO, Washington, 1914.
- Plum, William Rattle (1882). “III. The Telegraph in the Department of the Gulf - Port Hudson, Red River, and Other Campaigns”.
[. Chicago: Jansen, McClurg & Company. tr. 37–50. Truy cập ngày 21 tháng 5 năm 2009.](http://books.google.com/?id=SbpYEa5Ons4C&printsec=titlepage) *The Military Telegraph During the Civil War in the United States: With an Exposition of Ancient and Modern Means of Communication, and of the Federal and Confederate Cipher Systems; Also a Running Account of the War Between the States*
- Pollard, Edward Albert (1867). “LXXI. Lieut.-Gen. Edmond Kirby Smith”.
[. New York: E. B. Treat & Co. tr. 765–773. Truy cập ngày 21 tháng 5 năm 2009.](http://books.google.com/?id=95s-pnY99asC&pg=PA24) *Lee and His Lieutenants: Comprising the Early Life, Public Services, and Campaigns of General Robert E. Lee and His Companions in Arms* [The War of the Rebellion: a Compilation of the Official Records of the Union and Confederate Armies](http://cdl.library.cornell.edu/moa/moa_browse.html), vol. XXXIV, Operations in Louisiana and the Trans-Mississippi States and Territories. January 1 – ngày 30 tháng 6 năm 1864. GPO, Washington, 1891. [Winters, John D.](/w/index.php?title=John_D._Winters&action=edit&redlink=1), *The Civil War in Louisiana*, [Baton Rouge](/wiki/Baton_Rouge,_Louisiana): [Louisiana State University Press](/w/index.php?title=Louisiana_State_University_Press&action=edit&redlink=1), 1963, [ISBN 0-8071-0834-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0807108340).
### Sử cấp trung đoàn và tường thuật cá nhân[
[sửa](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_Red_River&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_Red_River&action=edit§ion=4)]
- Bryner, Byron Cloyd (1905). “XXII through XXVI”.
[. Phillips Bros. tr. 97–118. Truy cập ngày 21 tháng 5 năm 2009.](http://books.google.com/?id=qR5CAAAAIAAJ&pg=PA99) *Bugle echoes: The Story of Illinois 47th*
- Byers, Samuel Hawkins Marshall (1888). “XXIII. Iowa in the Red River Campaign, Spring of 1864 through XXIV. Steele's March on Camden - Battles of the Campaign”.
[. Des Moines: W.D. Condit & Co. tr. 274–300. Truy cập ngày 21 tháng 5 năm 2009.](http://books.google.com/?id=kYkNFuHHvx0C&printsec=titlepage) *Iowa in War Times*
- Clark, Orton S., Captain, 116th Regiment, New York Volunteers (1868). “XIV through XVII”.
[. Buffalo, NY: Matthews & Warren. tr. 145–184. Truy cập ngày 21 tháng 5 năm 2009.](http://books.google.com/?id=6e1wuipn73oC&pg=PR9) *History of the 114th Regiment, New York State Volunteers: Containing a Perfect Record of Its Services, Embracing All Its Marches, Campaigns, Battles, Sieges and Sea-voyages]*
- Chenery, William H. (1898). “VI”.
[. Providence, RA: Snow & Farnham. tr. 51–62. Truy cập ngày 21 tháng 5 năm 2009.](http://books.google.com/?id=ENXpRzPNq1sC&pg=PA57) *The Fourteenth Regiment Rhode Island Heavy Artillery (Colored) in the War to Preserve the Union, 1861-1865*
- Donnan, William G. (1903). Samuel Storrs Howe, biên tập.
[“A Reminiscence of the Last Battle of the Red River Expedition”](http://books.google.com/?id=kywUAAAAYAAJ&printsec=titlepage). *Annals of Iowa*(Iowa State Historical Department, Division of Historical Museum and Archives) **VI**(4): 241–247. Truy cập ngày 21 tháng 5 năm 2009.
- Ewer, James Kendall (1903). “V. The Teche Campaign through XII. The Red River Campaign - Concluded”.
[. Maplewood, MA: Wm. G. J. Perry Press. tr. 67–186. Truy cập ngày 21 tháng 5 năm 2009.](http://books.google.com/?id=55B-AAAAIAAJ&printsec=titlepage) *The Third Massachusetts Cavalry in the War for the Union*
- Flinn, Frank M. (1889). “XIII”.
[. Boston: W. B. Clarke & Co. tr. 93–101. Truy cập ngày 21 tháng 5 năm 2009.](http://books.google.com/?id=FkEVAAAAYAAJ&printsec=titlepage) *Campaigning with Banks in Louisiana, '63 and '64, and with Sheridan in the Shenandoah Valley in '64 and '65 (2nd Ed.)*
- Homans, John, Surgeon, U.S. Army (1893). “Red River Expedition”. Trong Charles Carleton Coffin, The Boston Journal.
[. Boston: The Journal Newspaper Company. tr. 246–258. Truy cập ngày 21 tháng 5 năm 2009.](http://books.google.com/?id=GsESAAAAYAAJ&pg=PA246) *Stories of Our Soldiers: War Reminiscences*
- Ingersoll, Lurton Dunham (1866). “XXXVI. Thirty-Second Infantry”.
[. Philadelphia: J. B. Lippencott and Co. tr. 603–612. Truy cập ngày 21 tháng 5 năm 2009. Includes Battle of Pleasant Hill map showing placement of "Shaw's 'Iron Brigade'"](http://books.google.com/?id=8RJCAAAAIAAJ&printsec=titlepage) *Iowa and the Rebellion: A history of the troops furnished by the state of Iowa to the volunteer armies of the Union, which conquered the great southern rebellion of 1861-5 (3rd Ed.)*
- Irwin, Richard B.
*History of The 19th Army Corps.*G. P. Putnam's Sons, NY, 1893, pp. 282–355.
- Jones, James P.; Keuchel, Edward F. (1975). Marine Corps Historical Division, biên tập.
[.](http://www.marines.mil/news/publications/Pages/CIVIL%20WAR%20MARINE%20-%20A%20DIARY%20OF%20THE%20RED%20RIVER%20EXPEDITION,%201864.aspx) *Civil War Marine - A Diary of the Red River Expedition, 1864* [Washington D.C.](/wiki/Washington,_D.C.): [United States Marine Corps](/wiki/Th%E1%BB%A7y_qu%C3%A2n_l%E1%BB%A5c_chi%E1%BA%BFn_Hoa_K%E1%BB%B3). PCN 19000317000. Truy cập ngày 12 tháng 12 năm 2008.
- Morris, Gouverneur (1891). “VIII. First Red River Campaign through Chapter X. Vermillion Bay, Alexandria”.
[. New York: Veteran Volunteer Pub. Co. tr. 91–112. Truy cập ngày 21 tháng 5 năm 2009. Includes a map of the Sixth Regiment's maneuvers in Louisiana.](http://books.google.com/?id=J_9LzKuEwzsC&printsec=titlepage) *The History of a Volunteer Regiment: Being a Succinct Account of the Organization, Services, and Adventures of the Sixth Regiment New York Volunteers Infantry Known as Wilson Zouaves*
- Putnam, George Haven (1914). “XIV: The Red River Campaign”.
[. G.P. Putnam & Sons. tr. 299–330. Truy cập ngày 21 tháng 5 năm 2009.](http://books.google.com/?id=mFuDYsnSUucC&printsec=toc) *Memories of My Youth, 1844-1865*
- Taylor, Richard.
*Destruction and Reconstruction: Personal Experiences of the Late War.*D. Appleton & Co., NY, 1879, pp. 148–96.
- Williams, E. Cort., Ensign, U.S. Navy (1888). “Recollections of the Red River Campaign”. Trong Robert Hunter.
[. R. Clark & Co. tr. 96. Truy cập ngày 21 tháng 5 năm 2009.](http://books.google.com/?id=_dkSAAAAYAAJ&printsec=titlepage) *Sketches of War History, 1861-1865: Papers Read Before the Ohio Commandery*
- Wilson, James Grant, Brevet Brigadier-General, U.S.V. (1891 (Address delivered 1887)). “The Red River Dam: With Comments on the Red River Campaign”. Trong James Grant Wilson.
[. G. P. Putnam & Sons. tr. 78–95. Truy cập ngày 21 tháng 5 năm 2009. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:](http://books.google.com/?id=dcMLAAAAIAAJ&pg=PA78,M1#PPA78,M1) *Personal Recollections of the War of the Rebellion*
|date=(
[trợ giúp](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#bad_date)) Includes numerous illustrations.


text:
Diều mướp đầm lầy
(đổi hướng từ Circus approximans)
Circus approximans là một loài chim trong họ Accipitridae.[2]
Mục lục
Mô tả[sửa | sửa mã nguồn]
Diều mướp đầm lầy chủ yếu có màu nâu tối, trở nên nhạt hơn với khi chúng lớn tuổi hơn, và đít trắng nổi bật. Chúng săn bằng cách bay chậm, thấp đến mặt đất, cánh lướt lên. Chiều dài cơ thể là 50–58 cm, và sải cánh dài 120–145 cm. Trọng ghi nhận của chim trưởng thành khoảng 580-1.100 g, và chim mái lớn hơn chim trống đáng kể.
Hình ảnh[sửa | sửa mã nguồn]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ BirdLife International (2012). “Circus approximans”. Sách đỏ IUCN các loài bị đe dọa. Phiên bản 2013.2. Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế. Truy cập ngày 26 tháng 11 năm 2013.
- ^ Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, B.L. Sullivan, C. L. Wood, and D. Roberson (2012). “The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7.”. Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Dữ liệu liên quan tới Diều mướp đầm lầy tại Wikispecies

markdown:
*Diều mướp đầm lầy*
(đổi hướng từ
[Circus approximans](/w/index.php?title=Circus_approximans&redirect=no))
|Diều mướp đầm lầy|
|
|![]()
[Tình trạng bảo tồn](/wiki/T%C3%ACnh_tr%E1%BA%A1ng_b%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n) [Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Chordata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_d%C3%A2y_s%E1%BB%91ng) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Aves](/wiki/Chim) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Accipitriformes](/wiki/B%E1%BB%99_%C6%AFng) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Accipitridae](/wiki/H%E1%BB%8D_%C6%AFng) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Circus](/wiki/Circus) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **C. approximans** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Circus approximans* [Peale](/w/index.php?title=Titian_Peale&action=edit&redlink=1), 1848 ![ Distribution Circus approximans.PNG](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/11/Distribution_Circus_approximans.PNG/280px-Distribution_Circus_approximans.PNG)
* là một loài Circus approximans* [chim](/wiki/Chim)trong họ [Accipitridae](/wiki/H%E1%BB%8D_%C6%AFng). [[2]](#cite_note-2)
## Mục lục
## Mô tả[
[sửa](/w/index.php?title=Di%E1%BB%81u_m%C6%B0%E1%BB%9Bp_%C4%91%E1%BA%A7m_l%E1%BA%A7y&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Di%E1%BB%81u_m%C6%B0%E1%BB%9Bp_%C4%91%E1%BA%A7m_l%E1%BA%A7y&action=edit§ion=1)]
Diều mướp đầm lầy chủ yếu có màu nâu tối, trở nên nhạt hơn với khi chúng lớn tuổi hơn, và đít trắng nổi bật. Chúng săn bằng cách bay chậm, thấp đến mặt đất, cánh lướt lên. Chiều dài cơ thể là 50–58 cm, và sải cánh dài 120–145 cm. Trọng ghi nhận của chim trưởng thành khoảng 580-1.100 g, và chim mái lớn hơn chim trống đáng kể.
## Hình ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=Di%E1%BB%81u_m%C6%B0%E1%BB%9Bp_%C4%91%E1%BA%A7m_l%E1%BA%A7y&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Di%E1%BB%81u_m%C6%B0%E1%BB%9Bp_%C4%91%E1%BA%A7m_l%E1%BA%A7y&action=edit§ion=2)]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Di%E1%BB%81u_m%C6%B0%E1%BB%9Bp_%C4%91%E1%BA%A7m_l%E1%BA%A7y&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Di%E1%BB%81u_m%C6%B0%E1%BB%9Bp_%C4%91%E1%BA%A7m_l%E1%BA%A7y&action=edit§ion=3)] [^](#cite_ref-1) [BirdLife International](/wiki/BirdLife_International)(2012). [“](http://www.iucnredlist.org/apps/redlist/details/22695363). *Circus approximans*” *.* [Sách đỏ IUCN các loài bị đe dọa.](/wiki/S%C3%A1ch_%C4%91%E1%BB%8F_IUCN)Phiên bản 2013.2 [Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế](/wiki/Li%C3%AAn_minh_B%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n_Thi%C3%AAn_nhi%C3%AAn_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF). Truy cập ngày 26 tháng 11 năm 2013. **Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, B.L. Sullivan, C. L. Wood, and D. Roberson (2012).** [^](#cite_ref-2) [“The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7.”](http://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/downloadable-clements-checklist). Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Di%E1%BB%81u_m%C6%B0%E1%BB%9Bp_%C4%91%E1%BA%A7m_l%E1%BA%A7y&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Di%E1%BB%81u_m%C6%B0%E1%BB%9Bp_%C4%91%E1%BA%A7m_l%E1%BA%A7y&action=edit§ion=4)]
Dữ liệu liên quan tới
[Diều mướp đầm lầy](https://species.wikimedia.org/wiki/Special:Search/Di%E1%BB%81u_m%C6%B0%E1%BB%9Bp_%C4%91%E1%BA%A7m_l%E1%BA%A7y)tại [Wikispecies](/wiki/Wikispecies)

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

X-Cache-Status: miss

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.09:-77.65:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

X-Cache: cp1052 miss, cp1055 miss

X-Content-Type-Options: nosniff

Connection: close

Via: 1.1 varnish (Varnish/5.1), 1.1 varnish (Varnish/5.1)

Accept-Ranges: bytes

X-UA-Compatible: IE=Edge

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Content-Language: vi

Link: </static/images/project-logos/viwiki.png>;rel=preload;as=image;media=not all and (min-resolution: 1.5dppx),</static/images/project-logos/viwiki-1.5x.png>;rel=preload;as=image;media=(min-resolution: 1.5dppx) and (max-resolution: 1.999999dppx),</static/images/project-logos/viwiki-2x.png>;rel=preload;as=image;media=(min-resolution: 2dppx)


text:
Combiers
Tọa độ: 45°29′36″B 0°24′56″Đ / 45,4933333333°B 0,415555555556°Đ
Combiers là một xã thuộc tỉnh Charente trong vùng Nouvelle-Aquitaine tây nam nước Pháp. Xã nay có độ cao trung bình 100 mét trên mực nước biển.
Sông Lizonne tạo thành phần lớn ranh giới phía nam thị trấn.

markdown:
# Combiers
[Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [45°29′36″B 0°24′56″Đ / 45,4933333333°B 0,415555555556°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Combiers¶ms=45.4933333333_N_0.415555555556_E_region:FR-16_type:city(115))
|
|
|Hành chính|
|
| ![ Quốc kỳ Pháp](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
![ Quốc kỳ Pháp](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
[Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [Vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Nouvelle-Aquitaine](/wiki/Nouvelle-Aquitaine) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Charente](/wiki/Charente) [Quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Angoulême](/wiki/Angoul%C3%AAme_(qu%E1%BA%ADn)) [Tổng](/wiki/T%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Xã (thị) trưởng](/wiki/Th%E1%BB%8B_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng)
(2008–2014)
[Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99)
(bình quân 100 m/330 ft)
1 2(9,25 sq mi) [Nhân khẩu](/wiki/Nh%C3%A2n_kh%E1%BA%A9u_Ph%C3%A1p) 2 [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(13 /sq mi) [INSEE](/wiki/M%C3%A3_INSEE)/Mã bưu chính [16103](http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=16103-COM)/ [16320](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_Ph%C3%A1p) 1Dữ liệu địa chính Pháp loại trừ các hồ và ao lớn hơn 1 km² (0.386 dặm vuông hoặc 247 [acre](/wiki/Acre)) cũng như các cửa sông. 2 *Dân số không tính hai lần*: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần. **Combiers** là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) thuộc [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Ph%C3%A1p)) [Charente](/wiki/Charente) trong [vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Nouvelle-Aquitaine](/wiki/Nouvelle-Aquitaine) tây nam nước [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p). Xã nay có độ cao trung bình 100 [mét](/wiki/M%C3%A9t) trên mực nước biển.
Sông
[Lizonne](/w/index.php?title=Lizonne&action=edit&redlink=1) tạo thành phần lớn ranh giới phía nam thị trấn.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Combiers&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Combiers&action=edit§ion=1)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|


text:
Ctenomys pontifex
Ctenomys pontifex là một loài động vật có vú trong họ Ctenomyidae, bộ Gặm nhấm. Loài này được Thomas mô tả năm 1918.[2]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Bidau, C., Lessa, E. & Ojeda, R. (2008). Ctenomys pontifex. 2008 Sách đỏ IUCN. Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế 2008. Truy cập ngày 5 tháng 1 năm 2009.
- ^ a ă Wilson, D. E.; Reeder, D. M. biên tập (2005). “Ctenomys pontifex”. Mammal Species of the World . Baltimore: Nhà in Đại học Johns Hopkins, 2 tập (2.142 trang). ISBN 978-0-8018-8221-0. OCLC 62265494.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Dữ liệu liên quan tới Ctenomys pontifex tại Wikispecies
- Phương tiện liên quan tới Ctenomys tại Wikimedia Commons

markdown:
*Ctenomys pontifex*
|
|Ctenomys pontifex
|
|![]()
[Tình trạng bảo tồn](/wiki/T%C3%ACnh_tr%E1%BA%A1ng_b%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n) [Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Chordata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_d%C3%A2y_s%E1%BB%91ng) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Mammalia](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Th%C3%BA) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Rodentia](/wiki/B%E1%BB%99_G%E1%BA%B7m_nh%E1%BA%A5m) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Ctenomyidae](/wiki/Ctenomys) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Ctenomys](/wiki/Ctenomys) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **C. pontifex** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Ctenomys pontifex*
(
[Thomas](/wiki/Oldfield_Thomas), 1918) [[2]](#cite_note-msw3-2) * là một loài Ctenomys pontifex* [động vật có vú](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Th%C3%BA)trong họ [Ctenomyidae](/wiki/Ctenomys), [bộ Gặm nhấm](/wiki/B%E1%BB%99_G%E1%BA%B7m_nh%E1%BA%A5m). Loài này được [Thomas](/wiki/Oldfield_Thomas)mô tả năm 1918. [[2]](#cite_note-msw3-2)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Ctenomys_pontifex&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ctenomys_pontifex&action=edit§ion=1)] **Bidau, C., Lessa, E. & Ojeda, R. (2008).** [^](#cite_ref-iucn_1-0) [.](http://www.iucnredlist.org/details/5822) *Ctenomys pontifex* *2008*. [Sách đỏ IUCN](/wiki/S%C3%A1ch_%C4%91%E1%BB%8F) [Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế](/wiki/Li%C3%AAn_minh_B%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n_Thi%C3%AAn_nhi%C3%AAn_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)2008. Truy cập ngày 5 tháng 1 năm 2009.
- ^
**a** [Wilson, D. E.; Reeder, D. M. biên tập (2005). “](#cite_ref-msw3_2-1) **ă** *Ctenomys pontifex*”. [. Baltimore: Nhà in Đại học Johns Hopkins, 2 tập (2.142 trang).](http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?id=13400341) *Mammal Species of the World* [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-8018-8221-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-8018-8221-0). [OCLC](/wiki/OCLC) [62265494](//www.worldcat.org/oclc/62265494).
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Ctenomys_pontifex&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ctenomys_pontifex&action=edit§ion=2)]
Dữ liệu liên quan tới
[Ctenomys pontifex](https://species.wikimedia.org/wiki/Special:Search/Ctenomys_pontifex)tại [Wikispecies](/wiki/Wikispecies)
Phương tiện liên quan tới
[Ctenomys](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Ctenomys)tại [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons)


text:
Eilema griseola
Collita griseola là một loài bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae. Nó được tìm thấy ở châu Âu và Bắc và Đông Nam Á.
Sải cánh dài 32–40 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 5 đến tháng 8 tùy theo địa điểm.
Hình ảnh[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
Phương tiện liên quan tới Eilema griseola tại Wikimedia Commons

markdown:
*Eilema griseola*
|
|Collita griseola
|
|![]()
![ Eilema griseola.jpg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/88/Eilema_griseola.jpg/220px-Eilema_griseola.jpg)
![ Eilema griseola.jpg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/88/Eilema_griseola.jpg/220px-Eilema_griseola.jpg)
[Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Arthropoda](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_Ch%C3%A2n_kh%E1%BB%9Bp) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Insecta](/wiki/C%C3%B4n_tr%C3%B9ng) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Lepidoptera](/wiki/B%E1%BB%99_C%C3%A1nh_v%E1%BA%A9y) [Liên họ](/wiki/Li%C3%AAn_h%E1%BB%8D)( *superfamilia*) [Noctuoidea](/wiki/Noctuoidea) [Macrolepidoptera](/wiki/Macrolepidoptera) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Erebidae](/wiki/Erebidae) [Phân họ](/wiki/Ph%C3%A2n_h%E1%BB%8D)( *subfamilia*) [Lithosiinae](/wiki/Lithosiinae) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Collita](/w/index.php?title=Collita&action=edit&redlink=1) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **C. griseola** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Collita griseola* [Hübner](/w/index.php?title=Jacob_H%C3%BCbner&action=edit&redlink=1), [1803](/wiki/1803) [Danh pháp đồng nghĩa](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_%C4%91%E1%BB%93ng_ngh%C4%A9a_(ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc))
List
*Bombyx griseola*Hübner, [1803] *Eilema griseolum* *Eilema griseola* *Lithosia flava*Haworth, 1809 *Lithosia plumbeolata*Stephens, 1829 *Lithosia stramineola*Doubleday, 1847 *Collita lilacina*Moore, 1878 *Lithosia cinerea*Poujade, 1886 *Lithosia lenta*Leech, 1890 *Lithosia fuscicilia*Hampson, 1894 *Eilema submontana*Inoue, 1982 *Lithosia griseola f. pallida*Lempke, 1961 *Lithosia griseola f. aurantiaca*Lempke, 1961 *Lithosia sachalinensis*Matsumura, 1930 * là một loài Collita griseola* [bướm đêm](/wiki/B%C6%B0%E1%BB%9Bm_%C4%91%C3%AAm)thuộc phân họ [Arctiinae](/wiki/Arctiinae), họ [Erebidae](/wiki/Erebidae). Nó được tìm thấy ở [châu Âu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u)và Bắc và [Đông Nam Á](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81). [Sải cánh](/wiki/S%E1%BA%A3i_c%C3%A1nh) dài 32–40 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 5 đến tháng 8 tùy theo địa điểm.
## Hình ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=Eilema_griseola&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Eilema_griseola&action=edit§ion=1)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Eilema_griseola&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Eilema_griseola&action=edit§ion=2)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Eilema_griseola&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Eilema_griseola&action=edit§ion=3)]
Phương tiện liên quan tới
[Eilema griseola](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Eilema_griseola) tại [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons)

X-Cache: cp1065 miss, cp1055 miss


text:
Euxoa terrena
Euxoa terrena là một loài bướm đêm trong họ Noctuidae.[1][2]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Bisby F.A., Roskov Y.R., Orrell T.M., Nicolson D., Paglinawan L.E., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., Baillargeon G., Ouvrard D. (red.) (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014.
- ^ Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Dữ liệu liên quan tới Euxoa terrena tại Wikispecies
- Phương tiện liên quan tới Euxoa terrena tại Wikimedia Commons

markdown:
*Euxoa terrena*
|
|Euxoa terrena
|
|[Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Arthropoda](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_Ch%C3%A2n_kh%E1%BB%9Bp) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Insecta](/wiki/C%C3%B4n_tr%C3%B9ng) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Lepidoptera](/wiki/B%E1%BB%99_C%C3%A1nh_v%E1%BA%A9y) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Noctuidae](/wiki/Noctuidae) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Euxoa](/wiki/Euxoa) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **E. terrena** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Euxoa terrena*
Corti
* là một loài Euxoa terrena* [bướm đêm](/wiki/B%C6%B0%E1%BB%9Bm_%C4%91%C3%AAm)trong họ [Noctuidae](/wiki/Noctuidae). [[1]](#cite_note-COL-1) [[2]](#cite_note-2)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Euxoa_terrena&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Euxoa_terrena&action=edit§ion=1)] **Bisby F.A., Roskov Y.R., Orrell T.M., Nicolson D., Paglinawan L.E., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., Baillargeon G., Ouvrard D. (red.) (2011).** [^](#cite_ref-COL_1-0) [“Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.”](http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2011/search/all/key/Euxoa+terrena/match/1). Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2014. [^](#cite_ref-2) [Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). (2003) The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). (Geraadpleegd maart 2013).](http://www.nhm.ac.uk/entomology/lepindex)
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Euxoa_terrena&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Euxoa_terrena&action=edit§ion=2)]
Dữ liệu liên quan tới
[tại](https://species.wikimedia.org/wiki/Euxoa_terrena) *Euxoa terrena* [Wikispecies](/wiki/Wikispecies)
Phương tiện liên quan tới
[tại](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Euxoa_terrena) *Euxoa terrena* [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons)


text:
Giải thuật Xiaolin Wu
Giải thuật vẽ đoạn thẳng Xiaolin Wu, tiếng Anh: XiaolinWu's line algorithm là giải thuật vẽ đường thẳng khử răng cưa, được giới thiệu lần đầu tiên trên bài báo An Efficient Antialiasing Technique vào tháng 7 năm 1991 trên tờ báo Computer Graphics, cũng như trên bài báo Fast Antialiasing vào tháng 6 năm 1992 trên tờ Dr. Dobb's Journal.
Giải thuật Bresenham vẽ đoạn thẳng vẽ đường thẳng rất nhanh, tuy nhiên lại không có chức năng khử răng cưa. Hơn nữa, giải thuật không kiểm soát được trường hợp điểm cuối của đoạn thẳng không nằm trên một điểm có tọa độ nguyên. Các phương pháp khử răng cưa thường tốn rất nhiều thời gian xử lý, nhưng giải thuật của Xiaolin Wu thì rất nhanh (mặc dù vẫn chậm hơn giải thuật của Bresenham). Thuật toán cơ bản của giải thuật là vẽ các cặp điểm gần nhau hai bên đoạn thẳng và tô màu dựa trên độ ưu tiên. Hai điểm ở hai đầu đoạn thẳng được kiểm soát riêng. Đoạn thẳng ngắn hơn 1 pixel sẽ được xử lý trong trường hợp riêng.
Một giải thuật mở rộng để vẽ đường tròn được giới thiệu bởi Xiaolin Wu trên tạp chí Graphics Gems II. Tương tự như giải thuật vẽ đoạn, giải thuật này dùng để thay thế giải thuật vẽ đường tròn của Bresenham.
function plot(x, y, c) is plot the pixel at (x, y) with brightness c (where 0 ≤ c ≤ 1) function ipart(x) is return integer part of x function round(x) is return ipart(x + 0.5) function fpart(x) is return fractional part of x function rfpart(x) is return 1 - fpart(x) function drawLine(x1,y1,x2,y2) is dx = x2 - x1 dy = y2 - y1 if abs(dx) < abs(dy) then swap x1, y1 swap x2, y2 swap dx, dy end if if x2 < x1 swap x1, x2 swap y1, y2 end if gradient = dy / dx // handle first endpoint xend = round(x1) yend = y1 + gradient * (xend - x1) xgap = rfpart(x1 + 0.5) xpxl1 = xend // this will be used in the main loop ypxl1 = ipart(yend) plot(xpxl1, ypxl1, rfpart(yend) * xgap) plot(xpxl1, ypxl1 + 1, fpart(yend) * xgap) intery = yend + gradient // first y-intersection for the main loop // handle second endpoint xend = round (x2) yend = y2 + gradient * (xend - x2) xgap = fpart(x2 + 0.5) xpxl2 = xend // this will be used in the main loop ypxl2 = ipart (yend) plot (xpxl2, ypxl2, rfpart (yend) * xgap) plot (xpxl2, ypxl2 + 1, fpart (yend) * xgap) // main loop for x from xpxl1 + 1 to xpxl2 - 1 do plot (x, ipart (intery), rfpart (intery)) plot (x, ipart (intery) + 1, fpart (intery)) intery = intery + gradient end function
Ghi chú: Nếu trong lần chạy đầu tiên điều kiện abs(dx) < abs(dy) là đúng, quá trình vẽ sẽ thực hiện với x và y ngược nhau.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Abrash, Michael (tháng 6 năm 1992). “Fast Antialiasing (Column)”. Dr. Dobb's Journal 17 (6): 139(7).
- Wu, Xiaolin (tháng 7 năm 1991). “An efficient antialiasing technique”. Computer Graphics 25 (4): 143–152. ISBN 0-89791-436-8. doi:10.1145/127719.122734.
- Wu, Xiaolin (1991). “Fast Anti-Aliased Circle Generation”. Trong James Arvo (Ed.). Graphics Gems II. San Francisco: Morgan Kaufmann. tr. 446–450. ISBN 0-12-064480-0.

markdown:
# Giải thuật Xiaolin Wu
**Giải thuật vẽ đoạn thẳng Xiaolin Wu**, [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh): **XiaolinWu's line algorithm** là [giải thuật](/wiki/Thu%E1%BA%ADt_to%C3%A1n) vẽ đường thẳng [khử răng cưa](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%AD_r%C4%83ng_c%C6%B0a&action=edit&redlink=1), được giới thiệu lần đầu tiên trên bài báo *An Efficient Antialiasing Technique* vào tháng 7 năm 1991 trên tờ báo *, cũng như trên bài báo Computer Graphics* *Fast Antialiasing*vào tháng 6 năm 1992 trên tờ *.* [Dr. Dobb's Journal](/w/index.php?title=Dr._Dobb%27s_Journal&action=edit&redlink=1) [Giải thuật Bresenham vẽ đoạn thẳng](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_thu%E1%BA%ADt_Bresenham_v%E1%BA%BD_%C4%91o%E1%BA%A1n_th%E1%BA%B3ng) vẽ đường thẳng rất nhanh, tuy nhiên lại không có chức năng khử răng cưa. Hơn nữa, giải thuật không kiểm soát được trường hợp điểm cuối của đoạn thẳng không nằm trên một điểm có tọa độ nguyên. Các phương pháp khử răng cưa thường tốn rất nhiều thời gian xử lý, nhưng giải thuật của Xiaolin Wu thì rất nhanh (mặc dù vẫn chậm hơn giải thuật của Bresenham). Thuật toán cơ bản của giải thuật là vẽ các cặp điểm gần nhau hai bên đoạn thẳng và tô màu dựa trên độ ưu tiên. Hai điểm ở hai đầu đoạn thẳng được kiểm soát riêng. Đoạn thẳng ngắn hơn 1 pixel sẽ được xử lý trong trường hợp riêng.
Một giải thuật mở rộng để vẽ đường tròn được giới thiệu bởi Xiaolin Wu trên tạp chí
*. Tương tự như giải thuật vẽ đoạn, giải thuật này dùng để thay thế giải thuật vẽ đường tròn của Bresenham. Graphics Gems II*
functionplot(x, y, c) isplot the pixel at (x, y) with brightness c (where 0 ≤ c ≤ 1) functionipart(x) is return integer part of x functionround(x) is returnipart(x + 0.5) functionfpart(x) is return fractional part of x functionrfpart(x) is return1 - fpart(x) functiondrawLine(x1,y1,x2,y2) isdx = x2 - x1 dy = y2 - y1 ifabs(dx) < abs(dy) then swap x1, y1 swap x2, y2 swap dx, dy end if ifx2 < x1 swap x1, x2 swap y1, y2 end ifgradient = dy / dx // handle first endpointxend = round(x1) yend = y1 + gradient * (xend - x1) xgap = rfpart(x1 + 0.5) xpxl1 = xend // this will be used in the main loopypxl1 = ipart(yend) plot(xpxl1, ypxl1, rfpart(yend) * xgap) plot(xpxl1, ypxl1 + 1, fpart(yend) * xgap) intery = yend + gradient // first y-intersection for the main loop // handle second endpointxend = round (x2) yend = y2 + gradient * (xend - x2) xgap = fpart(x2 + 0.5) xpxl2 = xend // this will be used in the main loopypxl2 = ipart (yend) plot (xpxl2, ypxl2, rfpart (yend) * xgap) plot (xpxl2, ypxl2 + 1, fpart (yend) * xgap) // main loop forx fromxpxl1 + 1 toxpxl2 - 1 doplot (x, ipart (intery), rfpart (intery)) plot (x, ipart (intery) + 1, fpart (intery)) intery = intery + gradient end function **Ghi chú:** Nếu trong lần chạy đầu tiên điều kiện abs( *dx*) < abs( *dy*) là đúng, quá trình vẽ sẽ thực hiện với *x* và *y* ngược nhau.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_thu%E1%BA%ADt_Xiaolin_Wu&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_thu%E1%BA%ADt_Xiaolin_Wu&action=edit§ion=1)]
- Abrash, Michael (tháng 6 năm 1992).
[“Fast Antialiasing (Column)”](http://www.gamedev.net/reference/articles/article382.asp). [Dr. Dobb's Journal](/w/index.php?title=Dr._Dobb%27s_Journal&action=edit&redlink=1) **17**(6): 139(7).
- Wu, Xiaolin (tháng 7 năm 1991).
[“An efficient antialiasing technique”](http://portal.acm.org/citation.cfm?id=122734). [Computer Graphics](/w/index.php?title=Computer_Graphics&action=edit&redlink=1) **25**(4): 143–152. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-89791-436-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-89791-436-8). [doi](/wiki/DOI): [10.1145/127719.122734](//dx.doi.org/10.1145%2F127719.122734).
- Wu, Xiaolin (1991). “Fast Anti-Aliased Circle Generation”. Trong James Arvo (Ed.).
*Graphics Gems II*. San Francisco: Morgan Kaufmann. tr. 446–450. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-12-064480-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-12-064480-0).

X-Cache: cp1054 miss, cp1055 miss


text:
Khỉ đột
Khỉ đột (danh pháp khoa học: Gorilla) là một chi linh trưởng thuộc họ người, động vật ăn cỏ sống trong rừng rậm châu Phi, là giống lớn nhất trong bộ linh trưởng còn tồn tại. Khỉ đột được chia thành hai loài (có thể có 4 đến 5 phân loài nữa). DNA của khỉ đột giống của con người 98% -99%. Chúng có họ hàng rất gần gũi với con người chỉ sau 2 loài tinh tinh. Loài linh trưởng này có thân hình đồ sộ. Khỉ đột cao từ 1,7–2 m khi đứng thẳng và nặng từ 180–200 kg. Loài vật này thường đi bằng bốn chân dù chúng có thể đứng bằng hai chân. Gorilla sống ở những khu rừng nhiệt đới và cận nhiệt đới của châu Phi.
Phân loại[sửa | sửa mã nguồn]
Họ hàng gần nhất của khỉ đột là hai loài tinh tinh và con người, tất cả các loài thuộc họ Người đã tách ra từ một tổ tiên chung khoảng 7 triệu năm trước.[2] Chuỗi gen con người chỉ khác biệt trung bình 1.6% so với chuỗi gen tương ứng của khỉ đột.[3] Cho đến gần đây, khỉ đột được coi là một loài duy nhất, với ba phân loài: khỉ đột đồng bằng phía tây, khỉ đột đồng bằng phía đông và khỉ đột núi.[4][5] Hiện nay có hai loài khỉ đột với mỗi loài hai phân loài. Các loài và phân loài khác nhau phát triển từ một loài khỉ đột duy nhất vào kỷ băng hà.[6]
Các nhà linh trưởng học đang tiếp tục nghiên cứu mối quan hệ giữa các quần thể khỉ đột khác nhau.[4] Các loài và phân loài dưới đây được hầu hết các nhà khoa học đồng ý.[cần dẫn nguồn]
Gorilla beringei đôi khi được cho là có phân loài thứ ba, không được đặt danh pháp ba phần, chúng là những cá thể khỉ đột núi ở Bwindi, đôi khi được gọi là khỉ đột Bwindi.
Một vài đặc điểm để phân biệt khỉ đột gồm kích thước, màu lông, chiều dài, tính xã hội và độ rộng mặt.[6] Hiện nay, hơn 100,000 cá thể khỉ đột đồng bằng phía tây được cho là tồn tại trong thiên nhiên, với 4,000 trong vườn thú; Khỉ đột đồng bằng phía đông với 4,000 trong thiên nhiên, 24 trong vườn thú.[6] Khỉ đột núi có khả năng tuyệt chủng cao nhất, ước tính khoảng 620 cá thể còn lại trong thiên nhiên và không có trong các vườn thú.[6]
Đặc điểm[sửa | sửa mã nguồn]
Gorilla thường sống dưới mặt đất, đi bằng bốn chân và chỉ đi bằng hai chân khi chuẩn bị đánh nhau. Về đêm, chúng có thể ngủ trên cây. Gorilla dù có thân hình to lớn những có thể leo cây khá tốt.
Khỉ đột di chuyển bằng đốt ngón tay, mặc dù đôi khi chúng có thể đứng thẳng khi mang theo thức ăn hay trong tình trạng phòng ngự.[8] Khỉ đột trưởng thành hoang dã nặng 135 đến 180 kg (298 đến 397 lb) trong khi con cái thường chỉ nặng bằng nửa con đực 68–113 kg (150–249 lb). Con đực trưởng thành cao 1,7 đến 1,8 m (5,6 đến 5,9 ft), với sải tay 2,3 đến 2,6 m (7,5 đến 8,5 ft). Con cái có sải tay ngắn hơn.[9] Khỉ đột đực trưởng thành được biết đến như "lưng bạc" do vùng lông màu bạc trên lưng của nó. Đôi khi, một con lưng bạc lớn hơn 1,8 mét (5 ft 11 in)[Chuyển đổi: Số không hợp lệ] và 230 kg (510 lb) được ghi nhận trong hoang dã. Những con khỉ đột béo phì trong tình trạng nuôi nhốt 270 kg (600 lb).[10]
Phân bố và môi trường sống[sửa | sửa mã nguồn]
Khỉ đột sống ở những khu rừng nhiệt đới và cận nhiệt đới của châu Phi. Hai loài khỉ đột hiện nay là Khỉ đột núi rất quý hiếm sống trong rừng trên núi Albertine Rift cao 2225 đến 4267 m, thuộc dãy Virunga phía đông châu Phi. Loài thứ 2 là Khỉ đột đồng bằng sống tại những khu rừng rậm rạp, đầm lầy và các vùng ngập nước xấp xỉ mực nước biển.
Thức ăn[sửa | sửa mã nguồn]
Thức ăn chủ yếu của chúng là các loại thực vật như cây mọng nước, chồi non,... Gorilla thường sống trong rừng rậm, nơi có nhiều cây cối và đó là nguồn thực phẩm quan trọng của chúng. Tuy có thân hình to lớn và dữ tợn nhưng thực tế các con khỉ gorilla chủ yếu lại ăn thực vật và ít khi gây hại cho những con thú khác.[11]
Hành vi[sửa | sửa mã nguồn]
Khỉ đột sống theo đàn dưới sự chỉ huy của một con đực to khỏe nhất. Nhiệm vụ của con đực là lãnh đạo và bảo vệ cả đàn khỏi bị thú dữ tấn công. Kẻ thù nguy hiểm nhất của khỉ đột là loài báo hoa mai rất hung dữ. Khi bị đe dọa, con đực sẽ đứng thẳng người và dùng 2 tay đấm thình thịch vào bụng để cảnh báo trước khi chiến đấu. Khỉ đột được biết đến như một dã thú đầy sức mạnh với ngoại hình to lớn, khỏe hơn nhiều so với người, đôi tay mạnh mẽ, và thông minh và một cú đấm của khỉ đột có thể khiến mọi vật đối diện phải biến dạng. Dù có thân hình to lớn đồ sộ, Gorilla có tốc độ chạy ở mức trung bình, khoảng 40 km/h.[12]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ a ă Groves, Colin (16 tháng 11 năm 2005). Wilson D. E. và Reeder D. M. (chủ biên), biên tập. Mammal Species of the World . Nhà xuất bản Đại học Johns Hopkins. tr. 181–182. ISBN 0-801-88221-4.
- ^ Glazko GV, Nei M (tháng 3 năm 2003). “Estimation of divergence times for major lineages of primate species”. Mol. Biol. Evol. 20 (3): 424–34. PMID 12644563. doi:10.1093/molbev/msg050.
- ^ Goidts V; Armengol L; Schempp W và đồng nghiệp (tháng 3 năm 2006). “Identification of large-scale human-specific copy number differences by inter-species array comparative genomic hybridization”. Hum. Genet. 119 (1–2): 185–98. PMID 16395594. doi:10.1007/s00439-005-0130-9.
- ^ a ă Groves, Colin (2002). “A history of gorilla taxonomy” (PDF). Gorilla Biology: A Multidisciplinary Perspective, Andrea B. Taylor & Michele L. Goldsmith (editors) (Cambridge University Press): 15–34. doi:10.2277/0521792819 (không tích cực ngày 23 tháng 3 năm 2014).
- ^ Stewart, Kelly J.; Pascale Sicotte; Martha M. Robbins (2001). “Mountain Gorillas of the Virungas”. Fathom / Cambridge University Press. Truy cập ngày 11 tháng 9 năm 2008.
- ^ a ă â b Prince-Hughes, Dawn (1987). Songs of the Gorilla Nation. Harmony. tr. 66. ISBN 1-4000-5058-8.
- ^ Israfil, H.; Zehr, S. M.; Mootnick, A. R.; Ruvolo, M.; Steiper, M. E. (2011). “Unresolved molecular phylogenies of gibbons and siamangs (Family: Hylobatidae) based on mitochondrial, Y-linked, and X-linked loci indicate a rapid Miocene radiation or sudden vicariance event” (PDF). Molecular Phylogenetics and Evolution 58 (3): 447–455. PMC 3046308. PMID 21074627. doi:10.1016/j.ympev.2010.11.005.
- ^ Prince-Hughes, Dawn (1987). Songs of the Gorilla Nation. Harmony. tr. 82–3. ISBN 1-4000-5058-8.
- ^ Miller, Patricia (1997). Gorillas. tr. 64. ISBN 0919879896.
- ^ “Gorilla – The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition”. bartleby.com. Bản gốc lưu trữ ngày 12 tháng 2 năm 2008. Truy cập ngày 10 tháng 10 năm 2006.
- ^ cảnh khỉ đột bất ngờ nổi hứng luyện boxing
- ^ Khám phá loài vật nguy hiểm nhất trên cạn

markdown:
# Khỉ đột
[Gorilla](/w/index.php?title=Gorilla&redirect=no))
|Gorilla
|
|
|[Khỉ đột phía tây](/wiki/Kh%E1%BB%89_%C4%91%E1%BB%99t_ph%C3%ADa_t%C3%A2y)
(
*Gorilla*) [Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Vực](/wiki/V%E1%BB%B1c_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *domain*) [Eukaryota](/wiki/Sinh_v%E1%BA%ADt_nh%C3%A2n_chu%E1%BA%A9n) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Liên ngành](/wiki/Li%C3%AAn_ng%C3%A0nh)( *superphylum*) [Deuterostoma](/w/index.php?title=Deuterostomes&action=edit&redlink=1) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) *Nhánh* [Craniata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_h%E1%BB%99p_s%E1%BB%8D) [Phân ngành](/wiki/Ph%C3%A2n_ng%C3%A0nh)( *subphylum*) [Vertebrata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_x%C6%B0%C6%A1ng_s%E1%BB%91ng) [Phân thứ ngành](/wiki/Ph%C3%A2n_ng%C3%A0nh)( *infraphylum*) [Gnathostomata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_quai_h%C3%A0m) [Liên lớp](/wiki/Li%C3%AAn_l%E1%BB%9Bp)( *superclass*) [Tetrapoda](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_b%E1%BB%91n_ch%C3%A2n) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Mammalia](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Th%C3%BA) [Phân lớp](/wiki/Ph%C3%A2n_l%E1%BB%9Bp)( *subclass*) [Theria](/wiki/Theria) [Phân thứ lớp](/wiki/Ph%C3%A2n_th%E1%BB%A9_l%E1%BB%9Bp)( *infraclass*) [Eutheria](/wiki/Eutheria) [Liên bộ](/wiki/Li%C3%AAn_b%E1%BB%99)( *superordo*) [Euarchontoglires](/wiki/Euarchontoglires) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Primates](/wiki/B%E1%BB%99_Linh_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng) [Phân bộ](/wiki/Ph%C3%A2n_b%E1%BB%99)( *subordo*) [Haplorrhini](/wiki/Haplorrhini) [Phân thứ bộ](/wiki/Ph%C3%A2n_th%E1%BB%A9_b%E1%BB%99)( *infraordo*) [Simiiformes](/wiki/Simiiformes) [Tiểu bộ](/wiki/Ti%E1%BB%83u_b%E1%BB%99)( *parvordo*) [Catarrhini](/wiki/Ti%E1%BB%83u_b%E1%BB%99_Kh%E1%BB%89_m%C5%A9i_h%E1%BA%B9p) [Liên họ](/wiki/Li%C3%AAn_h%E1%BB%8D)( *superfamilia*) [Hominoidea](/wiki/Si%C3%AAu_h%E1%BB%8D_Ng%C6%B0%E1%BB%9Di) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Hominidae](/wiki/H%E1%BB%8D_Ng%C6%B0%E1%BB%9Di) [Phân họ](/wiki/Ph%C3%A2n_h%E1%BB%8D)( *subfamilia*) [Homininae](/wiki/Ph%C3%A2n_h%E1%BB%8D_Ng%C6%B0%E1%BB%9Di) [Tông](/wiki/T%C3%B4ng_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *tribus*) **Gorillini** [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) **Gorilla** [I. Geoffroy](/w/index.php?title=Isidore_Geoffroy_Saint-Hilaire&action=edit&redlink=1), 1852 [Loài điển hình](/wiki/Sinh_v%E1%BA%ADt_%C4%91i%E1%BB%83n_h%C3%ACnh) [Troglodytes gorilla](/wiki/Gorilla_gorilla) [Savage](/w/index.php?title=Thomas_Staughton_Savage&action=edit&redlink=1), 1847 ![ Sự phân bố của Gorilla](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b8/Gorilla_distribution4.png/280px-Gorilla_distribution4.png)
![ Sự phân bố của Gorilla](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b8/Gorilla_distribution4.png/280px-Gorilla_distribution4.png)
*Gorilla* [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i) [Danh pháp đồng nghĩa](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_%C4%91%E1%BB%93ng_ngh%C4%A9a_(ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc)) *Pseudogorilla*, [D. G. Elliot](/w/index.php?title=Daniel_Giraud_Elliot&action=edit&redlink=1), 1913 **Khỉ đột** (danh pháp khoa học: *Gorilla*) là một [chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc)) [linh trưởng](/wiki/B%E1%BB%99_Linh_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng) thuộc [họ người](/wiki/H%E1%BB%8D_ng%C6%B0%E1%BB%9Di), [động vật ăn cỏ](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_%C4%83n_c%E1%BB%8F) sống trong rừng rậm [châu Phi](/wiki/Ch%C3%A2u_Phi), là giống lớn nhất trong [bộ linh trưởng](/wiki/B%E1%BB%99_Linh_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng) còn tồn tại. Khỉ đột được chia thành hai loài (có thể có 4 đến 5 phân loài nữa). [DNA](/wiki/ADN) của khỉ đột giống của con người 98% -99%. Chúng có họ hàng rất gần gũi với con người chỉ sau 2 loài [tinh tinh](/wiki/Tinh_tinh). Loài linh trưởng này có thân hình đồ sộ. Khỉ đột cao từ 1,7–2 m khi đứng thẳng và nặng từ 180–200 kg. Loài vật này thường đi bằng bốn chân dù chúng có thể đứng bằng hai chân. Gorilla sống ở những khu [rừng nhiệt đới](/wiki/R%E1%BB%ABng_m%C6%B0a_nhi%E1%BB%87t_%C4%91%E1%BB%9Bi) và [cận nhiệt đới](/wiki/C%E1%BA%ADn_nhi%E1%BB%87t_%C4%91%E1%BB%9Bi) của châu Phi.
## Phân loại[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%89_%C4%91%E1%BB%99t&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%89_%C4%91%E1%BB%99t&action=edit§ion=1)]
Họ hàng gần nhất của khỉ đột là hai loài
[tinh tinh](/wiki/Tinh_tinh) và [con người](/wiki/Con_ng%C6%B0%E1%BB%9Di), tất cả các loài thuộc [họ Người](/wiki/Homininae) đã tách ra từ một tổ tiên chung khoảng 7 triệu năm trước. Chuỗi gen con người chỉ khác biệt trung bình 1.6% so với chuỗi gen tương ứng của khỉ đột. [2] Cho đến gần đây, khỉ đột được coi là một loài duy nhất, với ba phân loài: khỉ đột đồng bằng phía tây, khỉ đột đồng bằng phía đông và khỉ đột núi. [[3]](#cite_note-3) [[4]](#cite_note-Groves2002-4) Hiện nay có hai loài khỉ đột với mỗi loài hai phân loài. Các loài và phân loài khác nhau phát triển từ một loài khỉ đột duy nhất vào [[5]](#cite_note-5) [kỷ băng hà](/wiki/K%E1%BB%B7_b%C4%83ng_h%C3%A0). [[6]](#cite_note-Prince-Hughes66-6)
Các nhà linh trưởng học đang tiếp tục nghiên cứu mối quan hệ giữa các quần thể khỉ đột khác nhau.
Các loài và phân loài dưới đây được hầu hết các nhà khoa học đồng ý. [4]
|Phân loại chi
|Gorilla |Phát sinh loài của liên họ Hominoidea
|(Fig. 4)
|
||
|
*Gorilla beringei* đôi khi được cho là có phân loài thứ ba, không được đặt [danh pháp ba phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_ba_ph%E1%BA%A7n), chúng là những cá thể khỉ đột núi ở Bwindi, đôi khi được gọi là [khỉ đột Bwindi](/wiki/Kh%E1%BB%89_%C4%91%E1%BB%99t_Bwindi).
Một vài đặc điểm để phân biệt khỉ đột gồm kích thước, màu lông, chiều dài, tính xã hội và độ rộng mặt.
Hiện nay, hơn 100,000 cá thể khỉ đột đồng bằng phía tây được cho là tồn tại trong thiên nhiên, với 4,000 trong vườn thú; Khỉ đột đồng bằng phía đông với 4,000 trong thiên nhiên, 24 trong vườn thú. [6] Khỉ đột núi có khả năng tuyệt chủng cao nhất, ước tính khoảng 620 cá thể còn lại trong thiên nhiên và không có trong các vườn thú. [[6]](#cite_note-Prince-Hughes66-6) [[6]](#cite_note-Prince-Hughes66-6)
## Đặc điểm[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%89_%C4%91%E1%BB%99t&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%89_%C4%91%E1%BB%99t&action=edit§ion=2)]
Gorilla thường sống dưới mặt đất, đi bằng bốn chân và chỉ đi bằng hai chân khi chuẩn bị đánh nhau. Về đêm, chúng có thể ngủ trên cây. Gorilla dù có thân hình to lớn những có thể leo cây khá tốt.
Khỉ đột di chuyển bằng đốt ngón tay, mặc dù đôi khi chúng có thể đứng thẳng khi mang theo thức ăn hay trong tình trạng phòng ngự.
Khỉ đột trưởng thành hoang dã nặng 135 đến 180 kg (298 đến 397 lb) trong khi con cái thường chỉ nặng bằng nửa con đực 68–113 kg (150–249 lb). Con đực trưởng thành cao 1,7 đến 1,8 m (5,6 đến 5,9 ft), với sải tay 2,3 đến 2,6 m (7,5 đến 8,5 ft). Con cái có sải tay ngắn hơn. [8] Khỉ đột đực trưởng thành được biết đến như "lưng bạc" do vùng lông màu bạc trên lưng của nó. Đôi khi, một con lưng bạc lớn hơn 1,8 mét (5 ft 11 in) và 230 kg (510 lb) được ghi nhận trong hoang dã. Những con khỉ đột béo phì trong tình trạng nuôi nhốt 270 kg (600 lb). [[9]](#cite_note-9) [[10]](#cite_note-10)
## Phân bố và môi trường sống[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%89_%C4%91%E1%BB%99t&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%89_%C4%91%E1%BB%99t&action=edit§ion=3)]
Khỉ đột sống ở những khu
[rừng nhiệt đới](/wiki/R%E1%BB%ABng_m%C6%B0a_nhi%E1%BB%87t_%C4%91%E1%BB%9Bi) và [cận nhiệt đới](/wiki/C%E1%BA%ADn_nhi%E1%BB%87t_%C4%91%E1%BB%9Bi) của châu Phi. Hai loài khỉ đột hiện nay là **Khỉ đột núi** rất quý hiếm sống trong rừng trên núi Albertine Rift cao 2225 đến 4267 m, thuộc dãy Virunga phía đông châu Phi. Loài thứ 2 là **Khỉ đột đồng bằng** sống tại những khu rừng rậm rạp, đầm lầy và các vùng ngập nước xấp xỉ [mực nước biển](/wiki/M%E1%BB%B1c_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_bi%E1%BB%83n).
## Thức ăn[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%89_%C4%91%E1%BB%99t&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%89_%C4%91%E1%BB%99t&action=edit§ion=4)]
Thức ăn chủ yếu của chúng là các loại thực vật như cây mọng nước, chồi non,... Gorilla thường sống trong rừng rậm, nơi có nhiều cây cối và đó là nguồn thực phẩm quan trọng của chúng. Tuy có thân hình to lớn và dữ tợn nhưng thực tế các con khỉ gorilla chủ yếu lại ăn thực vật và ít khi gây hại cho những con thú khác.
[[11]](#cite_note-11)
## Hành vi[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%89_%C4%91%E1%BB%99t&veaction=edit§ion=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%89_%C4%91%E1%BB%99t&action=edit§ion=5)] [Tập tin:Drill and Gorilla.jpg](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:T%E1%BA%A3i_l%C3%AAn&wpDestFile=Drill_and_Gorilla.jpg)
Khỉ đột sống theo đàn dưới sự chỉ huy của một con đực to khỏe nhất. Nhiệm vụ của con đực là lãnh đạo và bảo vệ cả đàn khỏi bị thú dữ tấn công. Kẻ thù nguy hiểm nhất của khỉ đột là loài
[báo hoa mai](/wiki/B%C3%A1o_hoa_mai) rất hung dữ. Khi bị đe dọa, con đực sẽ đứng thẳng người và dùng 2 tay đấm thình thịch vào bụng để cảnh báo trước khi chiến đấu. Khỉ đột được biết đến như một dã thú đầy sức mạnh với ngoại hình to lớn, khỏe hơn nhiều so với người, đôi tay mạnh mẽ, và thông minh và một cú đấm của khỉ đột có thể khiến mọi vật đối diện phải biến dạng. Dù có thân hình to lớn đồ sộ, Gorilla có tốc độ chạy ở mức trung bình, khoảng 40 km/h. [[12]](#cite_note-12)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%89_%C4%91%E1%BB%99t&veaction=edit§ion=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%89_%C4%91%E1%BB%99t&action=edit§ion=6)]
|
|![]()
|
| có thông tin sinh học về
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|
- ^
**a** **ă** [Groves, Colin](/w/index.php?title=Colin_Groves&action=edit&redlink=1)(16 tháng 11 năm 2005). Wilson D. E. và Reeder D. M. (chủ biên), biên tập. [. Nhà xuất bản Đại học Johns Hopkins. tr. 181–182.](http://www.bucknell.edu/msw3/browse.asp?id=12100787) *Mammal Species of the World* [ISBN 0-801-88221-4](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0801882214). **Glazko GV, Nei M (tháng 3 năm 2003).** [^](#cite_ref-2) [“Estimation of divergence times for major lineages of primate species”](http://mbe.oxfordjournals.org/cgi/content/full/20/3/424). *Mol. Biol. Evol.* **20**(3): 424–34. [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [12644563](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12644563). [doi](/wiki/DOI): [10.1093/molbev/msg050](//dx.doi.org/10.1093%2Fmolbev%2Fmsg050). **Goidts V; Armengol L; Schempp W và đồng nghiệp (tháng 3 năm 2006). “Identification of large-scale human-specific copy number differences by inter-species array comparative genomic hybridization”.** [^](#cite_ref-3) *Hum. Genet.* **119**(1–2): 185–98. [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [16395594](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16395594). [doi](/wiki/DOI): [10.1007/s00439-005-0130-9](//dx.doi.org/10.1007%2Fs00439-005-0130-9).
- ^
**a** **ă** [Groves, Colin](/w/index.php?title=Colin_Groves&action=edit&redlink=1)(2002). [“A history of gorilla taxonomy”](http://arts.anu.edu.au/grovco/Gorilla%20Biology.pdf)(PDF). *Gorilla Biology: A Multidisciplinary Perspective*, Andrea B. Taylor & Michele L. Goldsmith (editors) *(Cambridge University Press): 15–34.* [doi](/wiki/DOI):10.2277/0521792819 (không tích cực ngày 23 tháng 3 năm 2014). **Stewart, Kelly J.; Pascale Sicotte; Martha M. Robbins (2001).** [^](#cite_ref-5) [“Mountain Gorillas of the Virungas”](http://www.fathom.com/course/21701783/). Fathom / Cambridge University Press. Truy cập ngày 11 tháng 9 năm 2008.
- ^
**a** **ă** **â** **b** [Prince-Hughes, Dawn](/w/index.php?title=Dawn_Prince-Hughes&action=edit&redlink=1)(1987). *Songs of the Gorilla Nation*. Harmony. tr. 66. [ISBN](/wiki/ISBN) [1-4000-5058-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1-4000-5058-8). **Israfil, H.; Zehr, S. M.; Mootnick, A. R.; Ruvolo, M.; Steiper, M. E. (2011).** [^](#cite_ref-Israfil_et_al_7-0) [“Unresolved molecular phylogenies of gibbons and siamangs (Family: Hylobatidae) based on mitochondrial, Y-linked, and X-linked loci indicate a rapid Miocene radiation or sudden vicariance event”](http://www.gibboncenter.org/publications/MolecularPhylogeneticsIsrafil_etal_2011_MPE.pdf)(PDF). *Molecular Phylogenetics and Evolution* **58**(3): 447–455. [PMC](/wiki/PubMed_Central) [3046308](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3046308). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [21074627](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21074627). [doi](/wiki/DOI): [10.1016/j.ympev.2010.11.005](//dx.doi.org/10.1016%2Fj.ympev.2010.11.005). [^](#cite_ref-Prince-Hughes82_8-0) [Prince-Hughes, Dawn](/w/index.php?title=Dawn_Prince-Hughes&action=edit&redlink=1)(1987). *Songs of the Gorilla Nation*. Harmony. tr. 82–3. [ISBN](/wiki/ISBN) [1-4000-5058-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1-4000-5058-8). **Miller, Patricia (1997).** [^](#cite_ref-9) [. tr. 64.](http://books.google.com/books?id=wSXgVKUYpvgC&pg=PA8) *Gorillas* [ISBN](/wiki/ISBN) [0919879896](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0919879896). [^](#cite_ref-10) [“Gorilla – The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition”](http://web.archive.org/web/20080212005936/http://www.bartleby.com/65/go/gorilla.html). *bartleby.com*. [Bản gốc](http://www.bartleby.com/65/go/gorilla.html)lưu trữ ngày 12 tháng 2 năm 2008. Truy cập ngày 10 tháng 10 năm 2006. [^](#cite_ref-11) [cảnh khỉ đột bất ngờ nổi hứng luyện boxing](http://baodatviet.vn/khoa-hoc/the-gioi-dong-vat/can-canh-khi-dot-bat-ngo-noi-hung-luyen-boxing-3047308/Cận) [^](#cite_ref-12) [Khám phá loài vật nguy hiểm nhất trên cạn](http://afamily.vn/in-bai-viet-Kham-pha-loai-vat-nguy-hiem-nhat-tren-can-n20110616053032342.chn)
|
|
|
|
|Xem thêm
|


text:
Gros Islet là quận mới nhất của đảo quốc Saint Lucia ở Caribe. Quận vốn là một ngôi làng
Anse-la-Raye · Castries · Choiseul · Dauphin · Dennery · Gros Islet · Laborie · Micoud · Praslin · Soufrière · Vieux Fort

markdown:
# Gros Islet (quận)
|Gros Islet|
|—
|![ The Quarter of Gros Islet, with the town marked in red](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cd/Santa_lucia_gros_islet_political.png/250px-Santa_lucia_gros_islet_political.png)
![ The Quarter of Gros Islet, with the town marked in red](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cd/Santa_lucia_gros_islet_political.png/250px-Santa_lucia_gros_islet_political.png)
The Quarter of Gros Islet, with the town marked in red
[14°04′B 60°56′T / 14,067°B 60,933°T](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Gros_Islet_(qu%E1%BA%ADn)¶ms=14_04_N_60_56_W_region:LC_type:adm1st_source:dewiki) [Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [14°04′B 60°56′T / 14,067°B 60,933°T](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Gros_Islet_(qu%E1%BA%ADn)¶ms=14_04_N_60_56_W_region:LC_type:adm1st_source:dewiki) [Quốc gia](/wiki/Qu%E1%BB%91c_gia) [Saint Lucia](/wiki/Saint_Lucia) [Mã ISO 3166](/w/index.php?title=ISO_3166&action=edit&redlink=1) **Gros Islet** là [quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Saint_Lucia) mới nhất của [đảo quốc](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3o_qu%E1%BB%91c) [Saint Lucia](/wiki/Saint_Lucia) ở [Caribe](/wiki/V%C3%B9ng_Caribe). Quận vốn là một ngôi làng
## Quận kế cận[
[sửa](/w/index.php?title=Gros_Islet_(qu%E1%BA%ADn)&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gros_Islet_(qu%E1%BA%ADn)&action=edit§ion=1)]
|
|

X-Cache: cp1067 miss, cp1055 miss


text:
Hemigalinae
Hemigalinae là một phân họ thuộc họ Viverridae được đặt tên và mô tả lần đầu bởi John Edward Gray vào năm 1864.[1] Phân họ này bao gồm 4 chi đơn diện là:[2]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Gray, J. E. (1864). A revision of the genera and species of viverrine animals (Viverridae), founded on the collection in the British Museum. Proceedings of the Zoological Society of London for the year 1864: 502–579.
- ^ Wozencraft, W. C. (2005). “Order Carnivora”. Trong Wilson, D. E.; Reeder, D. M. Mammal Species of the World . Nhà in Đại học Johns Hopkins. tr. 552–553
|các trang=hay
|at=dư (trợ giúp). ISBN 978-0-8018-8221-0. OCLC 62265494.

markdown:
# Hemigalinae
|Hemigalinae|
|
|![]()
[Cầy vằn nam](/wiki/C%E1%BA%A7y_v%E1%BA%B1n_nam)( *Hemigalus derbyanus*) [Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/Animalia) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Chordata](/wiki/Chordata) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Mammalia](/wiki/Mammalia) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Carnivora](/wiki/Carnivora) [Phân bộ](/wiki/Ph%C3%A2n_b%E1%BB%99)( *subordo*) [Feliformia](/wiki/Feliformia) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Viverridae](/wiki/Viverridae) [Phân họ](/wiki/Ph%C3%A2n_h%E1%BB%8D)( *subfamilia*) **Hemigalinae** **Hemigalinae** là một [phân họ](/wiki/Ph%C3%A2n_h%E1%BB%8D) thuộc họ [Viverridae](/wiki/Viverridae) được đặt tên và mô tả lần đầu bởi [John Edward Gray](/wiki/John_Edward_Gray) vào năm 1864. Phân họ này bao gồm 4 [1] [chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))đơn diện là: [[2]](#cite_note-msw3-2)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Hemigalinae&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hemigalinae&action=edit§ion=1)] **Gray, J. E. (1864).** [^](#cite_ref-Gray1864_1-0) [. Proceedings of the Zoological Society of London for the year 1864: 502–579.](http://archive.org/stream/proceedingsofgen64zool#page/524/mode/2up) *A revision of the genera and species of viverrine animals (Viverridae), founded on the collection in the British Museum* **Wozencraft, W. C. (2005).** [^](#cite_ref-msw3_2-0) [“Order Carnivora”](http://www.bucknell.edu/msw3/browse.asp?id=14000352). Trong Wilson, D. E.; Reeder, D. M. [. Nhà in Đại học Johns Hopkins. tr. 552–553](http://www.google.com/books?id=JgAMbNSt8ikC&pg=PA552–553) *Mammal Species of the World*
|các trang=hay
|at=dư (
[trợ giúp](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#extra_pages)). [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-8018-8221-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-8018-8221-0). [OCLC](/wiki/OCLC) [62265494](//www.worldcat.org/oclc/62265494).
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|
|
|![]()
|
| có thông tin sinh học về

X-Cache: cp1053 miss, cp1055 miss


text:
Hippocampus barbouri
Cá ngựa Barbour (Hippocampus barbouri) là một loài cá ngựa. Nó được tìm thấy ở Indonesia, Malaysia, và Philippines. Môi trường sống tự nhiên của chúng là đáy nước bán thủy triều. Nó bị đe dọa do mất môi trường sống.
Hình ảnh[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Project Seahorse 2002. Hippocampus barbouri. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Truy cập ngày 4 tháng 8 năm 2007.
- Phương tiện liên quan tới Hippocampus barbouri tại Wikimedia Commons

markdown:
# Hippocampus barbouri
|
|Hippocampus barbouri
|
|[Tình trạng bảo tồn](/wiki/T%C3%ACnh_tr%E1%BA%A1ng_b%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n) [Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Chordata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_d%C3%A2y_s%E1%BB%91ng) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Actinopterygii](/wiki/L%E1%BB%9Bp_C%C3%A1_v%C3%A2y_tia) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Gasterosteiformes](/wiki/Gasterosteiformes) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Syngnathidae](/wiki/H%E1%BB%8D_C%C3%A1_ch%C3%ACa_v%C3%B4i) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Hippocampus](/w/index.php?title=Hippocampus_(chi)&action=edit&redlink=1) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **H. barbouri** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Hippocampus barbouri* [D. S. Jordan](/w/index.php?title=David_Starr_Jordan&action=edit&redlink=1)& [R. E. Richardson](/w/index.php?title=Robert_Earl_Richardson&action=edit&redlink=1), 1908 [Danh pháp đồng nghĩa](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_%C4%91%E1%BB%93ng_ngh%C4%A9a_(ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc)) *Hippocampus aimei*Roule, 1916 *Hippocampus histrix*Kaup, 1853 [mistaken identity] **Cá ngựa Barbour** ( *) là một loài Hippocampus barbouri* [cá ngựa](/wiki/C%C3%A1_ng%E1%BB%B1a). Nó được tìm thấy ở [Indonesia](/wiki/Indonesia), [Malaysia](/wiki/Malaysia), và [Philippines](/wiki/Philippines). Môi trường sống tự nhiên của chúng là đáy nước bán thủy triều. Nó bị đe dọa do mất môi trường sống.
## Hình ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=Hippocampus_barbouri&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hippocampus_barbouri&action=edit§ion=1)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Hippocampus_barbouri&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hippocampus_barbouri&action=edit§ion=2)]
- Project Seahorse 2002.
[Hippocampus barbouri](http://www.iucnredlist.org/search/details.php/40802/all). [2006 IUCN Red List of Threatened Species.](http://www.iucnredlist.org)Truy cập ngày 4 tháng 8 năm 2007.
Phương tiện liên quan tới
[Hippocampus barbouri](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Hippocampus_barbouri)tại [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons)


text:
Kocelovice
Kocelovice là một làng thuộc huyện Strakonice, vùng Jihočeský, Cộng hòa Séc.[1]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “Struktura území ČR od 1.1.2008 do 1.1.2012 - xls”. Truy cập ngày 8 tháng 8 năm 2012.
Kocelovice là một làng thuộc huyện Strakonice, vùng Jihočeský, Cộng hòa Séc.[1]

markdown:
# Kocelovice
|Kocelovice|
|—
|![ Kostel svatého Bartoloměje (Kocelovice 1).JPG](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ad/Kostel_svat%C3%A9ho_Bartolom%C4%9Bje_%28Kocelovice_1%29.JPG/250px-Kostel_svat%C3%A9ho_Bartolom%C4%9Bje_%28Kocelovice_1%29.JPG)
|
|![]()
**Hiệu kỳ** ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cb/Flag_of_the_Czech_Republic.svg/23px-Flag_of_the_Czech_Republic.svg.png)
[Cộng hòa Séc](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_S%C3%A9c) [Vùng](/w/index.php?title=V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_S%C3%A9c&action=edit&redlink=1) [Jihočeský](/wiki/Nam_Bohemia_(v%C3%B9ng)) [Huyện](/w/index.php?title=Huy%E1%BB%87n_c%E1%BB%A7a_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_S%C3%A9c&action=edit&redlink=1) [Strakonice](/wiki/Strakonice_(huy%E1%BB%87n)) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CET](/wiki/Gi%E1%BB%9D_chu%E1%BA%A9n_Trung_%C3%82u)( [UTC+1](/wiki/UTC%2B1)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) [CEST](/wiki/Gi%E1%BB%9D_M%C3%B9a_h%C3%A8_Trung_%C3%82u)( [UTC+2](/wiki/UTC%2B2)) [NUTS 5](/wiki/C%C3%A1c_v%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Li%C3%AAn_minh_ch%C3%A2u_%C3%82u) **Kocelovice** là một [làng](/w/index.php?title=L%C3%A0ng_c%E1%BB%A7a_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_S%C3%A9c&action=edit&redlink=1) thuộc huyện [Strakonice](/wiki/Strakonice_(huy%E1%BB%87n)), vùng [Jihočeský](/wiki/Nam_Bohemia_(v%C3%B9ng)), [Cộng hòa Séc](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_S%C3%A9c). [[1]](#cite_note-1)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Kocelovice&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kocelovice&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [“Struktura území ČR od 1.1.2008 do 1.1.2012 - xls”](http://www.czso.cz/csu/klasifik.nsf/i/ii_struktura_uzemi_ceske_republiky/). Truy cập ngày 8 tháng 8 năm 2012.


text:
Krasnoperekopsk
Krasnoperekopsk (tiếng Ukraina: Краснопереко́пськ, tiếng Nga: Краснопереко́пск, tiếng Tatar Krym: Krasnoperekopsk) là một thành phố của Ukraina. Thành phố này thuộc Cộng hoà Tự trị Krym. Thành phố này có diện tích 22 km2, dân số theo điều tra dân số năm 2001 là 31.023 người.[1] Thành phố nằm ở phía nam mũi đất Perekop, bên hồ Stare, khoảng 124 km so với thủ phủ Simferopol của Krym. Thành phố nằm bên tuyến đường sắt Dzhankoy-Kherson.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “За матеріалами перепису”. Cục điều tra dân số Ukraina. 2001.

markdown:
# Krasnoperekopsk
|Krasnoperekopsk
|
Красноперекопськ
Красноперекопск
|
|![]()
|
|![]()
**Hiệu kỳ** ![ Huy hiệu của Krasnoperekopsk](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/82/COA_Krasnoperekopsk.svg/100px-COA_Krasnoperekopsk.svg.png)
![ Huy hiệu của Krasnoperekopsk](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/82/COA_Krasnoperekopsk.svg/100px-COA_Krasnoperekopsk.svg.png)
**Huy hiệu** [45°58′3″B 33°48′1″Đ / 45,9675°B 33,80028°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Krasnoperekopsk¶ms=45_58_3_N_33_48_1_E_type:city(31284)_region:UA) [Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [45°58′3″B 33°48′1″Đ / 45,9675°B 33,80028°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Krasnoperekopsk¶ms=45_58_3_N_33_48_1_E_type:city(31284)_region:UA) [Quốc gia](/wiki/Qu%E1%BB%91c_gia) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/49/Flag_of_Ukraine.svg/23px-Flag_of_Ukraine.svg.png)
[Ukraina](/wiki/Ukraina) [Krym](/wiki/Krym) 2(8 mi 2) [Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99) [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(36,380/mi 2) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [UTC+4](/wiki/UTC%2B4)) [Mã bưu chính](/wiki/M%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh) **Krasnoperekopsk** ( [tiếng Ukraina](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Ukraina): Краснопереко́пськ, [tiếng Nga](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Nga): Краснопереко́пск, [tiếng Tatar Krym](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Tatar_Krym): *Krasnoperekopsk*) là một [thành phố](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_Ukraina) của [Ukraina](/wiki/Ukraina). Thành phố này thuộc [Cộng hoà Tự trị Krym](/wiki/Krym). Thành phố này có diện tích 22 [km 2](/wiki/Kil%C3%B4m%C3%A9t_vu%C3%B4ng), dân số theo điều tra dân số năm 2001 là 31.023 người. Thành phố nằm ở phía nam [[1]](#cite_note-1) [mũi đất Perekop](/w/index.php?title=M%C5%A9i_%C4%91%E1%BA%A5t_Perekop&action=edit&redlink=1), bên hồ [Stare](/w/index.php?title=Stare&action=edit&redlink=1), khoảng 124 km so với thủ phủ [Simferopol](/wiki/Simferopol)của Krym. Thành phố nằm bên tuyến đường sắt [Dzhankoy](/wiki/Dzhankoy)- [Kherson](/wiki/Kherson).
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Krasnoperekopsk&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Krasnoperekopsk&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [“За матеріалами перепису”](http://2001.ukrcensus.gov.ua/results/total_population1/structure_population/). Cục điều tra dân số Ukraina. 2001.
|
|
Danh sách:


text:
La Haye-Malherbe
Tọa độ: 49°13′33″B 1°04′07″Đ / 49,2258333333°B 1,06861111111°Đ
La Haye-Malherbe là một xã thuộc tỉnh Eure trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.
Tọa độ: 49°13′33″B 1°04′07″Đ / 49,2258333333°B 1,06861111111°Đ / 49.2258333333; 1.06861111111
La Haye-Malherbe là một xã thuộc tỉnh Eure trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

markdown:
# La Haye-Malherbe
[Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [49°13′33″B 1°04′07″Đ / 49,2258333333°B 1,06861111111°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=La_Haye-Malherbe¶ms=49.2258333333_N_1.06861111111_E_region:FR-27_type:city(1450))
|
|
|Hành chính|
|
| ![ Quốc kỳ Pháp](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
![ Quốc kỳ Pháp](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
[Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [Vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Normandie](/wiki/Normandie) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Eure](/wiki/Eure) [Quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Évreux](/wiki/%C3%89vreux_(qu%E1%BA%ADn)) [Tổng](/wiki/T%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Xã (thị) trưởng](/wiki/Th%E1%BB%8B_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng) [Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99)
(bình quân 140 m/460 ft)
1 2(3,83 sq mi) [Nhân khẩu](/wiki/Nh%C3%A2n_kh%E1%BA%A9u_Ph%C3%A1p) 2 [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(380 /sq mi) [INSEE](/wiki/M%C3%A3_INSEE)/Mã bưu chính [27322](http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=27322-COM)/ [27400](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_Ph%C3%A1p) 1Dữ liệu địa chính Pháp loại trừ các hồ và ao lớn hơn 1 km² (0.386 dặm vuông hoặc 247 [acre](/wiki/Acre)) cũng như các cửa sông. 2 *Dân số không tính hai lần*: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần. **La Haye-Malherbe** là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) thuộc [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Ph%C3%A1p)) [Eure](/wiki/Eure_(t%E1%BB%89nh)) trong [vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Normandie](/wiki/Normandie) miền bắc nước [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p).


text:
Le nâu đốm
Dendrocygna guttata là một loài chim trong họ Vịt.[1] Loài này phân bố ở miền nam Philippines đến miền trung Indonesia qua New Guinea. Gần đây người ta phát hiện chúng ở Úc với một vài cá thể ở Weipa, bờ biển tây của Cape York Peninsula.
Hình[sửa | sửa mã nguồn]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, B.L. Sullivan, C. L. Wood, and D. Roberson (2012). “The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7.”. Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.

markdown:
# Le nâu đốm
|Le nâu đốm|
|
|![]()
[Tình trạng bảo tồn](/wiki/T%C3%ACnh_tr%E1%BA%A1ng_b%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n) [Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Chordata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_d%C3%A2y_s%E1%BB%91ng) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Aves](/wiki/Chim) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Anseriformes](/wiki/B%E1%BB%99_Ng%E1%BB%97ng) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Anatidae](/wiki/H%E1%BB%8D_V%E1%BB%8Bt) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Dendrocygna](/wiki/Ph%C3%A2n_h%E1%BB%8D_Le_n%C3%A2u) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **D. guttata** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Dendrocygna guttata* [Schlegel](/w/index.php?title=Hermann_Schlegel&action=edit&redlink=1), 1866 * là một loài Dendrocygna guttata* [chim](/wiki/Chim)trong [họ Vịt](/wiki/H%E1%BB%8D_V%E1%BB%8Bt). Loài này phân bố ở miền nam Philippines đến miền trung Indonesia qua New Guinea. Gần đây người ta phát hiện chúng ở Úc với một vài cá thể ở Weipa, bờ biển tây của Cape York Peninsula. [[1]](#cite_note-1)
## Hình[
[sửa](/w/index.php?title=Le_n%C3%A2u_%C4%91%E1%BB%91m&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Le_n%C3%A2u_%C4%91%E1%BB%91m&action=edit§ion=1)]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Le_n%C3%A2u_%C4%91%E1%BB%91m&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Le_n%C3%A2u_%C4%91%E1%BB%91m&action=edit§ion=2)] **Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, B.L. Sullivan, C. L. Wood, and D. Roberson (2012).** [^](#cite_ref-1) [“The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7.”](http://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/downloadable-clements-checklist). Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.

X-Cache: cp1055 miss, cp1055 miss


text:
Linh dương bốn sừng
Linh dương bốn sừng (danh pháp khoa học: Tetracerus quadricornis) là một loài động vật thuộc họ Trâu bò, bộ Artiodactyla. Loài này được de Blainville miêu tả năm 1816.[2]
Linh dương bốn sừng thường hiện diện ở rừng mở ở Ấn Độ và Nepal. Nó là loài duy nhất trong chi đơn loài Tetracerus. Nó chỉ cao 55 đến 64 cm (22 đến 25 in) tính đến vai, là loài trâu bò châu Á nhỏ nhất. Con đực độc đáo trong các loài động vật có vú còn tồn tại ở chỗ chúng có bốn sừng. Chúng bị đe dọa mất môi trường sinh sống.[1]
Linh dương bốn sừng là loài linh dương châu Á nhỏ nhất, cao tại vai chỉ 55 đến 64 cm (22 đến 25 in) và cân nặng 17 đến 22 kg (37 đến 49 lb). Nhìn chung nó có thân hình mảng, chân mảnh và đuôi ngắn. Bộ lông màu nâu vàng đến hơi đỏ và nhạt dần thành hơi trắng ở phía trên và bên trong chân. Một dải lông đen chạy xuống mặt ngoài mỗi chân, với các mảng đen trên sống mũi và lưng tai. Con cái có bốn núm vú dưới bụng.[3]
Mục lục
Mô tả[sửa | sửa mã nguồn]
Phân bổ[sửa | sửa mã nguồn]
Hầu hết linh dương bốn sừng sống ở Ấn Độ, với một quần thể nhỏ, cô lập ở Nepal. Phạm vi sinh sinh sống ở chúng kéo dài đến đồng bằng sông Hằng tại vùng thuộc bang Tamil Nadu, và xa về phía đông đến Odisha. Chúng cũng xuất hiện ở Vườn quốc gia rừng Gir ở miền tây Ấn Độ.[1][3]
Linh dương bốn sừng sống ở môi trường, nhưng thích các khu rừng mở,[4][5] khô ở vùng đồi núi. Chúng thường tránh xa khu vực có người ở.[3] Các loài ăn thịt linh dương bốn sừng bao gồm hổ,[6] báo hoa mai, và sói đỏ.[7]
Ba phân loài được công nhận: [2]
- T. q. quadricornis
- T. q. iodes
- T. q. subquadricornis
Hình ảnh[sửa | sửa mã nguồn]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ a ă â Mallon, D.P. (2008). “Tetracerus quadricornis”. Sách đỏ IUCN các loài bị đe dọa. Phiên bản 2010.4. Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế. Truy cập ngày 25 tháng 3 năm 2011.
- ^ a ă â Wilson, D. E.; Reeder, D. M. biên tập (2005). “Tetracerus quadricornis”. Mammal Species of the World . Baltimore: Nhà in Đại học Johns Hopkins, 2 tập (2.142 trang). ISBN 978-0-8018-8221-0. OCLC 62265494. Lỗi chú thích: Thẻ
<ref>không hợp lệ: tên “msw3” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác
- ^ a ă â Leslie, D.M. & Sharma K. (2009). “Tetracerus quadricornis (Artiodactyla: Bovidae)”. Mammalian Species 843: 1–11. doi:10.1644/843.1.
- ^ Krishna, C.Y, Krishnaswamy, J & Kumar, N.S. (2008). “Habitat factors affecting site occupancy and relative abundance of four horned antelope”. Journal of Zoology 276 (1): 63–70. doi:10.1111/j.1469-7998.2008.00470.x.
- ^ Krishna, C.Y, Clyne, P, Krishnaswamy, J & Kumar, N.S. (2009). “Distributional and ecological review of the four horned antelope Tetracerus quadricornis”. Mammalia 73 (1): 1–6. doi:10.1515/MAMM.2009.003.
- ^ Biswas, S. & Sankar, K. (2002). “Prey abundance and food habit of tigers (Panthera tigris tigris) in Pench National Park, Madhya Pradesh, India”. Journal of Zoology 256 (3): 411–420. doi:10.1017/S0952836902000456.
- ^ Karanth, K.U. & Sunquist, M.E. (1992). “Population structure, density and biomass of large herbivores in the tropical forests of Nagarhole, India”. Journal of Tropical Ecology 8 (1): 21–35. doi:10.1017/S0266467400006040.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Dữ liệu liên quan tới Tetracerus quadricornis tại Wikispecies
- Phương tiện liên quan tới Tetracerus quadricornis tại Wikimedia Commons
- Tetracerus quadricornis in Mammal Species of the World. Wilson, D. E. & Reeder, D. M. (eds.) (2005). Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference. Third edition. ISBN 0801882214
- Linh dương bốn sừng tại trang Trung tâm Thông tin Công nghệ sinh học quốc gia Hoa Kỳ (NCBI).
- Linh dương bốn sừng 625127 tại Hệ thống Thông tin Phân loại Tích hợp (ITIS).
- Linh dương bốn sừng tại Encyclopedia of Life
- Blainville (2008). “Tetracerus quadricornis”. Sách đỏ IUCN các loài bị đe dọa. Phiên bản 2012. Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế.

markdown:
# Linh dương bốn sừng
|
|Tetracerus quadricornis
|
| ![ Vierhornantilope.jpg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8d/Vierhornantilope.jpg/280px-Vierhornantilope.jpg)
![ Vierhornantilope.jpg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8d/Vierhornantilope.jpg/280px-Vierhornantilope.jpg)
[Tình trạng bảo tồn](/wiki/T%C3%ACnh_tr%E1%BA%A1ng_b%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n) [Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Chordata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_d%C3%A2y_s%E1%BB%91ng) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Mammalia](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Th%C3%BA) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Artiodactyla](/wiki/B%E1%BB%99_Gu%E1%BB%91c_ch%E1%BA%B5n) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Bovidae](/wiki/H%E1%BB%8D_Tr%C3%A2u_b%C3%B2) [Phân họ](/wiki/Ph%C3%A2n_h%E1%BB%8D)( *subfamilia*) [Bovinae](/wiki/Ph%C3%A2n_h%E1%BB%8D_Tr%C3%A2u_b%C3%B2) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) **Tetracerus** [Leach](/w/index.php?title=William_Elford_Leach&action=edit&redlink=1), 1825 [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **T. quadricornis** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Tetracerus quadricornis* [Blainville](/wiki/Henri_Marie_Ducrotay_de_Blainville), [1816](/wiki/1816) [[2]](#cite_note-msw3-2) ![ Bản đồ phân bố linh dương bốn sừng](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/13/Tetracerus_quadricornis_map.png/250px-Tetracerus_quadricornis_map.png)
![ Bản đồ phân bố linh dương bốn sừng](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/13/Tetracerus_quadricornis_map.png/250px-Tetracerus_quadricornis_map.png)
**Linh dương bốn sừng** ( [danh pháp khoa học](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n): *) là một loài động vật thuộc Tetracerus quadricornis* [họ Trâu bò](/wiki/H%E1%BB%8D_Tr%C3%A2u_b%C3%B2), bộ [Artiodactyla](/wiki/Artiodactyla). Loài này được de Blainville miêu tả năm 1816. [[2]](#cite_note-msw3-2)
Linh dương bốn sừng thường hiện diện ở rừng mở ở
[Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99) và [Nepal](/wiki/Nepal). Nó là loài duy nhất trong chi đơn loài *. Nó chỉ cao 55 đến 64 cm (22 đến 25 in) tính đến vai, là Tetracerus* [loài trâu bò](/wiki/H%E1%BB%8D_Tr%C3%A2u_b%C3%B2)châu Á nhỏ nhất. Con đực độc đáo trong các loài [động vật có vú](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Th%C3%BA)còn tồn tại ở chỗ chúng có bốn sừng. Chúng bị đe dọa mất môi trường sinh sống. [[1]](#cite_note-iucn-1)
Linh dương bốn sừng là loài linh dương châu Á nhỏ nhất, cao tại vai chỉ 55 đến 64 cm (22 đến 25 in) và cân nặng 17 đến 22 kg (37 đến 49 lb). Nhìn chung nó có thân hình mảng, chân mảnh và đuôi ngắn. Bộ lông màu nâu vàng đến hơi đỏ và nhạt dần thành hơi trắng ở phía trên và bên trong chân. Một dải lông đen chạy xuống mặt ngoài mỗi chân, với các mảng đen trên sống mũi và lưng tai. Con cái có bốn núm vú dưới bụng.
[[3]](#cite_note-Leslie2009-3)
## Mục lục
## Mô tả[
[sửa](/w/index.php?title=Linh_d%C6%B0%C6%A1ng_b%E1%BB%91n_s%E1%BB%ABng&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Linh_d%C6%B0%C6%A1ng_b%E1%BB%91n_s%E1%BB%ABng&action=edit§ion=1)]
## Phân bổ[
[sửa](/w/index.php?title=Linh_d%C6%B0%C6%A1ng_b%E1%BB%91n_s%E1%BB%ABng&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Linh_d%C6%B0%C6%A1ng_b%E1%BB%91n_s%E1%BB%ABng&action=edit§ion=2)]
Hầu hết linh dương bốn sừng sống ở
[Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99), với một quần thể nhỏ, cô lập ở [Nepal](/wiki/Nepal). Phạm vi sinh sinh sống ở chúng kéo dài đến đồng bằng [sông Hằng](/wiki/S%C3%B4ng_H%E1%BA%B1ng) tại vùng thuộc bang [Tamil Nadu](/wiki/Tamil_Nadu), và xa về phía đông đến [Odisha](/wiki/Odisha). Chúng cũng xuất hiện ở [Vườn quốc gia rừng Gir](/w/index.php?title=V%C6%B0%E1%BB%9Dn_qu%E1%BB%91c_gia_r%E1%BB%ABng_Gir&action=edit&redlink=1) ở miền tây Ấn Độ. [[1]](#cite_note-iucn-1) [[3]](#cite_note-Leslie2009-3)
Linh dương bốn sừng sống ở môi trường, nhưng thích các khu rừng mở,
[[4]](#cite_note-Krishna2008-4) khô ở vùng đồi núi. Chúng thường tránh xa khu vực có người ở. [5] Các loài ăn thịt linh dương bốn sừng bao gồm [[3]](#cite_note-Leslie2009-3) [hổ](/wiki/H%E1%BB%95), [[6]](#cite_note-Biswas2006-6) [báo hoa mai](/wiki/B%C3%A1o_hoa_mai), và [sói đỏ](/wiki/S%C3%B3i_%C4%91%E1%BB%8F). [[7]](#cite_note-Karanth1992-7)
Ba phân loài được công nhận:
[[2]](#cite_note-msw3-2) *T. q. quadricornis* *T. q. iodes* *T. q. subquadricornis*
## Hình ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=Linh_d%C6%B0%C6%A1ng_b%E1%BB%91n_s%E1%BB%ABng&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Linh_d%C6%B0%C6%A1ng_b%E1%BB%91n_s%E1%BB%ABng&action=edit§ion=3)]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Linh_d%C6%B0%C6%A1ng_b%E1%BB%91n_s%E1%BB%ABng&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Linh_d%C6%B0%C6%A1ng_b%E1%BB%91n_s%E1%BB%ABng&action=edit§ion=4)]
- ^
**a** **ă** [Mallon, D.P. (2008).](#cite_ref-iucn_1-2) **â** [“](http://www.iucnredlist.org/apps/redlist/details/21661). *Tetracerus quadricornis*” *.* [Sách đỏ IUCN các loài bị đe dọa.](/wiki/S%C3%A1ch_%C4%91%E1%BB%8F_IUCN)Phiên bản 2010.4 [Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế](/wiki/Li%C3%AAn_minh_B%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n_Thi%C3%AAn_nhi%C3%AAn_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF). Truy cập ngày 25 tháng 3 năm 2011.
- ^
**a** **ă** [Wilson, D. E.; Reeder, D. M. biên tập (2005). “](#cite_ref-msw3_2-2) **â** *Tetracerus quadricornis*”. [. Baltimore: Nhà in Đại học Johns Hopkins, 2 tập (2.142 trang).](http://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/browse.asp?id=14200722) *Mammal Species of the World* [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-8018-8221-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-8018-8221-0). [OCLC](/wiki/OCLC) [62265494](//www.worldcat.org/oclc/62265494). Lỗi chú thích: Thẻ
<ref>không hợp lệ: tên “msw3” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác
- ^
**a** **ă** [Leslie, D.M. & Sharma K. (2009). “](#cite_ref-Leslie2009_3-2) **â** *Tetracerus quadricornis*(Artiodactyla: Bovidae)”. *Mammalian Species* **843**: 1–11. [doi](/wiki/DOI): [10.1644/843.1](//dx.doi.org/10.1644%2F843.1). **Krishna, C.Y, Krishnaswamy, J & Kumar, N.S. (2008). “Habitat factors affecting site occupancy and relative abundance of four horned antelope”.** [^](#cite_ref-Krishna2008_4-0) *Journal of Zoology* **276**(1): 63–70. [doi](/wiki/DOI): [10.1111/j.1469-7998.2008.00470.x](//dx.doi.org/10.1111%2Fj.1469-7998.2008.00470.x). **Krishna, C.Y, Clyne, P, Krishnaswamy, J & Kumar, N.S. (2009). “Distributional and ecological review of the four horned antelope** [^](#cite_ref-Krishna2009_5-0) *Tetracerus quadricornis*”. *Mammalia* **73**(1): 1–6. [doi](/wiki/DOI): [10.1515/MAMM.2009.003](//dx.doi.org/10.1515%2FMAMM.2009.003). **Biswas, S. & Sankar, K. (2002). “Prey abundance and food habit of tigers (** [^](#cite_ref-Biswas2006_6-0) *Panthera tigris tigris*) in Pench National Park, Madhya Pradesh, India”. *Journal of Zoology* **256**(3): 411–420. [doi](/wiki/DOI): [10.1017/S0952836902000456](//dx.doi.org/10.1017%2FS0952836902000456). **Karanth, K.U. & Sunquist, M.E. (1992). “Population structure, density and biomass of large herbivores in the tropical forests of Nagarhole, India”.** [^](#cite_ref-Karanth1992_7-0) *Journal of Tropical Ecology* **8**(1): 21–35. [doi](/wiki/DOI): [10.1017/S0266467400006040](//dx.doi.org/10.1017%2FS0266467400006040).
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Linh_d%C6%B0%C6%A1ng_b%E1%BB%91n_s%E1%BB%ABng&veaction=edit§ion=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Linh_d%C6%B0%C6%A1ng_b%E1%BB%91n_s%E1%BB%ABng&action=edit§ion=5)]
Dữ liệu liên quan tới
[Tetracerus quadricornis](https://species.wikimedia.org/wiki/Tetracerus_quadricornis)tại [Wikispecies](/wiki/Wikispecies)
Phương tiện liên quan tới
[Tetracerus quadricornis](https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Tetracerus_quadricornis)tại [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons) [Tetracerus quadricornis](http://www.bucknell.edu/msw3/browse.asp?id=14200722)in Mammal Species of the World. Wilson, D. E. & Reeder, D. M. (eds.) (2005). Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference. Third edition. [ISBN 0801882214](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0801882214) [Linh dương bốn sừng](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?id=73823)tại trang [Trung tâm Thông tin Công nghệ sinh học quốc gia Hoa Kỳ](/wiki/Trung_t%C3%A2m_Th%C3%B4ng_tin_C%C3%B4ng_ngh%E1%BB%87_sinh_h%E1%BB%8Dc_qu%E1%BB%91c_gia_Hoa_K%E1%BB%B3)(NCBI). [tại](http://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=625127) *Linh dương bốn sừng*625127 [Hệ thống Thông tin Phân loại Tích hợp](/wiki/H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_Th%C3%B4ng_tin_Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_T%C3%ADch_h%E1%BB%A3p)(ITIS). [tại Encyclopedia of Life](http://www.eol.org/pages/1038785) *Linh dương bốn sừng* [Blainville](/wiki/Henri_Marie_Ducrotay_de_Blainville)(2008). [“Tetracerus quadricornis”](http://www.iucnredlist.org/apps/redlist/details/21661). *.* [Sách đỏ IUCN các loài bị đe dọa.](/wiki/S%C3%A1ch_%C4%91%E1%BB%8F_IUCN)Phiên bản 2012 [Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế](/wiki/Li%C3%AAn_minh_B%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n_Thi%C3%AAn_nhi%C3%AAn_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF).