text:
Mã ngôn ngữ ISO
Thuộc tính lang trong HTML được dùng để khai báo ngôn ngữ cho một trang web hay một phần của trang web, mục đích dùng để hỗ trợ cho trình duyệt và công cụ tìm kiếm.
Theo kiến nghị của W3C, bạn nên khai báo ngôn ngữ chính cho mỗi trang web với các thuộc tính lang bên trong thành phần <html> như sau:
Html:
<html lang="mã">
...
</html>
Xhtml:
<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" lang="mã" xml:lang="mã">
...
</html>

markdown:
### Mã ngôn ngữ ISO
Thuộc tính lang trong HTML được dùng để khai báo ngôn ngữ cho một trang web hay một phần của trang web, mục đích dùng để hỗ trợ cho trình duyệt và công cụ tìm kiếm.
Theo kiến nghị của W3C, bạn nên khai báo ngôn ngữ chính cho mỗi trang web với các thuộc tính
**lang** bên trong thành phần [<html>](tag_html.php) như sau:
#### Html:
<html lang="mã">
...
</html>
#### Xhtml:
<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" lang="mã" xml:lang="mã">
...
</html>
### Mã ngôn ngữ ISO 639-1
|Language||ISO Code|
|Abkhazian||ab|
|Afar||aa|
|Afrikaans||af|
|Albanian||sq|
|Amharic||am|
|Arabic||ar|
|Aragonese||an|
|Armenian||hy|
|Assamese||as|
|Avaric||av|
|Avestan||ae|
|Aymara||ay|
|Azerbaijani||az|
|Bambara||bm|
|Bashkir||ba|
|Basque||eu|
|Belarusian||be|
|Bengali (Bangla)||bn|
|Bhutani||dz|
|Bengali||bn|
|Bihari||bh|
|Bislama||bi|
|Bosnian||bs|
|Breton||br|
|Bulgarian||bg|
|Burmese||my|
|Byelorussian (Belarusian)||be|
|Cambodian||km|
|Castilian||es|
|Catalan||ca|
|Chamorro||ch|
|Chechen||ce|
|Cherokee||chr|
|Chewa||ny|
|Chichewa||ny|
|Chinese||zh|
|Chuang||za|
|Church Slavic||cu|
|Church Slavonic||cu|
|Chuvash||cv|
|Cornish||kw|
|Corsican||co|
|Cree||cr|
|Croatian||hr|
|Czech||cs|
|Danish||da|
|Dhivehi||dv|
|Divehi||dv|
|Dutch||nl|
|Dzongkha||dz|
|Edo||mk|
|English||en|
|Esperanto||eo|
|Estonian||et|
|Ewe||ee|
|Faeroese||fo|
|Farsi||fa|
|Fijian||fj|
|Fiji||fj|
|Finnish||fi|
|Flemish||nl|
|French||fr|
|Frisian||fy|
|Fulah||ff|
|Fulfulde|
|Gaelic||gd|
|Gaelic (Manx)||gv|
|Galician||gl|
|Ganda||lg|
|Georgian||ka|
|German||de|
|Gikuyu||ki|
|Greek||el|
|Greenlandic||kl|
|Guarani||gn|
|Haitian|
|Gujarati||gu|
|Haitian Creole||ht|
|Hausa||ha|
|Hawaiian|
|Hebrew||he, iw|
|Herero||hz|
|Hindi||hi|
|Hiri Motu||ho|
|Hungarian||hu|
|Ibibio|
|Icelandic||is|
|Ido||io|
|Igbo||ig|
|Indonesian||id, in|
|Interlingua||ia|
|Interlingue||ie|
|Inuktitut||iu|
|Inupiak||ik|
|Irish||ga|
|Italian||it|
|Japanese||ja|
|Javanese||jv|
|Kalaallisut||kl|
|Kannada||kn|
|Kanuri||kr|
|Kashmiri||ks|
|Kazakh||kk|
|Khmer||km|
|Kikuyu||ki|
|Kinyarwanda (Ruanda)||rw|
|Kirghiz||ky|
|Komi||kv|
|Kongo||kg|
|Kirundi (Rundi)||rn|
|Konkani|
|Korean||ko|
|Kuanyama||kj|
|Kurdish||ku|
|Laothian||lo|
|Latin||la|
|Latvian (Lettish)||lv|
|Letzeburgesch||lb|
|Limburgan||li|
|Limburger||li|
|Limburgish ( Limburger)||li|
|Lingala||ln|
|Lithuanian||lt|
|Luba-Katanga||lu|
|Luxembourgish||lb|
|Macedonian||mk|
|Malagasy||mg|
|Malay||ms|
|Malayalam||ml|
|Maldivian||dv|
|Maltese||mt|
|Manx||gv|
|Maori||mi|
|Marathi||mr|
|Marshallese||mh|
|Moldavian||mo|
|Mongolian||mn|
|Nauru||na|
|Navaho||nv|
|Navajo||nv|
|Ndonga||ng|
|Nepali||ne|
|North Ndebele||nd|
|Northern Sami||se|
|Norwegian||no|
|Nyanja||ny|
|Occitan||oc|
|Ojibwa||oj|
|Old Bulgarian||cu|
|Old Church Slavonic||cu|
|Old Slavonic||cu|
|Oriya||or|
|Oromo (Afan, Galla)||om|
|Papiamentu||pap|
|Ossetian||os|
|Ossetic||os|
|Pali||pi|
|Panjabi||pa|
|Persian||fa|
|Polish||pl|
|Portuguese||pt|
|Provencal||oc|
|Pashto (Pushto)||ps|
|Polish||pl|
|Portuguese||pt|
|Punjabi||pa|
|Quechua||qu|
|Rhaeto-Romance||rm|
|Romanian||ro|
|Rundi||rn|
|Russian||ru|
|Sami (Lappish)||sme|
|Samoan||sm|
|Sangro||sg|
|Sanskrit||sa|
|Scottish Gaelic||gd|
|Serbian||sr|
|Serbo-Croatian||sh|
|Sesotho||st|
|Setswana||tn|
|Serbian||sr|
|Shona||sn|
|Sichuan Yi||il|
|Sindhi||sd|
|Sinhala||si|
|Sinhalese||si|
|Siswati||ss|
|Slovak||sk|
|Slovenian||sl|
|Somali||so|
|South Ndebele||nr|
|Spanish||es|
|Sundanese||su|
|Swahili (Kiswahili)||sw|
|Swati||ss|
|Swedish||sv|
|Syriac||sya|
|Tagalog||tl|
|Tahitian||ty|
|Tajik||tg|
|Tamazight||tia|
|Tamil||ta|
|Tatar||tt|
|Telugu||te|
|Thai||th|
|Tibetan||bo|
|Tigrinya||ti|
|Tonga||to|
|Tsonga||ts|
|Tswana||tn|
|Turkish||tr|
|Turkmen||tk|
|Twi||tw|
|Uighur||ug|
|Ukrainian||uk|
|Urdu||ur|
|Uyghur||ug|
|Uzbek||uz|
|Valencian||ca|
|Venda||ve|
|Vietnamese||vi|
|Volapük||vo|
|Walloon||wa|
|Welsh||cy|
|Western Frisian||fy|
|Wolof||wo|
|Xhosa||xh|
|Yi||ji|
|Yiddish||yi, ji|
|Yoruba||yo|
|Zhuang||za|
|Zulu||zu|

Server: cloudflare-nginx

Set-Cookie: __cfduid=ddeaf53e5787f23331f1256fbaa112a731503154155; expires=Sun, 19-Aug-18 14:49:15 GMT; path=/; domain=.hocwebchuan.com; HttpOnly


text:
Quảng cáo của đối tác
Premier Village Phú Quốc xổ số mega soi cầu lô tô game online soi cầu đặc biệtt xổ số mega 6/45 mua ban nha dat nha dat da nang nha dat ha noi Premier Village Phú Quốc Resort xổ số tự chọn nha dat hai duong nha dat hai phong livescore kết quả xổ số mega 6/45 truc tiep xo so dự đoán xổ số thống kê xổ số Premier Residences Phú Quốc link sopcast premier league sopcast thiết bị định vị trực tiếp xổ số mega 6/45 thiết bị định vị ô tô trực tiếp xổ số cuoi xuyen viet giong hat viet 2015 kết quả xổ số đại lý xổ số mega 6/45 thach thuc danh hai Cẩm nang Đầu Tư Premier Village Phu Quoc 5s online co dau 8 tuoi dang ky m88 nhu the nao live scores serie a sopcast

markdown:
[Nhận định](/nhan-dinh-bong-da.html) [Tường thuật](/tin-tuc/tuong-thuat-bong-da) [Tin tức bóng đá](/tin-tuc-bong-da.html) [Kết quả bóng đá](/ket-qua-bong-da.ikq) [Lịch thi đấu bóng đá](/lich-thi-dau-bong-da.hs) [Kèo bóng đá](/ty-le-keo-bong-da.html) [Bảng xếp hạng bóng đá](/bang-xep-hang-bong-da) [Video Clip](/video-clip-bong-da.html) [Ảnh bóng đá](/anh.abd) [Game dự đoán](/du-doan-bong-da.html)
## Thông tin đội bóng Tây Ban Nha U19
|Thành lập|
|Quốc gia|
|Địa chỉ|
|Website|
|Tuổi trung bình||(Đang cập nhật)|
|Danh hiệu||(Đang cập nhật)|
|Số lượng fan||(Đang cập nhật)|
|Tags (Từ khóa)|
Quảng cáo của đối tác
[Premier Village Phú Quốc](http://lotuslandvn.com/du-an/premier-village-phu-quoc/) [xổ số mega](http://www.xosomega.com/) [soi cầu lô tô](http://soicauxoso.com/soi-cau-lo-to) [game online](http://lagavi.com/tin-tuc/game-online) [soi cầu đặc biệtt](http://soicauxoso.com/soi-cau-dac-biet) [xổ số mega 6/45](http://www.xosomega.com/645/) [mua ban nha dat](http://timdat.net/) [nha dat da nang](http://timdat.net/nha-dat-da-nang) [nha dat ha noi](http://timdat.net/nha-dat-ha-noi) [Premier Village Phú Quốc Resort](http://lotuslandvn.com/tag/premier-village-phu-quoc/) [xổ số tự chọn](http://www.xosomega.com/tag/xo-so-mega-645/) [nha dat hai duong](http://timdat.net/nha-dat-hai-duong) [nha dat hai phong](http://timdat.net/nha-dat-hai-phong) [livescore](http://m.ibongda.vn/livescore) [kết quả xổ số mega 6/45](http://www.xosomega.com/ket-qua/xo-so-mega-6-45/) [truc tiep xo so](http://wap.soicauxoso.com/) [dự đoán xổ số](http://soicauxoso.com/du-doan-xo-so) [thống kê xổ số](http://soicauxoso.com/thong-ke-xo-so) [Premier Residences Phú Quốc](http://lotuslandvn.com/premier-residences-phu-quoc/) [link sopcast](http://soccer188.net/link-sopcast) [premier league sopcast](http://soccer188.net/link-sopcast/english-premier-league.s1) [thiết bị định vị](http://thegioidinhvi.vn/thiet-bi-dinh-vi) [trực tiếp xổ số mega 6/45](http://www.xosomega.com/645/truc-tiep-ket-qua-xo-so-mega-645/) [thiết bị định vị ô tô](http://thegioidinhvi.vn/thiet-bi-dinh-vi/thiet-bi-dinh-vi-o-to) [trực tiếp xổ số](http://soicauxoso.com/xo-so-truc-tiep) [cuoi xuyen viet](http://youtube.mtube.vn/tag/cuoi+xuyen+viet+chung+ket+6) [giong hat viet 2015](http://youtube.mtube.vn/tag/giong+hat+viet+2015) [kết quả xổ số](http://soicauxoso.com/ket-qua-xo-so) [đại lý xổ số mega 6/45](http://www.xosomega.com/645/lien-he-lam-dai-ly-xo-so-tu-chon-vietlott/) [thach thuc danh hai](http://youtube.mtube.vn/tag/thach+thuc+danh+hai) [Cẩm nang Đầu Tư Premier Village Phu Quoc](http://lotuslandvn.com/cam-nang-dau-tu-du-an-premier-village-phu-quoc-resort/) [5s online](http://youtube.mtube.vn/tag/5s+online) [co dau 8 tuoi](http://youtube.mtube.vn/tag/co+dau+8+tuoi) [dang ky m88 nhu the nao](http://cacuoc247.com/) [live scores](http://m.soccer188.net/) [serie a sopcast](http://m.soccer188.net/sopcast)

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Server: nginx

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Connection: close

Vary: Accept-Encoding


text:
Liên hệ
Quyền tác giả: iOne Tên Website : http://ionevn.vn
Người đại điện : Nguyễn Công Chiến
Địa chỉ : Số 03, Tổ 7 , Phúc Tân, phường Phúc Tân, Quận Hoàn Kiếm, Thành Phố Hà Nội
Điện Thoại : 0437331830
Đăng ký kinh doanh số : 0101172365
Cấp ngày : 16/08/2001
Tại : Hà Nội

Pragma: no-cache

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Vary: Accept-Encoding,User-Agent

