text:
Dăm bông thịt heo hay còn gọi là jambon rất ngon lại có thể để dành ăn tết cũng rất hợp. Cách làm dăm bông thịt heo ngon dễ làm tại nhà bạn có thể áp dụng…
Món ngon ngày tết
Cách làm giò lụa siêu ngon siêu mịn không chất bảo quản để đón tết
Xuân đang gần đến, Tết Nguyên Đán cũng theo xuân đang ngấp nghé ngay thềm cửa hiên nhà. Cũng là lúc báo hiệu chúng ta cần chuẩn bị các món ăn dành cho ngày tết….
Cách làm giò thủ thơm ngon dai giòn đón tết nguyên đán
Tết là thời gian quí giá nhất trong năm khi chúng ta có dịp đoàn tụ với người thân sau một năm làm việc vất vả. Cả nhà sum họp, quây quần bên mâm cơm…
Cách làm mứt chuối khô dẻo thơm ngon đãi khách ngày Tết
Chuối khô là một trong những món ăn vặt được nhiều người yêu thích, vừa mang vị đậm đà của đường, vị thơm của chuối. Khi ăn giòn tan thích hợp để đãi khách trong…

markdown:
Dăm bông thịt heo hay còn gọi là jambon rất ngon lại có thể để dành ăn tết cũng rất hợp. Cách làm dăm bông thịt heo ngon dễ làm tại nhà bạn có thể áp dụng…
# Món ngon ngày tết
###
[
Cách làm giò lụa siêu ngon siêu mịn không chất bảo quản để đón tết ](https://giadinh.tv/cach-lam-gio-lua/)
Xuân đang gần đến, Tết Nguyên Đán cũng theo xuân đang ngấp nghé ngay thềm cửa hiên nhà. Cũng là lúc báo hiệu chúng ta cần chuẩn bị các món ăn dành cho ngày tết….
###
[
Cách làm giò thủ thơm ngon dai giòn đón tết nguyên đán ](https://giadinh.tv/cach-lam-gio-thu/)
Tết là thời gian quí giá nhất trong năm khi chúng ta có dịp đoàn tụ với người thân sau một năm làm việc vất vả. Cả nhà sum họp, quây quần bên mâm cơm…
###
[
Cách làm mứt chuối khô dẻo thơm ngon đãi khách ngày Tết ](https://giadinh.tv/cach-lam-mut-chuoi-kho/)
Chuối khô là một trong những món ăn vặt được nhiều người yêu thích, vừa mang vị đậm đà của đường, vị thơm của chuối. Khi ăn giòn tan thích hợp để đãi khách trong…

Server: Nginx

X-Powered-By: VPSSIM


text:
Nơi Dòng Sông Lẻ Bạn 2
Sau tết, giữa năm đệ thất, vì công việc làm ăn mới ba mẹ tôi dọn về Tây Ninh ở. Buổi sáng ngày cuối trước khi theo chuyến xe hàng mướn của anh năm Đen xóm trên chỡ đống đồ đạc còn lại, mẹ tôi dắt tôi đi từ giã mấy người quen hàng xóm rồi ra cầu đò chờ đón chuyến đò giữa trưa của bà tư đưa qua bên kia sông, phía cù lao nhà Hân ngày trước để bà thăm lại mộ bác Diệu lần cuối. Trời bây giờ đã lưng chừng mùa xuân rồi mà cũng còn vài cơn gió đông nhè nhẹ lạnh. Gốc mai già đơn độc trước cổng trụ sở xã vẫn còn lưa thưa dăm cánh hoa cuối mùa tiếc nuối.
Từ ngày Hân đi, chưa lần nào tôi ra lại cầu đò, thiếu Hân tôi thấy nó đáng ghét và chẳng cần nhìn thêm chi nữa. Không còn Hân, tôi không còn thương tiếng mưa êm đềm trên mái tranh già mà muốn mưa như bùng như bão nhưng lại sợ ở nơi đang ở Hân sẽ lạnh cả lòng. Cái trống trường treo lũng lẵng ở hành lang ngay lớp nhất là cái để thương để nhớ mỗi khi vào lớp ra về thay vì không thích nó như xưa vì từng âm thanh vang lên bây giờ tưởng chừng như còn Hân đừng chờ mình đâu đó. Tôi cũng không buồn đi ngang qua quán nước ọp ẹp bán bánh tai heo trên đường tới trường, tôi chẳng thèm ăn dù nó có bốc mùi thơm ngào ngạt. Cái hơi nóng bập bùng của nhóm lửa lá bàng khô ở góc sân trường mà cô thầy cho phép đốt trong những sáng đầu thu đã không còn đủ ấm để sưỡi trọn nổi nhớ Hân trong lòng tôi từ đó. Tôi cất giữ cuốn tập viết cũ, có ép đôi ba cánh bướm và những cánh hoa khô mà Hân đã tặng hôm chia tay tại cầu đò một cách cẩn thận trong cái cặp đi học mỗi ngày để được thấy hai đứa vẫn còn đi bên nhau trên đường đến trường ngày hai buổi.
Lên bờ, mẹ nắm tay tôi đi lần theo con đường đất mòn sau xóm nhà cù lao. Phía bên kia căn nhà tranh nhỏ của Hân và mấy bụi chuối già không còn đó nữa. Băng qua cái đầm sen rộng ở phần đầu của con rạch chảy theo chiều ra sông, tôi bỏ tay mẹ ra, ngắt vội cái hoa sen lớn đỏ thắm và hai bông súng trắng nhỏ nhoi rồi chạy vội theo chân bà về hướng nghĩa trang cũ. Xác xơ hàng cây dừa già nua đứng lặng câm trong cái nắng giữa trưa gay gắt đổ. Tới mộ bác Diệu, mẹ đi quanh chầm chậm nói thì thầm gì đó rồi bà nhìn tôi với đôi mắt rưng rưng. Tôi cắm vội cái hoa sen và hai bông súng trắng trước tấm bia bằng xi măng đã úa màu lam xẩm. Tôi chỉ cho mẹ xem hoa sen là bác Diệu, bông súng là tôi và Hân, hai cái bông súng nhỏ nhoi tội nghiệp sẽ còn mãi tươi vì đã có cái hoa sen vĩ đại vương mình che sức nắng nung người của trời đất. Mẹ vò đầu tôi, nói thêm gì đó trước mộ sau khi đốt mấy cây nhang thơm mùi bông cúc. Nghe lời mẹ tôi đứng cúi đầu xá nhiều xá, nghe môi mình chơtï mặn mới biết rằng mình đã khóc tự hồi nào.
Trở lại chợ, mẹ con tôi nhìn căn nhà lần cuối vì ngày mai nó sẽ thuộc vào người chủ mới, ông bà cai tổng Huân ở chợ Gò Dầu Hạ. Chiếc xe chỡ hàng chạy chầm chậm ra ngã ba, rẽ trái rồi thẳng hướng lên Tây Ninh, mẹ ôm tôi vào lòng nhìn lại xa xa phía sau. Cái truông nứa dài nằm đàng sau những đám ruộng trơ gốc rạ sau mùa gặt cuối năm hai bên đường dần dần mất hút. Lẽ loi đâu đó vài cụm mây chiều hững hờ xuống thấp. Tôi mang theo cái ký ức buồn thiu theo mẹ bỏ Hiệp Thạnh đi từ buổi chiều trời quên mưa hôm đó.
Ngày đầu tựu trường năm đệ thất, vai mang cái cặp đi học trong đó có cuốn tập ép hình hoa và bướm của Hân tặng, tôi đứng thấp thõm ngay ngã ba xế lối vào cho con gái, cái thấp thõm như những sáng chờ Hân theo con đò bà Tư qua sông ngay cầu đò, dõi mắt tìm Hân trong đám đông học trò chưa quen cho tới khi cánh cổng sắt vô tình hờ khép lại. Những ngày sau đó tôi cũng đến trường thật sớm, đứng chỗ cũ tìm Hân cho đến khi vào học và không biết là mình đã đứng như vậy trong bao nhiêu ngày.Trời đã chập chửng có đôi ba cơn mưa đầu mùa, tôi thôi không còn đứng tìm Hân nữa từ những ngày đầu mùa thi đệ nhị lục cá nguyệt.
Tôi chơi thân với Bảo không lâu sau khi Bảo vào học trễ được sắp ngồi kế bên mình. Nhà Bảo là căn biệt thự khá đẹp trên đường Võ Tánh, không xa ngã ba chợ cũ bao nhiêu. Ba của Bảo là một công chức cao cấp trong tòa hành chánh tỉnh. Hai bác rất hiền và thương người mặc dù không theo đạo nào cả. Sáng sớm từ nhà mình, một căn nhà gạch không nhỏ lắm ở khúc đường Pasteur, gần nhà thờ tỉnh, tôi đi bộ ngang nhà Bảo rồi hai đứa cùng đi chung tới trường. Mỗi lần cùng đứng chờ tôi nhìn đám con gái vào cổng trước cửa trường, vào lớp học Bảo cười toe toét cho rằng chắc tôi thích ai đó. Không giống như tôi, Bảo không học giỏi lắm nhưng mới đệ thất mà xem ra ngang tàng nhưng sẳn sàng giúp bạn nếu bị người khác ăn hiếp. Hai đứa chiều nào cũng đạp xe đi khắp hang cùng ngõ hẹp, từ cuối phố Gia Long đến ngã ba Giếng Mạch. Không có tiền nhiều nhưng bánh mì, nước đá nhận chế si-rô đỏ cũng đủ chia làm hai phần không dư không thiếu trong suốt mấy năm học. Hai đứa tập tành làm thơ đầu năm đệ tứ, cũng học tới học lui mấy chữ bằng bằng trắc trắc, cũng viết để tặng người này người nọ nhưng tất cả chỉ là thơ con cóc.
Thứ bảy chủ nhật không thấy mặt tôi ở nhà là ba mẹ biết ngay tôi đang ở đâu và ngược lại ba mẹ Bảo cũng vậy. Hai đứa lớn dần với mớ kỷ niệm thân yêu không dễ tìm ở đâu được. Chiến tranh dần dần lan rộng và căng thẳng hơn những năm qua. Tiếng đại bác có thể nghe văng vẳng từ xa ở miệt biên giới. Có những đêm tối trời ánh sáng hỏa châu bập bùng như ánh sáng vàng vỏ của một nửa vầng trăng lên muộn giữa khuya. Không may cái đồn điền cao su của gia đình từ cầu Trà Phí chạy lên tới bên này chân núi Bà Đen bị thiệt hại nặng vì mấy trận đánh của đôi bên, cho nên ba mẹ tôi quyết định tạm gởi tôi cho một ông cậu ở Sài Gòn học tiếp năm đệ tam. Tôi và Bảo chia tay trong lúc cái bắt đầu biết buồn của lưng chừng tuổi mình mới lớn sau mùa hè năm đệ tứ. Năm đó, tôi có về lại Tây Ninh ăn tết và hai đứa đi chơi với nhau đôi ngày ít ỏi.
Tôi về lại Tây Ninh học lên đệ nhị vì mẹ tôi không muốn tôi xa nhà vã lại ba tôi cũng đã chùng chân mõi gối đời lưu lạc nên ông không phản đối. Ngày đầu năm học mới trong lúc đứng chờ Bảo vào phòng thầy giám học hỏi han gì đó ngoài hành lang, tôi giựt thót người khi nghe có tiếng gọi tên Hân trong nhóm ba cô nói cười luôn miệng đi ngang qua. Tôi chạy vụt theo chân mặc cho Bảo réo một réo hai. Hân quay lại, cả hai đứa nhìn nhau khóc rấm rứt. Ngày hai đứa khóc trước mộ mẹ Hân, tôi không biết tại sao nhưng tôi hiểu lần này tại sao tôi lại khóc. Hân ôm mặt rưng rưng tôi cúi đầu nghẹn tiếng. Đám bạn Hân phía bên kia ngơ ngác, Bảo bên này cũng trố mắt lặng thinh. Trời đã có một chút nắng sớm, chuông vào học kéo dài rồi ngưng bặt, Hân vẫy tay cùng mấy cô bạn trở lên lớp, tôi vui mừng kéo Bảo băng qua cái sân trường loang lỡ cỏ của những ngày cuối hè. Cuốn sách vật lý cứ để mở trang đầu trên bàn lớp học mặc dù thầy đã giảng thật lâu, tôi nhìn Bảo cười. Đã từ lâu lắm rồi tôi mới có một cái cười trọn vẹn.
Hân theo bà dì họ về Bến Cầu ở chừng không hơn nửa năm thì bà dì lập gia đình rồi theo chồng xuống Trãng Bàng, nhà ở ngay ngã ba đường vào Tha La xóm đạo. Dì cũng dắt díu Hân theo và cho vào học tại trường trung học quận. Lên Tây Ninh, Hân cùng cô bạn khác cũng quê Trãng Bàng ở trọ tại một căn phố của dãy nhà ngói cũ không xa trường. Cùng với Bảo, ba người xem nhau như là bạn thân. Tôi kể cho Bảo nghe chuyện quê nghèo Hiệp Thạnh có cái bến đò cũ kỷ, có cái bánh tai heo, có cái vườn chuối thơm hương cau của Hân và con đò chỡ Hân bỏ xóm theo về phương xa khác. Chiều tan trường, đi bên nhau ai cũng muốn con đường về nhà trọ Hân hun hút dài thêm nữa.
Tôi đưa Hân về thăm ba mẹ. Gặp lại Hân ông bà mừng vui khôn xiết nhất là mẹ tôi, bà thì thầm tiếng thương tiếng mến gì đó luôn miệng. Mỗi lần tôi đưa Hân về, bà đều đi theo sau dúi vào tay Hân xấp giấy nho nhỏ. Mãi đến sau này ba mới nói cho tôi biết là bà cho Hân chút ít tiền xài. Mới đó mà trời sắp vào những ngày cuối đông, đường phố đã biết lạnh, phía bên kia sông chiều về sương đêm thường xuống sớm. Tiếng súng của chiến trận vẫn nghe rõ từng đêm qua từng đêm, hỏa châu cũng le lói nhạt nhòa ẩn hiện ở một góc trời xa xa đâu đó. Trong cái lạnh của nửa lễ giáng sinh, tôi và Hân đứng chấp tay bên nhau trước tượng Chúa ngoài sân nhà thờ, hai đứa nói với nhau tiếng yêu lần đầu và xin Chúa ban phước lành cho chúng tôi đến ngày cuối đời. Ở trên gác chuông cao, tiếng chuông một lần nữa ngân vang và kéo dài theo những hạt mưa như bụi bất chợt về chênh chếch nửa khuya.
Lên đại học, Hân vào Đại học Sư Phạm để tròn ước mơ làm cô giáo còn tôi thì không khá lắm nên đành lang thang trên giãng đường trường Luật. Mớ kỷ niệm xưa ở quê nhà chưa kịp nói cho nhau trọn vẹn thì đã ôm ấp thêm những buồn vui mới nào là thương hàng phượng bên đường mỗi chiều đón Hân về chung bước, nào là nhớ bóng mát che ngang đầu hai đứa, nấn níu không chịu về để mặc con đường Duy Tân hun hút dài. Cũng dìu nhau trốn mưa bên vĩa hè Nguyền Huệ hay đan tay nhau để Hân thả tóc dài theo lá me bay nửa ngõ Gia Long.
Cuối mùa thi, Bảo rớt tú tài 2, đành vào lính rồi biền biệt đất trời, tin gởi đi nhanh nhưng tin tìm hắn về thường quá muộn. Giữa năm thứ hai sư phạm, Hân đi Trãng Bàng ở chơi với bà dì một ngày rồi sáng hôm sau đón xe lên Hiệp Thạnh, về lại xóm nghèo bên cù lao cũ thăm mộ mẹ dưới cơn mưa rã rít. Trời bất chợt nổi giông gió lớn, chiếc đò ngang đưa Hân trở lại bên này xóm chợ bị giòng nước xoáy ngược ở khúc rẽ vào làm chiếc đò quay vòng rồi chìm sâu dưới sông. Dân làng ùa nhau người ghe, người lội bừa ra sức tiếp cứu trong cơn mưa như trút nước. Giữa trưa, người ta tìm thấy xác Hân nằm bập bềnh bên cạnh cầu đò, tóc Hân xõa dài lên xuống theo con nước vừa lớn mù mờ trong màn mưa chập chùng. Vẫn chưa có chút nắng lên dù đã xế trưa.
Tôi gục đầu ngồi chết lịm trên ghế giãng đường khi nghe tin Hân chết từ cô bạn cùng lớp, cùng nhà trọ với Hân. Tôi lên Trãng Bàng kịp giờ đưa Hân ra mộ sáng hôm sau. Bước theo cái xe lam ba bánh làm xe tang đưa Hân vào nghĩa trang của Tha La xóm đạo tôi thẩn thờ như cái xác chết biết đi trong màn bụi nắng đỏ đầu ngày. Để mặc cho mình khóc rấm rứt tôi đau đớn bỏ cuốn tập có ép bướm và hoa xuống huyệt sâu cùng với nắm đất lạnh chưa kịp khô hơi nắng. Người đưa đám tang lưa thưa bỏ đi, tôi vẫn còn chết lặng trước tấm mộ bia khắc tên Hân làm vội bằng một miếng gỗ nâu đen cũ kỹ. Tôi cúi xuống thấp, đặt tay lên nấm đất mới đấp vừa đủ cao. Trời bắt đầu có nắng. Chút nước mắt mặn nhỏ từng giọt nhỏ cố len vào đất khô như cố mang theo hơi ấm xuống nơi có một phần đời đã bỏ quên dưới mộ.
Bỏ Tây Ninh từ đó tôi tha phương và cũng từ ngày đó tôi sợ những dòng sông dù biết rằng con sông nào rồi cũng chảy theo chiều ra biển
Thuyên Huy
Cảm nhận và nhận xét về bài tuỳ bút "Nơi dòng sông lẻ bạn"của Thuyên Huy.
Tôi có đọc những bài thơ cũng như truyện ngắn trên trang blogs của bạn bè , nhưng chưa một lần biết bạn Thuyên Huy, mà theo lời giới thiệu của Hoà thì TH cũng là cựu giáo sinh SPSG K.8. Thì ra cũng cùng chung trường SPSG. Điều tôi thắc mắc là bạn làm thơ cũng như viết truyện ngắn đọc nghe hay mà sao không thấy bạn viết một bài nào trên trang blog của thân hữu? Và cũng như một số bạn khác có cùng thắc mắc là không biết bây giờ bạn ở đâu?
Đọc hai bài thơ đầu tiên của bạn tôi thấy cảm hứng dâng tràn nên viết ngay vài câu nhận xét. Nay lại nhận tiếp truyện ngắn, mà tôi xếp vào tuỳ bút, vì nghĩ rằng truyên nầy có thể là chuyện thật của đời bạn. Vì cùng xứ sở Tây Ninh nên có vài địa danh rất quen thuộc với tôi, nhưng cái làm cho tôi cảm xúc nhất chính là cảnh nghèo của Hân, bạn gái TH lúc ấu thơ, vì cảnh nghèo nầy cũng chính là cảnh nghèo của gia đình tôi thuở tôi còn ở làng quê. Cái nghèo nó chận ngang con đường học vấn của tôi ở cái tuổi chưa biết lo. Ngày nay vật chất càng đầy đủ , tôi càng thương cha nhớ mẹ, và nhớ quay quắt cái thuở nghèo đói của đời mình mỗi khi có ai nhắc tới.
Những chi tiết"khói cơm chiều nhà Hân toả trắng như sương sớm trên mấy ngọn cây cau vàng lá" làm tôi nhớ lại mái nhà tranh xưa kia tại quê nhà. Hình ảnh nầy rất quen thuộc với tôi cách nay mấy mươi năm, tưởng như chìm vào quên lãng , vậy mà nay bạn nhắc lại khiến tôi lặng người chảy nước mắt, nhớ cảnh xưa quá đi thôi. Làm sao tôi có thể trở về làng cũ, ngắm trăng thanh , nhìn khói lam chiều toả lên khỏi mái tranh nghèo chuẩn bị cho buổi cơm chiều? Hình ảnh nầy, nói chung, sao nó thơ mộng và êm đềm nhưng tôi không còn cơ hội gặp lại. Ngay từ những dòng đầutiên bạn đã giới thiệu cho độc giả biết nhà hai học sinh ở hai bên con sông nhỏ có bến đò đưa khách. Hình ảnh nầy sao nó bình dị mà êm đềm. Bạn còn nhắc lại cảnh sinh hoạt của lớp học giờ ngoại khoá, thầy đốt lữa sưỡi ấm vừa giảng bài cho học sinh nghe, khiến lòng tôi bâng khuâng nhớ hồi nhỏ đi học mình cũng quây quần bên thấy cô trong giờ thể dục hoặc giờ hoạt động thanh niên.Những buổi học nầy nầy thật thoải mái và vui nhộn.
Hình ảnh con đò, dòng sông , hai đứa trẻ chơi đùa trên bến cũng được nhà thơ Nguyễn Bính phát hoạ bằng những nét đơn giản mà thật nên thơ trong bài "Bên sông":
Có hai em bé học trò
Xem con kiến gió đi đò lá tre
Nửa xuôi từng một thôi bè
Nắng sang bãi cát bên kia có chiều
Thoáng như một lớp phù kiều
Chim đàn nối cánh bay vèo ngang sông
Thuyền buông đã mất ngày ròng
Nằm suông, lái chữa ăn xong mối hàng.
Dòng sông bến đò là nơi TH và cô bạn nhỏ học trò đã ghi lại bao nhiêu kỹ niệm tuổi ấu thơ, hai trẻ nhìn dòng sông nước chảy xiết, hay ngắm cảnh trời chiều khi tắt nắng,nhìn khói cơm chiều nhà Hân đang chìm dần trên ngọn cau,rồi mất hút vào không gian mờ nhạt,thật lãng mạng! Một chi tiết khác cũng làm cho ta cảm động khi mẹ Hân mất.Tác giả cùng Hân " đưa tiễn linh cữu mẹ Hân về nơi nghĩa trang nhỏ lưa thưa cuối chân cái đồi mà hai đứa thường ra đó ngồi ngắm mặt trời lặn." Cũng đồi sim tím nầy nhưng nay lại là nơi chôn linh cữu mẹ Hân, thật trớ trêu cho con tạo đành hanh! Trong nỗi đau ngút ngàn nầy hai đứa chỉ biết ôm nhau mà khóc. Tuổi thơ dại sao mà hồn nhiên quá, chúng chỉ biểu lộ sự đau đớn tột cùng một cách tự nhiên mà không biết mắc cở, thẹn thùng, khi ôm nhau khóc.
Truyện ngắn" Nơi dòng sông lẻ bạn" chứa đựng những suy ngẫm trãi nghiệm sâu sắc về con người và cuộc sống. Chúng hợp thành một chuỗi khép kín mà trong đó tình yêu tuổi thơ và cuộc sống lúc nào cũng tác động qua lại và cứ nối tiếp triền miên trong không gian bất tận và thời gian hữu hạn lấy trăm năm làm tiêu chuẩn. Bối cảnh dòng sông con đò được các nhà văn nhà thơ làm đề tài sáng tác. Đã có nhiều tàc phẩm tiểu thuyết hoặc thơ nổi tiếng nói về đề tài nầy. Hễ có dòng sông là có ngăn cách, có chia ly. Cảnh chia ly bên dòng sông sao nó buồn biết chừng nào, hãy tưởng tượng hai người buông tay ra , nàng bước xuống thuyền về nơi bến khác , còn chàng đứng nhín theo buồn đứt ruột hết muốn sống! Từ đây mất em vĩnh viễn. Tôi xin trích một đoạn văn của nhà văn kiêm nhà giáo Doãn quốc Sỹ tả lại tâm trạng nhớ người yêu trong tiểu thuyết nổi tiếng một thời :"Dòng sông định mệnh" khi tác giả trở về bến xưa bên dòng sông chia cách:
" Yến! Em chẳng còn là người yêu, em chính là tình yêu, ai mà giận được tình yêu? Dù nay hay mai dù gần hay xa bao giờ và ở đâu anh vẫn yêu Yến như thuở nào mười sáu tuổi..." ( Doãn quốc Sỹ, dòng sông định mệnh, chương 9: đêm trăng thuyền về bến cũ ). Trong thập niên trước, khi phong trào xem phim Hồng Kông nở rộ, bạn nào mê phim Hồng Kông chắc không quên được bộ phim nổi tiếng "Bên cầu ly biệt", tác giả bà Quỳnh Dao, đã lấy biết bao nước mắt người xem. Phim tả cảnh biệt ly bên dòng sông có cây cầu nhỏ cong cong bằng xi măng cổ kính ,của đôi trai gái yêu nhau trong ngang trái tuyệt vọng, chia tay mà lòng tan nát, ngậm ngùi , ứa lệ...
Trong thơ văn tiền chiến ta cũng có tác phẩm khá nổi tiếng một thời đó là quyển" Dòng sông thanh thuỷ " của Nhầt Linh. Trong lịch sử VN ta cũng có dòng sông định mệnh không những chia cắt hai người trai gái yêu nhau mà chia cách cả một dân tộc ,đó là dòng sông Bến Hải , chia cắt lâu dài 1954-19750. Trong giai đoạn nầy tại miền Nam nền văn học , kịch nghệ, điện ảnh phát triển mạnh mẻ. Riêng âm nhạc xuất hiện nhiều nhạc sỹ tài danh trong đó phải kể đến Lam Phương, ông sanh đẻ tại miền Nam nhưng viết một bản nhạc rất nổi tiếng,"Chuyến đò vĩ tuyến" làm người ta tưởng ông là người miền Bắc đang trên đường di cư vô Nam.Bản nhạc gây nhiều ấn tượng cảm xúc tuyệt vời, diễn tả cảnh chia ly giữa hai miền Nam Bắc, nay nhắc lại như một kỷ niệm buồn đánh dấu một giai đoạn lịch sử bi thương của dân tộc. Xin các bạn hãy để lòng trầm lắng để nghe lại giọng hát ngọt ngào của ca sỹ Hoàng Oanh : " Đêm nay trăng sáng quá anh ơi/Sao ta lìa cách bởi dòng sông bạc hai màu/Lênh đênh trên sóng nước mênh mông /Bao đêm lạnh lẽo em chờ mong gặp bóng chàng/Vượt trùng vượt núi đến đầu làng/Đò em trong đêm thâu sẽ đưa chàng sang vĩ tuyền/Phương nam ta sống trong thanh bình/Tình ngát hương nồng thắm bên lúa vàng ngạt ngào dâng..."
Trước đó cũng chính nơi đây, sông Gianh, ranh giới của sự chia cắt kéo dài gần 200 năm, (1600-1777), đó là giai đoạn Nam Bắc phân tranh thời Trịnh Nguyễn.
Nhân tiện tôi xin nêu ra vài nhận xét về hình thức cùng nghệ thuật viết truyện ngắn mà TH đã áp dụng trong bài. Giọng điệu văn chương thật bình dị gần gũi mà lại thâm sâu vững chắc. Nó không hờn hợt rời rạc trái lại lý luận chặt chẽ, nối kết được ý chính ý phụ một cách hợp lý. Tác giả còn kết hợp được tả cảnh vào tả tình một cách tự nhiên. Tình,cảnh, đi đôi . Cảnh bổ sung cho tình để bài văn thêm sinh động hấp dẫn. trong suốt bài viết TH lúc nào cũng áp dụng nguyên tắc nầy (trong mỗi đoạn mỗi phần), nên người đọc có cảm giác như thấy cảnh đang hiện ra trước mắt mà nhân vật trong truyện cũng chính là mình,mình đã hoá thân vào trong nhân vật của cốt truyện.cho nên càng đọc càng thấy hấp dẫn và lôi cuốn. Ở đây ta không có cái cảm giác nhàm chàn hay bỏ cuộc mà cứ muốn đọc để xem kết cuộc ra sao. Điều nầy chính là thành công của tác giả. Thử đưa ra vài ví dụ: Tả buổi sáng đi học,tác giả chờ đợi cô bạn nhỏ ở bến đò,mà phải đi thật sớm kẻo bạn mình qua đò trước thì đành ngẩn ngơ.Tác giả không quên mua cho bạn mình mấy cái bánh tai heo (tình cảm) liền theo đó là tả cảnh bến đò có cái cầu cũ kỹ. Còn những lúc đứng bên nầy sông mà thấy mưa bên kia sông thì lòng tác giả buồn man mác. Tả cảnh nghèo của Hân, TH phác hoạ vài dòng như những nét chấm phá của bức tranh tuy đơn giản mà tuyệt đẹp, TH chỉ cân nói ":Ba Hân mất lúc H. còn nhỏ xíu. Mẹ H. bác Diệu, đã vất vả chắt chiu nuôi con trong cái nghèo quanh quẩn." là đủ. ( ý chính). Để bổ túc cho bức tranh thêm phần khởi sắc TH thêm vào đoạn tả cảnh "Khói cơm chiều nhà H. tan dần rồi mất hút đâu đó" (ý phụ). Nhìn cảnh khói cơm chiều tự dưng mình nghĩ ngay đó là cảnh nhà nghèo ở vùng quê. Ở một đoạn khác TH tả cảnh mùa thu cây bàng rụng đầy lá úa ( tả cảnh) kết hợp với tả tình "Cô giáo Chiêu thường dắt học trò chúng tôi đi nhặt lá bàng, gom lại ở cuối sân, gần lớp học cuồi sân đốt lên để sưởi âm" ( tả tình,hoạt động), Ta còn có nhiều dẫn chứng khác rãi rác trong bài.
Nói riêng những đoạn tả cảnh cũng thật sinh động, nghe êm tai, đầy truyền cảm, đi thẳng vào lòng người : "Từ bên nầy cầu đò, tôi có thể nhìn thấy rõ mồn một khói cơm chiều nhà Hân toả trắng như sương sớm trên mấy ngọn cây cau vàng lá". Và đây TH tả cảnh mưa rơi "Cũng như Hân tôi thương làm saotiếng mưa rơi lẻ loi êm đềm trên mái tranh già nua hơn tiếng mưa rơi ào trên mái ngói của khu nhà ngói phố chợ". Tả cảnh mùa hè sao nghe man mác, buồn xa vắng:"Hè về, tiếng ve sầu kêu não nuôt trên những hàng phượng già cuối sân, làm cái vắng lặng của sân trường càng thêm lặng vắng" v.v.
Một đặc điểm thứ hai là TH khéo xử dụng phép so sánh ( tương quan , tương phản) để gây chú ý người đọc và cũng gây thích thú ngạc nhiên. Kiểu viêt nầy không phải là mới mẻ gì nhưng đôi khi ta quên hoặc vô tình bỏ rơi. Cảnh nhà của Hân thì nghèo ở bên kia sông đồi lập với cảnh khá giả của TH, bên phố chợ. Tả cảnh mưa rơi thì thích nghe tiếng mưa rơi êm đềm trên mái tranh và ghét tiếng mưa ào trên mái ngói.Tả ngôi trường :tuy nhỏ nghèo nhưng đậm tình thương giữa thấy và trò v.v.
Đặc điểm thứ ba: để xây dựng đề tài , TH đã khai thác triệt để tâm lý nhân vật. Ở đây ta thấy có hai nhân vật chánh là tác giả và cô bạn nhỏ, còn thầy cô giáo và bạn bè khác là những nhân vật phụ. Đề tài xoay quanh hai nhân vật chính nầy . Nhờ khai thác triệt để tâm lý mà ta hiểu được những suy nghĩ ,ước muốn, tâm tư nguyện vọng cùa từng người . Những tâm lý đó tuỳ hoàn cảnh mà thể hiện một cách hợp lý, khiến người đọc thông cảm cho từng trường hợp xảy ra, từ đó mà chấp nhận hay tỏ thái độ phản kháng. Vì có cảm tình với Hân nên TH đi học sớm một chút để mua cho bạn nghèo của mình mấy cái bánh tai heo để bạn ăn sáng vì TH biết rõ bạn mình nhà nghèo nên chưa chắc có tiền ăn sáng. Mà nếu như bạn không tiền mua bánh thì chắc bạn mình sẽ đói bụng lắm. Tác giả dầu nhỏ tuổi nhưng khá rành tâm lý và cũng do có cảm tình với cô bạn nhỏ dễ thương nên TH không ngần ngại mua bánh tặng bạn, tác giả ghi lại sự kiện nầy bằng một câu văn ngắn : " Tôi thường dậy thật sớm,ra cầu đò chờ Hân từ bên kia sông , theo chuyến đò ngang của bà Tư, rồi cùng nhau đi bộ đến trường, ngang qua cái quán nước ọp ep đầu chợ, không quên mua cho được mấy cái bánh tai heo giòn thơm mùi mở" khiến người đọc cảm thấy vui vui và hài lòng cho việc làm mang tánh ga lăng của tuổi nhỏ . Sao dễ thương quá!
Ở một chỗ khác, nhờ may mắn được sanh ra trong gia đình khá giả nên TH được hưởng đầy đủ tiện nghi vật chất, nhưng thói thường tuổi nhỏ lại thích cái nhà chòi bằng lá dừa để ngồi ôn bài với bạn mới vui. Ăn cơm thì khôing thích thịt heo kho nước dừa, thịt gà xé phai mà lại thích ăn cá lòng tong khe quẹt. Tác giả khá rành tâm lý. làm cho người đọc thấy vui vui và thích thú. Rồi mùa hè đến, ai đã từng cấp sách đến trường thì không sao quên được cái cảm nhận buồn buồn lúc chia tay với bạn và thầy cô. Trong lòng nghe nao nao làm sao, TH cũng khéo diễn tả cái tâm trạng nầy bằng cách mượn tiếng ve sầu thay khúc nhạc biệt ly :"Hè về, tiếng ve sầu kêu não nuột trên hàng phượng già cuối sân, làm cái vắng lặng của sân trường càng thêm lặng vắng".
Cuối năm lớp nhứt, hai trẻ mong sẽ thi đậu vào trường trung học, tâm lý mà , ai mà không mơ ước tương lai? Nếu cuộc đời bình lặng mãi thì làm gì có tuỳ bút dòng sông chia lẻ nầy?Đột biến xảy ra, mẹ Hân mất, không những Hân mang nỗi đau chất ngất mà mất luôn cả tương lai. Chim đại bàng đã gãy cánh!!Ước mơ tan vỡ.! TH đã khéo léo liên tưởng để nối kết sự bất hạnh của bạn mình bằng cách so sánh trong phép ẩn dụ thật đúng lúc : ví người mẹ Hân như đoá sen lớn che nắng mưa cho cấi bông súng nhỏ nhoi (là Hân) đã tàn úa cũ rách. Nhóm từ ngữ "tàn úa cũ ràch" ám chỉ cuộc đời của Hân sẽ tả tơi tan tác từ đây. Trước đây, cuộc sống của Hân đã mong manh nghèo đói trong lúc mẹ còn sống, nay càng thêm tơi tả vì mẹ đã mất! Mẹ mất ! còn ai che chỡ bão bọc tấm thân nhỏ nhoi nầy trước cơn bão táp của cuộc đời? Đoạn văn nầy là đoạn văn hay nhất diễn tả đầy đủ tâm trạng của hai nhân vật, theo suy nghĩ của tôi. Cái chết của mẹ Hân báo hiệu dấu chấm hết của mối tình học trò đầy thi vị nhưng cũng đầy nước mắt. Đọc xong câu chuyện nhưng trong tôi vẫn còn nghe ray rứt, xót xa. ..
Đoạn kết thật hay diễn tả đầy đủ cảnh biệt ly.Phép ẩn dụ được lồng vào kết hợp vời phân tích tâm lý nhân vật và sử dụng ngòi bút tả cảnh điêu luyện làm nổi bật cảnh chia ly đầy nước mắt.Hai trẻ chia tay nhau trên bến đò cũ thân thương để đi về hai hướng rẽ của cuộc đời. Tôi như nghe tiếng khóc,tiếng gọi tên nhau hoà lẫn với tiếng gào thét của hai trái tim nhỏ bé trong buổi sớm mai mờ sương khói, phủ kín dòng sông Vàm Cỏ Đông, trong lúc nước sông vẫn vô tình cuồn cuộn chảy xiết về phương trời vô định...
Nguyen Cang.
Người post bài :
Xin nói thêm một chút Thuyên Huy hiện đang sinh sống tại Úc và đang day tiếng Việt tại 1 trường TH ở Úc và từng làm báo tiếng Việt...
Chuyện là mình muốn giới thiệu với các bạn những vần thơ,câu chuyện đã làm sống lại những xao xuyến trong tâm hồn ngày trẻ chúng ta.
.Mỗi người chúng mình từng giữ những kỷ niệm ngot ngào có,cay đắng có về một thời thơ dại ...và nó ở mọi nơi trong thơ và chuyện Thuyên Huy..
Các bạn đọc thơ và truyện để thấy phầ nào của chính mình trong đó....còn những thông tin khác về tác giã thì vì tôn trọng sự riêng tư nên không bàn đến.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét

markdown:
**Nơ** **i Dòng Sông L** **ẻ** **B** **ạ** **n 2** **Sau tết, giữa năm đệ thất, vì công việc làm ăn mới ba mẹ tôi dọn về Tây Ninh ở. Buổi sáng ngày cuối trước khi theo chuyến xe hàng mướn của anh năm Đen xóm trên chỡ đống đồ đạc còn lại, mẹ tôi dắt tôi đi từ giã mấy người quen hàng xóm rồi ra cầu đò chờ đón chuyến đò giữa trưa của bà tư đưa qua bên kia sông, phía cù lao nhà Hân ngày trước để bà thăm lại mộ bác Diệu lần cuối. Trời bây giờ đã lưng chừng mùa xuân rồi mà cũng còn vài cơn gió đông nhè nhẹ lạnh. Gốc mai già đơn độc trước cổng trụ sở xã vẫn còn lưa thưa dăm cánh hoa cuối mùa tiếc nuối.** **Từ ngày Hân đi, chưa lần nào tôi ra lại cầu đò, thiếu Hân tôi thấy nó đáng ghét và chẳng cần nhìn thêm chi nữa. Không còn Hân, tôi không còn thương tiếng mưa êm đềm trên mái tranh già mà muốn mưa như bùng như bão nhưng lại sợ ở nơi đang ở Hân sẽ lạnh cả lòng. Cái trống trường treo lũng lẵng ở hành lang ngay lớp nhất là cái để thương để nhớ mỗi khi vào lớp ra về thay vì không thích nó như xưa vì từng âm thanh vang lên bây giờ tưởng chừng như còn Hân đừng chờ mình đâu đó. Tôi cũng không buồn đi ngang qua quán nước ọp ẹp bán bánh tai heo trên đường tới trường, tôi chẳng thèm ăn dù nó có bốc mùi thơm ngào ngạt. Cái hơi nóng bập bùng của nhóm lửa lá bàng khô ở góc sân trường mà cô thầy cho phép đốt trong những sáng đầu thu đã không còn đủ ấm để sưỡi trọn nổi nhớ Hân trong lòng tôi từ đó. Tôi cất giữ cuốn tập viết cũ, có ép đôi ba cánh bướm và những cánh hoa khô mà Hân đã tặng hôm chia tay tại cầu đò một cách cẩn thận trong cái cặp đi học mỗi ngày để được thấy hai đứa vẫn còn đi bên nhau trên đường đến trường ngày hai buổi.** **Lên bờ, mẹ nắm tay tôi đi lần theo con đường đất mòn sau xóm nhà cù lao. Phía bên kia căn nhà tranh nhỏ của Hân và mấy bụi chuối già không còn đó nữa. Băng qua cái đầm sen rộng ở phần đầu của con rạch chảy theo chiều ra sông, tôi bỏ tay mẹ ra, ngắt vội cái hoa sen lớn đỏ thắm và hai bông súng trắng nhỏ nhoi rồi chạy vội theo chân bà về hướng nghĩa trang cũ. Xác xơ hàng cây dừa già nua đứng lặng câm trong cái nắng giữa trưa gay gắt đổ. Tới mộ bác Diệu, mẹ đi quanh chầm chậm nói thì thầm gì đó rồi bà nhìn tôi với đôi mắt rưng rưng. Tôi cắm vội cái hoa sen và hai bông súng trắng trước tấm bia bằng xi măng đã úa màu lam xẩm. Tôi chỉ cho mẹ xem hoa sen là bác Diệu, bông súng là tôi và Hân, hai cái bông súng nhỏ nhoi tội nghiệp sẽ còn mãi tươi vì đã có cái hoa sen vĩ đại vương mình che sức nắng nung người của trời đất. Mẹ vò đầu tôi, nói thêm gì đó trước mộ sau khi đốt mấy cây nhang thơm mùi bông cúc. Nghe lời mẹ tôi đứng cúi đầu xá nhiều xá, nghe môi mình chơtï mặn mới biết rằng mình đã khóc tự hồi nào.** **Trở lại chợ, mẹ con tôi nhìn căn nhà lần cuối vì ngày mai nó sẽ thuộc vào người chủ mới, ông bà cai tổng Huân ở chợ Gò Dầu Hạ. Chiếc xe chỡ hàng chạy chầm chậm ra ngã ba, rẽ trái rồi thẳng hướng lên Tây Ninh, mẹ ôm tôi vào lòng nhìn lại xa xa phía sau. Cái truông nứa dài nằm đàng sau những đám ruộng trơ gốc rạ sau mùa gặt cuối năm hai bên đường dần dần mất hút. Lẽ loi đâu đó vài cụm mây chiều hững hờ xuống thấp. Tôi mang theo cái ký ức buồn thiu theo mẹ bỏ Hiệp Thạnh đi từ buổi chiều trời quên mưa hôm đó.** **Ngày đầu tựu trường năm đệ thất, vai mang cái cặp đi học trong đó có cuốn tập ép hình hoa và bướm của Hân tặng, tôi đứng thấp thõm ngay ngã ba xế lối vào cho con gái, cái thấp thõm như những sáng chờ Hân theo con đò bà Tư qua sông ngay cầu đò, dõi mắt tìm Hân trong đám đông học trò chưa quen cho tới khi cánh cổng sắt vô tình hờ khép lại. Những ngày sau đó tôi cũng đến trường thật sớm, đứng chỗ cũ tìm Hân cho đến khi vào học và không biết là mình đã đứng như vậy trong bao nhiêu ngày.Trời đã chập chửng có đôi ba cơn mưa đầu mùa, tôi thôi không còn đứng tìm Hân nữa từ những ngày đầu mùa thi đệ nhị lục cá nguyệt.** **Tôi chơi thân với Bảo không lâu sau khi Bảo vào học trễ được sắp ngồi kế bên mình. Nhà Bảo là căn biệt thự khá đẹp trên đường Võ Tánh, không xa ngã ba chợ cũ bao nhiêu. Ba của Bảo là một công chức cao cấp trong tòa hành chánh tỉnh. Hai bác rất hiền và thương người mặc dù không theo đạo nào cả. Sáng sớm từ nhà mình, một căn nhà gạch không nhỏ lắm ở khúc đường Pasteur, gần nhà thờ tỉnh, tôi đi bộ ngang nhà Bảo rồi hai đứa cùng đi chung tới trường. Mỗi lần cùng đứng chờ tôi nhìn đám con gái vào cổng trước cửa trường, vào lớp học Bảo cười toe toét cho rằng chắc tôi thích ai đó. Không giống như tôi, Bảo không học giỏi lắm nhưng mới đệ thất mà xem ra ngang tàng nhưng sẳn sàng giúp bạn nếu bị người khác ăn hiếp. Hai đứa chiều nào cũng đạp xe đi khắp hang cùng ngõ hẹp, từ cuối phố Gia Long đến ngã ba Giếng Mạch. Không có tiền nhiều nhưng bánh mì, nước đá nhận chế si-rô đỏ cũng đủ chia làm hai phần không dư không thiếu trong suốt mấy năm học. Hai đứa tập tành làm thơ đầu năm đệ tứ, cũng học tới học lui mấy chữ bằng bằng trắc trắc, cũng viết để tặng người này người nọ nhưng tất cả chỉ là thơ con cóc.** **Thứ bảy chủ nhật không thấy mặt tôi ở nhà là ba mẹ biết ngay tôi đang ở đâu và ngược lại ba mẹ Bảo cũng vậy. Hai đứa lớn dần với mớ kỷ niệm thân yêu không dễ tìm ở đâu được. Chiến tranh dần dần lan rộng và căng thẳng hơn những năm qua. Tiếng đại bác có thể nghe văng vẳng từ xa ở miệt biên giới. Có những đêm tối trời ánh sáng hỏa châu bập bùng như ánh sáng vàng vỏ của một nửa vầng trăng lên muộn giữa khuya. Không may cái đồn điền cao su của gia đình từ cầu Trà Phí chạy lên tới bên này chân núi Bà Đen bị thiệt hại nặng vì mấy trận đánh của đôi bên, cho nên ba mẹ tôi quyết định tạm gởi tôi cho một ông cậu ở Sài Gòn học tiếp năm đệ tam. Tôi và Bảo chia tay trong lúc cái bắt đầu biết buồn của lưng chừng tuổi mình mới lớn sau mùa hè năm đệ tứ. Năm đó, tôi có về lại Tây Ninh ăn tết và hai đứa đi chơi với nhau đôi ngày ít ỏi.** **Tôi về lại Tây Ninh học lên đệ nhị vì mẹ tôi không muốn tôi xa nhà vã lại ba tôi cũng đã chùng chân mõi gối đời lưu lạc nên ông không phản đối. Ngày đầu năm học mới trong lúc đứng chờ Bảo vào phòng thầy giám học hỏi han gì đó ngoài hành lang, tôi giựt thót người khi nghe có tiếng gọi tên Hân trong nhóm ba cô nói cười luôn miệng đi ngang qua. Tôi chạy vụt theo chân mặc cho Bảo réo một réo hai. Hân quay lại, cả hai đứa nhìn nhau khóc rấm rứt. Ngày hai đứa khóc trước mộ mẹ Hân, tôi không biết tại sao nhưng tôi hiểu lần này tại sao tôi lại khóc. Hân ôm mặt rưng rưng tôi cúi đầu nghẹn tiếng. Đám bạn Hân phía bên kia ngơ ngác, Bảo bên này cũng trố mắt lặng thinh. Trời đã có một chút nắng sớm, chuông vào học kéo dài rồi ngưng bặt, Hân vẫy tay cùng mấy cô bạn trở lên lớp, tôi vui mừng kéo Bảo băng qua cái sân trường loang lỡ cỏ của những ngày cuối hè. Cuốn sách vật lý cứ để mở trang đầu trên bàn lớp học mặc dù thầy đã giảng thật lâu, tôi nhìn Bảo cười. Đã từ lâu lắm rồi tôi mới có một cái cười trọn vẹn.** **Hân theo bà dì họ về Bến Cầu ở chừng không hơn nửa năm thì bà dì lập gia đình rồi theo chồng xuống Trãng Bàng, nhà ở ngay ngã ba đường vào Tha La xóm đạo. Dì cũng dắt díu Hân theo và cho vào học tại trường trung học quận. Lên Tây Ninh, Hân cùng cô bạn khác cũng quê Trãng Bàng ở trọ tại một căn phố của dãy nhà ngói cũ không xa trường. Cùng với Bảo, ba người xem nhau như là bạn thân. Tôi kể cho Bảo nghe chuyện quê nghèo Hiệp Thạnh có cái bến đò cũ kỷ, có cái bánh tai heo, có cái vườn chuối thơm hương cau của Hân và con đò chỡ Hân bỏ xóm theo về phương xa khác. Chiều tan trường, đi bên nhau ai cũng muốn con đường về nhà trọ Hân hun hút dài thêm nữa.** **Tôi đưa Hân về thăm ba mẹ. Gặp lại Hân ông bà mừng vui khôn xiết nhất là mẹ tôi, bà thì thầm tiếng thương tiếng mến gì đó luôn miệng. Mỗi lần tôi đưa Hân về, bà đều đi theo sau dúi vào tay Hân xấp giấy nho nhỏ. Mãi đến sau này ba mới nói cho tôi biết là bà cho Hân chút ít tiền xài. Mới đó mà trời sắp vào những ngày cuối đông, đường phố đã biết lạnh, phía bên kia sông chiều về sương đêm thường xuống sớm. Tiếng súng của chiến trận vẫn nghe rõ từng đêm qua từng đêm, hỏa châu cũng le lói nhạt nhòa ẩn hiện ở một góc trời xa xa đâu đó. Trong cái lạnh của nửa lễ giáng sinh, tôi và Hân đứng chấp tay bên nhau trước tượng Chúa ngoài sân nhà thờ, hai đứa nói với nhau tiếng yêu lần đầu và xin Chúa ban phước lành cho chúng tôi đến ngày cuối đời. Ở trên gác chuông cao, tiếng chuông một lần nữa ngân vang và kéo dài theo những hạt mưa như bụi bất chợt về chênh chếch nửa khuya.** **Lên đại học, Hân vào Đại học Sư Phạm để tròn ước mơ làm cô giáo còn tôi thì không khá lắm nên đành lang thang trên giãng đường trường Luật. Mớ kỷ niệm xưa ở quê nhà chưa kịp nói cho nhau trọn vẹn thì đã ôm ấp thêm những buồn vui mới nào là thương hàng phượng bên đường mỗi chiều đón Hân về chung bước, nào là nhớ bóng mát che ngang đầu hai đứa, nấn níu không chịu về để mặc con đường Duy Tân hun hút dài. Cũng dìu nhau trốn mưa bên vĩa hè Nguyền Huệ hay đan tay nhau để Hân thả tóc dài theo lá me bay nửa ngõ Gia Long.** **Cuối mùa thi, Bảo rớt tú tài 2, đành vào lính rồi biền biệt đất trời, tin gởi đi nhanh nhưng tin tìm hắn về thường quá muộn. Giữa năm thứ hai sư phạm, Hân đi Trãng Bàng ở chơi với bà dì một ngày rồi sáng hôm sau đón xe lên Hiệp Thạnh, về lại xóm nghèo bên cù lao cũ thăm mộ mẹ dưới cơn mưa rã rít. Trời bất chợt nổi giông gió lớn, chiếc đò ngang đưa Hân trở lại bên này xóm chợ bị giòng nước xoáy ngược ở khúc rẽ vào làm chiếc đò quay vòng rồi chìm sâu dưới sông. Dân làng ùa nhau người ghe, người lội bừa ra sức tiếp cứu trong cơn mưa như trút nước. Giữa trưa, người ta tìm thấy xác Hân nằm bập bềnh bên cạnh cầu đò, tóc Hân xõa dài lên xuống theo con nước vừa lớn mù mờ trong màn mưa chập chùng. Vẫn chưa có chút nắng lên dù đã xế trưa.** **Tôi gục đầu ngồi chết lịm trên ghế giãng đường khi nghe tin Hân chết từ cô bạn cùng lớp, cùng nhà trọ với Hân. Tôi lên Trãng Bàng kịp giờ đưa Hân ra mộ sáng hôm sau. Bước theo cái xe lam ba bánh làm xe tang đưa Hân vào nghĩa trang của Tha La xóm đạo tôi thẩn thờ như cái xác chết biết đi trong màn bụi nắng đỏ đầu ngày. Để mặc cho mình khóc rấm rứt tôi đau đớn bỏ cuốn tập có ép bướm và hoa xuống huyệt sâu cùng với nắm đất lạnh chưa kịp khô hơi nắng. Người đưa đám tang lưa thưa bỏ đi, tôi vẫn còn chết lặng trước tấm mộ bia khắc tên Hân làm vội bằng một miếng gỗ nâu đen cũ kỹ. Tôi cúi xuống thấp, đặt tay lên nấm đất mới đấp vừa đủ cao. Trời bắt đầu có nắng. Chút nước mắt mặn nhỏ từng giọt nhỏ cố len vào đất khô như cố mang theo hơi ấm xuống nơi có một phần đời đã bỏ quên dưới mộ.** **Bỏ Tây Ninh từ đó tôi tha phương và cũng từ ngày đó tôi sợ những dòng sông dù biết rằng con sông nào rồi cũng chảy theo chiều ra biển** **Thuyên Huy** **Cảm nhận và nhận xét về bài tuỳ bút "Nơi dòng sông lẻ bạn"của Thuyên Huy.** *Tôi có đọc những bài thơ cũng như truyện ngắn trên trang blogs của bạn bè , nhưng chưa một lần biết bạn Thuyên Huy, mà theo lời giới thiệu của Hoà thì TH cũng là cựu giáo sinh SPSG K.8. Thì ra cũng cùng chung trường SPSG. Điều tôi thắc mắc là bạn làm thơ cũng như viết truyện ngắn đọc nghe hay mà sao không thấy bạn viết một bài nào trên trang blog của thân hữu? Và cũng như một số bạn khác có cùng thắc mắc là không biết bây giờ bạn ở đâu?* *Đọc hai bài thơ đầu tiên của bạn tôi thấy cảm hứng dâng tràn nên viết ngay vài câu nhận xét. Nay lại nhận tiếp truyện ngắn, mà tôi xếp vào tuỳ bút, vì nghĩ rằng truyên nầy có thể là chuyện thật của đời bạn. Vì cùng xứ sở Tây Ninh nên có vài địa danh rất quen thuộc với tôi, nhưng cái làm cho tôi cảm xúc nhất chính là cảnh nghèo của Hân, bạn gái TH lúc ấu thơ, vì cảnh nghèo nầy cũng chính là cảnh nghèo của gia đình tôi thuở tôi còn ở làng quê. Cái nghèo nó chận ngang con đường học vấn của tôi ở cái tuổi chưa biết lo. Ngày nay vật chất càng đầy đủ , tôi càng thương cha nhớ mẹ, và nhớ quay quắt cái thuở nghèo đói của đời mình mỗi khi có ai nhắc tới.