markdown:
![ Bài Văn điểm 9 khuyên Thúy Kiều đi làm thêm cứu cha](/dataimages/201404//original/images1128101_baivan410.jpg)
![ Bài Văn điểm 9 khuyên Thúy Kiều đi làm thêm cứu cha](/dataimages/201404//original/images1128101_baivan410.jpg)
# Bài Văn điểm 9 khuyên Thúy Kiều đi làm thêm cứu cha
Ngoài những câu hỏi kiến thức thông thường, người ra đề còn đặt học trò vào tình huống
Không đồng tình với cách làm của nhân vật nữ chính, em Nguyễn Thị Hồng Yến đã đưa ra một giải pháp khác: “
Câu trả lời của Yến đã được thầy Nguyễn Phi Hùng (giáo viên ra đề) nhận xét tốt và dành điểm 9 cho nữ sinh này.
Chia sẻ về đề thi này, thầy Hùng cho biết: “
Theo


markdown:
##
[Đơn vị cung cấp 0968734079 giá 1900000 ](http://simsodep09.sodepab.com/2017/02/on-vi-cung-cap-0968734079-gia-1900000.html)
Tag:
0937321102 …………….giá bán……………. 4700000
0968366344 …………….giá bán……………. 1000000
0965997344 …………….giá bán……………. 600000
0963373606 …………….giá bán……………. 800000
0967071187 …………….giá bán……………. 1500000
0965898995 …………….giá bán……………. 1200000
0963350838 …………….giá bán……………. 600000
0937840606 …………….giá bán……………. 800000
0908810994 …………….giá bán……………. 700000
0968733439 …………….giá bán……………. 1200000
0967968670 …………….giá bán……………. 1200000
0968857039 …………….giá bán……………. 1200000
0968998020 …………….giá bán……………. 600000
0924301268 …………….giá bán……………. 500000
0977850139 …………….giá bán……………. 600000
0902526880 …………….giá bán……………. 700000
0993056065 …………….giá bán……………. 1000000
0937676443 …………….giá bán……………. 950000
0926080487 …………….giá bán……………. 800000
0928226779 …………….giá bán……………. 500000
Tiếp tục xem nữa :
0906636002 …………….giá bán……………. 500000
0979675993 …………….giá bán……………. 450000
0979320200 …………….giá bán……………. 400000
0938722044 …………….giá bán……………. 400000
0934177626 …………….giá bán……………. 500000
0965558012 …………….giá bán……………. 500000
0977672611 …………….giá bán……………. 400000
0937884353 …………….giá bán……………. 400000
0948303221 …………….giá bán……………. 400000
0943336322 …………….giá bán……………. 500000
0997101669 …………….giá bán……………. 500000
0943299383 …………….giá bán……………. 500000
0984092408 …………….giá bán……………. 400000
0974097696 …………….giá bán……………. 400000
0964350949 …………….giá bán……………. 400000
0948288212 …………….giá bán……………. 400000
0902766012 …………….giá bán……………. 400000
0925160913 …………….giá bán……………. 400000
0943286438 …………….giá bán……………. 400000
0932134442 …………….giá bán……………. 350000
Có thể bạn xem thêm :
ĐT: 0917021455- 0977805354 - ĐC: 105-107 Đường Số 11, Phường 11, Quận Gò Vấp, TPHCM
0975701287 …………….giá bán……………. 300000
0977152308 …………….giá bán……………. 300000
0902723482 …………….giá bán……………. 300000
0967640719 …………….giá bán……………. 300000
0977246926 …………….giá bán……………. 300000
0938462587 …………….giá bán……………. 300000
0903162354 …………….giá bán……………. 300000
0966478340 …………….giá bán……………. 300000
0902856160 …………….giá bán……………. 300000
0938865841 …………….giá bán……………. 300000
0924562025 …………….giá bán……………. 300000
0977315520 …………….giá bán……………. 300000
0977217584 …………….giá bán……………. 300000
0938745326 …………….giá bán……………. 300000
0924293084 …………….giá bán……………. 300000
0909807660 …………….giá bán……………. 350000
0965019243 …………….giá bán……………. 300000
0968463954 …………….giá bán……………. 300000
0966463500 …………….giá bán……………. 350000
0963239571 …………….giá bán……………. 300000
[Sim năm sinh 1985 tại TPHCM](http://www.webproclicks.com/sim-nam-sinh-1985-tai-tphcm.html)
0937321102 …………….giá bán……………. 4700000
0968366344 …………….giá bán……………. 1000000
0965997344 …………….giá bán……………. 600000
0963373606 …………….giá bán……………. 800000
0967071187 …………….giá bán……………. 1500000
0965898995 …………….giá bán……………. 1200000
0963350838 …………….giá bán……………. 600000
0937840606 …………….giá bán……………. 800000
0908810994 …………….giá bán……………. 700000
0968733439 …………….giá bán……………. 1200000
0967968670 …………….giá bán……………. 1200000
0968857039 …………….giá bán……………. 1200000
0968998020 …………….giá bán……………. 600000
0924301268 …………….giá bán……………. 500000
0977850139 …………….giá bán……………. 600000
0902526880 …………….giá bán……………. 700000
0993056065 …………….giá bán……………. 1000000
0937676443 …………….giá bán……………. 950000
0926080487 …………….giá bán……………. 800000
0928226779 …………….giá bán……………. 500000
Tiếp tục xem nữa :
[http://at.sim5.net/](http://at.sim5.net/)
0906636002 …………….giá bán……………. 500000
0979675993 …………….giá bán……………. 450000
0979320200 …………….giá bán……………. 400000
0938722044 …………….giá bán……………. 400000
0934177626 …………….giá bán……………. 500000
0965558012 …………….giá bán……………. 500000
0977672611 …………….giá bán……………. 400000
0937884353 …………….giá bán……………. 400000
0948303221 …………….giá bán……………. 400000
0943336322 …………….giá bán……………. 500000
0997101669 …………….giá bán……………. 500000
0943299383 …………….giá bán……………. 500000
0984092408 …………….giá bán……………. 400000
0974097696 …………….giá bán……………. 400000
0964350949 …………….giá bán……………. 400000
0948288212 …………….giá bán……………. 400000
0902766012 …………….giá bán……………. 400000
0925160913 …………….giá bán……………. 400000
0943286438 …………….giá bán……………. 400000
0932134442 …………….giá bán……………. 350000
Có thể bạn xem thêm :
[http://8.simtuquy09.com/](http://8.simtuquy09.com/)
ĐT: 0917021455- 0977805354 - ĐC: 105-107 Đường Số 11, Phường 11, Quận Gò Vấp, TPHCM
0975701287 …………….giá bán……………. 300000
0977152308 …………….giá bán……………. 300000
0902723482 …………….giá bán……………. 300000
0967640719 …………….giá bán……………. 300000
0977246926 …………….giá bán……………. 300000
0938462587 …………….giá bán……………. 300000
0903162354 …………….giá bán……………. 300000
0966478340 …………….giá bán……………. 300000
0902856160 …………….giá bán……………. 300000
0938865841 …………….giá bán……………. 300000
0924562025 …………….giá bán……………. 300000
0977315520 …………….giá bán……………. 300000
0977217584 …………….giá bán……………. 300000
0938745326 …………….giá bán……………. 300000
0924293084 …………….giá bán……………. 300000
0909807660 …………….giá bán……………. 350000
0965019243 …………….giá bán……………. 300000
0968463954 …………….giá bán……………. 300000
0966463500 …………….giá bán……………. 350000
0963239571 …………….giá bán……………. 300000
## 0 nhận xét:
## Đăng nhận xét

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Server: GSE

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, max-age=0

X-XSS-Protection: 1; mode=block

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


markdown:
##
[Đang bán gấp sim Viettel có đuôi 6789 ở tại TPHCM](http://simviettelvip.soviettel.net/2016/02/ang-ban-gap-sim-viettel-co-uoi-6789-o.html)
[Sim so dep co duoi 6789 ở tại TPHCM](http://simtuquy.net/sim-san-bang-tat-ca-6789.htm)(bạn hãy click để xem danh sách mới nhất)
0962.78.6789 .…….…Giá bán….……. 18.500.000
1219.77.6789 .…….…Giá bán….……. 2.500.000
1647.88.6789 .…….…Giá bán….……. 2.280.000
0969.44.6789 .…….…Giá bán….……. 33.000.000
0965.58.6789 .…….…Giá bán….……. 36.400.000
1202.56.6789 .…….…Giá bán….……. 3.000.000
1267.98.6789 .…….…Giá bán….……. 2.500.000
1684.05.6789 .…….…Giá bán….……. 5.158.800
0993.18.6789 .…….…Giá bán….……. 15.000.000
1204.69.6789 .…….…Giá bán….……. 2.400.000
1229.79.6789 .…….…Giá bán….……. 3.200.000
1219.76.6789 .…….…Giá bán….……. 5.500.000
1285.48.6789 .…….…Giá bán….……. 1.925.000
0969.42.6789 .…….…Giá bán….……. 21.000.000
1296.27.6789 .…….…Giá bán….……. 3.850.000
1268.63.6789 .…….…Giá bán….……. 2.500.000
1228.99.6789 .…….…Giá bán….……. 3.000.000
1205.68.6789 .…….…Giá bán….……. 2.900.000
1654.00.6789 .…….…Giá bán….……. 2.000.000
1297.05.6789 .…….…Giá bán….……. 8.400.000
1285.48.6789 .…….…Giá bán….……. 1.925.000
1282.37.6789 .…….…Giá bán….……. 1.800.000
1216.10.6789 .…….…Giá bán….……. 2.500.000
1213.03.6789 .…….…Giá bán….……. 3.300.001
1684.05.6789 .…….…Giá bán….……. 5.158.800
1255.09.6789 .…….…Giá bán….……. 2.700.000
1219.77.6789 .…….…Giá bán….……. 2.500.000
1229.01.6789 .…….…Giá bán….……. 3.850.000
1203.24.6789 .…….…Giá bán….……. 1.750.000
1242.85.6789 .…….…Giá bán….……. 6.500.000
1262.21.6789 .…….…Giá bán….……. 1.900.000
1238.05.6789 .…….…Giá bán….……. 5.200.000
1258.00.6789 .…….…Giá bán….……. 1.800.000
1226.91.6789 .…….…Giá bán….……. 2.304.000
1217.24.6789 .…….…Giá bán….……. 2.000.000
1266.01.6789 .…….…Giá bán….……. 1.800.000
1254.90.6789 .…….…Giá bán….……. 1.800.000
0969.42.6789 .…….…Giá bán….……. 21.000.000
1297.81.6789 .…….…Giá bán….……. 2.700.000
Có nhu cầu bán
[Sim so loc phat](http://simtuquy.net/sim-loc-phat.html)ở tại TP Quy Nhơn
0962.78.6789 .…….…Giá bán….……. 18.500.000
1219.77.6789 .…….…Giá bán….……. 2.500.000
1647.88.6789 .…….…Giá bán….……. 2.280.000
0969.44.6789 .…….…Giá bán….……. 33.000.000
0965.58.6789 .…….…Giá bán….……. 36.400.000
1202.56.6789 .…….…Giá bán….……. 3.000.000
1267.98.6789 .…….…Giá bán….……. 2.500.000
1684.05.6789 .…….…Giá bán….……. 5.158.800
0993.18.6789 .…….…Giá bán….……. 15.000.000
1204.69.6789 .…….…Giá bán….……. 2.400.000
1229.79.6789 .…….…Giá bán….……. 3.200.000
1219.76.6789 .…….…Giá bán….……. 5.500.000
1285.48.6789 .…….…Giá bán….……. 1.925.000
0969.42.6789 .…….…Giá bán….……. 21.000.000
1296.27.6789 .…….…Giá bán….……. 3.850.000
1268.63.6789 .…….…Giá bán….……. 2.500.000
1228.99.6789 .…….…Giá bán….……. 3.000.000
1205.68.6789 .…….…Giá bán….……. 2.900.000
1654.00.6789 .…….…Giá bán….……. 2.000.000
1297.05.6789 .…….…Giá bán….……. 8.400.000
1285.48.6789 .…….…Giá bán….……. 1.925.000
1282.37.6789 .…….…Giá bán….……. 1.800.000
1216.10.6789 .…….…Giá bán….……. 2.500.000
1213.03.6789 .…….…Giá bán….……. 3.300.001
1684.05.6789 .…….…Giá bán….……. 5.158.800
1255.09.6789 .…….…Giá bán….……. 2.700.000
1219.77.6789 .…….…Giá bán….……. 2.500.000
1229.01.6789 .…….…Giá bán….……. 3.850.000
1203.24.6789 .…….…Giá bán….……. 1.750.000
1242.85.6789 .…….…Giá bán….……. 6.500.000
1262.21.6789 .…….…Giá bán….……. 1.900.000
1238.05.6789 .…….…Giá bán….……. 5.200.000
1258.00.6789 .…….…Giá bán….……. 1.800.000
1226.91.6789 .…….…Giá bán….……. 2.304.000
1217.24.6789 .…….…Giá bán….……. 2.000.000
1266.01.6789 .…….…Giá bán….……. 1.800.000
1254.90.6789 .…….…Giá bán….……. 1.800.000
0969.42.6789 .…….…Giá bán….……. 21.000.000
1297.81.6789 .…….…Giá bán….……. 2.700.000
Bán tại blogspot của tôi :
[http://simvinasodephcm.blogspot.com/](http://simvinasodephcm.blogspot.com/)
ĐT: 0912.855.663- 0835899999- 0903966896-0905188999 - ĐC: 105-107 Đường Số 11, Phường 11, Quận Gò Vấp, TPHCM


markdown:
##
[Đơn vị bán 0985055383 giá 500000 ](http://simviettelvip.soviettel.net/2017/04/on-vi-ban-0985055383-gia-500000.html)
Mua số đẹp giá rẻ đã là nhu cầu của đại đa số người sử dụng điện thoại di động, Nó sẽ phục vụ tốt cho công việc kinh doanh, quan hệ bạn bè, xã hội hàng ngày. Người kinh doanh có sim số đẹp sẽ có được nhiều lợi thế hơn so với đối thủ, nếu bạn đang có nhu cầu mua
0943777223 …………….giá bán……………. 600000
0966341300 …………….giá bán……………. 700000
0984123712 …………….giá bán……………. 800000
0908878066 …………….giá bán……………. 2400000
0965113343 …………….giá bán……………. 600000
0932718239 …………….giá bán……………. 500000
0933632005 …………….giá bán……………. 1200000
0963159449 …………….giá bán……………. 600000
0934000006 …………….giá bán……………. 12000000
0966767080 …………….giá bán……………. 1900000
0937889943 …………….giá bán……………. 800000
0943221007 …………….giá bán……………. 1000000
0923349333 …………….giá bán……………. 1400000
0965929383 …………….giá bán……………. 800000
0969532739 …………….giá bán……………. 600000
0937276968 …………….giá bán……………. 600000
0977223441 …………….giá bán……………. 600000
0933331147 …………….giá bán……………. 1800000
0977190511 …………….giá bán……………. 1200000
0937840202 …………….giá bán……………. 800000
Tôi bán :
ĐT: 0912.855.663- 0835899999- 0903966896-0905188999 - ĐC: 105-107 Đường Số 11, Phường 11, Quận Gò Vấp, TPHCM
0976098121 …………….giá bán……………. 400000
0963313124 …………….giá bán……………. 400000
0943077414 …………….giá bán……………. 400000
0919885424 …………….giá bán……………. 500000
0977843767 …………….giá bán……………. 400000
0933972220 …………….giá bán……………. 350000
0963180418 …………….giá bán……………. 500000
0977226641 …………….giá bán……………. 400000
0973582739 …………….giá bán……………. 500000
0932129712 …………….giá bán……………. 500000
0938003442 …………….giá bán……………. 400000
0943333051 …………….giá bán……………. 450000
0938363885 …………….giá bán……………. 500000
0943777359 …………….giá bán……………. 400000
0963612877 …………….giá bán……………. 400000
0965578511 …………….giá bán……………. 400000
0985814440 …………….giá bán……………. 400000
0932660811 …………….giá bán……………. 500000
0967262844 …………….giá bán……………. 500000
0937884006 …………….giá bán……………. 400000
Chọn lẹ :
ĐT: 0912.855.663- 0835899999- 0903966896-0905188999 - ĐC: 105-107 Đường Số 11, Phường 11, Quận Gò Vấp, TPHCM
0932134660 …………….giá bán……………. 300000
0966435956 …………….giá bán……………. 300000
0966470145 …………….giá bán……………. 300000
0924293940 …………….giá bán……………. 300000
0932028561 …………….giá bán……………. 300000
0926092405 …………….giá bán……………. 300000
0977694134 …………….giá bán……………. 300000
0902930562 …………….giá bán……………. 300000
0974476498 …………….giá bán……………. 300000
0932080165 …………….giá bán……………. 300000
0932695141 …………….giá bán……………. 300000
0969985960 …………….giá bán……………. 300000
0932634662 …………….giá bán……………. 300000
0919121301 …………….giá bán……………. 300000
0924237760 …………….giá bán……………. 300000
0969273041 …………….giá bán……………. 300000
0977406628 …………….giá bán……………. 300000
0938458290 …………….giá bán……………. 300000
0938753213 …………….giá bán……………. 300000
0938617601 …………….giá bán……………. 300000
[sim 090](http://www.tyidgyx.com/sim-so-dep-mobi-dau-090-ban-o-tai-tphcm-ha-noi.html)để phục vụ mục đích nào đó hãy nhanh chóng chọn cho mình một số đẹp dễ nhớ vừa ý. Sau đây là danh sách sim đẹp để quý khách lựa chọn.
0943777223 …………….giá bán……………. 600000
0966341300 …………….giá bán……………. 700000
0984123712 …………….giá bán……………. 800000
0908878066 …………….giá bán……………. 2400000
0965113343 …………….giá bán……………. 600000
0932718239 …………….giá bán……………. 500000
0933632005 …………….giá bán……………. 1200000
0963159449 …………….giá bán……………. 600000
0934000006 …………….giá bán……………. 12000000
0966767080 …………….giá bán……………. 1900000
0937889943 …………….giá bán……………. 800000
0943221007 …………….giá bán……………. 1000000
0923349333 …………….giá bán……………. 1400000
0965929383 …………….giá bán……………. 800000
0969532739 …………….giá bán……………. 600000
0937276968 …………….giá bán……………. 600000
0977223441 …………….giá bán……………. 600000
0933331147 …………….giá bán……………. 1800000
0977190511 …………….giá bán……………. 1200000
0937840202 …………….giá bán……………. 800000
Tôi bán :
[http://3.soviettel.net/](http://3.soviettel.net/)
ĐT: 0912.855.663- 0835899999- 0903966896-0905188999 - ĐC: 105-107 Đường Số 11, Phường 11, Quận Gò Vấp, TPHCM
0976098121 …………….giá bán……………. 400000
0963313124 …………….giá bán……………. 400000
0943077414 …………….giá bán……………. 400000
0919885424 …………….giá bán……………. 500000
0977843767 …………….giá bán……………. 400000
0933972220 …………….giá bán……………. 350000
0963180418 …………….giá bán……………. 500000
0977226641 …………….giá bán……………. 400000
0973582739 …………….giá bán……………. 500000
0932129712 …………….giá bán……………. 500000
0938003442 …………….giá bán……………. 400000
0943333051 …………….giá bán……………. 450000
0938363885 …………….giá bán……………. 500000
0943777359 …………….giá bán……………. 400000
0963612877 …………….giá bán……………. 400000
0965578511 …………….giá bán……………. 400000
0985814440 …………….giá bán……………. 400000
0932660811 …………….giá bán……………. 500000
0967262844 …………….giá bán……………. 500000
0937884006 …………….giá bán……………. 400000
Chọn lẹ :
[http://7.soviettel.net/](http://7.soviettel.net/)
ĐT: 0912.855.663- 0835899999- 0903966896-0905188999 - ĐC: 105-107 Đường Số 11, Phường 11, Quận Gò Vấp, TPHCM
0932134660 …………….giá bán……………. 300000
0966435956 …………….giá bán……………. 300000
0966470145 …………….giá bán……………. 300000
0924293940 …………….giá bán……………. 300000
0932028561 …………….giá bán……………. 300000
0926092405 …………….giá bán……………. 300000
0977694134 …………….giá bán……………. 300000
0902930562 …………….giá bán……………. 300000
0974476498 …………….giá bán……………. 300000
0932080165 …………….giá bán……………. 300000
0932695141 …………….giá bán……………. 300000
0969985960 …………….giá bán……………. 300000
0932634662 …………….giá bán……………. 300000
0919121301 …………….giá bán……………. 300000
0924237760 …………….giá bán……………. 300000
0969273041 …………….giá bán……………. 300000
0977406628 …………….giá bán……………. 300000
0938458290 …………….giá bán……………. 300000
0938753213 …………….giá bán……………. 300000
0938617601 …………….giá bán……………. 300000
## 0 nhận xét:
## Đăng nhận xét


markdown:
Everton với Crystal Palace: 01h45, ngày 17/04
Chưa từng chơi cá độ trực tuyến? Hãy vào tham gia
[188bet free bet ](http://188betvina.blogspot.com/)
Lịch thi đấu VĐQG Ngoại hạng Anh: Everton vs Crystal Palace (NHA 01h45, ngày 17/04)
Everton đang có chuỗi trận đấu đầy ấn tượng 7 trận bóng thắng liên tiếp tại NHA. Tuy nhiên, đêm nay để có được trận đấu thắng thứ 8 liên tiếp chắc chắc đội bóng thành phố cảng sẽ phải bỏ rất nhiều công sức lẫn mồ hôi khi đối thủ của họ là Crystal Palace.
Soi kèo tại 188bet
Soi keo bóng đá nhận xét thành tích của Everton:
Everton thắng 2/5 trận đấu mới đây. Trên sân nhà Everton thắng 7/10 trận bóng mới đây và 4/5 trận cầu mới nhất.
Kèo châu Á: Trên sân nhà Everton thắng kèo châu á 6/10 trận đấu gần đây và 3/5 trận mới đây.
Kèo tài xỉu: Trên sân nhà Everton nổ TÀI 7/10 trận đấu mới đây và 3/5 trận cầu gần đây.
Soi keo bóng đá thống kê phong độ của Crystal Palace:
Crystal Palace win 3/5 trận bóng gần đây. Trên sân khách Crystal Palace win 3/10 trận mới đây và 1/5 trận bóng mới đây.
Kèo tip bóng châu Á: Trên sân khách Crystal Palace thắng kèo châu á 5/10 trận bóng mới đây và 2/5 trận bóng vừa qua.
Kèo tài xỉu: Trên sân khách Crystal Palace nổ TÀI 2/10 trận bóng vừa rồi và 1/5 trận mới nhất.
Nhận định chuyên gia tip bóng
[188bet](http://188betvina.blogspot.com/): Lúc này, Crystal Palace chỉ còn kém điểm mốc an toàn (40 điểm) chỉ là một trận cầu win bởi họ sẽ chiến đầu hết mình những vòng đấu cuối cùng và mục tiêu đêm nay sẽ là một điểm trước Everton. Nhìn vào thành tích vừa rồi của thầy trò Toni Pulis thì Crystal Palace hoàn toàn có đủ cơ sở để thực hiện nhiệm vụ kể trên và nếu suất sắc họ cũng có thể gây bất ngờ. Nên nhớ 7 vòng đấu mới đây Crystal Palace chỉ để thua 2 trận đấu và đó đều là những trận thua với tỷ số tối thiểu. Đặc biệt hơn hành trang của Crystal Palace trước khi bước vào trận đấu đấu đêm nay là chuỗi 3 trận toàn thắng. chọn: Crystal Palace +1.25. Tài xỉu: Xỉu
Cầu thủ vắng mặt
Everton: Steven Pienaar, Phil Jagielka, Bryan Oviedo, Darron Gibson, Arouna Kone chấn thương.
Crystal Palace: Kagisho Dikgacoi chưa chắc ra sân.
Đội hình thi đấu dự kiến
Everton: Howard, Distin, Stones, Baines, Coleman, Osman, Barry, Carthy, Gerard Deulofeu, Naismith, Lukaku
Crystal Palace: Speroni, Delaney, Scott Dann, Mariappa, Ward, Jedinak, Dikgacoi, Ledley, Bolasie, Jerome, Puncheon
Đây là
[link vào 188bet](http://188betvina.blogspot.com/2014/01/link-vao-188bet.html) không bị chặn của nhà cái 188bet
## Thứ Tư, 16 tháng 4, 2014
*by*Admin *on*00:47 [Leave a Comment](http://soikeofun888.blogspot.com/2014/04/everton-cham-tran-crystal-palace-01h45.html#comment-form)
# Everton cham tran Crystal Palace: 01h45, ngay 17/04
Everton với Crystal Palace: 01h45, ngày 17/04
[188bet](http://soikeofun888.blogspot.com/search/label/188bet), [link vao 188bet](http://soikeofun888.blogspot.com/search/label/link%20vao%20188bet), [soi keo](http://soikeofun888.blogspot.com/search/label/soi%20keo) [Blogger](https://www.blogger.com). [](//www.blogger.com/rearrange?blogID=8433339683473131667&widgetType=Attribution&widgetId=Attribution1&action=editWidget§ionId=content)
![ ](https://resources.blogblog.com/img/icon18_wrench_allbkg.png)
## 0 nhận xét:
## Đăng nhận xét


markdown:
Truy cập nội dung luôn
Trang chủ
Giới thiệu
Chức năng, nhiệm vụ
Chức năng, nhiệm vụ cấp huyện
Chức năng, nhiệm vụ cấp xã
Cán bộ, tổ chức cấp huyện
Cán bộ, tổ chức cấp xã
Cơ cấu tổ chức
Thông tin liên hệ
Chuyên mục
Tin tổng hợp
Bản tin tư pháp
Hoạt động thực tiễn
Kiểm soát thủ tục hành chính
Chuyên môn, nghiệp vụ
Phổ biến giáo dục pháp luật
Thủ tục hành chính
Hỏi đáp
Mọi thứ
Trang thông tin này
Thông tin thị trường
Số dòng / trang
5
10
15
20
25
30
35
40
45
50
Trang
1
/
0
Không tìm thấy dữ liệu

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Connection: close

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Set-Cookie: COOKIE_SUPPORT=true; Expires=Wed, 02-Apr-2064 08:04:34 GMT; Path=/; HttpOnly

Liferay-Portal: Liferay Portal Community Edition 6.2 CE GA4 (Newton / Build 6203 / April 16, 2015)


markdown:
# Các khái niệm và đặc trưng cơ bản của cảm biến
Chia sẻ: Hai Dang | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:20
lượt xem 95
download
![](http://image1.tailieu.vn/document/thumbnail/2009/20091218/haidang1/80x100/ch1a_4912.jpg)
##
Các khái niệm và đặc trưng cơ bản của cảm biến
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](http://static1.tailieu.vn/b2013az/templates/version1/default/images/down16x21.png)
Cảm biến là thiết bị dùng để cảm nhận biến đổi các đại lượng vật lý và các đại lượng không có tính chất điện cần đo thành các đại lượng điện có thể đo và xử lý được
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
##
Nội dung Text: Các khái niệm và đặc trưng cơ bản của cảm biến
- Ch−¬ng I C¸c Kh¸i niÖm vµ ®Æc tr−ng c¬ b¶n 1.1. Kh¸i niÖm vµ ph©n lo¹i c¶m biÕn 1.1.1. Kh¸i niÖm C¶m biÕn lµ thiÕt bÞ dïng ®Ó c¶m nhËn biÕn ®æi c¸c ®¹i l−îng vËt lý vµ c¸c ®¹i l−îng kh«ng cã tÝnh chÊt ®iÖn cÇn ®o thµnh c¸c ®¹i l−îng ®iÖn cã thÓ ®o vµ xö lý ®−îc. C¸c ®¹i l−îng cÇn ®o (m) th−êng kh«ng cã tÝnh chÊt ®iÖn (nh− nhiÖt ®é, ¸p suÊt ...) t¸c ®éng lªn c¶m biÕn cho ta mét ®Æc tr−ng (s) mang tÝnh chÊt ®iÖn (nh− ®iÖn tÝch, ®iÖn ¸p, dßng ®iÖn hoÆc trë kh¸ng) chøa ®ùng th«ng tin cho phÐp x¸c ®Þnh gi¸ trÞ cña ®¹i l−îng ®o. §Æc tr−ng (s) lµ hµm cña ®¹i l−îng cÇn ®o (m): s = F (m ) (1.1) Ng−êi ta gäi (s) lµ ®¹i l−îng ®Çu ra hoÆc lµ ph¶n øng cña c¶m biÕn, (m) lµ ®¹i l−îng ®Çu vµo hay kÝch thÝch (cã nguån gèc lµ ®¹i l−îng cÇn ®o). Th«ng qua ®o ®¹c (s) cho phÐp nhËn biÕt gi¸ trÞ cña (m). 1.1.2. Ph©n lo¹i c¶m biÕn C¸c bé c¶m biÕn ®−îc ph©n lo¹i theo c¸c ®Æc tr−ng c¬ b¶n sau ®©y: - Theo nguyªn lý chuyÓn ®æi gi÷a ®¸p øng vµ kÝch thÝch (b¶ng 1.1). B¶ng 1.1 HiÖn t−îng ChuyÓn ®æi ®¸p øng vµ kÝch thÝch - NhiÖt ®iÖn - Quang ®iÖn - Quang tõ HiÖn t−îng vËt lý - §iÖn tõ - Quang ®µn håi - Tõ ®iÖn - NhiÖt tõ... - BiÕn ®æi ho¸ häc Ho¸ häc - BiÕn ®æi ®iÖn ho¸ - Ph©n tÝch phæ ... - BiÕn ®æi sinh ho¸ Sinh häc - BiÕn ®æi vËt lý - 5-
- - HiÖu øng trªn c¬ thÓ sèng ... - Ph©n lo¹i theo d¹ng kÝch thÝch (b¶ng 1.2) B¶ng 1.2 - Biªn pha, ph©n cùc ¢m thanh - Phæ - Tèc ®é truyÒn sãng ... - §iÖn tÝch, dßng ®iÖn §iÖn - §iÖn thÕ, ®iÖn ¸p - §iÖn tr−êng (biªn, pha, ph©n cùc, phæ) - §iÖn dÉn, h»ng sè ®iÖn m«i ... - Tõ tr−êng (biªn, pha, ph©n cùc, phæ) Tõ - Tõ th«ng, c−êng ®é tõ tr−êng - §é tõ thÈm ... - Biªn, pha, ph©n cùc, phæ Quang - Tèc ®é truyÒn - HÖ sè ph¸t x¹, khóc x¹ - HÖ sè hÊp thô, hÖ sè bøc x¹ ... - VÞ trÝ - Lùc, ¸p suÊt - Gia tèc, vËn tèc C¬ - øng suÊt, ®é cøng - M« men - Khèi l−îng, tØ träng - VËn tèc chÊt l−u, ®é nhít ... - NhiÖt ®é NhiÖt - Th«ng l−îng - NhiÖt dung, tØ nhiÖt ... - KiÓu Bøc x¹ - N¨ng l−îng - C−êng ®é ... - 6-
- - Theo tÝnh n¨ng cña bé c¶m biÕn (b¶ng 1.3) B¶ng 1.3 - §é nh¹y - Kh¶ n¨ng qu¸ t¶i - §é chÝnh x¸c - Tèc ®é ®¸p øng - §é ph©n gi¶i - §é æn ®Þnh - §é chän läc - Tuæi thä - §é tuyÕn tÝnh - §iÒu kiÖn m«i tr−êng - C«ng suÊt tiªu thô - KÝch th−íc, träng l−îng - D¶i tÇn - §é trÔ - Ph©n lo¹i theo ph¹m vi sö dông ( b¶ng 1.4). B¶ng 1.4 - C«ng nghiÖp - Nghiªn cøu khoa häc - M«i tr−êng, khÝ t−îng - Th«ng tin, viÔn th«ng - N«ng nghiÖp - D©n dông - Giao th«ng - Vò trô - Qu©n sù - Ph©n lo¹i theo th«ng sè cña m« h×nh m¹ch thay thÕ : + C¶m biÕn tÝch cùc cã ®Çu ra lµ nguån ¸p hoÆc nguån dßng. + C¶m biÕn thô ®éng ®−îc ®Æc tr−ng b»ng c¸c th«ng sè R, L, C, M .... tuyÕn tÝnh hoÆc phi tuyÕn. 1.2. §−êng cong chuÈn cña c¶m biÕn 1.2.1. Kh¸i niÖm §−êng cong chuÈn c¶m biÕn lµ ®−êng cong biÓu diÔn sù phô thuéc cña ®¹i l−îng ®iÖn (s) ë ®Çu ra cña c¶m biÕn vµo gi¸ trÞ cña ®¹i l−îng ®o (m) ë ®Çu vµo. - 7-
- §−êng cong chuÈn cã thÓ biÓu diÔn b»ng biÓu thøc ®¹i sè d−íi d¹ng s = F (m ) , hoÆc b»ng ®å thÞ nh− h×nh 1.1a. s s si 0 mi m 0 m a) b) H×nh 1.1 §−êng cong chuÈn c¶m biÕn a) D¹ng ®−êng cong chuÈn b) §−êng cong chuÈn cña c¶m biÕn tuyÕn tÝnh Dùa vµo ®−êng cong chuÈn cña c¶m biÕn, ta cã thÓ x¸c ®Þnh gi¸ trÞ mi ch−a biÕt cña m th«ng qua gi¸ trÞ ®o ®−îc si cña s. §Ó dÔ sö dông, ng−êi ta th−êng chÕ t¹o c¶m biÕn cã sù phô thuéc tuyÕn tÝnh gi÷a ®¹i l−îng ®Çu ra vµ ®¹i l−îng ®Çu vµo, ph−¬ng tr×nh s= F(m) cã d¹ng s = am +b víi a, b lµ c¸c hÖ sè, khi ®ã ®−êng cong chuÈn lµ ®−êng th¼ng (h×nh 1.1b). 1.2.2. Ph−¬ng ph¸p chuÈn c¶m biÕn ChuÈn c¶m biÕn lµ phÐp ®o nh»m môc ®Ých x¸c lËp mèi quan hÖ gi÷a gi¸ trÞ s ®o ®−îc cña ®¹i l−îng ®iÖn ë ®Çu ra vµ gi¸ trÞ m cña ®¹i l−îng ®o cã tÝnh ®Õn c¸c yÕu tè ¶nh h−ëng, trªn c¬ së ®ã x©y dùng ®−êng cong chuÈn d−íi d¹ng t−êng minh (®å thÞ hoÆc biÓu thøc ®¹i sè). Khi chuÈn c¶m biÕn, víi mét lo¹t gi¸ trÞ ®· biÕt chÝnh x¸c mi cña m, ®o gi¸ trÞ t−¬ng øng si cña s vµ dùng ®−êng cong chuÈn. s s2 s1 m1 m2 m H×nh 1.2 Ph−¬ng ph¸p chuÈn c¶m biÕn a) ChuÈn ®¬n gi¶n Trong tr−êng hîp ®¹i l−îng ®o chØ cã mét ®¹i l−îng vËt lý duy nhÊt t¸c ®éng lªn mét ®¹i l−îng ®o x¸c ®Þnh vµ c¶m biÕn sö dông kh«ng nh¹y víi t¸c ®éng cña c¸c - 8-
- ®¹i l−îng ¶nh h−ëng, ng−êi ta dïng ph−¬ng ph¸p chuÈn ®¬n gi¶n. Thùc chÊt cña chuÈn ®¬n gi¶n lµ ®o c¸c gi¸ trÞ cña ®¹i l−îng ®Çu ra øng víi c¸c gi¸ x¸c ®Þnh kh«ng ®æi cña ®¹i l−îng ®o ë ®Çu vµo. ViÖc chuÈn ®−îc tiÕn hµnh theo hai c¸ch: - ChuÈn trùc tiÕp: c¸c gi¸ trÞ kh¸c nhau cña ®¹i l−îng ®o lÊy tõ c¸c mÉu chuÈn hoÆc c¸c phÇn tö so s¸nh cã gi¸ trÞ biÕt tr−íc víi ®é chÝnh x¸c cao. - ChuÈn gi¸n tiÕp: kÕt hîp c¶m biÕn cÇn chuÈn víi mét c¶m biÕn so s¸nh ®· cã s½n ®−êng cong chuÈn, c¶ hai ®−îc ®Æt trong cïng ®iÒu kiÖn lµm viÖc. Khi t¸c ®éng lªn hai c¶m biÕn víi cïng mét gi¸ trÞ cña ®¹i l−îng ®o ta nhËn ®−îc gi¸ trÞ t−¬ng øng cña c¶m biÕn so s¸nh vµ c¶m biÕn cÇn chuÈn. LÆp l¹i t−¬ng tù víi c¸c gi¸ trÞ kh¸c cña ®¹i l−îng ®o cho phÐp ta x©y dùng ®−îc ®−êng cong chuÈn cña c¶m biÕn cÇn chuÈn. b) ChuÈn nhiÒu lÇn Khi c¶m biÕn cã phÇn tö bÞ trÔ (trÔ c¬ hoÆc trÔ tõ), gi¸ trÞ ®o ®−îc ë ®Çu ra phô thuéc kh«ng nh÷ng vµo gi¸ trÞ tøc thêi cña ®¹i l−îng cÇn ®o ë ®Çu vµo mµ cßn phô thuéc vµo gi¸ trÞ tr−íc ®ã cña cña ®¹i l−îng nµy. Trong tr−êng hîp nh− vËy, ng−êi ta ¸p dông ph−¬ng ph¸p chuÈn nhiÒu lÇn vµ tiÕn hµnh nh− sau: - §Æt l¹i ®iÓm 0 cña c¶m biÕn: ®¹i l−îng cÇn ®o vµ ®¹i l−îng ®Çu ra cã gi¸ trÞ t−¬ng øng víi ®iÓm gèc, m=0 vµ s=0. - §o gi¸ trÞ ®Çu ra theo mét lo¹t gi¸ trÞ t¨ng dÇn ®Õn gi¸ trÞ cùc ®¹i cña ®¹i l−îng ®o ë ®Çu vµo. - LÆp l¹i qu¸ tr×nh ®o víi c¸c gi¸ trÞ gi¶m dÇn tõ gi¸ trÞ cùc ®¹i. Khi chuÈn nhiÒu lÇn cho phÐp x¸c ®Þnh ®−êng cong chuÈn theo c¶ hai h−íng ®o t¨ng dÇn vµ ®o gi¶m dÇn. 1.3. C¸c ®Æc tr−ng c¬ b¶n 1.3.1. §é nh¹y cña c¶m biÕn a) Kh¸i niÖm §èi víi c¶m biÕn tuyÕn tÝnh, gi÷a biÕn thiªn ®Çu ra ∆s vµ biÕn thiªn ®Çu vµo ∆m cã sù liªn hÖ tuyÕn tÝnh: ∆s = S.∆m (1.2) ∆s §¹i l−îng S x¸c ®Þnh bëi biÓu thøc S = ®−îc gäi lµ ®é nh¹y cña c¶m biÕn. ∆m Tr−êng hîp tæng qu¸t, biÓu thøc x¸c ®Þnh ®é nh¹y S cña c¶m biÕn xung quanh - 9-