Content-Type: text/html


text:
Giới thiệu
Chức năng nhiệm vụ
Cơ cấu tổ chức
Hoạt động dịch vụ
Tin tức
Dịch vụ cung cấp
Phần mềm - Website
Đào tạo
Tư vấn
Ứng cứu sự cố
Dự án
Liên hệ
Thông báo
Thông báo mở lớp học, ôn và thi cấp chứng chỉ ứng dụng CNTT nâng cao
Phần mềm website
Trang thông tin điện tử
Dịch vụ công trực tuyến
Phần mềm Quản lý thi đua khen thưởng
Phần mềm quản lý văn thư lưu trữ
Quản lý khiếu nại tố cáo
Gửi nhận tài liệu, Giấy mời họp qua mạng
Đào tạo
Ứng dụng CNTT cơ bản
Tư vấn
Tư vấn các giải pháp CNTTT
Ứng cứu sự cố
Thi công hệ thống mạng Lan
Hỗ trợ mọi thiết bị di động
Theo xu hướng hiện nay người dùng các thiết mobile như Máy tính bảng, điện thoại Smart Phone để tìm kiếm tin tức, mua hàng online trở nên phổ biến. Theo thống kê năm 2016 có 36.5 triệu người đang sử dụng smartphones. Dự tính năm 2017 sẽ có thêm 7.2 triệu người sử dụng smartphone, đưa số người sử dụng smartphone lên 45.5% tổng dân số. Từ đó mở ra cơ hội thương mại điện tử. Cho nên các website ngày nay phải được thiết kế theo xu hướng thích hợp trên các thiết bị di động.
Chi tiết
Trung tâm Công nghệ Thông tin và Truyền thông Bình Thuận tổ chức các khóa học, ôn và thi cấp chứng chỉ ứng dụng CNTT cơ bản và nâng cao
Trên cơ sở Thông tư liên tịch số 17/2016/TTLT-BGDĐT-BTTTT ngày 21/6/2016 quy định tổ chức thi và cấp Chứng chỉ Ứng Dụng CNTT, Trung tâm Công nghệ thông tin và Truyền thông Bình Thuận đã liên kết với Trung tâm Tin học Trường Đại Học Khoa Học Tự Nhiên Tp.HCM tổ chức các khóa học, ôn và thi cấp chỉ ứng dụng CNTT cơ bản và nâng cao.
Chi tiết
Ứng dụng CNTT Nâng cao (Tin học văn phòng)
Là khóa học giúp hoàn chỉnh những kiến thức chuyên sâu về Tin học Văn phòng Chương trình học uy tín và chất lượng, đào tạo học viên sử dụng thành thạo MS Office, MS Publisher, Office 365, SlideShare Giúp học viên có thêm những cơ hội việc làm hấp dẫn và nâng cao khả năng ứng dụng tin học nhuần nhuyễn trong học tập và đời sống
Chi tiết
Ứng dụng CNTT Cơ bản (Tin học cơ bản)
Là khóa học nền tảng hỗ trợ việc tiếp thu dễ dàng các kiến thức Tin học chuyên sâu Rèn luyện kỹ năng, sử dụng hiệu quả Word, Excel, Powerpoint, Windows, Internet, Google Drive-Google Docs Trang bị những kiến thức Tin học thiết thực, ứng dụng thường xuyên trong học tập và cuộc sống
Chi tiết
Chứng chỉ ứng dụng công nghệ thông tin
Ngày 21/6/2016, Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng với Bộ Thông tin và Truyền thông đã ban hành Thông tư liên tịch xác định rõ Chứng chỉ Ứng Dụng CNTT sẽ là chuẩn kỹ năng sử dụng CNTT mới trong hệ thống giáo dục quốc dân, thay thế cho Chứng chỉ A/B/C trước đây cần được cải tiến để phù hợp với sự phát triển của xã hội.
Chi tiết
Tổng số : 5 bài viết
Trang
1

Cache-Control: private

Content-Type: text/html; charset=utf-8


text:
- Dubai phiên bản Việt Nam gây sốt cộng đồng mạng (Ngày đăng: Thứ tư, 31/05/2017 - 11:35:12)
- Phú Quốc đi đủ chỗ ăn đủ thứ với chuyến đi 4 ngày 3 đêm chỉ... (Ngày đăng: Thứ tư, 31/05/2017 - 10:36:03)
- Siêu thị E Mart Chụp ảnh sống ảo hot nhất Sài Gòn (Ngày đăng: Thứ tư, 31/05/2017 - 08:40:40)
- Thác Trắng ngọn thác tuyệt đẹp ở Quảng Ngãi không phải ai cũng biết (Ngày đăng: Thứ tư, 31/05/2017 - 07:36:56)
- Bí quyết săn vé máy bay Singapore giá rẻ dịp hè (Ngày đăng: Thứ hai, 27/03/2017 - 12:22:06)
- Tuần trăng mật trên đảo Phú Quốc của cặp vợ chồng mới cưới (Ngày đăng: Thứ ba, 28/02/2017 - 12:55:09)
- Bỏ túi những điểm hay ho nhất khi du lịch Đài Loan (Ngày đăng: Thứ năm, 15/12/2016 - 13:59:32)
- Lung linh ảnh cưới trên đảo quốc Singapore tráng lệ (Ngày đăng: Thứ hai, 24/10/2016 - 15:12:19)
- Tư vấn du lịch Hàn Quốc 7 ngày với 20 triệu đồng (Ngày đăng: Thứ sáu, 14/10/2016 - 09:13:27)
- Vẻ đẹp hoa oải hương nở tím cao nguyên Lào Cai (Ngày đăng: Thứ sáu, 07/10/2016 - 18:28:23)
- Thích thú với bộ ảnh dắt nón lá đi khắp Việt Nam đang gây bão mạng... (Ngày đăng: Thứ ba, 04/10/2016 - 08:55:52)
- Cầm 16 triệu càn quét street foods tại thiên đường trà sữa xứ Đài (Ngày đăng: Thứ năm, 15/09/2016 - 16:23:00)
- Những điểm du lịch, phượt bạn nên đến trước khi lập gia đình (Ngày đăng: Thứ ba, 12/07/2016 - 10:33:04)
- 7 điểm đến tuyệt đẹp cho hội độc thân thoả sức vi vu (Ngày đăng: Thứ bảy, 02/07/2016 - 23:36:19)
- 9 bãi biển ở Việt Nam nhất định phải đến trước tuổi 30 (Ngày đăng: Thứ bảy, 02/07/2016 - 23:34:56)
- Lung linh ảnh cưới Nha Trang mùa của nắng (Ngày đăng: Thứ năm, 30/06/2016 - 15:20:02)
- 3 ngày 2 đêm oanh tạc Nam Du chưa tới 2 triệu đồng (Ngày đăng: Thứ tư, 29/06/2016 - 23:39:47)
- Kinh nghiệm phượt Mũi Dinh chi tiết chỉ với 700.000 đồng (Ngày đăng: Thứ tư, 29/06/2016 - 23:34:32)
- Chỉ 6 triệu vi vu Phượng Hoàng Cổ Trấn siêu hot (Ngày đăng: Thứ bảy, 18/06/2016 - 23:41:15)
- Bỏ túi 7 điểm đến hấp dẫn ít người biết ở Vũng Tàu (Ngày đăng: Thứ sáu, 17/06/2016 - 23:31:44)
- Khám phá cụm 3 thiên đường biển đẹp nhất xứ sở Chùa Tháp (Ngày đăng: Thứ sáu, 17/06/2016 - 23:28:46)
- Những bức ảnh siêu cute với cánh đồng cừu cách Sài Gòn 70 km (Ngày đăng: Thứ sáu, 03/06/2016 - 23:41:53)
- Chuyến du lịch ăn chơi ở Đà Lạt chỉ 1500k chơi tẹt ga (Ngày đăng: Chủ nhật, 29/05/2016 - 23:40:09)
- Vi vu Hòn Sơn với bí kíp 3 ngày 2 đêm chưa tới 1 triệu 500k... (Ngày đăng: Chủ nhật, 29/05/2016 - 23:24:30)
- Kinh nghiệm du lịch Cô Tô 3 ngày 2 đêm chi tiết nhất (Ngày đăng: Chủ nhật, 22/05/2016 - 00:10:05)
- 5 ngày vi vu thiên đường Boracay với gần 12 triệu đồng (Ngày đăng: Thứ ba, 10/05/2016 - 08:42:19)
- Quảng Bình thiên đường ngay Việt Nam chứ đâu (Ngày đăng: Thứ bảy, 07/05/2016 - 10:27:49)
- Du lịch Cô Tô 2 ngày cuối tuần chỉ với 1 triệu 200k (Ngày đăng: Thứ ba, 03/05/2016 - 14:08:03)
- Du lịch Quy Nhơn - Tất tần tật những điều cần biết (Ngày đăng: Thứ ba, 03/05/2016 - 08:12:16)
- Bí kíp du lịch Bình Ba sau lệnh cấm (Ngày đăng: Thứ sáu, 15/04/2016 - 11:05:48)
Tổng hợp các bài viết, tin tức, kinh nghiệm du lịch về Đi Chơi Sài Gòn Kenhdulich.org kênh chia sẻ thông tin du lịch Đi Chơi Sài Gòn hấp dẫn nhất.
Chơi picnic thác Đá Hàn cách Sài Gòn 70km về trong ngày bằng xe máyDanh mục: Hồ Chí Minh - Ngày đăng: Chủ nhật, 29/05/2016 - 23:27:46
Nếu bạn đang có ý định muốn tìm địa điểm picnic gần Sài Gòn có thể đi về trong ngày thì Thác Đá Hàn là một trong những lựa chọn tốt nhất mà các bạn...

markdown:
-
[Dubai phiên bản Việt Nam gây sốt cộng đồng mạng](http://kenhdulich.org/vi/articles/buon-me-thuot-dak-lak/dubai-phien-ban-viet-nam-gay-sot-cong-dong-mang-0.html)(Ngày đăng: Thứ tư, 31/05/2017 - 11:35:12)
-
[Phú Quốc đi đủ chỗ ăn đủ thứ với chuyến đi 4 ngày 3 đêm chỉ...](http://kenhdulich.org/vi/articles/kien-giang/phu-quoc-di-du-cho-an-du-thu-voi-chuyen-di-4-ngay-3-dem-chi-3tr500k-0.html)(Ngày đăng: Thứ tư, 31/05/2017 - 10:36:03)
-
[Siêu thị E Mart Chụp ảnh sống ảo hot nhất Sài Gòn](http://kenhdulich.org/vi/articles/ho-chi-minh/sieu-thi-e-mart-chup-anh-song-ao-hot-nhat-sai-gon-0.html)(Ngày đăng: Thứ tư, 31/05/2017 - 08:40:40)
-
[Thác Trắng ngọn thác tuyệt đẹp ở Quảng Ngãi không phải ai cũng biết](http://kenhdulich.org/vi/articles/quang-ngai/thac-trang-ngon-thac-tuyet-dep-o-quang-ngai-khong-phai-ai-cung-biet-0.html)(Ngày đăng: Thứ tư, 31/05/2017 - 07:36:56)
-
[Bí quyết săn vé máy bay Singapore giá rẻ dịp hè](http://kenhdulich.org/vi/articles/du-lich-nuoc-ngoai/bi-quyet-san-ve-may-bay-singapore-gia-re-dip-he-0.html)(Ngày đăng: Thứ hai, 27/03/2017 - 12:22:06)
-
[Tuần trăng mật trên đảo Phú Quốc của cặp vợ chồng mới cưới](http://kenhdulich.org/vi/articles/kien-giang/tuan-trang-mat-tren-dao-phu-quoc-cua-cap-vo-chong-moi-cuoi-0.html)(Ngày đăng: Thứ ba, 28/02/2017 - 12:55:09)
-
[Bỏ túi những điểm hay ho nhất khi du lịch Đài Loan](http://kenhdulich.org/vi/articles/du-lich-nuoc-ngoai/bo-tui-nhung-diem-hay-ho-nhat-khi-du-lich-dai-loan-0.html)(Ngày đăng: Thứ năm, 15/12/2016 - 13:59:32)
-
[Lung linh ảnh cưới trên đảo quốc Singapore tráng lệ](http://kenhdulich.org/vi/articles/du-lich-nuoc-ngoai/lung-linh-anh-cuoi-tren-dao-quoc-singapore-trang-le-0.html)(Ngày đăng: Thứ hai, 24/10/2016 - 15:12:19)
-
[Tư vấn du lịch Hàn Quốc 7 ngày với 20 triệu đồng](http://kenhdulich.org/vi/articles/du-lich-nuoc-ngoai/tu-van-du-lich-han-quoc-7-ngay-voi-20-trieu-dong-0.html)(Ngày đăng: Thứ sáu, 14/10/2016 - 09:13:27)
-
[Vẻ đẹp hoa oải hương nở tím cao nguyên Lào Cai](http://kenhdulich.org/vi/articles/lao-cai-sa-pa/ve-dep-hoa-oai-huong-no-tim-cao-nguyen-lao-cai-0.html)(Ngày đăng: Thứ sáu, 07/10/2016 - 18:28:23)
-
[Thích thú với bộ ảnh dắt nón lá đi khắp Việt Nam đang gây bão mạng...](http://kenhdulich.org/vi/articles/du-lich-tong-hop/thich-thu-voi-bo-anh-dat-non-la-di-khap-viet-nam-dang-gay-bao-mang-0.html)(Ngày đăng: Thứ ba, 04/10/2016 - 08:55:52)
-
[Cầm 16 triệu càn quét street foods tại thiên đường trà sữa xứ Đài](http://kenhdulich.org/vi/articles/du-lich-nuoc-ngoai/cam-16-trieu-can-quet-street-foods-tai-thien-duong-tra-sua-xu-dai-0.html)(Ngày đăng: Thứ năm, 15/09/2016 - 16:23:00)
-
[Những điểm du lịch, phượt bạn nên đến trước khi lập gia đình](http://kenhdulich.org/vi/articles/du-lich-tong-hop/nhung-diem-du-lich-phuot-ban-nen-den-truoc-khi-lap-gia-dinh-0.html)(Ngày đăng: Thứ ba, 12/07/2016 - 10:33:04)
-
[7 điểm đến tuyệt đẹp cho hội độc thân thoả sức vi vu](http://kenhdulich.org/vi/articles/du-lich-tong-hop/7-diem-den-tuyet-dep-cho-hoi-doc-than-thoa-suc-vi-vu-0.html)(Ngày đăng: Thứ bảy, 02/07/2016 - 23:36:19)
-
[9 bãi biển ở Việt Nam nhất định phải đến trước tuổi 30](http://kenhdulich.org/vi/articles/du-lich-tong-hop/9-bai-bien-o-viet-nam-nhat-dinh-phai-den-truoc-tuoi-30-0.html)(Ngày đăng: Thứ bảy, 02/07/2016 - 23:34:56)
-
[Lung linh ảnh cưới Nha Trang mùa của nắng](http://kenhdulich.org/vi/articles/nha-trang-khanh-hoa/lung-linh-anh-cuoi-nha-trang-mua-cua-nang-0.html)(Ngày đăng: Thứ năm, 30/06/2016 - 15:20:02)
-
[3 ngày 2 đêm oanh tạc Nam Du chưa tới 2 triệu đồng](http://kenhdulich.org/vi/articles/kien-giang/3-ngay-2-dem-oanh-tac-nam-du-chua-toi-2-trieu-dong-0.html)(Ngày đăng: Thứ tư, 29/06/2016 - 23:39:47)
-
[Kinh nghiệm phượt Mũi Dinh chi tiết chỉ với 700.000 đồng](http://kenhdulich.org/vi/articles/ninh-thuan/kinh-nghiem-phuot-mui-dinh-chi-tiet-chi-voi-700000-dong-0.html)(Ngày đăng: Thứ tư, 29/06/2016 - 23:34:32)
-
[Chỉ 6 triệu vi vu Phượng Hoàng Cổ Trấn siêu hot](http://kenhdulich.org/vi/articles/du-lich-nuoc-ngoai/chi-6-trieu-vi-vu-phuong-hoang-co-tran-sieu-hot-0.html)(Ngày đăng: Thứ bảy, 18/06/2016 - 23:41:15)
-
[Bỏ túi 7 điểm đến hấp dẫn ít người biết ở Vũng Tàu](http://kenhdulich.org/vi/articles/vung-tau/bo-tui-7-diem-den-hap-dan-it-nguoi-biet-o-vung-tau-0.html)(Ngày đăng: Thứ sáu, 17/06/2016 - 23:31:44)
-
[Khám phá cụm 3 thiên đường biển đẹp nhất xứ sở Chùa Tháp](http://kenhdulich.org/vi/articles/du-lich-nuoc-ngoai/kham-pha-cum-3-thien-duong-bien-dep-nhat-xu-so-chua-thap-0.html)(Ngày đăng: Thứ sáu, 17/06/2016 - 23:28:46)
-
[Những bức ảnh siêu cute với cánh đồng cừu cách Sài Gòn 70 km](http://kenhdulich.org/vi/articles/vung-tau/chup-anh-sieu-cute-voi-canh-dong-cuu-chi-cach-sai-gon-70-km-0.html)(Ngày đăng: Thứ sáu, 03/06/2016 - 23:41:53)
-
[Chuyến du lịch ăn chơi ở Đà Lạt chỉ 1500k chơi tẹt ga](http://kenhdulich.org/vi/articles/da-lat-lam-dong/chuyen-du-lich-an-choi-o-da-lat-chi-1500k-choi-tet-ga-0.html)(Ngày đăng: Chủ nhật, 29/05/2016 - 23:40:09)
-
[Vi vu Hòn Sơn với bí kíp 3 ngày 2 đêm chưa tới 1 triệu 500k...](http://kenhdulich.org/vi/articles/kien-giang/vi-vu-hon-son-voi-bi-kip-3-ngay-2-dem-chua-toi-1-trieu-500k-0.html)(Ngày đăng: Chủ nhật, 29/05/2016 - 23:24:30)
-
[Kinh nghiệm du lịch Cô Tô 3 ngày 2 đêm chi tiết nhất](http://kenhdulich.org/vi/articles/quang-ninh-ha-long/kinh-nghiem-du-lich-co-to-3-ngay-2-dem-chi-tiet-nhat-0.html)(Ngày đăng: Chủ nhật, 22/05/2016 - 00:10:05)
-
[5 ngày vi vu thiên đường Boracay với gần 12 triệu đồng](http://kenhdulich.org/vi/articles/du-lich-nuoc-ngoai/5-ngay-vi-vu-thien-duong-boracay-voi-gan-12-trieu-dong-0.html)(Ngày đăng: Thứ ba, 10/05/2016 - 08:42:19)
-
[Quảng Bình thiên đường ngay Việt Nam chứ đâu](http://kenhdulich.org/vi/articles/quang-binh/quang-binh-thien-duong-ngay-viet-nam-chu-dau-0.html)(Ngày đăng: Thứ bảy, 07/05/2016 - 10:27:49)
-
[Du lịch Cô Tô 2 ngày cuối tuần chỉ với 1 triệu 200k](http://kenhdulich.org/vi/articles/quang-ninh-ha-long/du-lich-co-to-2-ngay-cuoi-tuan-chi-voi-1-trieu-200k-0.html)(Ngày đăng: Thứ ba, 03/05/2016 - 14:08:03)
-
[Du lịch Quy Nhơn - Tất tần tật những điều cần biết](http://kenhdulich.org/vi/articles/quy-nhon-binh-dinh/du-lich-quy-nhon-tat-tan-tat-nhung-dieu-can-biet-0.html)(Ngày đăng: Thứ ba, 03/05/2016 - 08:12:16)
-
[Bí kíp du lịch Bình Ba sau lệnh cấm](http://kenhdulich.org/vi/articles/nha-trang-khanh-hoa/bi-kip-du-lich-binh-ba-sau-lenh-cam-0.html)(Ngày đăng: Thứ sáu, 15/04/2016 - 11:05:48)
**Tổng hợp các bài viết, tin tức, kinh nghiệm du lịch về Đi Chơi Sài Gòn Kenhdulich.org kênh chia sẻ thông tin du lịch Đi Chơi Sài Gòn hấp dẫn nhất.** ![ Chơi picnic thác Đá Hàn cách Sài Gòn 70km về trong ngày bằng xe máy](http://kenhdulich.org/container/2016/articles/143x84/di-choi-picnic-thac-da-han-cach-sai-gon-70km-di-ve-trong-ngay-bang-xe-may-IMG199567939.jpg)
![ Chơi picnic thác Đá Hàn cách Sài Gòn 70km về trong ngày bằng xe máy](http://kenhdulich.org/container/2016/articles/143x84/di-choi-picnic-thac-da-han-cach-sai-gon-70km-di-ve-trong-ngay-bang-xe-may-IMG199567939.jpg)
Danh mục: Hồ Chí Minh - Ngày đăng: Chủ nhật, 29/05/2016 - 23:27:46
[Chơi picnic thác Đá Hàn cách Sài Gòn 70km về trong ngày bằng xe máy](http://kenhdulich.org/vi/articles/ho-chi-minh/choi-picnic-thac-da-han-cach-sai-gon-70km-ve-trong-ngay-bang-xe-may-0.html)
Nếu bạn đang có ý định muốn tìm địa điểm picnic gần Sài Gòn có thể đi về trong ngày thì Thác Đá Hàn là một trong những lựa chọn tốt nhất mà các bạn...