* *Những chi tiết"khói cơm chiều nhà Hân toả trắng như sương sớm trên mấy ngọn cây cau vàng lá" làm tôi nhớ lại mái nhà tranh xưa kia tại quê nhà. Hình ảnh nầy rất quen thuộc với tôi cách nay mấy mươi năm, tưởng như chìm vào quên lãng , vậy mà nay bạn nhắc lại khiến tôi lặng người chảy nước mắt, nhớ cảnh xưa quá đi thôi. Làm sao tôi có thể trở về làng cũ, ngắm trăng thanh , nhìn khói lam chiều toả lên khỏi mái tranh nghèo chuẩn bị cho buổi cơm chiều? Hình ảnh nầy, nói chung, sao nó thơ mộng và êm đềm nhưng tôi không còn cơ hội gặp lại. Ngay từ những dòng đầutiên bạn đã giới thiệu cho độc giả biết nhà hai học sinh ở hai bên con sông nhỏ có bến đò đưa khách. Hình ảnh nầy sao nó bình dị mà êm đềm. Bạn còn nhắc lại cảnh sinh hoạt của lớp học giờ ngoại khoá, thầy đốt lữa sưỡi ấm vừa giảng bài cho học sinh nghe, khiến lòng tôi bâng khuâng nhớ hồi nhỏ đi học mình cũng quây quần bên thấy cô trong giờ thể dục hoặc giờ hoạt động thanh niên.Những buổi học nầy nầy thật thoải mái và vui nhộn.* *Hình ảnh con đò, dòng sông , hai đứa trẻ chơi đùa trên bến cũng được nhà thơ Nguyễn Bính phát hoạ bằng những nét đơn giản mà thật nên thơ trong bài "Bên sông":* *Có hai em bé học trò* *Xem con kiến gió đi đò lá tre* *Nửa xuôi từng một thôi bè* *Nắng sang bãi cát bên kia có chiều* *Thoáng như một lớp phù kiều* *Chim đàn nối cánh bay vèo ngang sông* *Thuyền buông đã mất ngày ròng* *Nằm suông, lái chữa ăn xong mối hàng.* *Dòng sông bến đò là nơi TH và cô bạn nhỏ học trò đã ghi lại bao nhiêu kỹ niệm tuổi ấu thơ, hai trẻ nhìn dòng sông nước chảy xiết, hay ngắm cảnh trời chiều khi tắt nắng,nhìn khói cơm chiều nhà Hân đang chìm dần trên ngọn cau,rồi mất hút vào không gian mờ nhạt,thật lãng mạng! Một chi tiết khác cũng làm cho ta cảm động khi mẹ Hân mất.Tác giả cùng Hân " đưa tiễn linh cữu mẹ Hân về nơi nghĩa trang nhỏ lưa thưa cuối chân cái đồi mà hai đứa thường ra đó ngồi ngắm mặt trời lặn." Cũng đồi sim tím nầy nhưng nay lại là nơi chôn linh cữu mẹ Hân, thật trớ trêu cho con tạo đành hanh! Trong nỗi đau ngút ngàn nầy hai đứa chỉ biết ôm nhau mà khóc. Tuổi thơ dại sao mà hồn nhiên quá, chúng chỉ biểu lộ sự đau đớn tột cùng một cách tự nhiên mà không biết mắc cở, thẹn thùng, khi ôm nhau khóc.* *Truyện ngắn" Nơi dòng sông lẻ bạn" chứa đựng những suy ngẫm trãi nghiệm sâu sắc về con người và cuộc sống. Chúng hợp thành một chuỗi khép kín mà trong đó tình yêu tuổi thơ và cuộc sống lúc nào cũng tác động qua lại và cứ nối tiếp triền miên trong không gian bất tận và thời gian hữu hạn lấy trăm năm làm tiêu chuẩn. Bối cảnh dòng sông con đò được các nhà văn nhà thơ làm đề tài sáng tác. Đã có nhiều tàc phẩm tiểu thuyết hoặc thơ nổi tiếng nói về đề tài nầy. Hễ có dòng sông là có ngăn cách, có chia ly. Cảnh chia ly bên dòng sông sao nó buồn biết chừng nào, hãy tưởng tượng hai người buông tay ra , nàng bước xuống thuyền về nơi bến khác , còn chàng đứng nhín theo buồn đứt ruột hết muốn sống! Từ đây mất em vĩnh viễn. Tôi xin trích một đoạn văn của nhà văn kiêm nhà giáo Doãn quốc Sỹ tả lại tâm trạng nhớ người yêu trong tiểu thuyết nổi tiếng một thời :"Dòng sông định mệnh" khi tác giả trở về bến xưa bên dòng sông chia cách:* *" Yến! Em chẳng còn là người yêu, em chính là tình yêu, ai mà giận được tình yêu? Dù nay hay mai dù gần hay xa bao giờ và ở đâu anh vẫn yêu Yến như thuở nào mười sáu tuổi..." ( Doãn quốc Sỹ, dòng sông định mệnh, chương 9: đêm trăng thuyền về bến cũ ). Trong thập niên trước, khi phong trào xem phim Hồng Kông nở rộ, bạn nào mê phim Hồng Kông chắc không quên được bộ phim nổi tiếng "Bên cầu ly biệt", tác giả bà Quỳnh Dao, đã lấy biết bao nước mắt người xem. Phim tả cảnh biệt ly bên dòng sông có cây cầu nhỏ cong cong bằng xi măng cổ kính ,của đôi trai gái yêu nhau trong ngang trái tuyệt vọng, chia tay mà lòng tan nát, ngậm ngùi , ứa lệ...* *Trong thơ văn tiền chiến ta cũng có tác phẩm khá nổi tiếng một thời đó là quyển" Dòng sông thanh thuỷ " của Nhầt Linh. Trong lịch sử VN ta cũng có dòng sông định mệnh không những chia cắt hai người trai gái yêu nhau mà chia cách cả một dân tộc ,đó là dòng sông Bến Hải , chia cắt lâu dài 1954-19750. Trong giai đoạn nầy tại miền Nam nền văn học , kịch nghệ, điện ảnh phát triển mạnh mẻ. Riêng âm nhạc xuất hiện nhiều nhạc sỹ tài danh trong đó phải kể đến Lam Phương, ông sanh đẻ tại miền Nam nhưng viết một bản nhạc rất nổi tiếng,"Chuyến đò vĩ tuyến" làm người ta tưởng ông là người miền Bắc đang trên đường di cư vô Nam.Bản nhạc gây nhiều ấn tượng cảm xúc tuyệt vời, diễn tả cảnh chia ly giữa hai miền Nam Bắc, nay nhắc lại như một kỷ niệm buồn đánh dấu một giai đoạn lịch sử bi thương của dân tộc. Xin các bạn hãy để lòng trầm lắng để nghe lại giọng hát ngọt ngào của ca sỹ Hoàng Oanh : " Đêm nay trăng sáng quá anh ơi/Sao ta lìa cách bởi dòng sông bạc hai màu/Lênh đênh trên sóng nước mênh mông /Bao đêm lạnh lẽo em chờ mong gặp bóng chàng/Vượt trùng vượt núi đến đầu làng/Đò em trong đêm thâu sẽ đưa chàng sang vĩ tuyền/Phương nam ta sống trong thanh bình/Tình ngát hương nồng thắm bên lúa vàng ngạt ngào dâng..."* *Trước đó cũng chính nơi đây, sông Gianh, ranh giới của sự chia cắt kéo dài gần 200 năm, (1600-1777), đó là giai đoạn Nam Bắc phân tranh thời Trịnh Nguyễn.* *Nhân tiện tôi xin nêu ra vài nhận xét về hình thức cùng nghệ thuật viết truyện ngắn mà TH đã áp dụng trong bài. Giọng điệu văn chương thật bình dị gần gũi mà lại thâm sâu vững chắc. Nó không hờn hợt rời rạc trái lại lý luận chặt chẽ, nối kết được ý chính ý phụ một cách hợp lý. Tác giả còn kết hợp được tả cảnh vào tả tình một cách tự nhiên. Tình,cảnh, đi đôi . Cảnh bổ sung cho tình để bài văn thêm sinh động hấp dẫn. trong suốt bài viết TH lúc nào cũng áp dụng nguyên tắc nầy (trong mỗi đoạn mỗi phần), nên người đọc có cảm giác như thấy cảnh đang hiện ra trước mắt mà nhân vật trong truyện cũng chính là mình,mình đã hoá thân vào trong nhân vật của cốt truyện.cho nên càng đọc càng thấy hấp dẫn và lôi cuốn. Ở đây ta không có cái cảm giác nhàm chàn hay bỏ cuộc mà cứ muốn đọc để xem kết cuộc ra sao. Điều nầy chính là thành công của tác giả. Thử đưa ra vài ví dụ: Tả buổi sáng đi học,tác giả chờ đợi cô bạn nhỏ ở bến đò,mà phải đi thật sớm kẻo bạn mình qua đò trước thì đành ngẩn ngơ.Tác giả không quên mua cho bạn mình mấy cái bánh tai heo (tình cảm) liền theo đó là tả cảnh bến đò có cái cầu cũ kỹ. Còn những lúc đứng bên nầy sông mà thấy mưa bên kia sông thì lòng tác giả buồn man mác. Tả cảnh nghèo của Hân, TH phác hoạ vài dòng như những nét chấm phá của bức tranh tuy đơn giản mà tuyệt đẹp, TH chỉ cân nói ":Ba Hân mất lúc H. còn nhỏ xíu. Mẹ H. bác Diệu, đã vất vả chắt chiu nuôi con trong cái nghèo quanh quẩn." là đủ. ( ý chính). Để bổ túc cho bức tranh thêm phần khởi sắc TH thêm vào đoạn tả cảnh "Khói cơm chiều nhà H. tan dần rồi mất hút đâu đó" (ý phụ). Nhìn cảnh khói cơm chiều tự dưng mình nghĩ ngay đó là cảnh nhà nghèo ở vùng quê. Ở một đoạn khác TH tả cảnh mùa thu cây bàng rụng đầy lá úa ( tả cảnh) kết hợp với tả tình "Cô giáo Chiêu thường dắt học trò chúng tôi đi nhặt lá bàng, gom lại ở cuối sân, gần lớp học cuồi sân đốt lên để sưởi âm" ( tả tình,hoạt động), Ta còn có nhiều dẫn chứng khác rãi rác trong bài.* *Nói riêng những đoạn tả cảnh cũng thật sinh động, nghe êm tai, đầy truyền cảm, đi thẳng vào lòng người : "Từ bên nầy cầu đò, tôi có thể nhìn thấy rõ mồn một khói cơm chiều nhà Hân toả trắng như sương sớm trên mấy ngọn cây cau vàng lá". Và đây TH tả cảnh mưa rơi "Cũng như Hân tôi thương làm saotiếng mưa rơi lẻ loi êm đềm trên mái tranh già nua hơn tiếng mưa rơi ào trên mái ngói của khu nhà ngói phố chợ". Tả cảnh mùa hè sao nghe man mác, buồn xa vắng:"Hè về, tiếng ve sầu kêu não nuôt trên những hàng phượng già cuối sân, làm cái vắng lặng của sân trường càng thêm lặng vắng" v.v.* *Một đặc điểm thứ hai là TH khéo xử dụng phép so sánh ( tương quan , tương phản) để gây chú ý người đọc và cũng gây thích thú ngạc nhiên. Kiểu viêt nầy không phải là mới mẻ gì nhưng đôi khi ta quên hoặc vô tình bỏ rơi. Cảnh nhà của Hân thì nghèo ở bên kia sông đồi lập với cảnh khá giả của TH, bên phố chợ. Tả cảnh mưa rơi thì thích nghe tiếng mưa rơi êm đềm trên mái tranh và ghét tiếng mưa ào trên mái ngói.Tả ngôi trường :tuy nhỏ nghèo nhưng đậm tình thương giữa thấy và trò v.v.* *Đặc điểm thứ ba: để xây dựng đề tài , TH đã khai thác triệt để tâm lý nhân vật. Ở đây ta thấy có hai nhân vật chánh là tác giả và cô bạn nhỏ, còn thầy cô giáo và bạn bè khác là những nhân vật phụ. Đề tài xoay quanh hai nhân vật chính nầy . Nhờ khai thác triệt để tâm lý mà ta hiểu được những suy nghĩ ,ước muốn, tâm tư nguyện vọng cùa từng người . Những tâm lý đó tuỳ hoàn cảnh mà thể hiện một cách hợp lý, khiến người đọc thông cảm cho từng trường hợp xảy ra, từ đó mà chấp nhận hay tỏ thái độ phản kháng. Vì có cảm tình với Hân nên TH đi học sớm một chút để mua cho bạn nghèo của mình mấy cái bánh tai heo để bạn ăn sáng vì TH biết rõ bạn mình nhà nghèo nên chưa chắc có tiền ăn sáng. Mà nếu như bạn không tiền mua bánh thì chắc bạn mình sẽ đói bụng lắm. Tác giả dầu nhỏ tuổi nhưng khá rành tâm lý và cũng do có cảm tình với cô bạn nhỏ dễ thương nên TH không ngần ngại mua bánh tặng bạn, tác giả ghi lại sự kiện nầy bằng một câu văn ngắn : " Tôi thường dậy thật sớm,ra cầu đò chờ Hân từ bên kia sông , theo chuyến đò ngang của bà Tư, rồi cùng nhau đi bộ đến trường, ngang qua cái quán nước ọp ep đầu chợ, không quên mua cho được mấy cái bánh tai heo giòn thơm mùi mở" khiến người đọc cảm thấy vui vui và hài lòng cho việc làm mang tánh ga lăng của tuổi nhỏ . Sao dễ thương quá!* *Ở một chỗ khác, nhờ may mắn được sanh ra trong gia đình khá giả nên TH được hưởng đầy đủ tiện nghi vật chất, nhưng thói thường tuổi nhỏ lại thích cái nhà chòi bằng lá dừa để ngồi ôn bài với bạn mới vui. Ăn cơm thì khôing thích thịt heo kho nước dừa, thịt gà xé phai mà lại thích ăn cá lòng tong khe quẹt. Tác giả khá rành tâm lý. làm cho người đọc thấy vui vui và thích thú. Rồi mùa hè đến, ai đã từng cấp sách đến trường thì không sao quên được cái cảm nhận buồn buồn lúc chia tay với bạn và thầy cô. Trong lòng nghe nao nao làm sao, TH cũng khéo diễn tả cái tâm trạng nầy bằng cách mượn tiếng ve sầu thay khúc nhạc biệt ly :"Hè về, tiếng ve sầu kêu não nuột trên hàng phượng già cuối sân, làm cái vắng lặng của sân trường càng thêm lặng vắng".* *Cuối năm lớp nhứt, hai trẻ mong sẽ thi đậu vào trường trung học, tâm lý mà , ai mà không mơ ước tương lai? Nếu cuộc đời bình lặng mãi thì làm gì có tuỳ bút dòng sông chia lẻ nầy?Đột biến xảy ra, mẹ Hân mất, không những Hân mang nỗi đau chất ngất mà mất luôn cả tương lai. Chim đại bàng đã gãy cánh!!Ước mơ tan vỡ.! TH đã khéo léo liên tưởng để nối kết sự bất hạnh của bạn mình bằng cách so sánh trong phép ẩn dụ thật đúng lúc : ví người mẹ Hân như đoá sen lớn che nắng mưa cho cấi bông súng nhỏ nhoi (là Hân) đã tàn úa cũ rách. Nhóm từ ngữ "tàn úa cũ ràch" ám chỉ cuộc đời của Hân sẽ tả tơi tan tác từ đây. Trước đây, cuộc sống của Hân đã mong manh nghèo đói trong lúc mẹ còn sống, nay càng thêm tơi tả vì mẹ đã mất! Mẹ mất ! còn ai che chỡ bão bọc tấm thân nhỏ nhoi nầy trước cơn bão táp của cuộc đời? Đoạn văn nầy là đoạn văn hay nhất diễn tả đầy đủ tâm trạng của hai nhân vật, theo suy nghĩ của tôi. Cái chết của mẹ Hân báo hiệu dấu chấm hết của mối tình học trò đầy thi vị nhưng cũng đầy nước mắt. Đọc xong câu chuyện nhưng trong tôi vẫn còn nghe ray rứt, xót xa. ..* *Đoạn kết thật hay diễn tả đầy đủ cảnh biệt ly.Phép ẩn dụ được lồng vào kết hợp vời phân tích tâm lý nhân vật và sử dụng ngòi bút tả cảnh điêu luyện làm nổi bật cảnh chia ly đầy nước mắt.Hai trẻ chia tay nhau trên bến đò cũ thân thương để đi về hai hướng rẽ của cuộc đời. Tôi như nghe tiếng khóc,tiếng gọi tên nhau hoà lẫn với tiếng gào thét của hai trái tim nhỏ bé trong buổi sớm mai mờ sương khói, phủ kín dòng sông Vàm Cỏ Đông, trong lúc nước sông vẫn vô tình cuồn cuộn chảy xiết về phương trời vô định...* *Nguyen Cang.* *Người post bài :* *Xin nói thêm một chút Thuyên Huy hiện đang sinh sống tại Úc và đang day tiếng Việt tại 1 trường TH ở Úc và từng làm báo tiếng Việt...* *Chuyện là mình muốn giới thiệu với các bạn những vần thơ,câu chuyện đã làm sống lại những xao xuyến trong tâm hồn ngày trẻ chúng ta.* *.Mỗi người chúng mình từng giữ những kỷ niệm ngot ngào có,cay đắng có về một thời thơ dại ...và nó ở mọi nơi trong thơ và chuyện Thuyên Huy..* *Các bạn đọc thơ và truyện để thấy phầ nào của chính mình trong đó....còn những thông tin khác về tác giã thì vì tôn trọng sự riêng tư nên không bàn đến.*
## Không có nhận xét nào:
## Đăng nhận xét

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Server: GSE

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, max-age=0

X-XSS-Protection: 1; mode=block

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
CHỮ NHO... DỄ HỌC (bài 27)
Các bộ 8 nét ( tt và hết )
Như thường lệ, trước khi bắt đầu bài viết mới, ta cùng giải đoán câu đố của bài viết trước:
Lệ thủy can, lệ thủy lưu. 泪水乾，泪水流。
Tâm nan xả, nan phân ly. 心難捨，難分離 !