- gi¸ trÞ mi cña ®¹i l−îng ®o x¸c ®Þnh bëi tû sè gi÷a biÕn thiªn ∆s cña ®¹i l−îng ®Çu ra vµ biÕn thiªn ∆m t−¬ng øng cña ®¹i l−îng ®o ë ®Çu vµo quanh gi¸ trÞ ®ã: ⎛ ∆s ⎞ S=⎜ ⎟ (1.3) ⎝ ∆m ⎠ m = m i §Ó phÐp ®o ®¹t ®é chÝnh x¸c cao, khi thiÕt kÕ vµ sö dông c¶m biÕn cÇn lµm sao cho ®é nh¹y S cña nã kh«ng ®æi, nghÜa lµ Ýt phô thuéc nhÊt vµo c¸c yÕu tè sau: - Gi¸ trÞ cña ®¹i l−îng cÇn ®o m vµ tÇn sè thay ®æi cña nã. - Thêi gian sö dông. - ¶nh h−ëng cña c¸c ®¹i l−îng vËt lý kh¸c (kh«ng ph¶i lµ ®¹i l−îng ®o) cña m«i tr−êng xung quanh. Th«ng th−êng nhµ s¶n xuÊt cung cÊp gi¸ trÞ cña ®é nh¹y S t−¬ng øng víi nh÷ng ®iÒu kiÖn lµm viÖc nhÊt ®Þnh cña c¶m biÕn. b) §é nh¹y trong chÕ ®é tÜnh vµ tû sè chuyÓn ®æi tÜnh §−êng chuÈn c¶m biÕn, x©y dùng trªn c¬ së ®o c¸c gi¸ trÞ si ë ®Çu ra t−¬ng øng víi c¸c gi¸ trÞ kh«ng ®æi mi cña ®¹i l−îng ®o khi ®¹i l−îng nµy ®¹t ®Õn chÕ ®é lµm viÖc danh ®Þnh ®−îc gäi lµ ®Æc tr−ng tÜnh cña c¶m biÕn. Mét ®iÓm Qi(mi,si) trªn ®Æc tr−ng tÜnh x¸c ®Þnh mét ®iÓm lµm viÖc cña c¶m biÕn ë chÕ ®é tÜnh. Trong chÕ ®é tÜnh, ®é nh¹y S x¸c ®Þnh theo c«ng thøc (1.3) chÝnh lµ ®é ®èc cña ®Æc tr−ng tÜnh ë ®iÓm lµm viÖc ®ang xÐt. Nh− vËy, nÕu ®Æc tr−ng tÜnh kh«ng ph¶i lµ tuyÕn tÝnh th× ®é nh¹y trong chÕ ®é tÜnh phô thuéc ®iÓm lµm viÖc. §¹i l−îng ri x¸c ®Þnh bëi tû sè gi÷a gi¸ trÞ si ë ®Çu ra vµ gi¸ trÞ mi ë ®Çu vµo ®−îc gäi lµ tû sè chuyÓn ®æi tÜnh: ⎛s⎞ ri = ⎜ ⎟ (1.4) ⎝ m ⎠Q i Tõ (1.4), ta nhËn thÊy tû sè chuyÓn ®æi tÜnh ri kh«ng phô thuéc vµo ®iÓm lµm viÖc Qi vµ chØ b»ng S khi ®Æc tr−ng tÜnh lµ ®−êng th¼ng ®i qua gèc to¹ ®é. c) §é nh¹y trong chÕ ®é ®éng §é nh¹y trong chÕ ®é ®éng ®−îc x¸c ®Þnh khi ®¹i l−îng ®o biÕn thiªn tuÇn hoµn theo thêi gian. Gi¶ sö biÕn thiªn cña ®¹i l−îng ®o m theo thêi gian cã d¹ng: m(t ) = m 0 + m 1 cos ωt (1.5) - 10-
- Trong ®ã m0 lµ gi¸ trÞ kh«ng ®æi, m1 lµ biªn ®é vµ ω tÇn sè gãc cña biÕn thiªn ®¹i l−îng ®o. ë ®Çu ra cña c¶m biÕn, håi ®¸p s cã d¹ng: s(t ) = s 0 + s1 cos(ωt + ϕ) Trong ®ã: - s0 lµ gi¸ trÞ kh«ng ®æi t−¬ng øng víi m0 x¸c ®Þnh ®iÓm lµm viÖc Q0 trªn ®−êng cong chuÈn ë chÕ ®é tÜnh. - s1 lµ biªn ®é biÕn thiªn ë ®Çu ra do thµnh phÇn biÕn thiªn cña ®¹i l−îng ®o g©y nªn. - ϕ lµ ®é lÖch pha gi÷a ®¹i l−îng ®Çu vµo vµ ®¹i l−îng ®Çu ra. Trong chÕ ®é ®éng, ®é nh¹y S cña c¶m biÕn ®−îc x¸c ®Þnh bëi tØ sè gi÷a biªn ®é cña biÕn thiªn ®Çu ra s1 vµ biªn ®é cña biÕn thiªn ®Çu vµo m1 øng víi ®iÓm lµm viÖc ®−îc xÐt Q0, theo c«ng thøc: ⎛s ⎞ S=⎜ 1 ⎟ ⎜m ⎟ ⎝ 1 ⎠Q 0 §é nh¹y trong chÕ ®é ®éng phô thuéc vµo tÇn sè ®¹i l−îng ®o, S = S (f ) . Sù biÕn thiªn cña ®é nh¹y theo tÇn sè cã nguån gèc lµ do qu¸n tÝnh c¬, nhiÖt hoÆc ®iÖn cña ®Çu ®o, tøc lµ cña c¶m biÕn vµ c¸c thiÕt bÞ phô trî, chóng kh«ng thÓ cung cÊp tøc thêi tÝn hiÖu ®iÖn theo kÞp biÕn thiªn cña ®¹i l−îng ®o. Bëi vËy khi xÐt sù håi ®¸p cã phô thuéc vµo tÇn sè cÇn ph¶i xem xÐt s¬ ®å m¹ch ®o cña c¶m biÕn mét c¸ch tæng thÓ. 1.3.2. §é tuyÕn tÝnh a) Kh¸i niÖm Mét c¶m biÕn ®−îc gäi lµ tuyÕn tÝnh trong mét d¶i ®o x¸c ®Þnh nÕu trong d¶i chÕ ®é ®ã, ®é nh¹y kh«ng phô thuéc vµo ®¹i l−îng ®o. Trong chÕ ®é tÜnh, ®é tuyÕn tÝnh chÝnh lµ sù kh«ng phô thuéc cña ®é nh¹y cña c¶m biÕn vµo gi¸ trÞ cña ®¹i l−îng ®o, thÓ hiÖn bëi c¸c ®o¹n th¼ng trªn ®Æc tr−ng tÜnh cña c¶m biÕn vµ ho¹t ®éng cña c¶m biÕn lµ tuyÕn tÝnh chõng nµo ®¹i l−îng ®o cßn n»m trong vïng nµy. Trong chÕ ®é ®éng, ®é tuyÕn tÝnh bao gåm sù kh«ng phô thuéc cña ®é nh¹y ë chÕ ®é tÜnh S(0) vµo ®¹i l−îng ®o, ®ång thêi c¸c th«ng sè quyÕt ®Þnh sù håi ®¸p (nh− - 11-
- tÇn sè riªng f0 cña dao ®éng kh«ng t¾t, hÖ sè t¾t dÇn ξ còng kh«ng phô thuéc vµo ®¹i l−îng ®o. NÕu c¶m biÕn kh«ng tuyÕn tÝnh, ng−êi ta ®−a vµo m¹ch ®o c¸c thiÕt bÞ hiÖu chØnh sao cho tÝn hiÖu ®iÖn nhËn ®−îc ë ®Çu ra tØ lÖ víi sù thay ®æi cña ®¹i l−îng ®o ë ®Çu vµo. Sù hiÖu chØnh ®ã ®−îc gäi lµ sù tuyÕn tÝnh ho¸. b) §−êng th¼ng tèt nhÊt Khi chuÈn c¶m biÕn, tõ kÕt qu¶ thùc nghiÖm ta nhËn ®−îc mét lo¹t ®iÓm t−¬ng øng (si,mi) cña ®¹i l−îng ®Çu ra vµ ®¹i l−îng ®Çu vµo. VÒ mÆt lý thuyÕt, ®èi víi c¸c c¶m biÕn tuyÕn tÝnh, ®−êng cong chuÈn lµ mét ®−êng th¼ng. Tuy nhiªn, do sai sè khi ®o, c¸c ®iÓm chuÈn (mi, si) nhËn ®−îc b»ng thùc nghiÖm th−êng kh«ng n»m trªn cïng mét ®−êng th¼ng. §−êng th¼ng ®−îc x©y dùng trªn c¬ së c¸c sè liÖu thùc nghiÖm sao cho sai sè lµ bÐ nhÊt, biÓu diÔn sù tuyÕn tÝnh cña c¶m biÕn ®−îc gäi lµ ®−êng th¼ng tèt nhÊt. Ph−¬ng tr×nh biÓu diÔn ®−êng th¼ng tèt nhÊt ®−îc lËp b»ng ph−¬ng ph¸p b×nh ph−¬ng bÐ nhÊt. Gi¶ sö khi chuÈn c¶m biÕn ta tiÕn hµnh víi N ®iÓm ®o, ph−¬ng tr×nh cã d¹ng: s = am + b Trong ®ã: N.∑ s i .m i −∑ s i .∑ m i a= N.∑ m 2 − (∑ m i ) 2 i b= ∑ s i .∑ m 2 − ∑ m i .s i .∑ m i i N.∑ m 2 − (∑ m i ) 2 i c) §é lÖch tuyÕn tÝnh §èi víi c¸c c¶m biÕn kh«ng hoµn toµn tuyÕn tÝnh, ng−êi ta ®−a ra kh¸i niÖm ®é lÖch tuyÕn tÝnh, x¸c ®Þnh bëi ®é lÖch cùc ®¹i gi÷a ®−êng cong chuÈn vµ ®−êng th¼ng tèt nhÊt, tÝnh b»ng % trong d¶i ®o. 1.3.3. Sai sè vµ ®é chÝnh x¸c C¸c bé c¶m biÕn còng nh− c¸c dông cô ®o l−êng kh¸c, ngoµi ®¹i l−îng cÇn ®o (c¶m nhËn) cßn chÞu t¸c ®éng cña nhiÒu ®¹i l−îng vËt lý kh¸c g©y nªn sai sè gi÷a gi¸ trÞ ®o ®−îc vµ gi¸ trÞ thùc cña ®¹i l−îng cÇn ®o. Gäi ∆x lµ ®é lÖch tuyÖt ®èi gi÷a gi¸ trÞ ®o vµ gi¸ trÞ thùc x (sai sè tuyÖt ®èi), sai sè t−¬ng ®èi cña bé c¶m biÕn ®−îc tÝnh b»ng: - 12-
- ∆x δ= .100 [%] x Sai sè cña bé c¶m biÕn mang tÝnh chÊt −íc tÝnh bëi v× kh«ng thÓ biÕt chÝnh x¸c gi¸ trÞ thùc cña ®¹i l−îng cÇn ®o. Khi ®¸nh gi¸ sai sè cña c¶m biÕn, ng−êi ta th−êng ph©n chóng thµnh hai lo¹i: sai sè hÖ thèng vµ sai sè ngÉu nhiªn. - Sai sè hÖ thèng: lµ sai sè kh«ng phô thuéc vµo sè lÇn ®o, cã gi¸ trÞ kh«ng ®æi hoÆc thay ®æi chËm theo thêi gian ®o vµ thªm vµo mét ®é lÖch kh«ng ®æi gi÷a gi¸ trÞ thùc vµ gi¸ trÞ ®o ®−îc. Sai sè hÖ thèng th−êng do sù thiÕu hiÓu biÕt vÒ hÖ ®o, do ®iÒu kiÖn sö dông kh«ng tèt g©y ra. C¸c nguyªn nh©n g©y ra sai sè hÖ thèng cã thÓ lµ: Do nguyªn lý cña c¶m biÕn. + Do gi¸ trÞ cña ®¹i l−îng chuÈn kh«ng ®óng. + Do ®Æc tÝnh cña bé c¶m biÕn. + Do ®iÒu kiÖn vµ chÕ ®é sö dông. +Do xö lý kÕt qu¶ ®o. - Sai sè ngÉu nhiªn: lµ sai sè xuÊt hiÖn cã ®é lín vµ chiÒu kh«ng x¸c ®Þnh. Ta cã thÓ dù ®o¸n ®−îc mét sè nguyªn nh©n g©y ra sai sè ngÉu nhiªn nh−ng kh«ng thÓ dù ®o¸n ®−îc ®é lín vµ dÊu cña nã. Nh÷ng nguyªn nh©n g©y ra sai sè ngÉu nhiªn cã thÓ lµ: + Do sù thay ®æi ®Æc tÝnh cña thiÕt bÞ. + Do tÝn hiÖu nhiÔu ngÉu nhiªn. + Do c¸c ®¹i l−îng ¶nh h−ëng kh«ng ®−îc tÝnh ®Õn khi chuÈn c¶m biÕn. Chóng ta cã thÓ gi¶m thiÓu sai sè ngÉu nhiªn b»ng mét sè biÖn ph¸p thùc nghiÖm thÝch hîp nh− b¶o vÖ c¸c m¹ch ®o tr¸nh ¶nh h−ëng cña nhiÔu, tù ®éng ®iÒu chØnh ®iÖn ¸p nguån nu«i, bï c¸c ¶nh h−ëng nhiÖt ®é, tÇn sè, vËn hµnh ®óng chÕ ®é hoÆc thùc hiÖn phÐp ®o l−êng thèng kª. 1.3.4. §é nhanh vµ thêi gian håi ®¸p §é nhanh lµ ®Æc tr−ng cña c¶m biÕn cho phÐp ®¸nh gi¸ kh¶ n¨ng theo kÞp vÒ thêi gian cña ®¹i l−îng ®Çu ra khi ®¹i l−îng ®Çu vµo biÕn thiªn. Thêi gian håi ®¸p lµ ®¹i l−îng ®−îc sö dông ®Ó x¸c ®Þnh gi¸ trÞ sè cña ®é nhanh. §é nhanh tr lµ kho¶ng thêi gian tõ khi ®¹i l−îng ®o thay ®æi ®ét ngét ®Õn khi biÕn thiªn cña ®¹i l−îng ®Çu ra chØ cßn kh¸c gi¸ trÞ cuèi cïng mét l−îng giíi h¹n ε tÝnh b»ng %. Thêi gian håi ®¸p t−¬ng øng víi ε% x¸c ®Þnh kho¶ng thêi gian cÇn - 13-
