text:
Khi bạn có giấc mơ thấy xe máy, hãy cùng sổ mơ lô đề khám phá ý nghĩa giấc mơ Mơ thấy đi xe máy chiêm bao thấy đi xe máy đánh con gì khi chơi lô đề nhé. Cùng chuyên gia giải mã của xs dong thap giải mã giấc mơ này nhé
Xe máy là phương tiện giao thông có nhiều ưu điểm như gọn nhẹ, cơ động và giá thành thì tương đối phù hợp với điều kiện kinh tế xã hội nước ta. Việc di chuyển trong quãng đường với độ dài vừa phải thì lựa chọn xe máy là một phương tiện tối ưu.
Khi đi xe máy, người điều khiển phương tiện cũng như người ngồi sau luôn phải chấp hành nghiêm chỉnh các quy định của pháp luật về tham gia giao thông như đi đúng phần đường, làn đường, đi đúng tốc độ đã quy định, đội mũ bảo hiểm khi tham gia giao thông…
Mơ thấy xe máy bị hỏng, theo kqxsmb phân tích có nghĩa bạn đang gặp phải rắc rối nào đó, cần hết sức cảnh giác kẻo không chuyện bé xé ra to, sẽ mang lại phiền phức cho bạn.
Ngoài ra, giấc mơ này cho thấy bạn đang cố gắng thoát khỏi áp lực của cuộc sống, tuy nhiên, càng muốn thoát ra thì bạn lại càng bị nó cuốn vào. Tinh thần của bạn đang khá căng thẳng và mệt mỏi. Bạn nên đi đâu đó thật xa để dành thời gian chăm sóc cho bản thân và không lo nghĩ về những vấn đề đó nữa.
Trong mơ bạn thấy xe máy của mình bị mất trộm, điều này nhắc nhở bạn cần quan tâm hơn nữa đến nửa kia của mình kẻo đến lúc người ấy rời bỏ bạn thì hối hận cũng không kịp. Vì bạn quá tập trung cho sự nghiệp nên không dành nhiều thời gian cho đối phương. Điều đó khiến đối phương buồn tủi và rất có thể sẽ tìm sự quan tâm, chăm sóc, động viên từ người khác.
– Ngủ mơ thấy đi xe máy bị công an vẫy: Hãy cẩn thận, bạn có thể đang gặp rắc rối về tài chính.
– Ngủ mơ thấy đi xe máy bị tai nạn giao thông: Cẩn thận những vấn đề về sức khỏe.
– Ngủ mơ thấy xe máy bị hỏng: Chuyên gia giải mã của xổ số miền Bắc khuyên bạn nên cẩn thận có người đang muốn lừa dối bạn trong vấn đề tiền bạc.
– Ngủ mơ thấy xe máy bị ăn trộm: Tình cảm của bạn đang có những rạn nứt mà nguyên nhân là do bạn.
Ý nghĩa giấc mơ xe máy, giải mã giấc mơ xe máy, mơ thấy xe máy đánh con gì? Tất cả đều nằm trong 2 con số là:
42 – 47 – 72

markdown:
[Bật mí ý nghĩa giấc mơ thấy con chó](http://3g.wap.vn/bat-mi-y-nghia-giac-mo-thay-con-cho/) [Băng thủ quân Italia chờ Bonucci](http://3g.wap.vn/bang-thu-quan-italia-cho-bonucci/) [Huỳnh Đức sẽ không còn dẫn dắt SHB Đà Nẵng](http://3g.wap.vn/huynh-duc-se-khong-con-dan-dat-shb-da-nang/) [Play-off World Cup 2018 Ác mộng của Italia và Buffon](http://3g.wap.vn/play-off-world-cup-2018-ac-mong-cua-italia-va-buffon/) [Giấc mơ về cá và ý nghĩa của chúng](http://3g.wap.vn/giac-mo-ve-ca-va-y-nghia-cua-chung/) [Giải mã điềm báo giấc mơ về trực thăng](http://3g.wap.vn/giai-ma-diem-bao-giac-mo-ve-truc-thang/) [Xe container tông bay lan can cầu rơi xuống sông, tài xế tử nạn](http://3g.wap.vn/xe-container-tong-bay-lan-can-cau-roi-xuong-song-tai-xe-tu-nan/) [Nằm mơ thấy tuyết đánh con mấy](http://3g.wap.vn/nam-mo-thay-tuyet-danh-con-may/) [Tác dụng phong thủy đá thạch anh tóc xanh](http://3g.wap.vn/tac-dung-phong-thuy-da-thach-anh-toc-xanh/) [Sinh năm 1975 mệnh gì hợp với màu nào](http://3g.wap.vn/sinh-nam-1975-menh-gi-hop-voi-mau-nao/)
Khi bạn có giấc mơ thấy xe máy, hãy cùng sổ mơ lô đề khám phá ý nghĩa giấc mơ Mơ thấy đi xe máy chiêm bao thấy đi xe máy đánh con gì khi chơi lô đề nhé. Cùng chuyên gia giải mã của
[xs dong thap](http://kqxsdt.com/) giải mã giấc mơ này nhé
Xe máy là phương tiện giao thông có nhiều ưu điểm như gọn nhẹ, cơ động và giá thành thì tương đối phù hợp với điều kiện kinh tế xã hội nước ta. Việc di chuyển trong quãng đường với độ dài vừa phải thì lựa chọn xe máy là một phương tiện tối ưu.
Khi đi xe máy, người điều khiển phương tiện cũng như người ngồi sau luôn phải chấp hành nghiêm chỉnh các quy định của pháp luật về tham gia giao thông như đi đúng phần đường, làn đường, đi đúng tốc độ đã quy định, đội mũ bảo hiểm khi tham gia giao thông…
Mơ thấy xe máy bị hỏng, theo
[kqxsmb](http://xemketquaxosomb.blogspot.com/) phân tích có nghĩa bạn đang gặp phải rắc rối nào đó, cần hết sức cảnh giác kẻo không chuyện bé xé ra to, sẽ mang lại phiền phức cho bạn.
Ngoài ra, giấc mơ này cho thấy bạn đang cố gắng thoát khỏi áp lực của cuộc sống, tuy nhiên, càng muốn thoát ra thì bạn lại càng bị nó cuốn vào. Tinh thần của bạn đang khá căng thẳng và mệt mỏi. Bạn nên đi đâu đó thật xa để dành thời gian chăm sóc cho bản thân và không lo nghĩ về những vấn đề đó nữa.
Trong mơ bạn thấy xe máy của mình bị mất trộm, điều này nhắc nhở bạn cần quan tâm hơn nữa đến nửa kia của mình kẻo đến lúc người ấy rời bỏ bạn thì hối hận cũng không kịp. Vì bạn quá tập trung cho sự nghiệp nên không dành nhiều thời gian cho đối phương. Điều đó khiến đối phương buồn tủi và rất có thể sẽ tìm sự quan tâm, chăm sóc, động viên từ người khác.
– Ngủ mơ thấy đi xe máy bị công an vẫy: Hãy cẩn thận, bạn có thể đang gặp rắc rối về tài chính.
– Ngủ mơ thấy đi xe máy bị tai nạn giao thông: Cẩn thận những vấn đề về sức khỏe.
– Ngủ mơ thấy xe máy bị hỏng: Chuyên gia giải mã của
[xổ số miền Bắc](http://xosomienbactructuyen247.blogspot.com/) khuyên bạn nên cẩn thận có người đang muốn lừa dối bạn trong vấn đề tiền bạc.
– Ngủ mơ thấy xe máy bị ăn trộm: Tình cảm của bạn đang có những rạn nứt mà nguyên nhân là do bạn.
Ý nghĩa giấc mơ xe máy, giải mã giấc mơ xe máy, mơ thấy xe máy đánh con gì? Tất cả đều nằm trong 2 con số là:
42 – 47 – 72

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Server: Apache

X-Content-Type-Options: nosniff

Connection: close

Cache-Control: max-age=0, private, no-store, no-cache, must-revalidate

Vary: Accept-Encoding

X-XSS-Protection: 1; mode=block

Link: <http://3g.wap.vn/wp-json/>; rel="https://api.w.org/", <http://3g.wap.vn/?p=2676>; rel=shortlink

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
Vũ Đức Sao Biển ,Thu hát cho người
Lê Ngọc Trác
Vũ Hợi sinh ngày 12 tháng 02 năm 1948 tại Tam Kỳ , Quảng Nam. Khi bước vào con đường sáng tác văn học nghệ thuật, Vũ Hợi là người hạnh phúc khi được chính thân phụ của anh - một người am hiểu Hán học và say mê âm nhạc đặt cho anh bút danh Vũ Đức Sao Biển, với kỳ vọng người con trai thân yêu của mình như một vì sao rực sáng giữa biển trời mênh mông. Quả đúng như kỳ vọng của người cha, bút danh Vũ Đức Sao Biển đã nổi tiếng, trở nên thân thuộc với nhiều người yêu thơ văn, âm nhạc trong và ngoài nước.
Vũ Đức Sao Biển viết nhiều lĩnh vực: Sáng tác ca khúc, biên khảo, tiểu thuyết, phóng sự, bút ký và viết cả tiểu phẩm trào phúng (với bút danh Đồ Bì) Hơn 40 năm cầm bút, tính đến năm 2007, Vũ Đức Sao Biển đã xuất bản các tác phẩm:
Về nhạc có các tuyển tập ca khúc: Thu hát cho người (1998), Điệu buồn phương Nam (2002), 50 ca khúc tiêu biểu của Vũ Đức Sao Biển (2008) và 3 CD ca nhạc: Thu hát cho người (2000), Tình ca phương Nam (2002), Hoài niệm Trường Giang (2003).
Về tiểu thuyết có các tác phẩm: Hoa trên cát (1989), Ảo ảnh sương khói (1991), Kiếm hoàng hoa (1995).
Về tiểu phẩm trào phúng có: Bản báo cáo biết bay (1983), Vạn tuế đàn ông (1989), Vĩnh biệt thốt nốt (1996), Thỏ thẻ cùng hoa hậu (1998), Ba đời ham vui (1999).
Về biên khảo có tác phẩm: Kim Dung giữa đời tôi gồm 4 tập, Nhân vật Kim Dung qua lăng kính pháp luật (2002), Những vụ án kinh điển trong tiểu thuyết Kim Dung.
Về hồi ký có tác phẩm: Úi chao, 60 năm (2007).
Ngoài ra Vũ Đức Sao Biển còn dịch tiểu thuyết võ hiệp Tiếu ngạo giang hồ của Kim Dung.
Qua tác phẩm, Vũ Đức Sao Biển nổi lên như một nhạc sĩ chuyên viết ca khúc trữ tình mang âm hưởng dân ca. Những ca khúc: Thu hát cho người, Đêm gành hào nghe điệu hoài lang, Bài thơ quê lụa, Điệu buồn phương
Riêng đối với chúng tôi, Vũ Đức Sao Biển còn là một nhà thơ. Từ thập niên 60, 70 của thế kỷ 20, đã xuất hiện thơ của Vũ Đức Sao Biển trên các tạp chí văn học xuất bản ở miền
"Giòng sông nào đưa người tình đi biền biệt
Mùa thu nào đưa người về thăm bến xưa
Hoàng hạc bay, bay mãi bỏ trời mơ
Về đồi sim, ta nhớ người vô bờ
Ta vẫn chờ em dưới gốc sim già đó
Để hái dâng người một đóa đẫm tương tư
Đêm nguyệt cầm ta gọi em trong gió
Sáng linh lan hồn ta khóc bao giờ
Ta vẫn chờ em trên bao la đồi nương,
Trong mênh mông chiều sương
Giữa thu vàng, bên đồi sim trái chín
Một mình ta ngồi khóc tuổi thơ bay
Thời gian nào trôi bềnh bồng trên phận người
Biệt ly nào không buồn phiến trên dấu môi
Mùa vàng lên, biêng biếc bóng chiều rơi
Nhạc hoài mong, ta hát vì xa người.
..."
Năm 20 tuổi, Vũ Đức Sao Biển viết "Thu hát cho người". Những hoài mong vô vọng trong cuộc tình đầu tiên đã ghi dấu ấn sâu đậm trong tâm hồn nhà thơ. Để rồi, hai mươi năm sau, khi trở về "chốn xưa, niềm nhớ", Vũ Đức Sao Biển viết thêm bài thơ "Lên Mỹ Sơn" với cùng một tâm trạng của ngày xưa, "ngồi hát trên rừng thu tịch mịch. Ngồi hát giữa mùa thu Quảng Nam" tím màu hoa sim thương nhớ (Có ai bảo nhà thơ của chúng ta không si tình và chung tình?):
"Ôm cây đàn, leo lên tháp Mỹ Sơn
Nhìn xuống thấy sim chạy dài theo núi
Với cỏ xanh mùa thu dịu dàng
Nghe lòng ta dạt dào nhớ lại
Rằng: Hôm qua, ta mới đôi mươi
Hồn nhẹ như mây khói tuyệt vời
Lên tháp chờ em, em không tới
Mênh mang mênh mang sương chiều rơi
Ta trót yêu người sông Thu Bồn
Tình như mây trắng đỉnh Trường Sơn
Ba năm làm một bài thơ nhỏ
Cất hoài trong túi chờ tri âm
Mà em ngày đó chẳng lên rừng
Đợi mãi và thơ không đọc được
Ta ngồi chẳng lẽ hát mình nghe
Đập vỡ cây đàn lên vách tháp
Mới đó mà qua hai mươi năm
Nhớ em như biển nhớ trăng rằm
Ta bỏ ngàn thương vào túi áo
Lặng lẽ về đây với Mỹ Sơn
Ngồi hát trên rừng thu tịch mịch
Và hát giữa mùa thu Quảng
(Lên Mỹ Sơn - 1987)
Nhiều người đã đồng cảm với Vũ Đức Sao Biển. Và, bắt gặp chính tâm trạng của mình của một thời đã yêu và một thời thương nhớ xa xăm.
Trong nhạc và thơ của Vũ Đức Sao Biển mang đậm hơi thở cuộc sống, hình ảnh của Quảng
Vũ Đức Sao Biển từng tâm sự: "Tôi đã phiêu du qua ngàn mây trắng, đã xa đồi sim, tháp cổ. Giữa phố thị phồn hoa mơ màng, tôi vẫn yêu đóa hoa sim tím nhạt, đơn sơ và hồn nhiên của núi rừng Trung bộ... Đêm đêm tôi nằm giữa phương Nam mà vẫn nghe tiếng gió hát qua đồi sim, tiếng chân đi trên bờ cát mịn, tiếng của miền thu lãng mạn trên dòng sông Thu lặng lờ trôi về phương Đông". Phải chăng chính vì thế nên cùng với thơ sáng tác bằng tiếng Việt, trong thơ làm bằng chữ Hán của Vũ Đức Sao Biển vẫn phảng phất hương sắc của màu hoa sim tím. Trong một lần lên Tây Nguyên, Vũ Đức Sao Biển viết bài thơ bằng chữ Hán với tựa đề "Quá Mang Giang":
"Thiên trượng cao sơn thiên lý quan
Tây Nguyên nhân thuyết thị Mang Giang
Tử hoa trùng điệp sơ thu phóng
Văn điểu đồng minh phụng tích hoàng".
Vũ Đức Sao Biển đã tự dịch bài thơ chữ Hán của mình ra tiếng Việt như sau:
"QUA ĐÈO MANG GIANG
Ngàn trượng non cao, ngắm dặm ngàn
Người Tây Nguyên gọi ấy Mang Giang
Hoa sim lớp lớp đầu thu nở
Nghe tiếng chim ca, phụng tiếc hoàng".
Thơ Vũ Đức Sao Biển viết về tình yêu đều mang một nỗi buồn chia xa, ly biệt. Thơ anh là tiếng lòng bật lên từ nỗi nhớ thương. Giữa trời thu nhuộm màu hoa sim tím, Vũ Đức Sao Biển hát cho mình và hát cho người. Và, đã nhận được sự đồng cảm, yêu mến của những người yêu thơ./.
Tài liệu tham khảo & trích dẫn:
- Úi chao, 60 năm (Hồi ký của Vũ Đức Sao Biển)
- Vũ Đức Sao Biển (Trần Hiếu)
- Vũ Đức Sao Biển (Bách khoa toàn thư mở WIKIPEDIA)

markdown:
## Vũ Đức Sao Biển ,Thu hát cho người
#### Lê Ngọc Trác
Vũ Hợi sinh ngày 12 tháng 02 năm 1948 tại Tam Kỳ , Quảng Nam. Khi bước vào con đường sáng tác văn học nghệ thuật, Vũ Hợi là người hạnh phúc khi được chính thân phụ của anh - một người am hiểu Hán học và say mê âm nhạc đặt cho anh bút danh Vũ Đức Sao Biển, với kỳ vọng người con trai thân yêu của mình như một vì sao rực sáng giữa biển trời mênh mông. Quả đúng như kỳ vọng của người cha, bút danh Vũ Đức Sao Biển đã nổi tiếng, trở nên thân thuộc với nhiều người yêu thơ văn, âm nhạc trong và ngoài nước.
Vũ Đức Sao Biển viết nhiều lĩnh vực: Sáng tác ca khúc, biên khảo, tiểu thuyết, phóng sự, bút ký và viết cả tiểu phẩm trào phúng (với bút danh Đồ Bì) Hơn 40 năm cầm bút, tính đến năm 2007, Vũ Đức Sao Biển đã xuất bản các tác phẩm:
Về nhạc có các tuyển tập ca khúc:
*Thu hát cho người *(1998), *Điệu buồn phương Nam* (2002), *50 ca khúc tiêu biểu của Vũ Đức Sao Biển* (2008) và 3 CD ca nhạc: *Thu hát cho người *(2000), *Tình ca phương Nam* (2002), * Hoài niệm Trường Giang* (2003).
Về tiểu thuyết có các tác phẩm:
*Hoa trên cát* (1989), *Ảo ảnh sương khói *(1991), *Kiếm hoàng hoa* (1995).
Về tiểu phẩm trào phúng có:
*Bản báo cáo biết bay* (1983), *Vạn tuế đàn ông* (1989), *Vĩnh biệt thốt nốt* (1996), *Thỏ thẻ cùng hoa hậu* (1998), *Ba đời ham vui* (1999).
Về biên khảo có tác phẩm:
*Kim Dung giữa đời tôi* gồm 4 tập, *Nhân vật Kim Dung qua lăng kính pháp luật* (2002), *Những vụ án kinh điển trong tiểu thuyết Kim Dung.*
Về hồi ký có tác phẩm:
*Úi chao, 60 năm *(2007).
Ngoài ra Vũ Đức Sao Biển còn dịch tiểu thuyết võ hiệp
*Tiếu ngạo giang hồ* của Kim Dung.
Qua tác phẩm, Vũ Đức Sao Biển nổi lên như một nhạc sĩ chuyên viết ca khúc trữ tình mang âm hưởng dân ca. Những ca khúc:
*Thu hát cho người*, *Đêm gành hào nghe điệu hoài lang, Bài thơ quê lụa, Điệu buồn phương * đã làm say mê những người yêu âm nhạc. Ca khúc *Thu hát cho người*ra đời đến nay đã hơn 40 năm vẫn còn được nhiều người yêu thích và sống mãi với thời gian. Tác phẩm này đã được 72 giọng hát khác nhau thể hiện. Các ca sĩ Lệ Thu, Cẩm Vân, Quang Minh, Thanh Long Bass... trình bày nhạc phẩm *Thu hát cho người*đã lay động tâm hồn biết bao người.
Riêng đối với chúng tôi, Vũ Đức Sao Biển còn là một nhà thơ. Từ thập niên 60, 70 của thế kỷ 20, đã xuất hiện thơ của Vũ Đức Sao Biển trên các tạp chí văn học xuất bản ở miền
*Thu hát cho người"* chính là một bài thơ tình. Lời thơ đẹp, giai điệu nhẹ nhàng với những hình ảnh đầy thơ mộng, nói về tình yêu đơn phương, cô đơn, hoài vọng trong nỗi niềm chia xa: *"Giòng sông nào đưa người tình đi biền biệt* *Mùa thu nào đưa người về thăm bến xưa* *Hoàng hạc bay, bay mãi bỏ trời mơ* *Về đồi sim, ta nhớ người vô bờ* *Ta vẫn chờ em dưới gốc sim già đó* *Để hái dâng người một đóa đẫm tương tư* *Đêm nguyệt cầm ta gọi em trong gió* *Sáng linh lan hồn ta khóc bao giờ* *Ta vẫn chờ em trên bao la đồi nương,* *Trong mênh mông chiều sương* *Giữa thu vàng, bên đồi sim trái chín* *Một mình ta ngồi khóc tuổi thơ bay* *Thời gian nào trôi bềnh bồng trên phận người* *Biệt ly nào không buồn phiến trên dấu môi* *Mùa vàng lên, biêng biếc bóng chiều rơi* *Nhạc hoài mong, ta hát vì xa người.* *..."*
Năm 20 tuổi, Vũ Đức Sao Biển viết
*"Thu hát cho người"*. Những hoài mong vô vọng trong cuộc tình đầu tiên đã ghi dấu ấn sâu đậm trong tâm hồn nhà thơ. Để rồi, hai mươi năm sau, khi trở về "chốn xưa, niềm nhớ", Vũ Đức Sao Biển viết thêm bài thơ *"Lên Mỹ Sơn"* với cùng một tâm trạng của ngày xưa, "ngồi hát trên rừng thu tịch mịch. Ngồi hát giữa mùa thu Quảng Nam" tím màu hoa sim thương nhớ (Có ai bảo nhà thơ của chúng ta không si tình và chung tình?): *"Ôm cây đàn, leo lên tháp Mỹ Sơn* *Nhìn xuống thấy sim chạy dài theo núi* *Với cỏ xanh mùa thu dịu dàng* *Nghe lòng ta dạt dào nhớ lại* *Rằng: Hôm qua, ta mới đôi mươi* *Hồn nhẹ như mây khói tuyệt vời* *Lên tháp chờ em, em không tới* *Mênh mang mênh mang sương chiều rơi* *Ta trót yêu người sông Thu Bồn* *Tình như mây trắng đỉnh Trường Sơn* *Ba năm làm một bài thơ nhỏ* *Cất hoài trong túi chờ tri âm* *Mà em ngày đó chẳng lên rừng* *Đợi mãi và thơ không đọc được* *Ta ngồi chẳng lẽ hát mình nghe* *Đập vỡ cây đàn lên vách tháp* *Mới đó mà qua hai mươi năm* *Nhớ em như biển nhớ trăng rằm* *Ta bỏ ngàn thương vào túi áo* *Lặng lẽ về đây với Mỹ Sơn* *Ngồi hát trên rừng thu tịch mịch* *Và hát giữa mùa thu Quảng *
(
*Lên Mỹ Sơn* - 1987)
Nhiều người đã đồng cảm với Vũ Đức Sao Biển. Và, bắt gặp chính tâm trạng của mình của một thời đã yêu và một thời thương nhớ xa xăm.
Trong nhạc và thơ của Vũ Đức Sao Biển mang đậm hơi thở cuộc sống, hình ảnh của Quảng
*Thu hát cho người*" bàng bạc một màu hoa sim tím "đẫm tương tư". Với " *Lên Mỹ Sơn*" đậm đà màu tím giữa khung trời hoài niệm. Và, trong bài thơ " *Quay về*" là " *cô phụ đóa sim em?*".
Vũ Đức Sao Biển từng tâm sự: "
*Tôi đã phiêu du qua ngàn mây trắng, đã xa đồi sim, tháp cổ. Giữa phố thị phồn hoa mơ màng, tôi vẫn yêu đóa hoa sim tím nhạt, đơn sơ và hồn nhiên của núi rừng Trung bộ... Đêm đêm tôi nằm giữa phương Nam mà vẫn nghe tiếng gió hát qua đồi sim, tiếng chân đi trên bờ cát mịn, tiếng của miền thu lãng mạn trên dòng sông Thu lặng lờ trôi về phương Đông".* Phải chăng chính vì thế nên cùng với thơ sáng tác bằng tiếng Việt, trong thơ làm bằng chữ Hán của Vũ Đức Sao Biển vẫn phảng phất hương sắc của màu hoa sim tím. Trong một lần lên Tây Nguyên, Vũ Đức Sao Biển viết bài thơ bằng chữ Hán với tựa đề " *Quá Mang Giang*": *"Thiên trượng cao sơn thiên lý quan* *Tây Nguyên nhân thuyết thị Mang Giang* *Tử hoa trùng điệp sơ thu phóng* *Văn điểu đồng minh phụng tích hoàng".*
Vũ Đức Sao Biển đã tự dịch bài thơ chữ Hán của mình ra tiếng Việt như sau:
*"QUA ĐÈO MANG GIANG* *Ngàn trượng non cao, ngắm dặm ngàn* *Người Tây Nguyên gọi ấy Mang Giang* *Hoa sim lớp lớp đầu thu nở* *Nghe tiếng chim ca, phụng tiếc hoàng".*
Thơ Vũ Đức Sao Biển viết về tình yêu đều mang một nỗi buồn chia xa, ly biệt. Thơ anh là tiếng lòng bật lên từ nỗi nhớ thương. Giữa trời thu nhuộm màu hoa sim tím, Vũ Đức Sao Biển hát cho mình và hát cho người. Và, đã nhận được sự đồng cảm, yêu mến của những người yêu thơ./.
__Tài liệu tham khảo & trích dẫn__:
-
*Úi chao, 60 năm *(Hồi ký của Vũ Đức Sao Biển)
-
*Vũ Đức Sao Biển* (Trần Hiếu)
-
*Vũ Đức Sao Biển* (Bách khoa toàn thư mở WIKIPEDIA)