Có nghĩa :
Nước mắt khô, nước mắt chảy.
Lòng không nở, khó phân ly!
Giải Đáp :
Nước mắt khô, nước mắt chảy. Nước Khô Nước Chảy là hết nước rồi chỉ còn lại hai chữ Mắt là MỤC mà thôi 目目.
Lòng không nở là còn lại chữ TÂM đứng 忄. Nan phân ly là chữ NAN bị phân ly làm hai, lấy bộ CHUY 隹 phiá sau.
Ghép các phần trên lại, ta có chữ CỤ 懼 là SỢ .
CỤ 懼 là chữ Hài Thanh, được ghép bởi bộ TÂM 忄bên trái chỉ Ý (một biểu hiện của tình cảm ở trong lòng), và chữ CÙ 瞿 bên phải chỉ ÂM, nên CỤ 懼 là SỢ, một trong Thất Tình 七情, là 7 thứ tình cảm của con người: HỈ, NỘ, ÁI, Ố, AI, CỤ, DỤC 喜, 怒, 愛, 惡, 哀, 懼, 欲 (Vui, Giận, Yêu, Ghét, Buồn, Sợ, Muốn). Như CỤ NỘI 懼內 : là Sợ bà Nội Tướng ở trong nhà, ta nói là Sợ Vợ. Sách Luận Ngữ có câu :
Tử viết : [ Tri giả bất hoặc, nhân giả bất ưu, dũng giả bất CỤ ]
子曰：「知者不惑，仁者不憂，勇者不懼。」
Có nghĩa :
Khổng Tử nói rằng :
" Người có sự hiểu biết thì không bị mê hoặc, người có lòng nhân thì không lo lắng, người dũng cảm thì không biết Sợ.
Ông bà ta cũng thường dạy :
CỤ pháp triêu triêu lạc, 懼法朝朝樂，
Khi công nhựt nhựt ưu ! 欺公日日憂！
Có nghĩa :
Con người biết SỢ luật pháp, thì buổi nào cũng vui vẻ hết, còn...
Người coi rẻ phép công thì ngày nào cũng phải lo lắng ưu tư cả!
Biết SỢ luật pháp là tuân thủ luật pháp một cách đúng đắn thì không có gì phải lo lắng nên luôn luôn vui vẻ. Còn khi dễ phép công, là làm những điều phạm pháp, như buôn lậu, giết người... thì luôn luôn phải lo sợ ngày đêm, sống không an ổn!
Trong Cung Oán Ngâm Khúc luận về người đời, Ôn Như Hầu Nguyễn Gia Thiều đã viết :
Trắng răng đến thuở bạc đầu,
Tử, sinh, kinh, CỤ làm nau mấy lần.
Tử, sinh, kinh, CỤ làm nau mấy lần.
Dũng giả bất cụ Khi công nhựt nhựt ưu
Giáp Cốt Văn Kim Văn Đại Triện Tiểu Triện Lệ Thư
Ta thấy :
Kim Văn và Đại Triện là hình tượng của chữ NHÂN 人 là Người ở trên, bên dưới là chữ THỔ 土 là Đất và bộ NHỊ 二 là số 2, với Hội Ý là: Dùng sức Người để đào xới Đất xuống dưới 2 tầng sâu để có được thứ khoáng vật nầy. Nên KIM là VÀNG, ký hiệu Hóa Học là Au, kim loại qúy gía. Ta có từ NGŨ KIM 五金 là 5 thứ kim loại thường thấy trong cuộc sống hàng ngày, đó là : KIM, NGÂN, ĐỒNG, THIẾT, TÍCH 金银铜铁锡 : Vàng, Bạc, Đồng, Sắt, Thiếc.
NGŨ HÀNH 五行 : là Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ.
KIM 金 là Tiền, ta thường nói KIM TIỀN 金錢 là Tiền Bạc. từ này có thể phát sinh do ngày xưa lần đầu tiên người ta dùng kim loại để đúc ra tiền xu, tiền cắc mà ra. HIỆN KIM 現金 là Tiền mặt.
KIM 金 còn có nghĩa là Binh Khí hay là Nhạc Cụ làm bằng Kim loại, như KIM CÁCH 金革 là chỉ chung Binh Khí và Khôi Giáp, đồ dùng cho quân đội ngày xưa, nên KIM CÁCH còn có nghĩa là Chiến Tranh.
KIM 金 còn có nghĩa là Cái Phèng-La; đọc truyện Tàu ta hay nghe câu " MINH KIM THÂU BINH 鳴金收兵 ": có nghĩa là " Gỏ Phèng-La để rút quân về ".
KIM 金 còn là Một trong Bát Âm trong âm nhạc, đó là : KIM 金、THẠCH 石、TI 丝、TRÚC 竹、BÀO 匏、THỔ 土、CÁCH 革、MỘC 木。Đó là Âm thanh của :
1. KIM LOẠI như tiếng chuông, tiếng khánh, tiếng Phèng-la.
2. ĐÁ như tiếng Khánh, Trống đá.
3. TƠ như tiếng Đàn (Tranh, Tì Bà...)
4. TRÚC như tiếng Tiêu, tiếng Sáo.
5. BẦU như tiếng Kèn làm bằng trái bầu, mướp.
6. ĐẤT chỉ Đồ Gốm, như tiếng Tô Chén, Lu Hủ.
7. DA như tiếng Trống bằng da bò, da trâu.
8. CÂY như tiếng Mỏ, tiếng Nhịp Song-lang.
Bát Âm trong ân nhạc cổ truyền
KIM 金 còn chỉ sự tôn qúy, trân trọng, như KIM THÂN 金身 là Mình Vàng. KIM LAN 金蘭 chỉ Tình bạn thắm thiết, KIM CANG 金鋼 chỉ sự Vững chắc, Mạnh mẽ không gì xâm phạm nỗi, như ngày xưa luyện võ công tới mức KIM CANG BẤT HOẠI 金鋼不壞 là đao thương gì đều đâm không lủng cả! Cũng từ nầy, nếu ta đọc là KIM CƯƠNG thì nó là Hột Xoàn.
KIM HÔN 金婚 hay KIM KHÁNH 金慶 là Kỷ niệm Đám Cưới Vàng, kỷ niệm vợ chồng chung sống với nhau được 50 năm tròn mà chưa ... ly dị !
KIM 金 còn chỉ động vật, thực vật có màu vàng óng ánh như KIM NGƯ 金魚 lá Cá thia thia Tàu, KIM Ô 金烏 là Con Qụa Vàng dùng để chỉ Mặt Trời. KIM QUY 金龜 là Con Rùa Vàng, KIM CHI NGỌC DIỆP 金枝玉葉 ta nói là Cành Vàng Lá Ngọc. KIM PHONG 金風 là Gió Vàng, là gió của mùa Thu như Ôn Như Hầu đã mở đầu Cung Oán Ngâm Khúc bằng câu :
Trãi vách quế GIÓ VÀNG hiu hắt,
Mảnh vũ y lạnh ngắt nhu đồng !
KIM TỰ THÁP 金字塔 là Những cái tháp có hình dạng giống như chữ KIM của Ai Cập, là mộ chí của các bậc đế vương ngày xưa.
KIM là họ KIM, là Triều đại nhà KIM bên Trung Quốc.
HOÀNG KIM THỜI ĐẠI 黃金時代 : ta nói là Thời Đại Hoàng Kim, ý chỉ thời kỳ rực rỡ nhất, hưng thịnh nhất của một Triều đại, một Chế độ hay một Thị Tộc, một Dòng họ nào đó...
Kim Hôn Kim Tự Tháp
Có tất cả 694 chữ được ghép bởi bộ KIM 金 nầy, tiêu biểu có các chữ sau đây :
Tất cả các chữ NGÂN, ĐỒNG, THIẾT, TÍCH, DIÊN 银铜铁锡鉛 : Bạc, Đồng, Sắt, Thiếc, Chì đều có bộ KIM bên trái để chỉ đó là chat thuộc về Kim Loại.
CHÂM 針 : là KIM để may vá. Ta có từ CHÂM TUYẾN 針線 : là Kim Chỉ; nghĩa bóng chỉ sự Thêu thùa May vá. Từ nầy làm ta nhớ đến Nguyên Chẩn (một ông quan xuất thân nhà nghèo) qua 2 câu thơ nhớ vợ trong bài "Khiển Bi Hoài":
衣裳已施行看盡， Y thường dĩ thí hành khan tận,
針線猶存未忍開。 CHÂM TUYẾN do tồn vị nhẫn khai.
Có nghĩa :
Từ ngày BÀ mất đến giờ...
* Quần áo của bà thì tôi đã bố thí gần hết rồi! Nhưng ..
* Hộp Kim Chỉ của bà để lại thì vẫn còn đó, vì tôi không đành lòng mở ra xem (sợ sẽ gợi lại hình ảnh của bà lúc sinh thời ngồi may vá mà càng đau lòng hơn!)
Ta còn có thành ngữ :
THIẾT CHỮ MA THÀNH TÚ HOA CHÂM 鐵杵磨成繡花針: là Chày sắt mài thành kim thêu hoa; nói gọn lại thành THIẾT CHỮ THÀNH CHÂM 鐵杵成針. Ta nói là: Có công mài SẮT, có ngày nên KIM. Hồi nhỏ học đến câu nầy, bạn bè thường nói chơi là: "Có công mài sắt, có ngày thành... Xà-beng!"
7. BỘ ĐÃI 隶 :
ĐÃI 隶 : là Kịp Đến, là Theo Sau . ĐÃI 隶 là chữ Hội Ý theo diễn tiến của chữ viết như sau:
Ta thấy :
Theo Thuyết Văn Giải Tự - ĐÃI : Cập dã, Tòng hựu tòng vĩ tỉnh, hựu trì vĩ giả tòng hậu cập chi dã. 及也,从又从尾省,又持尾者从后及之也。——《说文》Có nghĩa: Đãi là Kịp, là theo từ phía sau, rồi từ phía sau vượt lên kịp phía trước, nên ĐÃI là ĐUỔI KỊP; ta có từ ĐÃI BỘ 逮捕 là Đuổi theo để Bắt lấy, nghĩa thông dụng của hiện nay ĐÃI BỘ có nghĩa là Bắt Lấy mà thôi.
Hiện nay, ĐÃI 隶 được viết như thế nầy 逮 (có bộ XƯỚC để chỉ bước đi), và ĐÃI được mượn theo lối Giả Tá để làm chữ LỆ 隸 viết theo Giản Thể 隶.
LỆ 隶 là Lệ Thuộc, là một hình thức Nô Dịch ngày xưa, ta thường gọi là NÔ LỆ 奴隸.
LỆ THUỘC 隸屬 : là Chiụ sự điều động sai khiến bởi ai đó hoặc bởi cấp nào đó, tức là TRỰC THUỘC 直屬 vào cấp nào đó hoặc ai đó.
LỆ 隸 còn là tên của một loại Thư Pháp gọi là LỆ THƯ 隸書, có xuất xứ như sau :
Sau khi thống nhất đất nước, trong chính sách thống nhất văn tự gọi là THƯ ĐÔNG VĂN 書同文 là Viết cùng một loại chữ viết; Tần Thủy Hoàng ngoài việc ra lệnh cho Thừa Tướng Lý Tư hệ thống lại chữ Tiểu Triện, còn tiếp nhận thêm kiểu chữ đơn giản hơn, gọn gàng hơn của Trình Mạc. TRÌNH MẠC 程邈 tự là Nguyên Sầm, người đất Hạ Đỗ, là quan cai ngục trong huyện, sau phạm tội, bị nhốt vào ngục ở Vân Dương. Trong ngục, rảnh rổi ông thấy chữ Tiểu Triện có kết cấu và các nét viết phức tạp, bèn nghĩ cách kéo thẳng các nét ra, bỏ phức tạp lấy đơn giản, biến nét tròn thành nét vuông, sửa đổi trên 3000 chữ dâng lên vua. Tần Thủy Hoàng xem xong, rất vừa ý, chẳng những tha tội mà còn phong cho ông làm quan Ngự Sử, đồng thời ra lệnh tất cả công văn giấy tờ đều phải theo loại chữ đơn giản nầy; vì là chữ của một NÔ LỆ trong ngục tạo ra, cho nên mọi người gọi kiểu chữ đơn giản nầy là LỆ THƯ 隸書, và gọi Trình Mạc là LỆ THƯ CHI TỔ 隸書之祖 là Ông Tổ của Lệ Thư.
Chữ Tiểu Triện
Chữ Lệ
LỆ THƯ 隸書 là hậu thân của TIỂU TRIỆN 小篆 và là tiền thân của KHẢI THƯ 楷書 là lối chữ chính quy các nhà trường đang cho học sinh tập viết hiện nay, phát sinh từ đời Tấn có nhà thư pháp Vương Hi Chi nổi tiếng với LAN ĐÌNH THIẾP 蘭亭帖 mà Cụ Nguyễn Du đã mượn lời của Hoạn Thư khen Thúy Kiều khi cô đang chép kinh ở Quan Âm Các là:
Khen rằng bút pháp đã tinh,
So vào với thiếp Lan Đình nào thua!
Tiểu Triện Lệ Thư Khải Thư
Thảo Thư
8. BỘ MÔN 門 :
MÔN 門 : là Cửa. MÔN 門 là chữ Tượng Hình theo diễn tiến của chữ viết sau đây:
Ta thấy :
Từ Giáp Cốt Văn cho đến Kim Văn Đại Triện đều là hình tượng của 2 cánh cửa mở ra và đóng lại 2 bên. Bất cứ nơi nào trong nhà hoặc trên tường có mở một lối ra vào đều gọi là MÔN, nên MÔN 門 là Cửa: Hai cánh gọi là MÔN 門, một cánh gọi là HỘ 戶, Nhưng 2 chữ đi liền nhau MÔN HỘ có nghĩa là Cửa Nẻo; nghĩa bóng là Một Đại Gia Đình hay Một Môn Phái, Một Tổ Chức nào đó. Đọc tiểu thuyết võ hiệp của Kim Dung ta hay nghe từ THANH LÝ MÔN HỘ 清理門戶: Có nghĩa là Dọn dẹp cho sạch sẽ nhà cửa, Ý là Giải quyết chuyện riêng của Gia đình mình, của Môn Phái Mình mà người ngoài không được có ý kiến hoặc xen vào.
MÔN 門 còn có nghĩa là cái Cổng, như SƠN MÔN 山門 là Cổng chính để đi vào chùa chiền miếu mạo. Xưa kia vì muốn tránh nơi chợ búa ồn ào náo nhiệt, các chùa chiền thường được xây cất ở trong rừng núi, nên Cổng Chính vào chùa gọi là Sơn Môn. Sau này mặc dù chùa cất ở nơi đô hội nhưng Cổng vào chùa vẫn gọi là Sơn Môn như thường.
Lại có thuyết cho rằng SƠN MÔN 山門 là TAM MÔN 三門 (Âm SƠN shan và âm TAM san của Quan Thoại đọc gần giống nhau). TAM MÔN là Tam giải thoát chi môn là THAM SÂN SI 貪、瞋、痴, Chính điện là Pháp không Niết bàn, nên cửa vào phải là Tam Giải thoát môn. TAM MÔN còn có nghĩa là : Tín Tâm Môn 信心門,Trí Tuệ Môn 智慧門, Từ Bi Môn 慈悲門. TAM cũng có thể chỉ Tín 信、Giải 解、Hành 行. Giới bình dân trong tiếng Việt ta thì gọi Cổng vào Chùa là "Cửa Tam Quan" vì thấy có 3 lối vào: Cửa Chính và hai cửa phụ hai bên.
Sơn Môn: Cửa Tam QuanMÔN ĐỆ: Ta có 2 từ...
MÔN ĐỆ 門第 : Chữ Đệ 第 có bộ Trúc 竹 trên đầu, có nghĩa là các bậc thang tre, nên MÔN ĐỆ 門第 : là các bậc tam cấp để bước lên thềm nhà, Môn Đệ cũng có nghĩa là Nhà cửa của những người giàu có.
MÔN ĐỆ 門弟 : Chữ Đệ 弟 là Em Trai, nên Môn Đệ có nghĩa là: Con em, Đệ Tử ở trong nhà. MÔN ĐỆ tức là MÔN ĐỒ 門徒, là Đệ Tử trong Môn Phái đó!
MÔN ĐANG HỘ ĐỐI 門當戶對 : là Nhà cửa đối xứng nhau, ngang bằng nhau, không ai nghèo giàu hơn ai cả. Ta cũng nói thành HỘ ĐỐI MÔN ĐANG. Trong bài thơ "Thắm thoát năm mươi năm" tôi có viết một vế như sau:
Ấy thế, tình ta sớm nhạt màu,
Người đời miệng tiếng lắm xôn xao.
Hộ đối môn đang muôn kiếp vẫn...
Là rào ngăn cách kẻ yêu nhau!
Nói thêm về chữ ĐANG 當 :
ĐANG 當 là Xứng, là Đáng. ĐANG còn được đọc trại thành ĐƯƠNG, như Phái VÕ ĐANG còn được đọc là VÕ ĐƯƠNG, nên ĐANG còn có nghĩa là ĐƯƠNG, như TƯƠNG ĐANG 相當 ta nói là TƯƠNG ĐƯƠNG, là " sem-sem nhau" (same same) nên, phải là...
MÔN ĐANG HỘ ĐỐI chớ không phải MÔN ĐĂNG HỘ ĐỐI.