- thiÕt ph¶i chê ®îi sau khi cã sù biÕn thiªn cña ®¹i l−îng ®o ®Ó lÊy gi¸ trÞ cña ®Çu ra víi ®é chÝnh x¸c ®Þnh tr−íc. Thêi gian håi ®¸p ®Æc tr−ng cho chÕ ®é qu¸ ®é cña c¶m biÕn vµ lµ hµm cña c¸c th«ng sè thêi gian x¸c ®Þnh chÕ ®é nµy. Trong tr−êng hîp sù thay ®æi cña ®¹i l−îng ®o cã d¹ng bËc thang, c¸c th«ng sè thêi gian gåm thêi gian trÔ khi t¨ng (tdm) vµ thêi gian t¨ng (tm) øng víi sù t¨ng ®ét ngét cña ®¹i l−îng ®o hoÆc thêi gian trÔ khi gi¶m (tdc) vµ thêi gian gi¶m (tc) øng víi sù gi¶m ®ét ngét cña ®¹i l−îng ®o. Kho¶ng thêi gian trÔ khi t¨ng tdm lµ thêi gian cÇn thiÕt ®Ó ®¹i l−îng ®Çu ra t¨ng tõ gi¸ trÞ ban ®Çu cña nã ®Õn 10% cña biÕn thiªn tæng céng cña ®¹i l−îng nµy vµ kho¶ng thêi gian t¨ng tm lµ thêi gian cÇn thiÕt ®Ó ®¹i l−îng ®Çu ra t¨ng tõ 10% ®Õn 90% biÕn thiªn biÕn thiªn tæng céng cña nã. m m0 t s s0 0,9 0,1 t tdm tm tdc tc H×nh 1.3 X¸c ®Þnh c¸c kho¶ng thêi gian ®Æc tr−ng cho chÕ ®é qu¸ ®é T−¬ng tù, khi ®¹i l−îng ®o gi¶m, thêi gian trÓ khi gi¶m tdc lµ thêi gian cÇn thiÕt ®Ó ®¹i l−îng ®Çu ra gi¶m tõ gi¸ trÞ ban ®Çu cña nã ®Õn 10% biÕn thiªn tæng céng cña ®¹i l−îng nµy vµ kho¶ng thêi gian gi¶m tc lµ thêi gian cÇn thiÕt ®Ó ®¹i l−îng ®Çu ra gi¶m tõ 10% ®Õn 90% biÕn thiªn biÕn thiªn tæng cæng cña nã. C¸c th«ng sè vÒ thêi gian tr, tdm, tm, tdc, tc cña c¶m biÕn cho phÐp ta ®¸nh gi¸ vÒ thêi gian håi ®¸p cña nã. 1.3.5. Giíi h¹n sö dông cña c¶m biÕn Trong qu¸ tr×nh sö dông, c¸c c¶m biÕn lu«n chÞu t¸c ®éng cña øng lùc c¬ häc, t¸c ®éng nhiÖt... Khi c¸c t¸c ®éng nµy v−ît qu¸ ng−ìng cho phÐp, chóng sÏ lµm thay ®æi ®Æc tr−ng lµm viÖc cña c¶m biÕn. Bëi vËy khi sö dông c¶m biÕn, ng−êi sö dông cÇn ph¶i biÕt râ c¸c giíi h¹n nµy. a) Vïng lµm viÖc danh ®Þnh - 14-
- Vïng lµm viÖc danh ®Þnh t−¬ng øng víi nh÷ng ®iÒu kiÖn sö dông b×nh th−êng cña c¶m biÕn. Giíi h¹n cña vïng lµ c¸c gi¸ trÞ ng−ìng mµ c¸c ®¹i l−îng ®o, c¸c ®¹i l−îng vËt lý cã liªn quan ®Õn ®¹i l−îng ®o hoÆc c¸c ®¹i l−îng ¶nh h−ëng cã thÓ th−êng xuyªn ®¹t tíi mµ kh«ng lµm thay ®æi c¸c ®Æc tr−ng lµm viÖc danh ®Þnh cña c¶m biÕn. b) Vïng kh«ng g©y nªn h− háng Vïng kh«ng g©y nªn h− háng lµ vïng mµ khi mµ c¸c ®¹i l−îng ®o hoÆc c¸c ®¹i l−îng vËt lý cã liªn quan vµ c¸c ®¹i l−îng ¶nh h−ëng v−ît qua ng−ìng cña vïng lµm viÖc danh ®Þnh nh−ng vÉn cßn n»m trong ph¹m vi kh«ng g©y nªn h− háng, c¸c ®Æc tr−ng cña c¶m biÕn cã thÓ bÞ thay ®æi nh−ng nh÷ng thay ®æi nµy mang tÝnh thuËn nghÞch, tøc lµ khi trë vÒ vïng lµm viÖc danh ®Þnh c¸c ®Æc tr−ng cña c¶m biÕn lÊy l¹i gi¸ trÞ ban ®Çu cña chóng. c) Vïng kh«ng ph¸ huû Vïng kh«ng ph¸ hñy lµ vïng mµ khi mµ c¸c ®¹i l−îng ®o hoÆc c¸c ®¹i l−îng vËt lý cã liªn quan vµ c¸c ®¹i l−îng ¶nh h−ëng v−ît qua ng−ìng cña vïng kh«ng g©y nªn h− háng nh−ng vÉn cßn n»m trong ph¹m vi kh«ng bÞ ph¸ hñy, c¸c ®Æc tr−ng cña c¶m biÕn bÞ thay ®æi vµ nh÷ng thay ®æi nµy mang tÝnh kh«ng thuËn nghÞch, tøc lµ khi trë vÒ vïng lµm viÖc danh ®Þnh c¸c ®Æc tr−ng cña c¶m biÕn kh«ng thÓ lÊy l¹i gi¸ trÞ ban ®Çu cña chóng. Trong tr−êng hîp nµy c¶m biÕn vÉn cßn sö dông ®−îc, nh−ng ph¶i tiÕn hµnh chuÈn l¹i c¶m biÕn. 1.4. Nguyªn lý chung chÕ t¹o c¶m biÕn C¸c c¶m biÕn ®−îc chÕ t¹o dùa trªn c¬ së c¸c hiÖn t−îng vËt lý vµ ®−îc ph©n lµm hai lo¹i: - C¶m biÕn tÝch cùc: lµ c¸c c¶m biÕn ho¹t ®éng nh− mét m¸y ph¸t, ®¸p øng (s) lµ ®iÖn tÝch, ®iÖn ¸p hay dßng. - C¶m biÕn thô ®éng: lµ c¸c c¶m biÕn ho¹t ®éng nh− mét trë kh¸ng trong ®ã ®¸p øng (s) lµ ®iÖn trë, ®é tù c¶m hoÆc ®iÖn dung. 1.4.1. Nguyªn lý chÕ t¹o c¸c c¶m biÕn tÝch cùc C¸c c¶m biÕn tÝch cùc ®−îc chÕ t¹o dùa trªn c¬ së øng dông c¸c hiÖu øng vËt lý biÕn ®æi mét d¹ng n¨ng l−îng nµo ®ã (nhiÖt, c¬ hoÆc bøc x¹) thµnh n¨ng l−îng ®iÖn. D−íi ®©y m« t¶ mét c¸ch kh¸i qu¸t øng dông mét sè hiÖu øng vËt lý khi chÕ t¹o c¶m biÕn. - 15-
- a) HiÖu øng nhiÖt ®iÖn Hai d©y dÉn (M1) vµ (M2) cã b¶n chÊt ho¸ häc kh¸c nhau ®−îc hµn l¹i víi nhau thµnh mét m¹ch ®iÖn kÝn, nÕu nhiÖt ®é ë hai mèi hµn lµ T1 vµ T2 kh¸c nhau, khi ®ã trong m¹ch xuÊt hiÖn mét suÊt ®iÖn ®éng e(T1, T2) mµ ®é lín cña nã phô thuéc chªnh lÖch nhiÖt ®é gi÷a T1 vµ T2. T1 (M2) (M1) e T1 T2 (M2) H×nh 1.4. S¬ ®å hiÖu øng nhiÖt ®iÖn. HiÖu øng nhiÖt ®iÖn ®−îc øng dông ®Ó ®o nhiÖt ®é T1 khi biÕt tr−íc nhiÖt ®é T2, th−êng chän T2 = 0oC. b) HiÖu øng ho¶ ®iÖn Mét sè tinh thÓ gäi lµ tinh thÓ ho¶ ®iÖn (vÝ dô tinh thÓ sulfate triglycine) cã tÝnh ph©n cùc ®iÖn tù ph¸t víi ®é ph©n cùc phô thuéc vµo nhiÖt ®é, lµm xuÊt hiÖn trªn c¸c mÆt ®èi diÖn cña chóng nh÷ng ®iÖn tÝch tr¸i dÊu. §é lín cña ®iÖn ¸p gi÷a hai mÆt phô thuéc vµo ®é ph©n cùc cña tinh thÓ ho¶ ®iÖn. Φ v Φ H×nh 1.5 øng dông hiÖu øng ho¶ ®iÖn HiÖu øng ho¶ ®iÖn ®−îc øng dông ®Ó ®o th«ng l−îng cña bøc x¹ ¸nh s¸ng. Khi ta chiÕu mét chïm ¸nh s¸ng vµo tinh thÓ ho¶ ®iÖn, tinh thÓ hÊp thô ¸nh s¸ng vµ nhiÖt ®é cña nã t¨ng lªn, lµm thay ®æi sù ph©n cùc ®iÖn cña tinh thÓ. §o ®iÖn ¸p V ta cã thÓ x¸c ®Þnh ®−îc th«ng l−îng ¸nh s¸ng Φ. c) HiÖu øng ¸p ®iÖn Mét sè vËt liÖu gäi chung lµ vËt liÖu ¸p ®iÖn (nh− th¹ch anh ch¼ng h¹n) khi bÞ biÕn d¹ng d−íc t¸c ®éng cña lùc c¬ häc, trªn c¸c mÆt ®èi diÖn cña tÊm vËt liÖu xuÊt - 16-
- hiÖn nh÷ng l−îng ®iÖn tÝch b»ng nhau nh−ng tr¸i dÊu, ®−îc gäi lµ hiÖu øng ¸p ®iÖn. §o V ta cã thÓ x¸c ®Þnh ®−îc c−êng ®é cña lùc t¸c dông F. F V F H×nh 1.6 øng dông hiÖu øng ¸p ®iÖn d) HiÖu øng c¶m øng ®iÖn tõ Khi mét d©y dÉn chuyÓn ®éng trong tõ tr−êng kh«ng ®æi, trong d©y dÉn xuÊt hiÖn mét suÊt ®iÖn ®éng tû lÖ víi tõ th«ng c¾t ngang d©y trong mét ®¬n vÞ thêi gian, nghÜa lµ tû lÖ víi tèc ®é dÞch chuyÓn cña d©y. T−¬ng tù nh− vËy, trong mét khung d©y ®Æt trong tõ tr−êng cã tõ th«ng biÕn thiªn còng xuÊt hiÖn mét suÊt ®iÖn ®éng tû lÖ víi tèc ®é biÕn thiªn cña tõ th«ng qua khung d©y. B Ω e Ω H×nh 1.7 øng dông hiÖu øng c¶m øng ®iÖn tõ HiÖu øng c¶m øng ®iÖn tõ ®−îc øng dông ®Ó x¸c ®Þnh tèc ®é dÞch chuyÓn cña vËt th«ng qua viÖc ®o suÊt ®iÖn ®éng c¶m øng. e) HiÖu øng quang ®iÖn - HiÖu øng quang dÉn: (hay cßn gäi lµ hiÖu øng quang ®iÖn néi) lµ hiÖn t−îng gi¶i phãng ra c¸c h¹t dÉn tù do trong vËt liÖu (th−êng lµ b¸n dÉn) khi chiÕu vµo chóng mét bøc x¹ ¸nh s¸ng (hoÆc bøc x¹ ®iÖn tõ nãi chung) cã b−íc sãng nhá h¬n mét ng−ìng nhÊt ®Þnh. - HiÖu øng quang ph¸t x¹ ®iÖn tö: (hay cßn gäi lµ hiÖu øng quang ®iÖn ngoµi) lµ hiÖn t−îng c¸c ®iÖn tö ®−îc gi¶i phãng vµ tho¸t khái bÒ mÆt vËt liÖu t¹o thµnh dßng cã thÓ thu l¹i nhê t¸c dông cña ®iÖn tr−êng. g) HiÖu øng quang - ®iÖn - tõ Khi t¸c dông mét tõ tr−êng B vu«ng gãc víi bøc x¹ ¸nh s¸ng, trong vËt liÖu b¸n - 17-
- dÉn ®−îc chiÕu s¸ng sÏ xuÊt hiÖn mét hiÖu ®iÖn thÕ theo h−íng vu«ng gãc víi tõ tr−êng B vµ h−íng bøc x¹ ¸nh s¸ng. Φ V Φ B H×nh 1.8 øng dông hiÖu øng quang - ®iÖn - tõ h) HiÖu øng Hall Khi ®Æt mét tÊm máng vËt liÖu máng (th−êng lµ b¸n dÉn), trong ®ã cã dßng ®iÖn ch¹y qua, vµo trong mét tõ tr−êng B cã ph−¬ng t¹o víi dßng ®iÖn I trong tÊm mét gãc θ, sÏ xuÊt hiÖn mét hiÖu ®iÖn thÕ VH theo h−íng vu«ng gãc víi B vµ I. BiÓu thøc hiÖu ®iÖn thÕ cã d¹ng: VH = K H .I.B. sin θ Trong ®ã KH lµ hÖ sè phô thuéc vµo vËt liÖu vµ kÝch th−íc h×nh häc cña tÊm vËt liÖu. N X S B θ v X H×nh 1.9 øng dông hiÖu øng Hall HiÖu øng Hall ®−îc øng dông ®Ó x¸c ®Þnh vÞ trÝ cña mét vËt chuyÓn ®éng. VËt cÇn x¸c ®Þnh vÞ trÝ liªn kÕt c¬ häc víi thanh nam ch©m, ë mäi thêi ®iÓm, vÞ trÝ thanh nam ch©m x¸c ®Þnh gi¸ trÞ cña tõ tr−êng B vµ gãc θ t−¬ng øng víi tÊm b¸n dÉn máng lµm vËt trung gian. V× vËy, hiÖu ®iÖn thÕ VH ®o ®−îc gi÷a hai c¹nh tÊm b¸n dÉn lµ hµm phô thuéc vµo vÞ trÝ cña vËt trong kh«ng gian. - 18-