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Cache-Control: max-age=600, private, must-revalidate

Set-Cookie: cookies_access=deleted; expires=Thu, 01-Jan-1970 00:00:01 GMT; Max-Age=0


text:
Quý khách ở huyện An Minh và đang sở hữu sim số đẹp chính chủ
Quý khách đang cần gấp 1 khoản tiền tại huyện An Minh. Quý khách không muốn vay mượn người nhà hoặc không muốn cầm đồ xe cộ, tài sản ở huyện An Minh sợ bạn bè biết.
Hãy gọi ngay cho chúng tôi SDT 0982.10.10.10 . Dịch vụ cầm sim số đẹp tại huyện An Minh và toàn quốc
1. Lãi suất hợp lý nhất huyện An Minh
2. Thông tin khách hàng được bảo mật tuyệt đối, không ai biết
3. Thủ tục cầm sim tại huyện An Minh giải ngân trong 5 phút.
4. Khách hàng vẫn sử dụng sim hoàn toàn bình thường
5. Chuyển lại quyền sở hữu sim NHANH khi hết hợp đồng (Khách hàng đảm bảo thanh toán đầy đủ gốc và lãi)
Lợi ích của việc cầm sim số đẹp tại huyện An Minh :
1. Tiền sẽ về ví bạn ngay tại huyện An Minh sau khi bạn liên hệ với chúng tôi 30 phút
2. Thủ tục nhanh gọn, giao dịch trực tiếp tại huyện An Minh hoặc tại các đại lý trên 64 tỉnh thành
3. Mọi thông tin cá nhân của khách hàng được bảo mật tuyệt đối
Thủ tục hoàn thành dịch vụ cầm sim số đẹp tại huyện An Minh
1. Định giá SIM: Chuyên viên của chúng tôi sẽ đưa ra mức giá hợp lý cho số điện thoại của bạn dựa trên thực tế thị trường tại #keywors# cũng như thị trường toàn quốc
2. Thống nhất các điều khoản: Hai bên cùng bàn bạc và thống nhất về các điều khoản vay như: giá trị khoản vay, thời hạn, mức lãi suất,...
3. Ký kết hợp đồng tại huyện An Minh: Hợp đồng thế chấp Sim được lập theo đúng trình tự pháp luật, với xác nhận của 2 bên
4. Chuyển tên chủ hữu sim: Thực hiện chuyển quyền sở hữu SIM cho công ty chúng tôi. Tuy nhiên, khách hàng vẫn được sử dụng SIM trong thời gian vay để đảm bảo liên lạc.
5.Nhận khoản vay: Khách hàng nhận khoản vay bằng tiền mặt hoặc qua tài khoản ngay tại huyện An Minh theo đúng hợp đồng đã kí kết
Cảm ơn bạn đã tin tưởng sử dụng dịch vụ mua bán - cầm cố sim số đẹp tại #keword# của chúng tôi
Cầm đồ sim số đẹp tại huyện An Minh | Cầm đồ sim số vip tại huyện An Minh | Cam do sim so dep tại huyện An Minh | Cam do sim so vip tại huyện An Minh | Cam sim vip tại huyện An Minh | Thế chấp sim tại huyện An Minh | Dịch vụ cầm đồ tại huyện An Minh
Gọi đặt sim liên hệ
Gọi cầm cố sim số đẹp

markdown:
**Quý khách ở huyện An Minh và đang sở hữu sim số đẹp chính chủ**
Quý khách đang
**cần gấp 1 khoản tiền** tại huyện An Minh. Quý khách không muốn vay mượn người nhà hoặc không muốn cầm đồ xe cộ, tài sản ở huyện An Minh sợ bạn bè biết. **Hãy gọi ngay cho chúng tôi SDT 0982.10.10.10 . Dịch vụ cầm sim số đẹp tại huyện An Minh và toàn quốc**
1. Lãi suất hợp lý nhất huyện An Minh
2. Thông tin khách hàng được bảo mật tuyệt đối, không ai biết
3. Thủ tục cầm sim tại
**huyện An Minh **giải ngân trong 5 phút.
4. Khách hàng vẫn sử dụng sim hoàn toàn bình thường
5. Chuyển lại quyền sở hữu sim NHANH khi hết hợp đồng (Khách hàng đảm bảo thanh toán đầy đủ gốc và lãi)
**Lợi ích của việc cầm sim số đẹp tại huyện An Minh :**
1. Tiền sẽ về ví bạn ngay tại huyện An Minh sau khi bạn liên hệ với chúng tôi 30 phút
2. Thủ tục nhanh gọn, giao dịch trực tiếp tại huyện An Minh hoặc tại các đại lý trên 64 tỉnh thành
3. Mọi thông tin cá nhân của khách hàng được bảo mật tuyệt đối
**Thủ tục hoàn thành dịch vụ cầm sim số đẹp tại huyện An Minh**
1. Định giá SIM: Chuyên viên của chúng tôi sẽ đưa ra mức giá hợp lý cho số điện thoại của bạn dựa trên thực tế thị trường tại #keywors# cũng như thị trường toàn quốc
2. Thống nhất các điều khoản: Hai bên cùng bàn bạc và thống nhất về các điều khoản vay như: giá trị khoản vay, thời hạn, mức lãi suất,...
3. Ký kết hợp đồng tại huyện An Minh: Hợp đồng thế chấp Sim được lập theo đúng trình tự pháp luật, với xác nhận của 2 bên
4. Chuyển tên chủ hữu sim: Thực hiện chuyển quyền sở hữu SIM cho công ty chúng tôi. Tuy nhiên, khách hàng vẫn được sử dụng SIM trong thời gian vay để đảm bảo liên lạc.
5.Nhận khoản vay: Khách hàng nhận khoản vay bằng tiền mặt hoặc qua tài khoản ngay tại huyện An Minh theo đúng hợp đồng đã kí kết
Cảm ơn bạn đã tin tưởng sử dụng dịch vụ mua bán - cầm cố sim số đẹp tại #keword# của chúng tôi
Cầm đồ sim số đẹp tại huyện An Minh | Cầm đồ sim số vip tại huyện An Minh | Cam do sim so dep tại huyện An Minh | Cam do sim so vip tại huyện An Minh | Cam sim vip tại huyện An Minh | Thế chấp sim tại huyện An Minh | Dịch vụ cầm đồ tại huyện An Minh
**Gọi đặt sim liên hệ**
**Gọi cầm cố sim số đẹp**


text:
Mua hàng trực tuyến mang lại sự tiện lợi, chủ động, lựa chọn đa dạng hơn với các dịch vụ tốt hơn cho người tiêu dùng. Chính vì vậy Khuyến Mãi Vàng được triển khai với mong muốn trở thành website tổng hợp deal khuyến mãi số 1 tại Việt Nam, nơi tập hợp các ưu đãi hấp dẫn nhất trên thị trường, cung cấp đa dạng các sản phầm khuyến mãi từ thời trang nữ, mỹ phẩm, vật dụng gia đình, đồ cho bé, thực phẩm cho đến các mặt hàng điện tử như laptop, điện thoại di động giá rẻ, thiết bị gia dụng như máy lạnh, máy hút bụi mini gia đình, nội thất...Tại Khuyenmaivang.vn bạn có thể mua hàng giảm giá, rẻ tới 90% cùng các chương trình khuyến mãi hàng ngày.
Chúng tôi luôn nỗ lực mang lại sự tiện lợi khi mua sắm, nhiều ưu đãi chất lượng cùng dịch vụ chu đáo cho người dùng. Giờ đây bạn có thể trải nghiệm mua sắm trực tuyến thỏa thích mà Khuyến Mãi Vàng mang lại chỉ với 1 click chuột. Dù bạn là người nội trợ, một nhân viên văn phòng hay sinh viên, chắc chắn bạn cũng sẽ yêu thích trải nghiệm mua hàng tại Khuyến Mãi Vàng.
Số ĐKKD: 0311089931
Email: info@khuyenmaivang.vn
Liên hệ:(08) 38.124.019 - 0918.919.811
Khuyenmaivang.vn chỉ quản lý website - Không bán hàng
Địa chỉ: 489A/23/91 Huỳnh Văn Bánh, P.13, Q.Phú Nhuận, Tp.HCM
Văn Phòng Giao Dịch : 427 Trường Chinh, P.14, Q.Tân Bình, Tp.HCM.

Server: Apache/2.2.15 (CentOS)

X-Powered-By: iGO / Technology Groups


text:
1.
Đầu tháng 2/2014 cái tên Vietnam xuất hiện rất nhiều trên báo chí quốc tế nhờ vào ... Flappy Bird và McDonald's. Trái với Flappy Bird đến và đi rất nhanh, franchise McDonald's đầu tiên của VN đã phải mất gần mười năm mới mở cửa được và chắc sẽ ở lại mảnh đất này lâu dài. Nếu Thomas Friedman đúng, sự hiện diện của McDonald's biết đâu sẽ giúp VN tránh được đụng độ quân sự với anh láng giềng phương Bắc trong những năm tới(*). Trước mắt sự hiện diện của McDonald's đã giúp cho VN lọt vào danh sách thành viên của Big Mac Index (BMI) của tạp chí The Economist. Mặc dù ý nghĩa kinh tế và học thuật của BMI không đáng kể (ý tưởng BMI có nguồn gốc từ một lời nói đùa), việc VN được một tạp chí kinh tế tài chính hàng đầu thế giới quan tâm là một tín hiệu đáng mừng (**).
(*) Trong quyển The Lexus and the Olive Tree năm 1999, Thomas Friedman đã đưa ra một giả thuyết gọi là "Golden Arches Theory of Conflict Prevention", theo đó 2 quốc gia cùng có sự hiện diện của McDonald's sẽ không gây chiến với nhau. Mặc dù đã có một vài ngoại lệ, thuyết này cho đến nay về cơ bản khá chính xác.
(**): Hiện tại McDonald's đã có mặt ở 122 quốc gia, tuy nhiên BMI chỉ bao gồm 44 quốc gia và vùng lãnh thổ (thực tế là 55 quốc gia nhưng 12 nước trong EMU đã được gộp chung lại trong một chuỗi index sau khi đồng Euro ra đời).
2.
Khi nói về BMI người ta thường đề cập đến khái niệm Purchasing Power Parity (PPP), ở đây tôi sẽ giải thích kỹ hơn về khái niệm này để tránh nhầm lẫn (bạn nào không quan tâm đến học thuật có thể bỏ qua đoạn này). Trước hết cần phân biệt "lý thuyết" PPP do Gustav Cassel đưa ra năm 1918 với "tỷ giá" PPP do University of Pennsylvania đưa ra từ những năm 1960 và hiện được World Bank quản lý. Hai khái niệm này có cùng gốc gác nhưng hiện được sử dụng độc lập với nhau và rất dễ hiểu nhầm.
Gustav Cassel, nhà kinh tế người Thụy điển cùng thời với Keynes và Hayek, đưa ra ý tưởng xác định tỷ giá giữa 2 đồng tiền dựa vào một qui luật kinh tế khá lâu đời là "law of one price" (LOP), theo đó một loại hàng hóa nhất định sẽ chỉ có thể có một giá dù được mua bán ở các địa điểm khác nhau (nếu không arbitrage sẽ nhanh chóng xảy ra và giá sẽ được quân bình). Cassel cho rằng nếu chi phí vận tải không đáng kể và giữa 2 quốc gia không có hàng rào thuế quan thì LOP sẽ dẫn đến việc tỷ giá giữa hai đồng tiền của hai quốc gia đó phải ở mức đảm bảo giá của một mặt hàng giống nhau ở 2 bên biên giới phải như nhau dù niêm yết bằng đồng tiền nào cũng vậy.
Nói nôm na nếu một chiếc xe hơi ở Mỹ có giá 50000 USD còn ở VN giá 1 tỷ VND thì tỷ giá VNDUSD tuân theo lý thuyết PPP sẽ phải là 20000 VND/USD (giả sử chi phí chuyên chở và thuế quan không đáng kể). Điều này đảm bảo rằng sức mua của 50000 USD ở Mỹ hay ở VN đều như nhau, hay ngược lại sức mua của 1 tỷ VND ở đâu cũng vậy miễn là hai đồng tiền này được tự do chuyển đổi. Đó là lý do của tên gọi Purchasing Power Parity. Khi tỷ giá thực tế không đảm bảo LOP hoặc PPP, một đồng tiền sẽ bị cho là undervalued hoặc overvalued so với đồng tiền kia. Ví dụ nếu giá xe hơi ở Mỹ và VN vẫn giữ như trên nhưng tỷ giá thị trường là 21000 VND/USD thì VND bị cho là undervalued hay USD bị overvalued. Nói cách khác giá của chiếc xe đó ở VN nếu qui đổi sang USD sẽ là 47679 USD, rẻ hơn so với giá ở Mỹ nên LOP không còn đúng nữa và tỷ giá đã không tuân theo PPP.
Giới kinh tế học gọi lý thuyết PPP như trình bày bên trên là absolute PPP, nghĩa là PPP áp dụng cho mặt bằng giá (level) của các loại hàng hóa(#). Mặc dù lý thuyết này rất dễ hiểu và có vẻ chặt chẽ, không cần là chuyên gia kinh tế bạn cũng có thể chỉ ra hàng loạt lý do absolute PPP không thể đúng trên thực tế. Ai cũng có thể thấy giá (tính ra USD) của rất nhiều mặt hàng ở VN khác xa so với giá ở nước ngoài, từ xe hơi, đồ điện tử, cho đến thuốc uống, sữa trẻ em. Trong hàng chục năm qua các nhà kinh tế đã sử dụng rất nhiều kỹ thuật kiểm định từ đơn giản đến hiện đại để tìm cách chứng mình LOP và PPP nhưng đa số đã thất bại (xem thêm entry này). Bởi vậy một phiên bản PPP ít chặt chẽ hơn được đưa ra, gọi là relative PPP. Theo lý thuyết này bất kể LOP hiện tại có đúng hay không tốc độ thay đổi tỷ giá của hai đồng tiền giữa hai thời điểm phải phản ánh tốc độ lạm phát của hai quốc gia.
Quay lại ví dụ giá xe hơi bên trên. Giả sử giá xe năm 2013 là 50000 USD ở Mỹ và 1 tỷ VND ở VN, tỷ giá hiện tại là 21000 VND/USD. Nếu trong năm 2014 lạm phát ở VN là 10%, nghĩa là giá xe sẽ tăng lên 1.1 tỷ VND, trong khi lạm phát ở Mỹ chỉ là 2%, giá xe tăng lên 51000 USD, thì tỷ giá sẽ tăng lên 8% (= chênh lệch lạm pháp) nghĩa là 22680 VND/USD. Trong trường hợp này relative PPP đúng và sức mua giữa hai năm 2013 và 2014 không thay đổi. Hay nói theo ngôn ngữ kinh tế học là tỷ giá thực (real exchange rate) không thay đổi. Đa số các nhà kinh tế cho rằng absolute PPP không đúng trên thực tế, may ra relative PPP có thể đúng dù có cũng có nhiều lý do ảnh hưởng đến đọ chính xác của nó (vd chi phí vận tải, hàng rào thuế quan, có nhiều loại hàng hóa, dịch vụ không vận chuyển được, bản chất nền kinh tế khác nhau).
Tóm lại lý thuyết absolute PPP liên quan đến mặt bằng giá ở một thời điểm, relative PPP liên quan đến tốc độ trượt giá tương đối ở hai thời điểm. Với absolute PPP bạn có thể nói tại một thời điểm tỷ giá của một đồng tiền bị under/overvalued, với relative PPP có thể nói tốc độ devaluation/appreciation của một đồng tiền giữa hai thời điểm có phản ánh đủ chênh lệch lạm phát hay không. Giới báo chí (như trường hợp BMI của The Economist) và đa số người dân thường chỉ hiểu PPP theo nghĩa absolute. Giới finance dù hầu như chỉ quan tâm đến relative PPP cũng hay giả định tỷ giá xuất phát điểm phản ánh đúng absolute PPP nên sau một giai đoạn nếu relative PPP đúng thì absolute PPP cũng đúng. Giới kinh tế học hầu như chỉ quan tâm đến relative PPP, trừ một số nhỏ mà tôi sẽ trình bày dưới đây.
(#) Chữ "absolute" trong toán học chỉ giá trị tuyệt đối, nghĩa là giá trị không tính đến dấu. Tôi không hiểu tại sao trong finance và thỉnh thoảng trong kinh tế học (như trong trường hợp ý thuyết PPP này) chữ "absolute" lại được dùng thay cho "level" để phân biệt với "growth rate".
3.
Cuối thập kỷ 1960 một số nhà kinh tế ở University of Pennsylvania, cái nôi của hệ thống tài khoản quốc gia SNA sau này, nảy ra ý tưởng so sánh GDP (thời đó phổ biến là GNP) của các nước với nhau. Vì GDP của mỗi nước được thống kê bằng đồng nội tệ của mình, muốn so sánh phải chuyển đổi về một đồng tiền chung. Vấn đề là nếu tỷ giá thị trường tuân thủ theo absolute PPP thì việc chuyển đổi mới có ý nghĩa, bằng không một chiếc xe hơi ở nước này khi định giá bằng đồng tiền khác sẽ có thể nhiều hơn hoặc ít hơn một chiếc xe hơi tương đương ở nước được so sánh. Trong ví dụ xe hơi đầu tiên khi VN chuyển đổi một chiếc xe hơi sản xuất trong nước giá 1 tỷ VND sang USD với tỷ giá 21000 VND/USD, chiếc xe đó sẽ chỉ bằng 0.95 một chiếc xe sản xuất ở Mỹ. Như vậy khi tỷ giá thị trường không phản ánh được sức mua tương đương cần phải xác định một loại tỷ giá cho mục đích chuyển đổi GDP để không bị tình trạng so sánh cam với táo. Tỷ giá hiệu chỉnh này được gọi là tỷ giá PPP còn nghiên cứu ban đầu của UPenn đó được UN tiếp quản và phát triển gọi là International Comparison Program (ICP). ICP sau này được chia cho OECD và WB quản lý mà nhiệm vụ chính là tính tỷ giá PPP cho từng quốc gia để đảm bảo việc so sánh GDP giữa các nước có ý nghĩa.
Nếu nền kinh tế chỉ có một loại hàng hoá duy nhất thì việc tính tỷ giá PPP quá đơn giản. Trong ví dụ xe hơi bên trên tỷ giá thị trường là 21,000 còn tỷ giá PPP là 20,000. Tạp chí The Economist đã tính "tỷ giá PPP" dựa vào một loại hàng hoá duy nhất là chiếc bánh Big Mac của McDonald's cho các nước thành viên của BMI. Với VN tỷ giá PPP theo BMI là 12,975 VND/USD đảm bảo sức mua bánh Big Mac ở VN và Mỹ như nhau. Như vậy với tỷ giá thị trường hiện tại xấp xỉ 21,000 VND đang bị undervalued tính theo sức mua Big Mac. Tất nhiên không nền kinh tế nào đơn giản như vậy mà thường phải có hàng triệu mặt hàng khác nhau, tỷ giá PPP phải đảm bảo tính chất ngang bằng sức mua cho một rổ các loại hàng hoá đó. Phức tạp hơn một chiếc xe hơi sản xuất ở VN dù có thể cùng hiệu Toyota nhưng chắc chắn sẽ khác một chiếc Toyota ở Mỹ về nhiều mặt nên dù chỉ cần tính tỷ giá PPP cho xe hơi cũng phải cân nhắc và hiệu chỉnh nhiều thứ. Chưa kể có những loại hàng hoá dịch vụ ở Mỹ có mà VN không có hoặc ngược lại, hoặc những loại hàng hoá không vận chuyển được như bất động sản. Bởi vậy việc tính toán tỷ giá PPP vô cùng phức tạp và tốn kém, bản thân UN, OECD và WB cũng chỉ tổ chức khảo sát và ước tính tỷ giá PPP cho các nước vài năm một lần. Tỷ giá PPP cho dù được tính toán cẩn thận đến đâu cũng không thể chính xác và hầu như chỉ để so sánh GDP giữa các nước.
Năm 2012 GDP đầu người của VN do World Bank công bố nếu tính theo tỷ giá thị trường VNDUSD là 1750 USD, còn tính theo tỷ giá PPP của chương trình ICP là "3787 international dollar" hay "3787 dollar at PPP". Như vậy tỷ giá PPP chỉ bằng 46% tỷ giá thị trường năm 2012, nghĩa là khoảng 9730 VND/dollar at PPP. Cùng năm đó GDP đầu người của Mỹ là 51,749 và Cambodia là 2454 international dollar, như vậy một người VN có sức mua bằng 7.3% một người Mỹ đồng thời bằng 154.3% một người Cambodia (nếu so sánh theo tỷ giá thị trường thì 2 con số này lần lượt là 3.4% và 185.9%). Như đã nói bên trên tỷ giá PPP chỉ dùng để so sánh GDP/sức mua giữa các nước chứ nếu nói VND undervalued vì số 9730 nhỏ hơn số 21,000 sẽ không chính xác. Tuy nhiên vì international dollar luôn được qui định bằng với USD, nghĩa là GDP của Mỹ tính theo tỷ giá PPP luốn bằng với GDP tính theo "tỷ giá thị trường" nên con số 9787 nói trên có thể hiểu theo nghĩa là tỷ giá VNDUSD tính theo sức mua GDP (do chương trình ICP tính toán, tương tự như BMI tính theo sức mua Big Mac do The Economist tính toán).
Bên cạnh hai loại tỷ giá này WB còn tính theo một loại tỷ giá thứ ba áp dụng lý thuyết relative PPP gọi là "dollar by Atlas method". Thực tế đây là một cách làm tắt, dễ hơn và rẻ hơn so với absolute PPP của chương trình ICP. Phương pháp này tính tỷ giá Atlas để chuyển đổi GNI từ một đồng nội tệ sang dollar bằng cách lấy trung bình tỷ giá thị trường của 3 năm, trong đó 2 năm đầu được hiệu chỉnh chênh lệch lạm phát như theo relative PPP. Hiện tại WB thống kê và công bố GNI theo Atlat method chứ không công bố GDP. Năm 2012 GNI đầu người của VN sử dụng tỷ giá Atlas là 1550 trong khi tính theo tỷ giá PPP là 3650. Lưu ý tất cả các con số trên đây đều là nominal, nghĩa là không loại trừ ảnh hưởng của lạm phát. GDP/GNI tính theo tỷ giá thị trường, Atlas, hay PPP đều có thể tính theo giá cố định của một năm gốc nào đó (real), tôi sẽ không đi sâu thêm về vấn đề này ở đây.
4.
Quay lại BMI và giá một chiếc Big Mac ở SG khi qui đổi sang USD. Tôi đoán không ít người đã bất ngờ khi The Economist cho biết VND đang undervalued dựa vào cách tính BMI của họ. Từ trước tới nay có không ít người cho rằng VND đã bị overvalued quá nhiều dẫn đến hàng hoá VN bị mất dần sức cạnh tranh, cả ở trong nước lẫn khi xuất khẩu. Bản thân tôi đã không dưới một lần khuyến nghị cần phải phá giá VND, nhiều chuyên gia khác cũng có quan điểm như vậy (cũng có những người có ý kiến ngược lại). Vậy có phải phe ủng hộ phá giá đã sai? Tất nhiên lập luận rằng VND đang bị undervalued dựa vào absolute PPP và chỉ một mặt hàng duy nhất mới hiện diên ở VN được vài ngày thì chưa chắc đã chính xác. Nhưng vấn đề không chỉ có vậy.
Ở VN mỗi khi một vị quan chức nào đó nói giá điện hay giá xăng ở VN tính ra USD vẫn còn rẻ hơn ở nhiều nước trong khu vực người dân ngay lập tức lập luận rằng nhưng thu nhập của họ gấp mấy lần của ta. Các nhà kinh tế cũng lập luận y như vậy, mà cụ thể là những người xây dựng BMI của The Economist. Trên trang web chuyên đề BMI của tạp chí này có đồ thị sau:
Trục hoành của đồ thị là GDP đầu người (nominal) năm 2011 qui đổi ra USD theo tỷ giá thị trường (số liệu do IMF công bố, có hơi khác so với số liệu của WB), còn trục tung là giá một chiếc Big Mac qui đổi ra USD theo cùng tỷ giá. Mỗi điểm tròn trên đồ thị là một nước thành viên của BMI, điểm mầu xanh ở bên cực trái là VN (tôi vẽ thêm vì The Economist chưa cập nhật). Đường mầu đỏ là ước lượng tuyến tính (OLS) giữa 2 đại lượng này, nghĩa là với một mức GDP đầu người nhất định chúng ta có thể dự đoán được giá một cái Big Mac là bao nhiêu. Trong một bài báo năm 2011 tạp chí The Economist lập luận rằng đánh giá mức độ over/undervalued của một đồng tiền dựa vào BMI ít nhất phải hiệu chỉnh cho mức độ chênh lệch GDP đầu người. Cụ thể là không nên so sánh giá một cái Big Mac ở VN là 2.84 USD với một cái ở Mỹ giá 4.62 USD để kết luận VND đang bị undervalued. Chính xác hơn phải so sánh giá 2.84 với mức giá trên đường mầu đỏ có vị trí trục hoành bằng với GDP đầu người của VN (gọi là fitted value hoặc fair value). Ước lượng của tôi sử dụng số liệu GDP đầu người năm 2012 do IMF công bố fitted value cho Big Mac ở VN là 2.84 USD, nghĩa là tỷ giá thị trường VNDUSD gần như chính xác với tỷ giá absolute PPP tính theo BMI. Không rõ Nguyễn Bảo Hoàng có dùng công thức này để tính giá cho Big Mac ở SG hay không.
Như vậy sau khi hiệu chỉnh BMI cho GDP theo đầu người, VND gần như đang ở mức fair value (VN nằm trên đường mầu đỏ). Vậy có cần/nên phá giá VND nữa hay không? Như đã nói bên trên không ai dựa vào BMI để ra quyết định về chính sách tiền tệ/tỷ giá. Nhưng ngay cả nếu chỉ nhìn vào đồ thị này tôi vẫn muốn thấy VN nằm bên dưới chứ không phải bên trên đường mầu đỏ. Điểm có khoảng cách xa đường mầu đỏ nhất ở phía trên là Brazil, còn phía dưới là Hong Kong/Japan. Không biết bạn thế nào chứ tôi prefer Hong Kong/Japan hơn là Brazil (về sức cạnh tranh). Bởi vậy quan điểm của tôi vẫn là nên phá giá VND để tính theo BMI đồng nội tệ của VN undervalued từ 30 đến 40% giống như 2 nước châu Á nói trên.
(*) Trong quyển The Lexus and the Olive Tree năm 1999, Thomas Friedman đã đưa ra một giả thuyết gọi là "Golden Arches Theory of Conflict Prevention", theo đó 2 quốc gia cùng có sự hiện diện của McDonald's sẽ không gây chiến với nhau. Mặc dù đã có một vài ngoại lệ, thuyết này cho đến nay về cơ bản khá chính xác.
(**): Hiện tại McDonald's đã có mặt ở 122 quốc gia, tuy nhiên BMI chỉ bao gồm 44 quốc gia và vùng lãnh thổ (thực tế là 55 quốc gia nhưng 12 nước trong EMU đã được gộp chung lại trong một chuỗi index sau khi đồng Euro ra đời).
2.
Khi nói về BMI người ta thường đề cập đến khái niệm Purchasing Power Parity (PPP), ở đây tôi sẽ giải thích kỹ hơn về khái niệm này để tránh nhầm lẫn (bạn nào không quan tâm đến học thuật có thể bỏ qua đoạn này). Trước hết cần phân biệt "lý thuyết" PPP do Gustav Cassel đưa ra năm 1918 với "tỷ giá" PPP do University of Pennsylvania đưa ra từ những năm 1960 và hiện được World Bank quản lý. Hai khái niệm này có cùng gốc gác nhưng hiện được sử dụng độc lập với nhau và rất dễ hiểu nhầm.
Gustav Cassel, nhà kinh tế người Thụy điển cùng thời với Keynes và Hayek, đưa ra ý tưởng xác định tỷ giá giữa 2 đồng tiền dựa vào một qui luật kinh tế khá lâu đời là "law of one price" (LOP), theo đó một loại hàng hóa nhất định sẽ chỉ có thể có một giá dù được mua bán ở các địa điểm khác nhau (nếu không arbitrage sẽ nhanh chóng xảy ra và giá sẽ được quân bình). Cassel cho rằng nếu chi phí vận tải không đáng kể và giữa 2 quốc gia không có hàng rào thuế quan thì LOP sẽ dẫn đến việc tỷ giá giữa hai đồng tiền của hai quốc gia đó phải ở mức đảm bảo giá của một mặt hàng giống nhau ở 2 bên biên giới phải như nhau dù niêm yết bằng đồng tiền nào cũng vậy.
Nói nôm na nếu một chiếc xe hơi ở Mỹ có giá 50000 USD còn ở VN giá 1 tỷ VND thì tỷ giá VNDUSD tuân theo lý thuyết PPP sẽ phải là 20000 VND/USD (giả sử chi phí chuyên chở và thuế quan không đáng kể). Điều này đảm bảo rằng sức mua của 50000 USD ở Mỹ hay ở VN đều như nhau, hay ngược lại sức mua của 1 tỷ VND ở đâu cũng vậy miễn là hai đồng tiền này được tự do chuyển đổi. Đó là lý do của tên gọi Purchasing Power Parity. Khi tỷ giá thực tế không đảm bảo LOP hoặc PPP, một đồng tiền sẽ bị cho là undervalued hoặc overvalued so với đồng tiền kia. Ví dụ nếu giá xe hơi ở Mỹ và VN vẫn giữ như trên nhưng tỷ giá thị trường là 21000 VND/USD thì VND bị cho là undervalued hay USD bị overvalued. Nói cách khác giá của chiếc xe đó ở VN nếu qui đổi sang USD sẽ là 47679 USD, rẻ hơn so với giá ở Mỹ nên LOP không còn đúng nữa và tỷ giá đã không tuân theo PPP.
Giới kinh tế học gọi lý thuyết PPP như trình bày bên trên là absolute PPP, nghĩa là PPP áp dụng cho mặt bằng giá (level) của các loại hàng hóa(#). Mặc dù lý thuyết này rất dễ hiểu và có vẻ chặt chẽ, không cần là chuyên gia kinh tế bạn cũng có thể chỉ ra hàng loạt lý do absolute PPP không thể đúng trên thực tế. Ai cũng có thể thấy giá (tính ra USD) của rất nhiều mặt hàng ở VN khác xa so với giá ở nước ngoài, từ xe hơi, đồ điện tử, cho đến thuốc uống, sữa trẻ em. Trong hàng chục năm qua các nhà kinh tế đã sử dụng rất nhiều kỹ thuật kiểm định từ đơn giản đến hiện đại để tìm cách chứng mình LOP và PPP nhưng đa số đã thất bại (xem thêm entry này). Bởi vậy một phiên bản PPP ít chặt chẽ hơn được đưa ra, gọi là relative PPP. Theo lý thuyết này bất kể LOP hiện tại có đúng hay không tốc độ thay đổi tỷ giá của hai đồng tiền giữa hai thời điểm phải phản ánh tốc độ lạm phát của hai quốc gia.
Quay lại ví dụ giá xe hơi bên trên. Giả sử giá xe năm 2013 là 50000 USD ở Mỹ và 1 tỷ VND ở VN, tỷ giá hiện tại là 21000 VND/USD. Nếu trong năm 2014 lạm phát ở VN là 10%, nghĩa là giá xe sẽ tăng lên 1.1 tỷ VND, trong khi lạm phát ở Mỹ chỉ là 2%, giá xe tăng lên 51000 USD, thì tỷ giá sẽ tăng lên 8% (= chênh lệch lạm pháp) nghĩa là 22680 VND/USD. Trong trường hợp này relative PPP đúng và sức mua giữa hai năm 2013 và 2014 không thay đổi. Hay nói theo ngôn ngữ kinh tế học là tỷ giá thực (real exchange rate) không thay đổi. Đa số các nhà kinh tế cho rằng absolute PPP không đúng trên thực tế, may ra relative PPP có thể đúng dù có cũng có nhiều lý do ảnh hưởng đến đọ chính xác của nó (vd chi phí vận tải, hàng rào thuế quan, có nhiều loại hàng hóa, dịch vụ không vận chuyển được, bản chất nền kinh tế khác nhau).
Tóm lại lý thuyết absolute PPP liên quan đến mặt bằng giá ở một thời điểm, relative PPP liên quan đến tốc độ trượt giá tương đối ở hai thời điểm. Với absolute PPP bạn có thể nói tại một thời điểm tỷ giá của một đồng tiền bị under/overvalued, với relative PPP có thể nói tốc độ devaluation/appreciation của một đồng tiền giữa hai thời điểm có phản ánh đủ chênh lệch lạm phát hay không. Giới báo chí (như trường hợp BMI của The Economist) và đa số người dân thường chỉ hiểu PPP theo nghĩa absolute. Giới finance dù hầu như chỉ quan tâm đến relative PPP cũng hay giả định tỷ giá xuất phát điểm phản ánh đúng absolute PPP nên sau một giai đoạn nếu relative PPP đúng thì absolute PPP cũng đúng. Giới kinh tế học hầu như chỉ quan tâm đến relative PPP, trừ một số nhỏ mà tôi sẽ trình bày dưới đây.