Có tất cả 105 chữ được ghép bởi bộ MÔN nầy, tiêu biểu có:
SOAN 閂 : là Cây gài cửa, Cái Then gài cửa. Ta có từ SOAN MÔN BẾ HỘ 閂門閉戶: là Đóng cửa và gài cửa lại, ta nói là "Cửa đóng then cài."
BẾ 閉 : là Đóng. BẾ MÔN 閉門 : là Đóng cửa lại. Ta có từ BẾ MÔN TỎA CẢNG 閉門鎖港 hay BẾ QUAN TỎA CẢNG 閉關鎖港 : là Đóng cửa khẩu lại, khóa bến cảng lại, không giao tiếp với nước ngoài.
BẾ 閉 còn có nghĩa là Che là Đậy lại. BẾ NGUYỆT 閉月: là Trăng bị che lại, nhưng trong thành ngữ BẾ NGUYỆT TU HOA 閉月羞花 thì không phải trăng BỊ CHE, mà là Trăng TRỐN vào trong MÂY vì mắc cở; còn TU HOA là Hoa thẹn thùa mà rủ xuống. Đây là thành ngữ chỉ vẻ đẹp của Điêu Thuyền và Dương Qúy Phi. Điêu Thuyền đẹp đến nổi ra sân cúng trăng, trăng trông thấy phải mắc cở mà trốn vào trong mây; còn Dương Qúy Phi khi ra vườn thượng uyển ngắm hoa, thì hoa thấy mình đẹp không bằng đều thẹn thùa mà rủ cả xuống. Còn người đẹp "Tây Thi gái đất Việt" khi ra suối giặt lụa thì lũ cá thấy nàng đẹp qúa nên chìm cả xuống đáy khe, gọi là TRẦM NGƯ 沉魚. Vương Chiêu Quân trên đường cống Hồ, khi ra khỏi Nhạn Môn Quan lũ nhạn thấy nàng đẹp qúa bay không nổi đều sa cả xuống bãi cát, gọi là Bình Sa LẠC NHẠN 平沙落雁. Ôn Như Hầu Nguyễn Gia Thiều đã mượn ý nầy để tả vẻ đẹp của nàng cung phi trong Cung Oán Ngâm Khúc :
Chìm đáy nước cá lờ đờ lặn,
Lửng da trời nhạn ngẩn ngơ sa.
Hương trời đắm nguyệt say hoa
Tây Thi mất vía, Hằng Nga giật mình !
Đó là TỨ ĐẠI MỸ NHÂN 四大美人 của Trung Hoa ngày xưa: TRẦM NGƯ, LẠC NHẠN, BẾ NGUYỆT, TU HOA 沉魚，落雁，閉月，羞花。Nói cho rõ hơn là: Tây Thi trầm ngư, Vương Chiêu Quân lạc nhạn, Điêu Thuyền bế nguyệt, Dương Qúy Phi tu hoa.
Tây Thi, Chiêu Quân, Điêu Thuyền, Dương Qúy Phi
KHAI 開 : là Mở. KHAI MÔN 開門 là Mở Cửa.
KHAI PHÁ 開拓 : là Mở Mang khai khẩn đất hoang.
KHAI HÓA 開化 : là Mở Mang trí tuệ, Mở mang dân trí.
KHAI PHÓNG 開放 : là Mở rộng, không câu nệ cố chấp. Tư Tưởng Khai Phóng là Tư Tưởng mở rộng dễ chấp nhận cái mới, cái lạ.
KHAI KHOÁNG 開礦 : là Đào bới hầm mỏ. Ta gọi là Đào mỏ.
KHAI TRƯƠNG 開張 : là Mở Rộng cửa ra để buôn bán kinh doanh.
KHAI BÁO 開報 : là Nói ra để báo cho biết việc gì đó, như:
KHAI SANH 開生, KHAI TỬ 開死, KHAI PHÁ SẢN 開 破產...
KHAI SÁNG 開創 : là Mở ra, Lập ra, như KHAI QUỐC 開國 là Lập ra một nước. KHAI QUỐC CÔNG THẦN 開國功臣: là những người có công ngay từ những ngày bắt đầu dựng nước.
KHAI THIÊN LẬP ĐỊA 開天立地: là Mở trời dựng đất, chỉ Lúc trời đất mới được tạo dựng nên.
KHAI CHI 開支 : là Phần xài ra, phần Chi tiêu.
KHAI THỦY 開始 : là Lúc mới băt đầu.
KHAI XA 開車 : là Lái xe, KHAI KHÍ XA 開氣車: là lái xe hơi.
KHAI HOA KẾT QỦA 開花結果: là Nở hoa kết trái, chỉ một hiện tượng tự nhiên: Nở hoa thì sẽ kết trái mà thôi! Tiếng Việt ta có từ KHAI HOA NỞ NHỤY thì thường dùng để chỉ đàn bà Sanh Nở.
HOA KHAI PHÚ QÚY 花開富貴: là Hoa nở đẹp tượng trưng cho sự giàu sang phú qúy. Câu nầy thường được dùng để chúc Tết và thường đi chung với câu TRÚC BÁO BÌNH AN 竹報平安: Tre trúc luôn xanh tốt quanh năm tượng trưng cho sự bình an khỏe mạnh.
Hoa khai phú qúy, Trúc báo bình an.
Ta thấy :
Từ Giáp Cốt Văn đến Kim Văn Tiểu Triện đều là hình tượng của một cái nấp đậy lên trên một khai thức ăn, lấy theo Hội Ý, chữ NHÂN 人 là Người ở trên, chữ TẤP 皀 là Mùi thơm của các hạt Ngũ cốc khi được nấu chín ở dưới, nên THỰC 食 là Thức Ăn, từ kép là THỰC PHẨM 食品, LƯƠNG THỰC 糧食.
PHONG Y TÚC THỰC 豐衣足食: là Phong phú về y phục, sung túc về thực phẩm. Ta nói là Dư ăn thừa mặc.
Tăng Quảng Hiền Văn có câu :
Nhân vị tài tử , 人為財死，
Điểu vị THỰC vong. 鳥為食亡。
Có nghĩa :
Người vì tiền tài mà chết, còn Chim thì vì miếng ăn mà chết.
Có tất cả 132 chữ được ghép bởi bộ THỰC nầy, tiêu biểu có :
CƠ 飢 ( 饑 ) : là Đói. CƠ HÀN 饑寒 : là Đói lạnh, chỉ sự nghèo khổ. Sống cảnh Cơ Hàn là chỉ Cảnh sống nghèo khổ.
CƠ NIÊN 饑年 : là Năm đói, ý chỉ năm mất mùa.
BÁN CƠ BÁN BẢO 半饑半飽 : Ta nói là Nửa Đói Nửa No.
CƠ HỎA THIÊU TRƯỜNG 饑火燒腸 : là Cái đói như là lửa đang đốt ở trong ruột, làm người ta vật vã khó chịu. Nguyễn Gia Thiều đã viết trong Cung Oán Ngâm Khúc :
Bệnh trần đoài đoạn tâm toan,
LỬA CƠ ĐỐT RUỘT, dao hàn cắt da !
Ông bà ta cũng có để lại một câu :
Tích cốc phòng CƠ, 積穀防饑，
Dưỡng nhi phòng lão. 養兒防老.
Có nghĩa :
Tích trữ lúa gạo để phòng khi đói kém, còn...
Nuôi con cho khôn lớn để phòng khi già cả bệnh tật có con cái chăm nom săn sóc.
Dưỡng nhi phòng lão
ẨM 飲 : là Uống. ẨM THỰC 飲食 : là Ăn Uống. ẨM THỦY 飲水 : là Uống nước. Ta có thành ngữ :
ẨM THỦY TƯ NGUYÊN 飲水思源 : là Uống nước nhớ nguồn.
ẨM TỬU 飲酒 : là Uống rượu. Ta thường nghe câu :
Ngộ ẨM TỬU thời tu ẨM TỬU, 遇飲酒時須飲酒，
Đắc cao ca xứ thả cao ca. 得高歌處且高歌。
Có nghĩa :
Gặp lúc uống rượu thì cứ vui vẻ mà uống rượu đi, còn ...
Nơi nào có thể ca hát được thì cứ ca hát cho vui vẻ đi !
ẨM HẬN 飲恨 : Không phải là Uống Hận, mà là Nuốt Hận, Ôm Hận, như hai câu thơ trong bài Cảm Hoài của Đặng Dung, một danh tướng đời Trần của ta:
時來屠釣成功易, Thời lai đồ điếu thành công dị,
運去英 雄飲恨多. Vận khứ anh hùng ẩm hận đa.
Có nghĩa:
Khi thời cơ đưa đến thì cái anh chàng đồ tể chuyên giết chó để bán thịt như Phàn Khoái và cái anh chàng thư sinh ốm yếu ngồi câu cá ở bờ sông như Hàn Tín) cũng rất dễ thành công. (Cả 2 là Khai quốc công thần giúp Hán Cao Tổ dựng nên nhà Hán). Còn...
Lúc vận may đã đi rồi, hết thời rồi, thì dù anh hùng (có giỏi như Gia Cát Khổng Minh với Lục xuất Kỳ Sơn, sáu lần đem binh đánh Ngụy đều không thành) nên cũng đành ÔM HẬN mà thôi!
Vận khứ anh hùng ẩm hận đa
10. BỘ CHUY 隹 :
CHUY 隹 : là Chim Đuôi Ngắn. CHUY 隹 là chữ Tượng Hình theo diễn tiến của chữ viết như sau:
Ta thấy :
Từ Giáp Cốt Văn cho đến Kim Văn Đại Triện đều là hình tượng giống như con chim sẻ hay con gà con đang vổ cánh, nên CHUY 隹 là chữ chỉ chung Các Loài Chim Đuôi Ngắn, nghĩa như chữ Điểu 鳥. Chữ được ghép bởi bộ CHUY thường dùng để chỉ những loại phi cầm và những động tác liên quan, như KÊ 雞 là Gà, CHUẨN 隼 là Diều Hâu, TƯỚC雀 là Chim se sẻ, NHẠN 雁 là con Vịt trời, miền Nam gọi là con le le ...
Có tất cả trên 50 chữ được ghép bởi Bộ CHUY nầy, ngoài những chữ nêu trên, ta còn có chữ :
HÙNG 雄 : là Con Trống, là Giống Đực, nên ANH HÙNG 英雄 là Con Trống ưu tú, là Giống đực xuất sắc, là Người Đàn ông vượt trội hơn tất cả đàn ông khác!
HÙNG 雄 còn chỉ những gì Cao lớn, Mạnh mẽ, như HÙNG TRÁNG 雄壮, HÙNG VĨ 雄偉, HÙNG HẬU 雄厚 ...
THƯ 雌 : là Con Mái, là Giống Cái, nên ANH THƯ 英雌 là Con Mái ưu tú, là Giống Cái xuất sắc, là Người Đàn bà vượt trội hơn tất cả đàn bà khác! Nhưng Các bà các cô không thích dùng từ ANH THƯ mà lại thích dùng từ ANH HÙNG hơn, nên phải thêm chữ NỮ vào phía trước thành NỮ ANH HÙNG 女英雄 cho nó oai! Một số ông còn nịnh các bà bằng từ CÂN QUỐC ANH HÙNG 巾幗英雄 là Anh Hùng có khăn tay (CÂN 巾) và khăn quàng đầu (QUỐC 幗 ) là ANH HÙNG giống cái, cũng là NỮ ANH HÙNG mà thôi!
THƯ HÙNG 雌雄 : là Mái Trống, ta nói là Trống Mái, người Miền Bắc nói là SỐNG MÁI; cho nên câu nói "Quyết một trận SỐNG MÁI "là câu nói của Miền Bắc, có nghĩa: Quyết một trận để phân biệt ai là Trống ai là Mái, ai thắng ai thua, cho đâu ra đó hẵn hoi!
Thư Hùng Kiếm Thư Hùng Sư
Thư Hùng... Chim
NAN 難 : là Khó, là Không Dễ, như NAN ĐỀ 難題 là Vấn đề khó khăn; trong thi cử là Đề Khó Làm. GIAN NAN 艱難 là Khó nhọc, là Cực khổ. NAN VONG 難忘 : là Khó quên, NAN ĐÀO 難逃 là Khó mà trốn thoát... Tăng Quảng Hiền Văn có câu:
Tương kiến dị đắc hảo, 相見易得好，
Cữu trú NAN VI NHÂN. 久住難為人。
Có nghĩa :
Mới gặp nhau thì dễ tốt với nhau lắm, nhưng...
Ở chung với nhau lâu ngày rồi thì rất khó mà làm người! ý nói, mới gặp nhau tay bắt mặt mừng, nhiệt tình và tốt với nhau vô cùng, nhưng nếu dọn về ở chung nhà với nhau lâu ngày thì sẽ biết. Mọi thói hư tật xấu của nhau đều bày ra hết, rồi tiếng bấc tiếng chì, rồi gấu ó nhau, mạt sát nhau, rồi đến nước sẽ... không thèm nhìn mặt nhau và xem nhau như thù địch!!!
Ngạn ngữ Trung Hoa có câu:
Phi thiên NAN, cầu nhân cánh NAN; 飛天難，求人更難；
Huỳnh liên khổ, bần cùng cánh khổ; 黃蓮苦，貧窮更苦；
Xuân băng bạc, nhân tình cánh bạc; 春冰薄，人情更薄；
Giang triều hiễm, nhân tâm cánh hiễm. 江潮險 人心更險。
Tri kỳ NAN, thực kỳ khổ, nại kỳ bạc, nghiệm kỳ hiễm, khả dĩ xử thế vi nhân dã! 知其難，食其苦，耐其薄，驗其險可以處世為人也!
Có nghĩa :
Bay lên trời khó, đi cầu cạnh người khác càng khó hơn;
Huỳnh liên đắng, nghèo khổ càng cay đắng hơn;
Lớp băng của sáng xuân rất mỏng, tình người còn mỏng hơn;
Sóng trên sông rất hiễm, lòng người càng hiễm ác hơn.
Biết được cái KHÓ KHĂN khi đi cầu cạnh người khác, nếm được cái CAY ĐẮNG của sự nghèo khổ, chịu đựng được sự BẠC BẼO của tình người, sẽ NGHIỆM ra được cái HIỄM ÁC của lòng người là như thế nào. Có thế, bạn sẽ là người rất biết xử thế và làm người!
NAN 難 khi đọc là NẠN (có dấu Nặng ) thì có nghĩa là gặp khó khăn trắc trở, là BỊ NẠN, TAI NẠN 災難, LÂM NẠN 臨難 là Gặp Tai Nạn, còn gọi là TAO NẠN 遭難 là Gặp Nạn. Bút ký của Kỷ Văn Đạt có câu:
無錢休入眾, Vô tiền hưu nhập chúng,
遭難莫尋親。 TAO NẠN mạc tầm thân.
Có nghĩa :
Không có tiền thì đừng đến chỗ đông người, (sẽ bị người ta khi dễ và xem mình không ra gì đâu), còn khi...
Gặp nạn thì đừng có đi tìm người thân (để nhờ giúp đỡ, nhiều khi họ không giúp đỡ mà vì sợ bị liên lụy lại đâm ra hại cả mình nữa cũng không chừng!)
Câu nói trên nghe có vẻ bi quan nhưng lại rất thực tế!
Một từ nữa mà ta rất thường sử dụng, đó là từ...
KHỐN NẠN 困難 : KHỐN là Khốn Khó, NẠN là Tai Nạn, nên KHỐN NẠN là vừa gặp khó khăn vừa bị tai nạn, điều mà không ai muốn cả, nên thường dùng từ nầy để "rủa" người khác: "Đồ Khốn Nạn!" Ý là muốn cho người ta vừa KHỐN vừa NẠN cho biết chừng! Đây chỉ là một lời "nguyền rủa" chớ không phải dùng để "chưởi bới ", nhưng người đời quen dùng để "chưởi rủa" những người mình ghét: Thằng Khốn Nạn! Con mẹ Khốn Nạn! Thứ cái đồ Khốn Nạn!
Từ nầy lắm khi cũng được sử dụng rất chính xác, như lời than thở: Khốn Nạn cho thân tôi! hoặc để cảm thông thương xót: Thật khốn nạn cho thằng bé mồ côi!... Nhưng, nếu đọc là:
KHỐN NAN (không có dấu Nặng) thì lại có nghĩa là KHÓ KHĂN, như: Vấn đề Khốn Nan là Vấn đề khó khăn; Cuộc sống Khốn Nan là Cuộc sống Khó Khăn...
Khốn nan và Khốn nạn
Như thường lệ, trước khi kết thúc bài viết nầy, mời tất cả cùng đoán một chữ cho vui...
Tam nhân đồng hành, tất hữu ngã sư. 三人同行必有我师.
Nhất nhật tam tĩnh ngô thân. 一日三省吾身.
Có nghĩa :
Ba người cùng đi, ắt có một người là thầy của ta.
Mỗi ngày phải ba lần kiểm điểm về bản thân mình.
Hai câu chữ trên đều xuất phát từ sách LUẬN NGỮ, mời tất cả cùng đoán một chữ cho vui vẻ ba ngày XUÂN.
Hẹn bài viết tới : Các bộ 9 nét !
Chúc tất cả cùng có một mùa
XUÂN NHƯ Ý,
AN KHANG THỊNH VƯỢNG !
Đỗ Chiêu Đức
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét

markdown:
**CHỮ NHO... DỄ HỌC (bài 27)** *Các bộ 8 nét ( tt và hết )*
Như thường lệ, trước khi bắt đầu bài viết mới, ta cùng giải đoán câu đố của bài viết trước:
Lệ thủy can, lệ thủy lưu. 泪水乾，泪水流。
Tâm nan xả, nan phân ly. 心難捨，難分離 !
Có nghĩa :
Nước mắt khô, nước mắt chảy.
Lòng không nở, khó phân ly!
Giải Đáp :
Nước mắt khô, nước mắt chảy. Nước Khô Nước Chảy là hết nước rồi chỉ còn lại hai chữ Mắt là MỤC mà thôi 目目.
Lòng không nở là còn lại chữ TÂM đứng 忄. Nan phân ly là chữ NAN bị phân ly làm hai, lấy bộ CHUY 隹 phiá sau.
Ghép các phần trên lại, ta có chữ CỤ 懼 là SỢ .
CỤ 懼 là chữ Hài Thanh, được ghép bởi bộ TÂM 忄bên trái chỉ Ý (một biểu hiện của tình cảm ở trong lòng), và chữ CÙ 瞿 bên phải chỉ ÂM, nên CỤ 懼 là SỢ, một trong Thất Tình 七情, là 7 thứ tình cảm của con người: HỈ, NỘ, ÁI, Ố, AI, CỤ, DỤC 喜, 怒, 愛, 惡, 哀, 懼, 欲 (Vui, Giận, Yêu, Ghét, Buồn, Sợ, Muốn). Như CỤ NỘI 懼內 : là Sợ bà Nội Tướng ở trong nhà, ta nói là Sợ Vợ. Sách Luận Ngữ có câu :
Tử viết : [ Tri giả bất hoặc, nhân giả bất ưu, dũng giả bất CỤ ]
子曰：「知者不惑，仁者不憂，勇者不懼。」
Có nghĩa :
Khổng Tử nói rằng :
" Người có sự hiểu biết thì không bị mê hoặc, người có lòng nhân thì không lo lắng, người dũng cảm thì không biết Sợ.
Ông bà ta cũng thường dạy :
CỤ pháp triêu triêu lạc, 懼法朝朝樂，
Khi công nhựt nhựt ưu ! 欺公日日憂！
Có nghĩa :
Con người biết SỢ luật pháp, thì buổi nào cũng vui vẻ hết, còn...
Người coi rẻ phép công thì ngày nào cũng phải lo lắng ưu tư cả!
Biết SỢ luật pháp là tuân thủ luật pháp một cách đúng đắn thì không có gì phải lo lắng nên luôn luôn vui vẻ. Còn khi dễ phép công, là làm những điều phạm pháp, như buôn lậu, giết người... thì luôn luôn phải lo sợ ngày đêm, sống không an ổn!
Trong Cung Oán Ngâm Khúc luận về người đời, Ôn Như Hầu Nguyễn Gia Thiều đã viết :
*Trắng răng đến thuở bạc đầu,*.
Tử, sinh, kinh, CỤ làm nau mấy lần
Tử, sinh, kinh, CỤ làm nau mấy lần
Dũng giả bất cụ Khi công nhựt nhựt ưu
Giáp Cốt Văn Kim Văn Đại Triện Tiểu Triện Lệ Thư
|甲骨文||金文||金文大篆||小篆||繁体隶书|
Ta thấy :
Kim Văn và Đại Triện là hình tượng của chữ NHÂN 人 là Người ở trên, bên dưới là chữ THỔ 土 là Đất và bộ NHỊ 二 là số 2, với Hội Ý là: Dùng sức Người để đào xới Đất xuống dưới 2 tầng sâu để có được thứ khoáng vật nầy. Nên KIM là VÀNG, ký hiệu Hóa Học là Au, kim loại qúy gía. Ta có từ NGŨ KIM 五金 là 5 thứ kim loại thường thấy trong cuộc sống hàng ngày, đó là : KIM, NGÂN, ĐỒNG, THIẾT, TÍCH 金银铜铁锡 : Vàng, Bạc, Đồng, Sắt, Thiếc.
NGŨ HÀNH 五行 : là Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ.
**KIM 金**là Tiền, ta thường nói KIM TIỀN 金錢 là Tiền Bạc. từ này có thể phát sinh do ngày xưa lần đầu tiên người ta dùng kim loại để đúc ra tiền xu, tiền cắc mà ra. HIỆN KIM 現金 là Tiền mặt. **KIM 金**còn có nghĩa là Binh Khí hay là Nhạc Cụ làm bằng Kim loại, như KIM CÁCH 金革 là chỉ chung Binh Khí và Khôi Giáp, đồ dùng cho quân đội ngày xưa, nên KIM CÁCH còn có nghĩa là Chiến Tranh. **KIM 金**còn có nghĩa là Cái Phèng-La; đọc truyện Tàu ta hay nghe câu " MINH KIM THÂU BINH 鳴金收兵 ": có nghĩa là " Gỏ Phèng-La để rút quân về ". **KIM 金**còn là Một trong Bát Âm trong âm nhạc, đó là : KIM 金、THẠCH 石、TI 丝、TRÚC 竹、BÀO 匏、THỔ 土、CÁCH 革、MỘC 木。Đó là Âm thanh của :
1. KIM LOẠI như tiếng chuông, tiếng khánh, tiếng Phèng-la.
2. ĐÁ như tiếng Khánh, Trống đá.
3. TƠ như tiếng Đàn (Tranh, Tì Bà...)
4. TRÚC như tiếng Tiêu, tiếng Sáo.
5. BẦU như tiếng Kèn làm bằng trái bầu, mướp.
6. ĐẤT chỉ Đồ Gốm, như tiếng Tô Chén, Lu Hủ.
7. DA như tiếng Trống bằng da bò, da trâu.
8. CÂY như tiếng Mỏ, tiếng Nhịp Song-lang.
Bát Âm trong ân nhạc cổ truyền
**KIM 金**còn chỉ sự tôn qúy, trân trọng, như KIM THÂN 金身 là Mình Vàng. KIM LAN 金蘭 chỉ Tình bạn thắm thiết, KIM CANG 金鋼 chỉ sự Vững chắc, Mạnh mẽ không gì xâm phạm nỗi, như ngày xưa luyện võ công tới mức KIM CANG BẤT HOẠI 金鋼不壞 là đao thương gì đều đâm không lủng cả! Cũng từ nầy, nếu ta đọc là KIM CƯƠNG thì nó là Hột Xoàn. **KIM HÔN 金婚 hay KIM KHÁNH**金慶 là Kỷ niệm Đám Cưới Vàng, kỷ niệm vợ chồng chung sống với nhau được 50 năm tròn mà chưa ... ly dị ! **KIM 金**còn chỉ động vật, thực vật có màu vàng óng ánh như KIM NGƯ 金魚 lá Cá thia thia Tàu, KIM Ô 金烏 là Con Qụa Vàng dùng để chỉ Mặt Trời. KIM QUY 金龜 là Con Rùa Vàng, KIM CHI NGỌC DIỆP 金枝玉葉 ta nói là Cành Vàng Lá Ngọc. KIM PHONG 金風 là Gió Vàng, là gió của mùa Thu như Ôn Như Hầu đã mở đầu Cung Oán Ngâm Khúc bằng câu : *Trãi vách quế GIÓ VÀNG hiu hắt,* *Mảnh vũ y lạnh ngắt nhu đồng !*
KIM TỰ THÁP 金字塔 là Những cái tháp có hình dạng giống như chữ KIM của Ai Cập, là mộ chí của các bậc đế vương ngày xưa.
**KIM là họ KIM**, là Triều đại nhà KIM bên Trung Quốc.
HOÀNG KIM THỜI ĐẠI 黃金時代 : ta nói là Thời Đại Hoàng Kim, ý chỉ thời kỳ rực rỡ nhất, hưng thịnh nhất của một Triều đại, một Chế độ hay một Thị Tộc, một Dòng họ nào đó...
Kim Hôn Kim Tự Tháp
**Có tất cả 694 chữ được ghép bởi bộ KIM 金 nầy**, tiêu biểu có các chữ sau đây :
Tất cả các chữ NGÂN, ĐỒNG, THIẾT, TÍCH, DIÊN 银铜铁锡鉛 : Bạc, Đồng, Sắt, Thiếc, Chì đều có bộ KIM bên trái để chỉ đó là chat thuộc về Kim Loại.
**CHÂM 針 :**là KIM để may vá. Ta có từ CHÂM TUYẾN 針線 : là Kim Chỉ; nghĩa bóng chỉ sự Thêu thùa May vá. Từ nầy làm ta nhớ đến Nguyên Chẩn (một ông quan xuất thân nhà nghèo) qua 2 câu thơ nhớ vợ trong bài "Khiển Bi Hoài":
衣裳已施行看盡， Y thường dĩ thí hành khan tận,
針線猶存未忍開。 CHÂM TUYẾN do tồn vị nhẫn khai.
Có nghĩa :
Từ ngày BÀ mất đến giờ...
* Quần áo của bà thì tôi đã bố thí gần hết rồi! Nhưng ..
* Hộp Kim Chỉ của bà để lại thì vẫn còn đó, vì tôi không đành lòng mở ra xem (sợ sẽ gợi lại hình ảnh của bà lúc sinh thời ngồi may vá mà càng đau lòng hơn!)
Ta còn có thành ngữ :
THIẾT CHỮ MA THÀNH TÚ HOA CHÂM 鐵杵磨成繡花針: là Chày sắt mài thành kim thêu hoa; nói gọn lại thành THIẾT CHỮ THÀNH CHÂM 鐵杵成針. Ta nói là: Có công mài SẮT, có ngày nên KIM. Hồi nhỏ học đến câu nầy, bạn bè thường nói chơi là: "Có công mài sắt, có ngày thành... Xà-beng!"
**7. BỘ ĐÃI** [隶](http://xh.5156edu.com/html/810.html): **ĐÃI**là Kịp Đến, là Theo Sau . ĐÃI 隶 là chữ Hội Ý theo diễn tiến của chữ viết như sau: [隶](http://xh.5156edu.com/html/810.html):
|Chữ Khải||Kim Văn||Đại Triện||Tiểu Triện||Lệ Thư|
Ta thấy :
Theo Thuyết Văn Giải Tự - ĐÃI : Cập dã, Tòng hựu tòng vĩ tỉnh, hựu trì vĩ giả tòng hậu cập chi dã. 及也,从又从尾省,又持尾者从后及之也。——《说文》Có nghĩa: Đãi là Kịp, là theo từ phía sau, rồi từ phía sau vượt lên kịp phía trước, nên ĐÃI là ĐUỔI KỊP; ta có từ ĐÃI BỘ 逮捕 là Đuổi theo để Bắt lấy, nghĩa thông dụng của hiện nay ĐÃI BỘ có nghĩa là Bắt Lấy mà thôi.
Hiện nay, ĐÃI 隶 được viết như thế nầy 逮 (có bộ XƯỚC để chỉ bước đi), và ĐÃI được mượn theo lối Giả Tá để làm chữ LỆ 隸 viết theo Giản Thể 隶.
**LỆ 隶**là Lệ Thuộc, là một hình thức Nô Dịch ngày xưa, ta thường gọi là NÔ LỆ 奴隸.
LỆ THUỘC 隸屬 : là Chiụ sự điều động sai khiến bởi ai đó hoặc bởi cấp nào đó, tức là TRỰC THUỘC 直屬 vào cấp nào đó hoặc ai đó.
**LỆ 隸**còn là tên của một loại Thư Pháp gọi là LỆ THƯ 隸書, có xuất xứ như sau :
Sau khi thống nhất đất nước, trong chính sách thống nhất văn tự gọi là THƯ ĐÔNG VĂN 書同文 là Viết cùng một loại chữ viết; Tần Thủy Hoàng ngoài việc ra lệnh cho Thừa Tướng Lý Tư hệ thống lại chữ Tiểu Triện, còn tiếp nhận thêm kiểu chữ đơn giản hơn, gọn gàng hơn của Trình Mạc. TRÌNH MẠC 程邈 tự là Nguyên Sầm, người đất Hạ Đỗ, là quan cai ngục trong huyện, sau phạm tội, bị nhốt vào ngục ở Vân Dương. Trong ngục, rảnh rổi ông thấy chữ Tiểu Triện có kết cấu và các nét viết phức tạp, bèn nghĩ cách kéo thẳng các nét ra, bỏ phức tạp lấy đơn giản, biến nét tròn thành nét vuông, sửa đổi trên 3000 chữ dâng lên vua. Tần Thủy Hoàng xem xong, rất vừa ý, chẳng những tha tội mà còn phong cho ông làm quan Ngự Sử, đồng thời ra lệnh tất cả công văn giấy tờ đều phải theo loại chữ đơn giản nầy; vì là chữ của một NÔ LỆ trong ngục tạo ra, cho nên mọi người gọi kiểu chữ đơn giản nầy là LỆ THƯ 隸書, và gọi Trình Mạc là LỆ THƯ CHI TỔ 隸書之祖 là Ông Tổ của Lệ Thư.
Chữ Tiểu Triện
Chữ Lệ
LỆ THƯ 隸書 là hậu thân của TIỂU TRIỆN 小篆 và là tiền thân của KHẢI THƯ 楷書 là lối chữ chính quy các nhà trường đang cho học sinh tập viết hiện nay, phát sinh từ đời Tấn có nhà thư pháp Vương Hi Chi nổi tiếng với LAN ĐÌNH THIẾP 蘭亭帖 mà Cụ Nguyễn Du đã mượn lời của Hoạn Thư khen Thúy Kiều khi cô đang chép kinh ở Quan Âm Các là:
Khen rằng bút pháp đã tinh,
So vào với thiếp Lan Đình nào thua!
Tiểu Triện Lệ Thư Khải Thư
Thảo Thư
**8. BỘ MÔN** [門](http://xh.5156edu.com/html/811.html): **MÔN**là Cửa. MÔN 門 là chữ Tượng Hình theo diễn tiến của chữ viết sau đây: [門](http://xh.5156edu.com/html/811.html):
|甲骨文||金文||金文大篆||小篆||繁体隶书|
Ta thấy :
Từ Giáp Cốt Văn cho đến Kim Văn Đại Triện đều là hình tượng của 2 cánh cửa mở ra và đóng lại 2 bên. Bất cứ nơi nào trong nhà hoặc trên tường có mở một lối ra vào đều gọi là MÔN, nên MÔN 門 là Cửa: Hai cánh gọi là MÔN 門, một cánh gọi là HỘ 戶, Nhưng 2 chữ đi liền nhau MÔN HỘ có nghĩa là Cửa Nẻo; nghĩa bóng là Một Đại Gia Đình hay Một Môn Phái, Một Tổ Chức nào đó. Đọc tiểu thuyết võ hiệp của Kim Dung ta hay nghe từ THANH LÝ MÔN HỘ 清理門戶: Có nghĩa là Dọn dẹp cho sạch sẽ nhà cửa, Ý là Giải quyết chuyện riêng của Gia đình mình, của Môn Phái Mình mà người ngoài không được có ý kiến hoặc xen vào.
**MÔN 門**còn có nghĩa là cái Cổng, như SƠN MÔN 山門 là Cổng chính để đi vào chùa chiền miếu mạo. Xưa kia vì muốn tránh nơi chợ búa ồn ào náo nhiệt, các chùa chiền thường được xây cất ở trong rừng núi, nên Cổng Chính vào chùa gọi là Sơn Môn. Sau này mặc dù chùa cất ở nơi đô hội nhưng Cổng vào chùa vẫn gọi là Sơn Môn như thường.
Lại có thuyết cho rằng
**SƠN MÔN 山門 là TAM MÔN 三門**(Âm SƠN shan và âm TAM san của Quan Thoại đọc gần giống nhau). TAM MÔN là Tam giải thoát chi môn là THAM SÂN SI [貪](https://zh.wikipedia.org/wiki/%E8%B2%AA_(%E4%BD%9B%E6%95%99))、 [瞋](https://zh.wikipedia.org/wiki/%E7%9E%8B_(%E4%BD%9B%E6%95%99))、 [痴](https://zh.wikipedia.org/wiki/%E7%99%A1_(%E4%BD%9B%E6%95%99)), Chính điện là Pháp không Niết bàn, nên cửa vào phải là Tam Giải thoát môn. TAM MÔN còn có nghĩa là : Tín Tâm Môn [信心](https://zh.wikipedia.org/wiki/%E4%BF%A1%E5%BF%83)門,Trí Tuệ Môn [智慧](https://zh.wikipedia.org/wiki/%E8%88%AC%E8%8B%A5)門, Từ Bi Môn [慈悲](https://zh.wikipedia.org/wiki/%E6%85%88%E6%82%B2)門. TAM cũng có thể chỉ Tín 信、Giải 解、Hành 行. Giới bình dân trong tiếng Việt ta thì gọi Cổng vào Chùa là "Cửa Tam Quan" vì thấy có 3 lối vào: Cửa Chính và hai cửa phụ hai bên.
Sơn Môn: Cửa Tam Quan
**MÔN ĐỆ:**Ta có 2 từ... **MÔN ĐỆ 門第**: Chữ Đệ 第 có bộ Trúc 竹 trên đầu, có nghĩa là các bậc thang tre, nên MÔN ĐỆ 門第 : là các bậc tam cấp để bước lên thềm nhà, Môn Đệ cũng có nghĩa là Nhà cửa của những người giàu có. **MÔN ĐỆ 門弟**: Chữ Đệ 弟 là Em Trai, nên Môn Đệ có nghĩa là: Con em, Đệ Tử ở trong nhà. MÔN ĐỆ tức là MÔN ĐỒ 門徒, là Đệ Tử trong Môn Phái đó! **MÔN ĐANG HỘ ĐỐI**門當戶對 : là Nhà cửa đối xứng nhau, ngang bằng nhau, không ai nghèo giàu hơn ai cả. Ta cũng nói thành HỘ ĐỐI MÔN ĐANG. Trong bài thơ "Thắm thoát năm mươi năm" tôi có viết một vế như sau: *Ấy thế, tình ta sớm nhạt màu,* *Người đời miệng tiếng lắm xôn xao.* *Hộ đối môn đang muôn kiếp vẫn...* *Là rào ngăn cách kẻ yêu nhau!* *Nói thêm về chữ ĐANG 當 :*
ĐANG 當 là Xứng, là Đáng. ĐANG còn được đọc trại thành ĐƯƠNG, như Phái VÕ ĐANG còn được đọc là VÕ ĐƯƠNG, nên ĐANG còn có nghĩa là ĐƯƠNG, như TƯƠNG ĐANG 相當 ta nói là TƯƠNG ĐƯƠNG, là " sem-sem nhau" (same same) nên, phải là...
MÔN ĐANG HỘ ĐỐI chớ không phải MÔN ĐĂNG HỘ ĐỐI.
**Có tất cả 105 chữ được ghép bởi bộ MÔN nầy**, tiêu biểu có: **SOAN 閂**: là Cây gài cửa, Cái Then gài cửa. Ta có từ SOAN MÔN BẾ HỘ 閂門閉戶: là Đóng cửa và gài cửa lại, ta nói là "Cửa đóng then cài." **BẾ 閉 :**là Đóng. BẾ MÔN 閉門 : là Đóng cửa lại. Ta có từ BẾ MÔN TỎA CẢNG 閉門鎖港 hay BẾ QUAN TỎA CẢNG 閉關鎖港 : là Đóng cửa khẩu lại, khóa bến cảng lại, không giao tiếp với nước ngoài.
BẾ 閉 còn có nghĩa là Che là Đậy lại. BẾ NGUYỆT 閉月: là Trăng bị che lại, nhưng trong thành ngữ BẾ NGUYỆT TU HOA 閉月羞花 thì không phải trăng BỊ CHE, mà là Trăng TRỐN vào trong MÂY vì mắc cở; còn TU HOA là Hoa thẹn thùa mà rủ xuống. Đây là thành ngữ chỉ vẻ đẹp của Điêu Thuyền và Dương Qúy Phi. Điêu Thuyền đẹp đến nổi ra sân cúng trăng, trăng trông thấy phải mắc cở mà trốn vào trong mây; còn Dương Qúy Phi khi ra vườn thượng uyển ngắm hoa, thì hoa thấy mình đẹp không bằng đều thẹn thùa mà rủ cả xuống. Còn người đẹp "Tây Thi gái đất Việt" khi ra suối giặt lụa thì lũ cá thấy nàng đẹp qúa nên chìm cả xuống đáy khe, gọi là TRẦM NGƯ 沉魚. Vương Chiêu Quân trên đường cống Hồ, khi ra khỏi Nhạn Môn Quan lũ nhạn thấy nàng đẹp qúa bay không nổi đều sa cả xuống bãi cát, gọi là Bình Sa LẠC NHẠN 平沙落雁. Ôn Như Hầu Nguyễn Gia Thiều đã mượn ý nầy để tả vẻ đẹp của nàng cung phi trong Cung Oán Ngâm Khúc :
*Chìm đáy nước cá lờ đờ lặn,* *Lửng da trời nhạn ngẩn ngơ sa.* *Hương trời đắm nguyệt say hoa* *Tây Thi mất vía, Hằng Nga giật mình !*
Đó là TỨ ĐẠI MỸ NHÂN 四大美人 của Trung Hoa ngày xưa: TRẦM NGƯ, LẠC NHẠN, BẾ NGUYỆT, TU HOA 沉魚，落雁，閉月，羞花。Nói cho rõ hơn là: Tây Thi trầm ngư, Vương Chiêu Quân lạc nhạn, Điêu Thuyền bế nguyệt, Dương Qúy Phi tu hoa.
Tây Thi, Chiêu Quân, Điêu Thuyền, Dương Qúy Phi
**KHAI 開**: là Mở. KHAI MÔN 開門 là Mở Cửa.
KHAI PHÁ 開拓 : là Mở Mang khai khẩn đất hoang.
KHAI HÓA 開化 : là Mở Mang trí tuệ, Mở mang dân trí.
KHAI PHÓNG 開放 : là Mở rộng, không câu nệ cố chấp. Tư Tưởng Khai Phóng là Tư Tưởng mở rộng dễ chấp nhận cái mới, cái lạ.
KHAI KHOÁNG 開礦 : là Đào bới hầm mỏ. Ta gọi là Đào mỏ.
KHAI TRƯƠNG 開張 : là Mở Rộng cửa ra để buôn bán kinh doanh.
KHAI BÁO 開報 : là Nói ra để báo cho biết việc gì đó, như:
KHAI SANH 開生, KHAI TỬ 開死, KHAI PHÁ SẢN 開 破產...
KHAI SÁNG 開創 : là Mở ra, Lập ra, như KHAI QUỐC 開國 là Lập ra một nước. KHAI QUỐC CÔNG THẦN 開國功臣: là những người có công ngay từ những ngày bắt đầu dựng nước.
KHAI THIÊN LẬP ĐỊA 開天立地: là Mở trời dựng đất, chỉ Lúc trời đất mới được tạo dựng nên.
KHAI CHI 開支 : là Phần xài ra, phần Chi tiêu.
KHAI THỦY 開始 : là Lúc mới băt đầu.
KHAI XA 開車 : là Lái xe, KHAI KHÍ XA 開氣車: là lái xe hơi.
KHAI HOA KẾT QỦA 開花結果: là Nở hoa kết trái, chỉ một hiện tượng tự nhiên: Nở hoa thì sẽ kết trái mà thôi! Tiếng Việt ta có từ KHAI HOA NỞ NHỤY thì thường dùng để chỉ đàn bà Sanh Nở.
HOA KHAI PHÚ QÚY 花開富貴: là Hoa nở đẹp tượng trưng cho sự giàu sang phú qúy. Câu nầy thường được dùng để chúc Tết và thường đi chung với câu TRÚC BÁO BÌNH AN 竹報平安: Tre trúc luôn xanh tốt quanh năm tượng trưng cho sự bình an khỏe mạnh.
Hoa khai phú qúy, Trúc báo bình an.
|甲骨文||金文||小篆||繁体隶书|
Ta thấy :
Từ Giáp Cốt Văn đến Kim Văn Tiểu Triện đều là hình tượng của một cái nấp đậy lên trên một khai thức ăn, lấy theo Hội Ý, chữ NHÂN 人 là Người ở trên, chữ TẤP 皀 là Mùi thơm của các hạt Ngũ cốc khi được nấu chín ở dưới, nên THỰC 食 là Thức Ăn, từ kép là THỰC PHẨM 食品, LƯƠNG THỰC 糧食.
PHONG Y TÚC THỰC 豐衣足食: là Phong phú về y phục, sung túc về thực phẩm. Ta nói là Dư ăn thừa mặc.
Tăng Quảng Hiền Văn có câu :
Nhân vị tài tử , 人為財死，
Điểu vị THỰC vong. 鳥為食亡。
Có nghĩa :
Người vì tiền tài mà chết, còn Chim thì vì miếng ăn mà chết.
**Có tất cả 132 chữ được ghép bởi bộ THỰC nầy,**tiêu biểu có : **CƠ 飢 ( 饑 )**: là Đói. CƠ HÀN 饑寒 : là Đói lạnh, chỉ sự nghèo khổ. Sống cảnh Cơ Hàn là chỉ Cảnh sống nghèo khổ.
CƠ NIÊN 饑年 : là Năm đói, ý chỉ năm mất mùa.
BÁN CƠ BÁN BẢO 半饑半飽 : Ta nói là Nửa Đói Nửa No.
CƠ HỎA THIÊU TRƯỜNG 饑火燒腸 : là Cái đói như là lửa đang đốt ở trong ruột, làm người ta vật vã khó chịu. Nguyễn Gia Thiều đã viết trong Cung Oán Ngâm Khúc :
*Bệnh trần đoài đoạn tâm toan,* *LỬA CƠ ĐỐT RUỘT, dao hàn cắt da !*
Ông bà ta cũng có để lại một câu :
Tích cốc phòng CƠ, 積穀防饑，
Dưỡng nhi phòng lão. 養兒防老.
Có nghĩa :
Tích trữ lúa gạo để phòng khi đói kém, còn...
Nuôi con cho khôn lớn để phòng khi già cả bệnh tật có con cái chăm nom săn sóc.
Dưỡng nhi phòng lão
**ẨM 飲 :**là Uống. ẨM THỰC 飲食 : là Ăn Uống. ẨM THỦY 飲水 : là Uống nước. Ta có thành ngữ :
ẨM THỦY TƯ NGUYÊN 飲水思源 : là Uống nước nhớ nguồn.
ẨM TỬU 飲酒 : là Uống rượu. Ta thường nghe câu :
Ngộ ẨM TỬU thời tu ẨM TỬU, 遇飲酒時須飲酒，
Đắc cao ca xứ thả cao ca. 得高歌處且高歌。
Có nghĩa :
Gặp lúc uống rượu thì cứ vui vẻ mà uống rượu đi, còn ...
Nơi nào có thể ca hát được thì cứ ca hát cho vui vẻ đi !
ẨM HẬN 飲恨 : Không phải là Uống Hận, mà là Nuốt Hận, Ôm Hận, như hai câu thơ trong bài Cảm Hoài của Đặng Dung, một danh tướng đời Trần của ta:
時來屠釣成功易, Thời lai đồ điếu thành công dị,
運去英 雄飲恨多. Vận khứ anh hùng ẩm hận đa.
Có nghĩa:
Khi thời cơ đưa đến thì cái anh chàng đồ tể chuyên giết chó để bán thịt như Phàn Khoái và cái anh chàng thư sinh ốm yếu ngồi câu cá ở bờ sông như Hàn Tín) cũng rất dễ thành công. (Cả 2 là Khai quốc công thần giúp Hán Cao Tổ dựng nên nhà Hán). Còn...
Lúc vận may đã đi rồi, hết thời rồi, thì dù anh hùng (có giỏi như Gia Cát Khổng Minh với Lục xuất Kỳ Sơn, sáu lần đem binh đánh Ngụy đều không thành) nên cũng đành ÔM HẬN mà thôi!
Vận khứ anh hùng ẩm hận đa
**10. BỘ CHUY** [隹](http://xh.5156edu.com/html3/20735.html): **CHUY**là Chim Đuôi Ngắn. CHUY 隹 là chữ Tượng Hình theo diễn tiến của chữ viết như sau: [隹](http://xh.5156edu.com/html3/20735.html):
|甲骨文||金文||金文大篆||小篆||繁体隶书|
Ta thấy :
Từ Giáp Cốt Văn cho đến Kim Văn Đại Triện đều là hình tượng giống như con chim sẻ hay con gà con đang vổ cánh, nên CHUY 隹 là chữ chỉ chung Các Loài Chim Đuôi Ngắn, nghĩa như chữ Điểu 鳥. Chữ được ghép bởi bộ CHUY thường dùng để chỉ những loại phi cầm và những động tác liên quan, như
**KÊ**雞 là Gà, **CHUẨN**隼 là Diều Hâu, **T** **ƯỚC**雀 là Chim se sẻ, **NHẠN**雁 là con Vịt trời, miền Nam gọi là con le le ... **Có tất cả trên 50 chữ được ghép bởi Bộ CHUY nầy**, ngoài những chữ nêu trên, ta còn có chữ : **HÙNG 雄 :**là Con Trống, là Giống Đực, nên ANH HÙNG 英雄 là Con Trống ưu tú, là Giống đực xuất sắc, là Người Đàn ông vượt trội hơn tất cả đàn ông khác!
HÙNG 雄 còn chỉ những gì Cao lớn, Mạnh mẽ, như HÙNG TRÁNG 雄壮, HÙNG VĨ 雄偉, HÙNG HẬU 雄厚 ...
**THƯ 雌**: là Con Mái, là Giống Cái, nên ANH THƯ 英雌 là Con Mái ưu tú, là Giống Cái xuất sắc, là Người Đàn bà vượt trội hơn tất cả đàn bà khác! Nhưng Các bà các cô không thích dùng từ ANH THƯ mà lại thích dùng từ ANH HÙNG hơn, nên phải thêm chữ NỮ vào phía trước thành NỮ ANH HÙNG 女英雄 cho nó oai! Một số ông còn nịnh các bà bằng từ CÂN QUỐC ANH HÙNG 巾幗英雄 là Anh Hùng có khăn tay (CÂN 巾) và khăn quàng đầu (QUỐC 幗 ) là ANH HÙNG giống cái, cũng là NỮ ANH HÙNG mà thôi! **THƯ HÙNG 雌雄**: là Mái Trống, ta nói là Trống Mái, người Miền Bắc nói là SỐNG MÁI; cho nên câu nói "Quyết một trận SỐNG MÁI "là câu nói của Miền Bắc, có nghĩa: Quyết một trận để phân biệt ai là Trống ai là Mái, ai thắng ai thua, cho đâu ra đó hẵn hoi!
Thư Hùng Kiếm Thư Hùng Sư
Thư Hùng... Chim
**NAN 難 :**là Khó, là Không Dễ, như NAN ĐỀ 難題 là Vấn đề khó khăn; trong thi cử là Đề Khó Làm. GIAN NAN 艱難 là Khó nhọc, là Cực khổ. NAN VONG 難忘 : là Khó quên, NAN ĐÀO 難逃 là Khó mà trốn thoát... Tăng Quảng Hiền Văn có câu:
Tương kiến dị đắc hảo, 相見易得好，
Cữu trú NAN VI NHÂN. 久住難為人。
Có nghĩa :
Mới gặp nhau thì dễ tốt với nhau lắm, nhưng...
Ở chung với nhau lâu ngày rồi thì rất khó mà làm người! ý nói, mới gặp nhau tay bắt mặt mừng, nhiệt tình và tốt với nhau vô cùng, nhưng nếu dọn về ở chung nhà với nhau lâu ngày thì sẽ biết. Mọi thói hư tật xấu của nhau đều bày ra hết, rồi tiếng bấc tiếng chì, rồi gấu ó nhau, mạt sát nhau, rồi đến nước sẽ... không thèm nhìn mặt nhau và xem nhau như thù địch!!!
Ngạn ngữ Trung Hoa có câu:
Phi thiên NAN, cầu nhân cánh NAN; 飛天難，求人更難；
Huỳnh liên khổ, bần cùng cánh khổ; 黃蓮苦，貧窮更苦；
Xuân băng bạc, nhân tình cánh bạc; 春冰薄，人情更薄；
Giang triều hiễm, nhân tâm cánh hiễm. 江潮險 人心更險。
Tri kỳ NAN, thực kỳ khổ, nại kỳ bạc, nghiệm kỳ hiễm, khả dĩ xử thế vi nhân dã! 知其難，食其苦，耐其薄，驗其險可以處世為人也!
Có nghĩa :
Bay lên trời khó, đi cầu cạnh người khác càng khó hơn;
Huỳnh liên đắng, nghèo khổ càng cay đắng hơn;
Lớp băng của sáng xuân rất mỏng, tình người còn mỏng hơn;
Sóng trên sông rất hiễm, lòng người càng hiễm ác hơn.
Biết được cái KHÓ KHĂN khi đi cầu cạnh người khác, nếm được cái CAY ĐẮNG của sự nghèo khổ, chịu đựng được sự BẠC BẼO của tình người, sẽ NGHIỆM ra được cái HIỄM ÁC của lòng người là như thế nào. Có thế, bạn sẽ là người rất biết xử thế và làm người!
**NAN 難 khi đọc là NẠN**(có dấu Nặng ) thì có nghĩa là gặp khó khăn trắc trở, là BỊ NẠN, TAI NẠN 災難, LÂM NẠN 臨難 là Gặp Tai Nạn, còn gọi là TAO NẠN 遭難 là Gặp Nạn. Bút ký của Kỷ Văn Đạt có câu:
無錢休入眾, Vô tiền hưu nhập chúng,
遭難莫尋親。 TAO NẠN mạc tầm thân.
Có nghĩa :
Không có tiền thì đừng đến chỗ đông người, (sẽ bị người ta khi dễ và xem mình không ra gì đâu), còn khi...
Gặp nạn thì đừng có đi tìm người thân (để nhờ giúp đỡ, nhiều khi họ không giúp đỡ mà vì sợ bị liên lụy lại đâm ra hại cả mình nữa cũng không chừng!)
Câu nói trên nghe có vẻ bi quan nhưng lại rất thực tế!
Một từ nữa mà ta rất thường sử dụng, đó là từ...
**KHỐN NẠN 困難 :**KHỐN là Khốn Khó, NẠN là Tai Nạn, nên KHỐN NẠN là vừa gặp khó khăn vừa bị tai nạn, điều mà không ai muốn cả, nên thường dùng từ nầy để "rủa" người khác: "Đồ Khốn Nạn!" Ý là muốn cho người ta vừa KHỐN vừa NẠN cho biết chừng! Đây chỉ là một lời "nguyền rủa" chớ không phải dùng để "chưởi bới ", nhưng người đời quen dùng để "chưởi rủa" những người mình ghét: Thằng Khốn Nạn! Con mẹ Khốn Nạn! Thứ cái đồ Khốn Nạn!
Từ nầy lắm khi cũng được sử dụng rất chính xác, như lời than thở: Khốn Nạn cho thân tôi! hoặc để cảm thông thương xót: Thật khốn nạn cho thằng bé mồ côi!... Nhưng, nếu đọc là:
KHỐN NAN (không có dấu Nặng) thì lại có nghĩa là KHÓ KHĂN, như: Vấn đề Khốn Nan là Vấn đề khó khăn; Cuộc sống Khốn Nan là Cuộc sống Khó Khăn...
Khốn nan và Khốn nạn
Như thường lệ, trước khi kết thúc bài viết nầy, mời tất cả cùng đoán một chữ cho vui...
Tam nhân đồng hành, tất hữu ngã sư. 三人同行必有我师.
Nhất nhật tam tĩnh ngô thân. 一日三省吾身.
Có nghĩa :
Ba người cùng đi, ắt có một người là thầy của ta.
Mỗi ngày phải ba lần kiểm điểm về bản thân mình.
Hai câu chữ trên đều xuất phát từ sách LUẬN NGỮ, mời tất cả cùng đoán một chữ cho vui vẻ ba ngày XUÂN.
Hẹn bài viết tới : Các bộ 9 nét !
Chúc tất cả cùng có một mùa
XUÂN NHƯ Ý,
AN KHANG THỊNH VƯỢNG !
*Đỗ Chiêu Đức*
## Không có nhận xét nào:
## Đăng nhận xét