- 1.4.2. Nguyªn chÕ t¹o c¶m biÕn thô ®éng C¶m biÕn thô ®éng th−êng ®−îc chÕ t¹o tõ mét trë kh¸ng cã c¸c th«ng sè chñ yÕu nh¹y víi ®¹i l−îng cÇn ®o. Gi¸ trÞ cña trë kh¸ng phô thuéc kÝch th−íc h×nh häc, tÝnh chÊt ®iÖn cña vËt liÖu chÕ t¹o (nh− ®iÖn trë suÊt ρ, ®é tõ thÈm µ, h»ng sè ®iÖn m«i ε). V× vËy t¸c ®éng cña ®¹i l−îng ®o cã thÓ ¶nh h−ëng riªng biÖt ®Õn kÝch th−íc h×nh häc, tÝnh chÊt ®iÖn hoÆc ®ång thêi c¶ hai. Sù thay ®æi th«ng sè h×nh häc cña trë kh¸ng g©y ra do chuyÓn ®éng cña phÇn tö chuyÓn ®éng hoÆc phÇn tö biÕn d¹ng cña c¶m biÕn. Trong c¸c c¶m biÕn cã phÇn tö chuyÓn ®éng, mçi vÞ trÝ cña phÇn tö ®éng sÏ øng víi mét gi¸ trÞ x¸c ®Þnh cña trë kh¸ng, cho nªn ®o trë kh¸ng cã thÓ x¸c ®Þnh ®−îc vÞ trÝ cña ®èi t−îng. Trong c¶m biÕn cã phÇn tö biÕn d¹ng, sù biÕn d¹ng cña phÇn tö biÕn d¹ng d−íi t¸c ®éng cña ®¹i l−îng ®o (lùc hoÆc c¸c ®¹i l−îng g©y ra lùc) g©y ra sù thay ®æi cña trë kh¸ng cña c¶m biÕn. Sù thay ®æi trë kh¸ng do biÕn d¹ng liªn quan ®Õn lùc t¸c ®éng, do ®ã liªn quan ®Õn ®¹i l−îng cÇn ®o. X¸c ®Þnh trë kh¸ng ta cã thÓ x¸c ®Þnh ®−îc ®¹i l−îng cÇn ®o. Sù thay ®æi tÝnh chÊt ®iÖn cña c¶m biÕn phô thuéc vµo b¶n chÊt vËt liÖu chÕ t¹o trë kh¸ng vµ yÕu tè t¸c ®éng (nhiÖt ®é, ®é chiÕu s¸ng, ¸p suÊt, ®é Èm ...). §Ó chÕ t¹o c¶m biÕn, ng−êi ta chän sao cho tÝnh chÊt ®iÖn cña nã chØ nh¹y víi mét trong c¸c ®¹i l−îng vËt lý trªn, ¶nh h−ëng cña c¸c ®¹i l−îng kh¸c lµ kh«ng ®¸ng kÓ. Khi ®ã cã thÓ thiÕt lËp ®−îc sù phô thuéc ®¬n trÞ gi÷a gi¸ trÞ ®¹i l−îng cÇn ®o vµ gi¸ trÞ trë kh¸ng cña c¶m biÕn. Trªn b¶ng 1.1 giíi thiÖu c¸c ®¹i l−îng cÇn ®o cã kh¶ n¨ng lµm thay ®æi tÝnh chÊt ®iÖn cña vËt liÖu sö dông chÕ t¹o c¶m biÕn. B¶ng 1.1 §¹i l−îng cÇn ®o §Æc tr−ng nh¹y c¶m Lo¹i vËt liÖu sö dông ρ Kim lo¹i (Pt, Ni, Cu) NhiÖt ®é B¸n dÉn Bøc x¹ ¸nh s¸ng ρ B¸n dÉn ρ Hîp kim Ni, Si pha t¹p BiÕn d¹ng Hîp kim s¾t tõ Tõ thÈm (µ) VÞ trÝ (nam ch©m) ρ VËt liÖu tõ ®iÖn trë:Bi, InSb - 19-
- 1.5. M¹ch ®o 1.5.1. S¬ ®å m¹ch ®o M¹ch ®o bao gåm toµn bé thiÕt bÞ ®o (trong ®ã cã c¶m biÕn) cho phÐp x¸c ®Þnh chÝnh x¸c gi¸ trÞ cña ®¹i l−îng cÇn ®o trong nh÷ng ®iÒu kiÖn tèt nhÊt cã thÓ. ë ®Çu vµo cña m¹ch, c¶m biÕn chÞu t¸c ®éng cña ®¹i l−îng cÇn ®o g©y nªn tÝn hiÖu ®iÖn mang theo th«ng tin vÒ ®¹i cÇn ®o. ë ®Çu ra cña m¹ch, tÝn hiÖu ®iÖn ®· qua xö lý ®−îc chuyÓn ®æi sang d¹ng cã thÓ ®äc ®−îc trùc tiÕp gi¸ trÞ cÇn t×m cña ®¹i l−îng ®o. ViÖc chuÈn hÖ ®o ®¶m b¶o cho mçi gi¸ trÞ cña chØ thÞ ®Çu ra t−¬ng øng víi mét gi¸ trÞ cña ®¹i l−îng ®o t¸c ®éng ë ®Çu vµo cña m¹ch. D¹ng ®¬n gi¶n cña m¹ch ®o gåm mét c¶m biÕn, bé phËn biÕn ®æi tÝn hiÖu vµ thiÕt bÞ chØ thÞ, vÝ dô m¹ch ®o nhiÖt ®é gåm mét cÆp nhiÖt ghÐp nèi trùc tiÕp víi mét miliv«n kÕ. µV H×nh 1.10 S¬ ®å m¹ch ®o nhiÖt ®é b»ng cÆp nhiÖt FC (1) M¸y in D PC (5) ADC CPU (2) (4) (6) (7) Mµn PA h×nh (3) H×nh 1.11 M¹ch ®o ®iÖn thÕ bÒ mÆt 1) M¸y ph¸t chøc n¨ng 2) C¶m biÕn ®iÖn tÝch 3) TiÒn khuÕch ®¹i 4) So pha läc nhiÔu 5) KhuÕch ®¹i 6) ChuyÓn ®æi t−¬ng tù sè 7) M¸y tÝnh Trªn thùc tÕ, do c¸c yªu cÇu kh¸c nhau khi ®o, m¹ch ®o th−êng gåm nhiÒu thµnh phÇn trong ®ã cã c¸c khèi ®Ó tèi −u ho¸ viÖc thu thËp vµ xö lý d÷ liÖu, ch¼ng h¹n m¹ch tuyÕn tÝnh ho¸ tÝn hiÖu nhËn tõ c¶m biÕn, m¹ch khö ®iÖn dung ký sinh, - 20-
- c¸c bé chuyÓn ®æi nhiÒu kªnh, bé khuÕch ®¹i, bé so pha läc nhiÔu, bé chuyÓn ®æi t−¬ng tù - sè, bé vi xö lý, c¸c thiÕt bÞ hç trî... Trªn h×nh 1.11 biÓu diÔn s¬ ®å khèi mét m¹ch ®iÖn ®o ®iÖn thÕ trªn bÒ mÆt mµng nh¹y quang ®−îc l¾p r¸p tõ nhiÒu phÇn tö 1.5.2. Mét sè phÇn tö c¬ b¶n cña m¹ch ®o a) Bé khuÕch ®¹i thuËt to¸n (K§TT) Bé khuÕch ®¹i thuËt to¸n m¹ch tÝch hîp lµ bé khuÕch ®¹i dßng mét chiÒu cã hai ®Çu vµo vµ mét ®Çu ra chung, th−êng gåm hµng tr¨m tranzito vµ c¸c ®iÖn trë, tô ®iÖn ghÐp nèi víi nhau. S¬ ®å bé khuÕch ®¹i thuËt to¸n biÓu diÔn trªn h×nh 1.12. − Ura K + Ura = K.Uvµo H×nh 1.12 S¬ ®å bé khuÕch ®¹i thuËt to¸n C¸c ®Æc tÝnh c¬ b¶n cña bé khuÕch ®¹i thuËt to¸n: - Bé khuÕch ®¹i cã hai ®Çu vµo: mét ®Çu ®¶o (-), mét ®Çu kh«ng ®¶o (+). - §iÖn trë vµo rÊt lín, cì hµng tr¨m MΩ ®Õn GΩ. - §iÖn trë ra rÊt nhá, cì phÇn chôc Ω. - §iÖn ¸p lÖch ®Çu vµo rÊt nhá, cì vµi nV. - HÖ sè khuÕch ®¹i hë m¹ch rÊt lín, cì 100.000. - D¶i tÇn lµm viÖc réng. - HÖ sè suy gi¶m theo c¸ch nèi chung CMRR lµ tû sè hÖ sè khuÕch ®¹i cña bé khuÕch ®¹i thuËt to¸n ®èi víi c¸c tÝn hiÖu sai lÖch vµ hÖ sè khuÕch ®¹i theo c¸ch nèi chung cña cïng bé khuÕch ®¹i thuËt to¸n. Th«ng th−êng CMRR vµo kho¶ng 90 dB. - Tèc ®é t¨ng h¹n chÕ sù biÕn thiªn cùc ®¹i cña ®iÖn ¸p tÝnh b»ng V/µs. b) Bé khuÕch ®¹i ®o l−êng IA Bé khuÕch ®¹i ®o l−êng IA cã hai ®Çu vµo vµ mét ®Çu ra. TÝn hiÖu ®Çu ra tû lÖ víi hiÖu cña hai ®iÖn ¸p ®Çu vµo: U ra = A(U + − U − ) = A∆U - 21-
- U1 R2 10k R3 10k − + − R 10k U3 Ra − 1k + §Çu ra R − 10k R2 10k + + R3 U2 190k H×nh 1.13 S¬ ®å bé khuÕch ®¹i ®o l−êng gåm ba K§TT ghÐp nèi ®iÖn trë §Çu vµo vi sai ®ãng vai trß rÊt quan träng trong viÖc khö nhiÔu ë chÕ ®é chung vµ t¨ng ®iÖn trë vµo cña K§TT. §iÖn ¸p trªn Ra ph¶i b»ng ®iÖn ¸p vi sai ®Çu vµo ∆U ∆U vµ t¹o nªn dßng ®iÖn i = . C¸c ®iÖn ¸p ra tõ K§TT U1 vµ U2 ph¶i b»ng nhau vÒ Ra biªn ®é nh−ng ng−îc pha. §iÖn ¸p U3 cña tÇng thø hai biÕn ®æi ®Çu ra vi sai thµnh ®Çu ra ®¬n cùc. HÖ sè khuÕch ®¹i tæng cña IA b»ng: ⎛ 2R ⎞ R 3 A = ⎜1 + ⎜ R ⎟R ⎟ ⎝ a ⎠ 1 c) Khö ®iÖn ¸p lÖch §èi víi mét bé khuÕch K§TT lý t−ëng khi hë m¹ch ph¶i cã ®iÖn ¸p ra b»ng kh«ng khi hai ®Çu vµo nèi m¸t. Thùc tÕ v× c¸c ®iÖn ¸p bªn trong nªn t¹o ra mét ®iÖn ¸p nhá (®iÖn ¸p ph©n cùc) ë ®Çu vµo K§TT cì vµi mV, nh−ng khi sö dông m¹ch kÝn ®iÖn ¸p nµy ®−îc khuÕch ®¹i vµ t¹o nªn ®iÖn ¸p kh¸ lín ë ®Çu ra. §Ó khö ®iÖn ¸p lÖch cã thÓ sö dông s¬ ®å h×nh 1.14, b»ng c¸ch ®iÒu chØnh biÕn trë R3. + 9V 7 2 + 714 6 3 − R2 4 1 100k 5 - 9V R3 10k §Çu ra R1 §Çu vµo 1,01k H×nh 1.14 S¬ ®å m¹ch khö ®iÖn ¸p lÖch - 22-
- d) M¹ch lÆp l¹i ®iÖn ¸p §Ó lÆp l¹i ®iÖn ¸p chÝnh x¸c, ng−êi ta sö dông bé K§TT lµm viÖc ë chÕ ®é kh«ng ®¶o víi hÖ sè khuÕch ®¹i b»ng 1 s¬ ®å nh− h×nh 1.15. + 9V 7 2 − 714 6 3 + 4 - 9V §Çu vµo §Çu ra H×nh 1.15 S¬ ®å m¹ch lÆp ®iÖn ¸p Trong bé lÆp ®iÖn ¸p, cùc d−¬ng cña K§TT ®−îc nèi trùc tiÕp víi tÝn hiÖu vµo, cßn cùc ©m ®−îc nèi trùc tiÕp víi ®Çu ra, t¹o nªn ®iÖn ¸p ph¶n håi 100% do ®ã hÖ sè khuÕch ®¹i b»ng 1. M¹ch lÆp ®iÖn ¸p cã chøc n¨ng t¨ng ®iÖn trë ®Çu vµo, do vËy th−êng dïng ®Ó nèi gi÷a hai kh©u trong m¹ch ®o. e) M¹ch cÇu CÇu Wheatstone th−êng ®−îc sö dông trong c¸c m¹ch ®o nhiÖt ®é, lùc, ¸p suÊt, tõ tr−êng... CÇu gåm bèn ®iÖn trë R1, R2, R3 cè ®Þnh vµ R4 thay ®æi (m¾c nh− h×nh 1.16) ho¹t ®éng nh− cÇu kh«ng c©n b»ng dùa trªn viÖc ph¸t hiÖn ®iÖn ¸p qua ®−êng chÐo cña cÇu. R1 R3 U Vra + R2 − R4 = R(1+∆) H×nh 1.15 S¬ ®å m¹ch cÇu Trong m¹ch cÇu, ®iÖn ¸p ra lµ hµm phi tuyÕn nh−ng ®èi víi biÕn ®æi nhá (∆> R2 hoÆc R2 >> R1 ®iÖn ¸p ra cña cÇu gi¶m. §Æt K = R1/R2 ®é nh¹y cña cÇu lµ: U K α= . R (1 + k )2 - 23-
- - 24-
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
Lý thuyết mạch điện tử nhập môn
238 p |
1327 |
881
-
PLC Omron - Chương 2: Cấu trúc cơ bản của PLC
7 p |
616 |
325
-
Cảm biến - Chương 1 : Các khái niệm và đặc trưng cơ bản
20 p |
583 |
169
-
Giáo trình Lý thuyết mạch tín hiệu - Tập 1: Phần 1 - PGS.TS. Đỗ Huy Giác, TS. Nguyễn Văn Tách
122 p |
223 |
124
-
Giáo trinh lý thuyết mạch - Chương 1
10 p |
282 |
98
-
Kỹ thuật cảm biến - ĐHSP KT Hưng Yên
193 p |
154 |
90
-
Tính chất cơ bản của mạch tuyến tính
6 p |
316 |
66
-
Chương 1: Khái niệm và đặc trưng cơ bản
20 p |
159 |
66
-
Tính chất cơ bản của mạch tuyến tính_chương 4
6 p |
214 |
52
-
Giáo trình Điện động cơ - Phần 1
94 p |
105 |
43
-
Chương 1: Các khái niệm và đặc trưng cơ bản
20 p |
145 |
34
-
Thiết kế và chế tạo cảm biến gia tốc áp điện trở ba bậc tự do kích thứớc thu nhỏ trên cơ sở công nghệ vi cơ khối áp dụng kỹ thuật ăn mõn khô hoạt hóa sâu (DRIE)
5 p |
22 |
7
-
Bài giảng Đo lường và cảm biến: Chương 1 - ThS. Trần Văn Lợi
9 p |
15 |
7
-
Những thuật ngữ cơ bản của camera (Phần 2)
2 p |
23 |
5
-
Những thuật ngữ cơ bản của camera (Phần 1)
2 p |
19 |
4
-
Bài giảng Phần 1: Lý thuyết mạch
31 p |
12 |
4
-
Giáo trình Cảm biến: Phần 1
63 p |
0 |
0