(#) Chữ "absolute" trong toán học chỉ giá trị tuyệt đối, nghĩa là giá trị không tính đến dấu. Tôi không hiểu tại sao trong finance và thỉnh thoảng trong kinh tế học (như trong trường hợp ý thuyết PPP này) chữ "absolute" lại được dùng thay cho "level" để phân biệt với "growth rate".
3.
Cuối thập kỷ 1960 một số nhà kinh tế ở University of Pennsylvania, cái nôi của hệ thống tài khoản quốc gia SNA sau này, nảy ra ý tưởng so sánh GDP (thời đó phổ biến là GNP) của các nước với nhau. Vì GDP của mỗi nước được thống kê bằng đồng nội tệ của mình, muốn so sánh phải chuyển đổi về một đồng tiền chung. Vấn đề là nếu tỷ giá thị trường tuân thủ theo absolute PPP thì việc chuyển đổi mới có ý nghĩa, bằng không một chiếc xe hơi ở nước này khi định giá bằng đồng tiền khác sẽ có thể nhiều hơn hoặc ít hơn một chiếc xe hơi tương đương ở nước được so sánh. Trong ví dụ xe hơi đầu tiên khi VN chuyển đổi một chiếc xe hơi sản xuất trong nước giá 1 tỷ VND sang USD với tỷ giá 21000 VND/USD, chiếc xe đó sẽ chỉ bằng 0.95 một chiếc xe sản xuất ở Mỹ. Như vậy khi tỷ giá thị trường không phản ánh được sức mua tương đương cần phải xác định một loại tỷ giá cho mục đích chuyển đổi GDP để không bị tình trạng so sánh cam với táo. Tỷ giá hiệu chỉnh này được gọi là tỷ giá PPP còn nghiên cứu ban đầu của UPenn đó được UN tiếp quản và phát triển gọi là International Comparison Program (ICP). ICP sau này được chia cho OECD và WB quản lý mà nhiệm vụ chính là tính tỷ giá PPP cho từng quốc gia để đảm bảo việc so sánh GDP giữa các nước có ý nghĩa.
Nếu nền kinh tế chỉ có một loại hàng hoá duy nhất thì việc tính tỷ giá PPP quá đơn giản. Trong ví dụ xe hơi bên trên tỷ giá thị trường là 21,000 còn tỷ giá PPP là 20,000. Tạp chí The Economist đã tính "tỷ giá PPP" dựa vào một loại hàng hoá duy nhất là chiếc bánh Big Mac của McDonald's cho các nước thành viên của BMI. Với VN tỷ giá PPP theo BMI là 12,975 VND/USD đảm bảo sức mua bánh Big Mac ở VN và Mỹ như nhau. Như vậy với tỷ giá thị trường hiện tại xấp xỉ 21,000 VND đang bị undervalued tính theo sức mua Big Mac. Tất nhiên không nền kinh tế nào đơn giản như vậy mà thường phải có hàng triệu mặt hàng khác nhau, tỷ giá PPP phải đảm bảo tính chất ngang bằng sức mua cho một rổ các loại hàng hoá đó. Phức tạp hơn một chiếc xe hơi sản xuất ở VN dù có thể cùng hiệu Toyota nhưng chắc chắn sẽ khác một chiếc Toyota ở Mỹ về nhiều mặt nên dù chỉ cần tính tỷ giá PPP cho xe hơi cũng phải cân nhắc và hiệu chỉnh nhiều thứ. Chưa kể có những loại hàng hoá dịch vụ ở Mỹ có mà VN không có hoặc ngược lại, hoặc những loại hàng hoá không vận chuyển được như bất động sản. Bởi vậy việc tính toán tỷ giá PPP vô cùng phức tạp và tốn kém, bản thân UN, OECD và WB cũng chỉ tổ chức khảo sát và ước tính tỷ giá PPP cho các nước vài năm một lần. Tỷ giá PPP cho dù được tính toán cẩn thận đến đâu cũng không thể chính xác và hầu như chỉ để so sánh GDP giữa các nước.
Năm 2012 GDP đầu người của VN do World Bank công bố nếu tính theo tỷ giá thị trường VNDUSD là 1750 USD, còn tính theo tỷ giá PPP của chương trình ICP là "3787 international dollar" hay "3787 dollar at PPP". Như vậy tỷ giá PPP chỉ bằng 46% tỷ giá thị trường năm 2012, nghĩa là khoảng 9730 VND/dollar at PPP. Cùng năm đó GDP đầu người của Mỹ là 51,749 và Cambodia là 2454 international dollar, như vậy một người VN có sức mua bằng 7.3% một người Mỹ đồng thời bằng 154.3% một người Cambodia (nếu so sánh theo tỷ giá thị trường thì 2 con số này lần lượt là 3.4% và 185.9%). Như đã nói bên trên tỷ giá PPP chỉ dùng để so sánh GDP/sức mua giữa các nước chứ nếu nói VND undervalued vì số 9730 nhỏ hơn số 21,000 sẽ không chính xác. Tuy nhiên vì international dollar luôn được qui định bằng với USD, nghĩa là GDP của Mỹ tính theo tỷ giá PPP luốn bằng với GDP tính theo "tỷ giá thị trường" nên con số 9787 nói trên có thể hiểu theo nghĩa là tỷ giá VNDUSD tính theo sức mua GDP (do chương trình ICP tính toán, tương tự như BMI tính theo sức mua Big Mac do The Economist tính toán).
Bên cạnh hai loại tỷ giá này WB còn tính theo một loại tỷ giá thứ ba áp dụng lý thuyết relative PPP gọi là "dollar by Atlas method". Thực tế đây là một cách làm tắt, dễ hơn và rẻ hơn so với absolute PPP của chương trình ICP. Phương pháp này tính tỷ giá Atlas để chuyển đổi GNI từ một đồng nội tệ sang dollar bằng cách lấy trung bình tỷ giá thị trường của 3 năm, trong đó 2 năm đầu được hiệu chỉnh chênh lệch lạm phát như theo relative PPP. Hiện tại WB thống kê và công bố GNI theo Atlat method chứ không công bố GDP. Năm 2012 GNI đầu người của VN sử dụng tỷ giá Atlas là 1550 trong khi tính theo tỷ giá PPP là 3650. Lưu ý tất cả các con số trên đây đều là nominal, nghĩa là không loại trừ ảnh hưởng của lạm phát. GDP/GNI tính theo tỷ giá thị trường, Atlas, hay PPP đều có thể tính theo giá cố định của một năm gốc nào đó (real), tôi sẽ không đi sâu thêm về vấn đề này ở đây.
4.
Quay lại BMI và giá một chiếc Big Mac ở SG khi qui đổi sang USD. Tôi đoán không ít người đã bất ngờ khi The Economist cho biết VND đang undervalued dựa vào cách tính BMI của họ. Từ trước tới nay có không ít người cho rằng VND đã bị overvalued quá nhiều dẫn đến hàng hoá VN bị mất dần sức cạnh tranh, cả ở trong nước lẫn khi xuất khẩu. Bản thân tôi đã không dưới một lần khuyến nghị cần phải phá giá VND, nhiều chuyên gia khác cũng có quan điểm như vậy (cũng có những người có ý kiến ngược lại). Vậy có phải phe ủng hộ phá giá đã sai? Tất nhiên lập luận rằng VND đang bị undervalued dựa vào absolute PPP và chỉ một mặt hàng duy nhất mới hiện diên ở VN được vài ngày thì chưa chắc đã chính xác. Nhưng vấn đề không chỉ có vậy.
Ở VN mỗi khi một vị quan chức nào đó nói giá điện hay giá xăng ở VN tính ra USD vẫn còn rẻ hơn ở nhiều nước trong khu vực người dân ngay lập tức lập luận rằng nhưng thu nhập của họ gấp mấy lần của ta. Các nhà kinh tế cũng lập luận y như vậy, mà cụ thể là những người xây dựng BMI của The Economist. Trên trang web chuyên đề BMI của tạp chí này có đồ thị sau:
Trục hoành của đồ thị là GDP đầu người (nominal) năm 2011 qui đổi ra USD theo tỷ giá thị trường (số liệu do IMF công bố, có hơi khác so với số liệu của WB), còn trục tung là giá một chiếc Big Mac qui đổi ra USD theo cùng tỷ giá. Mỗi điểm tròn trên đồ thị là một nước thành viên của BMI, điểm mầu xanh ở bên cực trái là VN (tôi vẽ thêm vì The Economist chưa cập nhật). Đường mầu đỏ là ước lượng tuyến tính (OLS) giữa 2 đại lượng này, nghĩa là với một mức GDP đầu người nhất định chúng ta có thể dự đoán được giá một cái Big Mac là bao nhiêu. Trong một bài báo năm 2011 tạp chí The Economist lập luận rằng đánh giá mức độ over/undervalued của một đồng tiền dựa vào BMI ít nhất phải hiệu chỉnh cho mức độ chênh lệch GDP đầu người. Cụ thể là không nên so sánh giá một cái Big Mac ở VN là 2.84 USD với một cái ở Mỹ giá 4.62 USD để kết luận VND đang bị undervalued. Chính xác hơn phải so sánh giá 2.84 với mức giá trên đường mầu đỏ có vị trí trục hoành bằng với GDP đầu người của VN (gọi là fitted value hoặc fair value). Ước lượng của tôi sử dụng số liệu GDP đầu người năm 2012 do IMF công bố fitted value cho Big Mac ở VN là 2.84 USD, nghĩa là tỷ giá thị trường VNDUSD gần như chính xác với tỷ giá absolute PPP tính theo BMI. Không rõ Nguyễn Bảo Hoàng có dùng công thức này để tính giá cho Big Mac ở SG hay không.
Như vậy sau khi hiệu chỉnh BMI cho GDP theo đầu người, VND gần như đang ở mức fair value (VN nằm trên đường mầu đỏ). Vậy có cần/nên phá giá VND nữa hay không? Như đã nói bên trên không ai dựa vào BMI để ra quyết định về chính sách tiền tệ/tỷ giá. Nhưng ngay cả nếu chỉ nhìn vào đồ thị này tôi vẫn muốn thấy VN nằm bên dưới chứ không phải bên trên đường mầu đỏ. Điểm có khoảng cách xa đường mầu đỏ nhất ở phía trên là Brazil, còn phía dưới là Hong Kong/Japan. Không biết bạn thế nào chứ tôi prefer Hong Kong/Japan hơn là Brazil (về sức cạnh tranh). Bởi vậy quan điểm của tôi vẫn là nên phá giá VND để tính theo BMI đồng nội tệ của VN undervalued từ 30 đến 40% giống như 2 nước châu Á nói trên.
Hay quá. Tiếp đi anh.ReplyDelete
(#) Absolute có nghĩa là giá trị tuyệt đối trong toán, nó hàm ý chỉ khoảng cách tuyệt đối hay độ dài đoạn thẳng. Nên ở đây absolute PPP dùng là PPP tuyệt đối và relative PPP dùng tương đương là PPP tương đối đưuọc anh ạ. Cái PPP đầu đánh giá độ chênh lệch giữa 2 cái mức giá nên nó là absolute (tuyệt đối) là vì vậy, còn cái sau là độ chênh lệch giữa 2 cái tốc độ thay đổi (tương đối) là vì vậy anh ạReplyDelete
Trước đây là SV e có học nhung lâu quá quên mất. Hôm nay đọc bài a Giang nhớ lại và học được a từ cái thực tế BMI. Rất hay. Cảm ơn a Giang nhiều.ReplyDelete
Bài anh viết hay quá. Em mới đọc đến cái absolute/relative nhưng muốn comment chút xíu, kẻo chút xíu nữa quên mất. Theo em, ở đây cách dùng chữ hợp lý, absolute PPP là PPP tại một thời điểm nào đó, còn relative là một tỉ lệ, so sánh PPP tại thời điểm này với PPP tại thời điểm kia.ReplyDelete
Rất hay!ReplyDelete
Cực kỳ thích phân tích của anh Giang. Hôm đọc bài về BMI ở VN đó, em đã thấy vô lý quá mà chưa biết viết lại thế nào.ReplyDelete
cám ơn anh nhé, em đang cần tìm hiểu về PPP và bài viết của anh đã giúp em rất nhiều. Em cám ơn anhReplyDelete

markdown:
**1.**
Đầu tháng 2/2014 cái tên Vietnam xuất hiện rất nhiều trên báo chí quốc tế nhờ vào ... Flappy Bird và McDonald's. Trái với Flappy Bird đến và đi rất nhanh, franchise McDonald's đầu tiên của VN đã phải mất gần mười năm mới mở cửa được và chắc sẽ ở lại mảnh đất này lâu dài. Nếu Thomas Friedman đúng, sự hiện diện của McDonald's biết đâu sẽ giúp VN tránh được đụng độ quân sự với anh láng giềng phương Bắc trong những năm tới(*). Trước mắt sự hiện diện của McDonald's đã giúp cho VN lọt vào danh sách thành viên của
Khi nói về BMI người ta thường đề cập đến khái niệm Purchasing Power Parity (PPP), ở đây tôi sẽ giải thích kỹ hơn về khái niệm này để tránh nhầm lẫn (bạn nào không quan tâm đến học thuật có thể bỏ qua đoạn này). Trước hết cần phân biệt "lý thuyết" PPP do Gustav Cassel đưa ra năm 1918 với "tỷ giá" PPP do University of Pennsylvania đưa ra từ những năm 1960 và hiện được World Bank quản lý. Hai khái niệm này có cùng gốc gác nhưng hiện được sử dụng độc lập với nhau và rất dễ hiểu nhầm.
Gustav Cassel, nhà kinh tế người Thụy điển cùng thời với Keynes và Hayek, đưa ra ý tưởng xác định tỷ giá giữa 2 đồng tiền dựa vào một qui luật kinh tế khá lâu đời là "law of one price" (LOP), theo đó một loại hàng hóa nhất định sẽ chỉ có thể có một giá dù được mua bán ở các địa điểm khác nhau (nếu không arbitrage sẽ nhanh chóng xảy ra và giá sẽ được quân bình). Cassel cho rằng nếu chi phí vận tải không đáng kể và giữa 2 quốc gia không có hàng rào thuế quan thì LOP sẽ dẫn đến việc tỷ giá giữa hai đồng tiền của hai quốc gia đó phải ở mức đảm bảo giá của một mặt hàng giống nhau ở 2 bên biên giới phải như nhau dù niêm yết bằng đồng tiền nào cũng vậy.
Nói nôm na nếu một chiếc xe hơi ở Mỹ có giá 50000 USD còn ở VN giá 1 tỷ VND thì tỷ giá VNDUSD tuân theo lý thuyết PPP sẽ phải là 20000 VND/USD (giả sử chi phí chuyên chở và thuế quan không đáng kể). Điều này đảm bảo rằng sức mua của 50000 USD ở Mỹ hay ở VN đều như nhau, hay ngược lại sức mua của 1 tỷ VND ở đâu cũng vậy miễn là hai đồng tiền này được tự do chuyển đổi. Đó là lý do của tên gọi Purchasing Power Parity. Khi tỷ giá thực tế không đảm bảo LOP hoặc PPP, một đồng tiền sẽ bị cho là undervalued hoặc overvalued so với đồng tiền kia. Ví dụ nếu giá xe hơi ở Mỹ và VN vẫn giữ như trên nhưng tỷ giá thị trường là 21000 VND/USD thì VND bị cho là undervalued hay USD bị overvalued. Nói cách khác giá của chiếc xe đó ở VN nếu qui đổi sang USD sẽ là 47679 USD, rẻ hơn so với giá ở Mỹ nên LOP không còn đúng nữa và tỷ giá đã không tuân theo PPP.
Giới kinh tế học gọi lý thuyết PPP như trình bày bên trên là absolute PPP, nghĩa là PPP áp dụng cho mặt bằng giá (level) của các loại hàng hóa(#). Mặc dù lý thuyết này rất dễ hiểu và có vẻ chặt chẽ, không cần là chuyên gia kinh tế bạn cũng có thể chỉ ra hàng loạt lý do absolute PPP không thể đúng trên thực tế. Ai cũng có thể thấy giá (tính ra USD) của rất nhiều mặt hàng ở VN khác xa so với giá ở nước ngoài, từ xe hơi, đồ điện tử, cho đến thuốc uống, sữa trẻ em. Trong hàng chục năm qua các nhà kinh tế đã sử dụng rất nhiều kỹ thuật kiểm định từ đơn giản đến hiện đại để tìm cách chứng mình LOP và PPP nhưng đa số đã thất bại (xem thêm
Quay lại ví dụ giá xe hơi bên trên. Giả sử giá xe năm 2013 là 50000 USD ở Mỹ và 1 tỷ VND ở VN, tỷ giá hiện tại là 21000 VND/USD. Nếu trong năm 2014 lạm phát ở VN là 10%, nghĩa là giá xe sẽ tăng lên 1.1 tỷ VND, trong khi lạm phát ở Mỹ chỉ là 2%, giá xe tăng lên 51000 USD, thì tỷ giá sẽ tăng lên 8% (= chênh lệch lạm pháp) nghĩa là 22680 VND/USD. Trong trường hợp này relative PPP đúng và sức mua giữa hai năm 2013 và 2014 không thay đổi. Hay nói theo ngôn ngữ kinh tế học là tỷ giá thực (real exchange rate) không thay đổi. Đa số các nhà kinh tế cho rằng absolute PPP không đúng trên thực tế, may ra relative PPP có thể đúng dù có cũng có nhiều lý do ảnh hưởng đến đọ chính xác của nó (vd chi phí vận tải, hàng rào thuế quan, có nhiều loại hàng hóa, dịch vụ không vận chuyển được, bản chất nền kinh tế khác nhau).
Tóm lại lý thuyết absolute PPP liên quan đến mặt bằng giá ở một thời điểm, relative PPP liên quan đến tốc độ trượt giá tương đối ở hai thời điểm. Với absolute PPP bạn có thể nói tại một thời điểm tỷ giá của một đồng tiền bị under/overvalued, với relative PPP có thể nói tốc độ devaluation/appreciation của một đồng tiền giữa hai thời điểm có phản ánh đủ chênh lệch lạm phát hay không. Giới báo chí (như trường hợp BMI của The Economist) và đa số người dân thường chỉ hiểu PPP theo nghĩa absolute. Giới finance dù hầu như chỉ quan tâm đến relative PPP cũng hay giả định tỷ giá xuất phát điểm phản ánh đúng absolute PPP nên sau một giai đoạn nếu relative PPP đúng thì absolute PPP cũng đúng. Giới kinh tế học hầu như chỉ quan tâm đến relative PPP, trừ một số nhỏ mà tôi sẽ trình bày dưới đây.
Cuối thập kỷ 1960 một số nhà kinh tế ở University of Pennsylvania, cái nôi của hệ thống tài khoản quốc gia SNA sau này, nảy ra ý tưởng so sánh GDP (thời đó phổ biến là GNP) của các nước với nhau. Vì GDP của mỗi nước được thống kê bằng đồng nội tệ của mình, muốn so sánh phải chuyển đổi về một đồng tiền chung. Vấn đề là nếu tỷ giá thị trường tuân thủ theo absolute PPP thì việc chuyển đổi mới có ý nghĩa, bằng không một chiếc xe hơi ở nước này khi định giá bằng đồng tiền khác sẽ có thể nhiều hơn hoặc ít hơn một chiếc xe hơi tương đương ở nước được so sánh. Trong ví dụ xe hơi đầu tiên khi VN chuyển đổi một chiếc xe hơi sản xuất trong nước giá 1 tỷ VND sang USD với tỷ giá 21000 VND/USD, chiếc xe đó sẽ chỉ bằng 0.95 một chiếc xe sản xuất ở Mỹ. Như vậy khi tỷ giá thị trường không phản ánh được sức mua tương đương cần phải xác định một loại tỷ giá cho mục đích chuyển đổi GDP để không bị tình trạng so sánh cam với táo. Tỷ giá hiệu chỉnh này được gọi là tỷ giá PPP còn nghiên cứu ban đầu của UPenn đó được UN tiếp quản và phát triển gọi là International Comparison Program (ICP). ICP sau này được chia cho OECD và WB quản lý mà nhiệm vụ chính là tính tỷ giá PPP cho từng quốc gia để đảm bảo việc so sánh GDP giữa các nước có ý nghĩa.
Nếu nền kinh tế chỉ có một loại hàng hoá duy nhất thì việc tính tỷ giá PPP quá đơn giản. Trong ví dụ xe hơi bên trên tỷ giá thị trường là 21,000 còn tỷ giá PPP là 20,000. Tạp chí The Economist đã tính "tỷ giá PPP" dựa vào một loại hàng hoá duy nhất là chiếc bánh Big Mac của McDonald's cho các nước thành viên của BMI. Với VN tỷ giá PPP theo BMI là 12,975 VND/USD đảm bảo sức mua bánh Big Mac ở VN và Mỹ như nhau. Như vậy với tỷ giá thị trường hiện tại xấp xỉ 21,000 VND đang bị undervalued tính theo sức mua Big Mac. Tất nhiên không nền kinh tế nào đơn giản như vậy mà thường phải có hàng triệu mặt hàng khác nhau, tỷ giá PPP phải đảm bảo tính chất ngang bằng sức mua cho một rổ các loại hàng hoá đó. Phức tạp hơn một chiếc xe hơi sản xuất ở VN dù có thể cùng hiệu Toyota nhưng chắc chắn sẽ khác một chiếc Toyota ở Mỹ về nhiều mặt nên dù chỉ cần tính tỷ giá PPP cho xe hơi cũng phải cân nhắc và hiệu chỉnh nhiều thứ. Chưa kể có những loại hàng hoá dịch vụ ở Mỹ có mà VN không có hoặc ngược lại, hoặc những loại hàng hoá không vận chuyển được như bất động sản. Bởi vậy việc tính toán tỷ giá PPP vô cùng phức tạp và tốn kém, bản thân UN, OECD và WB cũng chỉ tổ chức khảo sát và ước tính tỷ giá PPP cho các nước vài năm một lần. Tỷ giá PPP cho dù được tính toán cẩn thận đến đâu cũng không thể chính xác và hầu như chỉ để so sánh GDP giữa các nước.
Năm 2012 GDP đầu người của VN do World Bank công bố nếu tính theo tỷ giá thị trường VNDUSD là 1750 USD, còn tính theo tỷ giá PPP của chương trình ICP là "3787 international dollar" hay "3787 dollar at PPP". Như vậy tỷ giá PPP chỉ bằng 46% tỷ giá thị trường năm 2012, nghĩa là khoảng 9730 VND/dollar at PPP. Cùng năm đó GDP đầu người của Mỹ là 51,749 và Cambodia là 2454 international dollar, như vậy một người VN có sức mua bằng 7.3% một người Mỹ đồng thời bằng 154.3% một người Cambodia (nếu so sánh theo tỷ giá thị trường thì 2 con số này lần lượt là 3.4% và 185.9%). Như đã nói bên trên tỷ giá PPP chỉ dùng để so sánh GDP/sức mua giữa các nước chứ nếu nói VND undervalued vì số 9730 nhỏ hơn số 21,000 sẽ không chính xác. Tuy nhiên vì international dollar luôn được qui định bằng với USD, nghĩa là GDP của Mỹ tính theo tỷ giá PPP luốn bằng với GDP tính theo "tỷ giá thị trường" nên con số 9787 nói trên có thể hiểu theo nghĩa là tỷ giá VNDUSD tính theo sức mua GDP (do chương trình ICP tính toán, tương tự như BMI tính theo sức mua Big Mac do The Economist tính toán).
Bên cạnh hai loại tỷ giá này WB còn tính theo một loại tỷ giá thứ ba áp dụng lý thuyết relative PPP gọi là "dollar by Atlas method". Thực tế đây là một cách làm tắt, dễ hơn và rẻ hơn so với absolute PPP của chương trình ICP. Phương pháp này tính tỷ giá Atlas để chuyển đổi GNI từ một đồng nội tệ sang dollar bằng cách lấy trung bình tỷ giá thị trường của 3 năm, trong đó 2 năm đầu được hiệu chỉnh chênh lệch lạm phát như theo relative PPP. Hiện tại WB thống kê và công bố GNI theo Atlat method chứ không công bố GDP. Năm 2012 GNI đầu người của VN sử dụng tỷ giá Atlas là 1550 trong khi tính theo tỷ giá PPP là 3650. Lưu ý tất cả các con số trên đây đều là nominal, nghĩa là không loại trừ ảnh hưởng của lạm phát. GDP/GNI tính theo tỷ giá thị trường, Atlas, hay PPP đều có thể tính theo giá cố định của một năm gốc nào đó (real), tôi sẽ không đi sâu thêm về vấn đề này ở đây.
Quay lại BMI và giá một chiếc Big Mac ở SG khi qui đổi sang USD. Tôi đoán không ít người đã bất ngờ khi The Economist cho biết VND đang undervalued dựa vào cách tính BMI của họ. Từ trước tới nay có không ít người cho rằng VND đã bị overvalued quá nhiều dẫn đến hàng hoá VN bị mất dần sức cạnh tranh, cả ở trong nước lẫn khi xuất khẩu. Bản thân tôi đã không dưới một lần khuyến nghị cần phải phá giá VND, nhiều chuyên gia khác cũng có quan điểm như vậy (cũng có những người có ý kiến ngược lại). Vậy có phải phe ủng hộ phá giá đã sai? Tất nhiên lập luận rằng VND đang bị undervalued dựa vào absolute PPP và chỉ một mặt hàng duy nhất mới hiện diên ở VN được vài ngày thì chưa chắc đã chính xác. Nhưng vấn đề không chỉ có vậy.
Ở VN mỗi khi một vị quan chức nào đó nói giá điện hay giá xăng ở VN tính ra USD vẫn còn rẻ hơn ở nhiều nước trong khu vực người dân ngay lập tức lập luận rằng nhưng thu nhập của họ gấp mấy lần của ta. Các nhà kinh tế cũng lập luận y như vậy, mà cụ thể là những người xây dựng BMI của The Economist. Trên trang web chuyên đề BMI của tạp chí này có đồ thị sau:
Trục hoành của đồ thị là GDP đầu người (nominal) năm 2011 qui đổi ra USD theo tỷ giá thị trường (số liệu do IMF công bố, có hơi khác so với số liệu của WB), còn trục tung là giá một chiếc Big Mac qui đổi ra USD theo cùng tỷ giá. Mỗi điểm tròn trên đồ thị là một nước thành viên của BMI, điểm mầu xanh ở bên cực trái là VN (tôi vẽ thêm vì The Economist chưa cập nhật). Đường mầu đỏ là ước lượng tuyến tính (OLS) giữa 2 đại lượng này, nghĩa là với một mức GDP đầu người nhất định chúng ta có thể dự đoán được giá một cái Big Mac là bao nhiêu. Trong một
Như vậy sau khi hiệu chỉnh BMI cho GDP theo đầu người, VND gần như đang ở mức fair value (VN nằm trên đường mầu đỏ). Vậy có cần/nên phá giá VND nữa hay không? Như đã nói bên trên không ai dựa vào BMI để ra quyết định về chính sách tiền tệ/tỷ giá. Nhưng ngay cả nếu chỉ nhìn vào đồ thị này tôi vẫn muốn thấy VN nằm bên dưới chứ không phải bên trên đường mầu đỏ. Điểm có khoảng cách xa đường mầu đỏ nhất ở phía trên là Brazil, còn phía dưới là Hong Kong/Japan. Không biết bạn thế nào chứ tôi prefer Hong Kong/Japan hơn là Brazil (về sức cạnh tranh). Bởi vậy quan điểm của tôi vẫn là nên phá giá VND để tính theo BMI đồng nội tệ của VN undervalued từ 30 đến 40% giống như 2 nước châu Á nói trên.
[Big Mac Index](http://www.economist.com/content/big-mac-index)(BMI) của tạp chí The Economist. Mặc dù ý nghĩa kinh tế và học thuật của BMI không đáng kể (ý tưởng BMI có nguồn gốc từ một lời nói đùa), việc VN được một tạp chí kinh tế tài chính hàng đầu thế giới quan tâm là một tín hiệu đáng mừng (**). *(*) Trong quyển The Lexus and the Olive Tree năm 1999, Thomas Friedman đã đưa ra một giả thuyết gọi là "Golden Arches Theory of Conflict Prevention", theo đó 2 quốc gia cùng có sự hiện diện của McDonald's sẽ không gây chiến với nhau. Mặc dù đã có một vài ngoại lệ, thuyết này cho đến nay về cơ bản khá chính xác.* *(**): Hiện tại McDonald's đã có mặt ở 122 quốc gia, tuy nhiên BMI chỉ bao gồm 44 quốc gia và vùng lãnh thổ (thực tế là 55 quốc gia nhưng 12 nước trong EMU đã được gộp chung lại trong một chuỗi index sau khi đồng Euro ra đời).* **2.**
Khi nói về BMI người ta thường đề cập đến khái niệm Purchasing Power Parity (PPP), ở đây tôi sẽ giải thích kỹ hơn về khái niệm này để tránh nhầm lẫn (bạn nào không quan tâm đến học thuật có thể bỏ qua đoạn này). Trước hết cần phân biệt "lý thuyết" PPP do Gustav Cassel đưa ra năm 1918 với "tỷ giá" PPP do University of Pennsylvania đưa ra từ những năm 1960 và hiện được World Bank quản lý. Hai khái niệm này có cùng gốc gác nhưng hiện được sử dụng độc lập với nhau và rất dễ hiểu nhầm.
Gustav Cassel, nhà kinh tế người Thụy điển cùng thời với Keynes và Hayek, đưa ra ý tưởng xác định tỷ giá giữa 2 đồng tiền dựa vào một qui luật kinh tế khá lâu đời là "law of one price" (LOP), theo đó một loại hàng hóa nhất định sẽ chỉ có thể có một giá dù được mua bán ở các địa điểm khác nhau (nếu không arbitrage sẽ nhanh chóng xảy ra và giá sẽ được quân bình). Cassel cho rằng nếu chi phí vận tải không đáng kể và giữa 2 quốc gia không có hàng rào thuế quan thì LOP sẽ dẫn đến việc tỷ giá giữa hai đồng tiền của hai quốc gia đó phải ở mức đảm bảo giá của một mặt hàng giống nhau ở 2 bên biên giới phải như nhau dù niêm yết bằng đồng tiền nào cũng vậy.
Nói nôm na nếu một chiếc xe hơi ở Mỹ có giá 50000 USD còn ở VN giá 1 tỷ VND thì tỷ giá VNDUSD tuân theo lý thuyết PPP sẽ phải là 20000 VND/USD (giả sử chi phí chuyên chở và thuế quan không đáng kể). Điều này đảm bảo rằng sức mua của 50000 USD ở Mỹ hay ở VN đều như nhau, hay ngược lại sức mua của 1 tỷ VND ở đâu cũng vậy miễn là hai đồng tiền này được tự do chuyển đổi. Đó là lý do của tên gọi Purchasing Power Parity. Khi tỷ giá thực tế không đảm bảo LOP hoặc PPP, một đồng tiền sẽ bị cho là undervalued hoặc overvalued so với đồng tiền kia. Ví dụ nếu giá xe hơi ở Mỹ và VN vẫn giữ như trên nhưng tỷ giá thị trường là 21000 VND/USD thì VND bị cho là undervalued hay USD bị overvalued. Nói cách khác giá của chiếc xe đó ở VN nếu qui đổi sang USD sẽ là 47679 USD, rẻ hơn so với giá ở Mỹ nên LOP không còn đúng nữa và tỷ giá đã không tuân theo PPP.
Giới kinh tế học gọi lý thuyết PPP như trình bày bên trên là absolute PPP, nghĩa là PPP áp dụng cho mặt bằng giá (level) của các loại hàng hóa(#). Mặc dù lý thuyết này rất dễ hiểu và có vẻ chặt chẽ, không cần là chuyên gia kinh tế bạn cũng có thể chỉ ra hàng loạt lý do absolute PPP không thể đúng trên thực tế. Ai cũng có thể thấy giá (tính ra USD) của rất nhiều mặt hàng ở VN khác xa so với giá ở nước ngoài, từ xe hơi, đồ điện tử, cho đến thuốc uống, sữa trẻ em. Trong hàng chục năm qua các nhà kinh tế đã sử dụng rất nhiều kỹ thuật kiểm định từ đơn giản đến hiện đại để tìm cách chứng mình LOP và PPP nhưng đa số đã thất bại (xem thêm
[entry này](http://kinhtetaichinh.blogspot.com.au/2011/04/book-review.html)). Bởi vậy một phiên bản PPP ít chặt chẽ hơn được đưa ra, gọi là relative PPP. Theo lý thuyết này bất kể LOP hiện tại có đúng hay không tốc độ thay đổi tỷ giá của hai đồng tiền giữa hai thời điểm phải phản ánh tốc độ lạm phát của hai quốc gia.
Quay lại ví dụ giá xe hơi bên trên. Giả sử giá xe năm 2013 là 50000 USD ở Mỹ và 1 tỷ VND ở VN, tỷ giá hiện tại là 21000 VND/USD. Nếu trong năm 2014 lạm phát ở VN là 10%, nghĩa là giá xe sẽ tăng lên 1.1 tỷ VND, trong khi lạm phát ở Mỹ chỉ là 2%, giá xe tăng lên 51000 USD, thì tỷ giá sẽ tăng lên 8% (= chênh lệch lạm pháp) nghĩa là 22680 VND/USD. Trong trường hợp này relative PPP đúng và sức mua giữa hai năm 2013 và 2014 không thay đổi. Hay nói theo ngôn ngữ kinh tế học là tỷ giá thực (real exchange rate) không thay đổi. Đa số các nhà kinh tế cho rằng absolute PPP không đúng trên thực tế, may ra relative PPP có thể đúng dù có cũng có nhiều lý do ảnh hưởng đến đọ chính xác của nó (vd chi phí vận tải, hàng rào thuế quan, có nhiều loại hàng hóa, dịch vụ không vận chuyển được, bản chất nền kinh tế khác nhau).
Tóm lại lý thuyết absolute PPP liên quan đến mặt bằng giá ở một thời điểm, relative PPP liên quan đến tốc độ trượt giá tương đối ở hai thời điểm. Với absolute PPP bạn có thể nói tại một thời điểm tỷ giá của một đồng tiền bị under/overvalued, với relative PPP có thể nói tốc độ devaluation/appreciation của một đồng tiền giữa hai thời điểm có phản ánh đủ chênh lệch lạm phát hay không. Giới báo chí (như trường hợp BMI của The Economist) và đa số người dân thường chỉ hiểu PPP theo nghĩa absolute. Giới finance dù hầu như chỉ quan tâm đến relative PPP cũng hay giả định tỷ giá xuất phát điểm phản ánh đúng absolute PPP nên sau một giai đoạn nếu relative PPP đúng thì absolute PPP cũng đúng. Giới kinh tế học hầu như chỉ quan tâm đến relative PPP, trừ một số nhỏ mà tôi sẽ trình bày dưới đây.
*(#) Chữ "absolute" trong toán học chỉ giá trị tuyệt đối, nghĩa là giá trị không tính đến dấu. Tôi không hiểu tại sao trong finance và thỉnh thoảng trong kinh tế học (như trong trường hợp ý thuyết PPP này) chữ "absolute" lại được dùng thay cho "level" để phân biệt với "growth rate".* **3.**
Cuối thập kỷ 1960 một số nhà kinh tế ở University of Pennsylvania, cái nôi của hệ thống tài khoản quốc gia SNA sau này, nảy ra ý tưởng so sánh GDP (thời đó phổ biến là GNP) của các nước với nhau. Vì GDP của mỗi nước được thống kê bằng đồng nội tệ của mình, muốn so sánh phải chuyển đổi về một đồng tiền chung. Vấn đề là nếu tỷ giá thị trường tuân thủ theo absolute PPP thì việc chuyển đổi mới có ý nghĩa, bằng không một chiếc xe hơi ở nước này khi định giá bằng đồng tiền khác sẽ có thể nhiều hơn hoặc ít hơn một chiếc xe hơi tương đương ở nước được so sánh. Trong ví dụ xe hơi đầu tiên khi VN chuyển đổi một chiếc xe hơi sản xuất trong nước giá 1 tỷ VND sang USD với tỷ giá 21000 VND/USD, chiếc xe đó sẽ chỉ bằng 0.95 một chiếc xe sản xuất ở Mỹ. Như vậy khi tỷ giá thị trường không phản ánh được sức mua tương đương cần phải xác định một loại tỷ giá cho mục đích chuyển đổi GDP để không bị tình trạng so sánh cam với táo. Tỷ giá hiệu chỉnh này được gọi là tỷ giá PPP còn nghiên cứu ban đầu của UPenn đó được UN tiếp quản và phát triển gọi là International Comparison Program (ICP). ICP sau này được chia cho OECD và WB quản lý mà nhiệm vụ chính là tính tỷ giá PPP cho từng quốc gia để đảm bảo việc so sánh GDP giữa các nước có ý nghĩa.
Nếu nền kinh tế chỉ có một loại hàng hoá duy nhất thì việc tính tỷ giá PPP quá đơn giản. Trong ví dụ xe hơi bên trên tỷ giá thị trường là 21,000 còn tỷ giá PPP là 20,000. Tạp chí The Economist đã tính "tỷ giá PPP" dựa vào một loại hàng hoá duy nhất là chiếc bánh Big Mac của McDonald's cho các nước thành viên của BMI. Với VN tỷ giá PPP theo BMI là 12,975 VND/USD đảm bảo sức mua bánh Big Mac ở VN và Mỹ như nhau. Như vậy với tỷ giá thị trường hiện tại xấp xỉ 21,000 VND đang bị undervalued tính theo sức mua Big Mac. Tất nhiên không nền kinh tế nào đơn giản như vậy mà thường phải có hàng triệu mặt hàng khác nhau, tỷ giá PPP phải đảm bảo tính chất ngang bằng sức mua cho một rổ các loại hàng hoá đó. Phức tạp hơn một chiếc xe hơi sản xuất ở VN dù có thể cùng hiệu Toyota nhưng chắc chắn sẽ khác một chiếc Toyota ở Mỹ về nhiều mặt nên dù chỉ cần tính tỷ giá PPP cho xe hơi cũng phải cân nhắc và hiệu chỉnh nhiều thứ. Chưa kể có những loại hàng hoá dịch vụ ở Mỹ có mà VN không có hoặc ngược lại, hoặc những loại hàng hoá không vận chuyển được như bất động sản. Bởi vậy việc tính toán tỷ giá PPP vô cùng phức tạp và tốn kém, bản thân UN, OECD và WB cũng chỉ tổ chức khảo sát và ước tính tỷ giá PPP cho các nước vài năm một lần. Tỷ giá PPP cho dù được tính toán cẩn thận đến đâu cũng không thể chính xác và hầu như chỉ để so sánh GDP giữa các nước.
Năm 2012 GDP đầu người của VN do World Bank công bố nếu tính theo tỷ giá thị trường VNDUSD là 1750 USD, còn tính theo tỷ giá PPP của chương trình ICP là "3787 international dollar" hay "3787 dollar at PPP". Như vậy tỷ giá PPP chỉ bằng 46% tỷ giá thị trường năm 2012, nghĩa là khoảng 9730 VND/dollar at PPP. Cùng năm đó GDP đầu người của Mỹ là 51,749 và Cambodia là 2454 international dollar, như vậy một người VN có sức mua bằng 7.3% một người Mỹ đồng thời bằng 154.3% một người Cambodia (nếu so sánh theo tỷ giá thị trường thì 2 con số này lần lượt là 3.4% và 185.9%). Như đã nói bên trên tỷ giá PPP chỉ dùng để so sánh GDP/sức mua giữa các nước chứ nếu nói VND undervalued vì số 9730 nhỏ hơn số 21,000 sẽ không chính xác. Tuy nhiên vì international dollar luôn được qui định bằng với USD, nghĩa là GDP của Mỹ tính theo tỷ giá PPP luốn bằng với GDP tính theo "tỷ giá thị trường" nên con số 9787 nói trên có thể hiểu theo nghĩa là tỷ giá VNDUSD tính theo sức mua GDP (do chương trình ICP tính toán, tương tự như BMI tính theo sức mua Big Mac do The Economist tính toán).
Bên cạnh hai loại tỷ giá này WB còn tính theo một loại tỷ giá thứ ba áp dụng lý thuyết relative PPP gọi là "dollar by Atlas method". Thực tế đây là một cách làm tắt, dễ hơn và rẻ hơn so với absolute PPP của chương trình ICP. Phương pháp này tính tỷ giá Atlas để chuyển đổi GNI từ một đồng nội tệ sang dollar bằng cách lấy trung bình tỷ giá thị trường của 3 năm, trong đó 2 năm đầu được hiệu chỉnh chênh lệch lạm phát như theo relative PPP. Hiện tại WB thống kê và công bố GNI theo Atlat method chứ không công bố GDP. Năm 2012 GNI đầu người của VN sử dụng tỷ giá Atlas là 1550 trong khi tính theo tỷ giá PPP là 3650. Lưu ý tất cả các con số trên đây đều là nominal, nghĩa là không loại trừ ảnh hưởng của lạm phát. GDP/GNI tính theo tỷ giá thị trường, Atlas, hay PPP đều có thể tính theo giá cố định của một năm gốc nào đó (real), tôi sẽ không đi sâu thêm về vấn đề này ở đây.
**4.**
Quay lại BMI và giá một chiếc Big Mac ở SG khi qui đổi sang USD. Tôi đoán không ít người đã bất ngờ khi The Economist cho biết VND đang undervalued dựa vào cách tính BMI của họ. Từ trước tới nay có không ít người cho rằng VND đã bị overvalued quá nhiều dẫn đến hàng hoá VN bị mất dần sức cạnh tranh, cả ở trong nước lẫn khi xuất khẩu. Bản thân tôi đã không dưới một lần khuyến nghị cần phải phá giá VND, nhiều chuyên gia khác cũng có quan điểm như vậy (cũng có những người có ý kiến ngược lại). Vậy có phải phe ủng hộ phá giá đã sai? Tất nhiên lập luận rằng VND đang bị undervalued dựa vào absolute PPP và chỉ một mặt hàng duy nhất mới hiện diên ở VN được vài ngày thì chưa chắc đã chính xác. Nhưng vấn đề không chỉ có vậy.
Ở VN mỗi khi một vị quan chức nào đó nói giá điện hay giá xăng ở VN tính ra USD vẫn còn rẻ hơn ở nhiều nước trong khu vực người dân ngay lập tức lập luận rằng nhưng thu nhập của họ gấp mấy lần của ta. Các nhà kinh tế cũng lập luận y như vậy, mà cụ thể là những người xây dựng BMI của The Economist. Trên trang web chuyên đề BMI của tạp chí này có đồ thị sau:
Trục hoành của đồ thị là GDP đầu người (nominal) năm 2011 qui đổi ra USD theo tỷ giá thị trường (số liệu do IMF công bố, có hơi khác so với số liệu của WB), còn trục tung là giá một chiếc Big Mac qui đổi ra USD theo cùng tỷ giá. Mỗi điểm tròn trên đồ thị là một nước thành viên của BMI, điểm mầu xanh ở bên cực trái là VN (tôi vẽ thêm vì The Economist chưa cập nhật). Đường mầu đỏ là ước lượng tuyến tính (OLS) giữa 2 đại lượng này, nghĩa là với một mức GDP đầu người nhất định chúng ta có thể dự đoán được giá một cái Big Mac là bao nhiêu. Trong một
[bài báo năm 2011](http://www.economist.com/blogs/dailychart/2011/07/big-mac-index)tạp chí The Economist lập luận rằng đánh giá mức độ over/undervalued của một đồng tiền dựa vào BMI ít nhất phải hiệu chỉnh cho mức độ chênh lệch GDP đầu người. Cụ thể là không nên so sánh giá một cái Big Mac ở VN là 2.84 USD với một cái ở Mỹ giá 4.62 USD để kết luận VND đang bị undervalued. Chính xác hơn phải so sánh giá 2.84 với mức giá trên đường mầu đỏ có vị trí trục hoành bằng với GDP đầu người của VN (gọi là fitted value hoặc fair value). Ước lượng của tôi sử dụng số liệu GDP đầu người năm 2012 do IMF công bố fitted value cho Big Mac ở VN là 2.84 USD, nghĩa là tỷ giá thị trường VNDUSD gần như chính xác với tỷ giá absolute PPP tính theo BMI. Không rõ Nguyễn Bảo Hoàng có dùng công thức này để tính giá cho Big Mac ở SG hay không.
Như vậy sau khi hiệu chỉnh BMI cho GDP theo đầu người, VND gần như đang ở mức fair value (VN nằm trên đường mầu đỏ). Vậy có cần/nên phá giá VND nữa hay không? Như đã nói bên trên không ai dựa vào BMI để ra quyết định về chính sách tiền tệ/tỷ giá. Nhưng ngay cả nếu chỉ nhìn vào đồ thị này tôi vẫn muốn thấy VN nằm bên dưới chứ không phải bên trên đường mầu đỏ. Điểm có khoảng cách xa đường mầu đỏ nhất ở phía trên là Brazil, còn phía dưới là Hong Kong/Japan. Không biết bạn thế nào chứ tôi prefer Hong Kong/Japan hơn là Brazil (về sức cạnh tranh). Bởi vậy quan điểm của tôi vẫn là nên phá giá VND để tính theo BMI đồng nội tệ của VN undervalued từ 30 đến 40% giống như 2 nước châu Á nói trên.
Hay quá. Tiếp đi anh.ReplyDelete
(#) Absolute có nghĩa là giá trị tuyệt đối trong toán, nó hàm ý chỉ khoảng cách tuyệt đối hay độ dài đoạn thẳng. Nên ở đây absolute PPP dùng là PPP tuyệt đối và relative PPP dùng tương đương là PPP tương đối đưuọc anh ạ. Cái PPP đầu đánh giá độ chênh lệch giữa 2 cái mức giá nên nó là absolute (tuyệt đối) là vì vậy, còn cái sau là độ chênh lệch giữa 2 cái tốc độ thay đổi (tương đối) là vì vậy anh ạReplyDelete
Trước đây là SV e có học nhung lâu quá quên mất. Hôm nay đọc bài a Giang nhớ lại và học được a từ cái thực tế BMI. Rất hay. Cảm ơn a Giang nhiều.ReplyDelete
Bài anh viết hay quá. Em mới đọc đến cái absolute/relative nhưng muốn comment chút xíu, kẻo chút xíu nữa quên mất. Theo em, ở đây cách dùng chữ hợp lý, absolute PPP là PPP tại một thời điểm nào đó, còn relative là một tỉ lệ, so sánh PPP tại thời điểm này với PPP tại thời điểm kia.ReplyDelete
Rất hay!ReplyDelete
Cực kỳ thích phân tích của anh Giang. Hôm đọc bài về BMI ở VN đó, em đã thấy vô lý quá mà chưa biết viết lại thế nào.ReplyDelete
cám ơn anh nhé, em đang cần tìm hiểu về PPP và bài viết của anh đã giúp em rất nhiều. Em cám ơn anhReplyDelete

Server: GSE

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, max-age=0

X-XSS-Protection: 1; mode=block