text:
Năm nay nhân dân thế giới kỷ niệm 200 năm sinh nhà sinh vật học vĩ đại người Anh Charls Robert Darwin (1809-1882). Ông là tác giả của Học thuyết tiến hoá có ảnh hưởng rất to lớn trong sự phát triển của nền văn minh của nhân loại.
Học thuyết Đacuyn không chỉ là cuộc cách mạng trong sinh vật học mà còn mở ra nhiều môn khoa học mới như di truyền học, vi sinh vật học, ứng dụng rộng ữai trong nông nghiệp, chăn nuôi v.v…đem lại lợi ích to lớn cho loài ngơời. Ngày nay đã có học thuyết Đác - uyn mới, có nhiều khám phá, bổ sung chỉnh lý nhũng kết luận mà thời Đác-uyn chưa có phương tiện nghiên cứu. Thế giới đã biết nhiều về học thuyết Đác-uyn, nhưng ở Việt Nam cho đến những năm 20 của thế kỷ trước hầu như chưa mấy ai biết đến Đác- uyn. Nói học văn minh mà chưa biết Đác - uyn có thể nói là chưa bắt đầu.
Cách nay 85 năm và cách thời Đác-uyn hơn 60 năm, Ngô Đức Kế đã là người đầu tiên giới thiệu tiểu sử và học thuyết Đác-uyn. Trên tạp chí Hữu Thanh do ông làm chủ bút từ cuối năm 1923, sang đầu năm 1924 ông viết bài Khảo về học thuyết của hai ông tổ văn minh đời nay giới thiệu hai nhà triết học Bacon (1561-1626) và Descarts (1596-1650) (No11&12). Đến số 21 ra ngày 1-9-1924 Ngô Đức Kế đăng bài Khảo về học thuyết di truyền học của ông tổ học thiên diễn Đạt Nhĩ Văn ( Darwin ).
Ngày nay học thuyết của Đác-uyn đã được giảng dạy từ các trường trung học, đất nước đã có nhiều chuyên gia, nhà khoa học không những am tường mà còn có không ít sáng tạo ứng dụng học thuyết Đacuyn trong thực tế sản xuất và nghiên cứu khoa học.
Nhân dịp kỷ niệm 200 năm sinh nhà bác học thien tài, tôi mời quý vị và các bạn đọc lại bài văn của Ngô Đức Kế, - một nhà cựu học nhưng từ những năm đầu thế kỷ đã không ra làm quan, ở nhà đọc tân thư, tận sức thâu thái những tư tưởng tiến bộ của nhân loại để truyền bá vào trong nước, góp phần chấn hưng dân khí mở mang dân trí nhằm cứu nước xây nền độc lập cho đất nước.
Bài này trước đăng Hữu thanh (như đã dẫn trên), năm ngoái nhân kỷ niệm 130 năm sinh Ngô Đức Kế đã được đưa vào trong cuốn Ngô Đức Kế cuộc đời &
ác phẩm. SPAN style="COLOR: rgb(153,51,0)">n giới thiệu ngoductho@hn.vnn.vn
Nhân kỷ niệm 200 năm ngày sinh Darwin
Khảo về học thuyết Di truyền học của ông Tổ học Thiên diễn (1)Đạt Nhĩ Văn (Darwin)
Ngô Đức Kế
Gần năm sáu mươi năm nay, trong thế giới vô luận chính trị, học thuật, tông giáo, tư tưởng đều sinh biến đổi rất lớn, so với mấy nghìn năm trước, giống như là một trời đất mới vậy. Nói tiến hoá, nói cạnh tranh, cầu làm ưu thắng, không chịu liệt bại. Phàm những lời nói ấy trên từ các nhà đại chính trị các nước, dưới đến học trò các nhà tiểu học hiệu, chỗ nào cũng là một câu nói thường, mà cái ảnh hưởng sinh ra rất lớn. Nói về nước này cùng nước khác thì vì đó mà nổi lên cái chính sách đế quốc, nói về học này này cùng học khác thì nổi lên phái triết học tổng hợp ; cái thế giới từ thế kỷ 20 về sau, có lẽ sẽ bị cái chính sách ấy, cái triết học ấy phủ bọc lấp đầy, mà sự tiến bộ của loài người không thể suy lường được. Cái phong trào ấy khơi từ đâu ? Khởi từ năm 1859 ông Đạt Nhĩ Văn xuất bản bài luận “Chủng nguyên” (2)
Đạt Nhĩ Văn (Charles Robert Darwin) sinh ở nước Anh năm 1809, là cháu ông Ai Lạp Sĩ Mã (Erasmus Darwin) một nhà học thuốc cùng học bác vật có danh tiếng, về loài thực vật biến đổi cũng có khảo cứu được nhiều. Cha tên là La Bạt (Robert) cũng nối nghiệp thuốc. Ông Đạt Nhĩ Văn chín tuổi thì mất mẹ, đang lúc bé, học ở trường lại thường thua người em gái ; ông chỉ thích góp nhặt những loài cỏ cây, sâu bọ, cá ốc mà choi, đó là cái tư cách nhà bác học trời sinh như thế. Đến 16 tuổi vào nhà đại học ở Tô Cách Lan ( Scotland ) được ông thầy giáo trọng lắm, nhờ ông thầy ấy đào tạo mới có chí lập công nghiệp lớn trong học giới.
Năm 1831, ông học đã tốt nghiệp, nhân lúc ấy chính phủ nước Anh chăm nom săn sóc việc học, sai một chiếc thuyền thám hiểm đi vòng quanh thế giới để xem xét và thực nghiệm. Đạt Nhĩ Văn nhờ ông thầy cũ tiến cử, được phụ theo chiếc tàu Bích Khắc Nhi (3) mà đi. Lúc ấy ông 22 tuổi, thuyền ra Lợi Vật Phó ( Liverpool ) thẳng sang Nam Mỹ châu, qua úc châu, quanh khắp quả đất, năm năm mà trở về.
Trong năm năm ấy thực làm cái cơ sở cho một đời ông, bao nhiêu cái trí thức có thực nghiệm đều được ở đó. Lúc đã về, làm sách Nhật ký tàu Bích Khắc Nhi vượt bể công bố ra rồi, thanh giá lừng lẫy, chẳng khỏi vài ba tháng, mà các nước đã dịch ra khắp cả. Ông lại tiếp tục xuất bản hai quyển sách Khảo về học địa chất cùng các đảo san hô trong lúc tàu Bích Khắc Nhi vượt bể, từ đó danh tiếng bác vật càng lừng lẫy lắm.
Năm 1842, ông từ biệt thành Luân Đôn, về ở chỗ hương thôn, từ tuyệt những việc trần tục, cho được vắng vẻ yên nhàn, đem những tài liệu đã góp được, cùng những lẽ mới đã biết được trong năm năm vượt bể trước ấy, mà sắp đặt lại, nhồi đúc lại. Chủ ý ông cốt để lòng nghiên cứu cho đến chỗ chân lý rất mực, hết cái tinh lực trong một hai mươi năm mới thành sách, hoặc là đến đời sau mới công bố, chẳng muốn cẩu thả mà mua danh trong đời, ấy cái con mắt ông trông đến chỗ sâu xa như thế.
Ngờ đâu việc chẳng như lòng, năm 1858, có người bạn thiết (4) ông Đạt từ bên nam Mỹ gửi lai cảo một bản sách cho ông, nhờ ông trước đem chất chính cùng một bậc tiền bối là ông Lê, rồi thì công bố ra. Ông Đạt đọc báo cáo ấy, thì té ra trong ấy những tân thuyết tân lý đều là ám hợp với những lẽ mình đã mệt lòng khổ chí nghiên cứu bấy lâu mà chưa phát bố ra. Tuy vậy, ông Đạt không phải như người nhỏ mọn, sợ người ta tranh mất danh mình mà sinh lòng ghen ghét, ông bèn đem cái nguyên cảo ấy cho hai ông tiền bối là ông Lê cùng ông Phú, hai người ấy là bạn thân ông Đạt, vẫn biết rõ cái chí thú, cái hoài bão ông Đạt bèn báo ông Đạt cũng biên tập cái tân thuyết của cả ông mà đồng thời phát bố ra. Ông Đạt bèn rút cái đại lược câu luận của ông, cùng sách của ông bạn đem tuyên bố tại hội học ở Luân-Đôn.
Hai sách ấy đã ra đời, làm rung động tai mắt học giả cả nước, người thì khen rằng mới mẻ, kẻ thì chê rằng nói càn, bình luận nhao lên, không biết đâu phải trái. Ông Đạt liền góp thêm tài liệu, mở rộng lời bàn, sắp đặt thứ lớp thành bản sách mới, gọi là “Chủng nguyên”, nghĩa là cỗi gốc loài giống, năm 1859 xuất bản.
Trước khi sách Đạt Nhĩ Văn ra đời, thì người đời đều nhận rằng loài giống là nhất định không thay đổi được ; vật gì giống gì ban đầu cũng bởi Thượng đế tạo ra, từ lúc tạo lập cho đến ngày nay chưa hề thay đổi bao giờ; con chó ngày nay thế nào thì con chó đời xưa cũng thế, loài động vật thế, loài thực vật cũng thế, cây rêu cây tùng ngày nay cũng tức là cây rêu cây tùng đời xưa, loài nào loài nấy xưa nay vẫn y như thế. Còn như nói rằng loài động vật thực vật hạ đẳng cứ theo thứ lớp thay đổi tiến hoá dần dần mãi cho đến lúc thành loài người, thì cái thuyết quái lạ ấy không ai tưởng đến. Trước ông Đạt tuy có một hai người học bác vật, có xét được các hiện tượng biến thiên của muôn vật, mà phát khởi cái mối manh ra, đến ông của ông Đạt là Ai Lạp Sĩ Mã cũng từng có xướng cái thuyết ấy, song các ông ấy chỉ lược biết cái dấu tích đổi dời tiến hoá, mà không biết cái sở dĩ làm sao. Kịp đến sách “Chủng nguyên” ra đời rồi sau cái là người cùng muôn vật hoá hoá sinh sinh mới rõ rệt ra thế giới. Nay thuật lại đại lược sau này.
Đạt Nhĩ Văn nói các nguyên nhân làm sinh vật đổi dời đều bởi cái lệ chung sinh tồn cạnh tranh, ưu thắng liệt bại, nghĩa là muôn vật có cái bởi tự nhiên, có cái bởi người làm. Bởi tự nhiên thì gọi là tự nhiên đào thải (lựa học), bởi người làm gọi là nhân sự đa đào thải ; đào thải mãi mãi thì loài giống mới tiến lên.
Thế nào gọi rằng nhân sự đào thải? Phàm loài động vật mà người nuôi, loài thực vật mà người trồng, thường nhân cái cách nuôi cùng cách trồng khách nhau mà sinh vô số loài biến đổi. Thí dụ: con thỏ nhà, cho nó ăn một vật nọ mà làm cho nó khác sắc lông, nuôi có một cách kia mà làm cho nó dài tai; cứ như vậy, muốn cho nó biến thành hàng trăm loài cũng không khó gì, mà kỳ thực thì ban đầu chỉ là một loài thỏ rừng mà thôi. Lấy đó mà suy, cho đến nuôi chim cưu, nuôi cá vàng, trồng cúc trồng lan cũng đồng một lẽ như thế. Đều là lúc ban đầu một giống đơn giản mà sức người làm ra cho biến đổi đến mấy chục mấy trăm thứ không cùng. Ông Đạt đã từng lưu tâm tra xét chim cưu đổi giống, lúc bấy giờ người nước Anh hay nuôi chim cưu, ông Đạt làm hội viên hội nuôi chim cưu, đã đạt hết sức xét được những phép đổi giống đến mấy trăm thứ.
Loại giống thay đổi như thế, không phải thoắt vậy mà đổi ngay đi cả đâu, đó là từ cái điểm rất nhỏ mà sau thì lớn. Thử xem loài chó, có loài chó làm chó giữ nhà, có loài chó chăn dê, có loài chó kéo xe, mỗi loài đều có cái tính chất cái trí năng khác nhau, để thích hợp với người sai bảo, đó không phải nguyên sinh như thế đâu, thực là bởi lòng người thầy bảo luyện tập đã lâu đời, mở được phần trí năng của nó, cho nên mới có thế. Không những loài vật như thế mà thôi, dù loài người cũng có như thế. Người Tư Bá Đạt ( Sparta ) nước Hy Lạp xưa, thường dùng phép đào thải ấy: phàm con mới đẻ, nếu mà yếu đuối tật nguyền thì bỏ đi không nuôi, không cho truyền cái giống ấy ra, chỉ nuôi những đứa cứng mạnh để truyền giống tốt. Vậy cho nên dân Tư Bá Đạt khoẻ mạnh hùng vũ có tiếng, đến ngày nay xem trong lịch sử, còn tưởng thấy được cái di phong, như thế là nhờ có cái công người đào thải mà được.
Từ lúc cái học thuyết ông Đạt Nhĩ Văn đã rõ sáng ra, thì về việc giáo dục các nước có ảnh hưởng lớn, tuy rằng cái thế giới văn minh này, không có lẽ dùng cái thủ đoạn bạo tàn như người Tư Bá Đạt đâu, song đã biết được rằng cái tinh thần cùng cái thể phách người ta, đều nhân luyện tập mà sinh biến đổi khác thường, vậy cho nên các học hiệu ngày nay lại càng chú ý về hai đàng thể dục cùng đức dục, ngày xưa chỉ trọng dạy bảo mà nay thì càng trọng luyện tập; treo một cái mục đích rất phải rất tốt, khiến người một nước cùng người cả thế giới nom đó mà tiến lên, chất chứa lâu ngày mà đến được ; ấy là cái công hiệu học thuyết của ông Đại Nhĩ Văn cả.
Gọi là tự nhiên đào thải là nghĩa thế nào, thì Đạt Nhĩ Văn chưa dám vội đoán, phải xem kỹ xét sâu, hết lòng nghĩ ngợi, mãi sau mới tìm ra cái lẽ chung “vật canh thiên trạch” (5) – Cây này cùng cây kia đồng ở một chỗ mà bên khô bên rậm khác nhau, đó tất là trong cái sức cây tốt ấy có chỗ đặc biệt để thích hợp với cái cảnh ngộ tự nhiên thì mới tự tồn được, mới truyền giống được. Ví như giữa bãi sa mạc, có các thứ sâu đủ các sắc sinh ở giữa ấy, thì lúc thụ sinh cũng vẫn như nhau, song sâu xanh sâu đỏ sâu đen các thứ sâu ấy đều dễ nhận thấy, cho nên những loài chim loài cắc kè thường bắt mà ăn, khiến cho các thứ sâu ấy mỗi ngày mỗi giảm đi, mà giống nòi phải đến tiêu diệt ; còn lại đó là giống sâu nào đồng một sắc với loài cát khó nhận cho thấy được mà thôi. Dù đến loài chim loài tắc kè cũng thế, những con sắc xanh sắc đỏ sắc đen, thì dễ nhận, loài sâu trông thấy đều trốn tránh hết, thành ra nó thường không kiếm được ăn mà chết, càng ngày càng ít đi, mà giống nòi phải đến tiêu diệt ; còn lại đó là giống chim giống cắc kè nào đồng một sắc với bãi cát, khó nhận cho thấy được mà thôi. Vì cớ ấy, cho nên phàm những chỗ bãi sa mạc, chỉ có loài trùng sắc vàng sắc trắng cùng loài chim sắc vàng sác gio mà thôi, vì nó thích hợp với cái cảnh ngộ tự nhiên, cho nên mới sinh tồn được.
Ông Đạt suy nguyên cái lẽ “vật cạnh” rằng : cái số loài vật ở mặt đất sinh sản ra so với cái số vật chất để bổ dưỡng cho sống thì thường thường không xứng nhau, cái suất nhiều hơn không biết bao nhiêu mà kể xiết được; nếu chỉ sinh mà không diệt, thì chỉ một con đực một con cái sinh ra con cháu đã đủ choán hết cả mặt địa cầu.
Tức như loài người là loài sinh đẻ ít mà lại chậm, vậy mỗi 25 năm thì số người sinh gấp lên một lần, cứ thế mà tính, thì chỉ một vợ một chồng sinh ra con cháu, trải một ngàn năm đã thấy đứng chen chân nhau trên mặt địa cầu rồi, huống chi loài động vật loài thực vật, sinh sôi nảy nở rất chóng quá hơn loài người biết bao! Trong loài động vật mà sinh sản chậm nhất là loài voi, từ 30 tuổi đến 90 tuổi là hạn sinh đẻ, lấy số ít lắm mà tính, mỗi con cái con đực sinh được 6 con, trải bảy trăm năm mươi năm thì được một nghìn chín trăm con voi. Xem một loài voi thì các loài khác cũng suy xét được. Như vậy, ở trong một quả đất, diện tích có chừng, mà sinh bao loài giống đông đúc không có chừng, thì thế tất phải đến cạnh tranh. Cái kết quả cạnh tranh ra thế nào? Tức là: “cái nào thích hợp thì sống còn”, là cái công lệ đã nói trước ấy.
Ông Đạt nói, cái sức đào thải tự nhiên không lúc nào hở, cũng không lúc nào thôi, so với cái sức đào thải người làm rộng hơn quá vạn vạn. Cũng tỉ như đem những vật trời sinh, cùng những vật người tạo ra hai bên so sánh nhau vậy. Và cái ảnh hưởng ấy không những đồng một giống như thế mà thôi, dù giống này cùng giống khác cũng thường có quan hệ với nhau rất là rối rít.
Xưa có người lấy giống hoa lan ở bên Anh đem trồng ở đồng nội Nữu Tây Lan (New Zealand) trồng mãi mà không sinh nở ra được, duy có trồng chỗ gần làng xóm thì mới tốt mà nảy ra nhiều mầm. Xét cho biết cái cớ ấy, thì vì rằng giống lan sinh nảy thì thường nhờ con ông truyền đem cái phấn hoa của nhụy đực cùng nhụy cái lẫn theo nhau thì mới truyền giống được. ở đất Nữu Tây Lan nhiều thứ chuột đồng hay ăn ong, không có ong cho nên giống lan không sinh nẩy ra được. Còn chỗ gần làng xóm mà khác thế là vì có mèo, có mèo cho nên không có chuột đồng, không có chuột thì tự nhiên ong nhiều, có ong cho nên lan mới tốt được. Ai biết rằng cây lan sinh sản cùng với con mèo mà có quan hệ lớn như thế? Ông Đạt dẫn những chứng cứ ấy rất nhiều, khiến người ta biết rằng sự vật cùng sự vật quan hệ với nhau, cái nguyên nhân ấy thật là phiền tạp, cái sức con mắt ông Đạt thật là vĩ đại.
Muôn vật đều cạnh tranh cả, song khác loài mà cạnh tranh không bằng đồng loài mà cạnh tranh càng kịch liệt hơn. Vì rằng loài vật nào cũng kiếm vật ăn, mà khác loài thì khác đồ ăn, cho nên không thiệt hại nhau; như con hùm với con trâu, con lang với con dê, con chim với con rắn mà cạnh tranh nhau, thì không bằng hùm với hùm, lang với lang, rắn với rắn.
Phàm loài gì gần nhau thì cạnh tranh càng kịch; loài người tranh với loài chim loài cá không bằng tranh với loài thú; người Âu châu tranh với các mọi rợ châu khác không bằng các nước Âu châu tranh lẫn nhau. Cạnh tranh càng kịch thì loài nào tối thích càng xuất hiện ra.
Cái loài nào đã thích hợp sinh tồn, thì không những sinh tồn cái bản thể mà thôi, tất đem cái sở dĩ được hơn sở dĩ được thắng mà truyền cho con, con lại truyền cho cháu, như vậy lâu lâu rồi cái tài năng đặc biệt ấy, loài vật khác cũng không bằng được, mà cái năng lực ban đầu ngẫu nhiên mà được đó nay biến ra cái tài năng tính chất nhất định, dần dần biệt thành một chủng tộc riêng, ấy đó là cái nguyên do biến chủng khởi từ đó.
Nếu biết rõ lẽ ấy, thì biết rằng hiện nay mọi vật đông đúc, nhiều loài nhiều thứ khác nhau, lúc đầu tất có bởi một dòng dõi nào, nếu cứ cái bản chất mà xét kỹ ra thì tất có cái dấu tích đồng với nhau có thể tìm ra được. Lúc đầu chắc là đồng một tổ, mà hiện nay các sinh vật đông đúc như thế, chẳng qua chỉ noi theo cái lệ tự nhiên đào thải mấy mươi vạn năm nay, ít ỏi mà dần dần rườm rực đó mà thôi. Dù loài người cũng là một giống trong sinh vật, không sao trốn khỏi cái công lệ ấy. Cho nên Đạt Nhĩ Văn đã cứ theo nhà học địa chất đã tra xét những sinh vật còn dấu tích ở trong tầng đá dưới hết trong vỏ quả đất, xét cái thứ tự đổi dời tiến hoá, mà loài bản luận “Tổ loài người” năm 1871 xuất bản. Ông ra bản sách ấy để tỏ ra loài người cũng là từ loài hạ đẳng động vật dần dần tiến hoá mà thành ra.
Ông Đạt từ lúc xuất bản bài luận “Chủng nguyên”, rồi sau cứ nghiên cứu mãi, sưu tập mãi mãi, đến già không thôi, sau cứ lục tục xuất bản đến hơn 20 thứ nữa. Năm 1882 ông mất, 74 tuổi, tin buồn ấy đăng lên trong các báo, vô luận người biết ông, kẻ không biết ông, ai cũng một lòng thương xót. Sau được quốc hội nghị định, lấy lễ quốc tang đem di hài ông về táng bên một ông danh nho là Nại Đoan ( Newton ). Nga, Đức, Mỹ, Pháp, ý Đại Lợi, Tây Ban Nha, đều sai quan đến dự lễ táng, các viên đại biểu của các nhà đại học cùng các học hội, đều dự lễ tang kể hàng nghìn.
Những sách công ông Đại Nhĩ Văn đến 27 thứ, nghĩa lý tinh thâm, chứng cứ rộng rãi, dẫn bao nhiên bậc hồng nho thạc học, hết sức nghiên cứu cả đời cũng chưa hết được mối manh, huống chi trong một hai tờ giấy ngắn ngủi mà muốn rút cái ý nghĩa cốt yếu ra làm sao cho được? Song sở dĩ thảo cái bài này, là muốn cho quốc dân biết cái căn do tư tưởng đổi dời về đời cạn thế, lại cho biết rằng cái học thuật ấy không những chỉ coi là một khoa học bác vật mà thôi, cái lẽ hơn được kém thua tự nhiên đào thải ấy thực là thông hành cả, nhất thiết nước nhà, giống họ, tông giáo, học thuật, hết thảy nhân sự, không kỳ việc nhỏ việc lớn, không có gì không vào trong cái phạm vi thiên diễn, chẳng hơn thì kém, chẳng còn thì mất; phàm những loài huyết khí sinh trưởng giữa thế gian này phải nên trông đó mà sợ hãi lo lắng làm sao cho thích hợp để cầu sinh tồn ở ngày nay mới được.
Lúc đầu cái tân thuyết ông Đạt Nhĩ Văn mới ra đời thì người đạo Da Tô xem như là thù nghịch, cũng như mấy trăm năm trước họ phản đối cái thuyết quả đất chuyển động vậy. Vì câu luận ấy trái với sách Cựu ước nói “Đấng Thượng đế trong bảy ngày mà tạo thành các loài vật, loài người” ; tuy vậy, cái chân lý thường được thắng lợi về sau, đến ngày nay thì hội đạo cũng phải nín, không thể phản đối được nữa.
Hữu Thanh, số 21.ngày 1-9-1924
(1) Học Thiên diễn: Học thuyết về sự tiến hoá tự nhiên của muôn loài, nay gọi là thuyết tiến hoá
(2) Chủng nguyên: Nguồn góc các loài.
(3) Bích Khắc Nhi: Beagle, tên con tàu thám hiểm.
(4) Bạn thiết: bạn thân. Người bạn thân của Đacuyn nói đây là Alfred Ru ssell Wallace (1823-1913).
(5) Vật canh thiên trạch: sinh vật cạnh tranh sinh tồn, thiên nhiên chọn lọc.
Học thuyết Đacuyn không chỉ là cuộc cách mạng trong sinh vật học mà còn mở ra nhiều môn khoa học mới như di truyền học, vi sinh vật học, ứng dụng rộng ữai trong nông nghiệp, chăn nuôi v.v…đem lại lợi ích to lớn cho loài ngơời. Ngày nay đã có học thuyết Đác - uyn mới, có nhiều khám phá, bổ sung chỉnh lý nhũng kết luận mà thời Đác-uyn chưa có phương tiện nghiên cứu. Thế giới đã biết nhiều về học thuyết Đác-uyn, nhưng ở Việt Nam cho đến những năm 20 của thế kỷ trước hầu như chưa mấy ai biết đến Đác- uyn. Nói học văn minh mà chưa biết Đác - uyn có thể nói là chưa bắt đầu.
Cách nay 85 năm và cách thời Đác-uyn hơn 60 năm, Ngô Đức Kế đã là người đầu tiên giới thiệu tiểu sử và học thuyết Đác-uyn. Trên tạp chí Hữu Thanh do ông làm chủ bút từ cuối năm 1923, sang đầu năm 1924 ông viết bài Khảo về học thuyết của hai ông tổ văn minh đời nay giới thiệu hai nhà triết học Bacon (1561-1626) và Descarts (1596-1650) (No11&12). Đến số 21 ra ngày 1-9-1924 Ngô Đức Kế đăng bài Khảo về học thuyết di truyền học của ông tổ học thiên diễn Đạt Nhĩ Văn ( Darwin ).
Ngày nay học thuyết của Đác-uyn đã được giảng dạy từ các trường trung học, đất nước đã có nhiều chuyên gia, nhà khoa học không những am tường mà còn có không ít sáng tạo ứng dụng học thuyết Đacuyn trong thực tế sản xuất và nghiên cứu khoa học.
Nhân dịp kỷ niệm 200 năm sinh nhà bác học thien tài, tôi mời quý vị và các bạn đọc lại bài văn của Ngô Đức Kế, - một nhà cựu học nhưng từ những năm đầu thế kỷ đã không ra làm quan, ở nhà đọc tân thư, tận sức thâu thái những tư tưởng tiến bộ của nhân loại để truyền bá vào trong nước, góp phần chấn hưng dân khí mở mang dân trí nhằm cứu nước xây nền độc lập cho đất nước.
Bài này trước đăng Hữu thanh (như đã dẫn trên), năm ngoái nhân kỷ niệm 130 năm sinh Ngô Đức Kế đã được đưa vào trong cuốn Ngô Đức Kế cuộc đời &
ác phẩm. SPAN style="COLOR: rgb(153,51,0)">n giới thiệu ngoductho@hn.vnn.vn
Nhân kỷ niệm 200 năm ngày sinh Darwin
Khảo về học thuyết Di truyền học của ông Tổ học Thiên diễn (1)Đạt Nhĩ Văn (Darwin)
Ngô Đức Kế
Gần năm sáu mươi năm nay, trong thế giới vô luận chính trị, học thuật, tông giáo, tư tưởng đều sinh biến đổi rất lớn, so với mấy nghìn năm trước, giống như là một trời đất mới vậy. Nói tiến hoá, nói cạnh tranh, cầu làm ưu thắng, không chịu liệt bại. Phàm những lời nói ấy trên từ các nhà đại chính trị các nước, dưới đến học trò các nhà tiểu học hiệu, chỗ nào cũng là một câu nói thường, mà cái ảnh hưởng sinh ra rất lớn. Nói về nước này cùng nước khác thì vì đó mà nổi lên cái chính sách đế quốc, nói về học này này cùng học khác thì nổi lên phái triết học tổng hợp ; cái thế giới từ thế kỷ 20 về sau, có lẽ sẽ bị cái chính sách ấy, cái triết học ấy phủ bọc lấp đầy, mà sự tiến bộ của loài người không thể suy lường được. Cái phong trào ấy khơi từ đâu ? Khởi từ năm 1859 ông Đạt Nhĩ Văn xuất bản bài luận “Chủng nguyên” (2)
Đạt Nhĩ Văn (Charles Robert Darwin) sinh ở nước Anh năm 1809, là cháu ông Ai Lạp Sĩ Mã (Erasmus Darwin) một nhà học thuốc cùng học bác vật có danh tiếng, về loài thực vật biến đổi cũng có khảo cứu được nhiều. Cha tên là La Bạt (Robert) cũng nối nghiệp thuốc. Ông Đạt Nhĩ Văn chín tuổi thì mất mẹ, đang lúc bé, học ở trường lại thường thua người em gái ; ông chỉ thích góp nhặt những loài cỏ cây, sâu bọ, cá ốc mà choi, đó là cái tư cách nhà bác học trời sinh như thế. Đến 16 tuổi vào nhà đại học ở Tô Cách Lan ( Scotland ) được ông thầy giáo trọng lắm, nhờ ông thầy ấy đào tạo mới có chí lập công nghiệp lớn trong học giới.
Năm 1831, ông học đã tốt nghiệp, nhân lúc ấy chính phủ nước Anh chăm nom săn sóc việc học, sai một chiếc thuyền thám hiểm đi vòng quanh thế giới để xem xét và thực nghiệm. Đạt Nhĩ Văn nhờ ông thầy cũ tiến cử, được phụ theo chiếc tàu Bích Khắc Nhi (3) mà đi. Lúc ấy ông 22 tuổi, thuyền ra Lợi Vật Phó ( Liverpool ) thẳng sang Nam Mỹ châu, qua úc châu, quanh khắp quả đất, năm năm mà trở về.
Trong năm năm ấy thực làm cái cơ sở cho một đời ông, bao nhiêu cái trí thức có thực nghiệm đều được ở đó. Lúc đã về, làm sách Nhật ký tàu Bích Khắc Nhi vượt bể công bố ra rồi, thanh giá lừng lẫy, chẳng khỏi vài ba tháng, mà các nước đã dịch ra khắp cả. Ông lại tiếp tục xuất bản hai quyển sách Khảo về học địa chất cùng các đảo san hô trong lúc tàu Bích Khắc Nhi vượt bể, từ đó danh tiếng bác vật càng lừng lẫy lắm.
Năm 1842, ông từ biệt thành Luân Đôn, về ở chỗ hương thôn, từ tuyệt những việc trần tục, cho được vắng vẻ yên nhàn, đem những tài liệu đã góp được, cùng những lẽ mới đã biết được trong năm năm vượt bể trước ấy, mà sắp đặt lại, nhồi đúc lại. Chủ ý ông cốt để lòng nghiên cứu cho đến chỗ chân lý rất mực, hết cái tinh lực trong một hai mươi năm mới thành sách, hoặc là đến đời sau mới công bố, chẳng muốn cẩu thả mà mua danh trong đời, ấy cái con mắt ông trông đến chỗ sâu xa như thế.
Ngờ đâu việc chẳng như lòng, năm 1858, có người bạn thiết (4) ông Đạt từ bên nam Mỹ gửi lai cảo một bản sách cho ông, nhờ ông trước đem chất chính cùng một bậc tiền bối là ông Lê, rồi thì công bố ra. Ông Đạt đọc báo cáo ấy, thì té ra trong ấy những tân thuyết tân lý đều là ám hợp với những lẽ mình đã mệt lòng khổ chí nghiên cứu bấy lâu mà chưa phát bố ra. Tuy vậy, ông Đạt không phải như người nhỏ mọn, sợ người ta tranh mất danh mình mà sinh lòng ghen ghét, ông bèn đem cái nguyên cảo ấy cho hai ông tiền bối là ông Lê cùng ông Phú, hai người ấy là bạn thân ông Đạt, vẫn biết rõ cái chí thú, cái hoài bão ông Đạt bèn báo ông Đạt cũng biên tập cái tân thuyết của cả ông mà đồng thời phát bố ra. Ông Đạt bèn rút cái đại lược câu luận của ông, cùng sách của ông bạn đem tuyên bố tại hội học ở Luân-Đôn.
Hai sách ấy đã ra đời, làm rung động tai mắt học giả cả nước, người thì khen rằng mới mẻ, kẻ thì chê rằng nói càn, bình luận nhao lên, không biết đâu phải trái. Ông Đạt liền góp thêm tài liệu, mở rộng lời bàn, sắp đặt thứ lớp thành bản sách mới, gọi là “Chủng nguyên”, nghĩa là cỗi gốc loài giống, năm 1859 xuất bản.