Server: Apache/2.2.31 (CentOS)

Pragma: no-cache

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Set-Cookie: TLDEVNamespace=5a9od2cgodd2hdab2th90487s5; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly

Vary: Accept-Encoding


markdown:
# Cấp Giấy chứng nhận an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường xe cơ giới cải tạo
Chia sẻ: Nguyen Nhi | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:5
42
lượt xem 3
download
lượt xem 3
download
![](http://image1.tailieu.vn/document/thumbnail/2010/20100618/cauvong_khuyet/80x100/bo_gtvt_13_8348.jpg)
##
Cấp Giấy chứng nhận an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường xe cơ giới cải tạo
Mô tả tài liệu
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](http://static1.tailieu.vn/b2013az/templates/version1/default/images/down16x21.png)
Tham khảo tài liệu 'cấp giấy chứng nhận an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường xe cơ giới cải tạo', biểu mẫu - văn bản, thủ tục hành chính phục vụ nhu cầu học tập, nghiên cứu và làm việc hiệu quả
Chủ đề:
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Set-Cookie: TLDEVNamespace=eujes0la55vp0d66pq1foashc0; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly


markdown:
# GIỚI THIỆU CHUNG VỀ KIẾN TRÚC MÁY TÍNH
Chia sẻ: Hoang Cuong | Ngày: | Loại File: DOC | Số trang:84
lượt xem 179
download
![](http://image1.tailieu.vn/document/thumbnail/2010/20100402/dmptit/80x100/giaotrinh_7681.jpg)
##
GIỚI THIỆU CHUNG VỀ KIẾN TRÚC MÁY TÍNH
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](http://static1.tailieu.vn/b2013az/templates/version1/default/images/down16x21.png)
Kiến trúc máy tính (Computer architecture) là một khái niệm trừu tượng của một hệ thống tính toán dưới quan điểm của người lập trình hoặc người viết chương trình dịch. Nói cách khác, kiến trúc máy tính được xem xét theo khía cạnh mà người lập trình có thể can thiệp vào mọi mức đặc quyền, bao gồm các thanh ghi, ô nhớ các ngắt ... có thể được thâm nhập thông qua các lệnh.
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
##
Nội dung Text: GIỚI THIỆU CHUNG VỀ KIẾN TRÚC MÁY TÍNH
- GIÁO TRÌNH KIẾN TRÚC MÁY TÍNH Ngô Như Khoa GIỚI THIỆU CHUNG VỀ KIẾN TRÚC MÁY TÍNH Photocopyable 1
- GIÁO TRÌNH KIẾN TRÚC MÁY TÍNH Ngô Như Khoa MỤC LỤC CHƯƠNG I. GIỚI THIỆU CHUNG VỀ KIẾN TRÚC MÁY TÍNH. I. Khái niệm về kiến trúc máy tính II. Lịch sử phát triển của máy tính. CHƯƠNG II. BIỂU DIỄN THÔNG TIN TRONG MÁY TÍNH I. Hệ nhị phân (Binary) II. Hệ thập lục phân (Hexadecima). III. Hệ BCD (Binary Code decimal). V. Biểu diễn giá trị số trong máy tính. CHƯƠNG III. CÁC KHỐI CƠ BẢN CỦA MÁY TÍNH I. Giới thiệu sơ lược cấu trúc của máy vi tính. II. Bộ nhớ trong. III. Bộ xử lý trung tâm CPU. CHƯƠNG IV . LỆNH VÀ CHẾ ĐỘ ĐỊA CHỈ I. Cấu trúc mã lệnh II. Tập lệnh của bộ vi xử lý. III. Các chế độ địa chỉ CHƯƠNG V. CÁC BUS TRONG VI XỬ LÝ VÀ MÁY VI TÍNH I. Chức năng và thông số của BUS II. BUS trong máy vi tính. III. Trọng tài bus (bus arbitration). IV. Xử lý ngắt V. Một số bus thông dụng CHƯƠNG VI. KIẾN TRÚC BỘ NHỚ MÁY VI TÍNH I. Các khái niệm chung II. Tổ chức bộ nhớ của vi xử lý. III. Tổ chức bộ nhớ trong của máy vi tính CHƯƠNG I. GIỚI THIỆU CHUNG VỀ KIẾN TRÚC MÁY TÍNH. I. Khái niệm về kiến trúc máy tính Kiến trúc máy tính (Computer architecture) là một khái niệm trừu tượng của một hệ thống tính toán dưới quan điểm của người lập trình hoặc người viết chương trình dịch. Nói cách khác, kiến trúc máy tính được xem xét theo khía cạnh mà người lập trình có thể can thiệp vào mọi mức đặc quyền, bao gồm các thanh ghi, ô nhớ các ngắt ... có thể được thâm nhập thông qua các lệnh. II. Lịch sử phát triển của máy tính. Chiếc máy tính điện tử đầu tiên là ENIAC được ra đời năm 1946, được chế tạo từ những đèn điện tử, rơle điện tử và các chuyển mạch cơ khí. Lịch sử phát triển của máy tính điện tử có thể chia làm bốn thế hệ như sau: Photocopyable 2
- GIÁO TRÌNH KIẾN TRÚC MÁY TÍNH Ngô Như Khoa - Thế hệ 1: (1945-1955). Máy tính được xây dựng trên cơ sở đèn điện tử mà mỗi đèn tượng trưng cho 1 bit nhị phân. Do đó máy có khối lượng rất lớn, tốc độ chậm và tiêu thụ điện năng lớn. Như máy ENIAC có khối lượng 30 tấn, tiêu thụ công suất 140KW. - Thế hệ thứ 2: (1955-1965). Máy tính được xây dựng trên cơ sở là các đèn bán dẫn (transistor), máy tính đầu tiên thế hệ này có tênlà TX-0 (transistorized experimental computer 0). - Thế hệ thứ ba: (1965-1980). Máy tính được xây dựng trên các vi mạch cỡ nhỏ (SSI) và cỡ vừa (MSI), điển hình là thế hệ máy System/360 của IBM. Thế hệ máy tính này có những bước đột phá mới như sau: - Tính tương thích cao: Các máy tính trong cùng một họ có khả năng chạy các chương trình, phần mềm của nhau. - Đặc tính đa chương trình: Tại một thời điểm có thể có vài chương trình nằm trong bộ nhớ và một trong số đó được cho chạy trong khi các chương trình khác chờ hoàn thành các thao tác vào/ra. - Không gian địa chỉ rất lớn. - Thế hệ thứ tư: (1980- ). Máy tính được xây dựng trên các vi mạch cỡ lớn (LSI) và cực lớn (VLSI). Đây là thế hệ máy tính số ngày nay, nhờ công nghệ bán dẫn phát triển vượt bậc, mà người ta có thể chế tạo các mạch tổ hợp ở mức độ cực lớn. Nhờ đó máy tính ngày càng nhỏ hơn, nhẹ hơn, mạnh hơn và giá thành rẻ hơn. Máy tính cá nhân bắt đầu xuất hiện và phát triển trong thời kỳ này. Dựa vào kích thước vật lý, hiệu suất và lĩnh vực sử dụng, hiện nay người ta thường chia máy tính số thế hệ thứ tư thành 5 loại chính, các loại có thể trùm lên nhau một phần: - Microcomputer: Còn gọi là PC (personal computer), là những máy tính nhỏ, có 1 chip vi xử lý và một số thiết bị ngoại vi. Thường dùng cho một người, có thể dùng độc lập hoặc dùng trong mạng máy tính. - Minicomputer: Là những máy tính cỡ trung bình, kích thước thường lớn hơn PC. Nó có thể thực hiện được các ứng dụngmà máy tính cỡ lớn thực hiện. Nó có khả năng hỗ trợ hàng chục đến hàng trăm người làm việc. Minicomputer được sử dụng rộng rãi trong các ứng dụng thời gian thực, ví dụ trong điều khiển hàng không, trong tự động hoá sản xuất. - Supermini: Là những máy Minicomputer có tốc độ xử lý nhanh nhất trong họ Mini ở những thời điểm nhất định. Supermini thường được dùng trong các hệ thống phân chia thời gian, ví dụ các máy quản gia của mạng. - Mainframe: Là những máy tính cỡ lớn, có khả năng hỗ trợ cho hàng trăm đến hàng ngàn người sử dụng. Thường được sử dụng trong chế độ các công việc Photocopyable 3
- GIÁO TRÌNH KIẾN TRÚC MÁY TÍNH Ngô Như Khoa sắp xếp theo lô lớn (Large-Batch-Job) hoặc xử lý các giao dịch (Transaction Processing), ví dụ trong ngân hàng. - Supercomputer: Đây là những siêu máy tính, được thiết kế đặc biệt để đạt tốc độ thực hiện các phép tính dấu phẩy động cao nhất có thể được. Chúng thường có kiến trúc song song, chỉ hoạt động hiệu quả cao trong một số lĩnh vực. Dựa vào kiến trúc của máy tính người ta cũng phân máy tính ra các loại khác nhau như sau: - Kiến trúc SISD (single instruction - single data, đơn dòng lệnh - đơn dòng dữ liệu), sơ đồ như hình 1-1. Các tín hiệu lện Khối điều Khối chấp khiển hành lện dữ Hệ thống nhớ Hình 1-1: Kiến trúc máy tính SISD. - Kiến trúc CIMD (Single Instruction Multiple Data, đơn dòng lệnh- đa dữ liệu), sơ đồ như hình 1-2. Các tín hiệu Khối điều Khối chấp Khối chấp Khối chấp khiển hành 1 hành 2 hành n lện dữ Hệ thống nhớ Hình 1-2: Kiến trúc SIMD. Photocopyable 4
- GIÁO TRÌNH KIẾN TRÚC MÁY TÍNH Ngô Như Khoa - Kiến trúc MIMD (Multiple Instruction Multiple Data, đa dòng lệnh- đa dữ liệu), sơ đồ như hình 1-3. Các tín hiệu Khối điều Khối chấp Khối điều Khối chấp khiển 1 hành 1 khiển n hành n lện dữ lện dữ Hệ thống nhớ Hình 1-3: Kiến trúc MIMD. CHƯƠNG II. BIỂU DIỄN THÔNG TIN TRONG MÁY TÍNH I. Hệ nhị phân (Binary) I.1. Khái niệm: Hệ nhị phân hay hệ đếm cơ số 2 chỉ có hai con số 0 và 1. Đó là hệ đếm dựa theo vị trí. Giá trị của một số bất kỳ nào đó tuỳ thuộc vào vị trí của nó. Các vị trí có trọng số bằng bậc luỹ thừa của cơ số 2. Chấm cơ số được gọi là chấm nhị phân Photocopyable 5
- GIÁO TRÌNH KIẾN TRÚC MÁY TÍNH Ngô Như Khoa trong hệ đếm cơ số 2. Mỗi một con số nhị phân được gọi là một bit (BInary digiT). Bit ngoài cùng bên trái là bit có trọng số lớn nhất (MSB, Most Significant Bit) và bit ngoài cùng bên phải là bit có trọng số nhỏ nhất (LSB, Least Significant Bit) như dưới đây: 2 3 22 2 1 20 2 -1 2-2 MSB 1 0 1 0 . 1 1 LSB Chấm nhị phân Số nhị phân (1010.11)2 có thể biểu diễn thành: (1010.11)2 = 1*23 + 0*22 + 1*21 + 0*20 + 1*2-1 + 1*2-2 = (10.75)10. Chú ý: dùng dấu ngoặc đơn và chỉ số dưới để ký hiệu cơ số của hệ đếm. I.2. Biến đổi từ nhị phân sang thập phân Ví dụ : Biến đổi số nhị phân (11001)2 thành số thập phân: Trọng số vị trí: 2 4 23 2 2 21 20 Giá trị vị trí: 16 8 4 2 1 Số nhị phân: 1 1 0 0 1 Số thập phân: 1*24 + 1*23 + 0*22 + 0*21 + 1*2 0 = (25)10 I.3. Biến đổi thập phân thành nhị phân Để thực hiện việc đổi từ thập phân sang nhị phân, ta áp dụng phương pháp chia lặp như sau: lấy số thập phân chia cho cơ số để thu được một thương số và số dư. Số dư được ghi lại để làm một thành tố của số nhị phân. Sau đó, số thương lại được chia cho cơ số một lần nữa để có thương số thứ 2 và số dư thứ 2. Số dư thứ hai là con số nhị phân thứ hai. Quá trình tiếp diễn cho đến khi số thương bằng 0. Ví dụ 1: Biến đổi số thập phân (29)10 thành nhị phân: 29/2 = 14 + 1(LSB) 14/2 = 7 + 0 7/2 = 3 + 1 3/2 = 1 + 1 1/2 = 0 + 1(MSB) Vậy (29)10 = (1101)2 . Đối với phần lẻ của các số thập phân, số lẻ được nhân với cơ số và số nhớ được ghi lại làm một số nhị phân. Trong quá trình biến đổi, số nhớ đầu chính là bit MSB và số nhớ cuối là bit LSB. Ví dụ 2: Biến đổi số thập phân (0.625)10 thành nhị phân: 0.625*2 = 1.250. Số nhớ là 1, là bit MSB. 0.250*2 = 0.500. Số nhớ là 0 Photocopyable 6
- GIÁO TRÌNH KIẾN TRÚC MÁY TÍNH Ngô Như Khoa 0.500*2 = 1.000. Số nhớ là 1, là bit LSB. Vậy : (0.625)10 = (0.101)2. II. Hệ thập lục phân (Hexadecima). II.1. Khái niệm: Các hệ máy tính hiện đại thường dùng một hệ đếm khác là hệ thập lục phân. Hệ thập lục phân là hệ đếm dựa vào vị trí với cơ số là 16. Hệ này dùng các con số từ 0 đến 9 và các ký tự từ A đến F như trong bảng sau: Bảng 2.1 Hệ thập lục phân: Thập lục phân Thập phân Nhị phân 0 0 0000 1 1 0001 2 2 0010 3 3 0011 4 4 0100 5 5 0101 6 6 0110 7 7 0111 8 8 1000 9 9 1001 A 10 1010 B 11 1011 C 12 1100 D 13 1101 E 14 1110 F 15 1111 II.2.Biến đổi thập lục phân thành thập phân. Các số thập lục phân có thể được biến đổi thành thập phân bằng cách tính tổng của các con số nhân với giá trị vị trí của nó. Ví dụ : Biến đổi các số a.(5B)16. b. (2AF)16 thành thập phân. a. Số thập lục phân: 5 B Trọng số vị trí: 161 160 Giá trị vị trí : 16 1 Số thập phân: 5*16 + B*1 = (91)10. b. Số thập lục phân: 2 A F Trọng số vị trí: 162 161 16 0 Giá trị vị trí : 256 16 1 Số thập phân: 2*256 + A*16 + F*1 = (687)10. Photocopyable 7
- GIÁO TRÌNH KIẾN TRÚC MÁY TÍNH Ngô Như Khoa II.3.Biến đổi thập phân thành thập lục phân. Để biến đổi các số thập phân thành thập lục phân, ta sử dụng phương pháp chia lặp, với cơ số 16. Ví dụ : Biến đổi (1776)10 thành thập lục phân. 1776/16 = 111 + 0 (LSB). 111/16 = 6 + 15 hoặc F. 6/16 = 0 + 6 (MSB). Số thập lục phân: (6F0)16. II.4. Biến đổi thập lục phân thành nhị phân. Các số thập lục phân rất dễ đổi thành nhị phân. Thực ra các số thập lục phân cũng chỉ là một cách biểu diễn các số nhị phân thuận lợi hơn mà thôi (bảng 2-1). Để đổi các số thập lục phân thành nhị phân, chỉ cần thay thế một cách đơn giản từng con số thập lục phân bằng bốn bit nhị phân tương đương của nó. Ví dụ: Đổi số thập lục (DF6)16 thành nhị phân: D F 6 1101 1111 0110 (DF6)16 = (110111110110)2. II.5. Biến đổi nhị phân thành thập lục phân. Để biến đổi một số nhị phân thành số thập lục phân tương đương thì chỉ cần gộp lại thành từng nhóm gồm 4 bit nhị phân, bắt đầu từ dấu chấm nhị phân. Ví dụ: Biến đổi số nhị phân (1111101000010000)2 thành thập lục phân. 1111 1010 0001 0000 F A 1 0 Số thập lục phân: (FA10)16. III. Hệ BCD (Binary Code decimal). Giữa hệ thập phân và hệ nhị phân còn tồn tại một hệ lai: hệ BCD cho các số hệ thập phân mã hoá bằng hệ nhị phân, rất thích hợp cho các thiết bị đo có thêm phần hiển thị số ở đầu ra dùng các loại đèn hiện số khác nhau. Ở đây dùng bốn số hệ nhị phân (bốn bit) để mã hoá một số hệ thập phân có giá trị nằm trong khoảng từ 0..9. Như vậy ở đây ta không dùng hết các tổ hợp có thể có của 4 bit; vì tầm quan trọng của các số BCD nên các bộ vi xử lý thường có các lệnh thao tác với chúng. Ví dụ: (35)10 = (00110101)2. IV. Bảng mã ASCII.(American Standard Code for Information Interchange). Photocopyable 8