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Server: Apache/2.2.15 (CentOS)


text:
C·ª° ch·ªØ: V·ª´a | L·ªõn | L·ªõn h∆°n
ƒê√¥ng Chu Li·ªát Qu·ªëc
Ph√πng M·ªông LongXem nhanh:
L·ªùi t·ª±a
Ti·ªÉu thuy·∫øt tr∆∞·ªùng thi√™n c·ªßa Trung Hoa xu·∫•t hi·ªán ·ªü ƒë·∫ßu ƒë·ªùi nh√† Minh , v·ªõi b·ªô "Tam Qu·ªëc di·ªÖn nghƒ©a" , r·ªìi ƒë·∫øn b·ªô "Thu·ª∑ H·ª≠ truy√™n" , r·ªìi ƒë·∫øn b·ªô "T√¢y Du K√Ω" .ƒê·∫øn nƒÉm Gia Tƒ©nh th√¨ xu·∫•t hi·ªán b·ªô "Li·ªát qu·ªëc ch√≠ truy·ªán" c·ªßa D∆∞ Thi·ªáu Ng∆∞ g·ªìm 8 quy·ªÉn , 226 ti·∫øt , b·∫Øt ƒë·∫ßu t·ª´ khi vua Tr·ª• (nh√† Th∆∞∆°ng) l·∫•y ƒê√°t K·ª∑ , ƒë·∫øn khi nh√† T·∫ßn th·ªëng nh·∫•t Trung Hoa .
Sau ƒë√≥ v√†o cu·ªëi ƒë·ªùi Minh , Ph√πng M·ªông Long c·∫£i b·ªô "Li·ªát qu·ªëc ch√≠ truy·ªán" , ƒë·ªïi t√™n l√† "T√¢n li·ªát qu·ªëc ch√≠" , d√†i 108 h·ªìi , b·∫Øt ƒë·∫ßu t·ª´ ƒë·ªùi Tuy√™n v∆∞∆°ng nh√† Chu , cho ƒë·∫øn ƒë·ªùi T·∫ßn Th·ªßy Ho√†ng .
V√†o kho·∫£ng ƒë·ªùi Ki·∫øn Long nh√† Thanh xu·∫•t hi·ªán b·ªô "ƒê√¥ng Chu li·ªát qu·ªëc ch√≠" . B·∫£n n√†y d·ª±a v√†o b·∫£n "T√¢n li·ªát qu·ªëc ch√≠" m√† s·ª≠a ƒë·ªïi l·∫°i ch√∫t √≠t v√† th√™m v√†o r·∫•t nhi·ªÅu nh·ªØng l·ªùi ph√™ b√¨nh , ch√∫ th√≠ch c·ªßa S√°i Nguy√™n Phong .
NƒÉm 1995 , Nh√† xu·∫•t b·∫£n T√°c gia ·ªü B·∫Øc Kinh (Trung Hoa) ph√°t h√†nh b·ªô "ƒê√¥ng Chu li·ªát qu·ªëc ch√≠" d·ª±a v√†o b·∫£n c·ªßa Ph√πng M·ªông Long . Nh·ªØng ch·ªó n√†o S√°i Nguy√™n Phong s·ª≠a ch·ªØa "T√¢n li·ªát qu·ªëc ch√≠" m·ªôt c√°ch sai l·∫ßm th√¨ nh√† xu·∫•t b·∫£n T√°c gi·∫£ kh√¥i ph·ª•c l·∫°i b·∫£n c≈© , c√≤n nh·ªØng ch·ªó n√†o m√† c·∫£ Ph√πng M·ªông Long v√† S√°i Nguy√™n Phong ƒë·ªÅu sai l·∫ßm th√¨ nh√† xu·∫•t b·∫£n T√°c gi·∫£ ƒë√≠nh ch√≠nh l·∫°i m·ªôt c√°ch th·∫≠n tr·ªçng .
* *
"ƒê√¥ng chu li·ªát qu·ªëc ch√≠" bao g·ªìm m·ªôt th·ªùi k·ª≥ l·ªãch s·ª≠ d√†i h∆°n 400 nƒÉm (th·∫ø k·ª∑ VI, V, IV, III tr∆∞·ªõc c√¥ng nguy√™n). Th·ªùi k·ª≥ ·∫•y b·∫Øt ƒë·∫ßu t·ª´ khi B√¨nh v∆∞∆°ng nh√† Chu d·ªùi ƒë√¥ sang ph√≠a ƒê√¥ng v√† k·∫øt th√∫c v·ªõi cu·ªôc th·ªëng nh·∫•t c·ªßa T·∫ßn Th·ªßy Ho√†ng . S·ª≠ c≈©ng g·ªçi th·ªùi k·ª≥ ·∫•y l√† ƒë·ªùi ƒê√¥ng Chu (chia l√†m hai giai ƒëo·∫°n l√† Xu√¢n thu v√† Chi·∫øn qu·ªëc). Trong l·ªãch s·ª≠ Trung Hoa , ƒë√≥ l√† th·ªùi k·ª≥ qu√° ƒë·ªô t·ª´ ch·∫ø ƒë·ªô phong ki·∫øn ph√¢n quy·ªÅn ƒë·∫øn ch·∫ø ƒë·ªô phong ki·∫øn t·∫≠p quy·ªÅn (c√≥ m·ªôt thuy·∫øt cho r·∫±ng ƒë·ªùi Xu√¢n thu c√≤n ·ªü trong ch·∫ø ƒë·ªô n√¥ l·ªá) . Ph√πng M√¥ng Long cƒÉn c·ª© ch·ªß y·∫øu v√†o c√°c s√°ch "T·∫£ truy·ªán" v√† "Qu·ªëc ng·ªØ" c·ªßa T·∫£ Kh√¢u Minh v√† s√°ch "S·ª≠ k√Ω" c·ªßa T∆∞ M√£ Thi√™n v√† c√≥ tham kh·∫£o c√°c s√°ch "C√¥ng d∆∞∆°ng truy·ªán" , "Chi·∫øn qu·ªëc s√°ch" v√† h∆°n m∆∞·ªùi b·ªô s·ª≠ kh√°c n·ªØa , ƒë·ªÉ bi√™n so·∫°n ƒê√¥ng Chu Li·ªát Qu·ªëc ch√≠ "S·ª≠
* *
T∆∞ t∆∞·ªüng to√°t ra trong su·ªët b·ªô ti·ªÉu thuy·∫øt n√†y l√† t∆∞ t∆∞·ªüng "d√¢n b·∫£n" c·ªßa nh√† nho : d√¢n l√† g·ªëc c·ªßa n∆∞·ªõc , l√† s·ª©c m·∫°nh c·ªßa n∆∞·ªõc ; kh√¥ng ph·∫£i v≈© l·ª±c quy·∫øt ƒë·ªãnh s·ª± th√†nh c√¥ng hay s·ª± th·∫•t b·∫°i m√† ch√≠nh l√† l√≤ng d√¢n . Trong truy·ªán , nh·ªØng b·∫≠c anh h√πng c·ª©u n∆∞·ªõc (Huy·ªÅn Cao , T√≠n LƒÉng qu√¢n , L·∫°n T∆∞∆°ng Nh∆∞ , v.v...) nh·ªØng nh√† tr√≠ th·ª©c ch√≠nh tr·ª±c (ƒê·ªïng H·ªì , L·ªó Tr·ªçng Li√™n , v.v...); nh·ªØng ng∆∞·ªùi ch·∫•p ch√≠nh c√≥ nhi·ªát t√¨nh v·ªõi d√¢n v·ªõi n∆∞·ªõc (Qu·∫£n Tr·ªçng , T·ª≠ VƒÉn , T√¥n Th√∫c Ngao,v.v...) ƒë·ªÅu ƒë∆∞·ª£c t√°c gi·∫£ nhi·ªát li·ªát ca ng·ª£i v√† ƒë·ªÅ cao .
M·∫∑t kh√°c , t√°c gi·∫£ mi√™u t·∫£ kh√¥ng d√® d·∫∑t , kh√¥ng n·ªÉ nang , c√°i b·∫£n ch·∫•t x·∫•u xa , b·ªâ ·ªïi c·ªßa giai c·∫•p th·ªëng tr·ªã . Nh·ªØng m√¢u thu·∫´n s√¢u s·∫Øc gi·ªØa c√°c t·∫≠p ƒëo√†n th·ªëng tr·ªã , s·ª± tranh gi√†nh quy·ªÅn l·ª£i gi·ªØa c√°c c√° nh√¢n , g√¢y n√™n v√¥ s·ªë nh·ªØng cu·ªôc ch√≠nh bi·∫øn v√† nh·ªØng cu·ªôc t√†n s√°t trong h∆°n b·ªën th·∫ø k·ª∑ . C≈©ng kh√¥ng sao n√≥i h·∫øt ƒë∆∞·ª£c s·ª± d√¢m lo·∫°n v√¥ s·ªâ ·ªü ch·ªën cung ƒë√¨nh : quan h·ªá nam n·ªØ b·∫≠y b·∫° gi·ªØa anh em ru·ªôt , gi·ªØa b·ªë ch·ªìng v√† n√†ng d√¢u , con ch·ªìng v√† th·ª© m·∫´u ,v.v... (T·ªÅ Kh∆∞∆°ng c√¥ng v√† n√†ng VƒÉn Kh∆∞∆°ng , V·ªá Tuy√™n c√¥ng v√† n√†ng Tuy√™n Kh∆∞∆°ng , T·∫•n Hi·ªÅn c√¥ng v√† n√†ng T·ªÅ Kh∆∞∆°ng , v.v...) ƒë·ªÅu ƒë∆∞·ª£c t√°c gi·∫£ k·ªÉ l·∫°i v√† c√≥ th√°i ƒë·ªô ph√™ ph√°n . S·ª± ngu xu·∫©n c·ªßa b·ªçn th·ªëng tr·ªã th√¨ ƒë∆∞·ª£c bi·ªÉu hi·ªán trong nh·ªØng nh√¢n v·∫≠t ƒëi·ªÉn h√¨nh l√† T·ªëng T∆∞∆°ng c√¥ng (d·ª±ng c·ªù nh√¢n nghƒ©a , kh√¥ng ch·ªãu ƒë√°nh gi·∫∑c trong l√∫c gi·∫∑c ƒëang qua s√¥ng) , V·ªá c√¥ng (cho h·∫°c l√†m quan) , Y√™n Kho√°i (b·∫Øt ch∆∞·ªõc Nghi√™u , Thu·∫•n nh∆∞·ªùng ng√¥i) v.v... Tu·∫´n t√°ng l√† m·ªôt t·∫≠p t·ª•c v√¥ nh√¢n ƒë·∫°o do s·ª± ngu xu·∫©n c·ªßa b·ªçn ƒë·∫ø v∆∞∆°ng sinh ra : T·ªÅ Hi·ªÅu c√¥ng ch√¥n s·ªëng h∆°n hai trƒÉm n·ªôi th·ªã v√† cung nh√¢n , ƒë·ªÉ cho cha m√¨nh (ch·∫øt r·ªìi) c√≥ ng∆∞·ªùi h·∫ßu h·∫° ·ªü d∆∞·ªõi ƒë·∫•t ; 177 ng∆∞·ªùi d√¢n , trong ƒë√≥ c√≥ nh·ªØng ng∆∞·ªùi ∆∞u t√∫ (Tam L∆∞∆°ng) c≈©ng ch·ªãu m·ªôt s·ªë ph·∫≠n nh∆∞ v·∫≠y ·ªü ƒë·∫•t Ung , t√°ng ƒë·ªãa c·ªßa T·∫ßn M·ª•c c√¥ng ; Ng√¥ v∆∞∆°ng H·∫°p L∆∞ ƒë√°nh b·∫´y h∆°n m·ªôt v·∫°n nam n·ªØ ƒë·ªÉ tu·∫´n t√°ng cho con g√°i ch·∫øt y·ªÉu c·ªßa m√¨nh l√† Th·∫Øng Ng·ªçc .
B√™n c·∫°nh nh·ªØng t∆∞ t∆∞·ªüng ti·∫øn b·ªô , th√¨ do s·ª± h·∫°n ch·∫ø c·ªßa th·ªùi ƒë·∫°i , Ph√πng M·ªông Long c≈©ng kh√¥ng tr√°nh kh·ªèi nh·ªØng quan ƒëi·ªÉm ti√™u c·ª±c , l·∫°c h·∫≠u .
·ªû "ƒê√¥ng chu li·ªát qu·ªëc" , t∆∞ t∆∞·ªüng ch√≠nh th·ªëng v√† ƒë·ªãnh m·ªánh r·∫•t ph·ªï bi·∫øn . Vua nh√† Chu l√†m thi√™n t·ª≠ l√† do m·ªánh tr·ªùi , cho n√™n nh·ªØng n∆∞·ªõc ch∆∞ h·∫ßu n√†o x∆∞ng v∆∞∆°ng ƒë·ªÅu b·ªã coi l√† "ti·∫øm" . ƒê√≥ l√† t∆∞ t∆∞·ªüng ch√≠nh th·ªëng , x√¢y d·ª±ng tr√™n quan ƒëi·ªÉm ƒë·ªãnh m·ªánh .
"ƒê√¥ng Chu li·ªát qu·ªëc" c≈©ng ƒë·ªÅ cao "trung hi·∫øu ti·∫øt nghƒ©a" phong ki·∫øn . Ch·ªØ "trung" ·ªü ƒë√¢y l√† s·ª± trung th√†nh tuy·ªát ƒë·ªëi c·ªßa k·∫ª l√†m t√¥i , l√†m d√¢n ƒë·ªëi v·ªõi c√° nh√¢n thi√™n t·ª≠ l√† ng∆∞·ªùi ƒë∆∞·ª£c coi nh∆∞ ch·ªãu m·ªánh tr·ªùi ƒë·ªÉ cai tr·ªã thi√™n h·∫° . Trong "ƒê√¥ng Chu li·ªát qu·ªëc" kh√¥ng thi·∫øu g√¨ chuy·ªán vua b·∫Øt k·∫ª l√†m t√¥i ph·∫£i ch·∫øt , k·∫ª b·ªÅ t√¥i ph·∫£i vui l√≤ng ch·∫øt theo ƒë·ªÉ ƒë∆∞·ª£c ti·∫øng l√† "trung" . Ch·ªØ "hi·∫øu" c≈©ng c√πng b·∫£n ch·∫•t v·ªõi ch·ªØ trung v√¨ thi√™n t·ª≠ ƒë∆∞·ª£c coi nh∆∞ l√† cha m·∫π d√¢n . C√¥ng t·ª≠ Th·ªç v√† C·∫•p T·ª≠ n∆∞·ªõc V·ªá vui l√≤ng ch·∫øt ƒë·ªÉ kh·ªèi tr√°i ƒë·∫°o "hi·∫øu" ƒë·ªëi v·ªõi m·ªôt ng∆∞·ªùi cha t√†n √°c , b·∫•t c√¥ng . Ch·ªØ "trinh" ch·ªØ "ti·∫øt" c≈©ng ƒë∆∞·ª£c quan ni·ªám m·ªôt c√°ch h·∫πp h√≤i , bi·ªÉu hi·ªán m·ªôt quan h·ªá ph·ª• quy·ªÅn r·∫•t ch·∫∑t ch·∫Ω . Ng∆∞·ªùi con g√°i n∆∞·ªõc S·ªü gi·∫∑t v·∫£i ·ªü b·ªù s√¥ng L·∫°i Th·ªßy ƒë√£ nh·∫£y xu·ªëng s√¥ng ch·∫øt ch·ªâ v√¨ ƒë√£ "tr√≥t" n√≥i chuy·ªán v√† c·∫ßm n·∫Øm c∆°m ƒë∆∞a t·∫≠n tay cho Ng≈© T·ª≠ T∆∞ l√† m·ªôt ng∆∞·ªùi trai n∆∞·ªõc S·ªü ƒë∆∞∆°ng l√°nh n·∫°n . Ch·ªØ "nghƒ©a" th√¨ th∆∞·ªùng th∆∞·ªùng ƒë∆∞·ª£c x√¢y d·ª±ng tr√™n c∆° s·ªü √¢n o√°n c√° nh√¢n . "Sƒ© v·ªã tri k·ª∑ gi·∫£ t·ª≠" k·∫ª sƒ© ph·∫£i l·∫•y c√°i ch·∫øt ƒë·∫° ƒë·ªÅn ∆°n ng∆∞·ªùi bi·∫øt m√¨nh , n·∫øu kh√¥ng th√¨ kh√¥ng ƒë√°ng g·ªçi l√† k·∫ª tr∆∞·ª£ng phu . D·ª± Nh∆∞·ª£ng hu·ª∑ ho·∫°i c·∫£ th√¢n th·ªÉ m√¨nh ƒë·ªÉ ƒëi b√°o th√π cho Tri B√° ; Y√™u Ly kh√¥ng nh·ªØng ƒë·ªÉ cho ng∆∞·ªùi ta ch·∫∑t tay m√¨nh ƒëi , l·∫°i c√≤n b·∫±ng l√≤ng ƒë·ªÉ cho ng∆∞·ªùi ta gi·∫Øt c·∫£ v·ª£ con m√¨nh ƒë·ªÉ ƒë·ªÅn ƒë√°p ∆°n ng∆∞·ªùi tri k·ª∑ . Nh·ªØng truy·ªán nh∆∞ th·∫ø r·∫•t nhi·ªÅu trong ƒê√¥ng Chu li·ªát qu·ªëc . Do ƒë√≥ , n·∫øu ch·ªØ "nghƒ©a" c√≥ th·ªÉ ƒëem l·∫°i ƒëo√†n k·∫øt ƒë·ªÉ ph·ª•c v·ª• ch√≠nh nghƒ©a , th√¨ n√≥ l·∫°i hay b·ªã giai c·∫•p th·ªëng tr·ªã qu√≠ t·ªôc l·ª£i d·ª•ng m√† m∆∞u ƒë·ªì l·ª£i ri√™ng .
Nhi·ªÅu nh√† ph√™ b√¨nh tr∆∞·ªõc ƒë√¢y ƒë√£ ch·ªâ tr√≠ch s·ª± m√™ t√≠n , ma qu·ª∑ b√≥i to√°n , nh√¢n qu·∫£ , b√°o ·ª©ng , trong s√°ch "T·∫£ truy·ªán" . "ƒê√¥ng Chu li·ªát qu·ªëc" kh√¥ng nh·ªØng th·ª´a k·∫ø s·ª± m√™ t√≠n ·∫•y m√† c√≤n tƒÉng c∆∞·ªùng n√≥ l√™n . Ngay trong h·ªìi th·ª© nh·∫•t ƒë√£ c√≥ ƒë·∫øn b·ªën nƒÉm chuy·ªán huy·ªÅn ho·∫∑c : ƒë·ª©a tr·∫ª m·∫∑c √°o ƒë·ªè d·∫°y b√†i h√°t ch·∫≥ng l√†nh , nh·ªØng cung phi c√≥ thai b·ªën m∆∞∆°i nƒÉm , ng∆∞·ªùi con g√°i hi·ªán h√¨nh ·ªü trai cung , oan h·ªìn c·ªßa ƒê·∫≠u B√° v√† T·∫£ Nho ƒë√≤i m·∫°ng , v.v... V·ªÅ sau l·∫°i c√≤n v√¥ s·ªë nh·ªØng chuy·ªán ƒëi·ªÅm t·ªët , ƒëi·ªÅm x·∫•u , qu·ªâ th·∫ßn , ƒë·ªìng c·ªët , y√™u qu√°i , v.v... Nh·ªØng chuy·ªán hoang ƒë∆∞·ªùng nh∆∞ th·∫ø th∆∞·ªùng th·∫•y ch√©p trong nhi·ªÅu truy·ªán c·ªï n√≥i chung .
T·∫•t nhi√™n ng√†y nay ta kh√¥ng tin nh·ªØng chuy·ªán ·∫•y l√† c√≥ th·ª±c m√† hi·ªÉu r·∫±ng ho·∫∑c l√† do s·ª± h·∫°n ch·∫ø c·ªßa th·ªùi ƒë·∫°i , t√°c gi·∫£ "ƒê√¥ng Chu li·ªát qu·ªëc" kh√¥ng th·ªÉ c√≥ c√°i nh√¨n khoa h·ªçc nh∆∞ ch√∫ng ta ng√†y nay ƒë·ªëi v·ªõi m·ªçi v·∫•n ƒë·ªÅ x√£ h·ªôi ; ho·∫∑c l√† ·ªü d∆∞·ªõi ch·∫ø ƒë·ªô c≈© m√† vua ch√∫a c√≥ uy quy·ªÅn tuy·ªát ƒë·ªëi , ng∆∞·ªùi c·∫ßm b√∫t kh√¥ng th·ªÉ n√≥i ra s·ª± th·∫≠t n√™n ph·∫£i m∆∞·ª£n c√¢u chuy·ªán U v∆∞∆°ng nh√† Chu m·∫•t n∆∞·ªõc ·ªü m·∫•y h·ªìi ƒë·∫ßu ti·ªÉu thuy·∫øt "ƒê√¥ng Chu li·ªát qu·ªëc" , theo ch√∫ng t√¥i , ƒë√£ ƒë∆∞·ª£c t√¥ ƒë·∫≠m m√†u s·∫Øc hoang ƒë∆∞·ªùng , c≈©ng kh√¥ng ngo√†ng Chu li·ªát√Ω qu·ªëc", theo y·∫øu ·∫•y .
V·ªÅ ngh·ªá thu·∫≠t t√≠nh c·ªßa "ƒê√¥ng Chu li·ªát qu·ªëc" th√¨ tr∆∞·ªõc h·∫øt ph·∫£i n√≥i ƒë·∫øn v·∫•n ƒë·ªÅ k·∫øt c·∫•u . T·ª´ khi B√¨nh v∆∞∆°ng nh√† Chu d·ªùi kinh ƒë√¥ sang ƒê√¥ng ƒë·∫øn T·∫ßn Thu·ª∑ Ho√†ng th·ªëng nh·∫•t ƒë·∫•t n∆∞·ªõc l√† m·ªôt th·ªùi k·ª≥ h·∫Øc √°m , h·ªón lo·∫°n , v√¥ c√πng ph·ª©c t·∫°p , c√≥ v√¥ s·ªë nh·ªØng cu·ªôc ch√≠nh bi·∫øn , t√†n s√°t ; v√¥ s·ªë nh·ªØng cu·ªôc chi·∫øn tranh ho·∫∑c nh·ªè , ho·∫∑c l·ªõn , ho·∫∑c gi·ªØa v√†i ba n∆∞·ªõc , ho·∫∑c gi·ªØa h√†ng ch·ª•c n∆∞·ªõc ; v√¥ s·ªë nh·ªØng chuy·ªán thi th·ªë t√†i nƒÉng ; v√¥ s·ªë nh·ªØng nh√¢n v·∫≠t x·∫•u , t·ªët ; v√¥ s·ªë nh·ªØng ƒë·ªùi s·ªëng t∆∞ nh√¢n c√≥ li√™n quan v·ªõi nh·ªØng s·ª± ki·ªán ch√≠nh tr·ªã l·ªõn nh·ªè . T·∫•t c·∫£ nh·ªØng c√°i ƒë√≥ , ph·∫£i ƒë∆∞·ª£c t·ªï ch·ª©c l·∫°i , t·ªïng h·ª£p l·∫°i nh∆∞ th·∫ø n√†o ; tr·ªçng t√¢m , tr·ªçng ƒëi·ªÉm ph·∫£i ƒë·∫∑t ·ªü nh·ªØng ch·ªó n√†o , nh·ªØng l√∫c n√†o ; c√°c h·ªìi , c√°c ƒëo·∫°n ph·∫£i ƒë∆∞·ª£c ph√¢n ph·ªëi nh∆∞ th·∫ø n√†o , ƒë·ªÉ cho c√°i m·ªõ s·ª± ki·ªán v√† nh√¢n v·∫≠t ·∫•y tr·ªü th√†nh m·ªôt chuy·ªán ho√†n ch·ªânh ? "Xu√¢n thu" , "T·∫£ truy·ªán" , "C√¥ng d∆∞∆°ng" , "C·ªëc l∆∞∆°ng" th√¨ t·ª± thu·∫≠t c√°c s·ª± ki·ªán ·∫•y theo th·ª© t·ª± nƒÉm th√°ng (bi√™n ni√™n) "Qu·ªëc ng·ªØ" , "Chi·∫øn qu·ªëc s√°ch" th√¨ ghi ch√©p theo t·ª´ng n∆∞·ªõc . T∆∞ M√£ Thi√™n th√¨ ƒë√£ bi√™n t·∫£ theo t·ª´ng m·ª•c , lo·∫°i . Ph√πng M·ªông Long ƒë√£ gi·∫£i quy·∫øt v·∫•n ƒë·ªÅ k·∫øt c·∫•u c·ªßa "ƒê√¥ng Chu li·ªát qu·ªëc" m·ªôt c√°ch s√°ng s·ªßa v√† t·ª± nhi√™n , ƒë·ª©ng tr√™n quan ƒëi·ªÉm ch√≠nh th·ªëng m√† t·ª± thu·∫≠t nh·ªØng s·ª± bi·∫øn ch√≠nh tr·ªã v√† qu√¢n s·ª± tr√™n c√≤n ƒë∆∞·ªùng thay ƒë·ªïi "thi√™n m·ªánh" t·ª´ nh√† Chu ƒë·∫øn nh√† T·∫ßn , b·∫Øt ƒë·∫ßu t·ª´ khi n∆∞·ªõc Tr·ªãnh l·∫•n √°t thi√™n t·ª≠ v√† tr·∫£i qua s·ª± nghi·ªáp b√° ch·ªß c·ªßa n∆∞·ªõc T·ªÅ , n∆∞·ªõc T·∫•n , n∆∞·ªõc S·ªü , n∆∞·ªõc Ng√¥ , n∆∞·ªõc Vi·ªát , r·ªìi ƒë·∫øn ch√≠nh s√°ch "h·ª£p tung" v√† "li√™n ho√†nh" c·ªßa T√¥ T·∫ßn , Tr∆∞∆°ng Nghi v√† k·∫øt th√∫c b·∫±ng s·ª± th·ªëng nh·∫•t c·ªßa n∆∞·ªõc T·∫ßn . V·ªõi nh·ªØng ƒëi·ªÅu ki·ªán phi·ªÅn ph·ª©c nh∆∞ ƒë√£ n√≥i tr√™n ƒë√¢y , ng∆∞·ªùi ta kh√¥ng c√≥ th·ªÉ ƒë√≤i h·ªèi th√™m n·ªØa , m√† ng∆∞·ªùi ta ch·ªâ c√≥ th·ªÉ khen ng·ª£i t√°c gi·∫£ ƒë√£ kh√°i qu√°t ƒë∆∞·ª£c nh·ªØng s·ª± ki·ªán v√¥ c√πng r·ªëi ren ·∫•y ƒë·∫° hi·∫øn ƒë·ªôc gi·∫£ m·ªôt b·ª©c ho·∫° bao la v·ªÅ m·ªôt th·ªùi k·ª≥ l·ªãch s·ª≠ c·ªï ƒë·∫°i r·ªông l·ªõn c·ªßa Trung Hoa .
M·ªôt s·ªë nh√¢n v·∫≠t trong "ƒê√¥ng Chu li·ªát qu·ªëc" ƒë∆∞·ª£c ng√≤i b√∫t t√°c gi·∫£ mi√™u t·∫£ r·∫•t sinh ƒë·ªông , r·∫•t "n·ªïi" . ƒê·ªçc "ƒê√¥ng Chu li·ªát qu·ªëc" , kh√¥ng m·∫•y ai qu√™n ƒë∆∞·ª£c nh·ªØng nh√¢n v·∫≠t nh∆∞ T√≠n LƒÉng qu√¢n , Ng≈© T·ª≠ T∆∞ , Ph·∫°m L√£i , L·∫°n T∆∞∆°ng Nh∆∞ , Kinh Kha , Chuy√™n Ch∆∞, Nhi·∫øp Ch√≠nh v.v... Ch√≠nh l√† tr√™n c∆° s·ªü nh·ªØng m√¢u thu·∫´n gay g·∫Øt c·ªßa nh·ªØng s·ª± ki·ªán ch√≠nh tr·ªã l·ªõn, t√°c gi·∫£ ƒë√£ kh√©o th√¥ng qua ng√¥n ng·ªØ v√† h√†nh ƒë·ªông m√† x√¢y d·ª±ng n√™n h√¨nh t∆∞·ª£ng ngh·ªá thu·∫≠t nh·ªØng nh√¢n v·∫≠t ƒëi·ªÉn h√¨nh ƒë√≥ .
Ng∆∞·ªùi ƒê√¥ng Chu th√¨ th·∫ø , ƒë·∫øn vi·ªác ƒê√¥ng Chu th√¨ t√°c gi·∫£ l·∫°i kh√©o c√≥ ng√≤i b√∫t t·ª± s·ª± th·∫≠t g·ªçn g√†ng, s√°ng s·ªßa v√† ƒë·ªìng th·ªùi l·∫°i c√≤n r·∫•t kh·∫©n tr∆∞∆°ng , c·∫£m ƒë·ªông n·ªØa . C√≥ nh·ªØng s·ª± ki·ªán r·∫•t ph·ª©c t·∫°p , quanh co , m√† t√°c gi·∫£ ch·ªâ c·∫ßn n·ª≠a h·ªìi ƒë·ªÉ thu·∫≠t l·∫°i m·ªôt c√°ch r·∫•t m·∫°ch l·∫°c, tr√¥i ch·∫£y, nh∆∞ ƒëo·∫°n vi·∫øt v·ªÅ b·ªën h·ªç tranh quy·ªÅn nhau ·ªü n∆∞·ªõc T·∫•n . L·∫°i c√≥ nh·ªØng s·ª± vi·ªác k√©o d√†i trong ƒë√≥ quan h·ªá gi·ªØa c√°c nh√¢n v·∫≠t bi·∫øn ho√° kh√¥ng ng·ª´ng , c·ª•c di·ªán ph√°t tri·ªÉn nh∆∞ ƒë·ª£t s√≥ng , l√™n l√™n xu·ªëng xu·ªëng , t·∫ßng t·∫ßng l·ªõp l·ªõp , nh∆∞ chuy·ªán S√°i T√∫c n∆∞·ªõc T·ªëng l·∫≠p vua , chuy·ªán Trung Nhƒ© n∆∞·ªõc T·∫•n l√°nh n·∫°n , chuy·ªán Ng≈© T·ª≠ T∆∞ n∆∞·ªõc S·ªü b√°o th√π v.v... Nh·ªØng ƒëo·∫°n ·∫•y k√©o d√†i nhi·ªÅu h·ªìi v√† ng√≤i b√∫t t·ª± thu·∫≠t c·ªßa t√°c gi·∫£ ƒë√£ kh√©o d·∫´n d·∫Øt ng∆∞·ªùi ƒë·ªçc m·ªôt c√°ch t√†i t√¨nh h·∫øt h·ªìi n·ªç sang h·ªìi kia , nh·ªØng ng∆∞·ªùi ƒëi ƒë∆∞·ªùng xa m·ªói b∆∞·ªõc l·∫°i th·∫•y hoa th∆°m c·ªè l·∫° , m·ªói l√∫c m·ªôt th·∫•y phong c·∫£nh ƒë·ªïi m·ªõi ƒë·ªôt ng·ªôt , b·∫•t k·ª≥ .
L·ªùi vƒÉn "ƒê√¥ng Chu li·ªát qu·ªëc" tuy kh√¥ng uy√™n th√¢m , ƒëi·ªÉn nh√£ nh∆∞ VƒÉn T·∫£ truy·ªán , vƒÉn S·ª≠ k√Ω , nh∆∞ng c√≥ ∆∞u ƒëi·ªÉm l√† c·ª• th·ªÉ , r√µ r√†ng , d·ªÖ hi·ªÉu . Nhi·ªÅu ƒëo·∫°n r·∫•t h√†m s√∫c, nhi·ªÅu ƒëo·∫°n l·∫°i r·∫•t t√¨nh t·ª© , n√™n th∆° . Nh∆∞ ƒëo·∫°n vi·∫øt v·ªÅ hai anh em c√¥ng t·ª≠ Th·ªç n∆∞·ªõc V·ªá :
"... C√¥ng t·ª≠ Th·ªç li·ªÅn b∆∞·ªõc sang thuy·ªÅn C·∫•p T·ª≠ , r√≥t m·ªôt ch√©n r∆∞·ª£u ƒë·ªÉ m·ªùi , nh∆∞ng ch∆∞a k·ªãp n√≥i g√¨ th√¨ n∆∞·ªõc m·∫Øt ƒë√£ ·ª©a ra , r·ªè xu·ªëng ch√©n r∆∞·ª£u . C·∫•p T·ª≠ v·ªôi v√†ng ƒë·ª° l·∫•y m√† u·ªëng . C√¥ng t·ª≠ Th·ªç n√≥i : "Ch√©n r∆∞·ª£u n√†y ƒë√£ b·∫©n m·∫•t r·ªìi !" C·∫•p T·ª≠ n√≥i : "·∫•y , ch√≠nh anh u·ªëng c√°i t√¨nh c·ªßa em ·ªü trong ·∫•y !" C√¥ng t·ª≠ Th·ªç g·∫°t n∆∞·ªõc m·∫Øt n√≥i : "Ch√©n r∆∞·ª£u h√¥m nay l√† ch√©n r∆∞·ª£u vƒ©nh bi·ªát c·ªßa anh em ta . N·∫øu anh nghƒ© ƒë·∫øn t√¨nh em th√¨ xin g·∫Øng u·ªëng cho th·∫≠t nhi·ªÅu...".
V√† ƒëo·∫°n t·∫£ L·ªông Ng·ªçc th·ªïi s√°o ƒë√™m trƒÉng :
"... L·ªông Ng·ªçc ·ªü tr√™n l·∫ßu cu·ªën r√®m l√™n ng·∫Øm c·∫£nh , th·∫•y tr·ªùi t·∫°nh m√¢y trong , trƒÉng s√°ng nh∆∞ g∆∞∆°ng , g·ªçi th·ªã n·ªØ ƒë·ªët m·ªôt n√©n h∆∞∆°ng , r·ªìi ƒëi l·∫•y c√°i ·ªëng sinh l√†m b·∫±ng ng·ªçc b√≠ch , ƒë·∫øn b√™n c·ª≠a s·ªï m√† th·ªïi . Ti·∫øng sinh v√©o von v·ªçng l√™n v√≤m tr·ªùi , gi√≥ h√¢y h√¢y th·ªïi , b·ªóng nghe nh∆∞ c√≥ ng∆∞·ªùi h·ªça l·∫°i, khi g·∫ßn khi xa . L·ªông Ng·ªçc kh√¥ng kh·ªèi bƒÉn khuƒÉn , b√®n ng·ª´ng l·∫°i , kh√¥ng th·ªïi n·ªØa , c√≥ ƒë·ªÉ nghe xem sao . Ti·∫øng h·ªça c≈©ng im ƒëi , nh∆∞ng d∆∞ √¢m c√≤n l·∫Ωo ƒë·∫Ωo kh√¥ng d·ª©t . L·ªông Ng·ªçc b√¢ng khu√¢ng tr∆∞·ªõc gi√≥ , nh∆∞ m·ªôt ng∆∞·ªùi v·ª´a ƒë√°nh m·∫•t v·∫≠t g√¨ . Ch·ªëc ƒë√£ n·ª≠a ƒë√™m , trƒÉng x·∫ø h∆∞∆°ng t√†n , n√†ng ƒëem ·ªëng sinh ƒë·ªÉ tr√™n ƒë·∫ßu gi∆∞·ªùng , g·∫Øng g∆∞·ª£ng ƒëi n·∫±m .
* *
·ªû cu·ªëi ƒë·ªùi Minh , sau b·ªô "ƒê√¥ng Chu li·ªát qu·ªëc ch√≠" c√≤n xu·∫•t hi·ªán h∆°n hai m∆∞∆°i b·ªô ti·ªÉu thuy·∫øt l·ªãch s·ª≠ , nh∆∞ "Nam B·∫Øc s·ª≠ di·ªÖn nghƒ©a" , "T·ªïng truy·ªán" , "T√¢y H√°n di·ªÖn nghƒ©a" , "L∆∞·ª°ng T·∫•n di·ªÖn nghƒ©a" , v.v... V·ªÅ gi√° tr·ªã vƒÉn h·ªçc v√† ph·∫°m vi ·∫£nh h∆∞·ªüng th√¨ "ƒê√¥ng Chu li·ªát qu·ªëc ch√≠" ƒë·ª©ng ƒë·∫ßu c√°c b·ªô ti·ªÉu thuy·∫øt ·∫•y , theo s·ª± nh·∫≠n ƒë·ªãnh c·ªßa c√°c nh√† ph√™ b√¨nh x∆∞a v√† nay .
Tr√¢n tr·ªçng gi·ªõi thi·ªáu b·ªô ti·ªÉu thuy·∫øt "ƒê√¥ng Chu li·ªát qu·ªëc" v·ªõi c√°c b·∫°n ƒë·ªçc .
Cao xu√¢n huy
Sau ƒë√≥ v√†o cu·ªëi ƒë·ªùi Minh , Ph√πng M·ªông Long c·∫£i b·ªô "Li·ªát qu·ªëc ch√≠ truy·ªán" , ƒë·ªïi t√™n l√† "T√¢n li·ªát qu·ªëc ch√≠" , d√†i 108 h·ªìi , b·∫Øt ƒë·∫ßu t·ª´ ƒë·ªùi Tuy√™n v∆∞∆°ng nh√† Chu , cho ƒë·∫øn ƒë·ªùi T·∫ßn Th·ªßy Ho√†ng .
V√†o kho·∫£ng ƒë·ªùi Ki·∫øn Long nh√† Thanh xu·∫•t hi·ªán b·ªô "ƒê√¥ng Chu li·ªát qu·ªëc ch√≠" . B·∫£n n√†y d·ª±a v√†o b·∫£n "T√¢n li·ªát qu·ªëc ch√≠" m√† s·ª≠a ƒë·ªïi l·∫°i ch√∫t √≠t v√† th√™m v√†o r·∫•t nhi·ªÅu nh·ªØng l·ªùi ph√™ b√¨nh , ch√∫ th√≠ch c·ªßa S√°i Nguy√™n Phong .
NƒÉm 1995 , Nh√† xu·∫•t b·∫£n T√°c gia ·ªü B·∫Øc Kinh (Trung Hoa) ph√°t h√†nh b·ªô "ƒê√¥ng Chu li·ªát qu·ªëc ch√≠" d·ª±a v√†o b·∫£n c·ªßa Ph√πng M·ªông Long . Nh·ªØng ch·ªó n√†o S√°i Nguy√™n Phong s·ª≠a ch·ªØa "T√¢n li·ªát qu·ªëc ch√≠" m·ªôt c√°ch sai l·∫ßm th√¨ nh√† xu·∫•t b·∫£n T√°c gi·∫£ kh√¥i ph·ª•c l·∫°i b·∫£n c≈© , c√≤n nh·ªØng ch·ªó n√†o m√† c·∫£ Ph√πng M·ªông Long v√† S√°i Nguy√™n Phong ƒë·ªÅu sai l·∫ßm th√¨ nh√† xu·∫•t b·∫£n T√°c gi·∫£ ƒë√≠nh ch√≠nh l·∫°i m·ªôt c√°ch th·∫≠n tr·ªçng .
* *
"ƒê√¥ng chu li·ªát qu·ªëc ch√≠" bao g·ªìm m·ªôt th·ªùi k·ª≥ l·ªãch s·ª≠ d√†i h∆°n 400 nƒÉm (th·∫ø k·ª∑ VI, V, IV, III tr∆∞·ªõc c√¥ng nguy√™n). Th·ªùi k·ª≥ ·∫•y b·∫Øt ƒë·∫ßu t·ª´ khi B√¨nh v∆∞∆°ng nh√† Chu d·ªùi ƒë√¥ sang ph√≠a ƒê√¥ng v√† k·∫øt th√∫c v·ªõi cu·ªôc th·ªëng nh·∫•t c·ªßa T·∫ßn Th·ªßy Ho√†ng . S·ª≠ c≈©ng g·ªçi th·ªùi k·ª≥ ·∫•y l√† ƒë·ªùi ƒê√¥ng Chu (chia l√†m hai giai ƒëo·∫°n l√† Xu√¢n thu v√† Chi·∫øn qu·ªëc). Trong l·ªãch s·ª≠ Trung Hoa , ƒë√≥ l√† th·ªùi k·ª≥ qu√° ƒë·ªô t·ª´ ch·∫ø ƒë·ªô phong ki·∫øn ph√¢n quy·ªÅn ƒë·∫øn ch·∫ø ƒë·ªô phong ki·∫øn t·∫≠p quy·ªÅn (c√≥ m·ªôt thuy·∫øt cho r·∫±ng ƒë·ªùi Xu√¢n thu c√≤n ·ªü trong ch·∫ø ƒë·ªô n√¥ l·ªá) . Ph√πng M√¥ng Long cƒÉn c·ª© ch·ªß y·∫øu v√†o c√°c s√°ch "T·∫£ truy·ªán" v√† "Qu·ªëc ng·ªØ" c·ªßa T·∫£ Kh√¢u Minh v√† s√°ch "S·ª≠ k√Ω" c·ªßa T∆∞ M√£ Thi√™n v√† c√≥ tham kh·∫£o c√°c s√°ch "C√¥ng d∆∞∆°ng truy·ªán" , "Chi·∫øn qu·ªëc s√°ch" v√† h∆°n m∆∞·ªùi b·ªô s·ª≠ kh√°c n·ªØa , ƒë·ªÉ bi√™n so·∫°n ƒê√¥ng Chu Li·ªát Qu·ªëc ch√≠ "S·ª≠
* *
T∆∞ t∆∞·ªüng to√°t ra trong su·ªët b·ªô ti·ªÉu thuy·∫øt n√†y l√† t∆∞ t∆∞·ªüng "d√¢n b·∫£n" c·ªßa nh√† nho : d√¢n l√† g·ªëc c·ªßa n∆∞·ªõc , l√† s·ª©c m·∫°nh c·ªßa n∆∞·ªõc ; kh√¥ng ph·∫£i v≈© l·ª±c quy·∫øt ƒë·ªãnh s·ª± th√†nh c√¥ng hay s·ª± th·∫•t b·∫°i m√† ch√≠nh l√† l√≤ng d√¢n . Trong truy·ªán , nh·ªØng b·∫≠c anh h√πng c·ª©u n∆∞·ªõc (Huy·ªÅn Cao , T√≠n LƒÉng qu√¢n , L·∫°n T∆∞∆°ng Nh∆∞ , v.v...) nh·ªØng nh√† tr√≠ th·ª©c ch√≠nh tr·ª±c (ƒê·ªïng H·ªì , L·ªó Tr·ªçng Li√™n , v.v...); nh·ªØng ng∆∞·ªùi ch·∫•p ch√≠nh c√≥ nhi·ªát t√¨nh v·ªõi d√¢n v·ªõi n∆∞·ªõc (Qu·∫£n Tr·ªçng , T·ª≠ VƒÉn , T√¥n Th√∫c Ngao,v.v...) ƒë·ªÅu ƒë∆∞·ª£c t√°c gi·∫£ nhi·ªát li·ªát ca ng·ª£i v√† ƒë·ªÅ cao .
M·∫∑t kh√°c , t√°c gi·∫£ mi√™u t·∫£ kh√¥ng d√® d·∫∑t , kh√¥ng n·ªÉ nang , c√°i b·∫£n ch·∫•t x·∫•u xa , b·ªâ ·ªïi c·ªßa giai c·∫•p th·ªëng tr·ªã . Nh·ªØng m√¢u thu·∫´n s√¢u s·∫Øc gi·ªØa c√°c t·∫≠p ƒëo√†n th·ªëng tr·ªã , s·ª± tranh gi√†nh quy·ªÅn l·ª£i gi·ªØa c√°c c√° nh√¢n , g√¢y n√™n v√¥ s·ªë nh·ªØng cu·ªôc ch√≠nh bi·∫øn v√† nh·ªØng cu·ªôc t√†n s√°t trong h∆°n b·ªën th·∫ø k·ª∑ . C≈©ng kh√¥ng sao n√≥i h·∫øt ƒë∆∞·ª£c s·ª± d√¢m lo·∫°n v√¥ s·ªâ ·ªü ch·ªën cung ƒë√¨nh : quan h·ªá nam n·ªØ b·∫≠y b·∫° gi·ªØa anh em ru·ªôt , gi·ªØa b·ªë ch·ªìng v√† n√†ng d√¢u , con ch·ªìng v√† th·ª© m·∫´u ,v.v... (T·ªÅ Kh∆∞∆°ng c√¥ng v√† n√†ng VƒÉn Kh∆∞∆°ng , V·ªá Tuy√™n c√¥ng v√† n√†ng Tuy√™n Kh∆∞∆°ng , T·∫•n Hi·ªÅn c√¥ng v√† n√†ng T·ªÅ Kh∆∞∆°ng , v.v...) ƒë·ªÅu ƒë∆∞·ª£c t√°c gi·∫£ k·ªÉ l·∫°i v√† c√≥ th√°i ƒë·ªô ph√™ ph√°n . S·ª± ngu xu·∫©n c·ªßa b·ªçn th·ªëng tr·ªã th√¨ ƒë∆∞·ª£c bi·ªÉu hi·ªán trong nh·ªØng nh√¢n v·∫≠t ƒëi·ªÉn h√¨nh l√† T·ªëng T∆∞∆°ng c√¥ng (d·ª±ng c·ªù nh√¢n nghƒ©a , kh√¥ng ch·ªãu ƒë√°nh gi·∫∑c trong l√∫c gi·∫∑c ƒëang qua s√¥ng) , V·ªá c√¥ng (cho h·∫°c l√†m quan) , Y√™n Kho√°i (b·∫Øt ch∆∞·ªõc Nghi√™u , Thu·∫•n nh∆∞·ªùng ng√¥i) v.v... Tu·∫´n t√°ng l√† m·ªôt t·∫≠p t·ª•c v√¥ nh√¢n ƒë·∫°o do s·ª± ngu xu·∫©n c·ªßa b·ªçn ƒë·∫ø v∆∞∆°ng sinh ra : T·ªÅ Hi·ªÅu c√¥ng ch√¥n s·ªëng h∆°n hai trƒÉm n·ªôi th·ªã v√† cung nh√¢n , ƒë·ªÉ cho cha m√¨nh (ch·∫øt r·ªìi) c√≥ ng∆∞·ªùi h·∫ßu h·∫° ·ªü d∆∞·ªõi ƒë·∫•t ; 177 ng∆∞·ªùi d√¢n , trong ƒë√≥ c√≥ nh·ªØng ng∆∞·ªùi ∆∞u t√∫ (Tam L∆∞∆°ng) c≈©ng ch·ªãu m·ªôt s·ªë ph·∫≠n nh∆∞ v·∫≠y ·ªü ƒë·∫•t Ung , t√°ng ƒë·ªãa c·ªßa T·∫ßn M·ª•c c√¥ng ; Ng√¥ v∆∞∆°ng H·∫°p L∆∞ ƒë√°nh b·∫´y h∆°n m·ªôt v·∫°n nam n·ªØ ƒë·ªÉ tu·∫´n t√°ng cho con g√°i ch·∫øt y·ªÉu c·ªßa m√¨nh l√† Th·∫Øng Ng·ªçc .
B√™n c·∫°nh nh·ªØng t∆∞ t∆∞·ªüng ti·∫øn b·ªô , th√¨ do s·ª± h·∫°n ch·∫ø c·ªßa th·ªùi ƒë·∫°i , Ph√πng M·ªông Long c≈©ng kh√¥ng tr√°nh kh·ªèi nh·ªØng quan ƒëi·ªÉm ti√™u c·ª±c , l·∫°c h·∫≠u .
·ªû "ƒê√¥ng chu li·ªát qu·ªëc" , t∆∞ t∆∞·ªüng ch√≠nh th·ªëng v√† ƒë·ªãnh m·ªánh r·∫•t ph·ªï bi·∫øn . Vua nh√† Chu l√†m thi√™n t·ª≠ l√† do m·ªánh tr·ªùi , cho n√™n nh·ªØng n∆∞·ªõc ch∆∞ h·∫ßu n√†o x∆∞ng v∆∞∆°ng ƒë·ªÅu b·ªã coi l√† "ti·∫øm" . ƒê√≥ l√† t∆∞ t∆∞·ªüng ch√≠nh th·ªëng , x√¢y d·ª±ng tr√™n quan ƒëi·ªÉm ƒë·ªãnh m·ªánh .
"ƒê√¥ng Chu li·ªát qu·ªëc" c≈©ng ƒë·ªÅ cao "trung hi·∫øu ti·∫øt nghƒ©a" phong ki·∫øn . Ch·ªØ "trung" ·ªü ƒë√¢y l√† s·ª± trung th√†nh tuy·ªát ƒë·ªëi c·ªßa k·∫ª l√†m t√¥i , l√†m d√¢n ƒë·ªëi v·ªõi c√° nh√¢n thi√™n t·ª≠ l√† ng∆∞·ªùi ƒë∆∞·ª£c coi nh∆∞ ch·ªãu m·ªánh tr·ªùi ƒë·ªÉ cai tr·ªã thi√™n h·∫° . Trong "ƒê√¥ng Chu li·ªát qu·ªëc" kh√¥ng thi·∫øu g√¨ chuy·ªán vua b·∫Øt k·∫ª l√†m t√¥i ph·∫£i ch·∫øt , k·∫ª b·ªÅ t√¥i ph·∫£i vui l√≤ng ch·∫øt theo ƒë·ªÉ ƒë∆∞·ª£c ti·∫øng l√† "trung" . Ch·ªØ "hi·∫øu" c≈©ng c√πng b·∫£n ch·∫•t v·ªõi ch·ªØ trung v√¨ thi√™n t·ª≠ ƒë∆∞·ª£c coi nh∆∞ l√† cha m·∫π d√¢n . C√¥ng t·ª≠ Th·ªç v√† C·∫•p T·ª≠ n∆∞·ªõc V·ªá vui l√≤ng ch·∫øt ƒë·ªÉ kh·ªèi tr√°i ƒë·∫°o "hi·∫øu" ƒë·ªëi v·ªõi m·ªôt ng∆∞·ªùi cha t√†n √°c , b·∫•t c√¥ng . Ch·ªØ "trinh" ch·ªØ "ti·∫øt" c≈©ng ƒë∆∞·ª£c quan ni·ªám m·ªôt c√°ch h·∫πp h√≤i , bi·ªÉu hi·ªán m·ªôt quan h·ªá ph·ª• quy·ªÅn r·∫•t ch·∫∑t ch·∫Ω . Ng∆∞·ªùi con g√°i n∆∞·ªõc S·ªü gi·∫∑t v·∫£i ·ªü b·ªù s√¥ng L·∫°i Th·ªßy ƒë√£ nh·∫£y xu·ªëng s√¥ng ch·∫øt ch·ªâ v√¨ ƒë√£ "tr√≥t" n√≥i chuy·ªán v√† c·∫ßm n·∫Øm c∆°m ƒë∆∞a t·∫≠n tay cho Ng≈© T·ª≠ T∆∞ l√† m·ªôt ng∆∞·ªùi trai n∆∞·ªõc S·ªü ƒë∆∞∆°ng l√°nh n·∫°n . Ch·ªØ "nghƒ©a" th√¨ th∆∞·ªùng th∆∞·ªùng ƒë∆∞·ª£c x√¢y d·ª±ng tr√™n c∆° s·ªü √¢n o√°n c√° nh√¢n . "Sƒ© v·ªã tri k·ª∑ gi·∫£ t·ª≠" k·∫ª sƒ© ph·∫£i l·∫•y c√°i ch·∫øt ƒë·∫° ƒë·ªÅn ∆°n ng∆∞·ªùi bi·∫øt m√¨nh , n·∫øu kh√¥ng th√¨ kh√¥ng ƒë√°ng g·ªçi l√† k·∫ª tr∆∞·ª£ng phu . D·ª± Nh∆∞·ª£ng hu·ª∑ ho·∫°i c·∫£ th√¢n th·ªÉ m√¨nh ƒë·ªÉ ƒëi b√°o th√π cho Tri B√° ; Y√™u Ly kh√¥ng nh·ªØng ƒë·ªÉ cho ng∆∞·ªùi ta ch·∫∑t tay m√¨nh ƒëi , l·∫°i c√≤n b·∫±ng l√≤ng ƒë·ªÉ cho ng∆∞·ªùi ta gi·∫Øt c·∫£ v·ª£ con m√¨nh ƒë·ªÉ ƒë·ªÅn ƒë√°p ∆°n ng∆∞·ªùi tri k·ª∑ . Nh·ªØng truy·ªán nh∆∞ th·∫ø r·∫•t nhi·ªÅu trong ƒê√¥ng Chu li·ªát qu·ªëc . Do ƒë√≥ , n·∫øu ch·ªØ "nghƒ©a" c√≥ th·ªÉ ƒëem l·∫°i ƒëo√†n k·∫øt ƒë·ªÉ ph·ª•c v·ª• ch√≠nh nghƒ©a , th√¨ n√≥ l·∫°i hay b·ªã giai c·∫•p th·ªëng tr·ªã qu√≠ t·ªôc l·ª£i d·ª•ng m√† m∆∞u ƒë·ªì l·ª£i ri√™ng .
Nhi·ªÅu nh√† ph√™ b√¨nh tr∆∞·ªõc ƒë√¢y ƒë√£ ch·ªâ tr√≠ch s·ª± m√™ t√≠n , ma qu·ª∑ b√≥i to√°n , nh√¢n qu·∫£ , b√°o ·ª©ng , trong s√°ch "T·∫£ truy·ªán" . "ƒê√¥ng Chu li·ªát qu·ªëc" kh√¥ng nh·ªØng th·ª´a k·∫ø s·ª± m√™ t√≠n ·∫•y m√† c√≤n tƒÉng c∆∞·ªùng n√≥ l√™n . Ngay trong h·ªìi th·ª© nh·∫•t ƒë√£ c√≥ ƒë·∫øn b·ªën nƒÉm chuy·ªán huy·ªÅn ho·∫∑c : ƒë·ª©a tr·∫ª m·∫∑c √°o ƒë·ªè d·∫°y b√†i h√°t ch·∫≥ng l√†nh , nh·ªØng cung phi c√≥ thai b·ªën m∆∞∆°i nƒÉm , ng∆∞·ªùi con g√°i hi·ªán h√¨nh ·ªü trai cung , oan h·ªìn c·ªßa ƒê·∫≠u B√° v√† T·∫£ Nho ƒë√≤i m·∫°ng , v.v... V·ªÅ sau l·∫°i c√≤n v√¥ s·ªë nh·ªØng chuy·ªán ƒëi·ªÅm t·ªët , ƒëi·ªÅm x·∫•u , qu·ªâ th·∫ßn , ƒë·ªìng c·ªët , y√™u qu√°i , v.v... Nh·ªØng chuy·ªán hoang ƒë∆∞·ªùng nh∆∞ th·∫ø th∆∞·ªùng th·∫•y ch√©p trong nhi·ªÅu truy·ªán c·ªï n√≥i chung .
T·∫•t nhi√™n ng√†y nay ta kh√¥ng tin nh·ªØng chuy·ªán ·∫•y l√† c√≥ th·ª±c m√† hi·ªÉu r·∫±ng ho·∫∑c l√† do s·ª± h·∫°n ch·∫ø c·ªßa th·ªùi ƒë·∫°i , t√°c gi·∫£ "ƒê√¥ng Chu li·ªát qu·ªëc" kh√¥ng th·ªÉ c√≥ c√°i nh√¨n khoa h·ªçc nh∆∞ ch√∫ng ta ng√†y nay ƒë·ªëi v·ªõi m·ªçi v·∫•n ƒë·ªÅ x√£ h·ªôi ; ho·∫∑c l√† ·ªü d∆∞·ªõi ch·∫ø ƒë·ªô c≈© m√† vua ch√∫a c√≥ uy quy·ªÅn tuy·ªát ƒë·ªëi , ng∆∞·ªùi c·∫ßm b√∫t kh√¥ng th·ªÉ n√≥i ra s·ª± th·∫≠t n√™n ph·∫£i m∆∞·ª£n c√¢u chuy·ªán U v∆∞∆°ng nh√† Chu m·∫•t n∆∞·ªõc ·ªü m·∫•y h·ªìi ƒë·∫ßu ti·ªÉu thuy·∫øt "ƒê√¥ng Chu li·ªát qu·ªëc" , theo ch√∫ng t√¥i , ƒë√£ ƒë∆∞·ª£c t√¥ ƒë·∫≠m m√†u s·∫Øc hoang ƒë∆∞·ªùng , c≈©ng kh√¥ng ngo√†ng Chu li·ªát√Ω qu·ªëc", theo y·∫øu ·∫•y .
V·ªÅ ngh·ªá thu·∫≠t t√≠nh c·ªßa "ƒê√¥ng Chu li·ªát qu·ªëc" th√¨ tr∆∞·ªõc h·∫øt ph·∫£i n√≥i ƒë·∫øn v·∫•n ƒë·ªÅ k·∫øt c·∫•u . T·ª´ khi B√¨nh v∆∞∆°ng nh√† Chu d·ªùi kinh ƒë√¥ sang ƒê√¥ng ƒë·∫øn T·∫ßn Thu·ª∑ Ho√†ng th·ªëng nh·∫•t ƒë·∫•t n∆∞·ªõc l√† m·ªôt th·ªùi k·ª≥ h·∫Øc √°m , h·ªón lo·∫°n , v√¥ c√πng ph·ª©c t·∫°p , c√≥ v√¥ s·ªë nh·ªØng cu·ªôc ch√≠nh bi·∫øn , t√†n s√°t ; v√¥ s·ªë nh·ªØng cu·ªôc chi·∫øn tranh ho·∫∑c nh·ªè , ho·∫∑c l·ªõn , ho·∫∑c gi·ªØa v√†i ba n∆∞·ªõc , ho·∫∑c gi·ªØa h√†ng ch·ª•c n∆∞·ªõc ; v√¥ s·ªë nh·ªØng chuy·ªán thi th·ªë t√†i nƒÉng ; v√¥ s·ªë nh·ªØng nh√¢n v·∫≠t x·∫•u , t·ªët ; v√¥ s·ªë nh·ªØng ƒë·ªùi s·ªëng t∆∞ nh√¢n c√≥ li√™n quan v·ªõi nh·ªØng s·ª± ki·ªán ch√≠nh tr·ªã l·ªõn nh·ªè . T·∫•t c·∫£ nh·ªØng c√°i ƒë√≥ , ph·∫£i ƒë∆∞·ª£c t·ªï ch·ª©c l·∫°i , t·ªïng h·ª£p l·∫°i nh∆∞ th·∫ø n√†o ; tr·ªçng t√¢m , tr·ªçng ƒëi·ªÉm ph·∫£i ƒë·∫∑t ·ªü nh·ªØng ch·ªó n√†o , nh·ªØng l√∫c n√†o ; c√°c h·ªìi , c√°c ƒëo·∫°n ph·∫£i ƒë∆∞·ª£c ph√¢n ph·ªëi nh∆∞ th·∫ø n√†o , ƒë·ªÉ cho c√°i m·ªõ s·ª± ki·ªán v√† nh√¢n v·∫≠t ·∫•y tr·ªü th√†nh m·ªôt chuy·ªán ho√†n ch·ªânh ? "Xu√¢n thu" , "T·∫£ truy·ªán" , "C√¥ng d∆∞∆°ng" , "C·ªëc l∆∞∆°ng" th√¨ t·ª± thu·∫≠t c√°c s·ª± ki·ªán ·∫•y theo th·ª© t·ª± nƒÉm th√°ng (bi√™n ni√™n) "Qu·ªëc ng·ªØ" , "Chi·∫øn qu·ªëc s√°ch" th√¨ ghi ch√©p theo t·ª´ng n∆∞·ªõc . T∆∞ M√£ Thi√™n th√¨ ƒë√£ bi√™n t·∫£ theo t·ª´ng m·ª•c , lo·∫°i . Ph√πng M·ªông Long ƒë√£ gi·∫£i quy·∫øt v·∫•n ƒë·ªÅ k·∫øt c·∫•u c·ªßa "ƒê√¥ng Chu li·ªát qu·ªëc" m·ªôt c√°ch s√°ng s·ªßa v√† t·ª± nhi√™n , ƒë·ª©ng tr√™n quan ƒëi·ªÉm ch√≠nh th·ªëng m√† t·ª± thu·∫≠t nh·ªØng s·ª± bi·∫øn ch√≠nh tr·ªã v√† qu√¢n s·ª± tr√™n c√≤n ƒë∆∞·ªùng thay ƒë·ªïi "thi√™n m·ªánh" t·ª´ nh√† Chu ƒë·∫øn nh√† T·∫ßn , b·∫Øt ƒë·∫ßu t·ª´ khi n∆∞·ªõc Tr·ªãnh l·∫•n √°t thi√™n t·ª≠ v√† tr·∫£i qua s·ª± nghi·ªáp b√° ch·ªß c·ªßa n∆∞·ªõc T·ªÅ , n∆∞·ªõc T·∫•n , n∆∞·ªõc S·ªü , n∆∞·ªõc Ng√¥ , n∆∞·ªõc Vi·ªát , r·ªìi ƒë·∫øn ch√≠nh s√°ch "h·ª£p tung" v√† "li√™n ho√†nh" c·ªßa T√¥ T·∫ßn , Tr∆∞∆°ng Nghi v√† k·∫øt th√∫c b·∫±ng s·ª± th·ªëng nh·∫•t c·ªßa n∆∞·ªõc T·∫ßn . V·ªõi nh·ªØng ƒëi·ªÅu ki·ªán phi·ªÅn ph·ª©c nh∆∞ ƒë√£ n√≥i tr√™n ƒë√¢y , ng∆∞·ªùi ta kh√¥ng c√≥ th·ªÉ ƒë√≤i h·ªèi th√™m n·ªØa , m√† ng∆∞·ªùi ta ch·ªâ c√≥ th·ªÉ khen ng·ª£i t√°c gi·∫£ ƒë√£ kh√°i qu√°t ƒë∆∞·ª£c nh·ªØng s·ª± ki·ªán v√¥ c√πng r·ªëi ren ·∫•y ƒë·∫° hi·∫øn ƒë·ªôc gi·∫£ m·ªôt b·ª©c ho·∫° bao la v·ªÅ m·ªôt th·ªùi k·ª≥ l·ªãch s·ª≠ c·ªï ƒë·∫°i r·ªông l·ªõn c·ªßa Trung Hoa .
M·ªôt s·ªë nh√¢n v·∫≠t trong "ƒê√¥ng Chu li·ªát qu·ªëc" ƒë∆∞·ª£c ng√≤i b√∫t t√°c gi·∫£ mi√™u t·∫£ r·∫•t sinh ƒë·ªông , r·∫•t "n·ªïi" . ƒê·ªçc "ƒê√¥ng Chu li·ªát qu·ªëc" , kh√¥ng m·∫•y ai qu√™n ƒë∆∞·ª£c nh·ªØng nh√¢n v·∫≠t nh∆∞ T√≠n LƒÉng qu√¢n , Ng≈© T·ª≠ T∆∞ , Ph·∫°m L√£i , L·∫°n T∆∞∆°ng Nh∆∞ , Kinh Kha , Chuy√™n Ch∆∞, Nhi·∫øp Ch√≠nh v.v... Ch√≠nh l√† tr√™n c∆° s·ªü nh·ªØng m√¢u thu·∫´n gay g·∫Øt c·ªßa nh·ªØng s·ª± ki·ªán ch√≠nh tr·ªã l·ªõn, t√°c gi·∫£ ƒë√£ kh√©o th√¥ng qua ng√¥n ng·ªØ v√† h√†nh ƒë·ªông m√† x√¢y d·ª±ng n√™n h√¨nh t∆∞·ª£ng ngh·ªá thu·∫≠t nh·ªØng nh√¢n v·∫≠t ƒëi·ªÉn h√¨nh ƒë√≥ .
Ng∆∞·ªùi ƒê√¥ng Chu th√¨ th·∫ø , ƒë·∫øn vi·ªác ƒê√¥ng Chu th√¨ t√°c gi·∫£ l·∫°i kh√©o c√≥ ng√≤i b√∫t t·ª± s·ª± th·∫≠t g·ªçn g√†ng, s√°ng s·ªßa v√† ƒë·ªìng th·ªùi l·∫°i c√≤n r·∫•t kh·∫©n tr∆∞∆°ng , c·∫£m ƒë·ªông n·ªØa . C√≥ nh·ªØng s·ª± ki·ªán r·∫•t ph·ª©c t·∫°p , quanh co , m√† t√°c gi·∫£ ch·ªâ c·∫ßn n·ª≠a h·ªìi ƒë·ªÉ thu·∫≠t l·∫°i m·ªôt c√°ch r·∫•t m·∫°ch l·∫°c, tr√¥i ch·∫£y, nh∆∞ ƒëo·∫°n vi·∫øt v·ªÅ b·ªën h·ªç tranh quy·ªÅn nhau ·ªü n∆∞·ªõc T·∫•n . L·∫°i c√≥ nh·ªØng s·ª± vi·ªác k√©o d√†i trong ƒë√≥ quan h·ªá gi·ªØa c√°c nh√¢n v·∫≠t bi·∫øn ho√° kh√¥ng ng·ª´ng , c·ª•c di·ªán ph√°t tri·ªÉn nh∆∞ ƒë·ª£t s√≥ng , l√™n l√™n xu·ªëng xu·ªëng , t·∫ßng t·∫ßng l·ªõp l·ªõp , nh∆∞ chuy·ªán S√°i T√∫c n∆∞·ªõc T·ªëng l·∫≠p vua , chuy·ªán Trung Nhƒ© n∆∞·ªõc T·∫•n l√°nh n·∫°n , chuy·ªán Ng≈© T·ª≠ T∆∞ n∆∞·ªõc S·ªü b√°o th√π v.v... Nh·ªØng ƒëo·∫°n ·∫•y k√©o d√†i nhi·ªÅu h·ªìi v√† ng√≤i b√∫t t·ª± thu·∫≠t c·ªßa t√°c gi·∫£ ƒë√£ kh√©o d·∫´n d·∫Øt ng∆∞·ªùi ƒë·ªçc m·ªôt c√°ch t√†i t√¨nh h·∫øt h·ªìi n·ªç sang h·ªìi kia , nh·ªØng ng∆∞·ªùi ƒëi ƒë∆∞·ªùng xa m·ªói b∆∞·ªõc l·∫°i th·∫•y hoa th∆°m c·ªè l·∫° , m·ªói l√∫c m·ªôt th·∫•y phong c·∫£nh ƒë·ªïi m·ªõi ƒë·ªôt ng·ªôt , b·∫•t k·ª≥ .
L·ªùi vƒÉn "ƒê√¥ng Chu li·ªát qu·ªëc" tuy kh√¥ng uy√™n th√¢m , ƒëi·ªÉn nh√£ nh∆∞ VƒÉn T·∫£ truy·ªán , vƒÉn S·ª≠ k√Ω , nh∆∞ng c√≥ ∆∞u ƒëi·ªÉm l√† c·ª• th·ªÉ , r√µ r√†ng , d·ªÖ hi·ªÉu . Nhi·ªÅu ƒëo·∫°n r·∫•t h√†m s√∫c, nhi·ªÅu ƒëo·∫°n l·∫°i r·∫•t t√¨nh t·ª© , n√™n th∆° . Nh∆∞ ƒëo·∫°n vi·∫øt v·ªÅ hai anh em c√¥ng t·ª≠ Th·ªç n∆∞·ªõc V·ªá :
"... C√¥ng t·ª≠ Th·ªç li·ªÅn b∆∞·ªõc sang thuy·ªÅn C·∫•p T·ª≠ , r√≥t m·ªôt ch√©n r∆∞·ª£u ƒë·ªÉ m·ªùi , nh∆∞ng ch∆∞a k·ªãp n√≥i g√¨ th√¨ n∆∞·ªõc m·∫Øt ƒë√£ ·ª©a ra , r·ªè xu·ªëng ch√©n r∆∞·ª£u . C·∫•p T·ª≠ v·ªôi v√†ng ƒë·ª° l·∫•y m√† u·ªëng . C√¥ng t·ª≠ Th·ªç n√≥i : "Ch√©n r∆∞·ª£u n√†y ƒë√£ b·∫©n m·∫•t r·ªìi !" C·∫•p T·ª≠ n√≥i : "·∫•y , ch√≠nh anh u·ªëng c√°i t√¨nh c·ªßa em ·ªü trong ·∫•y !" C√¥ng t·ª≠ Th·ªç g·∫°t n∆∞·ªõc m·∫Øt n√≥i : "Ch√©n r∆∞·ª£u h√¥m nay l√† ch√©n r∆∞·ª£u vƒ©nh bi·ªát c·ªßa anh em ta . N·∫øu anh nghƒ© ƒë·∫øn t√¨nh em th√¨ xin g·∫Øng u·ªëng cho th·∫≠t nhi·ªÅu...".
V√† ƒëo·∫°n t·∫£ L·ªông Ng·ªçc th·ªïi s√°o ƒë√™m trƒÉng :
"... L·ªông Ng·ªçc ·ªü tr√™n l·∫ßu cu·ªën r√®m l√™n ng·∫Øm c·∫£nh , th·∫•y tr·ªùi t·∫°nh m√¢y trong , trƒÉng s√°ng nh∆∞ g∆∞∆°ng , g·ªçi th·ªã n·ªØ ƒë·ªët m·ªôt n√©n h∆∞∆°ng , r·ªìi ƒëi l·∫•y c√°i ·ªëng sinh l√†m b·∫±ng ng·ªçc b√≠ch , ƒë·∫øn b√™n c·ª≠a s·ªï m√† th·ªïi . Ti·∫øng sinh v√©o von v·ªçng l√™n v√≤m tr·ªùi , gi√≥ h√¢y h√¢y th·ªïi , b·ªóng nghe nh∆∞ c√≥ ng∆∞·ªùi h·ªça l·∫°i, khi g·∫ßn khi xa . L·ªông Ng·ªçc kh√¥ng kh·ªèi bƒÉn khuƒÉn , b√®n ng·ª´ng l·∫°i , kh√¥ng th·ªïi n·ªØa , c√≥ ƒë·ªÉ nghe xem sao . Ti·∫øng h·ªça c≈©ng im ƒëi , nh∆∞ng d∆∞ √¢m c√≤n l·∫Ωo ƒë·∫Ωo kh√¥ng d·ª©t . L·ªông Ng·ªçc b√¢ng khu√¢ng tr∆∞·ªõc gi√≥ , nh∆∞ m·ªôt ng∆∞·ªùi v·ª´a ƒë√°nh m·∫•t v·∫≠t g√¨ . Ch·ªëc ƒë√£ n·ª≠a ƒë√™m , trƒÉng x·∫ø h∆∞∆°ng t√†n , n√†ng ƒëem ·ªëng sinh ƒë·ªÉ tr√™n ƒë·∫ßu gi∆∞·ªùng , g·∫Øng g∆∞·ª£ng ƒëi n·∫±m .
* *
·ªû cu·ªëi ƒë·ªùi Minh , sau b·ªô "ƒê√¥ng Chu li·ªát qu·ªëc ch√≠" c√≤n xu·∫•t hi·ªán h∆°n hai m∆∞∆°i b·ªô ti·ªÉu thuy·∫øt l·ªãch s·ª≠ , nh∆∞ "Nam B·∫Øc s·ª≠ di·ªÖn nghƒ©a" , "T·ªïng truy·ªán" , "T√¢y H√°n di·ªÖn nghƒ©a" , "L∆∞·ª°ng T·∫•n di·ªÖn nghƒ©a" , v.v... V·ªÅ gi√° tr·ªã vƒÉn h·ªçc v√† ph·∫°m vi ·∫£nh h∆∞·ªüng th√¨ "ƒê√¥ng Chu li·ªát qu·ªëc ch√≠" ƒë·ª©ng ƒë·∫ßu c√°c b·ªô ti·ªÉu thuy·∫øt ·∫•y , theo s·ª± nh·∫≠n ƒë·ªãnh c·ªßa c√°c nh√† ph√™ b√¨nh x∆∞a v√† nay .
Tr√¢n tr·ªçng gi·ªõi thi·ªáu b·ªô ti·ªÉu thuy·∫øt "ƒê√¥ng Chu li·ªát qu·ªëc" v·ªõi c√°c b·∫°n ƒë·ªçc .
Cao xu√¢n huy
Ngu·ªìn: http://vantuyen.net/

markdown:
C·ª° ch·ªØ:
[V·ª´a](javascript:changeTextSize(16);)| [L·ªõn](javascript:changeTextSize(18);)| [L·ªõn h∆°n](javascript:changeTextSize(20);)
## ƒê√¥ng Chu Li·ªát Qu·ªëc
#### Ph√πng M·ªông Long
**Xem nhanh:**
## L·ªùi t·ª±a
Ti·ªÉu thuy·∫øt tr∆∞·ªùng thi√™n c·ªßa Trung Hoa xu·∫•t hi·ªán ·ªü ƒë·∫ßu ƒë·ªùi nh√† Minh , v·ªõi b·ªô "Tam Qu·ªëc di·ªÖn nghƒ©a" , r·ªìi ƒë·∫øn b·ªô "Thu·ª∑ H·ª≠ truy√™n" , r·ªìi ƒë·∫øn b·ªô "T√¢y Du K√Ω" .ƒê·∫øn nƒÉm Gia Tƒ©nh th√¨ xu·∫•t hi·ªán b·ªô "Li·ªát qu·ªëc ch√≠ truy·ªán" c·ªßa D∆∞ Thi·ªáu Ng∆∞ g·ªìm 8 quy·ªÉn , 226 ti·∫øt , b·∫Øt ƒë·∫ßu t·ª´ khi vua Tr·ª• (nh√† Th∆∞∆°ng) l·∫•y ƒê√°t K·ª∑ , ƒë·∫øn khi nh√† T·∫ßn th·ªëng nh·∫•t Trung Hoa .
Sau ƒë√≥ v√†o cu·ªëi ƒë·ªùi Minh , Ph√πng M·ªông Long c·∫£i b·ªô "Li·ªát qu·ªëc ch√≠ truy·ªán" , ƒë·ªïi t√™n l√† "T√¢n li·ªát qu·ªëc ch√≠" , d√†i 108 h·ªìi , b·∫Øt ƒë·∫ßu t·ª´ ƒë·ªùi Tuy√™n v∆∞∆°ng nh√† Chu , cho ƒë·∫øn ƒë·ªùi T·∫ßn Th·ªßy Ho√†ng .
V√†o kho·∫£ng ƒë·ªùi Ki·∫øn Long nh√† Thanh xu·∫•t hi·ªán b·ªô "ƒê√¥ng Chu li·ªát qu·ªëc ch√≠" . B·∫£n n√†y d·ª±a v√†o b·∫£n "T√¢n li·ªát qu·ªëc ch√≠" m√† s·ª≠a ƒë·ªïi l·∫°i ch√∫t √≠t v√† th√™m v√†o r·∫•t nhi·ªÅu nh·ªØng l·ªùi ph√™ b√¨nh , ch√∫ th√≠ch c·ªßa S√°i Nguy√™n Phong .
NƒÉm 1995 , Nh√† xu·∫•t b·∫£n T√°c gia ·ªü B·∫Øc Kinh (Trung Hoa) ph√°t h√†nh b·ªô "ƒê√¥ng Chu li·ªát qu·ªëc ch√≠" d·ª±a v√†o b·∫£n c·ªßa Ph√πng M·ªông Long . Nh·ªØng ch·ªó n√†o S√°i Nguy√™n Phong s·ª≠a ch·ªØa "T√¢n li·ªát qu·ªëc ch√≠" m·ªôt c√°ch sai l·∫ßm th√¨ nh√† xu·∫•t b·∫£n T√°c gi·∫£ kh√¥i ph·ª•c l·∫°i b·∫£n c≈© , c√≤n nh·ªØng ch·ªó n√†o m√† c·∫£ Ph√πng M·ªông Long v√† S√°i Nguy√™n Phong ƒë·ªÅu sai l·∫ßm th√¨ nh√† xu·∫•t b·∫£n T√°c gi·∫£ ƒë√≠nh ch√≠nh l·∫°i m·ªôt c√°ch th·∫≠n tr·ªçng .
* *
"ƒê√¥ng chu li·ªát qu·ªëc ch√≠" bao g·ªìm m·ªôt th·ªùi k·ª≥ l·ªãch s·ª≠ d√†i h∆°n 400 nƒÉm (th·∫ø k·ª∑ VI, V, IV, III tr∆∞·ªõc c√¥ng nguy√™n). Th·ªùi k·ª≥ ·∫•y b·∫Øt ƒë·∫ßu t·ª´ khi B√¨nh v∆∞∆°ng nh√† Chu d·ªùi ƒë√¥ sang ph√≠a ƒê√¥ng v√† k·∫øt th√∫c v·ªõi cu·ªôc th·ªëng nh·∫•t c·ªßa T·∫ßn Th·ªßy Ho√†ng . S·ª≠ c≈©ng g·ªçi th·ªùi k·ª≥ ·∫•y l√† ƒë·ªùi ƒê√¥ng Chu (chia l√†m hai giai ƒëo·∫°n l√† Xu√¢n thu v√† Chi·∫øn qu·ªëc). Trong l·ªãch s·ª≠ Trung Hoa , ƒë√≥ l√† th·ªùi k·ª≥ qu√° ƒë·ªô t·ª´ ch·∫ø ƒë·ªô phong ki·∫øn ph√¢n quy·ªÅn ƒë·∫øn ch·∫ø ƒë·ªô phong ki·∫øn t·∫≠p quy·ªÅn (c√≥ m·ªôt thuy·∫øt cho r·∫±ng ƒë·ªùi Xu√¢n thu c√≤n ·ªü trong ch·∫ø ƒë·ªô n√¥ l·ªá) . Ph√πng M√¥ng Long cƒÉn c·ª© ch·ªß y·∫øu v√†o c√°c s√°ch "T·∫£ truy·ªán" v√† "Qu·ªëc ng·ªØ" c·ªßa T·∫£ Kh√¢u Minh v√† s√°ch "S·ª≠ k√Ω" c·ªßa T∆∞ M√£ Thi√™n v√† c√≥ tham kh·∫£o c√°c s√°ch "C√¥ng d∆∞∆°ng truy·ªán" , "Chi·∫øn qu·ªëc s√°ch" v√† h∆°n m∆∞·ªùi b·ªô s·ª≠ kh√°c n·ªØa , ƒë·ªÉ bi√™n so·∫°n ƒê√¥ng Chu Li·ªát Qu·ªëc ch√≠ "S·ª≠
* *
T∆∞ t∆∞·ªüng to√°t ra trong su·ªët b·ªô ti·ªÉu thuy·∫øt n√†y l√† t∆∞ t∆∞·ªüng "d√¢n b·∫£n" c·ªßa nh√† nho : d√¢n l√† g·ªëc c·ªßa n∆∞·ªõc , l√† s·ª©c m·∫°nh c·ªßa n∆∞·ªõc ; kh√¥ng ph·∫£i v≈© l·ª±c quy·∫øt ƒë·ªãnh s·ª± th√†nh c√¥ng hay s·ª± th·∫•t b·∫°i m√† ch√≠nh l√† l√≤ng d√¢n . Trong truy·ªán , nh·ªØng b·∫≠c anh h√πng c·ª©u n∆∞·ªõc (Huy·ªÅn Cao , T√≠n LƒÉng qu√¢n , L·∫°n T∆∞∆°ng Nh∆∞ , v.v...) nh·ªØng nh√† tr√≠ th·ª©c ch√≠nh tr·ª±c (ƒê·ªïng H·ªì , L·ªó Tr·ªçng Li√™n , v.v...); nh·ªØng ng∆∞·ªùi ch·∫•p ch√≠nh c√≥ nhi·ªát t√¨nh v·ªõi d√¢n v·ªõi n∆∞·ªõc (Qu·∫£n Tr·ªçng , T·ª≠ VƒÉn , T√¥n Th√∫c Ngao,v.v...) ƒë·ªÅu ƒë∆∞·ª£c t√°c gi·∫£ nhi·ªát li·ªát ca ng·ª£i v√† ƒë·ªÅ cao .
M·∫∑t kh√°c , t√°c gi·∫£ mi√™u t·∫£ kh√¥ng d√® d·∫∑t , kh√¥ng n·ªÉ nang , c√°i b·∫£n ch·∫•t x·∫•u xa , b·ªâ ·ªïi c·ªßa giai c·∫•p th·ªëng tr·ªã . Nh·ªØng m√¢u thu·∫´n s√¢u s·∫Øc gi·ªØa c√°c t·∫≠p ƒëo√†n th·ªëng tr·ªã , s·ª± tranh gi√†nh quy·ªÅn l·ª£i gi·ªØa c√°c c√° nh√¢n , g√¢y n√™n v√¥ s·ªë nh·ªØng cu·ªôc ch√≠nh bi·∫øn v√† nh·ªØng cu·ªôc t√†n s√°t trong h∆°n b·ªën th·∫ø k·ª∑ . C≈©ng kh√¥ng sao n√≥i h·∫øt ƒë∆∞·ª£c s·ª± d√¢m lo·∫°n v√¥ s·ªâ ·ªü ch·ªën cung ƒë√¨nh : quan h·ªá nam n·ªØ b·∫≠y b·∫° gi·ªØa anh em ru·ªôt , gi·ªØa b·ªë ch·ªìng v√† n√†ng d√¢u , con ch·ªìng v√† th·ª© m·∫´u ,v.v... (T·ªÅ Kh∆∞∆°ng c√¥ng v√† n√†ng VƒÉn Kh∆∞∆°ng , V·ªá Tuy√™n c√¥ng v√† n√†ng Tuy√™n Kh∆∞∆°ng , T·∫•n Hi·ªÅn c√¥ng v√† n√†ng T·ªÅ Kh∆∞∆°ng , v.v...) ƒë·ªÅu ƒë∆∞·ª£c t√°c gi·∫£ k·ªÉ l·∫°i v√† c√≥ th√°i ƒë·ªô ph√™ ph√°n . S·ª± ngu xu·∫©n c·ªßa b·ªçn th·ªëng tr·ªã th√¨ ƒë∆∞·ª£c bi·ªÉu hi·ªán trong nh·ªØng nh√¢n v·∫≠t ƒëi·ªÉn h√¨nh l√† T·ªëng T∆∞∆°ng c√¥ng (d·ª±ng c·ªù nh√¢n nghƒ©a , kh√¥ng ch·ªãu ƒë√°nh gi·∫∑c trong l√∫c gi·∫∑c ƒëang qua s√¥ng) , V·ªá c√¥ng (cho h·∫°c l√†m quan) , Y√™n Kho√°i (b·∫Øt ch∆∞·ªõc Nghi√™u , Thu·∫•n nh∆∞·ªùng ng√¥i) v.v... Tu·∫´n t√°ng l√† m·ªôt t·∫≠p t·ª•c v√¥ nh√¢n ƒë·∫°o do s·ª± ngu xu·∫©n c·ªßa b·ªçn ƒë·∫ø v∆∞∆°ng sinh ra : T·ªÅ Hi·ªÅu c√¥ng ch√¥n s·ªëng h∆°n hai trƒÉm n·ªôi th·ªã v√† cung nh√¢n , ƒë·ªÉ cho cha m√¨nh (ch·∫øt r·ªìi) c√≥ ng∆∞·ªùi h·∫ßu h·∫° ·ªü d∆∞·ªõi ƒë·∫•t ; 177 ng∆∞·ªùi d√¢n , trong ƒë√≥ c√≥ nh·ªØng ng∆∞·ªùi ∆∞u t√∫ (Tam L∆∞∆°ng) c≈©ng ch·ªãu m·ªôt s·ªë ph·∫≠n nh∆∞ v·∫≠y ·ªü ƒë·∫•t Ung , t√°ng ƒë·ªãa c·ªßa T·∫ßn M·ª•c c√¥ng ; Ng√¥ v∆∞∆°ng H·∫°p L∆∞ ƒë√°nh b·∫´y h∆°n m·ªôt v·∫°n nam n·ªØ ƒë·ªÉ tu·∫´n t√°ng cho con g√°i ch·∫øt y·ªÉu c·ªßa m√¨nh l√† Th·∫Øng Ng·ªçc .
B√™n c·∫°nh nh·ªØng t∆∞ t∆∞·ªüng ti·∫øn b·ªô , th√¨ do s·ª± h·∫°n ch·∫ø c·ªßa th·ªùi ƒë·∫°i , Ph√πng M·ªông Long c≈©ng kh√¥ng tr√°nh kh·ªèi nh·ªØng quan ƒëi·ªÉm ti√™u c·ª±c , l·∫°c h·∫≠u .
·ªû "ƒê√¥ng chu li·ªát qu·ªëc" , t∆∞ t∆∞·ªüng ch√≠nh th·ªëng v√† ƒë·ªãnh m·ªánh r·∫•t ph·ªï bi·∫øn . Vua nh√† Chu l√†m thi√™n t·ª≠ l√† do m·ªánh tr·ªùi , cho n√™n nh·ªØng n∆∞·ªõc ch∆∞ h·∫ßu n√†o x∆∞ng v∆∞∆°ng ƒë·ªÅu b·ªã coi l√† "ti·∫øm" . ƒê√≥ l√† t∆∞ t∆∞·ªüng ch√≠nh th·ªëng , x√¢y d·ª±ng tr√™n quan ƒëi·ªÉm ƒë·ªãnh m·ªánh .
"ƒê√¥ng Chu li·ªát qu·ªëc" c≈©ng ƒë·ªÅ cao "trung hi·∫øu ti·∫øt nghƒ©a" phong ki·∫øn . Ch·ªØ "trung" ·ªü ƒë√¢y l√† s·ª± trung th√†nh tuy·ªát ƒë·ªëi c·ªßa k·∫ª l√†m t√¥i , l√†m d√¢n ƒë·ªëi v·ªõi c√° nh√¢n thi√™n t·ª≠ l√† ng∆∞·ªùi ƒë∆∞·ª£c coi nh∆∞ ch·ªãu m·ªánh tr·ªùi ƒë·ªÉ cai tr·ªã thi√™n h·∫° . Trong "ƒê√¥ng Chu li·ªát qu·ªëc" kh√¥ng thi·∫øu g√¨ chuy·ªán vua b·∫Øt k·∫ª l√†m t√¥i ph·∫£i ch·∫øt , k·∫ª b·ªÅ t√¥i ph·∫£i vui l√≤ng ch·∫øt theo ƒë·ªÉ ƒë∆∞·ª£c ti·∫øng l√† "trung" . Ch·ªØ "hi·∫øu" c≈©ng c√πng b·∫£n ch·∫•t v·ªõi ch·ªØ trung v√¨ thi√™n t·ª≠ ƒë∆∞·ª£c coi nh∆∞ l√† cha m·∫π d√¢n . C√¥ng t·ª≠ Th·ªç v√† C·∫•p T·ª≠ n∆∞·ªõc V·ªá vui l√≤ng ch·∫øt ƒë·ªÉ kh·ªèi tr√°i ƒë·∫°o "hi·∫øu" ƒë·ªëi v·ªõi m·ªôt ng∆∞·ªùi cha t√†n √°c , b·∫•t c√¥ng . Ch·ªØ "trinh" ch·ªØ "ti·∫øt" c≈©ng ƒë∆∞·ª£c quan ni·ªám m·ªôt c√°ch h·∫πp h√≤i , bi·ªÉu hi·ªán m·ªôt quan h·ªá ph·ª• quy·ªÅn r·∫•t ch·∫∑t ch·∫Ω . Ng∆∞·ªùi con g√°i n∆∞·ªõc S·ªü gi·∫∑t v·∫£i ·ªü b·ªù s√¥ng L·∫°i Th·ªßy ƒë√£ nh·∫£y xu·ªëng s√¥ng ch·∫øt ch·ªâ v√¨ ƒë√£ "tr√≥t" n√≥i chuy·ªán v√† c·∫ßm n·∫Øm c∆°m ƒë∆∞a t·∫≠n tay cho Ng≈© T·ª≠ T∆∞ l√† m·ªôt ng∆∞·ªùi trai n∆∞·ªõc S·ªü ƒë∆∞∆°ng l√°nh n·∫°n . Ch·ªØ "nghƒ©a" th√¨ th∆∞·ªùng th∆∞·ªùng ƒë∆∞·ª£c x√¢y d·ª±ng tr√™n c∆° s·ªü √¢n o√°n c√° nh√¢n . "Sƒ© v·ªã tri k·ª∑ gi·∫£ t·ª≠" k·∫ª sƒ© ph·∫£i l·∫•y c√°i ch·∫øt ƒë·∫° ƒë·ªÅn ∆°n ng∆∞·ªùi bi·∫øt m√¨nh , n·∫øu kh√¥ng th√¨ kh√¥ng ƒë√°ng g·ªçi l√† k·∫ª tr∆∞·ª£ng phu . D·ª± Nh∆∞·ª£ng hu·ª∑ ho·∫°i c·∫£ th√¢n th·ªÉ m√¨nh ƒë·ªÉ ƒëi b√°o th√π cho Tri B√° ; Y√™u Ly kh√¥ng nh·ªØng ƒë·ªÉ cho ng∆∞·ªùi ta ch·∫∑t tay m√¨nh ƒëi , l·∫°i c√≤n b·∫±ng l√≤ng ƒë·ªÉ cho ng∆∞·ªùi ta gi·∫Øt c·∫£ v·ª£ con m√¨nh ƒë·ªÉ ƒë·ªÅn ƒë√°p ∆°n ng∆∞·ªùi tri k·ª∑ . Nh·ªØng truy·ªán nh∆∞ th·∫ø r·∫•t nhi·ªÅu trong ƒê√¥ng Chu li·ªát qu·ªëc . Do ƒë√≥ , n·∫øu ch·ªØ "nghƒ©a" c√≥ th·ªÉ ƒëem l·∫°i ƒëo√†n k·∫øt ƒë·ªÉ ph·ª•c v·ª• ch√≠nh nghƒ©a , th√¨ n√≥ l·∫°i hay b·ªã giai c·∫•p th·ªëng tr·ªã qu√≠ t·ªôc l·ª£i d·ª•ng m√† m∆∞u ƒë·ªì l·ª£i ri√™ng .
Nhi·ªÅu nh√† ph√™ b√¨nh tr∆∞·ªõc ƒë√¢y ƒë√£ ch·ªâ tr√≠ch s·ª± m√™ t√≠n , ma qu·ª∑ b√≥i to√°n , nh√¢n qu·∫£ , b√°o ·ª©ng , trong s√°ch "T·∫£ truy·ªán" . "ƒê√¥ng Chu li·ªát qu·ªëc" kh√¥ng nh·ªØng th·ª´a k·∫ø s·ª± m√™ t√≠n ·∫•y m√† c√≤n tƒÉng c∆∞·ªùng n√≥ l√™n . Ngay trong h·ªìi th·ª© nh·∫•t ƒë√£ c√≥ ƒë·∫øn b·ªën nƒÉm chuy·ªán huy·ªÅn ho·∫∑c : ƒë·ª©a tr·∫ª m·∫∑c √°o ƒë·ªè d·∫°y b√†i h√°t ch·∫≥ng l√†nh , nh·ªØng cung phi c√≥ thai b·ªën m∆∞∆°i nƒÉm , ng∆∞·ªùi con g√°i hi·ªán h√¨nh ·ªü trai cung , oan h·ªìn c·ªßa ƒê·∫≠u B√° v√† T·∫£ Nho ƒë√≤i m·∫°ng , v.v... V·ªÅ sau l·∫°i c√≤n v√¥ s·ªë nh·ªØng chuy·ªán ƒëi·ªÅm t·ªët , ƒëi·ªÅm x·∫•u , qu·ªâ th·∫ßn , ƒë·ªìng c·ªët , y√™u qu√°i , v.v... Nh·ªØng chuy·ªán hoang ƒë∆∞·ªùng nh∆∞ th·∫ø th∆∞·ªùng th·∫•y ch√©p trong nhi·ªÅu truy·ªán c·ªï n√≥i chung .
T·∫•t nhi√™n ng√†y nay ta kh√¥ng tin nh·ªØng chuy·ªán ·∫•y l√† c√≥ th·ª±c m√† hi·ªÉu r·∫±ng ho·∫∑c l√† do s·ª± h·∫°n ch·∫ø c·ªßa th·ªùi ƒë·∫°i , t√°c gi·∫£ "ƒê√¥ng Chu li·ªát qu·ªëc" kh√¥ng th·ªÉ c√≥ c√°i nh√¨n khoa h·ªçc nh∆∞ ch√∫ng ta ng√†y nay ƒë·ªëi v·ªõi m·ªçi v·∫•n ƒë·ªÅ x√£ h·ªôi ; ho·∫∑c l√† ·ªü d∆∞·ªõi ch·∫ø ƒë·ªô c≈© m√† vua ch√∫a c√≥ uy quy·ªÅn tuy·ªát ƒë·ªëi , ng∆∞·ªùi c·∫ßm b√∫t kh√¥ng th·ªÉ n√≥i ra s·ª± th·∫≠t n√™n ph·∫£i m∆∞·ª£n c√¢u chuy·ªán U v∆∞∆°ng nh√† Chu m·∫•t n∆∞·ªõc ·ªü m·∫•y h·ªìi ƒë·∫ßu ti·ªÉu thuy·∫øt "ƒê√¥ng Chu li·ªát qu·ªëc" , theo ch√∫ng t√¥i , ƒë√£ ƒë∆∞·ª£c t√¥ ƒë·∫≠m m√†u s·∫Øc hoang ƒë∆∞·ªùng , c≈©ng kh√¥ng ngo√†ng Chu li·ªát√Ω qu·ªëc", theo y·∫øu ·∫•y .
V·ªÅ ngh·ªá thu·∫≠t t√≠nh c·ªßa "ƒê√¥ng Chu li·ªát qu·ªëc" th√¨ tr∆∞·ªõc h·∫øt ph·∫£i n√≥i ƒë·∫øn v·∫•n ƒë·ªÅ k·∫øt c·∫•u . T·ª´ khi B√¨nh v∆∞∆°ng nh√† Chu d·ªùi kinh ƒë√¥ sang ƒê√¥ng ƒë·∫øn T·∫ßn Thu·ª∑ Ho√†ng th·ªëng nh·∫•t ƒë·∫•t n∆∞·ªõc l√† m·ªôt th·ªùi k·ª≥ h·∫Øc √°m , h·ªón lo·∫°n , v√¥ c√πng ph·ª©c t·∫°p , c√≥ v√¥ s·ªë nh·ªØng cu·ªôc ch√≠nh bi·∫øn , t√†n s√°t ; v√¥ s·ªë nh·ªØng cu·ªôc chi·∫øn tranh ho·∫∑c nh·ªè , ho·∫∑c l·ªõn , ho·∫∑c gi·ªØa v√†i ba n∆∞·ªõc , ho·∫∑c gi·ªØa h√†ng ch·ª•c n∆∞·ªõc ; v√¥ s·ªë nh·ªØng chuy·ªán thi th·ªë t√†i nƒÉng ; v√¥ s·ªë nh·ªØng nh√¢n v·∫≠t x·∫•u , t·ªët ; v√¥ s·ªë nh·ªØng ƒë·ªùi s·ªëng t∆∞ nh√¢n c√≥ li√™n quan v·ªõi nh·ªØng s·ª± ki·ªán ch√≠nh tr·ªã l·ªõn nh·ªè . T·∫•t c·∫£ nh·ªØng c√°i ƒë√≥ , ph·∫£i ƒë∆∞·ª£c t·ªï ch·ª©c l·∫°i , t·ªïng h·ª£p l·∫°i nh∆∞ th·∫ø n√†o ; tr·ªçng t√¢m , tr·ªçng ƒëi·ªÉm ph·∫£i ƒë·∫∑t ·ªü nh·ªØng ch·ªó n√†o , nh·ªØng l√∫c n√†o ; c√°c h·ªìi , c√°c ƒëo·∫°n ph·∫£i ƒë∆∞·ª£c ph√¢n ph·ªëi nh∆∞ th·∫ø n√†o , ƒë·ªÉ cho c√°i m·ªõ s·ª± ki·ªán v√† nh√¢n v·∫≠t ·∫•y tr·ªü th√†nh m·ªôt chuy·ªán ho√†n ch·ªânh ? "Xu√¢n thu" , "T·∫£ truy·ªán" , "C√¥ng d∆∞∆°ng" , "C·ªëc l∆∞∆°ng" th√¨ t·ª± thu·∫≠t c√°c s·ª± ki·ªán ·∫•y theo th·ª© t·ª± nƒÉm th√°ng (bi√™n ni√™n) "Qu·ªëc ng·ªØ" , "Chi·∫øn qu·ªëc s√°ch" th√¨ ghi ch√©p theo t·ª´ng n∆∞·ªõc . T∆∞ M√£ Thi√™n th√¨ ƒë√£ bi√™n t·∫£ theo t·ª´ng m·ª•c , lo·∫°i . Ph√πng M·ªông Long ƒë√£ gi·∫£i quy·∫øt v·∫•n ƒë·ªÅ k·∫øt c·∫•u c·ªßa "ƒê√¥ng Chu li·ªát qu·ªëc" m·ªôt c√°ch s√°ng s·ªßa v√† t·ª± nhi√™n , ƒë·ª©ng tr√™n quan ƒëi·ªÉm ch√≠nh th·ªëng m√† t·ª± thu·∫≠t nh·ªØng s·ª± bi·∫øn ch√≠nh tr·ªã v√† qu√¢n s·ª± tr√™n c√≤n ƒë∆∞·ªùng thay ƒë·ªïi "thi√™n m·ªánh" t·ª´ nh√† Chu ƒë·∫øn nh√† T·∫ßn , b·∫Øt ƒë·∫ßu t·ª´ khi n∆∞·ªõc Tr·ªãnh l·∫•n √°t thi√™n t·ª≠ v√† tr·∫£i qua s·ª± nghi·ªáp b√° ch·ªß c·ªßa n∆∞·ªõc T·ªÅ , n∆∞·ªõc T·∫•n , n∆∞·ªõc S·ªü , n∆∞·ªõc Ng√¥ , n∆∞·ªõc Vi·ªát , r·ªìi ƒë·∫øn ch√≠nh s√°ch "h·ª£p tung" v√† "li√™n ho√†nh" c·ªßa T√¥ T·∫ßn , Tr∆∞∆°ng Nghi v√† k·∫øt th√∫c b·∫±ng s·ª± th·ªëng nh·∫•t c·ªßa n∆∞·ªõc T·∫ßn . V·ªõi nh·ªØng ƒëi·ªÅu ki·ªán phi·ªÅn ph·ª©c nh∆∞ ƒë√£ n√≥i tr√™n ƒë√¢y , ng∆∞·ªùi ta kh√¥ng c√≥ th·ªÉ ƒë√≤i h·ªèi th√™m n·ªØa , m√† ng∆∞·ªùi ta ch·ªâ c√≥ th·ªÉ khen ng·ª£i t√°c gi·∫£ ƒë√£ kh√°i qu√°t ƒë∆∞·ª£c nh·ªØng s·ª± ki·ªán v√¥ c√πng r·ªëi ren ·∫•y ƒë·∫° hi·∫øn ƒë·ªôc gi·∫£ m·ªôt b·ª©c ho·∫° bao la v·ªÅ m·ªôt th·ªùi k·ª≥ l·ªãch s·ª≠ c·ªï ƒë·∫°i r·ªông l·ªõn c·ªßa Trung Hoa .
M·ªôt s·ªë nh√¢n v·∫≠t trong "ƒê√¥ng Chu li·ªát qu·ªëc" ƒë∆∞·ª£c ng√≤i b√∫t t√°c gi·∫£ mi√™u t·∫£ r·∫•t sinh ƒë·ªông , r·∫•t "n·ªïi" . ƒê·ªçc "ƒê√¥ng Chu li·ªát qu·ªëc" , kh√¥ng m·∫•y ai qu√™n ƒë∆∞·ª£c nh·ªØng nh√¢n v·∫≠t nh∆∞ T√≠n LƒÉng qu√¢n , Ng≈© T·ª≠ T∆∞ , Ph·∫°m L√£i , L·∫°n T∆∞∆°ng Nh∆∞ , Kinh Kha , Chuy√™n Ch∆∞, Nhi·∫øp Ch√≠nh v.v... Ch√≠nh l√† tr√™n c∆° s·ªü nh·ªØng m√¢u thu·∫´n gay g·∫Øt c·ªßa nh·ªØng s·ª± ki·ªán ch√≠nh tr·ªã l·ªõn, t√°c gi·∫£ ƒë√£ kh√©o th√¥ng qua ng√¥n ng·ªØ v√† h√†nh ƒë·ªông m√† x√¢y d·ª±ng n√™n h√¨nh t∆∞·ª£ng ngh·ªá thu·∫≠t nh·ªØng nh√¢n v·∫≠t ƒëi·ªÉn h√¨nh ƒë√≥ .
Ng∆∞·ªùi ƒê√¥ng Chu th√¨ th·∫ø , ƒë·∫øn vi·ªác ƒê√¥ng Chu th√¨ t√°c gi·∫£ l·∫°i kh√©o c√≥ ng√≤i b√∫t t·ª± s·ª± th·∫≠t g·ªçn g√†ng, s√°ng s·ªßa v√† ƒë·ªìng th·ªùi l·∫°i c√≤n r·∫•t kh·∫©n tr∆∞∆°ng , c·∫£m ƒë·ªông n·ªØa . C√≥ nh·ªØng s·ª± ki·ªán r·∫•t ph·ª©c t·∫°p , quanh co , m√† t√°c gi·∫£ ch·ªâ c·∫ßn n·ª≠a h·ªìi ƒë·ªÉ thu·∫≠t l·∫°i m·ªôt c√°ch r·∫•t m·∫°ch l·∫°c, tr√¥i ch·∫£y, nh∆∞ ƒëo·∫°n vi·∫øt v·ªÅ b·ªën h·ªç tranh quy·ªÅn nhau ·ªü n∆∞·ªõc T·∫•n . L·∫°i c√≥ nh·ªØng s·ª± vi·ªác k√©o d√†i trong ƒë√≥ quan h·ªá gi·ªØa c√°c nh√¢n v·∫≠t bi·∫øn ho√° kh√¥ng ng·ª´ng , c·ª•c di·ªán ph√°t tri·ªÉn nh∆∞ ƒë·ª£t s√≥ng , l√™n l√™n xu·ªëng xu·ªëng , t·∫ßng t·∫ßng l·ªõp l·ªõp , nh∆∞ chuy·ªán S√°i T√∫c n∆∞·ªõc T·ªëng l·∫≠p vua , chuy·ªán Trung Nhƒ© n∆∞·ªõc T·∫•n l√°nh n·∫°n , chuy·ªán Ng≈© T·ª≠ T∆∞ n∆∞·ªõc S·ªü b√°o th√π v.v... Nh·ªØng ƒëo·∫°n ·∫•y k√©o d√†i nhi·ªÅu h·ªìi v√† ng√≤i b√∫t t·ª± thu·∫≠t c·ªßa t√°c gi·∫£ ƒë√£ kh√©o d·∫´n d·∫Øt ng∆∞·ªùi ƒë·ªçc m·ªôt c√°ch t√†i t√¨nh h·∫øt h·ªìi n·ªç sang h·ªìi kia , nh·ªØng ng∆∞·ªùi ƒëi ƒë∆∞·ªùng xa m·ªói b∆∞·ªõc l·∫°i th·∫•y hoa th∆°m c·ªè l·∫° , m·ªói l√∫c m·ªôt th·∫•y phong c·∫£nh ƒë·ªïi m·ªõi ƒë·ªôt ng·ªôt , b·∫•t k·ª≥ .
L·ªùi vƒÉn "ƒê√¥ng Chu li·ªát qu·ªëc" tuy kh√¥ng uy√™n th√¢m , ƒëi·ªÉn nh√£ nh∆∞ VƒÉn T·∫£ truy·ªán , vƒÉn S·ª≠ k√Ω , nh∆∞ng c√≥ ∆∞u ƒëi·ªÉm l√† c·ª• th·ªÉ , r√µ r√†ng , d·ªÖ hi·ªÉu . Nhi·ªÅu ƒëo·∫°n r·∫•t h√†m s√∫c, nhi·ªÅu ƒëo·∫°n l·∫°i r·∫•t t√¨nh t·ª© , n√™n th∆° . Nh∆∞ ƒëo·∫°n vi·∫øt v·ªÅ hai anh em c√¥ng t·ª≠ Th·ªç n∆∞·ªõc V·ªá :
"... C√¥ng t·ª≠ Th·ªç li·ªÅn b∆∞·ªõc sang thuy·ªÅn C·∫•p T·ª≠ , r√≥t m·ªôt ch√©n r∆∞·ª£u ƒë·ªÉ m·ªùi , nh∆∞ng ch∆∞a k·ªãp n√≥i g√¨ th√¨ n∆∞·ªõc m·∫Øt ƒë√£ ·ª©a ra , r·ªè xu·ªëng ch√©n r∆∞·ª£u . C·∫•p T·ª≠ v·ªôi v√†ng ƒë·ª° l·∫•y m√† u·ªëng . C√¥ng t·ª≠ Th·ªç n√≥i : "Ch√©n r∆∞·ª£u n√†y ƒë√£ b·∫©n m·∫•t r·ªìi !" C·∫•p T·ª≠ n√≥i : "·∫•y , ch√≠nh anh u·ªëng c√°i t√¨nh c·ªßa em ·ªü trong ·∫•y !" C√¥ng t·ª≠ Th·ªç g·∫°t n∆∞·ªõc m·∫Øt n√≥i : "Ch√©n r∆∞·ª£u h√¥m nay l√† ch√©n r∆∞·ª£u vƒ©nh bi·ªát c·ªßa anh em ta . N·∫øu anh nghƒ© ƒë·∫øn t√¨nh em th√¨ xin g·∫Øng u·ªëng cho th·∫≠t nhi·ªÅu...".
V√† ƒëo·∫°n t·∫£ L·ªông Ng·ªçc th·ªïi s√°o ƒë√™m trƒÉng :
"... L·ªông Ng·ªçc ·ªü tr√™n l·∫ßu cu·ªën r√®m l√™n ng·∫Øm c·∫£nh , th·∫•y tr·ªùi t·∫°nh m√¢y trong , trƒÉng s√°ng nh∆∞ g∆∞∆°ng , g·ªçi th·ªã n·ªØ ƒë·ªët m·ªôt n√©n h∆∞∆°ng , r·ªìi ƒëi l·∫•y c√°i ·ªëng sinh l√†m b·∫±ng ng·ªçc b√≠ch , ƒë·∫øn b√™n c·ª≠a s·ªï m√† th·ªïi . Ti·∫øng sinh v√©o von v·ªçng l√™n v√≤m tr·ªùi , gi√≥ h√¢y h√¢y th·ªïi , b·ªóng nghe nh∆∞ c√≥ ng∆∞·ªùi h·ªça l·∫°i, khi g·∫ßn khi xa . L·ªông Ng·ªçc kh√¥ng kh·ªèi bƒÉn khuƒÉn , b√®n ng·ª´ng l·∫°i , kh√¥ng th·ªïi n·ªØa , c√≥ ƒë·ªÉ nghe xem sao . Ti·∫øng h·ªça c≈©ng im ƒëi , nh∆∞ng d∆∞ √¢m c√≤n l·∫Ωo ƒë·∫Ωo kh√¥ng d·ª©t . L·ªông Ng·ªçc b√¢ng khu√¢ng tr∆∞·ªõc gi√≥ , nh∆∞ m·ªôt ng∆∞·ªùi v·ª´a ƒë√°nh m·∫•t v·∫≠t g√¨ . Ch·ªëc ƒë√£ n·ª≠a ƒë√™m , trƒÉng x·∫ø h∆∞∆°ng t√†n , n√†ng ƒëem ·ªëng sinh ƒë·ªÉ tr√™n ƒë·∫ßu gi∆∞·ªùng , g·∫Øng g∆∞·ª£ng ƒëi n·∫±m .
* *
·ªû cu·ªëi ƒë·ªùi Minh , sau b·ªô "ƒê√¥ng Chu li·ªát qu·ªëc ch√≠" c√≤n xu·∫•t hi·ªán h∆°n hai m∆∞∆°i b·ªô ti·ªÉu thuy·∫øt l·ªãch s·ª≠ , nh∆∞ "Nam B·∫Øc s·ª≠ di·ªÖn nghƒ©a" , "T·ªïng truy·ªán" , "T√¢y H√°n di·ªÖn nghƒ©a" , "L∆∞·ª°ng T·∫•n di·ªÖn nghƒ©a" , v.v... V·ªÅ gi√° tr·ªã vƒÉn h·ªçc v√† ph·∫°m vi ·∫£nh h∆∞·ªüng th√¨ "ƒê√¥ng Chu li·ªát qu·ªëc ch√≠" ƒë·ª©ng ƒë·∫ßu c√°c b·ªô ti·ªÉu thuy·∫øt ·∫•y , theo s·ª± nh·∫≠n ƒë·ªãnh c·ªßa c√°c nh√† ph√™ b√¨nh x∆∞a v√† nay .
Tr√¢n tr·ªçng gi·ªõi thi·ªáu b·ªô ti·ªÉu thuy·∫øt "ƒê√¥ng Chu li·ªát qu·ªëc" v·ªõi c√°c b·∫°n ƒë·ªçc .
Cao xu√¢n huy
Sau ƒë√≥ v√†o cu·ªëi ƒë·ªùi Minh , Ph√πng M·ªông Long c·∫£i b·ªô "Li·ªát qu·ªëc ch√≠ truy·ªán" , ƒë·ªïi t√™n l√† "T√¢n li·ªát qu·ªëc ch√≠" , d√†i 108 h·ªìi , b·∫Øt ƒë·∫ßu t·ª´ ƒë·ªùi Tuy√™n v∆∞∆°ng nh√† Chu , cho ƒë·∫øn ƒë·ªùi T·∫ßn Th·ªßy Ho√†ng .
V√†o kho·∫£ng ƒë·ªùi Ki·∫øn Long nh√† Thanh xu·∫•t hi·ªán b·ªô "ƒê√¥ng Chu li·ªát qu·ªëc ch√≠" . B·∫£n n√†y d·ª±a v√†o b·∫£n "T√¢n li·ªát qu·ªëc ch√≠" m√† s·ª≠a ƒë·ªïi l·∫°i ch√∫t √≠t v√† th√™m v√†o r·∫•t nhi·ªÅu nh·ªØng l·ªùi ph√™ b√¨nh , ch√∫ th√≠ch c·ªßa S√°i Nguy√™n Phong .
NƒÉm 1995 , Nh√† xu·∫•t b·∫£n T√°c gia ·ªü B·∫Øc Kinh (Trung Hoa) ph√°t h√†nh b·ªô "ƒê√¥ng Chu li·ªát qu·ªëc ch√≠" d·ª±a v√†o b·∫£n c·ªßa Ph√πng M·ªông Long . Nh·ªØng ch·ªó n√†o S√°i Nguy√™n Phong s·ª≠a ch·ªØa "T√¢n li·ªát qu·ªëc ch√≠" m·ªôt c√°ch sai l·∫ßm th√¨ nh√† xu·∫•t b·∫£n T√°c gi·∫£ kh√¥i ph·ª•c l·∫°i b·∫£n c≈© , c√≤n nh·ªØng ch·ªó n√†o m√† c·∫£ Ph√πng M·ªông Long v√† S√°i Nguy√™n Phong ƒë·ªÅu sai l·∫ßm th√¨ nh√† xu·∫•t b·∫£n T√°c gi·∫£ ƒë√≠nh ch√≠nh l·∫°i m·ªôt c√°ch th·∫≠n tr·ªçng .
* *
"ƒê√¥ng chu li·ªát qu·ªëc ch√≠" bao g·ªìm m·ªôt th·ªùi k·ª≥ l·ªãch s·ª≠ d√†i h∆°n 400 nƒÉm (th·∫ø k·ª∑ VI, V, IV, III tr∆∞·ªõc c√¥ng nguy√™n). Th·ªùi k·ª≥ ·∫•y b·∫Øt ƒë·∫ßu t·ª´ khi B√¨nh v∆∞∆°ng nh√† Chu d·ªùi ƒë√¥ sang ph√≠a ƒê√¥ng v√† k·∫øt th√∫c v·ªõi cu·ªôc th·ªëng nh·∫•t c·ªßa T·∫ßn Th·ªßy Ho√†ng . S·ª≠ c≈©ng g·ªçi th·ªùi k·ª≥ ·∫•y l√† ƒë·ªùi ƒê√¥ng Chu (chia l√†m hai giai ƒëo·∫°n l√† Xu√¢n thu v√† Chi·∫øn qu·ªëc). Trong l·ªãch s·ª≠ Trung Hoa , ƒë√≥ l√† th·ªùi k·ª≥ qu√° ƒë·ªô t·ª´ ch·∫ø ƒë·ªô phong ki·∫øn ph√¢n quy·ªÅn ƒë·∫øn ch·∫ø ƒë·ªô phong ki·∫øn t·∫≠p quy·ªÅn (c√≥ m·ªôt thuy·∫øt cho r·∫±ng ƒë·ªùi Xu√¢n thu c√≤n ·ªü trong ch·∫ø ƒë·ªô n√¥ l·ªá) . Ph√πng M√¥ng Long cƒÉn c·ª© ch·ªß y·∫øu v√†o c√°c s√°ch "T·∫£ truy·ªán" v√† "Qu·ªëc ng·ªØ" c·ªßa T·∫£ Kh√¢u Minh v√† s√°ch "S·ª≠ k√Ω" c·ªßa T∆∞ M√£ Thi√™n v√† c√≥ tham kh·∫£o c√°c s√°ch "C√¥ng d∆∞∆°ng truy·ªán" , "Chi·∫øn qu·ªëc s√°ch" v√† h∆°n m∆∞·ªùi b·ªô s·ª≠ kh√°c n·ªØa , ƒë·ªÉ bi√™n so·∫°n ƒê√¥ng Chu Li·ªát Qu·ªëc ch√≠ "S·ª≠
* *
T∆∞ t∆∞·ªüng to√°t ra trong su·ªët b·ªô ti·ªÉu thuy·∫øt n√†y l√† t∆∞ t∆∞·ªüng "d√¢n b·∫£n" c·ªßa nh√† nho : d√¢n l√† g·ªëc c·ªßa n∆∞·ªõc , l√† s·ª©c m·∫°nh c·ªßa n∆∞·ªõc ; kh√¥ng ph·∫£i v≈© l·ª±c quy·∫øt ƒë·ªãnh s·ª± th√†nh c√¥ng hay s·ª± th·∫•t b·∫°i m√† ch√≠nh l√† l√≤ng d√¢n . Trong truy·ªán , nh·ªØng b·∫≠c anh h√πng c·ª©u n∆∞·ªõc (Huy·ªÅn Cao , T√≠n LƒÉng qu√¢n , L·∫°n T∆∞∆°ng Nh∆∞ , v.v...) nh·ªØng nh√† tr√≠ th·ª©c ch√≠nh tr·ª±c (ƒê·ªïng H·ªì , L·ªó Tr·ªçng Li√™n , v.v...); nh·ªØng ng∆∞·ªùi ch·∫•p ch√≠nh c√≥ nhi·ªát t√¨nh v·ªõi d√¢n v·ªõi n∆∞·ªõc (Qu·∫£n Tr·ªçng , T·ª≠ VƒÉn , T√¥n Th√∫c Ngao,v.v...) ƒë·ªÅu ƒë∆∞·ª£c t√°c gi·∫£ nhi·ªát li·ªát ca ng·ª£i v√† ƒë·ªÅ cao .
M·∫∑t kh√°c , t√°c gi·∫£ mi√™u t·∫£ kh√¥ng d√® d·∫∑t , kh√¥ng n·ªÉ nang , c√°i b·∫£n ch·∫•t x·∫•u xa , b·ªâ ·ªïi c·ªßa giai c·∫•p th·ªëng tr·ªã . Nh·ªØng m√¢u thu·∫´n s√¢u s·∫Øc gi·ªØa c√°c t·∫≠p ƒëo√†n th·ªëng tr·ªã , s·ª± tranh gi√†nh quy·ªÅn l·ª£i gi·ªØa c√°c c√° nh√¢n , g√¢y n√™n v√¥ s·ªë nh·ªØng cu·ªôc ch√≠nh bi·∫øn v√† nh·ªØng cu·ªôc t√†n s√°t trong h∆°n b·ªën th·∫ø k·ª∑ . C≈©ng kh√¥ng sao n√≥i h·∫øt ƒë∆∞·ª£c s·ª± d√¢m lo·∫°n v√¥ s·ªâ ·ªü ch·ªën cung ƒë√¨nh : quan h·ªá nam n·ªØ b·∫≠y b·∫° gi·ªØa anh em ru·ªôt , gi·ªØa b·ªë ch·ªìng v√† n√†ng d√¢u , con ch·ªìng v√† th·ª© m·∫´u ,v.v... (T·ªÅ Kh∆∞∆°ng c√¥ng v√† n√†ng VƒÉn Kh∆∞∆°ng , V·ªá Tuy√™n c√¥ng v√† n√†ng Tuy√™n Kh∆∞∆°ng , T·∫•n Hi·ªÅn c√¥ng v√† n√†ng T·ªÅ Kh∆∞∆°ng , v.v...) ƒë·ªÅu ƒë∆∞·ª£c t√°c gi·∫£ k·ªÉ l·∫°i v√† c√≥ th√°i ƒë·ªô ph√™ ph√°n . S·ª± ngu xu·∫©n c·ªßa b·ªçn th·ªëng tr·ªã th√¨ ƒë∆∞·ª£c bi·ªÉu hi·ªán trong nh·ªØng nh√¢n v·∫≠t ƒëi·ªÉn h√¨nh l√† T·ªëng T∆∞∆°ng c√¥ng (d·ª±ng c·ªù nh√¢n nghƒ©a , kh√¥ng ch·ªãu ƒë√°nh gi·∫∑c trong l√∫c gi·∫∑c ƒëang qua s√¥ng) , V·ªá c√¥ng (cho h·∫°c l√†m quan) , Y√™n Kho√°i (b·∫Øt ch∆∞·ªõc Nghi√™u , Thu·∫•n nh∆∞·ªùng ng√¥i) v.v... Tu·∫´n t√°ng l√† m·ªôt t·∫≠p t·ª•c v√¥ nh√¢n ƒë·∫°o do s·ª± ngu xu·∫©n c·ªßa b·ªçn ƒë·∫ø v∆∞∆°ng sinh ra : T·ªÅ Hi·ªÅu c√¥ng ch√¥n s·ªëng h∆°n hai trƒÉm n·ªôi th·ªã v√† cung nh√¢n , ƒë·ªÉ cho cha m√¨nh (ch·∫øt r·ªìi) c√≥ ng∆∞·ªùi h·∫ßu h·∫° ·ªü d∆∞·ªõi ƒë·∫•t ; 177 ng∆∞·ªùi d√¢n , trong ƒë√≥ c√≥ nh·ªØng ng∆∞·ªùi ∆∞u t√∫ (Tam L∆∞∆°ng) c≈©ng ch·ªãu m·ªôt s·ªë ph·∫≠n nh∆∞ v·∫≠y ·ªü ƒë·∫•t Ung , t√°ng ƒë·ªãa c·ªßa T·∫ßn M·ª•c c√¥ng ; Ng√¥ v∆∞∆°ng H·∫°p L∆∞ ƒë√°nh b·∫´y h∆°n m·ªôt v·∫°n nam n·ªØ ƒë·ªÉ tu·∫´n t√°ng cho con g√°i ch·∫øt y·ªÉu c·ªßa m√¨nh l√† Th·∫Øng Ng·ªçc .
B√™n c·∫°nh nh·ªØng t∆∞ t∆∞·ªüng ti·∫øn b·ªô , th√¨ do s·ª± h·∫°n ch·∫ø c·ªßa th·ªùi ƒë·∫°i , Ph√πng M·ªông Long c≈©ng kh√¥ng tr√°nh kh·ªèi nh·ªØng quan ƒëi·ªÉm ti√™u c·ª±c , l·∫°c h·∫≠u .
·ªû "ƒê√¥ng chu li·ªát qu·ªëc" , t∆∞ t∆∞·ªüng ch√≠nh th·ªëng v√† ƒë·ªãnh m·ªánh r·∫•t ph·ªï bi·∫øn . Vua nh√† Chu l√†m thi√™n t·ª≠ l√† do m·ªánh tr·ªùi , cho n√™n nh·ªØng n∆∞·ªõc ch∆∞ h·∫ßu n√†o x∆∞ng v∆∞∆°ng ƒë·ªÅu b·ªã coi l√† "ti·∫øm" . ƒê√≥ l√† t∆∞ t∆∞·ªüng ch√≠nh th·ªëng , x√¢y d·ª±ng tr√™n quan ƒëi·ªÉm ƒë·ªãnh m·ªánh .
"ƒê√¥ng Chu li·ªát qu·ªëc" c≈©ng ƒë·ªÅ cao "trung hi·∫øu ti·∫øt nghƒ©a" phong ki·∫øn . Ch·ªØ "trung" ·ªü ƒë√¢y l√† s·ª± trung th√†nh tuy·ªát ƒë·ªëi c·ªßa k·∫ª l√†m t√¥i , l√†m d√¢n ƒë·ªëi v·ªõi c√° nh√¢n thi√™n t·ª≠ l√† ng∆∞·ªùi ƒë∆∞·ª£c coi nh∆∞ ch·ªãu m·ªánh tr·ªùi ƒë·ªÉ cai tr·ªã thi√™n h·∫° . Trong "ƒê√¥ng Chu li·ªát qu·ªëc" kh√¥ng thi·∫øu g√¨ chuy·ªán vua b·∫Øt k·∫ª l√†m t√¥i ph·∫£i ch·∫øt , k·∫ª b·ªÅ t√¥i ph·∫£i vui l√≤ng ch·∫øt theo ƒë·ªÉ ƒë∆∞·ª£c ti·∫øng l√† "trung" . Ch·ªØ "hi·∫øu" c≈©ng c√πng b·∫£n ch·∫•t v·ªõi ch·ªØ trung v√¨ thi√™n t·ª≠ ƒë∆∞·ª£c coi nh∆∞ l√† cha m·∫π d√¢n . C√¥ng t·ª≠ Th·ªç v√† C·∫•p T·ª≠ n∆∞·ªõc V·ªá vui l√≤ng ch·∫øt ƒë·ªÉ kh·ªèi tr√°i ƒë·∫°o "hi·∫øu" ƒë·ªëi v·ªõi m·ªôt ng∆∞·ªùi cha t√†n √°c , b·∫•t c√¥ng . Ch·ªØ "trinh" ch·ªØ "ti·∫øt" c≈©ng ƒë∆∞·ª£c quan ni·ªám m·ªôt c√°ch h·∫πp h√≤i , bi·ªÉu hi·ªán m·ªôt quan h·ªá ph·ª• quy·ªÅn r·∫•t ch·∫∑t ch·∫Ω . Ng∆∞·ªùi con g√°i n∆∞·ªõc S·ªü gi·∫∑t v·∫£i ·ªü b·ªù s√¥ng L·∫°i Th·ªßy ƒë√£ nh·∫£y xu·ªëng s√¥ng ch·∫øt ch·ªâ v√¨ ƒë√£ "tr√≥t" n√≥i chuy·ªán v√† c·∫ßm n·∫Øm c∆°m ƒë∆∞a t·∫≠n tay cho Ng≈© T·ª≠ T∆∞ l√† m·ªôt ng∆∞·ªùi trai n∆∞·ªõc S·ªü ƒë∆∞∆°ng l√°nh n·∫°n . Ch·ªØ "nghƒ©a" th√¨ th∆∞·ªùng th∆∞·ªùng ƒë∆∞·ª£c x√¢y d·ª±ng tr√™n c∆° s·ªü √¢n o√°n c√° nh√¢n . "Sƒ© v·ªã tri k·ª∑ gi·∫£ t·ª≠" k·∫ª sƒ© ph·∫£i l·∫•y c√°i ch·∫øt ƒë·∫° ƒë·ªÅn ∆°n ng∆∞·ªùi bi·∫øt m√¨nh , n·∫øu kh√¥ng th√¨ kh√¥ng ƒë√°ng g·ªçi l√† k·∫ª tr∆∞·ª£ng phu . D·ª± Nh∆∞·ª£ng hu·ª∑ ho·∫°i c·∫£ th√¢n th·ªÉ m√¨nh ƒë·ªÉ ƒëi b√°o th√π cho Tri B√° ; Y√™u Ly kh√¥ng nh·ªØng ƒë·ªÉ cho ng∆∞·ªùi ta ch·∫∑t tay m√¨nh ƒëi , l·∫°i c√≤n b·∫±ng l√≤ng ƒë·ªÉ cho ng∆∞·ªùi ta gi·∫Øt c·∫£ v·ª£ con m√¨nh ƒë·ªÉ ƒë·ªÅn ƒë√°p ∆°n ng∆∞·ªùi tri k·ª∑ . Nh·ªØng truy·ªán nh∆∞ th·∫ø r·∫•t nhi·ªÅu trong ƒê√¥ng Chu li·ªát qu·ªëc . Do ƒë√≥ , n·∫øu ch·ªØ "nghƒ©a" c√≥ th·ªÉ ƒëem l·∫°i ƒëo√†n k·∫øt ƒë·ªÉ ph·ª•c v·ª• ch√≠nh nghƒ©a , th√¨ n√≥ l·∫°i hay b·ªã giai c·∫•p th·ªëng tr·ªã qu√≠ t·ªôc l·ª£i d·ª•ng m√† m∆∞u ƒë·ªì l·ª£i ri√™ng .
Nhi·ªÅu nh√† ph√™ b√¨nh tr∆∞·ªõc ƒë√¢y ƒë√£ ch·ªâ tr√≠ch s·ª± m√™ t√≠n , ma qu·ª∑ b√≥i to√°n , nh√¢n qu·∫£ , b√°o ·ª©ng , trong s√°ch "T·∫£ truy·ªán" . "ƒê√¥ng Chu li·ªát qu·ªëc" kh√¥ng nh·ªØng th·ª´a k·∫ø s·ª± m√™ t√≠n ·∫•y m√† c√≤n tƒÉng c∆∞·ªùng n√≥ l√™n . Ngay trong h·ªìi th·ª© nh·∫•t ƒë√£ c√≥ ƒë·∫øn b·ªën nƒÉm chuy·ªán huy·ªÅn ho·∫∑c : ƒë·ª©a tr·∫ª m·∫∑c √°o ƒë·ªè d·∫°y b√†i h√°t ch·∫≥ng l√†nh , nh·ªØng cung phi c√≥ thai b·ªën m∆∞∆°i nƒÉm , ng∆∞·ªùi con g√°i hi·ªán h√¨nh ·ªü trai cung , oan h·ªìn c·ªßa ƒê·∫≠u B√° v√† T·∫£ Nho ƒë√≤i m·∫°ng , v.v... V·ªÅ sau l·∫°i c√≤n v√¥ s·ªë nh·ªØng chuy·ªán ƒëi·ªÅm t·ªët , ƒëi·ªÅm x·∫•u , qu·ªâ th·∫ßn , ƒë·ªìng c·ªët , y√™u qu√°i , v.v... Nh·ªØng chuy·ªán hoang ƒë∆∞·ªùng nh∆∞ th·∫ø th∆∞·ªùng th·∫•y ch√©p trong nhi·ªÅu truy·ªán c·ªï n√≥i chung .
T·∫•t nhi√™n ng√†y nay ta kh√¥ng tin nh·ªØng chuy·ªán ·∫•y l√† c√≥ th·ª±c m√† hi·ªÉu r·∫±ng ho·∫∑c l√† do s·ª± h·∫°n ch·∫ø c·ªßa th·ªùi ƒë·∫°i , t√°c gi·∫£ "ƒê√¥ng Chu li·ªát qu·ªëc" kh√¥ng th·ªÉ c√≥ c√°i nh√¨n khoa h·ªçc nh∆∞ ch√∫ng ta ng√†y nay ƒë·ªëi v·ªõi m·ªçi v·∫•n ƒë·ªÅ x√£ h·ªôi ; ho·∫∑c l√† ·ªü d∆∞·ªõi ch·∫ø ƒë·ªô c≈© m√† vua ch√∫a c√≥ uy quy·ªÅn tuy·ªát ƒë·ªëi , ng∆∞·ªùi c·∫ßm b√∫t kh√¥ng th·ªÉ n√≥i ra s·ª± th·∫≠t n√™n ph·∫£i m∆∞·ª£n c√¢u chuy·ªán U v∆∞∆°ng nh√† Chu m·∫•t n∆∞·ªõc ·ªü m·∫•y h·ªìi ƒë·∫ßu ti·ªÉu thuy·∫øt "ƒê√¥ng Chu li·ªát qu·ªëc" , theo ch√∫ng t√¥i , ƒë√£ ƒë∆∞·ª£c t√¥ ƒë·∫≠m m√†u s·∫Øc hoang ƒë∆∞·ªùng , c≈©ng kh√¥ng ngo√†ng Chu li·ªát√Ω qu·ªëc", theo y·∫øu ·∫•y .
V·ªÅ ngh·ªá thu·∫≠t t√≠nh c·ªßa "ƒê√¥ng Chu li·ªát qu·ªëc" th√¨ tr∆∞·ªõc h·∫øt ph·∫£i n√≥i ƒë·∫øn v·∫•n ƒë·ªÅ k·∫øt c·∫•u . T·ª´ khi B√¨nh v∆∞∆°ng nh√† Chu d·ªùi kinh ƒë√¥ sang ƒê√¥ng ƒë·∫øn T·∫ßn Thu·ª∑ Ho√†ng th·ªëng nh·∫•t ƒë·∫•t n∆∞·ªõc l√† m·ªôt th·ªùi k·ª≥ h·∫Øc √°m , h·ªón lo·∫°n , v√¥ c√πng ph·ª©c t·∫°p , c√≥ v√¥ s·ªë nh·ªØng cu·ªôc ch√≠nh bi·∫øn , t√†n s√°t ; v√¥ s·ªë nh·ªØng cu·ªôc chi·∫øn tranh ho·∫∑c nh·ªè , ho·∫∑c l·ªõn , ho·∫∑c gi·ªØa v√†i ba n∆∞·ªõc , ho·∫∑c gi·ªØa h√†ng ch·ª•c n∆∞·ªõc ; v√¥ s·ªë nh·ªØng chuy·ªán thi th·ªë t√†i nƒÉng ; v√¥ s·ªë nh·ªØng nh√¢n v·∫≠t x·∫•u , t·ªët ; v√¥ s·ªë nh·ªØng ƒë·ªùi s·ªëng t∆∞ nh√¢n c√≥ li√™n quan v·ªõi nh·ªØng s·ª± ki·ªán ch√≠nh tr·ªã l·ªõn nh·ªè . T·∫•t c·∫£ nh·ªØng c√°i ƒë√≥ , ph·∫£i ƒë∆∞·ª£c t·ªï ch·ª©c l·∫°i , t·ªïng h·ª£p l·∫°i nh∆∞ th·∫ø n√†o ; tr·ªçng t√¢m , tr·ªçng ƒëi·ªÉm ph·∫£i ƒë·∫∑t ·ªü nh·ªØng ch·ªó n√†o , nh·ªØng l√∫c n√†o ; c√°c h·ªìi , c√°c ƒëo·∫°n ph·∫£i ƒë∆∞·ª£c ph√¢n ph·ªëi nh∆∞ th·∫ø n√†o , ƒë·ªÉ cho c√°i m·ªõ s·ª± ki·ªán v√† nh√¢n v·∫≠t ·∫•y tr·ªü th√†nh m·ªôt chuy·ªán ho√†n ch·ªânh ? "Xu√¢n thu" , "T·∫£ truy·ªán" , "C√¥ng d∆∞∆°ng" , "C·ªëc l∆∞∆°ng" th√¨ t·ª± thu·∫≠t c√°c s·ª± ki·ªán ·∫•y theo th·ª© t·ª± nƒÉm th√°ng (bi√™n ni√™n) "Qu·ªëc ng·ªØ" , "Chi·∫øn qu·ªëc s√°ch" th√¨ ghi ch√©p theo t·ª´ng n∆∞·ªõc . T∆∞ M√£ Thi√™n th√¨ ƒë√£ bi√™n t·∫£ theo t·ª´ng m·ª•c , lo·∫°i . Ph√πng M·ªông Long ƒë√£ gi·∫£i quy·∫øt v·∫•n ƒë·ªÅ k·∫øt c·∫•u c·ªßa "ƒê√¥ng Chu li·ªát qu·ªëc" m·ªôt c√°ch s√°ng s·ªßa v√† t·ª± nhi√™n , ƒë·ª©ng tr√™n quan ƒëi·ªÉm ch√≠nh th·ªëng m√† t·ª± thu·∫≠t nh·ªØng s·ª± bi·∫øn ch√≠nh tr·ªã v√† qu√¢n s·ª± tr√™n c√≤n ƒë∆∞·ªùng thay ƒë·ªïi "thi√™n m·ªánh" t·ª´ nh√† Chu ƒë·∫øn nh√† T·∫ßn , b·∫Øt ƒë·∫ßu t·ª´ khi n∆∞·ªõc Tr·ªãnh l·∫•n √°t thi√™n t·ª≠ v√† tr·∫£i qua s·ª± nghi·ªáp b√° ch·ªß c·ªßa n∆∞·ªõc T·ªÅ , n∆∞·ªõc T·∫•n , n∆∞·ªõc S·ªü , n∆∞·ªõc Ng√¥ , n∆∞·ªõc Vi·ªát , r·ªìi ƒë·∫øn ch√≠nh s√°ch "h·ª£p tung" v√† "li√™n ho√†nh" c·ªßa T√¥ T·∫ßn , Tr∆∞∆°ng Nghi v√† k·∫øt th√∫c b·∫±ng s·ª± th·ªëng nh·∫•t c·ªßa n∆∞·ªõc T·∫ßn . V·ªõi nh·ªØng ƒëi·ªÅu ki·ªán phi·ªÅn ph·ª©c nh∆∞ ƒë√£ n√≥i tr√™n ƒë√¢y , ng∆∞·ªùi ta kh√¥ng c√≥ th·ªÉ ƒë√≤i h·ªèi th√™m n·ªØa , m√† ng∆∞·ªùi ta ch·ªâ c√≥ th·ªÉ khen ng·ª£i t√°c gi·∫£ ƒë√£ kh√°i qu√°t ƒë∆∞·ª£c nh·ªØng s·ª± ki·ªán v√¥ c√πng r·ªëi ren ·∫•y ƒë·∫° hi·∫øn ƒë·ªôc gi·∫£ m·ªôt b·ª©c ho·∫° bao la v·ªÅ m·ªôt th·ªùi k·ª≥ l·ªãch s·ª≠ c·ªï ƒë·∫°i r·ªông l·ªõn c·ªßa Trung Hoa .
M·ªôt s·ªë nh√¢n v·∫≠t trong "ƒê√¥ng Chu li·ªát qu·ªëc" ƒë∆∞·ª£c ng√≤i b√∫t t√°c gi·∫£ mi√™u t·∫£ r·∫•t sinh ƒë·ªông , r·∫•t "n·ªïi" . ƒê·ªçc "ƒê√¥ng Chu li·ªát qu·ªëc" , kh√¥ng m·∫•y ai qu√™n ƒë∆∞·ª£c nh·ªØng nh√¢n v·∫≠t nh∆∞ T√≠n LƒÉng qu√¢n , Ng≈© T·ª≠ T∆∞ , Ph·∫°m L√£i , L·∫°n T∆∞∆°ng Nh∆∞ , Kinh Kha , Chuy√™n Ch∆∞, Nhi·∫øp Ch√≠nh v.v... Ch√≠nh l√† tr√™n c∆° s·ªü nh·ªØng m√¢u thu·∫´n gay g·∫Øt c·ªßa nh·ªØng s·ª± ki·ªán ch√≠nh tr·ªã l·ªõn, t√°c gi·∫£ ƒë√£ kh√©o th√¥ng qua ng√¥n ng·ªØ v√† h√†nh ƒë·ªông m√† x√¢y d·ª±ng n√™n h√¨nh t∆∞·ª£ng ngh·ªá thu·∫≠t nh·ªØng nh√¢n v·∫≠t ƒëi·ªÉn h√¨nh ƒë√≥ .
Ng∆∞·ªùi ƒê√¥ng Chu th√¨ th·∫ø , ƒë·∫øn vi·ªác ƒê√¥ng Chu th√¨ t√°c gi·∫£ l·∫°i kh√©o c√≥ ng√≤i b√∫t t·ª± s·ª± th·∫≠t g·ªçn g√†ng, s√°ng s·ªßa v√† ƒë·ªìng th·ªùi l·∫°i c√≤n r·∫•t kh·∫©n tr∆∞∆°ng , c·∫£m ƒë·ªông n·ªØa . C√≥ nh·ªØng s·ª± ki·ªán r·∫•t ph·ª©c t·∫°p , quanh co , m√† t√°c gi·∫£ ch·ªâ c·∫ßn n·ª≠a h·ªìi ƒë·ªÉ thu·∫≠t l·∫°i m·ªôt c√°ch r·∫•t m·∫°ch l·∫°c, tr√¥i ch·∫£y, nh∆∞ ƒëo·∫°n vi·∫øt v·ªÅ b·ªën h·ªç tranh quy·ªÅn nhau ·ªü n∆∞·ªõc T·∫•n . L·∫°i c√≥ nh·ªØng s·ª± vi·ªác k√©o d√†i trong ƒë√≥ quan h·ªá gi·ªØa c√°c nh√¢n v·∫≠t bi·∫øn ho√° kh√¥ng ng·ª´ng , c·ª•c di·ªán ph√°t tri·ªÉn nh∆∞ ƒë·ª£t s√≥ng , l√™n l√™n xu·ªëng xu·ªëng , t·∫ßng t·∫ßng l·ªõp l·ªõp , nh∆∞ chuy·ªán S√°i T√∫c n∆∞·ªõc T·ªëng l·∫≠p vua , chuy·ªán Trung Nhƒ© n∆∞·ªõc T·∫•n l√°nh n·∫°n , chuy·ªán Ng≈© T·ª≠ T∆∞ n∆∞·ªõc S·ªü b√°o th√π v.v... Nh·ªØng ƒëo·∫°n ·∫•y k√©o d√†i nhi·ªÅu h·ªìi v√† ng√≤i b√∫t t·ª± thu·∫≠t c·ªßa t√°c gi·∫£ ƒë√£ kh√©o d·∫´n d·∫Øt ng∆∞·ªùi ƒë·ªçc m·ªôt c√°ch t√†i t√¨nh h·∫øt h·ªìi n·ªç sang h·ªìi kia , nh·ªØng ng∆∞·ªùi ƒëi ƒë∆∞·ªùng xa m·ªói b∆∞·ªõc l·∫°i th·∫•y hoa th∆°m c·ªè l·∫° , m·ªói l√∫c m·ªôt th·∫•y phong c·∫£nh ƒë·ªïi m·ªõi ƒë·ªôt ng·ªôt , b·∫•t k·ª≥ .
L·ªùi vƒÉn "ƒê√¥ng Chu li·ªát qu·ªëc" tuy kh√¥ng uy√™n th√¢m , ƒëi·ªÉn nh√£ nh∆∞ VƒÉn T·∫£ truy·ªán , vƒÉn S·ª≠ k√Ω , nh∆∞ng c√≥ ∆∞u ƒëi·ªÉm l√† c·ª• th·ªÉ , r√µ r√†ng , d·ªÖ hi·ªÉu . Nhi·ªÅu ƒëo·∫°n r·∫•t h√†m s√∫c, nhi·ªÅu ƒëo·∫°n l·∫°i r·∫•t t√¨nh t·ª© , n√™n th∆° . Nh∆∞ ƒëo·∫°n vi·∫øt v·ªÅ hai anh em c√¥ng t·ª≠ Th·ªç n∆∞·ªõc V·ªá :
"... C√¥ng t·ª≠ Th·ªç li·ªÅn b∆∞·ªõc sang thuy·ªÅn C·∫•p T·ª≠ , r√≥t m·ªôt ch√©n r∆∞·ª£u ƒë·ªÉ m·ªùi , nh∆∞ng ch∆∞a k·ªãp n√≥i g√¨ th√¨ n∆∞·ªõc m·∫Øt ƒë√£ ·ª©a ra , r·ªè xu·ªëng ch√©n r∆∞·ª£u . C·∫•p T·ª≠ v·ªôi v√†ng ƒë·ª° l·∫•y m√† u·ªëng . C√¥ng t·ª≠ Th·ªç n√≥i : "Ch√©n r∆∞·ª£u n√†y ƒë√£ b·∫©n m·∫•t r·ªìi !" C·∫•p T·ª≠ n√≥i : "·∫•y , ch√≠nh anh u·ªëng c√°i t√¨nh c·ªßa em ·ªü trong ·∫•y !" C√¥ng t·ª≠ Th·ªç g·∫°t n∆∞·ªõc m·∫Øt n√≥i : "Ch√©n r∆∞·ª£u h√¥m nay l√† ch√©n r∆∞·ª£u vƒ©nh bi·ªát c·ªßa anh em ta . N·∫øu anh nghƒ© ƒë·∫øn t√¨nh em th√¨ xin g·∫Øng u·ªëng cho th·∫≠t nhi·ªÅu...".
V√† ƒëo·∫°n t·∫£ L·ªông Ng·ªçc th·ªïi s√°o ƒë√™m trƒÉng :
"... L·ªông Ng·ªçc ·ªü tr√™n l·∫ßu cu·ªën r√®m l√™n ng·∫Øm c·∫£nh , th·∫•y tr·ªùi t·∫°nh m√¢y trong , trƒÉng s√°ng nh∆∞ g∆∞∆°ng , g·ªçi th·ªã n·ªØ ƒë·ªët m·ªôt n√©n h∆∞∆°ng , r·ªìi ƒëi l·∫•y c√°i ·ªëng sinh l√†m b·∫±ng ng·ªçc b√≠ch , ƒë·∫øn b√™n c·ª≠a s·ªï m√† th·ªïi . Ti·∫øng sinh v√©o von v·ªçng l√™n v√≤m tr·ªùi , gi√≥ h√¢y h√¢y th·ªïi , b·ªóng nghe nh∆∞ c√≥ ng∆∞·ªùi h·ªça l·∫°i, khi g·∫ßn khi xa . L·ªông Ng·ªçc kh√¥ng kh·ªèi bƒÉn khuƒÉn , b√®n ng·ª´ng l·∫°i , kh√¥ng th·ªïi n·ªØa , c√≥ ƒë·ªÉ nghe xem sao . Ti·∫øng h·ªça c≈©ng im ƒëi , nh∆∞ng d∆∞ √¢m c√≤n l·∫Ωo ƒë·∫Ωo kh√¥ng d·ª©t . L·ªông Ng·ªçc b√¢ng khu√¢ng tr∆∞·ªõc gi√≥ , nh∆∞ m·ªôt ng∆∞·ªùi v·ª´a ƒë√°nh m·∫•t v·∫≠t g√¨ . Ch·ªëc ƒë√£ n·ª≠a ƒë√™m , trƒÉng x·∫ø h∆∞∆°ng t√†n , n√†ng ƒëem ·ªëng sinh ƒë·ªÉ tr√™n ƒë·∫ßu gi∆∞·ªùng , g·∫Øng g∆∞·ª£ng ƒëi n·∫±m .
* *
·ªû cu·ªëi ƒë·ªùi Minh , sau b·ªô "ƒê√¥ng Chu li·ªát qu·ªëc ch√≠" c√≤n xu·∫•t hi·ªán h∆°n hai m∆∞∆°i b·ªô ti·ªÉu thuy·∫øt l·ªãch s·ª≠ , nh∆∞ "Nam B·∫Øc s·ª≠ di·ªÖn nghƒ©a" , "T·ªïng truy·ªán" , "T√¢y H√°n di·ªÖn nghƒ©a" , "L∆∞·ª°ng T·∫•n di·ªÖn nghƒ©a" , v.v... V·ªÅ gi√° tr·ªã vƒÉn h·ªçc v√† ph·∫°m vi ·∫£nh h∆∞·ªüng th√¨ "ƒê√¥ng Chu li·ªát qu·ªëc ch√≠" ƒë·ª©ng ƒë·∫ßu c√°c b·ªô ti·ªÉu thuy·∫øt ·∫•y , theo s·ª± nh·∫≠n ƒë·ªãnh c·ªßa c√°c nh√† ph√™ b√¨nh x∆∞a v√† nay .
Tr√¢n tr·ªçng gi·ªõi thi·ªáu b·ªô ti·ªÉu thuy·∫øt "ƒê√¥ng Chu li·ªát qu·ªëc" v·ªõi c√°c b·∫°n ƒë·ªçc .
Cao xu√¢n huy
*Ngu·ªìn:* [http://vantuyen.net/](http://vantuyen.net/index.php?view=story&subjectid=4493)
|
|**Xem nhanh:**


text:
aFamily.vn>Mẹ và bé
Trẻ sơ sinh cơ thể còn non nớt, mọi bộ phận trong người vẫn chưa thể hoạt động trôi chảy nên thường xuyên gặp nhiều vấn đề rất “khó ở”. Nhưng hôm trái gió trở trời, con bị cảm, ho, sổ mũi những lúc đau bụng, táo bón, thời kỳ mọc răng… con chẳng biết chỉ cho mẹ chỗ đau, chỗ mệt mà chỉ biết quấy khóc. Con đau một thì mẹ cũng đau và mệt mỏi gấp trăm lần. Trong y học cổ truyền có một phương pháp vô cùng hiệu quả, có thể giúp xoa dịu trẻ rất an toàn và nhanh chóng, lại còn giảm thiểu tối đa việc dùng thuốc, đó là massage bấm huyệt bàn chân cho bé.
Nhiều mẹ đã thử nghiệm và thấy kết quả vô cùng mỹ mãn giúp con cảm thấy thoải mái hơn. Thực tế phương pháp massage bấm huyệt có tác dụng tốt hơn ở trẻ sơ sinh do cơ thể và nhất là làn da của trẻ rất nhạy cảm. Bởi vậy những cái ôm âu yếm, vuốt ve, xoa lưng... cũng đều mang đến lợi ích tuyệt vời, giúp con cảm thấy thư giãn tinh thần và cảm nhận được tình cảm gắn kết với bố mẹ nhiều hơn.
Mỗi khu vực trên bàn chân tương ứng với từng bộ phận trên cơ thể trẻ. Bằng cách tác động một lực nhỏ vào những vị trí bị ách tắc ở bàn chân, dòng chảy nguồn năng lượng cho toàn bộ cơ thể trẻ sẽ được khôi phục. Con sẽ cảm thấy được xoa dịu tinh thần, bớt căng thẳng, các cơn đau cũng thuyên giảm, con cũng ngủ ngon hơn.
Các ngón chân
Ngón chân tương ứng với đầu và răng. Khi con bị đau khi mọc răng, mẹ hãy massage các điểm đầu ngón chân sẽ giúp con cảm thấy dễ chịu hơn. Cảm giác đau nhức ở đầu, cổ cũng được loại bỏ, con sẽ không còn quấy nhiễu.
Ngoài ra, mẹ dùng đầu ngón tay xoa tròn vào phần trung tâm chính giữa từng ngón chân sẽ giúp bé giảm các triệu chứng nghẹt mũi, sổ mũi, cảm lạnh và các vấn đề về xoang và hô hấp.
Phần đệm bàn chân
Khu vực lòng bàn chân ngay bên dưới các ngón chân liên kết với phổi. Nếu con khó thở, khò khè hay có những cơn ho làm cho con không ngủ được, mẹ hãy xoa tròn vào phần này sẽ thấy con giảm bớt những triệu chứng khó chịu. Mẹ có thể dùng thêm tinh dầu massage hoặc dầu nóng để làm bé dễ chịu và ngủ ngon hơn nữa.
Phần chính giữa lòng bàn chân
Phần ngay bên dưới đường cắt phần đệm bàn chân sẽ ảnh hưởng đến dạ dày và phổi của bé. Những lúc bụng bé khó chịu, mẹ hãy nhắm vào điểm này mà xoa nắn nhẹ nhàng sẽ thấy con hết khóc. Khi con mệt vì khó thở thì cũng có thể ấn vào khu vực này, con sẽ nhanh chóng thấy thoải mái trở lại.
Nếu bé bị đau bụng táo bón mẹ hãy massage vào khu vực giữa gan bàn chân. Mẹ xích xuống một chút, sẽ hiệu quả khi bé bị đầy bụng, khó tiêu, trướng khí.
Phần gót chân
Khu vực này liên quan đến phần bụng dưới, xương chậu. Nếu con bạn gặp tình trạng táo bón, khó tiêu, mẹ hãy massage để giúp bé xoa dịu và khắc phục tình trạng khó ở. Xoa bóp những điểm xung quanh gót chân cũng sẽ làm cho bé bớt đau nhức cơ bắp và bớt khó chịu
(Nguồn: David Wolfe)
Talkshow "Tương lai con trong tay bạn" - Diễn giả Quách Tuấn Khanh
© Copyright 2008 - 2017 – Công ty Cổ phần VCCorp
Tầng 17, 19, 20, 21 Toà nhà Center Building - Hapulico Complex, Số 1 Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội.
Giấy phép số 1083/GP-STTTT do Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội cấp ngày 16 tháng 4 năm 2014
Ban biên tập aFamily:
Chịu trách nhiệm quản lý nội dung: Bà Nguyễn Bích Minh.
Hà Nội: Tầng 20, Tòa nhà Center Building - Hapulico Complex, Số 1 Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội.
Email: contact@afamily.vn | Điện thoại: 024.73077979, máy lẻ 62367
VPĐD tại TP.HCM: Tầng 4, Tòa nhà 123 Võ Văn Tần, Phường 6, Quận 3, Tp. Hồ Chí Minh
Điện thoại: 028.73077979, máy lẻ 217
Chính sách bảo mật

Cache-Control: private

Content-Type: text/html; charset=utf-8


text: em có nuôi vài gà mái đông tảo để. đợt đầu đẻ thì gà vẫn ấp tốt nhưng đợt hai thì gà ấp hay ăn trứng . không biết gà có bị bệnh gì hay thiếu chấc gì nhờ các bác giup đở dùm cám ơn nhiều .

Server: nginx

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Cache-Control: private, max-age=0


text:
Nông R rân
Tập sự
Như các bác đã biết,hiện nay giá bò giống BBB 6 tháng tuổi khoảng 20tr,giá bhaman,agus,cũng ko kém là bao.Còn giá bò vàng,hoặc có lai sind giá rẻ hơn nhiều,chỉ khoảng 10-12tr.
Vậy có bác nào đã nuôi thử nghiệm,liệu vốn bỏ ra mua con BBB cao gấp 2 lần bò thường,nhưng tính lãi xuất có hơn đc 2 lần bò thường ko.
Ví du: BBB 1 ngày tăng 1.2kg,thì chỉ cần bò thường tăng 0,6 kg là ổn.
Bác nào đã trải qua cho e xin ít kn.
Vậy có bác nào đã nuôi thử nghiệm,liệu vốn bỏ ra mua con BBB cao gấp 2 lần bò thường,nhưng tính lãi xuất có hơn đc 2 lần bò thường ko.
Ví du: BBB 1 ngày tăng 1.2kg,thì chỉ cần bò thường tăng 0,6 kg là ổn.
Bác nào đã trải qua cho e xin ít kn.

markdown:
[Nông R rân](/members/nong-r-ran.149260/)
##### Tập sự
Như các bác đã biết,hiện nay giá bò giống BBB 6 tháng tuổi khoảng 20tr,giá bhaman,agus,cũng ko kém là bao.Còn giá bò vàng,hoặc có lai sind giá rẻ hơn nhiều,chỉ khoảng 10-12tr.
Vậy có bác nào đã nuôi thử nghiệm,liệu vốn bỏ ra mua con BBB cao gấp 2 lần bò thường,nhưng tính lãi xuất có hơn đc 2 lần bò thường ko.
Ví du: BBB 1 ngày tăng 1.2kg,thì chỉ cần bò thường tăng 0,6 kg là ổn.
Bác nào đã trải qua cho e xin ít kn.
Vậy có bác nào đã nuôi thử nghiệm,liệu vốn bỏ ra mua con BBB cao gấp 2 lần bò thường,nhưng tính lãi xuất có hơn đc 2 lần bò thường ko.
Ví du: BBB 1 ngày tăng 1.2kg,thì chỉ cần bò thường tăng 0,6 kg là ổn.
Bác nào đã trải qua cho e xin ít kn.


text:
Và mặc dù phía Mỹ từ lâu đã coi người Kurd là đồng minh tích cực nhất trong cuộc chiến chống IS nhưng xem ra, Chính phủ Mỹ cũng chẳng mặn mà gì lắm với viễn cảnh một quốc gia Kurdistan độc lập...
Lịch sử người Kurd
Là một nhóm dân tộc hiện diện trên lãnh thổ của cả 4 quốc gia là Thổ Nhĩ Kỳ, Iran, Syria và Iraq tại Trung Đông, người Kurd chủ yếu cư trú trên một vùng đất kéo dài từ đông, đông nam Thổ Nhĩ Kỳ mà họ gọi là “bắc Kurdistan” đến tây Iran (đông Kurdistan), bắc Iraq (nam Kurdistan) và bắc Syria (tây Kurdistan hay Rojava). Nếu đứng về phương diện ngôn ngữ, văn hóa, lịch sử, người Kurd được xem là một dân tộc trong nhóm dân tộc Iran nhưng lại không được xem là công dân Iran.
Thế chiến 2 kết thúc, tại Hội nghị Hòa bình San Francisco diễn ra vào năm 1945, đại diện người Kurd đã đề nghị các nhà lãnh đạo Đồng minh xem xét lãnh thổ của họ, gọi là Kurdistan, kéo dài từ bờ biển Địa Trung Hải gần Adana đến bờ vịnh Ba Tư gần Bushehr và bao gồm cả các khu vực có người Kurd ở Lur Zagros. Tuy nhiên, đề nghị này không được hội nghị thảo luận một cách chính thức.
Theo ước tính, hiện có khoảng 30 đến 32 triệu người Kurd trên toàn thế giới, đa số sống tại vùng tự trị Kurdistan thuộc Iraq. Bên cạnh đó, còn có những cộng đồng người Kurd tại một số thành phố phía tây Thổ Nhĩ Kỳ, đặc biệt là Istanbul, cũng như ở Iran, Syria, Azerbaijan, Armenia, Liban, Đức, Pháp...
Khi chiến tranh Vùng Vịnh nổ ra (1991), liên quân do Mỹ dẫn đầu đã thiết lập một khu vực an toàn cho người Kurd tại miền bắc Iraq. Và khi quân đội Iraq rút ra khỏi 3 tỉnh miền bắc hồi năm 1992, “Nhà nước Kurdistan” nổi lên như một thực thể tự trị bên trong lãnh thổ Iraq với hệ thống chính quyền trung ương, địa phương và quốc hội của riêng mình.
Khi tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng chiếm Mosul năm 2014 rồi biến nơi này thành “Vương triều Caliphate Iraq”, người Kurd nhanh chóng tham chiến vì họ e rằng khu vực tự trị của họ cũng sẽ bị IS thôn tính. Được sự yểm trợ về vũ khí, đạn dược, quân trang quân dụng và tài chính của Mỹ, người Kurd lần lượt chiếm được nhiều vùng đất quan trọng, có nhiều mỏ dầu từ tay IS.
Và cũng chính vì những mỏ dầu và cuộc trưng cầu dân ý để tiến tới thành lập Nhà nước Kurdistan mà ngày 16-10-2017, quân đội Iraq đã tung ra những cuộc tấn công, chiếm lại với lý do vùng này xưa nay vốn thuộc về Iraq..
Về phía Thổ Nhĩ Kỳ, từ lâu giới cầm quyền vẫn lo sợ một “Nhà nước người Kurd” ở Iraq sẽ khuyến khích cũng như sẽ hỗ trợ các nhóm đòi ly khai người Kurd ở Thổ Nhĩ Kỳ. Sau cuộc đảo chính quân sự năm 1980, chính quyền Thổ Nhĩ Kỳ chính thức cấm sử dụng tiếng Kurd trong giao tiếp công cộng. Những người nói tiếng Kurd hoặc xuất bản sách báo bằng tiếng Kurd, ca hát bằng tiếng Kurd đều bị xử lý.
Các đảng phái chính trị đại diện cho quyền lợi người Kurd như “đảng Công nhân người Kurd” (PKK), “đảng Dân chủ Nhân dân” (HDP), “đảng Dân chủ Kurdistan” (KDP), “Liên minh yêu nước Kurdistan” (PUK), “đảng Liên minh Dân chủ người Kurd” (PYD) các tỉnh của người Kurd ở Thổ Nhĩ Kỳ được đặt trong tình trạng thiết quân luật, cũng bị cấm hoạt động. Lương thực, thực phẩm bị cấm vận. Sự kiện này kéo dài suốt thập niên 90 cho đến đầu những năm 2000.
Hệ quả là một cuộc chiến tranh du kích do PKK lãnh đạo đã diễn ra, trong đó hàng nghìn ngôi làng của người Kurd bị phá hủy bởi quân đội Thổ Nhĩ Kỳ. Hơn 20.000 người Kurd đã bị giết trong các vụ bạo lực và hàng trăm nghìn người khác phải sơ tán. Chỉ đến lúc Mỹ đưa quân vào Iraq, lật đổ Thổng thống Saddam Hussein thì Thổ Nhĩ Kỳ mới thay đổi quan điểm bằng các cuộc tiếp xúc với Chính phủ khu vực tự trị Kurdistan.
Tại Syria, cộng đồng người Kurd từ lâu sinh sống ở những vùng phía bắc nước này. Khi IS chiếm thành phố Raqqa rồi lập lên cái gọi là “Vương triều Caliphate Syria”, các đơn vị Tự vệ Nhân dân (YPG) - là cánh quân sự của đảng Liên minh Dân chủ người Kurd (PYD) đã tiến hành chống trả và đã giành được nhiều chiến thắng quan trọng nhưng Thổ Nhĩ Kỳ lại xem PYD như là tổ chức mẹ của PKK tại Syria nên họ tích cực phản đối việc xây dựng một nhà nước của người Kurd ở Syria vì lo ngại điều này sẽ kích động người Kurd ở ngay trong lòng Thổ Nhĩ Kỳ.
Tuy nhiên sau đó, Chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ nhận ra rằng “Nhà nước Kurdistan” như một vùng đệm giữa họ và Syria nên Huseyin Celik, người phát ngôn của đảng cầm quyền ở Thổ Nhĩ Kỳ đã đưa ra lời bình luận với tờ Financial Times, cho thấy Thổ Nhĩ Kỳ sẵn sàng chấp nhận một lãnh thổ Kurd Syria độc lập.
Tương lai nào cho “Nhà nước Kurdistan”
Ngày 25-9-2017, chính quyền khu tự trị người Kurd ở Iraq tổ chức trưng cầu dân ý. Kết quả là hơn 91% cử tri ủng hộ quan điểm Kurdistan độc lập. Đến ngày 15-10, lãnh đạo Khu tự trị người Kurd Iraq - KGR - lên tiếng cảnh báo về một cuộc tấn công sắp diễn ra của quân đội Iraq vào khu vực kiểm soát của họ.
Trước đó, Baghdad đã cáo buộc Chính phủ tự trị Kurd sử dụng các nhóm “phi nhà nước”, đặc biệt là “đảng Công nhân người Kurd” để bảo vệ thành phố Kirkuk. Baghdad gọi việc này là “động thái chiến tranh của KRG”. Mâu thuẫn chính trị giữa người Kurd và chính quyền Baghdad càng lúc càng căng thẳng khi ngày 11-10, Thủ tướng Iraq được Quốc hội chấp thuận quyền đưa quân đến khu vực dầu mỏ tranh chấp ở tỉnh Kirkuk do người Kurd kiểm soát.
Cùng với đó, Tòa án Tối cao Iraq đã quyết định bắt giữ các nhà lãnh đạo và các thành viên Ủy ban Độc lập tối cao trưng cầu dân ý về nền độc lập ở khu tự trị của người Kurd. Chính phủ Iraq tuyên bố cuộc trưng cầu này là bất hợp pháp, vi hiến, và khẳng định rằng họ sẽ không đàm phán với chính quyền khu vực về quyền tự trị cho đến khi kết quả bỏ phiếu bị bãi bỏ. Đồng thời Baghdad cũng không loại trừ việc sử dụng các biện pháp quân sự nếu độc lập chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Cộng hòa Iraq bị xâm phạm.
Các nước láng giềng với Iraq, nơi có nhiều người Kurd sinh sống như Syria, Thổ Nhĩ Kỳ, Iran cùng với nước Mỹ và ngay cả Liên Hiệp Quốc cũng lên tiếng phản đối cuộc trưng cầu dân ý về nền độc lập của Kurdistan Iraq.
Đáp lại, giới lãnh đạo lực lượng vũ trang người Kurd (thường được gọi là Peshmerga) lập tức tuyên bố một cách cứng rắn, rằng họ sẵn sàng chống lại quân đội Iraq nếu quân đội xâm phạm các vùng đất do họ kiểm soát. Người chỉ huy Peshmerga ở Kirkuk là ông Huseyin Yazdanpana, được mệnh danh là “Stalin của người Kurd” cho biết các chiến binh của “đảng Tự do Kurdistan” đồn trú tại Kirkuk sẵn sàng bảo vệ thành phố nếu quân đội Iraq xuất hiện. Ông nói mới chỉ 1 năm trước đây thôi, Kirkuk đã hứng chịu hàng trăm đợt tấn công của IS nhưng đều bị đẩy lùi. Vì vậy, nếu quân đội Iraq tiến vào, người Kurd sẽ không khoanh tay.
Và việc gì phải đến đã đến. ngày 16-10, quân đội Iraq, cảnh sát liên bang và Đơn vị Huy động nhân dân (PMU) chia làm 3 hướng, tiến đánh sân bay quốc tế Kirkuk, căn cứ không quân K1 và Tòa thị chính thành phố Kirkuk. Không chống cự nổi, các chiến binh Peshmerga buộc phải rút lui. Đến chiều, quân đội chiếm thêm thị trấn biên giới Rabi'a thuộc tỉnh Nineveh, cũng là nơi cư trú của người Kurd. Lực lượng Peshmerga tại đây tự rút khỏi các điểm phòng thủ.
Sau đó, quân đội Iraq tiếp tục kiểm soát thị trấn Sinjar và một số làng mạc, thị trấn khác ở tỉnh Kirkuk; đồng thời họ cũng chiếm luôn đập nước Mosul ở gần thành phố thủ phủ của tỉnh Nineveh và cả dải biên giới Rabia của tỉnh này, giáp với biên giới Syria nhằm ngăn chặn sự liên kết giữa Peshmerga và các tay súng người Kurd Syria ở tỉnh al-Hashakah, thuộc Đơn vị Bảo vệ nhân dân người Kurd (YPG).
Sáng 17-10, cảnh sát liên bang Iraq chiếm 2 thị trấn biên giới quan trọng ở phía Tây Bắc cao điểm Tal 'Afar và đang chuẩn bị tiến vào thị trấn Zumar gần đó. Như vậy, xem như Iraq đã giành lại quyền kiểm soát tất cả các mỏ dầu ở Kirkuk, đồng thời nắm giữ đường ống dẫn dầu quan trọng đi qua phía bắc Iraq, đến Thổ Nhĩ Kỳ khiến người Kurd không còn tự do xuất khẩu nguồn “vàng đen”, chiếm một tỉ lệ rất lớn trong ngân sách, vốn được coi là “nồi cơm” của Nhà nước Kurdistan.
Không còn Kirkuk đồng nghĩa với việc nền kinh tế đã khó khăn thì nay càng thêm kiệt quệ. Sản lượng dầu của khu tự trị giảm từ 790.000 thùng/ngày xuống còn 350.000 thùng/ngày. Các công chức người Kurd chỉ nhận được 1/2 hoặc 1/3 mức lương bình thường. Ở khu chợ Irbil, có thể dễ dàng nhìn thấy những cảnh sát giao thông hoặc giáo viên sau giờ làm việc sửa tivi, radio hoặc bán cà phê, bánh mì kebab để kiếm thêm thu nhập.
Ngày 18-10, một phát ngôn viên của Peshmerga là ông Halgurd Hikmat cho biết “biên giới của các vùng lãnh thổ do phía Mỹ và người Kurd kiểm soát sẽ dựa trên các tuyến phân định được vạch ra trước khi bắt đầu hoạt động của họ ở Mosul vào ngày 17-10-2016” - nghĩa là thành phố Kirkuk vẫn thuộc về người Kurd. Thế nhưng Thủ tướng Iraq là ông Haider al-Abadi phát biểu rằng cuộc trưng cầu dân ý về nền độc lập của KRG đã trở thành “dĩ vãng”.
Việc Iraq thu hồi lại lãnh thổ là điều hoàn toàn hợp với hiến pháp; người Kurd không được phép chiếm giữ Kirkuk và chính quyền Kurdistan không có quyền ra yêu sách với Baghdad về thành phố này.
Về phía Mỹ, Tổng thống Donald Trump tuyên bố thẳng thừng rằng nước Mỹ không ủng hộ ai trong cuộc chiến giữa Peshmerga và quân đội Iraq. Ông Trump nói: “Chúng tôi không tham gia nhưng chúng tôi cũng không thích cái thực tế là họ đang va chạm nhau. Trong nhiều năm, nước Mỹ đã có quan hệ tốt với người Kurd và nước Mỹ cũng ở bên cạnh Iraq dù rằng nước Mỹ không nên ở trong đó...”.
Theo các chuyên gia phân tích chính trị quốc tế, nếu không được người Mỹ ủng hộ, Nhà nước tự trị Kurdistan sẽ không bao giờ có cơ hội ra đời. Và nếu người Kurd vẫn cố tình theo đuổi mục tiêu của họ thì rất dễ mất tất cả trước khi kịp nhận ra rằng những thứ họ đã có, vẫn còn có thể giữ được...