Trước khi sách Đạt Nhĩ Văn ra đời, thì người đời đều nhận rằng loài giống là nhất định không thay đổi được ; vật gì giống gì ban đầu cũng bởi Thượng đế tạo ra, từ lúc tạo lập cho đến ngày nay chưa hề thay đổi bao giờ; con chó ngày nay thế nào thì con chó đời xưa cũng thế, loài động vật thế, loài thực vật cũng thế, cây rêu cây tùng ngày nay cũng tức là cây rêu cây tùng đời xưa, loài nào loài nấy xưa nay vẫn y như thế. Còn như nói rằng loài động vật thực vật hạ đẳng cứ theo thứ lớp thay đổi tiến hoá dần dần mãi cho đến lúc thành loài người, thì cái thuyết quái lạ ấy không ai tưởng đến. Trước ông Đạt tuy có một hai người học bác vật, có xét được các hiện tượng biến thiên của muôn vật, mà phát khởi cái mối manh ra, đến ông của ông Đạt là Ai Lạp Sĩ Mã cũng từng có xướng cái thuyết ấy, song các ông ấy chỉ lược biết cái dấu tích đổi dời tiến hoá, mà không biết cái sở dĩ làm sao. Kịp đến sách “Chủng nguyên” ra đời rồi sau cái là người cùng muôn vật hoá hoá sinh sinh mới rõ rệt ra thế giới. Nay thuật lại đại lược sau này.
Đạt Nhĩ Văn nói các nguyên nhân làm sinh vật đổi dời đều bởi cái lệ chung sinh tồn cạnh tranh, ưu thắng liệt bại, nghĩa là muôn vật có cái bởi tự nhiên, có cái bởi người làm. Bởi tự nhiên thì gọi là tự nhiên đào thải (lựa học), bởi người làm gọi là nhân sự đa đào thải ; đào thải mãi mãi thì loài giống mới tiến lên.
Thế nào gọi rằng nhân sự đào thải? Phàm loài động vật mà người nuôi, loài thực vật mà người trồng, thường nhân cái cách nuôi cùng cách trồng khách nhau mà sinh vô số loài biến đổi. Thí dụ: con thỏ nhà, cho nó ăn một vật nọ mà làm cho nó khác sắc lông, nuôi có một cách kia mà làm cho nó dài tai; cứ như vậy, muốn cho nó biến thành hàng trăm loài cũng không khó gì, mà kỳ thực thì ban đầu chỉ là một loài thỏ rừng mà thôi. Lấy đó mà suy, cho đến nuôi chim cưu, nuôi cá vàng, trồng cúc trồng lan cũng đồng một lẽ như thế. Đều là lúc ban đầu một giống đơn giản mà sức người làm ra cho biến đổi đến mấy chục mấy trăm thứ không cùng. Ông Đạt đã từng lưu tâm tra xét chim cưu đổi giống, lúc bấy giờ người nước Anh hay nuôi chim cưu, ông Đạt làm hội viên hội nuôi chim cưu, đã đạt hết sức xét được những phép đổi giống đến mấy trăm thứ.
Loại giống thay đổi như thế, không phải thoắt vậy mà đổi ngay đi cả đâu, đó là từ cái điểm rất nhỏ mà sau thì lớn. Thử xem loài chó, có loài chó làm chó giữ nhà, có loài chó chăn dê, có loài chó kéo xe, mỗi loài đều có cái tính chất cái trí năng khác nhau, để thích hợp với người sai bảo, đó không phải nguyên sinh như thế đâu, thực là bởi lòng người thầy bảo luyện tập đã lâu đời, mở được phần trí năng của nó, cho nên mới có thế. Không những loài vật như thế mà thôi, dù loài người cũng có như thế. Người Tư Bá Đạt ( Sparta ) nước Hy Lạp xưa, thường dùng phép đào thải ấy: phàm con mới đẻ, nếu mà yếu đuối tật nguyền thì bỏ đi không nuôi, không cho truyền cái giống ấy ra, chỉ nuôi những đứa cứng mạnh để truyền giống tốt. Vậy cho nên dân Tư Bá Đạt khoẻ mạnh hùng vũ có tiếng, đến ngày nay xem trong lịch sử, còn tưởng thấy được cái di phong, như thế là nhờ có cái công người đào thải mà được.
Từ lúc cái học thuyết ông Đạt Nhĩ Văn đã rõ sáng ra, thì về việc giáo dục các nước có ảnh hưởng lớn, tuy rằng cái thế giới văn minh này, không có lẽ dùng cái thủ đoạn bạo tàn như người Tư Bá Đạt đâu, song đã biết được rằng cái tinh thần cùng cái thể phách người ta, đều nhân luyện tập mà sinh biến đổi khác thường, vậy cho nên các học hiệu ngày nay lại càng chú ý về hai đàng thể dục cùng đức dục, ngày xưa chỉ trọng dạy bảo mà nay thì càng trọng luyện tập; treo một cái mục đích rất phải rất tốt, khiến người một nước cùng người cả thế giới nom đó mà tiến lên, chất chứa lâu ngày mà đến được ; ấy là cái công hiệu học thuyết của ông Đại Nhĩ Văn cả.
Gọi là tự nhiên đào thải là nghĩa thế nào, thì Đạt Nhĩ Văn chưa dám vội đoán, phải xem kỹ xét sâu, hết lòng nghĩ ngợi, mãi sau mới tìm ra cái lẽ chung “vật canh thiên trạch” (5) – Cây này cùng cây kia đồng ở một chỗ mà bên khô bên rậm khác nhau, đó tất là trong cái sức cây tốt ấy có chỗ đặc biệt để thích hợp với cái cảnh ngộ tự nhiên thì mới tự tồn được, mới truyền giống được. Ví như giữa bãi sa mạc, có các thứ sâu đủ các sắc sinh ở giữa ấy, thì lúc thụ sinh cũng vẫn như nhau, song sâu xanh sâu đỏ sâu đen các thứ sâu ấy đều dễ nhận thấy, cho nên những loài chim loài cắc kè thường bắt mà ăn, khiến cho các thứ sâu ấy mỗi ngày mỗi giảm đi, mà giống nòi phải đến tiêu diệt ; còn lại đó là giống sâu nào đồng một sắc với loài cát khó nhận cho thấy được mà thôi. Dù đến loài chim loài tắc kè cũng thế, những con sắc xanh sắc đỏ sắc đen, thì dễ nhận, loài sâu trông thấy đều trốn tránh hết, thành ra nó thường không kiếm được ăn mà chết, càng ngày càng ít đi, mà giống nòi phải đến tiêu diệt ; còn lại đó là giống chim giống cắc kè nào đồng một sắc với bãi cát, khó nhận cho thấy được mà thôi. Vì cớ ấy, cho nên phàm những chỗ bãi sa mạc, chỉ có loài trùng sắc vàng sắc trắng cùng loài chim sắc vàng sác gio mà thôi, vì nó thích hợp với cái cảnh ngộ tự nhiên, cho nên mới sinh tồn được.
Ông Đạt suy nguyên cái lẽ “vật cạnh” rằng : cái số loài vật ở mặt đất sinh sản ra so với cái số vật chất để bổ dưỡng cho sống thì thường thường không xứng nhau, cái suất nhiều hơn không biết bao nhiêu mà kể xiết được; nếu chỉ sinh mà không diệt, thì chỉ một con đực một con cái sinh ra con cháu đã đủ choán hết cả mặt địa cầu.
Tức như loài người là loài sinh đẻ ít mà lại chậm, vậy mỗi 25 năm thì số người sinh gấp lên một lần, cứ thế mà tính, thì chỉ một vợ một chồng sinh ra con cháu, trải một ngàn năm đã thấy đứng chen chân nhau trên mặt địa cầu rồi, huống chi loài động vật loài thực vật, sinh sôi nảy nở rất chóng quá hơn loài người biết bao! Trong loài động vật mà sinh sản chậm nhất là loài voi, từ 30 tuổi đến 90 tuổi là hạn sinh đẻ, lấy số ít lắm mà tính, mỗi con cái con đực sinh được 6 con, trải bảy trăm năm mươi năm thì được một nghìn chín trăm con voi. Xem một loài voi thì các loài khác cũng suy xét được. Như vậy, ở trong một quả đất, diện tích có chừng, mà sinh bao loài giống đông đúc không có chừng, thì thế tất phải đến cạnh tranh. Cái kết quả cạnh tranh ra thế nào? Tức là: “cái nào thích hợp thì sống còn”, là cái công lệ đã nói trước ấy.
Ông Đạt nói, cái sức đào thải tự nhiên không lúc nào hở, cũng không lúc nào thôi, so với cái sức đào thải người làm rộng hơn quá vạn vạn. Cũng tỉ như đem những vật trời sinh, cùng những vật người tạo ra hai bên so sánh nhau vậy. Và cái ảnh hưởng ấy không những đồng một giống như thế mà thôi, dù giống này cùng giống khác cũng thường có quan hệ với nhau rất là rối rít.
Xưa có người lấy giống hoa lan ở bên Anh đem trồng ở đồng nội Nữu Tây Lan (New Zealand) trồng mãi mà không sinh nở ra được, duy có trồng chỗ gần làng xóm thì mới tốt mà nảy ra nhiều mầm. Xét cho biết cái cớ ấy, thì vì rằng giống lan sinh nảy thì thường nhờ con ông truyền đem cái phấn hoa của nhụy đực cùng nhụy cái lẫn theo nhau thì mới truyền giống được. ở đất Nữu Tây Lan nhiều thứ chuột đồng hay ăn ong, không có ong cho nên giống lan không sinh nẩy ra được. Còn chỗ gần làng xóm mà khác thế là vì có mèo, có mèo cho nên không có chuột đồng, không có chuột thì tự nhiên ong nhiều, có ong cho nên lan mới tốt được. Ai biết rằng cây lan sinh sản cùng với con mèo mà có quan hệ lớn như thế? Ông Đạt dẫn những chứng cứ ấy rất nhiều, khiến người ta biết rằng sự vật cùng sự vật quan hệ với nhau, cái nguyên nhân ấy thật là phiền tạp, cái sức con mắt ông Đạt thật là vĩ đại.
Muôn vật đều cạnh tranh cả, song khác loài mà cạnh tranh không bằng đồng loài mà cạnh tranh càng kịch liệt hơn. Vì rằng loài vật nào cũng kiếm vật ăn, mà khác loài thì khác đồ ăn, cho nên không thiệt hại nhau; như con hùm với con trâu, con lang với con dê, con chim với con rắn mà cạnh tranh nhau, thì không bằng hùm với hùm, lang với lang, rắn với rắn.
Phàm loài gì gần nhau thì cạnh tranh càng kịch; loài người tranh với loài chim loài cá không bằng tranh với loài thú; người Âu châu tranh với các mọi rợ châu khác không bằng các nước Âu châu tranh lẫn nhau. Cạnh tranh càng kịch thì loài nào tối thích càng xuất hiện ra.
Cái loài nào đã thích hợp sinh tồn, thì không những sinh tồn cái bản thể mà thôi, tất đem cái sở dĩ được hơn sở dĩ được thắng mà truyền cho con, con lại truyền cho cháu, như vậy lâu lâu rồi cái tài năng đặc biệt ấy, loài vật khác cũng không bằng được, mà cái năng lực ban đầu ngẫu nhiên mà được đó nay biến ra cái tài năng tính chất nhất định, dần dần biệt thành một chủng tộc riêng, ấy đó là cái nguyên do biến chủng khởi từ đó.
Nếu biết rõ lẽ ấy, thì biết rằng hiện nay mọi vật đông đúc, nhiều loài nhiều thứ khác nhau, lúc đầu tất có bởi một dòng dõi nào, nếu cứ cái bản chất mà xét kỹ ra thì tất có cái dấu tích đồng với nhau có thể tìm ra được. Lúc đầu chắc là đồng một tổ, mà hiện nay các sinh vật đông đúc như thế, chẳng qua chỉ noi theo cái lệ tự nhiên đào thải mấy mươi vạn năm nay, ít ỏi mà dần dần rườm rực đó mà thôi. Dù loài người cũng là một giống trong sinh vật, không sao trốn khỏi cái công lệ ấy. Cho nên Đạt Nhĩ Văn đã cứ theo nhà học địa chất đã tra xét những sinh vật còn dấu tích ở trong tầng đá dưới hết trong vỏ quả đất, xét cái thứ tự đổi dời tiến hoá, mà loài bản luận “Tổ loài người” năm 1871 xuất bản. Ông ra bản sách ấy để tỏ ra loài người cũng là từ loài hạ đẳng động vật dần dần tiến hoá mà thành ra.
Ông Đạt từ lúc xuất bản bài luận “Chủng nguyên”, rồi sau cứ nghiên cứu mãi, sưu tập mãi mãi, đến già không thôi, sau cứ lục tục xuất bản đến hơn 20 thứ nữa. Năm 1882 ông mất, 74 tuổi, tin buồn ấy đăng lên trong các báo, vô luận người biết ông, kẻ không biết ông, ai cũng một lòng thương xót. Sau được quốc hội nghị định, lấy lễ quốc tang đem di hài ông về táng bên một ông danh nho là Nại Đoan ( Newton ). Nga, Đức, Mỹ, Pháp, ý Đại Lợi, Tây Ban Nha, đều sai quan đến dự lễ táng, các viên đại biểu của các nhà đại học cùng các học hội, đều dự lễ tang kể hàng nghìn.
Những sách công ông Đại Nhĩ Văn đến 27 thứ, nghĩa lý tinh thâm, chứng cứ rộng rãi, dẫn bao nhiên bậc hồng nho thạc học, hết sức nghiên cứu cả đời cũng chưa hết được mối manh, huống chi trong một hai tờ giấy ngắn ngủi mà muốn rút cái ý nghĩa cốt yếu ra làm sao cho được? Song sở dĩ thảo cái bài này, là muốn cho quốc dân biết cái căn do tư tưởng đổi dời về đời cạn thế, lại cho biết rằng cái học thuật ấy không những chỉ coi là một khoa học bác vật mà thôi, cái lẽ hơn được kém thua tự nhiên đào thải ấy thực là thông hành cả, nhất thiết nước nhà, giống họ, tông giáo, học thuật, hết thảy nhân sự, không kỳ việc nhỏ việc lớn, không có gì không vào trong cái phạm vi thiên diễn, chẳng hơn thì kém, chẳng còn thì mất; phàm những loài huyết khí sinh trưởng giữa thế gian này phải nên trông đó mà sợ hãi lo lắng làm sao cho thích hợp để cầu sinh tồn ở ngày nay mới được.
Lúc đầu cái tân thuyết ông Đạt Nhĩ Văn mới ra đời thì người đạo Da Tô xem như là thù nghịch, cũng như mấy trăm năm trước họ phản đối cái thuyết quả đất chuyển động vậy. Vì câu luận ấy trái với sách Cựu ước nói “Đấng Thượng đế trong bảy ngày mà tạo thành các loài vật, loài người” ; tuy vậy, cái chân lý thường được thắng lợi về sau, đến ngày nay thì hội đạo cũng phải nín, không thể phản đối được nữa.
Hữu Thanh, số 21.ngày 1-9-1924
(1) Học Thiên diễn: Học thuyết về sự tiến hoá tự nhiên của muôn loài, nay gọi là thuyết tiến hoá
(2) Chủng nguyên: Nguồn góc các loài.
(3) Bích Khắc Nhi: Beagle, tên con tàu thám hiểm.
(4) Bạn thiết: bạn thân. Người bạn thân của Đacuyn nói đây là Alfred Ru ssell Wallace (1823-1913).
(5) Vật canh thiên trạch: sinh vật cạnh tranh sinh tồn, thiên nhiên chọn lọc.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét

markdown:
Năm nay nhân dân thế giới kỷ niệm 200 năm sinh nhà sinh vật học vĩ đại người Anh Charls Robert Darwin (1809-1882). Ông là tác giả của Học thuyết tiến hoá có ảnh hưởng rất to lớn trong sự phát triển của nền văn minh của nhân loại.
Học thuyết Đacuyn không chỉ là cuộc cách mạng trong sinh vật học mà còn mở ra nhiều môn khoa học mới như di truyền học, vi sinh vật học, ứng dụng rộng ữai trong nông nghiệp, chăn nuôi v.v…đem lại lợi ích to lớn cho loài ngơời. Ngày nay đã có học thuyết Đác - uyn mới, có nhiều khám phá, bổ sung chỉnh lý nhũng kết luận mà thời Đác-uyn chưa có phương tiện nghiên cứu. Thế giới đã biết nhiều về học thuyết Đác-uyn, nhưng ở Việt Nam cho đến những năm 20 của thế kỷ trước hầu như chưa mấy ai biết đến Đác- uyn. Nói học văn minh mà chưa biết Đác - uyn có thể nói là chưa bắt đầu.
Cách nay 85 năm và cách thời Đác-uyn hơn 60 năm, Ngô Đức Kế đã là người đầu tiên giới thiệu tiểu sử và học thuyết Đác-uyn. Trên tạp chí Hữu Thanh do ông làm chủ bút từ cuối năm 1923, sang đầu năm 1924 ông viết bài
Ngày nay học thuyết của Đác-uyn đã được giảng dạy từ các trường trung học, đất nước đã có nhiều chuyên gia, nhà khoa học không những am tường mà còn có không ít sáng tạo ứng dụng học thuyết Đacuyn trong thực tế sản xuất và nghiên cứu khoa học.
Nhân dịp kỷ niệm 200 năm sinh nhà bác học thien tài, tôi mời quý vị và các bạn đọc lại bài văn của Ngô Đức Kế, - một nhà cựu học nhưng từ những năm đầu thế kỷ đã không ra làm quan, ở nhà đọc tân thư, tận sức thâu thái những tư tưởng tiến bộ của nhân loại để truyền bá vào trong nước, góp phần chấn hưng dân khí mở mang dân trí nhằm cứu nước xây nền độc lập cho đất nước.
Bài này trước đăng
Ngô Đức Kế
Gần năm sáu mươi năm nay, trong thế giới vô luận chính trị, học thuật, tông giáo, tư tưởng đều sinh biến đổi rất lớn, so với mấy nghìn năm trước, giống như là một trời đất mới vậy. Nói tiến hoá, nói cạnh tranh, cầu làm ưu thắng, không chịu liệt bại. Phàm những lời nói ấy trên từ các nhà đại chính trị các nước, dưới đến học trò các nhà tiểu học hiệu, chỗ nào cũng là một câu nói thường, mà cái ảnh hưởng sinh ra rất lớn. Nói về nước này cùng nước khác thì vì đó mà nổi lên cái chính sách đế quốc, nói về học này này cùng học khác thì nổi lên phái triết học tổng hợp ; cái thế giới từ thế kỷ 20 về sau, có lẽ sẽ bị cái chính sách ấy, cái triết học ấy phủ bọc lấp đầy, mà sự tiến bộ của loài người không thể suy lường được. Cái phong trào ấy khơi từ đâu ? Khởi từ năm 1859 ông Đạt Nhĩ Văn xuất bản bài luận “Chủng nguyên” (2)
Đạt Nhĩ Văn (Charles Robert Darwin) sinh ở nước Anh năm 1809, là cháu ông Ai Lạp Sĩ Mã (Erasmus Darwin) một nhà học thuốc cùng học bác vật có danh tiếng, về loài thực vật biến đổi cũng có khảo cứu được nhiều. Cha tên là La Bạt (Robert) cũng nối nghiệp thuốc. Ông Đạt Nhĩ Văn chín tuổi thì mất mẹ, đang lúc bé, học ở trường lại thường thua người em gái ; ông chỉ thích góp nhặt những loài cỏ cây, sâu bọ, cá ốc mà choi, đó là cái tư cách nhà bác học trời sinh như thế. Đến 16 tuổi vào nhà đại học ở Tô Cách Lan ( Scotland ) được ông thầy giáo trọng lắm, nhờ ông thầy ấy đào tạo mới có chí lập công nghiệp lớn trong học giới.
Năm 1831, ông học đã tốt nghiệp, nhân lúc ấy chính phủ nước Anh chăm nom săn sóc việc học, sai một chiếc thuyền thám hiểm đi vòng quanh thế giới để xem xét và thực nghiệm. Đạt Nhĩ Văn nhờ ông thầy cũ tiến cử, được phụ theo chiếc tàu Bích Khắc Nhi (3) mà đi. Lúc ấy ông 22 tuổi, thuyền ra Lợi Vật Phó ( Liverpool ) thẳng sang Nam Mỹ châu, qua úc châu, quanh khắp quả đất, năm năm mà trở về.
Trong năm năm ấy thực làm cái cơ sở cho một đời ông, bao nhiêu cái trí thức có thực nghiệm đều được ở đó. Lúc đã về, làm sách Nhật ký tàu Bích Khắc Nhi vượt bể công bố ra rồi, thanh giá lừng lẫy, chẳng khỏi vài ba tháng, mà các nước đã dịch ra khắp cả. Ông lại tiếp tục xuất bản hai quyển sách Khảo về học địa chất cùng các đảo san hô trong lúc tàu Bích Khắc Nhi vượt bể, từ đó danh tiếng bác vật càng lừng lẫy lắm.
Năm 1842, ông từ biệt thành Luân Đôn, về ở chỗ hương thôn, từ tuyệt những việc trần tục, cho được vắng vẻ yên nhàn, đem những tài liệu đã góp được, cùng những lẽ mới đã biết được trong năm năm vượt bể trước ấy, mà sắp đặt lại, nhồi đúc lại. Chủ ý ông cốt để lòng nghiên cứu cho đến chỗ chân lý rất mực, hết cái tinh lực trong một hai mươi năm mới thành sách, hoặc là đến đời sau mới công bố, chẳng muốn cẩu thả mà mua danh trong đời, ấy cái con mắt ông trông đến chỗ sâu xa như thế.
Ngờ đâu việc chẳng như lòng, năm 1858, có người bạn thiết (4) ông Đạt từ bên nam Mỹ gửi lai cảo một bản sách cho ông, nhờ ông trước đem chất chính cùng một bậc tiền bối là ông Lê, rồi thì công bố ra. Ông Đạt đọc báo cáo ấy, thì té ra trong ấy những tân thuyết tân lý đều là ám hợp với những lẽ mình đã mệt lòng khổ chí nghiên cứu bấy lâu mà chưa phát bố ra. Tuy vậy, ông Đạt không phải như người nhỏ mọn, sợ người ta tranh mất danh mình mà sinh lòng ghen ghét, ông bèn đem cái nguyên cảo ấy cho hai ông tiền bối là ông Lê cùng ông Phú, hai người ấy là bạn thân ông Đạt, vẫn biết rõ cái chí thú, cái hoài bão ông Đạt bèn báo ông Đạt cũng biên tập cái tân thuyết của cả ông mà đồng thời phát bố ra. Ông Đạt bèn rút cái đại lược câu luận của ông, cùng sách của ông bạn đem tuyên bố tại hội học ở Luân-Đôn.
Hai sách ấy đã ra đời, làm rung động tai mắt học giả cả nước, người thì khen rằng mới mẻ, kẻ thì chê rằng nói càn, bình luận nhao lên, không biết đâu phải trái. Ông Đạt liền góp thêm tài liệu, mở rộng lời bàn, sắp đặt thứ lớp thành bản sách mới, gọi là “Chủng nguyên”, nghĩa là cỗi gốc loài giống, năm 1859 xuất bản.
Trước khi sách Đạt Nhĩ Văn ra đời, thì người đời đều nhận rằng loài giống là nhất định không thay đổi được ; vật gì giống gì ban đầu cũng bởi Thượng đế tạo ra, từ lúc tạo lập cho đến ngày nay chưa hề thay đổi bao giờ; con chó ngày nay thế nào thì con chó đời xưa cũng thế, loài động vật thế, loài thực vật cũng thế, cây rêu cây tùng ngày nay cũng tức là cây rêu cây tùng đời xưa, loài nào loài nấy xưa nay vẫn y như thế. Còn như nói rằng loài động vật thực vật hạ đẳng cứ theo thứ lớp thay đổi tiến hoá dần dần mãi cho đến lúc thành loài người, thì cái thuyết quái lạ ấy không ai tưởng đến. Trước ông Đạt tuy có một hai người học bác vật, có xét được các hiện tượng biến thiên của muôn vật, mà phát khởi cái mối manh ra, đến ông của ông Đạt là Ai Lạp Sĩ Mã cũng từng có xướng cái thuyết ấy, song các ông ấy chỉ lược biết cái dấu tích đổi dời tiến hoá, mà không biết cái sở dĩ làm sao. Kịp đến sách “Chủng nguyên” ra đời rồi sau cái là người cùng muôn vật hoá hoá sinh sinh mới rõ rệt ra thế giới. Nay thuật lại đại lược sau này.
Đạt Nhĩ Văn nói các nguyên nhân làm sinh vật đổi dời đều bởi cái lệ chung sinh tồn cạnh tranh, ưu thắng liệt bại, nghĩa là muôn vật có cái bởi tự nhiên, có cái bởi người làm. Bởi tự nhiên thì gọi là tự nhiên đào thải (lựa học), bởi người làm gọi là nhân sự đa đào thải ; đào thải mãi mãi thì loài giống mới tiến lên.
Thế nào gọi rằng nhân sự đào thải? Phàm loài động vật mà người nuôi, loài thực vật mà người trồng, thường nhân cái cách nuôi cùng cách trồng khách nhau mà sinh vô số loài biến đổi. Thí dụ: con thỏ nhà, cho nó ăn một vật nọ mà làm cho nó khác sắc lông, nuôi có một cách kia mà làm cho nó dài tai; cứ như vậy, muốn cho nó biến thành hàng trăm loài cũng không khó gì, mà kỳ thực thì ban đầu chỉ là một loài thỏ rừng mà thôi. Lấy đó mà suy, cho đến nuôi chim cưu, nuôi cá vàng, trồng cúc trồng lan cũng đồng một lẽ như thế. Đều là lúc ban đầu một giống đơn giản mà sức người làm ra cho biến đổi đến mấy chục mấy trăm thứ không cùng. Ông Đạt đã từng lưu tâm tra xét chim cưu đổi giống, lúc bấy giờ người nước Anh hay nuôi chim cưu, ông Đạt làm hội viên hội nuôi chim cưu, đã đạt hết sức xét được những phép đổi giống đến mấy trăm thứ.
Loại giống thay đổi như thế, không phải thoắt vậy mà đổi ngay đi cả đâu, đó là từ cái điểm rất nhỏ mà sau thì lớn. Thử xem loài chó, có loài chó làm chó giữ nhà, có loài chó chăn dê, có loài chó kéo xe, mỗi loài đều có cái tính chất cái trí năng khác nhau, để thích hợp với người sai bảo, đó không phải nguyên sinh như thế đâu, thực là bởi lòng người thầy bảo luyện tập đã lâu đời, mở được phần trí năng của nó, cho nên mới có thế. Không những loài vật như thế mà thôi, dù loài người cũng có như thế. Người Tư Bá Đạt ( Sparta ) nước Hy Lạp xưa, thường dùng phép đào thải ấy: phàm con mới đẻ, nếu mà yếu đuối tật nguyền thì bỏ đi không nuôi, không cho truyền cái giống ấy ra, chỉ nuôi những đứa cứng mạnh để truyền giống tốt. Vậy cho nên dân Tư Bá Đạt khoẻ mạnh hùng vũ có tiếng, đến ngày nay xem trong lịch sử, còn tưởng thấy được cái di phong, như thế là nhờ có cái công người đào thải mà được.
Từ lúc cái học thuyết ông Đạt Nhĩ Văn đã rõ sáng ra, thì về việc giáo dục các nước có ảnh hưởng lớn, tuy rằng cái thế giới văn minh này, không có lẽ dùng cái thủ đoạn bạo tàn như người Tư Bá Đạt đâu, song đã biết được rằng cái tinh thần cùng cái thể phách người ta, đều nhân luyện tập mà sinh biến đổi khác thường, vậy cho nên các học hiệu ngày nay lại càng chú ý về hai đàng thể dục cùng đức dục, ngày xưa chỉ trọng dạy bảo mà nay thì càng trọng luyện tập; treo một cái mục đích rất phải rất tốt, khiến người một nước cùng người cả thế giới nom đó mà tiến lên, chất chứa lâu ngày mà đến được ; ấy là cái công hiệu học thuyết của ông Đại Nhĩ Văn cả.
Gọi là tự nhiên đào thải là nghĩa thế nào, thì Đạt Nhĩ Văn chưa dám vội đoán, phải xem kỹ xét sâu, hết lòng nghĩ ngợi, mãi sau mới tìm ra cái lẽ chung “vật canh thiên trạch” (5) – Cây này cùng cây kia đồng ở một chỗ mà bên khô bên rậm khác nhau, đó tất là trong cái sức cây tốt ấy có chỗ đặc biệt để thích hợp với cái cảnh ngộ tự nhiên thì mới tự tồn được, mới truyền giống được. Ví như giữa bãi sa mạc, có các thứ sâu đủ các sắc sinh ở giữa ấy, thì lúc thụ sinh cũng vẫn như nhau, song sâu xanh sâu đỏ sâu đen các thứ sâu ấy đều dễ nhận thấy, cho nên những loài chim loài cắc kè thường bắt mà ăn, khiến cho các thứ sâu ấy mỗi ngày mỗi giảm đi, mà giống nòi phải đến tiêu diệt ; còn lại đó là giống sâu nào đồng một sắc với loài cát khó nhận cho thấy được mà thôi. Dù đến loài chim loài tắc kè cũng thế, những con sắc xanh sắc đỏ sắc đen, thì dễ nhận, loài sâu trông thấy đều trốn tránh hết, thành ra nó thường không kiếm được ăn mà chết, càng ngày càng ít đi, mà giống nòi phải đến tiêu diệt ; còn lại đó là giống chim giống cắc kè nào đồng một sắc với bãi cát, khó nhận cho thấy được mà thôi. Vì cớ ấy, cho nên phàm những chỗ bãi sa mạc, chỉ có loài trùng sắc vàng sắc trắng cùng loài chim sắc vàng sác gio mà thôi, vì nó thích hợp với cái cảnh ngộ tự nhiên, cho nên mới sinh tồn được.
Ông Đạt suy nguyên cái lẽ “vật cạnh” rằng : cái số loài vật ở mặt đất sinh sản ra so với cái số vật chất để bổ dưỡng cho sống thì thường thường không xứng nhau, cái suất nhiều hơn không biết bao nhiêu mà kể xiết được; nếu chỉ sinh mà không diệt, thì chỉ một con đực một con cái sinh ra con cháu đã đủ choán hết cả mặt địa cầu.
Tức như loài người là loài sinh đẻ ít mà lại chậm, vậy mỗi 25 năm thì số người sinh gấp lên một lần, cứ thế mà tính, thì chỉ một vợ một chồng sinh ra con cháu, trải một ngàn năm đã thấy đứng chen chân nhau trên mặt địa cầu rồi, huống chi loài động vật loài thực vật, sinh sôi nảy nở rất chóng quá hơn loài người biết bao! Trong loài động vật mà sinh sản chậm nhất là loài voi, từ 30 tuổi đến 90 tuổi là hạn sinh đẻ, lấy số ít lắm mà tính, mỗi con cái con đực sinh được 6 con, trải bảy trăm năm mươi năm thì được một nghìn chín trăm con voi. Xem một loài voi thì các loài khác cũng suy xét được. Như vậy, ở trong một quả đất, diện tích có chừng, mà sinh bao loài giống đông đúc không có chừng, thì thế tất phải đến cạnh tranh. Cái kết quả cạnh tranh ra thế nào? Tức là: “cái nào thích hợp thì sống còn”, là cái công lệ đã nói trước ấy.
Ông Đạt nói, cái sức đào thải tự nhiên không lúc nào hở, cũng không lúc nào thôi, so với cái sức đào thải người làm rộng hơn quá vạn vạn. Cũng tỉ như đem những vật trời sinh, cùng những vật người tạo ra hai bên so sánh nhau vậy. Và cái ảnh hưởng ấy không những đồng một giống như thế mà thôi, dù giống này cùng giống khác cũng thường có quan hệ với nhau rất là rối rít.
Xưa có người lấy giống hoa lan ở bên Anh đem trồng ở đồng nội Nữu Tây Lan (New Zealand) trồng mãi mà không sinh nở ra được, duy có trồng chỗ gần làng xóm thì mới tốt mà nảy ra nhiều mầm. Xét cho biết cái cớ ấy, thì vì rằng giống lan sinh nảy thì thường nhờ con ông truyền đem cái phấn hoa của nhụy đực cùng nhụy cái lẫn theo nhau thì mới truyền giống được. ở đất Nữu Tây Lan nhiều thứ chuột đồng hay ăn ong, không có ong cho nên giống lan không sinh nẩy ra được. Còn chỗ gần làng xóm mà khác thế là vì có mèo, có mèo cho nên không có chuột đồng, không có chuột thì tự nhiên ong nhiều, có ong cho nên lan mới tốt được. Ai biết rằng cây lan sinh sản cùng với con mèo mà có quan hệ lớn như thế? Ông Đạt dẫn những chứng cứ ấy rất nhiều, khiến người ta biết rằng sự vật cùng sự vật quan hệ với nhau, cái nguyên nhân ấy thật là phiền tạp, cái sức con mắt ông Đạt thật là vĩ đại.
Muôn vật đều cạnh tranh cả, song khác loài mà cạnh tranh không bằng đồng loài mà cạnh tranh càng kịch liệt hơn. Vì rằng loài vật nào cũng kiếm vật ăn, mà khác loài thì khác đồ ăn, cho nên không thiệt hại nhau; như con hùm với con trâu, con lang với con dê, con chim với con rắn mà cạnh tranh nhau, thì không bằng hùm với hùm, lang với lang, rắn với rắn.
Phàm loài gì gần nhau thì cạnh tranh càng kịch; loài người tranh với loài chim loài cá không bằng tranh với loài thú; người Âu châu tranh với các mọi rợ châu khác không bằng các nước Âu châu tranh lẫn nhau. Cạnh tranh càng kịch thì loài nào tối thích càng xuất hiện ra.
Cái loài nào đã thích hợp sinh tồn, thì không những sinh tồn cái bản thể mà thôi, tất đem cái sở dĩ được hơn sở dĩ được thắng mà truyền cho con, con lại truyền cho cháu, như vậy lâu lâu rồi cái tài năng đặc biệt ấy, loài vật khác cũng không bằng được, mà cái năng lực ban đầu ngẫu nhiên mà được đó nay biến ra cái tài năng tính chất nhất định, dần dần biệt thành một chủng tộc riêng, ấy đó là cái nguyên do biến chủng khởi từ đó.
Nếu biết rõ lẽ ấy, thì biết rằng hiện nay mọi vật đông đúc, nhiều loài nhiều thứ khác nhau, lúc đầu tất có bởi một dòng dõi nào, nếu cứ cái bản chất mà xét kỹ ra thì tất có cái dấu tích đồng với nhau có thể tìm ra được. Lúc đầu chắc là đồng một tổ, mà hiện nay các sinh vật đông đúc như thế, chẳng qua chỉ noi theo cái lệ tự nhiên đào thải mấy mươi vạn năm nay, ít ỏi mà dần dần rườm rực đó mà thôi. Dù loài người cũng là một giống trong sinh vật, không sao trốn khỏi cái công lệ ấy. Cho nên Đạt Nhĩ Văn đã cứ theo nhà học địa chất đã tra xét những sinh vật còn dấu tích ở trong tầng đá dưới hết trong vỏ quả đất, xét cái thứ tự đổi dời tiến hoá, mà loài bản luận “Tổ loài người” năm 1871 xuất bản. Ông ra bản sách ấy để tỏ ra loài người cũng là từ loài hạ đẳng động vật dần dần tiến hoá mà thành ra.
Ông Đạt từ lúc xuất bản bài luận “Chủng nguyên”, rồi sau cứ nghiên cứu mãi, sưu tập mãi mãi, đến già không thôi, sau cứ lục tục xuất bản đến hơn 20 thứ nữa. Năm 1882 ông mất, 74 tuổi, tin buồn ấy đăng lên trong các báo, vô luận người biết ông, kẻ không biết ông, ai cũng một lòng thương xót. Sau được quốc hội nghị định, lấy lễ quốc tang đem di hài ông về táng bên một ông danh nho là Nại Đoan ( Newton ). Nga, Đức, Mỹ, Pháp, ý Đại Lợi, Tây Ban Nha, đều sai quan đến dự lễ táng, các viên đại biểu của các nhà đại học cùng các học hội, đều dự lễ tang kể hàng nghìn.
Những sách công ông Đại Nhĩ Văn đến 27 thứ, nghĩa lý tinh thâm, chứng cứ rộng rãi, dẫn bao nhiên bậc hồng nho thạc học, hết sức nghiên cứu cả đời cũng chưa hết được mối manh, huống chi trong một hai tờ giấy ngắn ngủi mà muốn rút cái ý nghĩa cốt yếu ra làm sao cho được? Song sở dĩ thảo cái bài này, là muốn cho quốc dân biết cái căn do tư tưởng đổi dời về đời cạn thế, lại cho biết rằng cái học thuật ấy không những chỉ coi là một khoa học bác vật mà thôi, cái lẽ hơn được kém thua tự nhiên đào thải ấy thực là thông hành cả, nhất thiết nước nhà, giống họ, tông giáo, học thuật, hết thảy nhân sự, không kỳ việc nhỏ việc lớn, không có gì không vào trong cái phạm vi thiên diễn, chẳng hơn thì kém, chẳng còn thì mất; phàm những loài huyết khí sinh trưởng giữa thế gian này phải nên trông đó mà sợ hãi lo lắng làm sao cho thích hợp để cầu sinh tồn ở ngày nay mới được.
Lúc đầu cái tân thuyết ông Đạt Nhĩ Văn mới ra đời thì người đạo Da Tô xem như là thù nghịch, cũng như mấy trăm năm trước họ phản đối cái thuyết quả đất chuyển động vậy. Vì câu luận ấy trái với sách Cựu ước nói “Đấng Thượng đế trong bảy ngày mà tạo thành các loài vật, loài người” ; tuy vậy, cái chân lý thường được thắng lợi về sau, đến ngày nay thì hội đạo cũng phải nín, không thể phản đối được nữa.
(1)
(2)
(3) Bích Khắc Nhi: Beagle, tên con tàu thám hiểm.
(4) Bạn thiết: bạn thân. Người bạn thân của Đacuyn nói đây là Alfred Ru ssell Wallace (1823-1913).
(5)
Học thuyết Đacuyn không chỉ là cuộc cách mạng trong sinh vật học mà còn mở ra nhiều môn khoa học mới như di truyền học, vi sinh vật học, ứng dụng rộng ữai trong nông nghiệp, chăn nuôi v.v…đem lại lợi ích to lớn cho loài ngơời. Ngày nay đã có học thuyết Đác - uyn mới, có nhiều khám phá, bổ sung chỉnh lý nhũng kết luận mà thời Đác-uyn chưa có phương tiện nghiên cứu. Thế giới đã biết nhiều về học thuyết Đác-uyn, nhưng ở Việt Nam cho đến những năm 20 của thế kỷ trước hầu như chưa mấy ai biết đến Đác- uyn. Nói học văn minh mà chưa biết Đác - uyn có thể nói là chưa bắt đầu.
Cách nay 85 năm và cách thời Đác-uyn hơn 60 năm, Ngô Đức Kế đã là người đầu tiên giới thiệu tiểu sử và học thuyết Đác-uyn. Trên tạp chí Hữu Thanh do ông làm chủ bút từ cuối năm 1923, sang đầu năm 1924 ông viết bài
*Khảo về học thuyết của hai ông tổ văn minh đời nay*giới thiệu hai nhà triết học Bacon (1561-1626) và Descarts (1596-1650) (No11&12). Đến số 21 ra ngày 1-9-1924 Ngô Đức Kế đăng bài *Khảo về học thuyết di truyền học của ông tổ học thi* *ên diễn Đạt Nhĩ Văn*( Darwin ).
Ngày nay học thuyết của Đác-uyn đã được giảng dạy từ các trường trung học, đất nước đã có nhiều chuyên gia, nhà khoa học không những am tường mà còn có không ít sáng tạo ứng dụng học thuyết Đacuyn trong thực tế sản xuất và nghiên cứu khoa học.
Nhân dịp kỷ niệm 200 năm sinh nhà bác học thien tài, tôi mời quý vị và các bạn đọc lại bài văn của Ngô Đức Kế, - một nhà cựu học nhưng từ những năm đầu thế kỷ đã không ra làm quan, ở nhà đọc tân thư, tận sức thâu thái những tư tưởng tiến bộ của nhân loại để truyền bá vào trong nước, góp phần chấn hưng dân khí mở mang dân trí nhằm cứu nước xây nền độc lập cho đất nước.
Bài này trước đăng
*Hữu thanh*(như đã dẫn trên), năm ngoái nhân kỷ niệm 130 năm sinh Ngô Đức Kế đã được đưa vào trong cuốn *Ngô Đức Kế cuộc đời &* *T* *ác phẩm*. SPAN style="COLOR: rgb(153,51,0)">n giới thiệu ngoductho@hn.vnn.vn *Nhân kỷ niệm 200 năm ng* *à* *y sinh Darwin* **Khảo về học thuyết Di truyền học của ông Tổ học Thiên diễn**(1) **Đạt Nhĩ Văn (Darwin)**
Ngô Đức Kế
Gần năm sáu mươi năm nay, trong thế giới vô luận chính trị, học thuật, tông giáo, tư tưởng đều sinh biến đổi rất lớn, so với mấy nghìn năm trước, giống như là một trời đất mới vậy. Nói tiến hoá, nói cạnh tranh, cầu làm ưu thắng, không chịu liệt bại. Phàm những lời nói ấy trên từ các nhà đại chính trị các nước, dưới đến học trò các nhà tiểu học hiệu, chỗ nào cũng là một câu nói thường, mà cái ảnh hưởng sinh ra rất lớn. Nói về nước này cùng nước khác thì vì đó mà nổi lên cái chính sách đế quốc, nói về học này này cùng học khác thì nổi lên phái triết học tổng hợp ; cái thế giới từ thế kỷ 20 về sau, có lẽ sẽ bị cái chính sách ấy, cái triết học ấy phủ bọc lấp đầy, mà sự tiến bộ của loài người không thể suy lường được. Cái phong trào ấy khơi từ đâu ? Khởi từ năm 1859 ông Đạt Nhĩ Văn xuất bản bài luận “Chủng nguyên” (2)
Đạt Nhĩ Văn (Charles Robert Darwin) sinh ở nước Anh năm 1809, là cháu ông Ai Lạp Sĩ Mã (Erasmus Darwin) một nhà học thuốc cùng học bác vật có danh tiếng, về loài thực vật biến đổi cũng có khảo cứu được nhiều. Cha tên là La Bạt (Robert) cũng nối nghiệp thuốc. Ông Đạt Nhĩ Văn chín tuổi thì mất mẹ, đang lúc bé, học ở trường lại thường thua người em gái ; ông chỉ thích góp nhặt những loài cỏ cây, sâu bọ, cá ốc mà choi, đó là cái tư cách nhà bác học trời sinh như thế. Đến 16 tuổi vào nhà đại học ở Tô Cách Lan ( Scotland ) được ông thầy giáo trọng lắm, nhờ ông thầy ấy đào tạo mới có chí lập công nghiệp lớn trong học giới.
Năm 1831, ông học đã tốt nghiệp, nhân lúc ấy chính phủ nước Anh chăm nom săn sóc việc học, sai một chiếc thuyền thám hiểm đi vòng quanh thế giới để xem xét và thực nghiệm. Đạt Nhĩ Văn nhờ ông thầy cũ tiến cử, được phụ theo chiếc tàu Bích Khắc Nhi (3) mà đi. Lúc ấy ông 22 tuổi, thuyền ra Lợi Vật Phó ( Liverpool ) thẳng sang Nam Mỹ châu, qua úc châu, quanh khắp quả đất, năm năm mà trở về.
Trong năm năm ấy thực làm cái cơ sở cho một đời ông, bao nhiêu cái trí thức có thực nghiệm đều được ở đó. Lúc đã về, làm sách Nhật ký tàu Bích Khắc Nhi vượt bể công bố ra rồi, thanh giá lừng lẫy, chẳng khỏi vài ba tháng, mà các nước đã dịch ra khắp cả. Ông lại tiếp tục xuất bản hai quyển sách Khảo về học địa chất cùng các đảo san hô trong lúc tàu Bích Khắc Nhi vượt bể, từ đó danh tiếng bác vật càng lừng lẫy lắm.
Năm 1842, ông từ biệt thành Luân Đôn, về ở chỗ hương thôn, từ tuyệt những việc trần tục, cho được vắng vẻ yên nhàn, đem những tài liệu đã góp được, cùng những lẽ mới đã biết được trong năm năm vượt bể trước ấy, mà sắp đặt lại, nhồi đúc lại. Chủ ý ông cốt để lòng nghiên cứu cho đến chỗ chân lý rất mực, hết cái tinh lực trong một hai mươi năm mới thành sách, hoặc là đến đời sau mới công bố, chẳng muốn cẩu thả mà mua danh trong đời, ấy cái con mắt ông trông đến chỗ sâu xa như thế.
Ngờ đâu việc chẳng như lòng, năm 1858, có người bạn thiết (4) ông Đạt từ bên nam Mỹ gửi lai cảo một bản sách cho ông, nhờ ông trước đem chất chính cùng một bậc tiền bối là ông Lê, rồi thì công bố ra. Ông Đạt đọc báo cáo ấy, thì té ra trong ấy những tân thuyết tân lý đều là ám hợp với những lẽ mình đã mệt lòng khổ chí nghiên cứu bấy lâu mà chưa phát bố ra. Tuy vậy, ông Đạt không phải như người nhỏ mọn, sợ người ta tranh mất danh mình mà sinh lòng ghen ghét, ông bèn đem cái nguyên cảo ấy cho hai ông tiền bối là ông Lê cùng ông Phú, hai người ấy là bạn thân ông Đạt, vẫn biết rõ cái chí thú, cái hoài bão ông Đạt bèn báo ông Đạt cũng biên tập cái tân thuyết của cả ông mà đồng thời phát bố ra. Ông Đạt bèn rút cái đại lược câu luận của ông, cùng sách của ông bạn đem tuyên bố tại hội học ở Luân-Đôn.
Hai sách ấy đã ra đời, làm rung động tai mắt học giả cả nước, người thì khen rằng mới mẻ, kẻ thì chê rằng nói càn, bình luận nhao lên, không biết đâu phải trái. Ông Đạt liền góp thêm tài liệu, mở rộng lời bàn, sắp đặt thứ lớp thành bản sách mới, gọi là “Chủng nguyên”, nghĩa là cỗi gốc loài giống, năm 1859 xuất bản.
Trước khi sách Đạt Nhĩ Văn ra đời, thì người đời đều nhận rằng loài giống là nhất định không thay đổi được ; vật gì giống gì ban đầu cũng bởi Thượng đế tạo ra, từ lúc tạo lập cho đến ngày nay chưa hề thay đổi bao giờ; con chó ngày nay thế nào thì con chó đời xưa cũng thế, loài động vật thế, loài thực vật cũng thế, cây rêu cây tùng ngày nay cũng tức là cây rêu cây tùng đời xưa, loài nào loài nấy xưa nay vẫn y như thế. Còn như nói rằng loài động vật thực vật hạ đẳng cứ theo thứ lớp thay đổi tiến hoá dần dần mãi cho đến lúc thành loài người, thì cái thuyết quái lạ ấy không ai tưởng đến. Trước ông Đạt tuy có một hai người học bác vật, có xét được các hiện tượng biến thiên của muôn vật, mà phát khởi cái mối manh ra, đến ông của ông Đạt là Ai Lạp Sĩ Mã cũng từng có xướng cái thuyết ấy, song các ông ấy chỉ lược biết cái dấu tích đổi dời tiến hoá, mà không biết cái sở dĩ làm sao. Kịp đến sách “Chủng nguyên” ra đời rồi sau cái là người cùng muôn vật hoá hoá sinh sinh mới rõ rệt ra thế giới. Nay thuật lại đại lược sau này.
Đạt Nhĩ Văn nói các nguyên nhân làm sinh vật đổi dời đều bởi cái lệ chung sinh tồn cạnh tranh, ưu thắng liệt bại, nghĩa là muôn vật có cái bởi tự nhiên, có cái bởi người làm. Bởi tự nhiên thì gọi là tự nhiên đào thải (lựa học), bởi người làm gọi là nhân sự đa đào thải ; đào thải mãi mãi thì loài giống mới tiến lên.
Thế nào gọi rằng nhân sự đào thải? Phàm loài động vật mà người nuôi, loài thực vật mà người trồng, thường nhân cái cách nuôi cùng cách trồng khách nhau mà sinh vô số loài biến đổi. Thí dụ: con thỏ nhà, cho nó ăn một vật nọ mà làm cho nó khác sắc lông, nuôi có một cách kia mà làm cho nó dài tai; cứ như vậy, muốn cho nó biến thành hàng trăm loài cũng không khó gì, mà kỳ thực thì ban đầu chỉ là một loài thỏ rừng mà thôi. Lấy đó mà suy, cho đến nuôi chim cưu, nuôi cá vàng, trồng cúc trồng lan cũng đồng một lẽ như thế. Đều là lúc ban đầu một giống đơn giản mà sức người làm ra cho biến đổi đến mấy chục mấy trăm thứ không cùng. Ông Đạt đã từng lưu tâm tra xét chim cưu đổi giống, lúc bấy giờ người nước Anh hay nuôi chim cưu, ông Đạt làm hội viên hội nuôi chim cưu, đã đạt hết sức xét được những phép đổi giống đến mấy trăm thứ.
Loại giống thay đổi như thế, không phải thoắt vậy mà đổi ngay đi cả đâu, đó là từ cái điểm rất nhỏ mà sau thì lớn. Thử xem loài chó, có loài chó làm chó giữ nhà, có loài chó chăn dê, có loài chó kéo xe, mỗi loài đều có cái tính chất cái trí năng khác nhau, để thích hợp với người sai bảo, đó không phải nguyên sinh như thế đâu, thực là bởi lòng người thầy bảo luyện tập đã lâu đời, mở được phần trí năng của nó, cho nên mới có thế. Không những loài vật như thế mà thôi, dù loài người cũng có như thế. Người Tư Bá Đạt ( Sparta ) nước Hy Lạp xưa, thường dùng phép đào thải ấy: phàm con mới đẻ, nếu mà yếu đuối tật nguyền thì bỏ đi không nuôi, không cho truyền cái giống ấy ra, chỉ nuôi những đứa cứng mạnh để truyền giống tốt. Vậy cho nên dân Tư Bá Đạt khoẻ mạnh hùng vũ có tiếng, đến ngày nay xem trong lịch sử, còn tưởng thấy được cái di phong, như thế là nhờ có cái công người đào thải mà được.
Từ lúc cái học thuyết ông Đạt Nhĩ Văn đã rõ sáng ra, thì về việc giáo dục các nước có ảnh hưởng lớn, tuy rằng cái thế giới văn minh này, không có lẽ dùng cái thủ đoạn bạo tàn như người Tư Bá Đạt đâu, song đã biết được rằng cái tinh thần cùng cái thể phách người ta, đều nhân luyện tập mà sinh biến đổi khác thường, vậy cho nên các học hiệu ngày nay lại càng chú ý về hai đàng thể dục cùng đức dục, ngày xưa chỉ trọng dạy bảo mà nay thì càng trọng luyện tập; treo một cái mục đích rất phải rất tốt, khiến người một nước cùng người cả thế giới nom đó mà tiến lên, chất chứa lâu ngày mà đến được ; ấy là cái công hiệu học thuyết của ông Đại Nhĩ Văn cả.
Gọi là tự nhiên đào thải là nghĩa thế nào, thì Đạt Nhĩ Văn chưa dám vội đoán, phải xem kỹ xét sâu, hết lòng nghĩ ngợi, mãi sau mới tìm ra cái lẽ chung “vật canh thiên trạch” (5) – Cây này cùng cây kia đồng ở một chỗ mà bên khô bên rậm khác nhau, đó tất là trong cái sức cây tốt ấy có chỗ đặc biệt để thích hợp với cái cảnh ngộ tự nhiên thì mới tự tồn được, mới truyền giống được. Ví như giữa bãi sa mạc, có các thứ sâu đủ các sắc sinh ở giữa ấy, thì lúc thụ sinh cũng vẫn như nhau, song sâu xanh sâu đỏ sâu đen các thứ sâu ấy đều dễ nhận thấy, cho nên những loài chim loài cắc kè thường bắt mà ăn, khiến cho các thứ sâu ấy mỗi ngày mỗi giảm đi, mà giống nòi phải đến tiêu diệt ; còn lại đó là giống sâu nào đồng một sắc với loài cát khó nhận cho thấy được mà thôi. Dù đến loài chim loài tắc kè cũng thế, những con sắc xanh sắc đỏ sắc đen, thì dễ nhận, loài sâu trông thấy đều trốn tránh hết, thành ra nó thường không kiếm được ăn mà chết, càng ngày càng ít đi, mà giống nòi phải đến tiêu diệt ; còn lại đó là giống chim giống cắc kè nào đồng một sắc với bãi cát, khó nhận cho thấy được mà thôi. Vì cớ ấy, cho nên phàm những chỗ bãi sa mạc, chỉ có loài trùng sắc vàng sắc trắng cùng loài chim sắc vàng sác gio mà thôi, vì nó thích hợp với cái cảnh ngộ tự nhiên, cho nên mới sinh tồn được.
Ông Đạt suy nguyên cái lẽ “vật cạnh” rằng : cái số loài vật ở mặt đất sinh sản ra so với cái số vật chất để bổ dưỡng cho sống thì thường thường không xứng nhau, cái suất nhiều hơn không biết bao nhiêu mà kể xiết được; nếu chỉ sinh mà không diệt, thì chỉ một con đực một con cái sinh ra con cháu đã đủ choán hết cả mặt địa cầu.
Tức như loài người là loài sinh đẻ ít mà lại chậm, vậy mỗi 25 năm thì số người sinh gấp lên một lần, cứ thế mà tính, thì chỉ một vợ một chồng sinh ra con cháu, trải một ngàn năm đã thấy đứng chen chân nhau trên mặt địa cầu rồi, huống chi loài động vật loài thực vật, sinh sôi nảy nở rất chóng quá hơn loài người biết bao! Trong loài động vật mà sinh sản chậm nhất là loài voi, từ 30 tuổi đến 90 tuổi là hạn sinh đẻ, lấy số ít lắm mà tính, mỗi con cái con đực sinh được 6 con, trải bảy trăm năm mươi năm thì được một nghìn chín trăm con voi. Xem một loài voi thì các loài khác cũng suy xét được. Như vậy, ở trong một quả đất, diện tích có chừng, mà sinh bao loài giống đông đúc không có chừng, thì thế tất phải đến cạnh tranh. Cái kết quả cạnh tranh ra thế nào? Tức là: “cái nào thích hợp thì sống còn”, là cái công lệ đã nói trước ấy.
Ông Đạt nói, cái sức đào thải tự nhiên không lúc nào hở, cũng không lúc nào thôi, so với cái sức đào thải người làm rộng hơn quá vạn vạn. Cũng tỉ như đem những vật trời sinh, cùng những vật người tạo ra hai bên so sánh nhau vậy. Và cái ảnh hưởng ấy không những đồng một giống như thế mà thôi, dù giống này cùng giống khác cũng thường có quan hệ với nhau rất là rối rít.
Xưa có người lấy giống hoa lan ở bên Anh đem trồng ở đồng nội Nữu Tây Lan (New Zealand) trồng mãi mà không sinh nở ra được, duy có trồng chỗ gần làng xóm thì mới tốt mà nảy ra nhiều mầm. Xét cho biết cái cớ ấy, thì vì rằng giống lan sinh nảy thì thường nhờ con ông truyền đem cái phấn hoa của nhụy đực cùng nhụy cái lẫn theo nhau thì mới truyền giống được. ở đất Nữu Tây Lan nhiều thứ chuột đồng hay ăn ong, không có ong cho nên giống lan không sinh nẩy ra được. Còn chỗ gần làng xóm mà khác thế là vì có mèo, có mèo cho nên không có chuột đồng, không có chuột thì tự nhiên ong nhiều, có ong cho nên lan mới tốt được. Ai biết rằng cây lan sinh sản cùng với con mèo mà có quan hệ lớn như thế? Ông Đạt dẫn những chứng cứ ấy rất nhiều, khiến người ta biết rằng sự vật cùng sự vật quan hệ với nhau, cái nguyên nhân ấy thật là phiền tạp, cái sức con mắt ông Đạt thật là vĩ đại.
Muôn vật đều cạnh tranh cả, song khác loài mà cạnh tranh không bằng đồng loài mà cạnh tranh càng kịch liệt hơn. Vì rằng loài vật nào cũng kiếm vật ăn, mà khác loài thì khác đồ ăn, cho nên không thiệt hại nhau; như con hùm với con trâu, con lang với con dê, con chim với con rắn mà cạnh tranh nhau, thì không bằng hùm với hùm, lang với lang, rắn với rắn.
Phàm loài gì gần nhau thì cạnh tranh càng kịch; loài người tranh với loài chim loài cá không bằng tranh với loài thú; người Âu châu tranh với các mọi rợ châu khác không bằng các nước Âu châu tranh lẫn nhau. Cạnh tranh càng kịch thì loài nào tối thích càng xuất hiện ra.
Cái loài nào đã thích hợp sinh tồn, thì không những sinh tồn cái bản thể mà thôi, tất đem cái sở dĩ được hơn sở dĩ được thắng mà truyền cho con, con lại truyền cho cháu, như vậy lâu lâu rồi cái tài năng đặc biệt ấy, loài vật khác cũng không bằng được, mà cái năng lực ban đầu ngẫu nhiên mà được đó nay biến ra cái tài năng tính chất nhất định, dần dần biệt thành một chủng tộc riêng, ấy đó là cái nguyên do biến chủng khởi từ đó.
Nếu biết rõ lẽ ấy, thì biết rằng hiện nay mọi vật đông đúc, nhiều loài nhiều thứ khác nhau, lúc đầu tất có bởi một dòng dõi nào, nếu cứ cái bản chất mà xét kỹ ra thì tất có cái dấu tích đồng với nhau có thể tìm ra được. Lúc đầu chắc là đồng một tổ, mà hiện nay các sinh vật đông đúc như thế, chẳng qua chỉ noi theo cái lệ tự nhiên đào thải mấy mươi vạn năm nay, ít ỏi mà dần dần rườm rực đó mà thôi. Dù loài người cũng là một giống trong sinh vật, không sao trốn khỏi cái công lệ ấy. Cho nên Đạt Nhĩ Văn đã cứ theo nhà học địa chất đã tra xét những sinh vật còn dấu tích ở trong tầng đá dưới hết trong vỏ quả đất, xét cái thứ tự đổi dời tiến hoá, mà loài bản luận “Tổ loài người” năm 1871 xuất bản. Ông ra bản sách ấy để tỏ ra loài người cũng là từ loài hạ đẳng động vật dần dần tiến hoá mà thành ra.
Ông Đạt từ lúc xuất bản bài luận “Chủng nguyên”, rồi sau cứ nghiên cứu mãi, sưu tập mãi mãi, đến già không thôi, sau cứ lục tục xuất bản đến hơn 20 thứ nữa. Năm 1882 ông mất, 74 tuổi, tin buồn ấy đăng lên trong các báo, vô luận người biết ông, kẻ không biết ông, ai cũng một lòng thương xót. Sau được quốc hội nghị định, lấy lễ quốc tang đem di hài ông về táng bên một ông danh nho là Nại Đoan ( Newton ). Nga, Đức, Mỹ, Pháp, ý Đại Lợi, Tây Ban Nha, đều sai quan đến dự lễ táng, các viên đại biểu của các nhà đại học cùng các học hội, đều dự lễ tang kể hàng nghìn.
Những sách công ông Đại Nhĩ Văn đến 27 thứ, nghĩa lý tinh thâm, chứng cứ rộng rãi, dẫn bao nhiên bậc hồng nho thạc học, hết sức nghiên cứu cả đời cũng chưa hết được mối manh, huống chi trong một hai tờ giấy ngắn ngủi mà muốn rút cái ý nghĩa cốt yếu ra làm sao cho được? Song sở dĩ thảo cái bài này, là muốn cho quốc dân biết cái căn do tư tưởng đổi dời về đời cạn thế, lại cho biết rằng cái học thuật ấy không những chỉ coi là một khoa học bác vật mà thôi, cái lẽ hơn được kém thua tự nhiên đào thải ấy thực là thông hành cả, nhất thiết nước nhà, giống họ, tông giáo, học thuật, hết thảy nhân sự, không kỳ việc nhỏ việc lớn, không có gì không vào trong cái phạm vi thiên diễn, chẳng hơn thì kém, chẳng còn thì mất; phàm những loài huyết khí sinh trưởng giữa thế gian này phải nên trông đó mà sợ hãi lo lắng làm sao cho thích hợp để cầu sinh tồn ở ngày nay mới được.
Lúc đầu cái tân thuyết ông Đạt Nhĩ Văn mới ra đời thì người đạo Da Tô xem như là thù nghịch, cũng như mấy trăm năm trước họ phản đối cái thuyết quả đất chuyển động vậy. Vì câu luận ấy trái với sách Cựu ước nói “Đấng Thượng đế trong bảy ngày mà tạo thành các loài vật, loài người” ; tuy vậy, cái chân lý thường được thắng lợi về sau, đến ngày nay thì hội đạo cũng phải nín, không thể phản đối được nữa.
*Hữu Thanh*, số 21.ngày 1-9-1924
(1)
*Học Thi* *ên diễn*: Học thuyết về sự tiến hoá tự nhiên của muôn loài, nay gọi là thuyết tiến hoá
(2)
*Chủng nguy* *ên*: Nguồn góc các loài.
(3) Bích Khắc Nhi: Beagle, tên con tàu thám hiểm.
(4) Bạn thiết: bạn thân. Người bạn thân của Đacuyn nói đây là Alfred Ru ssell Wallace (1823-1913).
(5)
*Vật canh thiên trạch*: sinh vật cạnh tranh sinh tồn, thiên nhiên chọn lọc. [](http://upanh.com/)
![ UpAnh.com](http://upanh.com/uploads/3-May-2009/qwnly1rpuqfaxbhi0px.jpg)
## Không có nhận xét nào:
## Đăng nhận xét

Server: GSE


text:
Xin được tặng các quý ông công thức của 8 loại rượu chẳng kém gì Minh Mạng thang.
Bài 1: Tắc kè 50g; ba kích, hà thủ ô, hoàng tinh hoặc thục địa mỗi vị 100g; đại hồi 10g. Tắc kè ngâm với đại hồi trong rượu 35 độ để được 300ml. Các dược liệu khác cũng ngâm với rượu 35 độ để được 700ml.
Hòa lẫn hai rượu với nhau, thêm 100g đường kính (đã nấu thành sirô) để thành 1 lít. Lọc kỹ, ngày uống 1-2 lần, mỗi lần 15-20ml sau bữa ăn hoặc trước khi đi ngủ.
Bài 2: Dâm dương hoắc 100g, nhục thung dung 50g, rượu trắng 1.000ml, cả hai thứ thái vụn rồi đem ngâm với rượu, sau chừng 7-10 ngày là có thể dùng được.
Công dụng: Bổ thận tráng dương, cường gân kiện cốt, khu phong trừ thấp, dùng cho người bị suy giảm khả năng tình dục, di tinh, liệt dương, muộn con, đau lưng, viêm khớp... Cách dùng: Uống mỗi ngày 2 lần, mỗi lần 15-20ml.
Bài 3: Chim bìm bịp 2 con làm thịt, để tươi; tắc kè 1 con, làm thịt, phơi khô; củ sâm cau 100g phơi khô. Tất cả ngâm với 1 lít rượu 30-40 độ, càng lâu càng tốt. Ngày 2 lần, mỗi lần uống 30ml.
Bài 4: Nhung hươu 30g, kỷ tử 30g, rượu trắng 1.000ml. Nhung hươu thái vụn đem ngâm với rượu trong bình kín, sau chừng 7-10 ngày là có thể dùng được.
Công dụng: Tráng dương tư âm, dùng cho những người mắc chứng bất lực, khó thụ thai do chất lượng và số lượng tinh trùng suy giảm, giảm sút ham muốn và khoái cảm tình dục. Cách dùng: Uống mỗi ngày 2 lần, mỗi lần từ 10-20ml.
Bài 5: Nhân sâm 24g, thục địa 15g, kỷ tử 15g, dâm dương hoắc 9g, viễn chí 9g, đinh hương 9g, trầm hương 3g, bạch tật lê 9g, lệ chi nhục 7g, rượu trắng 1.000ml. Các vị thuốc thái vụn, ngâm với rượu trong bình kín, sau chừng 7-10 ngày là có thể dùng được.
Công dụng: Bổ thận tráng dương, sinh tinh dưỡng huyết, ích khí định thần, làm đen râu tóc và kéo dài tuổi thọ. Cách dùng: Uống mỗi ngày 1 chén nhỏ, uống nhấp môi từ từ từng ít một, nói như cổ nhân là phải uống nghìn lần mới hết một chén rượu (thiên khẩu nhất bôi).
Bài 6: Mật cá chép và gan gà trống mỗi thứ 1 cái, nghiền nát, ngâm với 500ml rượu trắng trong 5-7 ngày, thỉnh thoảng lắc đều. Ngày uống 2 lần, mỗi lần 30ml.
Bài 7: Sơn thù 15g, cẩu tích 15g, đương quy 15g, kỷ tử 15g, thỏ ty tử 15g, nhân sâm 15g, mạch môn 30g, tắc kè 1 đôi, rượu trắng 2.000ml. Các vị thuốc thái vụn ngâm với rượu trong bình kín, sau 3 tuần có thể dùng được. Uống mỗi ngày 3 lần, mỗi lần 1 chén nhỏ.
Bài 8 : Ngưu bàng khô 1 kg , nhục thung dung 1 kg , ba kích 1 kg , ngâm với 10 lít rượu trong vòng 3 tháng là dùng được , ngày uống hai lần , mỗi lần 2 chén nhỏ
theo Sức khỏe & Gia đình
Những tin mới hơn
Những tin cũ hơn
Đang truy cập : 18
Hôm nay : 535
Tổng lượt truy cập : 797139

markdown:
Xin được tặng các quý ông công thức của 8 loại rượu chẳng kém gì Minh Mạng thang.
**Bài 1**: Tắc kè 50g; ba kích, hà thủ ô, hoàng tinh hoặc thục địa mỗi vị 100g; đại hồi 10g. Tắc kè ngâm với đại hồi trong rượu 35 độ để được 300ml. Các dược liệu khác cũng ngâm với rượu 35 độ để được 700ml.
Hòa lẫn hai rượu với nhau, thêm 100g đường kính (đã nấu thành sirô) để thành 1 lít. Lọc kỹ, ngày uống 1-2 lần, mỗi lần 15-20ml sau bữa ăn hoặc trước khi đi ngủ.
**Bài 2:** Dâm dương hoắc 100g, nhục thung dung 50g, rượu trắng 1.000ml, cả hai thứ thái vụn rồi đem ngâm với rượu, sau chừng 7-10 ngày là có thể dùng được.
Công dụng: Bổ thận tráng dương, cường gân kiện cốt, khu phong trừ thấp, dùng cho người bị suy giảm khả năng tình dục, di tinh, liệt dương, muộn con, đau lưng, viêm khớp... Cách dùng: Uống mỗi ngày 2 lần, mỗi lần 15-20ml.
**Bài 3: **Chim bìm bịp 2 con làm thịt, để tươi; tắc kè 1 con, làm thịt, phơi khô; củ sâm cau 100g phơi khô. Tất cả ngâm với 1 lít rượu 30-40 độ, càng lâu càng tốt. Ngày 2 lần, mỗi lần uống 30ml. **Bài 4:** Nhung hươu 30g, kỷ tử 30g, rượu trắng 1.000ml. Nhung hươu thái vụn đem ngâm với rượu trong bình kín, sau chừng 7-10 ngày là có thể dùng được.
Công dụng: Tráng dương tư âm, dùng cho những người mắc chứng bất lực, khó thụ thai do chất lượng và số lượng tinh trùng suy giảm, giảm sút ham muốn và khoái cảm tình dục. Cách dùng: Uống mỗi ngày 2 lần, mỗi lần từ 10-20ml.
**Bài 5**: Nhân sâm 24g, thục địa 15g, kỷ tử 15g, dâm dương hoắc 9g, viễn chí 9g, đinh hương 9g, trầm hương 3g, bạch tật lê 9g, lệ chi nhục 7g, rượu trắng 1.000ml. Các vị thuốc thái vụn, ngâm với rượu trong bình kín, sau chừng 7-10 ngày là có thể dùng được.
Công dụng: Bổ thận tráng dương, sinh tinh dưỡng huyết, ích khí định thần, làm đen râu tóc và kéo dài tuổi thọ. Cách dùng: Uống mỗi ngày 1 chén nhỏ, uống nhấp môi từ từ từng ít một, nói như cổ nhân là phải uống nghìn lần mới hết một chén rượu (thiên khẩu nhất bôi).
**Bài 6**: Mật cá chép và gan gà trống mỗi thứ 1 cái, nghiền nát, ngâm với 500ml rượu trắng trong 5-7 ngày, thỉnh thoảng lắc đều. Ngày uống 2 lần, mỗi lần 30ml. **Bài 7:** Sơn thù 15g, cẩu tích 15g, đương quy 15g, kỷ tử 15g, thỏ ty tử 15g, nhân sâm 15g, mạch môn 30g, tắc kè 1 đôi, rượu trắng 2.000ml. Các vị thuốc thái vụn ngâm với rượu trong bình kín, sau 3 tuần có thể dùng được. Uống mỗi ngày 3 lần, mỗi lần 1 chén nhỏ.
**Bài 8** : Ngưu bàng khô 1 kg , nhục thung dung 1 kg , ba kích 1 kg , ngâm với 10 lít rượu trong vòng 3 tháng là dùng được , ngày uống hai lần , mỗi lần 2 chén nhỏ
theo Sức khỏe & Gia đình
**Những tin mới hơn**
**Những tin cũ hơn**
Đang truy cập :
18
Hôm nay :
535
Tổng lượt truy cập :
**797139**

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Connection: close

Pragma: no-cache

Cache-Control: no-cache, pre-check=0, post-check=0

Set-Cookie: nv3c_Fhfds_nvvithemever=lA%2C%2C; expires=Tue, 19-Mar-2019 06:56:41 GMT; path=/; domain=.nguubang.com; httponly

Vary: Accept-Encoding,User-Agent

Content-Language: vi

Content-Type: text/html; charset=utf-8


text:
MỞ BÁN CHÍNH THỨC CHUNG CƯ SỐ 1 TRẦN THỦ ĐỘ
ĐĂNG KÝ NHẬN ĐẶT CHỖ ĐỢT 1
Được phát triển với mục đích vươn tầm, trở thành dự án bất động sản độc đáo và hấp dẫn nhất tại khu vực quận Hoàng Mai – Hà Nội, Chung cư số 1 trần thủ độ không chỉ là một không gian lý tưởng để sinh sống, nghỉ dưỡng với các tiện ích nội khu mà còn đem đến một địa điểm kinh doanh lý tưởng. Bên cạnh đó, chủ đầu tư của dự án cũng rất chú trọng đến việc tạo ra một không gian trong lành, gần gũi với thiên nhiên. Chung cư số 1 Trần Thủ Độ là dự án duy nhất mang lại cho cư dân một không gian Singapore trong lòng Hà Nội, thỏa mãn cuộc sống xanh, văn minh và năng động.
Tầng hầm hơn liên thông giữa những tòa là nơi nhằm xe tươi đẹp không những đáp ứng nhu cầu dân sinh mà còn phải cho toàn khu đô thị Pháp Vân. Tiện ích cộng đồng cư hàng đầu Dự án số 1 Trần Thủ Độ thời thượng bậc nhất như: nhà hàng quán ăn, nơi tậm thể hình, spa, bể bơi lội, cafe thư giãn…được phối kết hợp vừa đủ, trẻ trung.
Tiện ích cộng đồng cư hàng đầu Trần Thủ Độ thời thượng bậc nhất như: nhà hàng quán ăn, nơi tậm thể hình, spa, bể bơi lội, cafe thư giãn…được phối kết hợp vừa đủ, trẻ trung. Chiếc rốn hội họp cộng đồng dân cư sắp đặt sống tầng 3 của từng tòa nhà là khu vực tiến hành những event chung mang đến cư dân tại công cộng cư số 1 Trần Thủ Độ. những bậc bố mẹ trọn vẹn yên tâm đi làm việc vì đầu tư cộng đồng cư số 1 Trần Thủ Độ Hoàng Mai có tập hợp nhà trẻ, mẫu giáo liên cấp cho.
Bảng giá cập nhật: Dự án số 1 Trần Thủ Độ

markdown:
**MỞ BÁN CHÍNH THỨC CHUNG CƯ SỐ 1 TRẦN THỦ ĐỘ** **ĐĂNG KÝ NHẬN ĐẶT CHỖ ĐỢT 1**
Được phát triển với mục đích vươn tầm, trở thành dự án bất động sản độc đáo và hấp dẫn nhất tại khu vực quận Hoàng Mai – Hà Nội, Chung cư số 1 trần thủ độ không chỉ là một không gian lý tưởng để sinh sống, nghỉ dưỡng với các tiện ích nội khu mà còn đem đến một địa điểm kinh doanh lý tưởng. Bên cạnh đó, chủ đầu tư của dự án cũng rất chú trọng đến việc tạo ra một không gian trong lành, gần gũi với thiên nhiên. Chung cư số 1 Trần Thủ Độ là dự án duy nhất mang lại cho cư dân một không gian Singapore trong lòng Hà Nội, thỏa mãn cuộc sống xanh, văn minh và năng động.
Tầng hầm hơn liên thông giữa những tòa là nơi nhằm xe tươi đẹp không những đáp ứng nhu cầu dân sinh mà còn phải cho toàn khu đô thị Pháp Vân. Tiện ích cộng đồng cư hàng đầu Dự án số 1 Trần Thủ Độ thời thượng bậc nhất như: nhà hàng quán ăn, nơi tậm thể hình, spa, bể bơi lội, cafe thư giãn…được phối kết hợp vừa đủ, trẻ trung.
Tiện ích cộng đồng cư hàng đầu Trần Thủ Độ thời thượng bậc nhất như: nhà hàng quán ăn, nơi tậm thể hình, spa, bể bơi lội, cafe thư giãn…được phối kết hợp vừa đủ, trẻ trung. Chiếc rốn hội họp cộng đồng dân cư sắp đặt sống tầng 3 của từng tòa nhà là khu vực tiến hành những event chung mang đến cư dân tại công cộng cư số 1 Trần Thủ Độ. những bậc bố mẹ trọn vẹn yên tâm đi làm việc vì đầu tư cộng đồng cư số 1 Trần Thủ Độ Hoàng Mai có tập hợp nhà trẻ, mẫu giáo liên cấp cho.
Bảng giá cập nhật:
**Dự án số 1 Trần Thủ Độ**

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
N.I.VINA Co., Ltd.
Địa chỉ: số 4-BT3 khu nhà ở Trung Văn, phường Trung Văn, quận Nam Từ Liêm, Hà Nội
Tel: (+84)-24-3212-3727 - Fax: (+84)-24-3212-3728
Hotline: Mr. Hưng: 0978.190.642 - Mr. Hân: 0986.576.364
Email: hungtq@nivina.com.vn - Web: www.nivina.com.vn - nivina.vn

markdown:
|
|
![]()
![]()
|
|
|
|
## Camera nội soi XL Vu - GE Inspection
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1. Thiết bị đo, hiệu chuẩn áp suất, nhiệt độ, tín hiệu điện, tần số, xung GE measurement & control, sensing 2. Camera nội soi công nghiệp có
|
|
Để duy trì sự chính xác, sự ổn định và tin cậy thì công việc hiệu chuẩn thiết bị là một phần không thể thiếu. Vấn đề lớn
|
|
TRUE – RMS (TRMS = True Root mean square) là căn số bậc 2 của trung bình bình phương dòng điện xoay chiều, giá trị này tương đương
|
|
|
|
|
|
![]()

WARC-Identified-Payload-Type: text/x-php

Cache-Control: no-cache, must-revalidate

Content-Type: text/html


text:
Hotline: 091.352.8198
Cảnh báo về tình trạng tăng đàn bò sữa tự phát, tuy nhiên ông Hoàng Thanh Vân, Cục trưởng Cục Chăn nuôi cũng bày tỏ rất không hài lòng về tinh thần trách nhiệm với nông dân của Cty Cổ phần sữa Quốc tế (IDP) vì điều chỉnh chính sách thu mua sữa./ Vì sao IDP hạn chế thu mua sữa?
Cục trưởng Hoàng Thanh Vân nói: “Không có lí gì lâu nay anh vẫn làm ăn có lãi tằng tằng, đùng một cái, chỉ vì sự chao đảo một chút về thị trường sữa thế giới đã lập tức hạ giá thu mua nguyên liệu với nông dân”.
Ông Hoàng Thanh Vân
Theo ông, lí do nào Cty IDP giảm giá thu mua sữa, trong khi các “ông lớn” khác trong ngành sữa vẫn đang giữ giá cho người chăn nuôi?
Cty IDP trước nay triển khai SX và thu mua sữa rất tốt, tuy nhiên tôi được biết từ cuối năm 2014, Cty này đã bán cổ phần tới 70% cho một quỹ đầu tư và một DN nước ngoài nên có thay đổi về mặt nhân sự, tái cơ cấu lại hoạt động, có thể họ cũng thay đổi chiến lược kinh doanh.
Tôi nghĩ về mặt nào đó, sự thay đổi này dẫn đến thay đổi trong việc thu mua nguyên liệu sữa.
Thứ hai, từ cuối năm 2014 đến nay, giá sữa trên thị trường quốc tế giảm quá mạnh. Hiện giá sữa châu Âu chỉ còn khoảng 2.200 USD/tấn, so với giá trung bình trước đây khoảng 3.700 USD/tấn. Giá sữa tại Trung Quốc NK về cũng chỉ còn 2.400 USD/tấn (so với năm 2014 khoảng 5.000 USD/tấn), giảm tới hơn 100%.
Theo các nhà chuyên môn, đây là một hiện tượng rất lạ, bất thường trong ngành sữa, nguyên nhân do đâu thì vẫn còn phải chờ các chuyên gia điều tra nghiên cứu.
Ông đánh giá việc Cty IDP giới hạn thu mua sữa nguyên liệu như vậy có hợp tình hợp lí?
Trước hết, việc họ giảm giá thu mua sữa từ 13.200 – 13.500 đ/kg trước đây xuống chỉ còn 12.200 đồng/kg, trong khi tại địa bàn huyện Gia Lâm (Hà Nội) vẫn có 3 Cty khác thu mua với giá cao hơn, đặc biệt Vinamilk chiếm thị phần lớn nhất đang thu mua tới 14.000 đồng/kg đã gây ra phản ứng cho người dân.
Tuy nhiên, người dân phản ứng gay gắt hơn là việc Cty này không thu mua đối với sản lượng sữa tăng thêm chưa ký hợp đồng, hoặc có một số trạm trước đây họ mua hết nhưng từ cuối 2014 đến nay lại mua có giới hạn.
Lâu nay, người dân ở đây đã quen với việc SX bao nhiêu thì được Cty IDP mua bấy nhiêu, nay đột nhiên họ điều chỉnh như vậy nên gây bất ngờ cho người dân, bởi không bán cho IDP thì họ biết bán đi đâu, khi mà các Cty khác trên địa bàn đã cố định số hộ của họ?
Đây là tiền lệ không tốt trong việc hợp tác kinh doanh giữa Cty và người chăn nuôi, và trước hết ảnh hưởng không tốt tới người chăn nuôi, đồng thời một mặt nào đó có ảnh hưởng tới tâm lí chung của người nuôi bò sữa trên cả nước, đặc biệt là các vùng đang có định hướng quy hoạch SX bò sữa trên địa bàn Hà Nội.
Cty IDP nói sở dĩ họ giới hạn thu mua như vậy là do không ổn định sản lượng sữa giữa các tháng trong năm, khiến khó khăn cho SX?
Quá trình triển khai điều chỉnh chính sách thu mua giữa Cty IDP và người dân là chưa được thảo luận kỹ.
Về mặt nào đó, giữa Cty và các trạm thu mua cũng đã có hợp đồng thu mua hẳn hoi, và bò sữa lại là con vật sống, việc tăng giảm sản lượng là rất thất thường và còn phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố, chứ không phải như Cty SX hàng công nghiệp, anh thích tăng sản lượng thì thêm công nhân, muốn SX ít thì giảm công nhân là được.
Vì vậy, việc Cty IDP đột ngột điều chỉnh sản lượng thu mua trong một thời gian ngắn mà không để dân có sự chuẩn bị, điều chỉnh là không tốt.
Nếu nói về mặt chỉ đạo SX thì cần phải có sự can thiệp cơ quan chức năng để thống nhất trong việc xây dựng chuỗi SX.
Không có lí gì lâu nay anh vẫn làm ăn có lãi tằng tằng, đùng một cái, chỉ vì sự chao đảo một chút về thị trường sữa thế giới mà đã lập tức thay đổi chính sách thu mua nguyên liệu đối với nông dân, như thế là không được.
Dĩ nhiên, hoạt động SX kinh doanh của DN nhà nước điều chỉnh bằng pháp luật về DN, nhưng sự phát triển, gắn bó trong xây dựng vùng nguyên liệu, chuỗi SX của Cty IDP với người dân phải có sự ủng hộ, chỉ đạo của rất nhiều cơ quan, đặc biệt là sự đồng lòng của nông dân.
Vì thế việc họ làm đột ngột như vậy là cần phải xem xét lại.
Vừa qua, tại Lâm Đồng cũng đã xảy ra sự việc đáng tiếc khi DN không chịu thu mua sữa cho dân. Đâu là nguyên nhân, thưa ông?
Cục Chăn nuôi đã làm việc với cơ quan chức năng của Lâm Đồng, người dân và DN thu mua sữa là Đà Lạt Milk.
Sự việc ở Lâm Đồng có hơi khác trường hợp tại Gia Lâm (Hà Nội) vừa qua, cụ thể là DN thu mua sữa đang trong giai đoạn chuyển giao cho Cty TH True Milk. Nhưng vấn đề chính lại nằm ở việc phát triển đàn bò quá nóng khi năm 2014 tỉnh này tăng tới trên 2.000 con, tương đương 78%. Tức ở đây lỗi nhiều hơn ở phía người nuôi bò, chứ không hẳn là DN thu mua.
Trong đó, nghiêm trọng có việc người dân tự phát mua bò về nuôi vì thấy người khác làm có lãi mà chưa có hợp đồng với Cty sữa. Việc chưa ký hợp đồng cũng chỉ là một việc, quan trọng chính là phía NM sữa không thể đủ công suất nữa, cần phải chờ khi TH True Milk đầu tư dây chuyền mới thì bao nhiêu họ cũng sẽ mua hết.
Công suất tối đa hiện tại của Đà Lạt Milk chỉ có 8 tấn/ngày, họ thu mua sữa của các hộ theo hợp đồng đã tới 11 tấn/ngày, lại còn gánh thêm các hộ ngoài hợp đồng trong khu vực nuôi tự phát thì dù có muốn họ cũng chẳng biết làm cách nào mua thêm.
Việc dân tự phát tăng đàn cũng dẫn tới nhộn nhạo, hộ không ký hợp đồng gửi sữa sang hộ có hợp đồng khiến sản lượng tăng quá cao ngoài kế hoạch SX của Cty sữa, và đây là lỗi của dân.
Cần chia sẻ lợi ích, trách nhiệm và ràng buộc hợp đồng giữa các Cty thu mua sữa và người nuôi bò sữa
Sự việc ở Lâm Đồng vừa qua là một bài học xương máu, một lần nữa cũng cảnh báo ngành sữa muốn làm thì phải gắn với DN, phải có quy hoạch, liên kết SX chứ không phải dân cứ thích làm là làm, rồi lại kêu chính quyền, kêu DN là không được.
Bên cạnh đó, DN cũng cần phải phối hợp chặt chẽ hơn nữa với chính quyền địa phương trong việc quy hoạch, điều tra xem tiềm năng tới đâu để có định hướng, chiến lược xây dựng vùng nguyên liệu, xem có thể xây NM sữa hay không…
Vậy đàn bò sữa cả nước thời gian qua có phát triển quá nóng không?
Đến cuối 2014, đàn bò sữa cả nước khoảng 210 nghìn con, tăng 30 nghìn con so với năm 2013, tương đương tăng 14%. Tại Hà Nội, tổng đàn bò sữa hiện cũng chỉ xoay quanh 19 nghìn con, và không tăng nhiều.
Đây là con số không cao, bởi tăng 20% trở lên thì mới gọi là nóng. Vấn đề là số lượng bò sữa tăng tự phát có chiều hướng tăng mạnh rất đáng ngại, chứ các Cty lớn đều tăng có kế hoạch rất ổn định.
Đây là vấn đề lớn không thể xem thường. Cục Chăn nuôi cũng vừa có văn bản gửi UBND các tỉnh có nuôi nhiều bò sữa đề nghị khẩn trương rà soát, thống kê cụ thể số lượng đàn bò, đồng thời đẩy mạnh chỉ đạo các đơn vị thu mua trên địa bàn có sự liên kết chặt chẽ để xây dựng vùng nguyên liệu theo chuỗi ổn định.
Việc điều chỉnh giá thu mua sữa của Cty IDP liệu có ảnh hưởng gì tới giá sữa tại VN không, thưa ông?
Hiện các DN khác vẫn giữ giá thu mua và chưa có kế hoạch điều chỉnh. Còn diễn biến giá sữa nguyên liệu trong nước thế nào cần phải tiếp tục theo dõi, đặc biệt là diễn biến thị trường quốc tế.
Về lâu dài, nếu tình hình giá sữa thế giới tiếp tục giảm sâu, sẽ là một vấn đề lớn, đáng báo động. Mặc dù lượng sữa SX trong nước còn ít, lượng tiêu thụ cũng rất ít, dư địa thị trường còn vô cùng lớn.
Tuy nhiên trong lúc chúng ta chưa chuẩn bị đầy đủ các điều kiện về cơ sở SX, điều chỉnh thị trường tiêu thụ trong nước thì đây quả là vấn đề lớn. Bởi nếu tình hình giá sữa thế giới không cải thiện thì dĩ nhiên DN họ sẽ phải đi mua nguyên liệu nước khác rẻ hơn, chứ không thể bắt họ mua nguyên liệu cao trong nước.
Xin cảm ơn ông!
“Trước tình hình thay đổi chính sách thu mua sữa của Cty IDP, Cục Chăn nuôi đã có văn bản đề nghị TP Hà Nội chỉ đạo Sở NN-PTNT tổ chức ngay cuộc họp tháo gỡ.
Tại cuộc họp với các trạm thu mua do Sở NN-PTNT Hà Nội chủ trì ngày 12/1/2015, Cty IDP đã hứa sẽ thu mua lại hết sữa cho nông dân trong thời gian nông dân tìm được đối tác mới. Nếu có đối tác nào mua cao hơn thì sẽ đồng ý cho dân bán cho đối tác khác.
Cách nói của họ, nghe qua tưởng là trách nhiệm, nhưng thực ra không có trách nhiệm gì hết. Nói thế khác nào đánh đố nông dân, bởi nông dân lâu nay họ chỉ biết nuôi bò để bán sữa cho IDP theo những định hướng liên kết SX với Cty từ trước.
Bây giờ họ bảo chỉ mua giá từng đấy thôi, anh không thích thì đi tìm người khác mà bán, nói vậy sao nghe được?”.
(Ông Hoàng Thanh Vân)

Cache-Control: private


text:
Hotline: 091.352.8198
Bán lúa xong, các nông dân được thương lái mời uống bia, tới khi về nhà kiểm đếm lại thì mới biết bị mất tiền.
Ngày 28/1, Công an huyện U Minh cho biết, đang phối hợp cùng Công an xã Khánh Thuận điều tra vụ 5 hộ dân Trần Văn Bá, Trần Văn Bi, Nguyễn Văn Thắng, Phạm Văn Nghiệp cùng ngụ ấp 11 và Trương Văn Thới, ngụ ấp 9, cùng xã, trình báo bị thương lái lừa chiếm đoạt hơn 30 triệu đồng tiền bán lúa.
Theo các nông dân, ngày 18/1, có một nữ thương lái quê ở Bạc Liêu đến nhà hỏi mua lúa. Sau khi thỏa thuận giá bán, các hộ đồng ý bán hết lúa cho nữ thương lái, bình quân mỗi hộ bán lúa với số tiền hơn 10 triệu đồng.
Cân lúa xong đâu đó, chúng tôi không được thanh toán tiền tại nhà mà chủ ghe mời đến điểm gần đầu kênh 26 (ấp 11) để trả tiền. Sau khi trả tiền, chúng tôi đều đếm đủ. Tin tưởng bà chủ ghe nên chúng tôi còn nhờ bà lấy dây thun cột lại giùm, sau đó còn được mời uống bia. Một nạn nhân kể lại.
Đến khi các vị khách đã gần say, nữ chủ ghe âm thầm lên xe bỏ đi. Các hộ dân đem tiền về nhà kiểm lại, phát hiện tiền bị mất một phần, nên trình báo công an.


text:
Sửa Chữa Ôtô
-
Gấp nam lđpt lắp dựng cốt pha đi làm ngayThỏa thuận
16-03-2018 Chưa kiểm chứng
Quận Cầu Giấy, Thành phố Hà Nội
-
Cần gấp thợ cơ khí và phụ việc đi làm ngayThỏa thuận
16-03-2018 Chưa kiểm chứng
Quận Cầu Giấy, Thành phố Hà Nội
-
Iphone 6S Plus Gold 64GB full chức năng - Máy zin 100%, đẹp 99.999%9.5 Triệu
16-03-2018 Chưa kiểm chứng
Quận Ninh Kiều, Thành phố Cần Thơ
-
Nhân viên bán vé máy bay tại TPHCM7 Triệu
15-03-2018 Chưa kiểm chứng
Huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh
-
Tuyển dụng nhân viên Kinh Doanh6 Triệu
15-03-2018 Chưa kiểm chứng
Quận Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh
-
Trung tâm chăm sóc xe hơi Vcare AutospaThỏa thuận
13-03-2018 Chưa kiểm chứng
Huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh
-
Chăm sóc xe với công nghệ nano Titanium CougarShieldThỏa thuận
12-03-2018 Chưa kiểm chứng
Huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh
-
Bán kích con đội thủy lực giá rẻ tại nam định5000 Ngàn
02-01-2018 Chưa kiểm chứng
Quận Hoàng Mai, Thành phố Hà Nội
-
Máy hơi cỡ nhỏ mua ở đâu2 Triệu
21-12-2017 Chưa kiểm chứng
Quận Hoàng Mai, Thành phố Hà Nội
-
Sửa Chữa Xe Nâng Hàng Dầu Điện Xăng Ga 0902570797500 Ngàn
20-12-2017 Chưa kiểm chứng
Quận 12, Thành phố Hồ Chí Minh
-
Tư vấn chọn lựa cuộn dây hơi PU mềm được ưa chuộng450 Ngàn
18-12-2017 Chưa kiểm chứng
Quận Hoàng Mai, Thành phố Hà Nội
-
Tư vấn chọn lựa cuộn dây hơi PU mềm được ưa chuộngThỏa thuận
18-12-2017 Chưa kiểm chứng
Quận Hoàng Mai, Thành phố Hà Nội
-
Chia sẻ các dòng cuộn dây hơi tự rút chất lượng và giá tốt450 Ngàn
16-12-2017 Chưa kiểm chứng
Quận Hoàng Mai, Thành phố Hà Nội
-
Phân phối các dòng cầu nâng ô tô chất lượng và chuyên nghiệp2450 Ngàn
13-12-2017 Chưa kiểm chứng
Quận Hoàng Mai, Thành phố Hà Nội
-
Chia sẻ chọn lựa máy nén khí Jucai chuyên dụng5800 Ngàn
06-12-2017 Chưa kiểm chứng
Quận Cầu Giấy, Thành phố Hà Nội
-
Ưu đãi DV cuối năm cho xe chở tiền Mitsu/ Hyundai tại Q4 HCM1 Triệu
25-11-2017 Chưa kiểm chứng
Quận 4, Thành phố Hồ Chí Minh
-
Dịch vụ cho thuê xe ô tô 16 chỗ Ford Transit giá rẻ tại Hà NộiThỏa thuận
10-11-2017 Chưa kiểm chứng
Quận Cầu Giấy, Thành phố Hà Nội
-
Túi diệt virus Nhật Bản dùng trong oto, cơ hội kinh doanh tốt 201720 Ngàn
04-11-2017 Chưa kiểm chứng
Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh
-
Máy hút bụi – Đài Loan – 3 tầng lọc - lọc hepa vi khuẩn4.5 Triệu
28-10-2017 Chưa kiểm chứng
Quận 4, Thành phố Hồ Chí Minh
-
Dán phim cách nhiệt cho ô tô tại Biên HòaThỏa thuận
28-10-2017 Chưa kiểm chứng
Thành phố Biên Hòa, Tỉnh Đồng Nai
-
Tuyển toàn quốc nhà phân phối độc quyền túi diệt virút Nhật Bản mới245 Ngàn
28-10-2017 Chưa kiểm chứng
Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh
-
Cacbon fiber keo epoxy600 Ngàn
28-10-2017 Chưa kiểm chứng
Quận Bắc Từ Liêm, Thành phố Hà Nội
-
Tặng 100 thẻ điện thoại 40K40 Ngàn
28-10-2017 Chưa kiểm chứng
Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh
-
Sữa Chữa Ô Tô Lưu Động Tại Đà Nẵng1 Ngàn
28-10-2017 Chưa kiểm chứng
Quận Liên Chiểu, Thành phố Đà Nẵng

markdown:
# Sửa Chữa Ôtô
*(Có tất cả:* **45**rao vặt, mua bán)
-
### Gấp nam lđpt lắp dựng cốt pha đi làm ngay
**Thỏa thuận**
16-03-2018 Chưa kiểm chứng
Quận Cầu Giấy, Thành phố Hà Nội
-
### Cần gấp thợ cơ khí và phụ việc đi làm ngay
**Thỏa thuận**
16-03-2018 Chưa kiểm chứng
Quận Cầu Giấy, Thành phố Hà Nội
-
### Iphone 6S Plus Gold 64GB full chức năng - Máy zin 100%, đẹp 99.999%
**9.5 Triệu**
16-03-2018 Chưa kiểm chứng
Quận Ninh Kiều, Thành phố Cần Thơ
-
### Nhân viên bán vé máy bay tại TPHCM
**7 Triệu**
15-03-2018 Chưa kiểm chứng
Huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh
-
### Tuyển dụng nhân viên Kinh Doanh
**6 Triệu**
15-03-2018 Chưa kiểm chứng
Quận Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh
-
### Trung tâm chăm sóc xe hơi Vcare Autospa
**Thỏa thuận**
13-03-2018 Chưa kiểm chứng
Huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh
-
### Chăm sóc xe với công nghệ nano Titanium CougarShield
**Thỏa thuận**
12-03-2018 Chưa kiểm chứng
Huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh
-
### Bán kích con đội thủy lực giá rẻ tại nam định
**5000 Ngàn**
02-01-2018 Chưa kiểm chứng
Quận Hoàng Mai, Thành phố Hà Nội
-
### Máy hơi cỡ nhỏ mua ở đâu
**2 Triệu**
21-12-2017 Chưa kiểm chứng
Quận Hoàng Mai, Thành phố Hà Nội
-
### Sửa Chữa Xe Nâng Hàng Dầu Điện Xăng Ga 0902570797
**500 Ngàn**
20-12-2017 Chưa kiểm chứng
Quận 12, Thành phố Hồ Chí Minh
-
### Tư vấn chọn lựa cuộn dây hơi PU mềm được ưa chuộng
**450 Ngàn**
18-12-2017 Chưa kiểm chứng
Quận Hoàng Mai, Thành phố Hà Nội
-
### Tư vấn chọn lựa cuộn dây hơi PU mềm được ưa chuộng
**Thỏa thuận**
18-12-2017 Chưa kiểm chứng
Quận Hoàng Mai, Thành phố Hà Nội
-
### Chia sẻ các dòng cuộn dây hơi tự rút chất lượng và giá tốt
**450 Ngàn**
16-12-2017 Chưa kiểm chứng
Quận Hoàng Mai, Thành phố Hà Nội
-
### Phân phối các dòng cầu nâng ô tô chất lượng và chuyên nghiệp
**2450 Ngàn**
13-12-2017 Chưa kiểm chứng
Quận Hoàng Mai, Thành phố Hà Nội
-
### Chia sẻ chọn lựa máy nén khí Jucai chuyên dụng
**5800 Ngàn**
06-12-2017 Chưa kiểm chứng
Quận Cầu Giấy, Thành phố Hà Nội
-
### Ưu đãi DV cuối năm cho xe chở tiền Mitsu/ Hyundai tại Q4 HCM
**1 Triệu**
25-11-2017 Chưa kiểm chứng
Quận 4, Thành phố Hồ Chí Minh
-
### Dịch vụ cho thuê xe ô tô 16 chỗ Ford Transit giá rẻ tại Hà Nội
**Thỏa thuận**
10-11-2017 Chưa kiểm chứng
Quận Cầu Giấy, Thành phố Hà Nội
-
### Túi diệt virus Nhật Bản dùng trong oto, cơ hội kinh doanh tốt 2017
**20 Ngàn**
04-11-2017 Chưa kiểm chứng
Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh
-
### Máy hút bụi – Đài Loan – 3 tầng lọc - lọc hepa vi khuẩn
**4.5 Triệu**
28-10-2017 Chưa kiểm chứng
Quận 4, Thành phố Hồ Chí Minh
-
### Dán phim cách nhiệt cho ô tô tại Biên Hòa
**Thỏa thuận**
28-10-2017 Chưa kiểm chứng
Thành phố Biên Hòa, Tỉnh Đồng Nai
-
### Tuyển toàn quốc nhà phân phối độc quyền túi diệt virút Nhật Bản mới
**245 Ngàn**
28-10-2017 Chưa kiểm chứng
Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh
-
### Cacbon fiber keo epoxy
**600 Ngàn**
28-10-2017 Chưa kiểm chứng
Quận Bắc Từ Liêm, Thành phố Hà Nội
-
### Tặng 100 thẻ điện thoại 40K
**40 Ngàn**
28-10-2017 Chưa kiểm chứng
Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh
-
### Sữa Chữa Ô Tô Lưu Động Tại Đà Nẵng
**1 Ngàn**
28-10-2017 Chưa kiểm chứng
Quận Liên Chiểu, Thành phố Đà Nẵng

WARC-Truncated: length

Cache-Control: max-age=60, private


text:
p-popup
Giới thiệu
Góp ý
Liên hệ quảng cáo
RSS
Đăng ký
Đăng Nhập
Thể Thao
Nhận định
Lịch thi đấu
Kết quả
BXH
Kèo
Lịch phát sóng TV
TIP bóng đá
Dịch vụ
p-top-1
Trang chủ
Guinness ICC 2017
Giải đấu yêu thích
Ngoại Hạng Anh
Cúp C1 Châu Âu
Cúp C2 Châu Âu
VĐQG Tây Ban Nha
VĐQG Đức
VĐQG Italia
VĐQG Pháp
VĐQG Việt Nam
Bóng đá thế giới
Châu Á
Bắc Mỹ
Châu Phi
Nam Mỹ
Đức
Châu Âu
Quốc Tế
Anh
Argentina
Australia
Ba Lan
Brazil
Bỉ
Bồ Đào Nha
Hy Lạp
Hà Lan
Hàn Quốc
Iceland
Ireland
Mexico
Mỹ
Na Uy
Nga
Nhật Bản
Phần Lan
Rumany
Scotland
Séc
Thổ Nhĩ Kỳ
Thụy Sỹ
Thụy Điển
Áo
Đan Mạch
Thế Giới
Italia
Pháp
Tây Ban Nha
Bulgary
Jordan
Việt Nam
p-giaidau-left-1
VUA PHÁ LƯỚI Guinness ICC 2017
Kết quả
Lịch thi đấu
Bảng xếp hạng
Vua phá lưới
XH
Cầu thủ
Đội bóng
Tổng
Mở tỷ số
PEN
p-giaidau-vuaphaluoi-1
p-chuyenmuc-right-1
p-chuyenmuc-right-2
Video bóng đá
Barcelona 2 - 0 Athletic Bilbao
Real Madrid 6-3 Girona
Leicester City 1-2 Chelsea
Liverpool 5-0 Watford
Manchester United 2-0 Brighton
p-chuyenmuc-right-3
Tin Đọc nhiều
1
Bùi Tiến Dũng và Lâm 'Tây' làm nên lịch sử ở vòng 2 V.League
2
HLV Conte lại một lần nữa công kích BLĐ Chelsea
3
Lập cú poker trước Watford, Salah xin lỗi thủ môn đối phương
4
Báo chí TBN đồn Real Madrid bắt đầu mê mẩn Salah
5
Gục ngã trước Thanh Hóa, HLV Miura chỉ ra điều đáng xấu hổ của đội chủ nhà
6
Điểm tin tối 18/3: Real Madrid tìm người kế nhiệm Modric
p-chuyenmuc-right-4
p-chuyenmuc-right-5
Loading...
p-chuyenmuc-bottom-1
p-bottom-1
loading...
p-bottom-right
p-popup
p-sticky-left
p-sticky-right

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

X-Cache: MISS

X-Content-Type-Options: nosniff

Via: 1.1 varnish-v4

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Accept-Ranges: bytes

X-UA-Device: bot

Vary: Accept-Encoding, User-Agent

X-XSS-Protection: 1; mode=block