- GIÁO TRÌNH KIẾN TRÚC MÁY TÍNH Ngô Như Khoa Người ta đã xây dựng bộ mã để biểu diễn cho các ký tự cũng như các con số Và các ký hiệu đặc biệt khác. Các mã đó gọi là bộ mã ký tự và số. Bảng mã ASCII là mã 7 bit được dùng phổ biến trong các hệ máy tính hiện nay. Với mã 7 bit nên có 27 = 128 tổ hợp mã. Mỗi ký tự (chữ hoa và chữ thường) cũng như các con số thập phân từ 0..9 và các ký hiệu đặc biệt khác đều được biểu diễn bằng một mã số như bảng 2-2. Việc biến đổi thành ASCII và các mã ký tự số khác, tốt nhất là sử dụng mã tương đương trong bảng. Ví dụ: Đổi các ký tự BILL thành mã ASCII: Ký tự B I L L ASCII 1000010 1001001 1001100 1001100 HEXA 42 49 4C 4C Bảng 2-2: Mã ASCII. Column bits(B7B6B5) Bits(row) 000 001 010 011 100 101 110 111 R B4 B3 B2 B1 0 1 2 3 4 5 6 7 O W 0 0 0 0 0 NUL DLE SP 0 @ P \ p 1 0 0 0 1 SOH DC1 ! 1 A Q a q 2 0 0 1 0 STX DC2 “ 2 B R b r 3 0 0 1 1 ETX DC3 # 3 C S c s 4 0 1 0 0 EOT DC4 $ 4 D T d t 5 0 1 0 1 ENQ NAK % 5 E U e u 6 0 1 1 0 ACK SYN & 6 F V f v 7 0 1 1 1 BEL ETB ‘ 7 G W g w 8 1 0 0 0 BS CAN ( 8 H X h x 9 1 0 0 1 HT EM ) 9 I Y i y A 1 0 1 0 LF SUB * : J Z j z B 1 0 1 1 VT ESC + ; K [ k { C 1 1 0 0 FF FS - < L \ l | D 1 1 0 1 CR GS , = M ] m } E 1 1 1 0 SO RS . > N ^ n ~ F 1 1 1 1 SI US / ? O _ o DEL Control characters: NUL = Null; DLE = Data link escape; SOH = Start Of Heading; DC1 = Device control 1; DC2 = Device control 2; DC3 = Device control 3. DC4 = Device control 4; STX = Start of text; ETX = End of text; EOT = End of transmission; ENQ = Enquiry; NAK = Negative acknowlege. ACK = Acknowlege; SYN = Synidle; BEL = Bell. ETB = End od transmission block; BS = Backspace; CAN = Cancel. HT = Horizontal tab; EM = End of medium; LF = Line feed; SUB = Substitute. VT = Vertical tab; ESC = Escape; FF = From feed; FS = File separator. SO = Shift out; RS = Record separator; SI = Shift in; US = Unit separator. Photocopyable 9
- GIÁO TRÌNH KIẾN TRÚC MÁY TÍNH Ngô Như Khoa V. Biểu diễn giá trị số trong máy tính. V.I. Biểu diễn số nguyên. a. Biểu diễn số nguyên không dấu: Tất cả các số cũng như các mã ... trong máy vi tính đều được biểu diễn bằng các chữ số nhị phân. Để biểu diễn các số nguyên không dấu, người ta dùng n bit. Tương ứng với độ dài của số bit được sử dụng, ta có các khoảng giá trị xác định như sau: Số bit Khoảng giá trị n bit: 0.. 2n - 1 8 bit 0.. 255 Byte 16 bit 0.. 65535 Word b. Biểu diễn số nguyên có dấu: Người ta sử dụng bit cao nhất biểu diễn dấu; bit dấu có giá trị 0 tương ứng với số nguyên dương, bit dấu có giá trị 1 biểu diễn số âm. Như vậy khoảng giá trị số được biểu diễn sẽ được tính như sau: Số bit Khoảng giá trị: n bit 2 n-1-1 8 bit -128.. 127 Short integer 16 bit -32768.. 32767 Integer 32 bit -2 31.. 231-1 (-2147483648.. 2147483647) Long integer V.2. Biểu diễn số thực(số có dấu chấm (phẩy) động). Có hai cách biểu diễn số thực trong một hệ nhị phân: số có dấu chấm cố định (fĩed point number) và số có dấu chấm động (floating point number). Cách thứ nhất được dùng trong những bộ VXL(micro processor) hay những bộ vi điều khiển (micro controller) cũ. Cách thứ 2 hay được dùng hiện nay có độ chính xác cao. Đối với cách biểu diễn số thực dấu chấm động có khả năng hiệu chỉnh theo giá trị của số thực. Cách biểu diễn chung cho mọi hệ đếm như sau: R = m.Be. Trong đó m là phần định trị, trong hệ thập phân giá trị tuyệt đối của nó phải luôn nhỏ hơn 1. Số e là phần mũ và B là cơ số của hệ đếm. Có hai chuẩn định dạng dấu chấm động quan trọng là: chuẩn MSBIN của Microsoft và chuẩn IEEE. Cả hai chuẩn này đều dùng hệ đếm nhị phân. Thường dùng là theo tiêu chuẩn biểu diễn số thực của IEEE 754- 1985(Institute of Electric & Electronic Engineers), là chuẩn được mọi hãng chấp nhận và được dùng trong bộ xử lý toán học của Intel. Bit dấu nằm tại vị trí cao nhất; kích thước phần mũ và khuôn dạng phần định trị thay đổi theo từng loại số thực. Giá trị số thực IEEE được tính như sau: R = (-1)S*(1+M1*2-1 + ... +Mn*2 -n)*2E 7...E 0 -127. Photocopyable 10
- GIÁO TRÌNH KIẾN TRÚC MÁY TÍNH Ngô Như Khoa Chú ý: giá trị đầu tiên M0 luôn mặc định là 1. - Dùng 32 bit để biểu diễn số thực, được số thực ngắn: -3,4.1038 < R < 3,4.1038 31 30 23 22 0 S E7 - E0 |Định trị (M1 - M23) - Dùng 64 bit để biểu diễn số thực, được số thực dài: -1,7.10308 < R < 1,7.10308 63 62 52 51 0 S E10 - E0 Định trị (M1 - M52) Ví dụ tính số thực: 0100 0010 1000 1100 1110 1001 1111 1100 Phần định trị: 2-4+2-5+2-8+2 -9+2 -10+2 -12+2-15+ +2 -16+2 -17+2 -18+2-19+2-20+2-21 = 0,1008906. Giá trị ngầm định là: 1,1008906. Phần mũ: 28+22+2 0 =133 Giá trị thực (bit cao nhất là bit dấu): 133-128=6. Dấu: 0 = số dương Giá trị số thực là: R = 1,1008906.26 = 70,457. Phương pháp đổi số thực sang số dấu phẩy động 32 bit: - Đổi số thập phân thành số nhị phân. - Biểu diễn số nhị phân dưới dạng 1, xxxBy (B: cơ số 2). - Bit cao nhất 31: lấy giá trị 0 với số dương, 1 với số âm. - Phần mũ y đổi sang mã excess -127 của y, được xác định bằng cách: y + (7F)16. - Phần xxx là phần định trị, được đưa vào từ bit 22..0. Ví dụ: Biểu diễn số thực (9,75)10 dưới dạng dấu phẩy động. Ta đổi sang dạng nhị phân: (9,75)10 = (1001.11)2 = 1,00111B3. Bit dấu: bit 31 = 0. Mã excess - 127 của 3 là: 7F + 3 = (82)16 = 82H = (10000010)2. Được đưa vào các bit tiếp theo: từ bit 30 đến bit 23. Bit 22 luôn mặc định là 0. Photocopyable 11
- GIÁO TRÌNH KIẾN TRÚC MÁY TÍNH Ngô Như Khoa Cuối cùng số thực (9,75)10 được biểu diễn dướiư dạng dấu phẩy động 32 bit như sau: 0100 0001 0001 1100 0000 0000 0000 0000 bit |31|30 23|22 0| CHƯƠNG III. CÁC KHỐI CƠ BẢN CỦA MÁY TÍNH I. Giới thiệu sơ lược cấu trúc của máy vi tính. So với từ khi ra đời, cấu trúc cơ sở của các máy vi tính ngày nay không thay đổi mấy. Mọi máy tính số đều có thể coi như được hình thành từ sáu phần chính (như hình 3-1): Hình 3-1: Giới thiệu sơ đồ khối tổng quát của máy tính số Data Bus Control Bus Thiết bị Bộ Bộ nhớ Bộ nhớ Phối vào xử lý trong ngoài ghép trung (Memory) (Mass tâm ROM-RAM store vào/ra Thiết bị ra Adrress Bus Trong sơ đồ này, các khối chức năng chính của máy tính số gồm: - Khối xử lý trung tâm (central processing unit, CPU), - Bộ nhớ trong (memory), như RAM, ROM - Bộ nhớ ngoài, như các loại ổ đĩa, băng từ - Khối phối ghép với các thiết bị ngoại vi (vào/ra) - Các bộ phận đầu vào, như bàn phím, chuột, máy quét ... . - Các bộ phận đầu ra, như màn hình, máy in ... . Bốn khối chức năng đầu liên hệ với nhau thông qua tập các đường dây để truyền tín hiệu, gọi chung là bus hệ thống. Bus hệ thống bao gồm 3 bus thành phần; ứng với các tín hiệu xác lập địa chỉ từ CPU đến các đơn vị thành phần ta có bus địa chỉ; với các dữ liệu được liên hệ giữa các khối qua bus dữ liệu (data bus); Photocopyable 12
- GIÁO TRÌNH KIẾN TRÚC MÁY TÍNH Ngô Như Khoa các tín hiệu điều khiển bao gồm các lệnh, các đáp ứng, các trạng thái của các khối được xác lập qua bus điều khiển. Sự khác biệt quan trọng nhất của các hệ máy tính là kích thước và tốc độ, các máy tính nhỏ hơn và nhanh, mạnh hơn theo từng năm. Sự phát triển không ngừng của các thế hệ máy tính nhờ vào hai yếu tố quan trọng, đó là sự phát triển của công nghệ chế tạo IC và công nghệ chế tạo bộ nhớ. II. Bộ nhớ trong. II.1. Cơ sở về bộ nhớ. Các bộ nhớ có thể chia làm hai loại tổng quát, ROM và RAM. ROM là Read-only Memory(bộ nhớ chỉ đọc) và RAM là Random-access Memory (bộ nhớ truy xuất ngẫu nhiên). Nói chung ROM chứa các dữ liệu một cách cố định và không thể thay đổi. Còn RAM có thể đọc ra và có thể ghi vào. Khái niệm truy xuất ngẫu nhiên có nghĩa là bất kỳ một vị trí nhớ nào cũng có thể được mở ra hoặc được gọi ra ở bất kỳ lúc nào, các thông tin không cần phải đọc ra hay ghi vào một cách tuần tự. Về thực chất, cả RAM và ROM đều là truy xuất ngẫu nhiên. Chỉ có điều khác nhau cơ bản là ROM chỉ cho phép đọc mà không thể ghi vào nó, còn RAM là bộ nhớ có thể đọc và ghi, vì thế RAM được gọi là “bộ nhớ đọc/ghi”. Cấu trúc bộ nhớ Hình 2-2 trình bày sơ đồ khối của một mạch nhớ. Mạch nhớ được nối với các bộ phận khác trong máy tính thông qua các đường đây địa chỉ và các đường dây dữ liệu của nó. Kiểm soát mạch nhớ bằng đường dây cho phép (enable), riêng đối với RAM còn có thêm đường dây kiểm soát đọc/ghi (Read/write). Các mạch nhớ nói chung được tổ chức dưới dạng ma trận, gồm những hàng và những cột để xác định vị trí hay địa chỉ nhớ. Mỗi ô trong ma trận gọi là một phần tử (cell) hay vị trí nhớ (memory location). Vị trí hay phần tử nhớ được dò tìm bằng cách chọn địa chỉ nhờ mạch giải mã địa chỉ. Mạch này gồm hai phần: mạch chọn địa chỉ hàng RAS (row-address selector) và mạch chọn địa chỉ cột CAS (Column-address selector). Các đường dây địa chỉ sẽ chọn địa chỉ hàng và cột. Đường dây enable dùng để mở các mạch điện lối ra bộ nhớ theo ba trạng thái. Còn đường dây Read/write quyết định dạng thao tác sẽ thực hiện. Bộ nhớ hoặc là có tổ chức bit hoặc là loại có tổ chức lời (word organized). Bộ nhớ tổ chức bit có thể lưu giữ một bit đơn trong mỗi vị trí địa chỉ. Bộ nhớ tổ chức lời sẽ được lựa chọn cả một nhóm phần tử nhớ cùng một lúc với mỗi vị trí địa chỉ. Mỗi nhốm phần tử nhớ thường là một byte (8 bit), hoặc một lời (16 bit). Số đường dây địa chỉ của mạch nhớ sẽ quyết định số vị trí nhớ cực đại tính theo công thức sau: Photocopyable 13
- GIÁO TRÌNH KIẾN TRÚC MÁY TÍNH Ngô Như Khoa Số vị trí nhớ cực đại = 2N. trong đó, N là số lượng các đường địa chỉ. Addr Dat es a Memory lin line device es Read/wri Device(c te hip) enable enable a. Mạch nhớ cơ bản (basic memory device) Column address Memory Read/write enable addres s Row Data lines addre Data line from ss Memory Buffe s system selec rs tor Device b. Sơ đồ khối (Block diagram) enable Hình 2-2 Mạch nhớ. II.2. ROM-BIOS. Bất cứ hệ máy tính nào cũng có một vi mạch ROM. vi mạch này chứa chương trình của hệ điều hành vào ra cơ sở BIOS (basic input/output system). Photocopyable 14
- GIÁO TRÌNH KIẾN TRÚC MÁY TÍNH Ngô Như Khoa Những chương trình này cần thiết để khởi động máy và cài đặt chế độ làm việc cơ sở cho các thiết bị ngoại vi. Nói chung, có thể chia ROM thành bốn loại. ROM mặt nạ (maskable ROM) là loại ROM do nhà sản xuất đã nạp sẵn dữ liệu, khi đó dữ liệu không thể thay đổi được nữa. ROM có thể nạp chương trình (PROM - programable ROM) là loại mạch mà người dùng có thể nạp dữ liệu vào thông qua thiết bị “đốt” PROM. Khi đã nạp thì các dữ liệu trong PROM cũng không thể thay đổi. PROM có thể xoá, còn gọi là EPROM (erasable PROM) là loại ROM mà người dùng có thể nạp dữ liệu vào và các dữ liệu đó có thể xoá hoặc thay đổi bằng một thiết bị đặc biệt. EPROM có thể xoá bằng điện (electric EPROM) là loại ROM có thể nạp và xoá dữ liệu bằng điện được mà không phải sử dụng tia cực tms như với EPROM. Trong các máy tính hiện đại, người ta thường sử dụng Flash BIOS dùng EEPROM. Như vậy nội dung BIOS của máy tính có thể được thay đổi để tương thích với những mở rộng và nâng cấp hệ thống, mà điều này là không thể thực hiện đối với những máy tính thế hệ cũ sử dụng BIOS dùng PROM hoặc EPROM. BIOS gồm nhiều chương trình và hàm. Phần đầu của chương trình BIOS kiểm tra hệ thống máy tính, quá trình này gọi là POST. Nếu hệ thống sử dụng các Card (thẻ cắm) Plug and Play thì giai đoạn này chính là lúc máy tính truy nhập tham số của thẻ. BIOS nào cũng có chương trình “Setup BIOS” để người dùng tự chỉnh tham số các thiết bị ngoại vi. II.3. RAM. Có thể chia RAM thành hai hoại, RAM tĩnh (SRAM), có khả năng lưu giữ số liệu mãi mãi nếu như không mất nguồn nuôi. Và RAM động (DRAM), là loại RAM phải được “làm tươi” (refresh) tức là phải nạp lại dữ liệu đang được lưu trữ theo từng chu kỳ. “Làm tươi” bằng cách thực hiện thao tác đọc hoặc ghi nhắc lại. Cũng có thể “làm tươi” bằng những thao tác đặc biệt khác. Loại DRAM có mật độ phần tử nhớ cao nên giá thành khá rẻ so với SRAM. Các mạch nhớ DRAM được dùng phổ biến trong các thế hệ máy tính hiện nay. Để tiết kiệm số đường địa chỉ và giảm số chân trên IC, hầu hết các loại DRAM đều dùng phương pháp địa chