text:
Chương 6 Gia công bề mặt chi tiết máy
Chia sẻ: Doan Cong Tri | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:44
lượt xem 208
download
Chương 6 Gia công bề mặt chi tiết máy
Chi tiết máy có hình dạng, chủng loại, kích thước rất phong phú. Tuy nhiên, nếu xét một cách tổng quát thì chi tiết máy là tổng hợp của các bề mặt cơ bản như: tròn xoay (trong, ngoài), mặt phẳng, mặt xoắn vít, mặt định hình. Chương này, chúng ta nghiên cứu phương pháp để gia công các bề mặt đó (gia công cắt gọt).
Bình luận(0) Đăng nhập để gửi bình luận!
Nội dung Text: Chương 6 Gia công bề mặt chi tiết máy
- Gi¸o tr×nh: C«ng nghÖ chÕ t¹o m¸y L−u ®øc b×nh Ch−¬ng 6 gia c«ng bÒ mÆt Chi tiÕt m¸y Chi tiÕt m¸y cã h×nh d¹ng, chñng lo¹i, kÝch th−íc rÊt phong phó. Tuy nhiªn, nÕu xÐt mét c¸ch tæng qu¸t th× chi tiÕt m¸y lµ tæng hîp cña c¸c bÒ mÆt c¬ b¶n nh−: trßn xoay (trong, ngoµi), mÆt ph¼ng, mÆt xo¾n vÝt, mÆt ®Þnh h×nh. Ch−¬ng nµy, chóng ta nghiªn cøu ph−¬ng ph¸p ®Ó gia c«ng c¸c bÒ mÆt ®ã (gia c«ng c¾t gät). 6.1- gia c«ng bÒ mÆt trô ngoµi BÒ mÆt trô ngoµi cã nhiÒu d¹ng kh¸c nhau vÒ kÕt cÊu nh−: trôc (trôc tr¬n, trôc bËc, trôc ng¾n, trôc dµi, trôc ®Æc, trôc rçng); èng (dµy, máng); ®Üa (dµy, máng); c«n. Do vËy, tïy theo tõng lo¹i kÕt cÊu mµ ta cã c¸ch g¸ ®Æt còng nh− chän ph−¬ng ph¸p gia c«ng thÝch hîp. §Ó ®¶m b¶o tÝnh n¨ng sö dông, khi chÕ t¹o trôc cÇn ®¶m b¶o nh÷ng yªu cÇu kü thuËt chñ yÕu sau: - §é chÝnh x¸c kÝch th−íc ®−êng kÝnh c¸c cæ trôc ®Ó l¾p ghÐp ®¹t cÊp chÝnh x¸c 7 ÷ 8, cã thÓ tíi cÊp 6; c¸c sai sè h×nh d¸ng h×nh häc nh− ®é c«n, ®é «van... n»m trong giíi h¹n dung sai ®−êng kÝnh. - §é chÝnh x¸c kÝch th−íc chiÒu dµi mçi bËc trôc kho¶ng 0,05 ÷ 2mm. - §é chÝnh x¸c vÒ vÞ trÝ t−¬ng quan nh− ®é ®¶o c¸c cæ trôc, ®é kh«ng th¼ng gãc gi÷a ®−êng t©m vµ mÆt ®Çu vai trôc sai lÖch giíi h¹n trong kho¶ng 0,01 ÷ 0,05mm - §é nh¸m bÒ mÆt c¸c cæ trôc l¾p ghÐp Ra = 1,25 ÷ 0,16 tïy theo yªu cÇu lµm viÖc cô thÓ. Ph«i ®Ó chÕ t¹o trôc cã thÓ lµ ph«i c¸n theo tiªu chuÈn (gia c«ng c¸c trôc tr¬n, trôc bËc cã chªnh lÖch ®−êng kÝnh c¸c bËc kh«ng lín); ph«i rÌn khu«n, dËp khu«n dïng cho c¸c trôc cã yªu cÇu c¬ tÝnh cao nh− trôc lÖch t©m, trôc khuûu, trong s¶n xuÊt hµng lo¹t lín, hµng khèi; ph«i ®óc b»ng gang cã ®é bÒn cao dïng cho c¸c trôc lín ®Ó gi¶m nhÑ träng l−îng, gi¶m l−îng d− vµ thêi gian gia c«ng. 6.1.1- Gia c«ng tr−íc nhiÖt luyÖn a) TiÖn mÆt trô ngoµi Ph−¬ng ph¸p g¸ ®Æt chi tiÕt: BÒ mÆt trô ngoµi chñ yÕu ®−îc gia c«ng b»ng ph−¬ng ph¸p tiÖn. ChuÈn c«ng nghÖ khi tiÖn bÒ mÆt trô ngoµi cã thÓ lµ mÆt ngoµi, mÆt trong, hai lç t©m, hoÆc kÕt hîp mÆt trong (mÆt ngoµi) víi lç t©m. Tïy theo viÖc chän chuÈn mµ khi gia c«ng mÆt ngoµi ta cã nhiÒu c¸ch g¸ ®Æt chi tiÕt kh¸c nhau: - G¸ trªn m©m cÆp ba chÊu tù ®Þnh t©m (chuÈn lµ mÆt trong, mÆt ngoµi). - G¸ trªn m©m cÆp bèn chÊu (chuÈn lµ mÆt trong, mÆt ngoµi). - G¸ trªn m©m cÆp vµ chèng t©m [chuÈn lµ mÆt trong (ngoµi) vµ lç t©m]. Khoa C¬ khÝ - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa 63
- Gi¸o tr×nh: C«ng nghÖ chÕ t¹o m¸y L−u ®øc b×nh - G¸ trªn hai mòi t©m (chuÈn lµ hai lç t©m). - G¸ b»ng èng kÑp ®µn håi (chuÈn lµ mÆt trong, mÆt ngoµi). - G¸ trªn c¸c lo¹i trôc g¸ (chuÈn lµ mÆt trong). - G¸ trªn c¸c ®å g¸ chuyªn dïng. Ngoµi ra, ®èi víi c¸c chi tiÕt trôc dµi (l/D > 10 ÷ 12) th× ng−êi ta ph¶i dïng thªm luynet. Luynet lµ trang bÞ c«ng nghÖ kh«ng tham gia vµo ®Þnh vÞ mµ chØ ®Ó t¨ng thªm ®é cøng v÷ng cho chi tiÕt gia c«ng. Luynet tÜnh lµ lo¹i luynet ®−îc g¸ cè ®Þnh trªn b¨ng m¸y. Lo¹i nµy cã ®é cøng v÷ng cao nh−ng ®ßi hái ph¶i ®iÒu chØnh c¸c vÊu luynet cÈn thËn. BÒ mÆt cña chi tiÕt gia c«ng tiÕp xóc víi c¸c vÊu ph¶i ®−îc gia c«ng tr−íc sao cho t©m cña nã trïng víi ®−êng t©m hai lç t©m hay ®−êng t©m quay cña m¸y. Luynet ®éng lµ lo¹i luynet ®−îc g¸ cè ®Þnh víi bµn dao, nã lu«n lu«n n»m gÇn vÞ trÝ cña dao c¾t, do vËy nã cã t¸c dông ®ì tèt h¬n luynet tÜnh. Luynet ®éng cã ®é cøng v÷ng kÐm h¬n luynet tÜnh vµ th−êng ®−îc dïng khi gia c«ng trôc tr¬n. VÊu cña luynet ®éng cã thÓ ch¹y tr−íc hoÆc sau vÞ trÝ cña dao c¾t. Khi gia c«ng tinh th× vÊu cña luynet ®éng ch¹y tr−íc vÞ trÝ dao c¾t v× nÕu ch¹y sau th× nã sÏ lµm x−íc bÒ mÆt võa gia c«ng, cßn c¸c tr−êng hîp kh¸c th× vÊu cña luynet ®éng ch¹y sau vÞ trÝ dao c¾t. a) b) H×nh 6.1- TiÖn trôc dïng luynet. a) Dïng luynet cè ®Þnh; b) Dïng luynet di ®éng. Ph−¬ng ph¸p c¾t vµ biÖn ph¸p n©ng cao n¨ng suÊt: * Ph−¬ng ph¸p c¾t: Khi tiÖn th« ta cã thÓ dïng c¸c ph−¬ng ph¸p c¾t sau ®©y: - C¾t theo líp: 1 C¾t tõng líp lµ ph−¬ng ph¸p c¾t mµ viÖc 2 c¾t gät sÏ thùc hiÖn theo tõng líp. 3 Ph−¬ng ph¸p nµy cã ®é cøng v÷ng tèt, lùc c¾t nhá nªn cã thÓ ®¹t ®é chÝnh x¸c cao Khoa C¬ khÝ - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa 64
- Gi¸o tr×nh: C«ng nghÖ chÕ t¹o m¸y L−u ®øc b×nh nh−ng n¨ng suÊt kh«ng cao. - C¾t tõng ®o¹n: C¾t tõng ®o¹n lµ ph−¬ng ph¸p c¾t ®Ó ®¹t 1 kÝch th−íc yªu cÇu theo tõng ®o¹n. 2 §o¹n ®Çu trôc cã l−îng d− lín nªn ph¶i chia thµnh 2 líp ®Ó c¾t cho hÕt l−îng d−, tiÕp theo c¾t tiÕp ®o¹n gi÷a vµ cuèi cïng lµ ®o¹n cuèi. Ph−¬ng ph¸p nµy cã n¨ng suÊt cao nh−ng l−îng d− lín vµ kh«ng ®Òu nhau, lùc c¾t lín vµ ®é cøng v÷ng bÞ gi¶m xuèng. - C¾t phèi hîp: §©y lµ ph−¬ng ph¸p c¾t phèi hîp cña 1 hai ph−¬ng ph¸p trªn, nã cã thÓ ®iÒu hßa 2 ®−îc nh−îc ®iÓm cña hai ph−¬ng ph¸p ®ã. Lóc ®Çu ta c¾t líp ngoµi 1, sau ®ã c¾t c¸c ®o¹n 2. Khi tiÖn tinh, viÖc chän ph−¬ng ph¸p c¾t nµo cßn phô thuéc vµo c¸ch ghi kÝch th−íc, c¸ch chän chuÈn vµ ®é chÝnh x¸c yªu cÇu. * BiÖn ph¸p n©ng cao n¨ng suÊt: N©ng cao ®−îc n¨ng suÊt lao ®éng, gi¶m gi¸ thµnh s¶n phÈm lµ môc tiªu hµng ®Çu cña tÊt c¶ c¸c xÝ nghiÖp s¶n xuÊt. Cã nhiÒu c¸ch ®Ó n©ng cao n¨ng suÊt s¶n xuÊt nh− c¬ khÝ hãa vµ tù ®éng ho¸ c¸c quy tr×nh c«ng nghÖ, sö dông m¸y tù ®éng, m¸y ®iÒu khiÓn theo ch−¬ng tr×nh sè, dïng c¸c ®å g¸ chuyªn dïng, c¬ cÊu kÑp nhanh b»ng khÝ nÐn... ë ®©y, ta xÐt ®Õn ta xÐt ®Õn biÖn ph¸p n©ng cao n¨ng suÊt b»ng c¸ch rót ng¾n thêi gian gia c«ng trùc tiÕp T0: L. i T0 = n. s trong ®ã, L: lµ chiÒu dµi tiÕn dao, L = L0 + lav + lvq víi: L0 lµ chiÕu dµi tiÕn dao thùc. lav lµ kho¶ng chõa ®Ó dao ¨n vµo. lvq lµ kho¶ng chõa ®Ó dao v−ît qu¸. Z i: lµ sè lÇn c¾t hÕt l−îng d−, i = t víi; Z lµ l−îng d−. t lµ chiÒu s©u c¾t. n: lµ sè vßng quay trôc chÝnh. s: lµ l−îng ch¹y dao däc. Nh− vËy, ®Ó rót ng¾n thêi gian gia c«ng trùc tiÕp, ta ph¶i gi¶m chiÒu ®−êng Khoa C¬ khÝ - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa 65
- Gi¸o tr×nh: C«ng nghÖ chÕ t¹o m¸y L−u ®øc b×nh c¾t L, gi¶m sè lÇn c¾t, hoÆc t¨ng sè vßng quay, l−îng ch¹y dao. Sau ®©y lµ c¸c biÖn ph¸p ®Ó n©ng cao n¨ng suÊt dïng cho ph−¬ng ph¸p tiÖn. - Sö dông nhiÒu dao c¾t mét lóc: Thay dao c¾t th«ng th−êng b»ng tæ hîp gåm nhiÒu dao. Khi gia c«ng, mçi dao chØ c¾t mét phÇn cña chiÒu dµi chi tiÕt do vËy ®¹t ®−îc n¨ng suÊt cao. - Sö dông m¸y cã hai bµn dao (m¸y b¸n tù ®éng): Ng−êi ta th−êng sö dông ph−¬ng ph¸p nµy trong s¶n xuÊt lín khi l−îng d− gia c«ng kh¸ lín. Ss S St NhiÒu dao c¾t mét lóc. Dïng m¸y tiÖn b¸n tù ®éng. - T¨ng chÕ ®é c¾t: NÕu ®iÒu kiÖn kü thuËt cho phÐp nh− m¸y ®ñ c«ng suÊt, g¸ kÑp chi tiÕt tèt, dao cô ®¶m b¶o... cã thÓ t¨ng chÕ ®é c¾t lªn cao ®Ó n©ng cao n¨ng suÊt. Ngoµi ra, khi gia c«ng nªn t−íi dung dÞch tr¬n nguéi ®Ó kÐo dµi tuæi thä cña dao vµ gi¶m thêi gian phô. b) Phay th« mÆt trô ngoµi MÆt trô ngoµi cßn cã thÓ gia c«ng b»ng dao phay trô trªn m¸y phay chuyªn dïng vµ cã n¨ng suÊt rÊt cao. M¸y lo¹i nµy cã hai trôc dao l¾p c¸c dao phay vµ mét trôc ®Ó g¸ l¾p chi tiÕt. Khi gia c«ng cã thÓ thùc hiÖn theo hai c¸ch: - Khi gia c«ng c¸c trôc cã kÕt cÊu ®¬n gi¶n, mçi bËc trôc ®−îc gia c«ng cïng lóc bëi hai dao phay l¾p trªn hai trôc dao (h×nh 6.2a). Chi tiÕt sau khi tiÕn vµo vïng gia c«ng ph¶i quay quay ®i mét gãc 1850 ®Ó gia c«ng hÕt toµn bé chu vi bÒ mÆt. - C¸ch hai dïng khi gia c«ng trôc cã kÕt cÊu phøc t¹p h¬n, mçi bÒ mÆt ®−îc gia c«ng bëi mét dao riªng vµ chi tiÕt ph¶i quay ®i 3700 ®Ó c¾t hÕt chu vi bÒ mÆt. a) b) H×nh 6.2- Phay trôc trªn m¸y phay chuyªn dïng. Khoa C¬ khÝ - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa 66
- Gi¸o tr×nh: C«ng nghÖ chÕ t¹o m¸y L−u ®øc b×nh 6.1.2- Gia c«ng lÇn cuèi vµ gia c«ng sau nhiÖt luyÖn a) TiÖn máng §Ó gia c«ng lÇn cuèi, dïng ph−¬ng ph¸p tiÖn máng b»ng dao hîp kim cøng hoÆc dao kim c−¬ng cã l−ìi c¾t ®−îc mµi cÈn thËn ®Ó ®é th¼ng vµ ®é bãng l−ìi c¾t cao. ChÕ ®é c¾t khi tiÖn máng cã l−îng ch¹y dao vµ chiÒu s©u c¾t kh¸ nhá cßn vËn tèc c¾t th× kh¸ lín. Khi gia c«ng hîp kim nh«m, tèc ®é c¾t cã thÓ ®¹t 1000 ÷ 1500 m/ph; víi hîp kim ®ång V = 300 ÷ 450 m/ph; kim lo¹i kh¸c V = 200 ÷ 250 m/ph. Khi tiÖn máng b»ng dao kim c−¬ng cã thÓ kh«ng cÇn dung dÞch tr¬n nguéi nh−ng nÕu dïng dao hîp kim cøng th× cÇn thiÕt ph¶i cã v× kh¶ n¨ng chÞu nhiÖt cña nã kÐm h¬n. M¸y vµ trang bÞ c«ng nghÖ ®Ó tiÖn máng ph¶i cã ®é chÝnh x¸c vµ cøng v÷ng cao. TiÖn máng cã thÓ cho phÐp t¹o ra bÒ mÆt cã cÊp chÝnh x¸c 6, ®é nh¸m Ra = 0,1 ÷ 0,4µm; kh«ng cã h¹t mµi b¸m vµo bÒ mÆt gia c«ng, n¨ng suÊt cao. §©y cã thÓ lµ ph−¬ng ph¸p gia c«ng duy nhÊt ®èi víi vËt liÖu lµ hîp kim mµu v× víi vËt liÖu nµy kh«ng thÓ mµi ®−îc do phoi mµi sÏ dÝnh bÕt vµo bÒ mÆt lµm viÖc cña ®¸ mµi vµ do ®ã lµm mÊt kh¶ n¨ng c¾t gät cña chóng. b) Mµi Sau khi nhiÖt luyÖn, chi tiÕt lu«n bÞ biÕn d¹ng so víi tr−íc khi nhiÖt luyÖn nh− cong vªnh, lç t©m bÞ háng... §Ó gia c«ng sau khi nhiÖt luyÖn, ng−êi ta dïng ph−¬ng ph¸p mµi. H¹t mµi cã thÓ ë d¹ng liªn kÕt cøng (®¸ mµi), tù do (mµi nghiÒn), liªn kÕt ®µn håi (dïng tõ tr−êng ®Ó liªn kÕt). Khi gia c«ng th«, chän ®¸ cøng víi chÊt dÝnh kÕt lµ gèm, ®é h¹t lín; gia c«ng tinh, chän ®¸ mÒm, chÊt dÝnh kÕt h÷u c¬, ®é h¹t nhá. Khi gia c«ng thÐp cøng, chän ®¸ mÒm h¬n so víi khi gia c«ng thÐp mÒm. Mµi b»ng ®¸ mµi: * Ph−¬ng ph¸p mµi cã t©m: Chi tiÕt khi mµi cã t©m th−êng ®−îc g¸ b»ng hai lç t©m hoÆc m©m cÆp kÕt hîp lç t©m. Do ®ã, tr−íc khi mµi ta ph¶i söa l¹i lç t©m vµ n¾n th¼ng l¹i chi tiÕt (nÕu cong). Sn nd z nct Sd H×nh 6.3- Mµi cã t©m. Khoa C¬ khÝ - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa 67
- Gi¸o tr×nh: C«ng nghÖ chÕ t¹o m¸y L−u ®øc b×nh ChuyÓn ®éng c¾t do chuyÓn ®éng quay cña ®¸ mµi t¹o nªn, vËn tèc c¾t th−êng kho¶ng v = 25 ÷ 50 (m/s). Chi tiÕt còng quay víi chiÒu ng−îc l¹i víi ®¸ mµi nh−ng vËn tèc quay nhá, kho¶ng: vct = (1 ÷ 3%)v. Khi mµi cã t©m, th−êng dïng hai ph−¬ng ph¸p ¨n dao: däc vµ ngang. - Mµi ¨n dao däc: Ph−¬ng ph¸p ch¹y dao däc th−êng dïng khi mµi c¸c bÒ mÆt cã chiÒu dµi lín h¬n so víi chiÒu réng ®¸ mµi. Sau mçi hµnh tr×nh ch¹y dao däc, ®¸ mµi míi tiÕn s©u vµo mét Sd nd l−îng ch¹y dao ngang. Ph−¬ng ph¸p nµy rÊt th«ng dông, ®¹t ®é chÝnh x¸c cao, ®é s©u c¾t nhá (c¾t nct th« t = 0,1 ÷ 0,4 mm; c¾t tinh t = H×nh 6.4- Ch¹y dao däc. 0,01 ÷ 0,04 mm) nªn lùc mµi bÐ. L−îng tiÕn dao däc ®−îc chän theo chiÒu réng ®¸ B, khi mµi th« th−êng lÊy Sd = (0,3 ÷ 0,7)B; khi mµi tinh lÊy Sd = (0,2 ÷ 0,3)B. Khi mµi tinh, ë nh÷ng lÇn ch¹y dao cuèi ta kh«ng cho ®¸ tiÕn s©u vµo n÷a mµ vÉn cho tiÕp tôc mµi ®Õn khi t¾t hoa löa míi th«i. - Mµi ¨n dao ngang: Th−êng dïng ph−¬ng ph¸p nµy khi mµi chi tiÕt cã ®−êng kÝnh lín, chiÒu dµi bÒ mÆt cÇn mµi ng¾n h¬n chiÒu réng ®¸ mµi, s¶n l−îng lín. C¸ch mµi nµy ®ßi hái ®é cøng v÷ng chi tiÕt tèt, m¸ycã c«ng suÊt lín, ®¸ nd réng b¶n vµ söa ®¸ thËt tèt. Sn ¦u ®iÓm cña c¸ch mµi nµy lµ ®¹t n¨ng suÊt cao, cã thÓ kÕt hîp mµi mÆt bËc vµ ngçng trôc ®ång thêi hoÆc mµi c¸c bÒ mÆt ®Þnh h×nh. Tuy nhiªn ®é nct chÝnh x¸c ®¹t ®−îc kh«ng cao vµ phô H×nh 6.5- Ch¹y dao ngang thuéc vµo chÕ ®é söa ®¸. TÝnh thêi gian c¬ b¶n: L a + Khi mµi ¨n dao däc: T0 = ⋅ ⋅ K ( ph) n ct .S d S n trong ®ã: L: chiÒu dµi hµnh tr×nh däc: L = L0 - (0,4 ÷ 0,6)B; víi B lµ chiÒu réng ®¸ mµi; L0 lµ chiÒu dµi cña bÒ mÆt cÇn mµi. nct: Sè vßng quay chi tiÕt trong mét phót, v/ph. Sd: Lµ l−îng ch¹y dao däc, mm/ vßng chi tiÕt. §−îc x¸c ®Þnh b»ng α.B/ vßng Khoa C¬ khÝ - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa 68
- Gi¸o tr×nh: C«ng nghÖ chÕ t¹o m¸y L−u ®øc b×nh chi tiÕt. Khi mµi th«, α = 0,5 ÷ 0,8; khi mµi tinh, α = 0,2 ÷ 0,5. K : HÖ sè liªn quan víi ®é chÝnh x¸c khi mµi (mµi t¾t hoa löa). Khi yªu cÇu ®¹t ®é chÝnh x¸c ®Õn 0,02 ÷ 0,03 mm, K = 1,7; khi ®¹t ®é chÝnh x¸c ®Õn 0,04 ÷ 0,06mm, K = 1,4; khi ®¹t ®é chÝnh x¸c ®Õn 0,07 ÷ 0,09 mm, K = 1,25; khi ®¹t ®é chÝnh x¸c ®Õn 0,1 ÷ 0,15 mm, K = 1,1. a :l−îng d− mµi tÝnh cho mét phÝa, mm. Sn :l−îng ¨n dao ngang, mm/htk a + Khi mµi ¨n dao ngang: T0 = ⋅ K (ph ) n ct .S n C¸c gi¸ trÞ a, nct, K ®−îc x¸c ®Þnh nh− trªn. Sn: lµ l−îng tiÕn dao ngang, mm/ vßng chi tiÕt. * Ph−¬ng ph¸p mµi kh«ng t©m: Mµi kh«ng t©m cã ®Æc ®iÓm lµ chuÈn ®Þnh vÞ cña chi tiÕt gia c«ng chÝnh lµ bÒ mÆt gia c«ng. Chi tiÕt mµi ®−îc ®Æt tù do lªn c¨n ®ì mµ kh«ng cÇn ®Þnh vÞ, kÑp chÆt. §èi víi c¸c chi tiÕt ng¾n, cã thÓ ®Æt nèi tiÕp nhau trªn m¸ng dÉn. Do vËy n¨ng suÊt gia c«ng cao, thÝch hîp víi d¹ng s¶n xuÊt lo¹t lín hoÆc hµng khèi. Chi tiÕt n»m gi÷a hai ®¸ mµi, mét ®¸ c¾t vµ mét ®¸ dÉn. §¸ dÉn dïng ®Ó t¹o ra chuyÓn ®éng quay (ng−îc chiÒu víi ®¸ c¾t) vµ tÞnh tiÕn däc trôc cho chi tiÕt. Tèc ®é c¾t cña ®¸ mµi kho¶ng v = 30 ÷ 50 m/s, tèc ®é cña ®¸ dÉn nhá h¬n tèc ®é cña ®¸ c¾t kho¶ng 75 ÷ 80 lÇn, v× thÕ ma s¸t gi÷a vËt mµi víi ®¸ dÉn lín h¬n nhiÒu so víi ®¸ c¾t. vdÉn vct v®¸ h §¸ dÉn §¸ mµi Dao ®ì Chi tiÕt H×nh 6.6- Mµi kh«ng t©m §å g¸ chÝnh cña chi tiÕt khi mµi kh«ng t©m lµ c¨n ®ì. MÆt cña c¨n ®ì ph¶i ®Æt song song víi trôc cña ®¸ mµi. Gãc nghiªng cña c¨n ®ì lµ 300 (khi chi tiÕt cã kÝch th−íc lín d > 30 mm th× gãc nghiªng kho¶ng 20 ÷ 250). MÆt v¸t cña c¨n ®ì ph¶i h−íng vµo phÝa ®¸ dÉn vµ cïng víi ®¸ dÉn h×nh thµnh nªn khèi V ®Þnh vÞ chi tiÕt. ChiÒu cao g¸ ®Æt cña chi tiÕt khi mµi kh«ng t©m cã ¶nh h−ëng ®Õn chÊt l−îng gia c«ng rÊt nhiÒu. Th«ng th−êng, ng−êi ta ph¶i ®Æt c¨n ®ì lµm sao cho t©m cña chi Khoa C¬ khÝ - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa 69
- Gi¸o tr×nh: C«ng nghÖ chÕ t¹o m¸y L−u ®øc b×nh tiÕt cao h¬n t©m cña ®¸ mµi vµ ®¸ dÉn (®Ó kh«ng bÞ mÐo) mét kho¶ng (0,5 ÷ 1) b¸n kÝnh chi tiÕt nh−ng nhá h¬n 14 mm. Mµi kh«ng t©m cã −u ®iÓm lµ n¨ng suÊt gia c«ng cao, thÝch hîp cho d¹ng s¶n xuÊt hµng lo¹t, khèi, cã thÓ mµi ®−îc c¸c chi tiÕt mµ kh«ng thÓ mµi cã t©m nh− chi tiÕt nhá, ng¾n nh− chèt xÝch, viªn bi kim... v× khi ®ã kh«ng thÓ t¹o nªn lç t©m ®Ó g¸ ®Æt hoÆc ®¸ mµi sÏ c¾t vµo c¸c mòi t©m hoÆc ®å g¸ cña m¸y. Tuy nhiªn l¹i cã nh−îc ®iÓm lµ kh«ng ®¶m b¶o ®é ®ång t©m gi÷a c¸c cæ trôc, kh«ng gia c«ng ®−îc c¸c bÒ mÆt kh«ng liªn tôc (nh− cã r·nh then) nªn chñ yÕu lµ ®Ó gia c«ng trôc tr¬n. Cã 2 ph−¬ng ph¸p mµi v« t©m: Mµi ¨n dao däc vµ mµi ¨n dao ngang. - Mµi ¨n dao däc: Mµi kh«ng t©m ch¹y dao däc vÒ B¸nh mµi B¸nh dÉn tÝnh chÊt c¸c chuyÓn ®éng gièng nh− mµi cã t©m nh−ng kh¸c ë chç lµ ®¸ dÉn lµm nhiÖm vô cung cÊp cho chi tiÕt chuyÓn ®éng quay vµ tÞnh tiÕn. §¸ dÉn cã d¹ng hypecb«l«it trßn xoay vµ ®−îc ®Æt nghiªng ®i mét gãc α = (1 ÷ 40). Tèc ®é quay Vct vµ tèc ®é ch¹y C¨n ®ì α däc Sd cña chi tiÕt phô thuéc vµo tèc ®é ®¸ dÉn V®.dÉn vµ α. H×nh 6.7- Ch¹y dao däc. Vct = V®.dÉn. cosα.η (m/ph) Sd = V®.dÉn. sinα.η/ 1000 (mm/ph) trong ®ã, η lµ hÖ sè tr−ît gi÷a chi tiÕt vµ ®¸ dÉn, η =0,95 ÷ 0,98. Khi biÕt ®−êng kÝnh Dd.dÉn vµ tèc ®é quay n®.dÉn cña ®¸ dÉn, cã thÓ x¸c ®Þnh Vct vµ Sd theo c«ng thøc sau: π.D d.dan .n d.dan Vct = ⋅ cos α.η (m / ph ) 1000 S d = π.D d.dan .n d.dan ⋅ sin α ⋅ .η (mm / ph ) Khi mµi tinh, α th−êng chän tõ 1 ÷ 20 ; khi mµi th« chän tõ 2030’ ÷ 40. Ph−¬ng ph¸p nµy cho phÐp ®¹t ®é chÝnh x¸c h×nh d¹ng h×nh häc bÒ mÆt rÊt cao. - Mµi ¨n dao ngang: Mµi kh«ng t©m ¨n dao ngang t−¬ng tù nh− mµi cã t©m ¨n dao ngang. Nã cã thÓ gia c«ng ®−îc trôc bËc, nÕu söa ®¸ chÝnh x¸c cã thÓ mµi ®−îc mÆt c«n, mÆt ®Þnh h×nh nh−ng yªu cÇu ®é cøng v÷ng cña chi tiÕt ph¶i tèt vµ mÆt gia c«ng ph¶i ng¾n. B¸nh dÉn kh«ng cÇn cã d¹ng hypecb«l«it mµ lµ h×nh trô vµ trôc cña nã ®Æt song song víi trôc ®¸ mµi (α = 0). Trong tr−êng hîp ®ã, ta thÊy Sd sÏ b»ng 0. ViÖc ¨n dao ngang Sn ®−îc thùc hiÖn b»ng c¸ch tiÕn ®¸ dÉn h−íng vµo phÝa ®¸ mµi. Th«ng th−êng Sn = 0,003 - 0,01mm/vßng chi tiÕt. Khoa C¬ khÝ - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa 70
- Gi¸o tr×nh: C«ng nghÖ chÕ t¹o m¸y L−u ®øc b×nh Tr−êng hîp mµi bÒ mÆt c«n, trôc ®¸ dÉn sÏ ®−îc quay ®i 1 gãc so víi trôc ®¸ mµi b»ng gãc c«n cña chi tiÕt cÇn mµi. Khi ®ã cÇn thªm mét chèt tú chèng vµo mÆt ®Çu c«n lín ®Ó tr¸nh tr−êng hîp chi tiÕt bÞ ®Èy lïi khi mµi, lµm mÊt ®é chÝnh x¸c. TÝnh thêi gian c¬ b¶n: l 0 .m + B (ph ) + Khi mµi ¨n dao däc: T0 = K Sd ⋅ m trong ®ã: lo: chiÒu dµi chi tiÕt ®−îc mµi, mm. m: sè l−îng chi tiÕt trong lo¹t ®−îc mµi liªn tôc theo d©y chuyÒn. B: chiÒu réng ®¸ mµi, mm. Sd: l−îng tiÕn dao däc, ®−îc x¸c ®Þnh nh− ë trªn (mm/ph). K: hÖ sè tÝnh ®Õn ®é chÝnh x¸c khi mµi. K (ph ) a + Khi mµi ¨n dao ngang: T0 = n ⋅Sn trong ®ã: a: l−îng d− mét phÝa, mm. n: sè vßng quay chi tiÕt trong 1 phót, v/ph. Sn: l−îng ¨n dao ngang cña ®¸ dÉn, mm/vßng chi tiÕt. K: hÖ sè chÝnh x¸c ho¸. Mµi nghiÒn: Mµi nghiÒn lµ qu¸ tr×nh sö dông c¸c h¹t mµi cã ®é h¹t nhá ë d¹ng tù do, trén víi c¸c lo¹i dung dÞch (dÇu nhên, mì bß, paraphin vµ mét sè axit h÷u c¬), sau ®ã phñ lªn bÒ mÆt lµm viÖc cña dông cô nghiÒn. Khi ®−a dông cô nghiÒn vµo tiÕp xóc víi bÒ mÆt chi tiÕt gia c«ng ph¶i t¹o cho nã mét ¸p lùc cÇn thiÕt (kh«ng lín l¾m), nhê ¸p lùc nµy vµ c¸c chuyÓn ®éng t−¬ng ®èi, c¸c h¹t mµi sÏ c¾t ®i mét líp tÕ vi trªn bÒ mÆt chi tiÕt gia c«ng lµm t¨ng ®é bãng bÒ mÆt. §é chÝnh x¸c vÒ kÝch th−íc cã thÓ ®¹t ®−îc cÊp 6 - 7 vµ nh¸m bÒ mÆt ®¹t ®Õn Rz = 0,04 ÷ 0,63. Tuy nhiªn, ph«i tr−íc khi mµi nghiÒn ph¶i ®−îc gia c«ng chÝnh x¸c (®Õn cÊp 7 vµ nh¸m bÒ mÆt ph¶i ®¹t Ra = 0,63 ÷ 2,5) v× mµi nghiÒn kh«ng söa ®−îc sai lÖch vÞ trÝ t−¬ng quan do l−îng d− khi mµi nghiÒn kh«ng lín h¬n 0,02 mm. Dông cô nghiÒn ®−îc chÕ t¹o b»ng vËt liÖu mÒm h¬n so víi c¸c chi tiÕt ®−îc nghiÒn, th«ng th−êng ®−îc chÕ t¹o b»ng gang Peclit, Ferit, ®ång... Tïy theo bÒ mÆt gia c«ng mµ dông cô nghiÒn lµ b¹c ch÷ C hay tÊm ph¼ng nh−ng ph¶i ®¶m b¶o r»ng cã thÓ ®iÒu chØnh ®−îc ¸p suÊt nghiÒn theo gi¸ trÞ yªu cÇu cÇn thiÕt. ¸p suÊt khi nghiÒn th−êng chän trong kho¶ng tõ 2 ÷ 8 Kg/cm2; gi¸ trÞ lín dïng cho nghiÒn th«, gi¸ trÞ nhá cho nghiÒn tinh. Tèc ®é c¾t th−êng ®−îc chän thÊp, tõ 10 ÷ 12 m/ph. §é h¹t khi nghiÒn th−êng chän tõ M3 ®Õn M20, ®é h¹t M3 dïng khi nghiÒn lÇn cuèi hay ch¹y rµ, M20 dïng khi nghiÒn th«. Khoa C¬ khÝ - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa 71
- Gi¸o tr×nh: C«ng nghÖ chÕ t¹o m¸y L−u ®øc b×nh C¸c chuyÓn ®éng c¾t khi nghiÒn gåm: TÞnh tiÕn khø håi vµ quay trßn. Tuú theo tr−êng hîp cô thÓ mµ c¸c chuyÓn ®éng nµy cã thÓ do chi tiÕt hay dông cô thùc hiÖn. Nguyªn lý lµm viÖc cña mµi §Üa ®ì chi tiÕt nghiÒn víi dông cô nghiÒn lµ tÊm ph¼ng: Mét ®Üa nghiÒn cã chuyÓn ®éng quay trßn, ®Üa nghiÒn kh¸c cã thÓ ®øng yªn hoÆc quay trßn (ng−îc chiÒu víi ®Üa kia). Chi tiÕt ®−îc ®Æt gi÷a hai ®Üa §Üa nghiÒn Chi tiÕt nghiÒn vµ trong ®Üa c¸ch (kh«ng h−íng H×nh 6.8- Mµi nghiÒn mÆt trô ngoµi t©m vµo ®Üa c¸ch). §Üa c¸ch cã t©m quay lÖch so víi t©m quay cña hai ®Üa nghiÒn vµ cã xÎ r·nh, do vËy chi tiÕt gia c«ng sÏ quay quanh t©m ®Üa nghiÒn, quay quanh t©m cña nã vµ chuyÓn ®éng qua l¹i theo ph−¬ng däc trôc cña nã (ch¹y trong r·nh cña ®Üa c¸ch). Mµi nghiÒn nãi chung cã n¨ng suÊt thÊp v× h¹t mµi cã kÝch th−íc nhá, vËn tèc nghiÒn vµ ¸p lùc nghiÒn thÊp. BÒ mÆt sau mµi nghiÒn cã thÓ ®¹t ®é chÝnh x¸c cÊp 6, ®é nh¸m bÒ mÆt Ra = 0,2 ÷ 0,01, chÊt l−îng bÒ mÆt tèt v× líp kim lo¹i ®−îc c¾t rÊt máng, lùc c¾t kh«ng lín, nhiÖt c¾t kh«ng cao. Mµi siªu tinh: Mµi siªu tinh lµ ph−¬ng ph¸p gia c«ng lÇn cuèi, cã thÓ ®¹t cÊp chÝnh x¸c 6 vµ Rz = 0,05 ÷ 0,8. Dông cô mµi lµ ®Çu mang c¸c thái ®¸. Chi tiÕt cã chuyÓn ®éng quay víi vËn tèc v = 6 ÷ 30 m/ph, cßn ®¸ mµi tÞnh tiÕn theo ph−¬ng däc trôc cña chi tiÕt víi tèc ®é 0,1 mm/vg. §Æc biÖt, ®Çu ®¸ mµi cßn cã thªm chuyÓn ®éng l¾c ng¾n däc trôc víi tÇn sè cao (500 ÷ 2000 hµnh tr×nh kÐp/phót), nh−ng hµnh tr×nh rÊt ng¾n (2 ÷ 6 mm). Sd f n H×nh 6.9- Mµi siªu tinh. Khi mµi siªu tinh, ¸p lùc cña ®¸ mµi rÊt nhá, tèc ®é c¾t t−¬ng ®èi thÊp. Do cã chuyÓn ®éng c¾t phøc t¹p nªn c¸c vÕt c¾t míi xãa ®Òu lªn nhau lµm cho ®é nh½n bãng cao (Rz = 0,05 ÷0,1 µm) vµ thêi gian mµi ng¾n. Tuy nhiªn, còng nh− mµi nghiÒn, mµi siªu tinh kh«ng söa ®−îc sai lÖch h×nh d¸ng vµ vÞ trÝ t−¬ng quan nªn l−îng d− gia c«ng rÊt nhá (5 ÷ 7 µm). Do vËy, tr−íc khi mµi siªu tinh ph¶i gia c«ng tr−íc ®Ó ®¹t ®−îc kÝch th−íc giíi h¹n trªn trong b¶n vÏ. Khoa C¬ khÝ - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa 72
- Gi¸o tr×nh: C«ng nghÖ chÕ t¹o m¸y L−u ®øc b×nh §¸nh bãng: §¸nh bãng lµ ph−¬ng ph¸p lµm t¨ng ®é bãng bÒ mÆt, th−êng dïng cho tr−íc khi m¹ vµ c¸c chi tiÕt trang trÝ víi l−îng d− khi gia c«ng kh«ng lín h¬n 5µm. §¸nh bãng dïng h¹t mµi rÊt nhá trén víi dÇu nhên ®Æc b«i lªn b¸nh ®¸nh bãng ®µn håi (b»ng gç, v¶i, da Ðp, d©y ®ai) quay víi tèc ®é rÊt cao (20 ÷ 40 m/s). Tr−íc khi ®¸nh bãng, chi tiÕt ph¶i qua mµi vµ c¸c ph−¬ng ph¸p gia c«ng tinh kh¸c. Khi ®¸nh bãng, cã thÓ ¸p chi tiÕt vµo b¸nh mµi b»ng tay hoÆc b»ng m¸y. §¸nh bãng cã thÓ ®¹t Rz = 0,05 ÷0,1, nh−ng kh«ng thÓ söa ®−îc sai lÖch h×nh d¸ng, vÞ trÝ t−¬ng quan, c¸c khuyÕt tËt ®Ó l¹i trªn bÒ mÆt (rç, lâm). 6.2- gia c«ng bÒ mÆt trô trong Còng gièng nh− bÒ mÆt trô ngoµi, bÒ mÆt trô trong (lç) còng cã nhiÒu lo¹i nh− lç tr¬n, lç bËc, lç c«n, lç ®Þnh h×nh. Tïy thuéc vµo tõng lo¹i mµ ta cã c¸c biÖn ph¸p c«ng nghÖ kh¸c nhau ®Ó gia c«ng c¸c bÒ mÆt ®ã. §Ó thuËn tiÖn trong viÖc x¸c ®Þnh gi¶i ph¸p c«ng nghÖ khi gia c«ng lç, ng−êi ta tiÕn hµnh ph©n lo¹i lç theo tû lÖ gi÷a chiÒu s©u lç l vµ ®−êng kÝnh lç d nh− sau: - Lç ng¾n: l/d < 0,5. - Lç th−êng: 0,5 < l/d < 3. - Lç dµi: 3 < l/d < 10. - Lç s©u: l/d > 10 6.2.1- Gia c«ng tr−íc nhiÖt luyÖn a- Khoan lç Khoan lµ mét trong nh÷ng ph−¬ng ph¸p phæ biÕn vµ c¬ b¶n nhÊt ®Ó gia c«ng lç trªn vËt liÖu ®Æc. Khoan kh«ng nh÷ng ®−îc thùc hiÖn trªn m¸y khoan mµ cßn thùc hiÖn kh¸ réng r·i vµ th−êng xuyªn trªn c¸c m¸y tiÖn, m¸y phay, m¸y doa... Khoan cã thÓ gia c«ng ®−îc c¸c lo¹i lç th«ng vµ kh«ng th«ng víi ®−êng kÝnh tõ 0,25 ÷ 80 mm; ®é chÝnh x¸c gia c«ng thÊp, chØ ®¹t cÊp 10, 11 (cao nhÊt chØ lµ 7 ®èi víi khoan nßng sóng); ®é nh¸m bÒ mÆt Ra = 20 ÷ 40 µm. Do vËy, khoan chØ dïng ®Ó gia c«ng c¸c lç b¾t bul«ng, lç lµm ren, c¸c lç cã yªu cÇu kh«ng cao vµ nguyªn c«ng th« cho c¸c nguyªn c«ng tinh sau nã. KÝch th−íc lç gia c«ng b»ng ph−¬ng ph¸p khoan phô thuéc vµo kÝch th−íc mòi khoan. §èi víi lç th«ng nhá, trung b×nh th−êng dïng mòi khoan ruét gµ; lç lín, chiÒu dµy nhá vµ th«ng th× dïng mòi khoan vµnh; cßn ®èi víi lç s©u (l/d > 10 ÷ 12) th× dïng mòi khoan nßng sóng. Së dÜ khoan chØ ®¹t ®é chÝnh x¸c thÊp lµ v×: - KÕt cÊu mòi khoan ch−a hoµn thiÖn. Lu«n ph¶i tån t¹i l−ìi c¾t ngang (v× kh«ng thÓ chÕ t¹o mòi khoan cã ®−êng kÝnh lâi b»ng kh«ng), t¹i l−ìi c¾t ngang gãc tr−íc γ < 0, cho nªn l−ìi c¾t ngang cµng dµi th× lùc däc trôc cµng lín, mòi khoan cµng nhanh mßn. Ngµy nay, ng−êi ta cè g¾ng chÕ t¹o mòi khoan sao cho l−ìi c¾t ngang cµng ng¾n cµng tèt. Khoa C¬ khÝ - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa 73
- Gi¸o tr×nh: C«ng nghÖ chÕ t¹o m¸y L−u ®øc b×nh - C¸c sai sè do chÕ t¹o vµ mµi mòi khoan sinh ra (®é kh«ng ®ång t©m gi÷a phÇn c¾t vµ chu«i c«n) sÏ lµm cho lç khoan bÞ lay réng ra. Trªn mòi khoan, phÇn c¾t cã ®é c«n ng−îc, khi mòi khoan mµi l¹i cµng nhiÒu th× kÝch th−íc lç sÏ nhá ®i. 2ϕ = 116 ÷ 1200 a) b) c) H×nh 6.10- C¸c lo¹i mòi khoan. a) Mòi khoan ruét gµ; b) Mòi khoan vµnh; c) Mòi khoan nßng sóng. * C¸c sai sè x¶y ra khi khoan: Lç khoan bÞ cong Lç khoan bÞ lay réng Lç khoan bÞ tãp, loe H×nh 6.11- C¸c lo¹i sai sè khi khoan. - Lç khoan bÞ cong: sai sè nµy do mµi hai l−ìi c¾t kh«ng ®Òu, lùc däc trôc cña mòi khoan kh«ng ®Òu lµm cho lç khoan bÞ cong, lo¹i nµy hay gÆp khi khoan trªn m¸y khoan hay m¸y phay (chi tiÕt ®øng yªn). Ngoµi ra, khi khoan c¸c vËt liÖu mµ lç khoan gÆp ph¶i c¸c rç khÝ hay pha cøng còng bÞ sai sè nµy. - Lç khoan bÞ lay réng: khi t©m quay vµ t©m phÇn c¾t cña mòi khoan kh«ng trïng nhau sÏ lµm cho lç khoan bÞ réng ra. - Lç khoan bÞ tãp, loe: do khi ¨n dao kh«ng ®óng t©m, ®é cøng v÷ng mòi khoan kÐm sÏ lµm cho t©m quay vµ t©m mòi khoan bÞ lÖch ®i mét gãc. - Lç bÞ thu hÑp: Trªn mòi khoan, phÇn c¾t cã ®é c«n ng−îc, khi mßn th× ta sÏ mµi l¹i, nÕu mòi khoan mµi l¹i cµng nhiÒu th× kÝch th−íc mòi khoan sÏ cµng nhá so víi ban ®Çu, do ®ã lç gia c«ng sÏ nhá ®i. * BiÖn ph¸p kh¾c phôc: Ngoµi nh÷ng biÖn ph¸p ®¶m b¶o ®é cøng v÷ng vµ ®é chÝnh x¸c cña hÖ thèng c«ng nghÖ nh− ®é chÝnh x¸c cña m¸y, dao, ®å g¸; kÕt cÊu hîp lý cña chi tiÕt; cßn ph¶i chó ý ®Õn c¸c biÖn ph¸p c«ng nghÖ sau ®©y: - Gi¶m bít lùc chiÒu trôc vµ m«men c¾t b»ng c¸ch gi¶m bít chiÒu dµi l−ìi c¾t ngang khi mµi s¾c mòi khoan. Khoa C¬ khÝ - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa 74
- Gi¸o tr×nh: C«ng nghÖ chÕ t¹o m¸y L−u ®øc b×nh - Khi khoan lç s©u, nªn cho chi tiÕt quay t¹o chuyÓn ®éng c¾t, cßn mòi khoan thùc hiÖn chuyÓn ®éng tÞnh tiÕn, chän l−îng ch¹y dao nhá ®Ó lùc c¾t bÐ, kh«ng ¶nh h−ëng ®Õn qu¸ tr×nh c¾t gät (v× do mòi khoan kÐm cøng v÷ng nªn nÕu nã võa quay, võa tÞnh tiÕn th× sÏ dÔ bÞ nghiªng hoÆc lÖch). - Dïng b¹c dÉn h−íng ®Ó ®¶m b¶o ®é chÝnh x¸c. - Khoan lç nhá ph¶i khoan måi tr−íc ®Ó ®Þnh t©m b»ng mòi khoan ng¾n. - Dïng pointu ®Ó lÊy dÊu tr−íc khi khoan. - Sö dông dung dÞch tr¬n nguéi ®óng vµ ®ñ. b) KhoÐt KhoÐt lµ nguyªn c«ng ®Ó më réng lç, n©ng cao ®é chÝnh x¸c sau khi khoan vµ chØ cã thÓ thùc hiÖn víi c¸c lç cã s½n (lç ®óc, dËp, khoan). KhoÐt cßn lµ nguyªn c«ng chuÈn bÞ cho nguyªn c«ng doa, mµi. KhoÐt cã thÓ ®¹t ®é chÝnh x¸c cÊp 8, 9; ®é nh¸m bÒ mÆt Ra = 2,5 ÷ 1,25. Mòi khoÐt cã ®Æc ®iÓm lµ cã 3 ÷ 4 l−ìi c¾t, ®é cøng v÷ng lín h¬n nhiÒu so víi mòi khoan, do vËy dÔ thùc hiÖn viÖc gia c«ng víi l−îng d− lín, cã thÓ söa ®−îc c¸c sai lÖch vÒ h×nh d¸ng h×nh häc vµ vÞ trÝ t−¬ng quan mµ khoan kh«ng thÓ lµm ®−îc, ®ång thêi n©ng cao ®−îc ®é bãng, ®é chÝnh x¸c, n¨ng suÊt. KhoÐt th−êng dïng ®Ó gia c«ng lç trô, nÕu dïng mòi khoÐt ®Þnh h×nh cã thÓ v¸t miÖng loe, gia c«ng lç c«n, lç bËc, gia c«ng mÆt ph¼ng miÖng lç ... §Ó n©ng cao ®é chÝnh x¸c cña lç vµ gi¶m bít thêi gian phô, n©ng cao n¨ng suÊt, cã thÓ dïng b¹c dÉn h−íng mét phÝa hoÆc hai phÝa khi khoÐt. B¹c dÉn Chi tiÕt B¹c dÉn Chi tiÕt H×nh 6.12- Dïng b¹c dÉn h−íng cho nguyªn c«ng khoÐt. c) Doa Doa lµ ph−¬ng ph¸p gia c«ng tinh hoÆc b¸n tinh c¸c lç sau khi khoan, khoÐt hoÆc sau khi khoan víi c¸c kÝch th−íc nhá. Doa cã thÓ thùc hiÖn trªn c¸c lo¹i m¸y doa, m¸y tiÖn hay m¸y khoan hoÆc cã thÓ doa tay. Doa cã thÓ ®¹t ®é chÝnh x¸c cÊp 9 ÷ 7, cã thÓ ®¹t cÊp 6; ®é nh¸m bÒ mÆt Ra = 6,3 ÷ 1,25 µm, cã khi ®¹t 0,63 µm. Khoa C¬ khÝ - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa 75
- Gi¸o tr×nh: C«ng nghÖ chÕ t¹o m¸y L−u ®øc b×nh H×nh 6.13- Dao doa. Dao doa cã ®é cøng v÷ng cao, sè l−ìi c¾t nhiÒu (6 ÷ 18) nh−ng ph©n bè kh«ng ®èi xøng ®Ó tr¸nh rung ®éng vµ sai sè in dËp. L−ìi c¾t cña dao doa cã thÓ lµ l−ìi th¼ng hay l−ìi xo¾n èc; r¨ng cã thÓ lµ nguyªn hay r¨ng ch¾p (cã thÓ thay ®æi ®−îc ®−êng kÝnh gia c«ng). Doa cã n¨ng suÊt cao do cã nhiÒu l−ìi c¾t, dï cho tèc ®é c¾t khi doa thÊp (8 ÷ 10 m/ph) nh−ng l−îng ch¹y dao lín, kho¶ng 0,5 ÷ 3,5 mm/v. Gi¸ thµnh cña dao doa cao, h¬n n÷a dao doa th−êng ®i theo bé víi mòi khoan vµ khoÐt cho nªn chØ ®¹t hiÖu qu¶ kinh tÕ khi s¶n xuÊt lo¹t lín ®èi víi c¸c lç tiªu chuÈn. Cßn trong s¶n xuÊt ®¬n chiÕc, cã thÓ thay doa b»ng tiÖn. L−îng d− khi doa nhá vµ yªu cÇu ®é ®ång ®Òu kh¸ kh¾t khe. Khi doa th«, l−îng d− kho¶ng 0,25 ÷ 0,5 mm; khi doa tinh kho¶ng 0,05 ÷ 0,15 mm. Khi l−îng d− qu¸ nhá sÏ cã hiÖn t−îng bÞ tr−ît, ®é bãng kÐm; nh−ng nÕu l−îng d− qu¸ lín, dao chÞu t¶i cao, nhanh mßn vµ c¹o lªn bÒ mÆt chi tiÕt lµm biÕn cøng g©y khã kh¨n cho nguyªn c«ng doa tinh (v× thÕ kh«ng nªn dïng dao tinh ®· mßn ®Ó doa th«). Doa còng cã thÓ gia c«ng ®−îc lç nhá, to, ng¾n, dµi theo tiªu chuÈn hoÆc kh«ng tiªu chuÈn; lç th«ng hay kh«ng th«ng. Tuy nhiªn, khi doa c¸c lç kh«ng tiªu chuÈn th× ph¶i chÕ t¹o c¸c lo¹i dao chuyªn dïng, lóc ®ã gi¸ thµnh sÏ cao. Bªn c¹nh ®ã, mÆc dï cã thÓ nh−ng kh«ng nªn doa c¸c lç ng¾n, lç kh«ng th«ng, lç cã r·nh däc bëi v× lç ng¾n sÏ kh«ng cã kh¶ n¨ng ®Þnh h−íng dao doa vµ lç gia c«ng dÔ bÞ lay réng; lç kh«ng th«ng th× sÏ kh«ng gia c«ng ®Õn ®¸y lç ®−îc. Cßn lç cã r·nh däc th× kh«ng cã kh¶ n¨ng ®Þnh h−íng ®óng dao víi t©m lç nªn lç gia c«ng sÏ bÞ mÐo. §Ó tr¸nh hiÖn t−îng lay réng lç, cã thÓ dïng c¸c biÖn ph¸p sau: - Dïng trôc doa tïy ®éng: Trôc dao doa kh«ng nèi cøng víi trôc chÝnh mµ nèi l¾c l−. Dao doa lóc nµy ®−îc ®Þnh h−íng chÝnh b»ng lç gia c«ng, do ®ã kh«ng chÞu ¶nh h−ëng sai lÖch cña trôc chÝnh hoÆc sai lÖch vÒ ®é ®ång t©m gi÷a trôc chÝnh vµ trôc dao. - Dïng dao doa tïy ®éng: §©y lµ lo¹i dao doa ®¬n gi¶n, chØ cã hai l−ìi c¾t. L−ìi c¾t cã kh¶ n¨ng xª dÞch Ýt nhiÒu theo ph−¬ng h−íng kÝnh ®Ó tù lùa theo ®−êng t©m lç ®· gia c«ng. Lo¹i nµy th−êng dïng khi gia c«ng c¸c lç phi tiªu chuÈn cã ®−êng kÝnh tõ 75 ÷ 150 mm, −u ®iÓm lµ gän, nhÑ, ®¬n gi¶n, ®¶m b¶o ®é chÝnh x¸c gia c«ng. - §Ó n©ng cao ®é chÝnh x¸c th× ngoµi viÖc t¹o ®iÒu kiÖn cho l−îng d− ®ång ®Òu th× nªn khoan, khoÐt, doa hoÆc Ýt nhÊt lµ khoÐt, doa thùc hiÖn trªn cïng mét lÇn g¸. Khoa C¬ khÝ - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa 76
- Gi¸o tr×nh: C«ng nghÖ chÕ t¹o m¸y L−u ®øc b×nh TÝnh thêi gian c¬ b¶n khi khoan, khoÐt, doa: l.i T0 = (ph ) n.S Trong ®ã: i: sè b−íc gia c«ng. n: sè vßng quay cña dao (hoÆc chi tiÕt khi khoan trªn m¸y tiÖn). S: l−îng tiÕn dao vßng, mm/vßng chi tiÕt. l: chiÒu dµi tiÕn dao, mm. l = l0 + lav + lvq, víi l0 lµ chiÒu s©u cña lç gia c«ng; - lav lµ l−îng ¨n vµo: D−d cot gϕ + (1 ÷ 3) (mm ) + Khi khoan lç tõ vËt liÖu ®Æc: l av = 2 víi, D: ®−êng kÝnh mòi khoan, mm; d: chiÒu réng l−ìi c¾t ngang, mm; ϕ: gãc nghiªng chÝnh cña mòi khoan, rad. + Khi khoan réng lç: lav = t.cotgϕ + (1 ÷ 3) (mm) víi, t: chiÒu s©u c¾t, t = Db - Da trong ®ã, Da: kÝch th−íc lç tr−íc khi khoan (hay khoÐt, doa) réng. Db: kÝch th−íc lç sau khi gia c«ng. - lvq lµ l−îng v−ît qu¸, mm. + Khi khoan lç th«ng: Khoan lç tõ vËt liÖu ®Æc: lvq = 1 ÷ 3 mm. Khoan réng lç: lvq = (0,2 ÷ 0,5)K, víi K lµ chiÒu dµi phÇn söa ®óng + Khi khoan lç kh«ng th«ng: lav = 0. d) TiÖn lç TiÖn lç tuy cã n¨ng suÊt thÊp h¬n khoan hoÆc khoÐt nh−ng l¹i cã kh¶ n¨ng b¶o ®¶m yªu cÇu kü thuËt cao h¬n. Ngoµi ra, tiÖn cßn cã thÓ gia c«ng ®−îc c¸c lo¹i lç lín, lç phi tiªu chuÈn, lç ®−îc t¹o b»ng ®óc, rÌn, dËp s½n, lç c«n, lç bËc, lç cã r·nh, lç kh«ng th«ng hoÆc lç ®Þnh h×nh... H×nh 6.14- TiÖn lç. Khoa C¬ khÝ - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa 77
- Gi¸o tr×nh: C«ng nghÖ chÕ t¹o m¸y L−u ®øc b×nh Tuy nhiªn, c¸c chi tiÕt ®−îc tiÖn lç th−êng ph¶i cã kÕt cÊu thÝch hîp nh− cã d¹ng trßn xoay, kh«ng qu¸ cång kÒnh hay qu¸ lín vÒ khèi l−îng, hoÆc khèi t©m ph©n bè kh«ng qu¸ xa víi t©m lç gia c«ng ®Ó tr¸nh t×nh tr¹ng g©y ra lùc qu¸n tÝnh ly t©m lín; lç kh«ng qu¸ s©u vµ nhá v× h¹n chÕ cña kÝch th−íc vµ ®é cøng v÷ng dao. ChuÈn ®Þnh vÞ khi tiÖn trong chØ cã thÓ lµ mÆt ngoµi hoÆc mÆt ngoµi kÕt hîp víi mÆt ®Çu. Dao tiÖn lç ph¶i cã gãc sau α lín h¬n so víi gãc sau α cña dao tiÖn ngoµi vµ th−êng g¸ dao cao h¬n t©m cña chi tiÕt ®Ó t¨ng gãc sau α khi c¾t, h¹n chÕ sù cä s¸t mÆt sau cña dao vµo bÒ mÆt ®· gia c«ng, mÆt kh¸c cßn cã kh¶ n¨ng chèng rung. TiÖn lç cã thÓ gia c«ng trªn c¸c lo¹i m¸y tiÖn, m¸y phay, m¸y doa... Khi tiÖn lç trªn m¸y tiÖn th× th−êng chØ gia c«ng c¸c lç nhá, ng¾n h×nh trô hoÆc c«n. Cßn c¸c lç cña c¸c chi tiÕt d¹ng hép th−êng ®−îc gia c«ng trªn m¸y doa. Trong s¶n xuÊt ®¬n chiÕc, khi gia c«ng nh÷ng chi tiÕt d¹ng hép nhá, cã thÓ gia c«ng trªn m¸y tiÖn v¹n n¨ng (hoÆc m¸y phay), lóc ®ã chi tiÕt ®−îc g¸ trªn bµn dao vµ cã chuyÓn ®éng däc, cßn dao sÏ thùc hiÖn chuyÓn ®éng c¾t V theo c¸ch gia c«ng trªn m¸y doa. e) Chuèt lç Chuèt lç lµ ph−¬ng ph¸p gia c«ng lç cã n¨ng suÊt cao do nhiÒu l−ìi c¾t cïng tham gia c¾t gät vµ kh«ng mÊt thêi gian cho viÖc ®o, ®iÒu chØnh dao nh− nhiÒu ph−¬ng ph¸p kh¸c. V× thÕ, ph−¬ng ph¸p nµy cã n¨ng suÊt rÊt cao, vµ th−êng dïng khi s¶n xuÊt hµng lo¹t lín, khèi. Chuèt cã thÓ gia c«ng ®¹t ®é chÝnh x¸c bÒ mÆt cÊp 7, ®é nh¸m bÒ mÆt Ra = 0,8 ÷ 0,6; chÊt l−îng bÒ mÆt tèt v× vËn tèc c¾t thÊp nªn biÕn d¹ng dÎo kh«ng nhiÒu. Khi chuèt lç, chuyÓn ®éng c¾t chÝnh lµ chuyÓn ®éng tÞnh tiÕn cña dao, chi tiÕt ®øng yªn. Qu¸ tr×nh chuèt kh«ng cã chuyÓn ®éng ch¹y dao. Cã thÓ chia thµnh hai lo¹i: chuèt ®Èy vµ chuèt kÐo. Chuèt cã thÓ thay thÓ gia c«ng mét lÇn c¸c nguyªn c«ng th«, b¸n tinh vµ tinh; thay thÕ cho c¶ khoan réng, khoÐt vµ doa; kÕt hîp chuèt lç víi r·nh then hay r·nh then hoa. H×nh 6.15- S¬ ®å chuèt lç. a) Chuèt kÐo; b) Chuèt ®Èy Khoa C¬ khÝ - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa 78
- Gi¸o tr×nh: C«ng nghÖ chÕ t¹o m¸y L−u ®øc b×nh Chuèt cã thÓ gia c«ng ®−îc c¸c lo¹i lç trßn, vu«ng, ®Þnh h×nh nh−ng ph¶i lµ lç th«ng, th¼ng vµ tiÕt diÖn kh«ng ®æi; c¸c lç cã ®−êng kÝnh ®Õn 320 mm, then hoa ®−êng kÝnh ®Õn 420 mm, r·nh réng 100 mm, chiÒu dµi lç ®Õn 10 m. Tuy nhiªn, dao chuèt rÊt ®¾t tiÒn, khã chÕ t¹o. Lùc chuèt lín nªn m¸y ph¶i cã c«ng suÊt lín; chi tiÕt, dao, m¸y ph¶i cã ®é cøng v÷ng lín. Chuèt kh«ng söa ®−îc sai lÖch vÒ vÞ trÝ t−¬ng quan do ®ã tr−íc khi chuèt, lç cÇn ph¶i gia c«ng chÝnh x¸c vÒ vÞ trÝ t−¬ng quan. Sai sè hay gÆp nhÊt khi chuèt lç thµnh máng hoÆc thµnh dµy kh«ng ®Òu lµ lç gia c«ng rÊt dÔ bÞ biÕn d¹ng. Bëi v× khi chuèt, ¸p lùc h−íng kÝnh lín nªn ®èi víi lç cã thµnh máng th× sau khi chuèt ®−êng kÝnh bÞ nhá ®i; cßn lç cã thµnh dµy kh«ng ®Òu th× h×nh d¸ng lç bÞ mÐo (do biÕn d¹ng ®µn håi). 6.2.2- Gia c«ng lÇn cuèi vµ gia c«ng sau nhiÖt luyÖn a) TiÖn máng Ph−¬ng ph¸p nµy còng t−¬ng tù nh− khi gia c«ng mÆt trô ngoµi. Dao tiÖn lóc nµy lµ dao cã g¾n m¶nh hîp kim cøng hoÆc kim c−¬ng ®· ®−îc mµi nghiÒn cÈn thËn víi ®é nh¸m l−ìi c¾t Rz = 0,04 ÷ 0,32, sö dông m¸y cã ®é cøng v÷ng cao, ®é chÝnh x¸c cao, m¸y cã tèc ®é c¾t cao (khi tiÖn hîp kim nh«m: v = 1500 m/p; tiÖn hîp kim ®ång: v = 450 m/p; tiÖn thÐp: v = 200 ÷ 250 m/p). §é chÝnh x¸c ®¹t ®−îc khi tiÖn máng cã thÓ lµ cÊp 6 ÷7; Ra = 0,63 ÷ 1,25 µm; n¨ng suÊt gia c«ng cao vµ lµ ph−¬ng ph¸p gia c«ng chñ yÕu ®èi víi c¸c hîp kim mµu. b) Mµi lç Mµi lç lµ ph−¬ng ph¸p gia c«ng tinh lç, c¸c lç sau khi mµi cã thÓ ®¹t cÊp chÝnh x¸c 6 ÷7; Ra = 3,2 ÷ 0,2µm. Mµi lç th−êng dïng trong c¸c tr−êng hîp sau: - Mµi c¸c lç cã ®é cøng cao (®· qua t«i). - Mµi c¸c lç lín, lç phi tiªu chuÈn, lç cã kÕt cÊu kh«ng thuËn tiÖn cho c¸c ph−¬ng ph¸p kh¸c vµ cã yªu cÇu chÝnh x¸c cao. - Mµi c¸c lç cÇn söa l¹i sai lÖch vÒ vÞ trÝ t−¬ng quan cña lç do c¸c nguyªn c«ng tr−íc ®Ó l¹i. VÒ chuyÓn ®éng c¾t vµ b¶n chÊt cña qu¸ tr×nh gia c«ng khi mµi mÆt trô trong còng hoµn toµn gièng nh− khi mµi bÒ mÆt trô ngoµi. Tuy nhiªn, khi mµi lç, ®−êng kÝnh ®¸ bÞ h¹n chÕ bëi kÝch th−íc lç gia c«ng (φ® ≤ 0,8φct). V× thÕ, kh«ng thÓ ®¹t ®−îc tèc ®é mµi b»ng c¸ch t¨ng ®−êng kÝnh ®¸ mµ ph¶i t¨ng sè vßng quay cña trôc mang ®¸, nh−ng lóc nµy sÏ gÆp nhiÒu trë ng¹i nh− lùc qu¸n tÝnh ly t©m sÏ rÊt lín, rung ®éng vµ kh«ng an toµn. Tèc ®é cña ®¸ kh«ng ®−îc v−ît qu¸ 35 m/s. Do vËy, bÒ mÆt cña lç gia c«ng ®¹t ®é bãng kh«ng cao (so víi mµi mÆt ngoµi). Khoa C¬ khÝ - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa 79
- Gi¸o tr×nh: C«ng nghÖ chÕ t¹o m¸y L−u ®øc b×nh Mµi b»ng ®¸ mµi: * Ph−¬ng ph¸p mµi cã t©m: Mµi lç cã t©m cã thÓ gia c«ng ®−îc c¸c lç trô, lç c«n; ®−îc thùc hiÖn trªn c¸c m¸y mµi trong, m¸y mµi trßn ngoµi v¹n n¨ng... ViÖc chän m¸y nµo lµ tuú thuéc vµo d¹ng s¶n xuÊt vµ ph−¬ng ph¸p mµi. Khi mµi lç cã t©m cã thÓ thùc hiÖn theo hai c¸ch: chi tiÕt quay, vµ chi tiÕt ®øng yªn. H×nh 6.16- Mµi trong cã t©m. C¸ch 1: Chi tiÕt ®−îc kÑp chÆt trong m©m cÆp vµ quay trßn, cßn trôc ®¸ còng quay trßn (ng−îc chiÒu víi chi tiÕt) vµ thùc hiÖn chuyÓn ®éng ch¹y dao däc hoÆc chay dao ngang. C¸ch mµi nµy th−êng ®−îc sö dông trªn m¸y mµi trßn trong. C¸ch nµy th−êng dïng ®Ó gia c«ng nct nh÷ng chi tiÕt nhá, c¸c vËt thÓ trßn xoay hay dÔ g¸ trªn m©m cÆp vµ cã thÓ thùc hiÖn trªn m¸y tiÖn v¹n n¨ng víi ®å g¸ chuyªn dïng nh− èng, ®Üa. n® §iÓm l−u ý lµ ®−êng kÝnh ®¸ mµi: d®¸ ≤ 0,8.dlç, vËn tèc quay cña trôc ®¸ kho¶ng 20 ÷ H×nh 6. 17- Mµi lç trªn m¸y mµi trßn trong. 30 m/s. C¸ch 2: Chi tiÕt ®−îc g¸ cè ®Þnh trªn bµn m¸y, trôc mang ®¸ thùc hiÖn tÊt c¶ c¸c chuyÓn ®éng: ChuyÓn ®éng quay trßn cña ®¸ ®Ó c¾t, c¸c chuyÓn ®éng ch¹y dao vµ chuyÓn ®éng hµnh tinh cña ®¸ xung quanh lç gia c«ng. KiÓu mµi nµy ®−îc dïng trªn m¸y mµi hµnh tinh, th−êng ®Ó gia c«ng c¸c chi tiÕt lo¹i lín, cång kÒnh nh− lèc m¸y, th©n, bÖ, tÊm... bëi v× nÕu dïng c¸ch thø nhÊt th× viÖc g¸ ®Æt lªn m©m cÆp kh«ng thÓ thùc hiÖn ®−îc hoÆc rÊt lµ khã kh¨n, h¬n n÷a sÏ xuÊt hiÖn lùc ly t©m, ®ßi hái Sn m¸y ph¶i cã kÝch th−íc rÊt lín vµ c«ng suÊt rÊt lín, ®é Sd n® cøng v÷ng cao. C¸c m¸y mµi hµnh tinh th−ßng ®−îc chÕ t¹o theo kiÓu di ®éng ®−îc vµ cã thÓ g¸ trùc tiÕp lªn chi tiÕt ®Ó gia c«ng. §iÒu ®ã t¹o kh¶ n¨ng rÊt thuËn H×nh 6. 18- Mµi lç trªn m¸y mµi hµnh tinh. Khoa C¬ khÝ - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa 80
- Gi¸o tr×nh: C«ng nghÖ chÕ t¹o m¸y L−u ®øc b×nh lîi cho c¸c c«ng viÖc söa ch÷a hoÆc trong d¹ng s¶n xuÊt ®¬n chiÕc hay lo¹t nhá. Nã th−êng ®−îc sö dông ®èi víi c¸c nhµ m¸y chÕ t¹o m¸y h¹ng nÆng. * Ph−¬ng ph¸p mµi kh«ng t©m: Ph−¬ng ph¸p mµi nµy cã kh¶ n¨ng ®¹t ®é chÝnh x¸c vµ ®é ®ång t©m rÊt cao. Th−êng dïng gia c«ng c¸c chi tiÕt cã yªu cÇu ®ång t©m cao gi÷a lç vµ mÆt trô ngoµi trong s¶n xuÊt hµng lo¹t lín vµ hµng khèi, c¸c chi tiÕt kh«ng thÓ g¸ trªn m¸y mµi trßn trong nh− chi tiÕt cã thµnh máng, chiÒu dµi ng¾n (nh− segment). Chi tiÕt Con l¨n tú nct n®¸ dÉn n®¸ §¸ dÉn §¸ mµi Con l¨n tùa H×nh 6.19- Mµi lç kh«ng t©m Chi tiÕt gia c«ng quay nhê ®¸ dÉn (cã hÖ sè ma s¸t lín) vµ c¸c con l¨n tú vµ tùa. §¸ mµi ngoµi chuyÓn ®éng c¾t khi quay cßn thùc hiÖn c¸c chuyÓn ®éng ch¹y dao däc vµ ngang. Ph−¬ng ph¸p nµy cã chuÈn c«ng nghÖ lµ mÆt ngoµi, nªn tr−íc khi mµi ph¶i gia c«ng b¸n tinh hoÆc tinh mÆt ngoµi. Mµi nghiÒn: Mµi nghiÒn lç vÒ c¬ b¶n còng gièng nh− mµi nghiÒn mÆt trô ngoµi, nã hít ®i mét líp rÊt máng kim lo¹i ®Ó ®¹t ®é chÝnh x¸c vµ ®é bãng bÒ mÆt cao. NghiÒn lç cã thÓ ®¹t ®é chÝnh x¸c cÊp 6, Ra = 0,3 ÷ 0,01 µm (®Ó ®−îc ®iÒu nµy th× tr−íc khi nghiÒn chi tiÕt ph¶i ®¹t ®é chÝnh x¸c cÊp 7, Ra = 1,6 ÷ 0,4 µm). Chi tiÕt H×nh 6.20- Mµi nghiÒn lç b»ng b¹c ch÷ C. Khi nghiÒn lç, chuyÓn ®éng c¾t lµ chuyÓn ®éng quay trßn vµ tÞnh tiÕn khø håi cña c¸c dông cô nghiÒn. Khoa C¬ khÝ - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa 81
- Gi¸o tr×nh: C«ng nghÖ chÕ t¹o m¸y L−u ®øc b×nh Mµi kh«n: Mµi kh«n lµ sù ph¸t triÓn cao h¬n cña mµi nghiÒn. §©y lµ ph−¬ng ph¸p gia c«ng tinh, ®¹t chÊt l−îng bÒ mÆt tèt, n¨ng suÊt cao h¬n so víi c¸c ph−¬ng ph¸p gia c«ng kh¸c. Cã thÓ ®¹t ®−îc cÊp chÝnh x¸c 6, ®é nh¸m bÒ mÆt Ra = 0,16 ÷ 0,32 µm. So víi mµi nghiÒn th× mµi kh«n ®· cã nh÷ng thay ®æi sau: - Thay dông cô mµi nghiÒn vµ bét mµi b»ng dông cô kh¸c mang c¸c thái ®¸ gäi lµ ®Çu kh«n. - ChuyÓn ®éng c¾t ®−îc x¸c ®Þnh râ rµng, gåm chuyÓn ®éng quay vµ chuyÓn ®éng tÞnh tiÕn khø håi däc trôc cña ®Çu kh«n. - ¸p lùc mµi, ®é dµi cña ®¸ thß ra ë hai ®Çu lç sau mçi hµnh tr×nh kÐp vµ nh÷ng th«ng sè kh¸c ®−îc quy ®Þnh chÆt chÏ. Khi gia c«ng, chi tiÕt ®øng yªn vµ Trôc chÝnh ®−îc kÑp chÆt b»ng ®å g¸ trªn bµn m¸y. §Çu kh«n ®−îc nèi víi trôc chÝnh qua c¸c khíp (khíp cÇu hay khíp c¸c ®¨ng) vµ thanh dÉn. §Çu kh«n mang nhiÒu thái n S ®¸, c¸c thái ®¸ ®−îc bè trÝ theo ph−¬ng §¸ mµi song song hay nghiªng víi trôc quay 1 §Çu kh«n gãc vµ cã thÓ di chuyÓn ®−îc theo ph−¬ng h−íng kÝnh. Chi tiÕt §Ó mµi, sau khi ®−a ®Çu kh«n vµo trong chi tiÕt, trôc chÝnh quay, lóc nµy sÏ cung cÊp mét ¸p lùc nhÊt ®Þnh cho ®¸ ¸p lªn bÒ mÆt gia c«ng. ViÖc cung cÊp ¸p lùc cho ®¸ lµ tïy vµo kÕt cÊu ®Çu kh«n, H×nh 6.21- S¬ ®å mµi kh«n lç. cã thÓ b»ng tay th«ng qua ren vÝt ®Ó rót hai ®Çu c«n hoÆc tèt nhÊt lµ dïng dÇu Ðp t¸c ®éng vµo trôc dÇu kh«n ë t©m. Sau khi gia c«ng xong, ta tiÕn hµnh ng−îc l¹i nh− trªn ®Ó lÊy ®Çu kh«n ra. H×nh 6.22 lµ kÕt cÊu cña ®Çu kh«n Trôc thay ®æi ®¬n gi¶n. §¸ mµi ®−îc l¾p trªn c¸c tÊm ¸p lùc lªn ®¸ C¸nh mang ®¸ kÑp, tÊm kÑp ®−îc l¾p trªn c¸nh mang ®¸. §Ó t¨ng ¸p lùc t¸c dông lªn ®¸, ng−êi ta ®iÒu chØnh b»ng ren ®Ó trôc cã phÇn c«n ®i xuèng lµm bung c¸c c¸nh ®¸ ra Lß xo t¸c dông vµo bÒ mÆt mµi. §Ó ®Ò phßng c¸c c¸nh mµi bÞ v¨ng ra khi rót ®Çu mµi ra khái lç, ë ®Çu vµ cuèi c¸c tÊm kÑp ®¸ cã hai lß xo vßng ch»ng vµo r·nh. Ngoµi ra, cßn nhiÒu lo¹i ®Çu kh«n H×nh 6.22- KÕt cÊu cña ®Çu kh«n. kh¸c. Khoa C¬ khÝ - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa 82
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
Chương 2 Chất luợng bề mặt chi tiết máy
13 p | 638 | 216
-
Giáo trình Công nghệ chế tạo máy - Chương VI
44 p | 215 | 160
-
Ebook Các phương pháp gia công tinh: Phần 1 - PGS.TS. Trần Văn Địch
133 p | 219 | 139
-
ĐỒ ÁN MÔN HỌC CHI TIẾT MÁY (PGS TS NGÔ VĂN QUYẾT) PHẦN 2, HẾT
114 p | 341 | 133
-
Ebook Các phương pháp gia công tinh: Phần 2 - PGS.TS. Trần Văn Địch
115 p | 191 | 112
-
Công nghệ chế tạo máy/chất lượng bề mặt gia công - Chương 2 : CHẤT LƯỢNG BỀ MẶT GIA CÔNG
7 p | 283 | 94
-
Gia công bề mặt chi tiết
44 p | 156 | 69
-
GIÁO TRÌNH CƠ SỞ CÔNG NGHỆ CHẾ TẠO MÁY - CHƯƠNG 4 CHẤT LƯỢNG BỀ MẶT CHI TIẾT MÁY
12 p | 199 | 64
-
Ebook Gia công tinh bề mặt chi tiết máy - GS.TS. Trần Văn Địch
248 p | 77 | 46
-
Ebook Kỹ thuật gia công kim hoàn: Phần 1
63 p | 73 | 41
-
Ebook Công nghệ gia công chi tiết quang: Phần 1 - TS. Nguyễn Thị Ngọc Lân (ĐH Bách Khoa HN)
73 p | 62 | 30
-
Giáo trình Công nghệ chế tạo máy theo hướng ứng dụng tin học: Phần 1
240 p | 30 | 17
-
Chương trình học phần: Nguyên lý - chi tiết máy
9 p | 52 | 16
-
Một phương pháp thiết lập đường chạy dao gia công cho máy phay vạn năng CNC ba trục - Ứng dụng vào lập trình gia công bề mặt răng thân khai của bánh răng nón răng thẳng
7 p | 59 | 8
-
Giáo trình công nghệ chế tạo máy - Lưu Đức Bình 6
44 p | 31 | 8
-
Ebook Lý thuyết tạo hình bề mặt chi tiết quang: Phần 2 - Nguyễn Trọng Hùng
54 p | 21 | 7
-
Ebook Lý thuyết tạo hình bề mặt chi tiết quang: Phần 1 - Nguyễn Trọng Hùng
96 p | 36 | 7

markdown:
# Chương 6 Gia công bề mặt chi tiết máy
Chia sẻ: Doan Cong Tri | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:44
lượt xem 208
download
![](http://image1.tailieu.vn/document/thumbnail/2009/20090912/congtridoan/80x100/chuong6_3965.jpg)
##
Chương 6 Gia công bề mặt chi tiết máy
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](http://static1.tailieu.vn/b2013az/templates/version1/default/images/down16x21.png)
Chi tiết máy có hình dạng, chủng loại, kích thước rất phong phú. Tuy nhiên, nếu xét một cách tổng quát thì chi tiết máy là tổng hợp của các bề mặt cơ bản như: tròn xoay (trong, ngoài), mặt phẳng, mặt xoắn vít, mặt định hình. Chương này, chúng ta nghiên cứu phương pháp để gia công các bề mặt đó (gia công cắt gọt).
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
##
Nội dung Text: Chương 6 Gia công bề mặt chi tiết máy
- Gi¸o tr×nh: C«ng nghÖ chÕ t¹o m¸y L−u ®øc b×nh Ch−¬ng 6 gia c«ng bÒ mÆt Chi tiÕt m¸y Chi tiÕt m¸y cã h×nh d¹ng, chñng lo¹i, kÝch th−íc rÊt phong phó. Tuy nhiªn, nÕu xÐt mét c¸ch tæng qu¸t th× chi tiÕt m¸y lµ tæng hîp cña c¸c bÒ mÆt c¬ b¶n nh−: trßn xoay (trong, ngoµi), mÆt ph¼ng, mÆt xo¾n vÝt, mÆt ®Þnh h×nh. Ch−¬ng nµy, chóng ta nghiªn cøu ph−¬ng ph¸p ®Ó gia c«ng c¸c bÒ mÆt ®ã (gia c«ng c¾t gät). 6.1- gia c«ng bÒ mÆt trô ngoµi BÒ mÆt trô ngoµi cã nhiÒu d¹ng kh¸c nhau vÒ kÕt cÊu nh−: trôc (trôc tr¬n, trôc bËc, trôc ng¾n, trôc dµi, trôc ®Æc, trôc rçng); èng (dµy, máng); ®Üa (dµy, máng); c«n. Do vËy, tïy theo tõng lo¹i kÕt cÊu mµ ta cã c¸ch g¸ ®Æt còng nh− chän ph−¬ng ph¸p gia c«ng thÝch hîp. §Ó ®¶m b¶o tÝnh n¨ng sö dông, khi chÕ t¹o trôc cÇn ®¶m b¶o nh÷ng yªu cÇu kü thuËt chñ yÕu sau: - §é chÝnh x¸c kÝch th−íc ®−êng kÝnh c¸c cæ trôc ®Ó l¾p ghÐp ®¹t cÊp chÝnh x¸c 7 ÷ 8, cã thÓ tíi cÊp 6; c¸c sai sè h×nh d¸ng h×nh häc nh− ®é c«n, ®é «van... n»m trong giíi h¹n dung sai ®−êng kÝnh. - §é chÝnh x¸c kÝch th−íc chiÒu dµi mçi bËc trôc kho¶ng 0,05 ÷ 2mm. - §é chÝnh x¸c vÒ vÞ trÝ t−¬ng quan nh− ®é ®¶o c¸c cæ trôc, ®é kh«ng th¼ng gãc gi÷a ®−êng t©m vµ mÆt ®Çu vai trôc sai lÖch giíi h¹n trong kho¶ng 0,01 ÷ 0,05mm - §é nh¸m bÒ mÆt c¸c cæ trôc l¾p ghÐp Ra = 1,25 ÷ 0,16 tïy theo yªu cÇu lµm viÖc cô thÓ. Ph«i ®Ó chÕ t¹o trôc cã thÓ lµ ph«i c¸n theo tiªu chuÈn (gia c«ng c¸c trôc tr¬n, trôc bËc cã chªnh lÖch ®−êng kÝnh c¸c bËc kh«ng lín); ph«i rÌn khu«n, dËp khu«n dïng cho c¸c trôc cã yªu cÇu c¬ tÝnh cao nh− trôc lÖch t©m, trôc khuûu, trong s¶n xuÊt hµng lo¹t lín, hµng khèi; ph«i ®óc b»ng gang cã ®é bÒn cao dïng cho c¸c trôc lín ®Ó gi¶m nhÑ träng l−îng, gi¶m l−îng d− vµ thêi gian gia c«ng. 6.1.1- Gia c«ng tr−íc nhiÖt luyÖn a) TiÖn mÆt trô ngoµi Ph−¬ng ph¸p g¸ ®Æt chi tiÕt: BÒ mÆt trô ngoµi chñ yÕu ®−îc gia c«ng b»ng ph−¬ng ph¸p tiÖn. ChuÈn c«ng nghÖ khi tiÖn bÒ mÆt trô ngoµi cã thÓ lµ mÆt ngoµi, mÆt trong, hai lç t©m, hoÆc kÕt hîp mÆt trong (mÆt ngoµi) víi lç t©m. Tïy theo viÖc chän chuÈn mµ khi gia c«ng mÆt ngoµi ta cã nhiÒu c¸ch g¸ ®Æt chi tiÕt kh¸c nhau: - G¸ trªn m©m cÆp ba chÊu tù ®Þnh t©m (chuÈn lµ mÆt trong, mÆt ngoµi). - G¸ trªn m©m cÆp bèn chÊu (chuÈn lµ mÆt trong, mÆt ngoµi). - G¸ trªn m©m cÆp vµ chèng t©m [chuÈn lµ mÆt trong (ngoµi) vµ lç t©m]. Khoa C¬ khÝ - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa 63
- Gi¸o tr×nh: C«ng nghÖ chÕ t¹o m¸y L−u ®øc b×nh - G¸ trªn hai mòi t©m (chuÈn lµ hai lç t©m). - G¸ b»ng èng kÑp ®µn håi (chuÈn lµ mÆt trong, mÆt ngoµi). - G¸ trªn c¸c lo¹i trôc g¸ (chuÈn lµ mÆt trong). - G¸ trªn c¸c ®å g¸ chuyªn dïng. Ngoµi ra, ®èi víi c¸c chi tiÕt trôc dµi (l/D > 10 ÷ 12) th× ng−êi ta ph¶i dïng thªm luynet. Luynet lµ trang bÞ c«ng nghÖ kh«ng tham gia vµo ®Þnh vÞ mµ chØ ®Ó t¨ng thªm ®é cøng v÷ng cho chi tiÕt gia c«ng. Luynet tÜnh lµ lo¹i luynet ®−îc g¸ cè ®Þnh trªn b¨ng m¸y. Lo¹i nµy cã ®é cøng v÷ng cao nh−ng ®ßi hái ph¶i ®iÒu chØnh c¸c vÊu luynet cÈn thËn. BÒ mÆt cña chi tiÕt gia c«ng tiÕp xóc víi c¸c vÊu ph¶i ®−îc gia c«ng tr−íc sao cho t©m cña nã trïng víi ®−êng t©m hai lç t©m hay ®−êng t©m quay cña m¸y. Luynet ®éng lµ lo¹i luynet ®−îc g¸ cè ®Þnh víi bµn dao, nã lu«n lu«n n»m gÇn vÞ trÝ cña dao c¾t, do vËy nã cã t¸c dông ®ì tèt h¬n luynet tÜnh. Luynet ®éng cã ®é cøng v÷ng kÐm h¬n luynet tÜnh vµ th−êng ®−îc dïng khi gia c«ng trôc tr¬n. VÊu cña luynet ®éng cã thÓ ch¹y tr−íc hoÆc sau vÞ trÝ cña dao c¾t. Khi gia c«ng tinh th× vÊu cña luynet ®éng ch¹y tr−íc vÞ trÝ dao c¾t v× nÕu ch¹y sau th× nã sÏ lµm x−íc bÒ mÆt võa gia c«ng, cßn c¸c tr−êng hîp kh¸c th× vÊu cña luynet ®éng ch¹y sau vÞ trÝ dao c¾t. a) b) H×nh 6.1- TiÖn trôc dïng luynet. a) Dïng luynet cè ®Þnh; b) Dïng luynet di ®éng. Ph−¬ng ph¸p c¾t vµ biÖn ph¸p n©ng cao n¨ng suÊt: * Ph−¬ng ph¸p c¾t: Khi tiÖn th« ta cã thÓ dïng c¸c ph−¬ng ph¸p c¾t sau ®©y: - C¾t theo líp: 1 C¾t tõng líp lµ ph−¬ng ph¸p c¾t mµ viÖc 2 c¾t gät sÏ thùc hiÖn theo tõng líp. 3 Ph−¬ng ph¸p nµy cã ®é cøng v÷ng tèt, lùc c¾t nhá nªn cã thÓ ®¹t ®é chÝnh x¸c cao Khoa C¬ khÝ - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa 64
- Gi¸o tr×nh: C«ng nghÖ chÕ t¹o m¸y L−u ®øc b×nh nh−ng n¨ng suÊt kh«ng cao. - C¾t tõng ®o¹n: C¾t tõng ®o¹n lµ ph−¬ng ph¸p c¾t ®Ó ®¹t 1 kÝch th−íc yªu cÇu theo tõng ®o¹n. 2 §o¹n ®Çu trôc cã l−îng d− lín nªn ph¶i chia thµnh 2 líp ®Ó c¾t cho hÕt l−îng d−, tiÕp theo c¾t tiÕp ®o¹n gi÷a vµ cuèi cïng lµ ®o¹n cuèi. Ph−¬ng ph¸p nµy cã n¨ng suÊt cao nh−ng l−îng d− lín vµ kh«ng ®Òu nhau, lùc c¾t lín vµ ®é cøng v÷ng bÞ gi¶m xuèng. - C¾t phèi hîp: §©y lµ ph−¬ng ph¸p c¾t phèi hîp cña 1 hai ph−¬ng ph¸p trªn, nã cã thÓ ®iÒu hßa 2 ®−îc nh−îc ®iÓm cña hai ph−¬ng ph¸p ®ã. Lóc ®Çu ta c¾t líp ngoµi 1, sau ®ã c¾t c¸c ®o¹n 2. Khi tiÖn tinh, viÖc chän ph−¬ng ph¸p c¾t nµo cßn phô thuéc vµo c¸ch ghi kÝch th−íc, c¸ch chän chuÈn vµ ®é chÝnh x¸c yªu cÇu. * BiÖn ph¸p n©ng cao n¨ng suÊt: N©ng cao ®−îc n¨ng suÊt lao ®éng, gi¶m gi¸ thµnh s¶n phÈm lµ môc tiªu hµng ®Çu cña tÊt c¶ c¸c xÝ nghiÖp s¶n xuÊt. Cã nhiÒu c¸ch ®Ó n©ng cao n¨ng suÊt s¶n xuÊt nh− c¬ khÝ hãa vµ tù ®éng ho¸ c¸c quy tr×nh c«ng nghÖ, sö dông m¸y tù ®éng, m¸y ®iÒu khiÓn theo ch−¬ng tr×nh sè, dïng c¸c ®å g¸ chuyªn dïng, c¬ cÊu kÑp nhanh b»ng khÝ nÐn... ë ®©y, ta xÐt ®Õn ta xÐt ®Õn biÖn ph¸p n©ng cao n¨ng suÊt b»ng c¸ch rót ng¾n thêi gian gia c«ng trùc tiÕp T0: L. i T0 = n. s trong ®ã, L: lµ chiÒu dµi tiÕn dao, L = L0 + lav + lvq víi: L0 lµ chiÕu dµi tiÕn dao thùc. lav lµ kho¶ng chõa ®Ó dao ¨n vµo. lvq lµ kho¶ng chõa ®Ó dao v−ît qu¸. Z i: lµ sè lÇn c¾t hÕt l−îng d−, i = t víi; Z lµ l−îng d−. t lµ chiÒu s©u c¾t. n: lµ sè vßng quay trôc chÝnh. s: lµ l−îng ch¹y dao däc. Nh− vËy, ®Ó rót ng¾n thêi gian gia c«ng trùc tiÕp, ta ph¶i gi¶m chiÒu ®−êng Khoa C¬ khÝ - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa 65
- Gi¸o tr×nh: C«ng nghÖ chÕ t¹o m¸y L−u ®øc b×nh c¾t L, gi¶m sè lÇn c¾t, hoÆc t¨ng sè vßng quay, l−îng ch¹y dao. Sau ®©y lµ c¸c biÖn ph¸p ®Ó n©ng cao n¨ng suÊt dïng cho ph−¬ng ph¸p tiÖn. - Sö dông nhiÒu dao c¾t mét lóc: Thay dao c¾t th«ng th−êng b»ng tæ hîp gåm nhiÒu dao. Khi gia c«ng, mçi dao chØ c¾t mét phÇn cña chiÒu dµi chi tiÕt do vËy ®¹t ®−îc n¨ng suÊt cao. - Sö dông m¸y cã hai bµn dao (m¸y b¸n tù ®éng): Ng−êi ta th−êng sö dông ph−¬ng ph¸p nµy trong s¶n xuÊt lín khi l−îng d− gia c«ng kh¸ lín. Ss S St NhiÒu dao c¾t mét lóc. Dïng m¸y tiÖn b¸n tù ®éng. - T¨ng chÕ ®é c¾t: NÕu ®iÒu kiÖn kü thuËt cho phÐp nh− m¸y ®ñ c«ng suÊt, g¸ kÑp chi tiÕt tèt, dao cô ®¶m b¶o... cã thÓ t¨ng chÕ ®é c¾t lªn cao ®Ó n©ng cao n¨ng suÊt. Ngoµi ra, khi gia c«ng nªn t−íi dung dÞch tr¬n nguéi ®Ó kÐo dµi tuæi thä cña dao vµ gi¶m thêi gian phô. b) Phay th« mÆt trô ngoµi MÆt trô ngoµi cßn cã thÓ gia c«ng b»ng dao phay trô trªn m¸y phay chuyªn dïng vµ cã n¨ng suÊt rÊt cao. M¸y lo¹i nµy cã hai trôc dao l¾p c¸c dao phay vµ mét trôc ®Ó g¸ l¾p chi tiÕt. Khi gia c«ng cã thÓ thùc hiÖn theo hai c¸ch: - Khi gia c«ng c¸c trôc cã kÕt cÊu ®¬n gi¶n, mçi bËc trôc ®−îc gia c«ng cïng lóc bëi hai dao phay l¾p trªn hai trôc dao (h×nh 6.2a). Chi tiÕt sau khi tiÕn vµo vïng gia c«ng ph¶i quay quay ®i mét gãc 1850 ®Ó gia c«ng hÕt toµn bé chu vi bÒ mÆt. - C¸ch hai dïng khi gia c«ng trôc cã kÕt cÊu phøc t¹p h¬n, mçi bÒ mÆt ®−îc gia c«ng bëi mét dao riªng vµ chi tiÕt ph¶i quay ®i 3700 ®Ó c¾t hÕt chu vi bÒ mÆt. a) b) H×nh 6.2- Phay trôc trªn m¸y phay chuyªn dïng. Khoa C¬ khÝ - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa 66
- Gi¸o tr×nh: C«ng nghÖ chÕ t¹o m¸y L−u ®øc b×nh 6.1.2- Gia c«ng lÇn cuèi vµ gia c«ng sau nhiÖt luyÖn a) TiÖn máng §Ó gia c«ng lÇn cuèi, dïng ph−¬ng ph¸p tiÖn máng b»ng dao hîp kim cøng hoÆc dao kim c−¬ng cã l−ìi c¾t ®−îc mµi cÈn thËn ®Ó ®é th¼ng vµ ®é bãng l−ìi c¾t cao. ChÕ ®é c¾t khi tiÖn máng cã l−îng ch¹y dao vµ chiÒu s©u c¾t kh¸ nhá cßn vËn tèc c¾t th× kh¸ lín. Khi gia c«ng hîp kim nh«m, tèc ®é c¾t cã thÓ ®¹t 1000 ÷ 1500 m/ph; víi hîp kim ®ång V = 300 ÷ 450 m/ph; kim lo¹i kh¸c V = 200 ÷ 250 m/ph. Khi tiÖn máng b»ng dao kim c−¬ng cã thÓ kh«ng cÇn dung dÞch tr¬n nguéi nh−ng nÕu dïng dao hîp kim cøng th× cÇn thiÕt ph¶i cã v× kh¶ n¨ng chÞu nhiÖt cña nã kÐm h¬n. M¸y vµ trang bÞ c«ng nghÖ ®Ó tiÖn máng ph¶i cã ®é chÝnh x¸c vµ cøng v÷ng cao. TiÖn máng cã thÓ cho phÐp t¹o ra bÒ mÆt cã cÊp chÝnh x¸c 6, ®é nh¸m Ra = 0,1 ÷ 0,4µm; kh«ng cã h¹t mµi b¸m vµo bÒ mÆt gia c«ng, n¨ng suÊt cao. §©y cã thÓ lµ ph−¬ng ph¸p gia c«ng duy nhÊt ®èi víi vËt liÖu lµ hîp kim mµu v× víi vËt liÖu nµy kh«ng thÓ mµi ®−îc do phoi mµi sÏ dÝnh bÕt vµo bÒ mÆt lµm viÖc cña ®¸ mµi vµ do ®ã lµm mÊt kh¶ n¨ng c¾t gät cña chóng. b) Mµi Sau khi nhiÖt luyÖn, chi tiÕt lu«n bÞ biÕn d¹ng so víi tr−íc khi nhiÖt luyÖn nh− cong vªnh, lç t©m bÞ háng... §Ó gia c«ng sau khi nhiÖt luyÖn, ng−êi ta dïng ph−¬ng ph¸p mµi. H¹t mµi cã thÓ ë d¹ng liªn kÕt cøng (®¸ mµi), tù do (mµi nghiÒn), liªn kÕt ®µn håi (dïng tõ tr−êng ®Ó liªn kÕt). Khi gia c«ng th«, chän ®¸ cøng víi chÊt dÝnh kÕt lµ gèm, ®é h¹t lín; gia c«ng tinh, chän ®¸ mÒm, chÊt dÝnh kÕt h÷u c¬, ®é h¹t nhá. Khi gia c«ng thÐp cøng, chän ®¸ mÒm h¬n so víi khi gia c«ng thÐp mÒm. Mµi b»ng ®¸ mµi: * Ph−¬ng ph¸p mµi cã t©m: Chi tiÕt khi mµi cã t©m th−êng ®−îc g¸ b»ng hai lç t©m hoÆc m©m cÆp kÕt hîp lç t©m. Do ®ã, tr−íc khi mµi ta ph¶i söa l¹i lç t©m vµ n¾n th¼ng l¹i chi tiÕt (nÕu cong). Sn nd z nct Sd H×nh 6.3- Mµi cã t©m. Khoa C¬ khÝ - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa 67
- Gi¸o tr×nh: C«ng nghÖ chÕ t¹o m¸y L−u ®øc b×nh ChuyÓn ®éng c¾t do chuyÓn ®éng quay cña ®¸ mµi t¹o nªn, vËn tèc c¾t th−êng kho¶ng v = 25 ÷ 50 (m/s). Chi tiÕt còng quay víi chiÒu ng−îc l¹i víi ®¸ mµi nh−ng vËn tèc quay nhá, kho¶ng: vct = (1 ÷ 3%)v. Khi mµi cã t©m, th−êng dïng hai ph−¬ng ph¸p ¨n dao: däc vµ ngang. - Mµi ¨n dao däc: Ph−¬ng ph¸p ch¹y dao däc th−êng dïng khi mµi c¸c bÒ mÆt cã chiÒu dµi lín h¬n so víi chiÒu réng ®¸ mµi. Sau mçi hµnh tr×nh ch¹y dao däc, ®¸ mµi míi tiÕn s©u vµo mét Sd nd l−îng ch¹y dao ngang. Ph−¬ng ph¸p nµy rÊt th«ng dông, ®¹t ®é chÝnh x¸c cao, ®é s©u c¾t nhá (c¾t nct th« t = 0,1 ÷ 0,4 mm; c¾t tinh t = H×nh 6.4- Ch¹y dao däc. 0,01 ÷ 0,04 mm) nªn lùc mµi bÐ. L−îng tiÕn dao däc ®−îc chän theo chiÒu réng ®¸ B, khi mµi th« th−êng lÊy Sd = (0,3 ÷ 0,7)B; khi mµi tinh lÊy Sd = (0,2 ÷ 0,3)B. Khi mµi tinh, ë nh÷ng lÇn ch¹y dao cuèi ta kh«ng cho ®¸ tiÕn s©u vµo n÷a mµ vÉn cho tiÕp tôc mµi ®Õn khi t¾t hoa löa míi th«i. - Mµi ¨n dao ngang: Th−êng dïng ph−¬ng ph¸p nµy khi mµi chi tiÕt cã ®−êng kÝnh lín, chiÒu dµi bÒ mÆt cÇn mµi ng¾n h¬n chiÒu réng ®¸ mµi, s¶n l−îng lín. C¸ch mµi nµy ®ßi hái ®é cøng v÷ng chi tiÕt tèt, m¸ycã c«ng suÊt lín, ®¸ nd réng b¶n vµ söa ®¸ thËt tèt. Sn ¦u ®iÓm cña c¸ch mµi nµy lµ ®¹t n¨ng suÊt cao, cã thÓ kÕt hîp mµi mÆt bËc vµ ngçng trôc ®ång thêi hoÆc mµi c¸c bÒ mÆt ®Þnh h×nh. Tuy nhiªn ®é nct chÝnh x¸c ®¹t ®−îc kh«ng cao vµ phô H×nh 6.5- Ch¹y dao ngang thuéc vµo chÕ ®é söa ®¸. TÝnh thêi gian c¬ b¶n: L a + Khi mµi ¨n dao däc: T0 = ⋅ ⋅ K ( ph) n ct .S d S n trong ®ã: L: chiÒu dµi hµnh tr×nh däc: L = L0 - (0,4 ÷ 0,6)B; víi B lµ chiÒu réng ®¸ mµi; L0 lµ chiÒu dµi cña bÒ mÆt cÇn mµi. nct: Sè vßng quay chi tiÕt trong mét phót, v/ph. Sd: Lµ l−îng ch¹y dao däc, mm/ vßng chi tiÕt. §−îc x¸c ®Þnh b»ng α.B/ vßng Khoa C¬ khÝ - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa 68
- Gi¸o tr×nh: C«ng nghÖ chÕ t¹o m¸y L−u ®øc b×nh chi tiÕt. Khi mµi th«, α = 0,5 ÷ 0,8; khi mµi tinh, α = 0,2 ÷ 0,5. K : HÖ sè liªn quan víi ®é chÝnh x¸c khi mµi (mµi t¾t hoa löa). Khi yªu cÇu ®¹t ®é chÝnh x¸c ®Õn 0,02 ÷ 0,03 mm, K = 1,7; khi ®¹t ®é chÝnh x¸c ®Õn 0,04 ÷ 0,06mm, K = 1,4; khi ®¹t ®é chÝnh x¸c ®Õn 0,07 ÷ 0,09 mm, K = 1,25; khi ®¹t ®é chÝnh x¸c ®Õn 0,1 ÷ 0,15 mm, K = 1,1. a :l−îng d− mµi tÝnh cho mét phÝa, mm. Sn :l−îng ¨n dao ngang, mm/htk a + Khi mµi ¨n dao ngang: T0 = ⋅ K (ph ) n ct .S n C¸c gi¸ trÞ a, nct, K ®−îc x¸c ®Þnh nh− trªn. Sn: lµ l−îng tiÕn dao ngang, mm/ vßng chi tiÕt. * Ph−¬ng ph¸p mµi kh«ng t©m: Mµi kh«ng t©m cã ®Æc ®iÓm lµ chuÈn ®Þnh vÞ cña chi tiÕt gia c«ng chÝnh lµ bÒ mÆt gia c«ng. Chi tiÕt mµi ®−îc ®Æt tù do lªn c¨n ®ì mµ kh«ng cÇn ®Þnh vÞ, kÑp chÆt. §èi víi c¸c chi tiÕt ng¾n, cã thÓ ®Æt nèi tiÕp nhau trªn m¸ng dÉn. Do vËy n¨ng suÊt gia c«ng cao, thÝch hîp víi d¹ng s¶n xuÊt lo¹t lín hoÆc hµng khèi. Chi tiÕt n»m gi÷a hai ®¸ mµi, mét ®¸ c¾t vµ mét ®¸ dÉn. §¸ dÉn dïng ®Ó t¹o ra chuyÓn ®éng quay (ng−îc chiÒu víi ®¸ c¾t) vµ tÞnh tiÕn däc trôc cho chi tiÕt. Tèc ®é c¾t cña ®¸ mµi kho¶ng v = 30 ÷ 50 m/s, tèc ®é cña ®¸ dÉn nhá h¬n tèc ®é cña ®¸ c¾t kho¶ng 75 ÷ 80 lÇn, v× thÕ ma s¸t gi÷a vËt mµi víi ®¸ dÉn lín h¬n nhiÒu so víi ®¸ c¾t. vdÉn vct v®¸ h §¸ dÉn §¸ mµi Dao ®ì Chi tiÕt H×nh 6.6- Mµi kh«ng t©m §å g¸ chÝnh cña chi tiÕt khi mµi kh«ng t©m lµ c¨n ®ì. MÆt cña c¨n ®ì ph¶i ®Æt song song víi trôc cña ®¸ mµi. Gãc nghiªng cña c¨n ®ì lµ 300 (khi chi tiÕt cã kÝch th−íc lín d > 30 mm th× gãc nghiªng kho¶ng 20 ÷ 250). MÆt v¸t cña c¨n ®ì ph¶i h−íng vµo phÝa ®¸ dÉn vµ cïng víi ®¸ dÉn h×nh thµnh nªn khèi V ®Þnh vÞ chi tiÕt. ChiÒu cao g¸ ®Æt cña chi tiÕt khi mµi kh«ng t©m cã ¶nh h−ëng ®Õn chÊt l−îng gia c«ng rÊt nhiÒu. Th«ng th−êng, ng−êi ta ph¶i ®Æt c¨n ®ì lµm sao cho t©m cña chi Khoa C¬ khÝ - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa 69
- Gi¸o tr×nh: C«ng nghÖ chÕ t¹o m¸y L−u ®øc b×nh tiÕt cao h¬n t©m cña ®¸ mµi vµ ®¸ dÉn (®Ó kh«ng bÞ mÐo) mét kho¶ng (0,5 ÷ 1) b¸n kÝnh chi tiÕt nh−ng nhá h¬n 14 mm. Mµi kh«ng t©m cã −u ®iÓm lµ n¨ng suÊt gia c«ng cao, thÝch hîp cho d¹ng s¶n xuÊt hµng lo¹t, khèi, cã thÓ mµi ®−îc c¸c chi tiÕt mµ kh«ng thÓ mµi cã t©m nh− chi tiÕt nhá, ng¾n nh− chèt xÝch, viªn bi kim... v× khi ®ã kh«ng thÓ t¹o nªn lç t©m ®Ó g¸ ®Æt hoÆc ®¸ mµi sÏ c¾t vµo c¸c mòi t©m hoÆc ®å g¸ cña m¸y. Tuy nhiªn l¹i cã nh−îc ®iÓm lµ kh«ng ®¶m b¶o ®é ®ång t©m gi÷a c¸c cæ trôc, kh«ng gia c«ng ®−îc c¸c bÒ mÆt kh«ng liªn tôc (nh− cã r·nh then) nªn chñ yÕu lµ ®Ó gia c«ng trôc tr¬n. Cã 2 ph−¬ng ph¸p mµi v« t©m: Mµi ¨n dao däc vµ mµi ¨n dao ngang. - Mµi ¨n dao däc: Mµi kh«ng t©m ch¹y dao däc vÒ B¸nh mµi B¸nh dÉn tÝnh chÊt c¸c chuyÓn ®éng gièng nh− mµi cã t©m nh−ng kh¸c ë chç lµ ®¸ dÉn lµm nhiÖm vô cung cÊp cho chi tiÕt chuyÓn ®éng quay vµ tÞnh tiÕn. §¸ dÉn cã d¹ng hypecb«l«it trßn xoay vµ ®−îc ®Æt nghiªng ®i mét gãc α = (1 ÷ 40). Tèc ®é quay Vct vµ tèc ®é ch¹y C¨n ®ì α däc Sd cña chi tiÕt phô thuéc vµo tèc ®é ®¸ dÉn V®.dÉn vµ α. H×nh 6.7- Ch¹y dao däc. Vct = V®.dÉn. cosα.η (m/ph) Sd = V®.dÉn. sinα.η/ 1000 (mm/ph) trong ®ã, η lµ hÖ sè tr−ît gi÷a chi tiÕt vµ ®¸ dÉn, η =0,95 ÷ 0,98. Khi biÕt ®−êng kÝnh Dd.dÉn vµ tèc ®é quay n®.dÉn cña ®¸ dÉn, cã thÓ x¸c ®Þnh Vct vµ Sd theo c«ng thøc sau: π.D d.dan .n d.dan Vct = ⋅ cos α.η (m / ph ) 1000 S d = π.D d.dan .n d.dan ⋅ sin α ⋅ .η (mm / ph ) Khi mµi tinh, α th−êng chän tõ 1 ÷ 20 ; khi mµi th« chän tõ 2030’ ÷ 40. Ph−¬ng ph¸p nµy cho phÐp ®¹t ®é chÝnh x¸c h×nh d¹ng h×nh häc bÒ mÆt rÊt cao. - Mµi ¨n dao ngang: Mµi kh«ng t©m ¨n dao ngang t−¬ng tù nh− mµi cã t©m ¨n dao ngang. Nã cã thÓ gia c«ng ®−îc trôc bËc, nÕu söa ®¸ chÝnh x¸c cã thÓ mµi ®−îc mÆt c«n, mÆt ®Þnh h×nh nh−ng yªu cÇu ®é cøng v÷ng cña chi tiÕt ph¶i tèt vµ mÆt gia c«ng ph¶i ng¾n. B¸nh dÉn kh«ng cÇn cã d¹ng hypecb«l«it mµ lµ h×nh trô vµ trôc cña nã ®Æt song song víi trôc ®¸ mµi (α = 0). Trong tr−êng hîp ®ã, ta thÊy Sd sÏ b»ng 0. ViÖc ¨n dao ngang Sn ®−îc thùc hiÖn b»ng c¸ch tiÕn ®¸ dÉn h−íng vµo phÝa ®¸ mµi. Th«ng th−êng Sn = 0,003 - 0,01mm/vßng chi tiÕt. Khoa C¬ khÝ - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa 70
- Gi¸o tr×nh: C«ng nghÖ chÕ t¹o m¸y L−u ®øc b×nh Tr−êng hîp mµi bÒ mÆt c«n, trôc ®¸ dÉn sÏ ®−îc quay ®i 1 gãc so víi trôc ®¸ mµi b»ng gãc c«n cña chi tiÕt cÇn mµi. Khi ®ã cÇn thªm mét chèt tú chèng vµo mÆt ®Çu c«n lín ®Ó tr¸nh tr−êng hîp chi tiÕt bÞ ®Èy lïi khi mµi, lµm mÊt ®é chÝnh x¸c. TÝnh thêi gian c¬ b¶n: l 0 .m + B (ph ) + Khi mµi ¨n dao däc: T0 = K Sd ⋅ m trong ®ã: lo: chiÒu dµi chi tiÕt ®−îc mµi, mm. m: sè l−îng chi tiÕt trong lo¹t ®−îc mµi liªn tôc theo d©y chuyÒn. B: chiÒu réng ®¸ mµi, mm. Sd: l−îng tiÕn dao däc, ®−îc x¸c ®Þnh nh− ë trªn (mm/ph). K: hÖ sè tÝnh ®Õn ®é chÝnh x¸c khi mµi. K (ph ) a + Khi mµi ¨n dao ngang: T0 = n ⋅Sn trong ®ã: a: l−îng d− mét phÝa, mm. n: sè vßng quay chi tiÕt trong 1 phót, v/ph. Sn: l−îng ¨n dao ngang cña ®¸ dÉn, mm/vßng chi tiÕt. K: hÖ sè chÝnh x¸c ho¸. Mµi nghiÒn: Mµi nghiÒn lµ qu¸ tr×nh sö dông c¸c h¹t mµi cã ®é h¹t nhá ë d¹ng tù do, trén víi c¸c lo¹i dung dÞch (dÇu nhên, mì bß, paraphin vµ mét sè axit h÷u c¬), sau ®ã phñ lªn bÒ mÆt lµm viÖc cña dông cô nghiÒn. Khi ®−a dông cô nghiÒn vµo tiÕp xóc víi bÒ mÆt chi tiÕt gia c«ng ph¶i t¹o cho nã mét ¸p lùc cÇn thiÕt (kh«ng lín l¾m), nhê ¸p lùc nµy vµ c¸c chuyÓn ®éng t−¬ng ®èi, c¸c h¹t mµi sÏ c¾t ®i mét líp tÕ vi trªn bÒ mÆt chi tiÕt gia c«ng lµm t¨ng ®é bãng bÒ mÆt. §é chÝnh x¸c vÒ kÝch th−íc cã thÓ ®¹t ®−îc cÊp 6 - 7 vµ nh¸m bÒ mÆt ®¹t ®Õn Rz = 0,04 ÷ 0,63. Tuy nhiªn, ph«i tr−íc khi mµi nghiÒn ph¶i ®−îc gia c«ng chÝnh x¸c (®Õn cÊp 7 vµ nh¸m bÒ mÆt ph¶i ®¹t Ra = 0,63 ÷ 2,5) v× mµi nghiÒn kh«ng söa ®−îc sai lÖch vÞ trÝ t−¬ng quan do l−îng d− khi mµi nghiÒn kh«ng lín h¬n 0,02 mm. Dông cô nghiÒn ®−îc chÕ t¹o b»ng vËt liÖu mÒm h¬n so víi c¸c chi tiÕt ®−îc nghiÒn, th«ng th−êng ®−îc chÕ t¹o b»ng gang Peclit, Ferit, ®ång... Tïy theo bÒ mÆt gia c«ng mµ dông cô nghiÒn lµ b¹c ch÷ C hay tÊm ph¼ng nh−ng ph¶i ®¶m b¶o r»ng cã thÓ ®iÒu chØnh ®−îc ¸p suÊt nghiÒn theo gi¸ trÞ yªu cÇu cÇn thiÕt. ¸p suÊt khi nghiÒn th−êng chän trong kho¶ng tõ 2 ÷ 8 Kg/cm2; gi¸ trÞ lín dïng cho nghiÒn th«, gi¸ trÞ nhá cho nghiÒn tinh. Tèc ®é c¾t th−êng ®−îc chän thÊp, tõ 10 ÷ 12 m/ph. §é h¹t khi nghiÒn th−êng chän tõ M3 ®Õn M20, ®é h¹t M3 dïng khi nghiÒn lÇn cuèi hay ch¹y rµ, M20 dïng khi nghiÒn th«. Khoa C¬ khÝ - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa 71
- Gi¸o tr×nh: C«ng nghÖ chÕ t¹o m¸y L−u ®øc b×nh C¸c chuyÓn ®éng c¾t khi nghiÒn gåm: TÞnh tiÕn khø håi vµ quay trßn. Tuú theo tr−êng hîp cô thÓ mµ c¸c chuyÓn ®éng nµy cã thÓ do chi tiÕt hay dông cô thùc hiÖn. Nguyªn lý lµm viÖc cña mµi §Üa ®ì chi tiÕt nghiÒn víi dông cô nghiÒn lµ tÊm ph¼ng: Mét ®Üa nghiÒn cã chuyÓn ®éng quay trßn, ®Üa nghiÒn kh¸c cã thÓ ®øng yªn hoÆc quay trßn (ng−îc chiÒu víi ®Üa kia). Chi tiÕt ®−îc ®Æt gi÷a hai ®Üa §Üa nghiÒn Chi tiÕt nghiÒn vµ trong ®Üa c¸ch (kh«ng h−íng H×nh 6.8- Mµi nghiÒn mÆt trô ngoµi t©m vµo ®Üa c¸ch). §Üa c¸ch cã t©m quay lÖch so víi t©m quay cña hai ®Üa nghiÒn vµ cã xÎ r·nh, do vËy chi tiÕt gia c«ng sÏ quay quanh t©m ®Üa nghiÒn, quay quanh t©m cña nã vµ chuyÓn ®éng qua l¹i theo ph−¬ng däc trôc cña nã (ch¹y trong r·nh cña ®Üa c¸ch). Mµi nghiÒn nãi chung cã n¨ng suÊt thÊp v× h¹t mµi cã kÝch th−íc nhá, vËn tèc nghiÒn vµ ¸p lùc nghiÒn thÊp. BÒ mÆt sau mµi nghiÒn cã thÓ ®¹t ®é chÝnh x¸c cÊp 6, ®é nh¸m bÒ mÆt Ra = 0,2 ÷ 0,01, chÊt l−îng bÒ mÆt tèt v× líp kim lo¹i ®−îc c¾t rÊt máng, lùc c¾t kh«ng lín, nhiÖt c¾t kh«ng cao. Mµi siªu tinh: Mµi siªu tinh lµ ph−¬ng ph¸p gia c«ng lÇn cuèi, cã thÓ ®¹t cÊp chÝnh x¸c 6 vµ Rz = 0,05 ÷ 0,8. Dông cô mµi lµ ®Çu mang c¸c thái ®¸. Chi tiÕt cã chuyÓn ®éng quay víi vËn tèc v = 6 ÷ 30 m/ph, cßn ®¸ mµi tÞnh tiÕn theo ph−¬ng däc trôc cña chi tiÕt víi tèc ®é 0,1 mm/vg. §Æc biÖt, ®Çu ®¸ mµi cßn cã thªm chuyÓn ®éng l¾c ng¾n däc trôc víi tÇn sè cao (500 ÷ 2000 hµnh tr×nh kÐp/phót), nh−ng hµnh tr×nh rÊt ng¾n (2 ÷ 6 mm). Sd f n H×nh 6.9- Mµi siªu tinh. Khi mµi siªu tinh, ¸p lùc cña ®¸ mµi rÊt nhá, tèc ®é c¾t t−¬ng ®èi thÊp. Do cã chuyÓn ®éng c¾t phøc t¹p nªn c¸c vÕt c¾t míi xãa ®Òu lªn nhau lµm cho ®é nh½n bãng cao (Rz = 0,05 ÷0,1 µm) vµ thêi gian mµi ng¾n. Tuy nhiªn, còng nh− mµi nghiÒn, mµi siªu tinh kh«ng söa ®−îc sai lÖch h×nh d¸ng vµ vÞ trÝ t−¬ng quan nªn l−îng d− gia c«ng rÊt nhá (5 ÷ 7 µm). Do vËy, tr−íc khi mµi siªu tinh ph¶i gia c«ng tr−íc ®Ó ®¹t ®−îc kÝch th−íc giíi h¹n trªn trong b¶n vÏ. Khoa C¬ khÝ - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa 72
- Gi¸o tr×nh: C«ng nghÖ chÕ t¹o m¸y L−u ®øc b×nh §¸nh bãng: §¸nh bãng lµ ph−¬ng ph¸p lµm t¨ng ®é bãng bÒ mÆt, th−êng dïng cho tr−íc khi m¹ vµ c¸c chi tiÕt trang trÝ víi l−îng d− khi gia c«ng kh«ng lín h¬n 5µm. §¸nh bãng dïng h¹t mµi rÊt nhá trén víi dÇu nhên ®Æc b«i lªn b¸nh ®¸nh bãng ®µn håi (b»ng gç, v¶i, da Ðp, d©y ®ai) quay víi tèc ®é rÊt cao (20 ÷ 40 m/s). Tr−íc khi ®¸nh bãng, chi tiÕt ph¶i qua mµi vµ c¸c ph−¬ng ph¸p gia c«ng tinh kh¸c. Khi ®¸nh bãng, cã thÓ ¸p chi tiÕt vµo b¸nh mµi b»ng tay hoÆc b»ng m¸y. §¸nh bãng cã thÓ ®¹t Rz = 0,05 ÷0,1, nh−ng kh«ng thÓ söa ®−îc sai lÖch h×nh d¸ng, vÞ trÝ t−¬ng quan, c¸c khuyÕt tËt ®Ó l¹i trªn bÒ mÆt (rç, lâm). 6.2- gia c«ng bÒ mÆt trô trong Còng gièng nh− bÒ mÆt trô ngoµi, bÒ mÆt trô trong (lç) còng cã nhiÒu lo¹i nh− lç tr¬n, lç bËc, lç c«n, lç ®Þnh h×nh. Tïy thuéc vµo tõng lo¹i mµ ta cã c¸c biÖn ph¸p c«ng nghÖ kh¸c nhau ®Ó gia c«ng c¸c bÒ mÆt ®ã. §Ó thuËn tiÖn trong viÖc x¸c ®Þnh gi¶i ph¸p c«ng nghÖ khi gia c«ng lç, ng−êi ta tiÕn hµnh ph©n lo¹i lç theo tû lÖ gi÷a chiÒu s©u lç l vµ ®−êng kÝnh lç d nh− sau: - Lç ng¾n: l/d < 0,5. - Lç th−êng: 0,5 < l/d < 3. - Lç dµi: 3 < l/d < 10. - Lç s©u: l/d > 10 6.2.1- Gia c«ng tr−íc nhiÖt luyÖn a- Khoan lç Khoan lµ mét trong nh÷ng ph−¬ng ph¸p phæ biÕn vµ c¬ b¶n nhÊt ®Ó gia c«ng lç trªn vËt liÖu ®Æc. Khoan kh«ng nh÷ng ®−îc thùc hiÖn trªn m¸y khoan mµ cßn thùc hiÖn kh¸ réng r·i vµ th−êng xuyªn trªn c¸c m¸y tiÖn, m¸y phay, m¸y doa... Khoan cã thÓ gia c«ng ®−îc c¸c lo¹i lç th«ng vµ kh«ng th«ng víi ®−êng kÝnh tõ 0,25 ÷ 80 mm; ®é chÝnh x¸c gia c«ng thÊp, chØ ®¹t cÊp 10, 11 (cao nhÊt chØ lµ 7 ®èi víi khoan nßng sóng); ®é nh¸m bÒ mÆt Ra = 20 ÷ 40 µm. Do vËy, khoan chØ dïng ®Ó gia c«ng c¸c lç b¾t bul«ng, lç lµm ren, c¸c lç cã yªu cÇu kh«ng cao vµ nguyªn c«ng th« cho c¸c nguyªn c«ng tinh sau nã. KÝch th−íc lç gia c«ng b»ng ph−¬ng ph¸p khoan phô thuéc vµo kÝch th−íc mòi khoan. §èi víi lç th«ng nhá, trung b×nh th−êng dïng mòi khoan ruét gµ; lç lín, chiÒu dµy nhá vµ th«ng th× dïng mòi khoan vµnh; cßn ®èi víi lç s©u (l/d > 10 ÷ 12) th× dïng mòi khoan nßng sóng. Së dÜ khoan chØ ®¹t ®é chÝnh x¸c thÊp lµ v×: - KÕt cÊu mòi khoan ch−a hoµn thiÖn. Lu«n ph¶i tån t¹i l−ìi c¾t ngang (v× kh«ng thÓ chÕ t¹o mòi khoan cã ®−êng kÝnh lâi b»ng kh«ng), t¹i l−ìi c¾t ngang gãc tr−íc γ < 0, cho nªn l−ìi c¾t ngang cµng dµi th× lùc däc trôc cµng lín, mòi khoan cµng nhanh mßn. Ngµy nay, ng−êi ta cè g¾ng chÕ t¹o mòi khoan sao cho l−ìi c¾t ngang cµng ng¾n cµng tèt. Khoa C¬ khÝ - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa 73
- Gi¸o tr×nh: C«ng nghÖ chÕ t¹o m¸y L−u ®øc b×nh - C¸c sai sè do chÕ t¹o vµ mµi mòi khoan sinh ra (®é kh«ng ®ång t©m gi÷a phÇn c¾t vµ chu«i c«n) sÏ lµm cho lç khoan bÞ lay réng ra. Trªn mòi khoan, phÇn c¾t cã ®é c«n ng−îc, khi mòi khoan mµi l¹i cµng nhiÒu th× kÝch th−íc lç sÏ nhá ®i. 2ϕ = 116 ÷ 1200 a) b) c) H×nh 6.10- C¸c lo¹i mòi khoan. a) Mòi khoan ruét gµ; b) Mòi khoan vµnh; c) Mòi khoan nßng sóng. * C¸c sai sè x¶y ra khi khoan: Lç khoan bÞ cong Lç khoan bÞ lay réng Lç khoan bÞ tãp, loe H×nh 6.11- C¸c lo¹i sai sè khi khoan. - Lç khoan bÞ cong: sai sè nµy do mµi hai l−ìi c¾t kh«ng ®Òu, lùc däc trôc cña mòi khoan kh«ng ®Òu lµm cho lç khoan bÞ cong, lo¹i nµy hay gÆp khi khoan trªn m¸y khoan hay m¸y phay (chi tiÕt ®øng yªn). Ngoµi ra, khi khoan c¸c vËt liÖu mµ lç khoan gÆp ph¶i c¸c rç khÝ hay pha cøng còng bÞ sai sè nµy. - Lç khoan bÞ lay réng: khi t©m quay vµ t©m phÇn c¾t cña mòi khoan kh«ng trïng nhau sÏ lµm cho lç khoan bÞ réng ra. - Lç khoan bÞ tãp, loe: do khi ¨n dao kh«ng ®óng t©m, ®é cøng v÷ng mòi khoan kÐm sÏ lµm cho t©m quay vµ t©m mòi khoan bÞ lÖch ®i mét gãc. - Lç bÞ thu hÑp: Trªn mòi khoan, phÇn c¾t cã ®é c«n ng−îc, khi mßn th× ta sÏ mµi l¹i, nÕu mòi khoan mµi l¹i cµng nhiÒu th× kÝch th−íc mòi khoan sÏ cµng nhá so víi ban ®Çu, do ®ã lç gia c«ng sÏ nhá ®i. * BiÖn ph¸p kh¾c phôc: Ngoµi nh÷ng biÖn ph¸p ®¶m b¶o ®é cøng v÷ng vµ ®é chÝnh x¸c cña hÖ thèng c«ng nghÖ nh− ®é chÝnh x¸c cña m¸y, dao, ®å g¸; kÕt cÊu hîp lý cña chi tiÕt; cßn ph¶i chó ý ®Õn c¸c biÖn ph¸p c«ng nghÖ sau ®©y: - Gi¶m bít lùc chiÒu trôc vµ m«men c¾t b»ng c¸ch gi¶m bít chiÒu dµi l−ìi c¾t ngang khi mµi s¾c mòi khoan. Khoa C¬ khÝ - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa 74
- Gi¸o tr×nh: C«ng nghÖ chÕ t¹o m¸y L−u ®øc b×nh - Khi khoan lç s©u, nªn cho chi tiÕt quay t¹o chuyÓn ®éng c¾t, cßn mòi khoan thùc hiÖn chuyÓn ®éng tÞnh tiÕn, chän l−îng ch¹y dao nhá ®Ó lùc c¾t bÐ, kh«ng ¶nh h−ëng ®Õn qu¸ tr×nh c¾t gät (v× do mòi khoan kÐm cøng v÷ng nªn nÕu nã võa quay, võa tÞnh tiÕn th× sÏ dÔ bÞ nghiªng hoÆc lÖch). - Dïng b¹c dÉn h−íng ®Ó ®¶m b¶o ®é chÝnh x¸c. - Khoan lç nhá ph¶i khoan måi tr−íc ®Ó ®Þnh t©m b»ng mòi khoan ng¾n. - Dïng pointu ®Ó lÊy dÊu tr−íc khi khoan. - Sö dông dung dÞch tr¬n nguéi ®óng vµ ®ñ. b) KhoÐt KhoÐt lµ nguyªn c«ng ®Ó më réng lç, n©ng cao ®é chÝnh x¸c sau khi khoan vµ chØ cã thÓ thùc hiÖn víi c¸c lç cã s½n (lç ®óc, dËp, khoan). KhoÐt cßn lµ nguyªn c«ng chuÈn bÞ cho nguyªn c«ng doa, mµi. KhoÐt cã thÓ ®¹t ®é chÝnh x¸c cÊp 8, 9; ®é nh¸m bÒ mÆt Ra = 2,5 ÷ 1,25. Mòi khoÐt cã ®Æc ®iÓm lµ cã 3 ÷ 4 l−ìi c¾t, ®é cøng v÷ng lín h¬n nhiÒu so víi mòi khoan, do vËy dÔ thùc hiÖn viÖc gia c«ng víi l−îng d− lín, cã thÓ söa ®−îc c¸c sai lÖch vÒ h×nh d¸ng h×nh häc vµ vÞ trÝ t−¬ng quan mµ khoan kh«ng thÓ lµm ®−îc, ®ång thêi n©ng cao ®−îc ®é bãng, ®é chÝnh x¸c, n¨ng suÊt. KhoÐt th−êng dïng ®Ó gia c«ng lç trô, nÕu dïng mòi khoÐt ®Þnh h×nh cã thÓ v¸t miÖng loe, gia c«ng lç c«n, lç bËc, gia c«ng mÆt ph¼ng miÖng lç ... §Ó n©ng cao ®é chÝnh x¸c cña lç vµ gi¶m bít thêi gian phô, n©ng cao n¨ng suÊt, cã thÓ dïng b¹c dÉn h−íng mét phÝa hoÆc hai phÝa khi khoÐt. B¹c dÉn Chi tiÕt B¹c dÉn Chi tiÕt H×nh 6.12- Dïng b¹c dÉn h−íng cho nguyªn c«ng khoÐt. c) Doa Doa lµ ph−¬ng ph¸p gia c«ng tinh hoÆc b¸n tinh c¸c lç sau khi khoan, khoÐt hoÆc sau khi khoan víi c¸c kÝch th−íc nhá. Doa cã thÓ thùc hiÖn trªn c¸c lo¹i m¸y doa, m¸y tiÖn hay m¸y khoan hoÆc cã thÓ doa tay. Doa cã thÓ ®¹t ®é chÝnh x¸c cÊp 9 ÷ 7, cã thÓ ®¹t cÊp 6; ®é nh¸m bÒ mÆt Ra = 6,3 ÷ 1,25 µm, cã khi ®¹t 0,63 µm. Khoa C¬ khÝ - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa 75
- Gi¸o tr×nh: C«ng nghÖ chÕ t¹o m¸y L−u ®øc b×nh H×nh 6.13- Dao doa. Dao doa cã ®é cøng v÷ng cao, sè l−ìi c¾t nhiÒu (6 ÷ 18) nh−ng ph©n bè kh«ng ®èi xøng ®Ó tr¸nh rung ®éng vµ sai sè in dËp. L−ìi c¾t cña dao doa cã thÓ lµ l−ìi th¼ng hay l−ìi xo¾n èc; r¨ng cã thÓ lµ nguyªn hay r¨ng ch¾p (cã thÓ thay ®æi ®−îc ®−êng kÝnh gia c«ng). Doa cã n¨ng suÊt cao do cã nhiÒu l−ìi c¾t, dï cho tèc ®é c¾t khi doa thÊp (8 ÷ 10 m/ph) nh−ng l−îng ch¹y dao lín, kho¶ng 0,5 ÷ 3,5 mm/v. Gi¸ thµnh cña dao doa cao, h¬n n÷a dao doa th−êng ®i theo bé víi mòi khoan vµ khoÐt cho nªn chØ ®¹t hiÖu qu¶ kinh tÕ khi s¶n xuÊt lo¹t lín ®èi víi c¸c lç tiªu chuÈn. Cßn trong s¶n xuÊt ®¬n chiÕc, cã thÓ thay doa b»ng tiÖn. L−îng d− khi doa nhá vµ yªu cÇu ®é ®ång ®Òu kh¸ kh¾t khe. Khi doa th«, l−îng d− kho¶ng 0,25 ÷ 0,5 mm; khi doa tinh kho¶ng 0,05 ÷ 0,15 mm. Khi l−îng d− qu¸ nhá sÏ cã hiÖn t−îng bÞ tr−ît, ®é bãng kÐm; nh−ng nÕu l−îng d− qu¸ lín, dao chÞu t¶i cao, nhanh mßn vµ c¹o lªn bÒ mÆt chi tiÕt lµm biÕn cøng g©y khã kh¨n cho nguyªn c«ng doa tinh (v× thÕ kh«ng nªn dïng dao tinh ®· mßn ®Ó doa th«). Doa còng cã thÓ gia c«ng ®−îc lç nhá, to, ng¾n, dµi theo tiªu chuÈn hoÆc kh«ng tiªu chuÈn; lç th«ng hay kh«ng th«ng. Tuy nhiªn, khi doa c¸c lç kh«ng tiªu chuÈn th× ph¶i chÕ t¹o c¸c lo¹i dao chuyªn dïng, lóc ®ã gi¸ thµnh sÏ cao. Bªn c¹nh ®ã, mÆc dï cã thÓ nh−ng kh«ng nªn doa c¸c lç ng¾n, lç kh«ng th«ng, lç cã r·nh däc bëi v× lç ng¾n sÏ kh«ng cã kh¶ n¨ng ®Þnh h−íng dao doa vµ lç gia c«ng dÔ bÞ lay réng; lç kh«ng th«ng th× sÏ kh«ng gia c«ng ®Õn ®¸y lç ®−îc. Cßn lç cã r·nh däc th× kh«ng cã kh¶ n¨ng ®Þnh h−íng ®óng dao víi t©m lç nªn lç gia c«ng sÏ bÞ mÐo. §Ó tr¸nh hiÖn t−îng lay réng lç, cã thÓ dïng c¸c biÖn ph¸p sau: - Dïng trôc doa tïy ®éng: Trôc dao doa kh«ng nèi cøng víi trôc chÝnh mµ nèi l¾c l−. Dao doa lóc nµy ®−îc ®Þnh h−íng chÝnh b»ng lç gia c«ng, do ®ã kh«ng chÞu ¶nh h−ëng sai lÖch cña trôc chÝnh hoÆc sai lÖch vÒ ®é ®ång t©m gi÷a trôc chÝnh vµ trôc dao. - Dïng dao doa tïy ®éng: §©y lµ lo¹i dao doa ®¬n gi¶n, chØ cã hai l−ìi c¾t. L−ìi c¾t cã kh¶ n¨ng xª dÞch Ýt nhiÒu theo ph−¬ng h−íng kÝnh ®Ó tù lùa theo ®−êng t©m lç ®· gia c«ng. Lo¹i nµy th−êng dïng khi gia c«ng c¸c lç phi tiªu chuÈn cã ®−êng kÝnh tõ 75 ÷ 150 mm, −u ®iÓm lµ gän, nhÑ, ®¬n gi¶n, ®¶m b¶o ®é chÝnh x¸c gia c«ng. - §Ó n©ng cao ®é chÝnh x¸c th× ngoµi viÖc t¹o ®iÒu kiÖn cho l−îng d− ®ång ®Òu th× nªn khoan, khoÐt, doa hoÆc Ýt nhÊt lµ khoÐt, doa thùc hiÖn trªn cïng mét lÇn g¸. Khoa C¬ khÝ - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa 76
- Gi¸o tr×nh: C«ng nghÖ chÕ t¹o m¸y L−u ®øc b×nh TÝnh thêi gian c¬ b¶n khi khoan, khoÐt, doa: l.i T0 = (ph ) n.S Trong ®ã: i: sè b−íc gia c«ng. n: sè vßng quay cña dao (hoÆc chi tiÕt khi khoan trªn m¸y tiÖn). S: l−îng tiÕn dao vßng, mm/vßng chi tiÕt. l: chiÒu dµi tiÕn dao, mm. l = l0 + lav + lvq, víi l0 lµ chiÒu s©u cña lç gia c«ng; - lav lµ l−îng ¨n vµo: D−d cot gϕ + (1 ÷ 3) (mm ) + Khi khoan lç tõ vËt liÖu ®Æc: l av = 2 víi, D: ®−êng kÝnh mòi khoan, mm; d: chiÒu réng l−ìi c¾t ngang, mm; ϕ: gãc nghiªng chÝnh cña mòi khoan, rad. + Khi khoan réng lç: lav = t.cotgϕ + (1 ÷ 3) (mm) víi, t: chiÒu s©u c¾t, t = Db - Da trong ®ã, Da: kÝch th−íc lç tr−íc khi khoan (hay khoÐt, doa) réng. Db: kÝch th−íc lç sau khi gia c«ng. - lvq lµ l−îng v−ît qu¸, mm. + Khi khoan lç th«ng: Khoan lç tõ vËt liÖu ®Æc: lvq = 1 ÷ 3 mm. Khoan réng lç: lvq = (0,2 ÷ 0,5)K, víi K lµ chiÒu dµi phÇn söa ®óng + Khi khoan lç kh«ng th«ng: lav = 0. d) TiÖn lç TiÖn lç tuy cã n¨ng suÊt thÊp h¬n khoan hoÆc khoÐt nh−ng l¹i cã kh¶ n¨ng b¶o ®¶m yªu cÇu kü thuËt cao h¬n. Ngoµi ra, tiÖn cßn cã thÓ gia c«ng ®−îc c¸c lo¹i lç lín, lç phi tiªu chuÈn, lç ®−îc t¹o b»ng ®óc, rÌn, dËp s½n, lç c«n, lç bËc, lç cã r·nh, lç kh«ng th«ng hoÆc lç ®Þnh h×nh... H×nh 6.14- TiÖn lç. Khoa C¬ khÝ - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa 77
- Gi¸o tr×nh: C«ng nghÖ chÕ t¹o m¸y L−u ®øc b×nh Tuy nhiªn, c¸c chi tiÕt ®−îc tiÖn lç th−êng ph¶i cã kÕt cÊu thÝch hîp nh− cã d¹ng trßn xoay, kh«ng qu¸ cång kÒnh hay qu¸ lín vÒ khèi l−îng, hoÆc khèi t©m ph©n bè kh«ng qu¸ xa víi t©m lç gia c«ng ®Ó tr¸nh t×nh tr¹ng g©y ra lùc qu¸n tÝnh ly t©m lín; lç kh«ng qu¸ s©u vµ nhá v× h¹n chÕ cña kÝch th−íc vµ ®é cøng v÷ng dao. ChuÈn ®Þnh vÞ khi tiÖn trong chØ cã thÓ lµ mÆt ngoµi hoÆc mÆt ngoµi kÕt hîp víi mÆt ®Çu. Dao tiÖn lç ph¶i cã gãc sau α lín h¬n so víi gãc sau α cña dao tiÖn ngoµi vµ th−êng g¸ dao cao h¬n t©m cña chi tiÕt ®Ó t¨ng gãc sau α khi c¾t, h¹n chÕ sù cä s¸t mÆt sau cña dao vµo bÒ mÆt ®· gia c«ng, mÆt kh¸c cßn cã kh¶ n¨ng chèng rung. TiÖn lç cã thÓ gia c«ng trªn c¸c lo¹i m¸y tiÖn, m¸y phay, m¸y doa... Khi tiÖn lç trªn m¸y tiÖn th× th−êng chØ gia c«ng c¸c lç nhá, ng¾n h×nh trô hoÆc c«n. Cßn c¸c lç cña c¸c chi tiÕt d¹ng hép th−êng ®−îc gia c«ng trªn m¸y doa. Trong s¶n xuÊt ®¬n chiÕc, khi gia c«ng nh÷ng chi tiÕt d¹ng hép nhá, cã thÓ gia c«ng trªn m¸y tiÖn v¹n n¨ng (hoÆc m¸y phay), lóc ®ã chi tiÕt ®−îc g¸ trªn bµn dao vµ cã chuyÓn ®éng däc, cßn dao sÏ thùc hiÖn chuyÓn ®éng c¾t V theo c¸ch gia c«ng trªn m¸y doa. e) Chuèt lç Chuèt lç lµ ph−¬ng ph¸p gia c«ng lç cã n¨ng suÊt cao do nhiÒu l−ìi c¾t cïng tham gia c¾t gät vµ kh«ng mÊt thêi gian cho viÖc ®o, ®iÒu chØnh dao nh− nhiÒu ph−¬ng ph¸p kh¸c. V× thÕ, ph−¬ng ph¸p nµy cã n¨ng suÊt rÊt cao, vµ th−êng dïng khi s¶n xuÊt hµng lo¹t lín, khèi. Chuèt cã thÓ gia c«ng ®¹t ®é chÝnh x¸c bÒ mÆt cÊp 7, ®é nh¸m bÒ mÆt Ra = 0,8 ÷ 0,6; chÊt l−îng bÒ mÆt tèt v× vËn tèc c¾t thÊp nªn biÕn d¹ng dÎo kh«ng nhiÒu. Khi chuèt lç, chuyÓn ®éng c¾t chÝnh lµ chuyÓn ®éng tÞnh tiÕn cña dao, chi tiÕt ®øng yªn. Qu¸ tr×nh chuèt kh«ng cã chuyÓn ®éng ch¹y dao. Cã thÓ chia thµnh hai lo¹i: chuèt ®Èy vµ chuèt kÐo. Chuèt cã thÓ thay thÓ gia c«ng mét lÇn c¸c nguyªn c«ng th«, b¸n tinh vµ tinh; thay thÕ cho c¶ khoan réng, khoÐt vµ doa; kÕt hîp chuèt lç víi r·nh then hay r·nh then hoa. H×nh 6.15- S¬ ®å chuèt lç. a) Chuèt kÐo; b) Chuèt ®Èy Khoa C¬ khÝ - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa 78
- Gi¸o tr×nh: C«ng nghÖ chÕ t¹o m¸y L−u ®øc b×nh Chuèt cã thÓ gia c«ng ®−îc c¸c lo¹i lç trßn, vu«ng, ®Þnh h×nh nh−ng ph¶i lµ lç th«ng, th¼ng vµ tiÕt diÖn kh«ng ®æi; c¸c lç cã ®−êng kÝnh ®Õn 320 mm, then hoa ®−êng kÝnh ®Õn 420 mm, r·nh réng 100 mm, chiÒu dµi lç ®Õn 10 m. Tuy nhiªn, dao chuèt rÊt ®¾t tiÒn, khã chÕ t¹o. Lùc chuèt lín nªn m¸y ph¶i cã c«ng suÊt lín; chi tiÕt, dao, m¸y ph¶i cã ®é cøng v÷ng lín. Chuèt kh«ng söa ®−îc sai lÖch vÒ vÞ trÝ t−¬ng quan do ®ã tr−íc khi chuèt, lç cÇn ph¶i gia c«ng chÝnh x¸c vÒ vÞ trÝ t−¬ng quan. Sai sè hay gÆp nhÊt khi chuèt lç thµnh máng hoÆc thµnh dµy kh«ng ®Òu lµ lç gia c«ng rÊt dÔ bÞ biÕn d¹ng. Bëi v× khi chuèt, ¸p lùc h−íng kÝnh lín nªn ®èi víi lç cã thµnh máng th× sau khi chuèt ®−êng kÝnh bÞ nhá ®i; cßn lç cã thµnh dµy kh«ng ®Òu th× h×nh d¸ng lç bÞ mÐo (do biÕn d¹ng ®µn håi). 6.2.2- Gia c«ng lÇn cuèi vµ gia c«ng sau nhiÖt luyÖn a) TiÖn máng Ph−¬ng ph¸p nµy còng t−¬ng tù nh− khi gia c«ng mÆt trô ngoµi. Dao tiÖn lóc nµy lµ dao cã g¾n m¶nh hîp kim cøng hoÆc kim c−¬ng ®· ®−îc mµi nghiÒn cÈn thËn víi ®é nh¸m l−ìi c¾t Rz = 0,04 ÷ 0,32, sö dông m¸y cã ®é cøng v÷ng cao, ®é chÝnh x¸c cao, m¸y cã tèc ®é c¾t cao (khi tiÖn hîp kim nh«m: v = 1500 m/p; tiÖn hîp kim ®ång: v = 450 m/p; tiÖn thÐp: v = 200 ÷ 250 m/p). §é chÝnh x¸c ®¹t ®−îc khi tiÖn máng cã thÓ lµ cÊp 6 ÷7; Ra = 0,63 ÷ 1,25 µm; n¨ng suÊt gia c«ng cao vµ lµ ph−¬ng ph¸p gia c«ng chñ yÕu ®èi víi c¸c hîp kim mµu. b) Mµi lç Mµi lç lµ ph−¬ng ph¸p gia c«ng tinh lç, c¸c lç sau khi mµi cã thÓ ®¹t cÊp chÝnh x¸c 6 ÷7; Ra = 3,2 ÷ 0,2µm. Mµi lç th−êng dïng trong c¸c tr−êng hîp sau: - Mµi c¸c lç cã ®é cøng cao (®· qua t«i). - Mµi c¸c lç lín, lç phi tiªu chuÈn, lç cã kÕt cÊu kh«ng thuËn tiÖn cho c¸c ph−¬ng ph¸p kh¸c vµ cã yªu cÇu chÝnh x¸c cao. - Mµi c¸c lç cÇn söa l¹i sai lÖch vÒ vÞ trÝ t−¬ng quan cña lç do c¸c nguyªn c«ng tr−íc ®Ó l¹i. VÒ chuyÓn ®éng c¾t vµ b¶n chÊt cña qu¸ tr×nh gia c«ng khi mµi mÆt trô trong còng hoµn toµn gièng nh− khi mµi bÒ mÆt trô ngoµi. Tuy nhiªn, khi mµi lç, ®−êng kÝnh ®¸ bÞ h¹n chÕ bëi kÝch th−íc lç gia c«ng (φ® ≤ 0,8φct). V× thÕ, kh«ng thÓ ®¹t ®−îc tèc ®é mµi b»ng c¸ch t¨ng ®−êng kÝnh ®¸ mµ ph¶i t¨ng sè vßng quay cña trôc mang ®¸, nh−ng lóc nµy sÏ gÆp nhiÒu trë ng¹i nh− lùc qu¸n tÝnh ly t©m sÏ rÊt lín, rung ®éng vµ kh«ng an toµn. Tèc ®é cña ®¸ kh«ng ®−îc v−ît qu¸ 35 m/s. Do vËy, bÒ mÆt cña lç gia c«ng ®¹t ®é bãng kh«ng cao (so víi mµi mÆt ngoµi). Khoa C¬ khÝ - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa 79
- Gi¸o tr×nh: C«ng nghÖ chÕ t¹o m¸y L−u ®øc b×nh Mµi b»ng ®¸ mµi: * Ph−¬ng ph¸p mµi cã t©m: Mµi lç cã t©m cã thÓ gia c«ng ®−îc c¸c lç trô, lç c«n; ®−îc thùc hiÖn trªn c¸c m¸y mµi trong, m¸y mµi trßn ngoµi v¹n n¨ng... ViÖc chän m¸y nµo lµ tuú thuéc vµo d¹ng s¶n xuÊt vµ ph−¬ng ph¸p mµi. Khi mµi lç cã t©m cã thÓ thùc hiÖn theo hai c¸ch: chi tiÕt quay, vµ chi tiÕt ®øng yªn. H×nh 6.16- Mµi trong cã t©m. C¸ch 1: Chi tiÕt ®−îc kÑp chÆt trong m©m cÆp vµ quay trßn, cßn trôc ®¸ còng quay trßn (ng−îc chiÒu víi chi tiÕt) vµ thùc hiÖn chuyÓn ®éng ch¹y dao däc hoÆc chay dao ngang. C¸ch mµi nµy th−êng ®−îc sö dông trªn m¸y mµi trßn trong. C¸ch nµy th−êng dïng ®Ó gia c«ng nct nh÷ng chi tiÕt nhá, c¸c vËt thÓ trßn xoay hay dÔ g¸ trªn m©m cÆp vµ cã thÓ thùc hiÖn trªn m¸y tiÖn v¹n n¨ng víi ®å g¸ chuyªn dïng nh− èng, ®Üa. n® §iÓm l−u ý lµ ®−êng kÝnh ®¸ mµi: d®¸ ≤ 0,8.dlç, vËn tèc quay cña trôc ®¸ kho¶ng 20 ÷ H×nh 6. 17- Mµi lç trªn m¸y mµi trßn trong. 30 m/s. C¸ch 2: Chi tiÕt ®−îc g¸ cè ®Þnh trªn bµn m¸y, trôc mang ®¸ thùc hiÖn tÊt c¶ c¸c chuyÓn ®éng: ChuyÓn ®éng quay trßn cña ®¸ ®Ó c¾t, c¸c chuyÓn ®éng ch¹y dao vµ chuyÓn ®éng hµnh tinh cña ®¸ xung quanh lç gia c«ng. KiÓu mµi nµy ®−îc dïng trªn m¸y mµi hµnh tinh, th−êng ®Ó gia c«ng c¸c chi tiÕt lo¹i lín, cång kÒnh nh− lèc m¸y, th©n, bÖ, tÊm... bëi v× nÕu dïng c¸ch thø nhÊt th× viÖc g¸ ®Æt lªn m©m cÆp kh«ng thÓ thùc hiÖn ®−îc hoÆc rÊt lµ khã kh¨n, h¬n n÷a sÏ xuÊt hiÖn lùc ly t©m, ®ßi hái Sn m¸y ph¶i cã kÝch th−íc rÊt lín vµ c«ng suÊt rÊt lín, ®é Sd n® cøng v÷ng cao. C¸c m¸y mµi hµnh tinh th−ßng ®−îc chÕ t¹o theo kiÓu di ®éng ®−îc vµ cã thÓ g¸ trùc tiÕp lªn chi tiÕt ®Ó gia c«ng. §iÒu ®ã t¹o kh¶ n¨ng rÊt thuËn H×nh 6. 18- Mµi lç trªn m¸y mµi hµnh tinh. Khoa C¬ khÝ - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa 80
- Gi¸o tr×nh: C«ng nghÖ chÕ t¹o m¸y L−u ®øc b×nh lîi cho c¸c c«ng viÖc söa ch÷a hoÆc trong d¹ng s¶n xuÊt ®¬n chiÕc hay lo¹t nhá. Nã th−êng ®−îc sö dông ®èi víi c¸c nhµ m¸y chÕ t¹o m¸y h¹ng nÆng. * Ph−¬ng ph¸p mµi kh«ng t©m: Ph−¬ng ph¸p mµi nµy cã kh¶ n¨ng ®¹t ®é chÝnh x¸c vµ ®é ®ång t©m rÊt cao. Th−êng dïng gia c«ng c¸c chi tiÕt cã yªu cÇu ®ång t©m cao gi÷a lç vµ mÆt trô ngoµi trong s¶n xuÊt hµng lo¹t lín vµ hµng khèi, c¸c chi tiÕt kh«ng thÓ g¸ trªn m¸y mµi trßn trong nh− chi tiÕt cã thµnh máng, chiÒu dµi ng¾n (nh− segment). Chi tiÕt Con l¨n tú nct n®¸ dÉn n®¸ §¸ dÉn §¸ mµi Con l¨n tùa H×nh 6.19- Mµi lç kh«ng t©m Chi tiÕt gia c«ng quay nhê ®¸ dÉn (cã hÖ sè ma s¸t lín) vµ c¸c con l¨n tú vµ tùa. §¸ mµi ngoµi chuyÓn ®éng c¾t khi quay cßn thùc hiÖn c¸c chuyÓn ®éng ch¹y dao däc vµ ngang. Ph−¬ng ph¸p nµy cã chuÈn c«ng nghÖ lµ mÆt ngoµi, nªn tr−íc khi mµi ph¶i gia c«ng b¸n tinh hoÆc tinh mÆt ngoµi. Mµi nghiÒn: Mµi nghiÒn lç vÒ c¬ b¶n còng gièng nh− mµi nghiÒn mÆt trô ngoµi, nã hít ®i mét líp rÊt máng kim lo¹i ®Ó ®¹t ®é chÝnh x¸c vµ ®é bãng bÒ mÆt cao. NghiÒn lç cã thÓ ®¹t ®é chÝnh x¸c cÊp 6, Ra = 0,3 ÷ 0,01 µm (®Ó ®−îc ®iÒu nµy th× tr−íc khi nghiÒn chi tiÕt ph¶i ®¹t ®é chÝnh x¸c cÊp 7, Ra = 1,6 ÷ 0,4 µm). Chi tiÕt H×nh 6.20- Mµi nghiÒn lç b»ng b¹c ch÷ C. Khi nghiÒn lç, chuyÓn ®éng c¾t lµ chuyÓn ®éng quay trßn vµ tÞnh tiÕn khø håi cña c¸c dông cô nghiÒn. Khoa C¬ khÝ - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa 81
- Gi¸o tr×nh: C«ng nghÖ chÕ t¹o m¸y L−u ®øc b×nh Mµi kh«n: Mµi kh«n lµ sù ph¸t triÓn cao h¬n cña mµi nghiÒn. §©y lµ ph−¬ng ph¸p gia c«ng tinh, ®¹t chÊt l−îng bÒ mÆt tèt, n¨ng suÊt cao h¬n so víi c¸c ph−¬ng ph¸p gia c«ng kh¸c. Cã thÓ ®¹t ®−îc cÊp chÝnh x¸c 6, ®é nh¸m bÒ mÆt Ra = 0,16 ÷ 0,32 µm. So víi mµi nghiÒn th× mµi kh«n ®· cã nh÷ng thay ®æi sau: - Thay dông cô mµi nghiÒn vµ bét mµi b»ng dông cô kh¸c mang c¸c thái ®¸ gäi lµ ®Çu kh«n. - ChuyÓn ®éng c¾t ®−îc x¸c ®Þnh râ rµng, gåm chuyÓn ®éng quay vµ chuyÓn ®éng tÞnh tiÕn khø håi däc trôc cña ®Çu kh«n. - ¸p lùc mµi, ®é dµi cña ®¸ thß ra ë hai ®Çu lç sau mçi hµnh tr×nh kÐp vµ nh÷ng th«ng sè kh¸c ®−îc quy ®Þnh chÆt chÏ. Khi gia c«ng, chi tiÕt ®øng yªn vµ Trôc chÝnh ®−îc kÑp chÆt b»ng ®å g¸ trªn bµn m¸y. §Çu kh«n ®−îc nèi víi trôc chÝnh qua c¸c khíp (khíp cÇu hay khíp c¸c ®¨ng) vµ thanh dÉn. §Çu kh«n mang nhiÒu thái n S ®¸, c¸c thái ®¸ ®−îc bè trÝ theo ph−¬ng §¸ mµi song song hay nghiªng víi trôc quay 1 §Çu kh«n gãc vµ cã thÓ di chuyÓn ®−îc theo ph−¬ng h−íng kÝnh. Chi tiÕt §Ó mµi, sau khi ®−a ®Çu kh«n vµo trong chi tiÕt, trôc chÝnh quay, lóc nµy sÏ cung cÊp mét ¸p lùc nhÊt ®Þnh cho ®¸ ¸p lªn bÒ mÆt gia c«ng. ViÖc cung cÊp ¸p lùc cho ®¸ lµ tïy vµo kÕt cÊu ®Çu kh«n, H×nh 6.21- S¬ ®å mµi kh«n lç. cã thÓ b»ng tay th«ng qua ren vÝt ®Ó rót hai ®Çu c«n hoÆc tèt nhÊt lµ dïng dÇu Ðp t¸c ®éng vµo trôc dÇu kh«n ë t©m. Sau khi gia c«ng xong, ta tiÕn hµnh ng−îc l¹i nh− trªn ®Ó lÊy ®Çu kh«n ra. H×nh 6.22 lµ kÕt cÊu cña ®Çu kh«n Trôc thay ®æi ®¬n gi¶n. §¸ mµi ®−îc l¾p trªn c¸c tÊm ¸p lùc lªn ®¸ C¸nh mang ®¸ kÑp, tÊm kÑp ®−îc l¾p trªn c¸nh mang ®¸. §Ó t¨ng ¸p lùc t¸c dông lªn ®¸, ng−êi ta ®iÒu chØnh b»ng ren ®Ó trôc cã phÇn c«n ®i xuèng lµm bung c¸c c¸nh ®¸ ra Lß xo t¸c dông vµo bÒ mÆt mµi. §Ó ®Ò phßng c¸c c¸nh mµi bÞ v¨ng ra khi rót ®Çu mµi ra khái lç, ë ®Çu vµ cuèi c¸c tÊm kÑp ®¸ cã hai lß xo vßng ch»ng vµo r·nh. Ngoµi ra, cßn nhiÒu lo¹i ®Çu kh«n H×nh 6.22- KÕt cÊu cña ®Çu kh«n. kh¸c. Khoa C¬ khÝ - Tr−êng §¹i häc B¸ch khoa 82
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
Chương 2 Chất luợng bề mặt chi tiết máy
13 p |
638 |
216
-
Giáo trình Công nghệ chế tạo máy - Chương VI
44 p |
215 |
160
-
Ebook Các phương pháp gia công tinh: Phần 1 - PGS.TS. Trần Văn Địch
133 p |
219 |
139
-
ĐỒ ÁN MÔN HỌC CHI TIẾT MÁY (PGS TS NGÔ VĂN QUYẾT) PHẦN 2, HẾT
114 p |
341 |
133
-
Ebook Các phương pháp gia công tinh: Phần 2 - PGS.TS. Trần Văn Địch
115 p |
191 |
112
-
Công nghệ chế tạo máy/chất lượng bề mặt gia công - Chương 2 : CHẤT LƯỢNG BỀ MẶT GIA CÔNG
7 p |
283 |
94
-
Gia công bề mặt chi tiết
44 p |
156 |
69
-
GIÁO TRÌNH CƠ SỞ CÔNG NGHỆ CHẾ TẠO MÁY - CHƯƠNG 4 CHẤT LƯỢNG BỀ MẶT CHI TIẾT MÁY
12 p |
199 |
64
-
Ebook Gia công tinh bề mặt chi tiết máy - GS.TS. Trần Văn Địch
248 p |
77 |
46
-
Ebook Kỹ thuật gia công kim hoàn: Phần 1
63 p |
73 |
41
-
Ebook Công nghệ gia công chi tiết quang: Phần 1 - TS. Nguyễn Thị Ngọc Lân (ĐH Bách Khoa HN)
73 p |
62 |
30
-
Giáo trình Công nghệ chế tạo máy theo hướng ứng dụng tin học: Phần 1
240 p |
30 |
17
-
Chương trình học phần: Nguyên lý - chi tiết máy
9 p |
52 |
16
-
Một phương pháp thiết lập đường chạy dao gia công cho máy phay vạn năng CNC ba trục - Ứng dụng vào lập trình gia công bề mặt răng thân khai của bánh răng nón răng thẳng
7 p |
59 |
8
-
Giáo trình công nghệ chế tạo máy - Lưu Đức Bình 6
44 p |
31 |
8
-
Ebook Lý thuyết tạo hình bề mặt chi tiết quang: Phần 2 - Nguyễn Trọng Hùng
54 p |
21 |
7
-
Ebook Lý thuyết tạo hình bề mặt chi tiết quang: Phần 1 - Nguyễn Trọng Hùng
96 p |
36 |
7

Server: Apache/2.2.31 (CentOS)

Set-Cookie: TLDEVNamespace=g1c0lchedpb4enorg5qsh93hh6; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly


text:
Writing great essays part 3
Chia sẻ: Phuong Tran | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:7
136
lượt xem 51
download
lượt xem 51
download
Writing great essays part 3
Mô tả tài liệu
Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ
Tham khảo tài liệu 'writing great essays part 3', ngoại ngữ, kỹ năng viết tiếng anh phục vụ nhu cầu học tập, nghiên cứu và làm việc hiệu quả
Chủ đề:
Bình luận(0) Đăng nhập để gửi bình luận!
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

markdown:
# Writing great essays part 3
Chia sẻ: Phuong Tran | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:7
136
lượt xem 51
download
lượt xem 51
download
![](http://image1.tailieu.vn/document/thumbnail/2010/20100924/kathy214/80x100/writing_great_essays_part_3__6964.jpg)
##
Writing great essays part 3
Mô tả tài liệu
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](http://static1.tailieu.vn/b2013az/templates/version1/default/images/down16x21.png)
Tham khảo tài liệu 'writing great essays part 3', ngoại ngữ, kỹ năng viết tiếng anh phục vụ nhu cầu học tập, nghiên cứu và làm việc hiệu quả
Chủ đề:
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Connection: close

Pragma: no-cache

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Set-Cookie: TLDEVNamespace=ngt7bf5p4t9um06a137fn0e816; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly

Vary: Accept-Encoding

Content-Type: text/html; charset=UTF-8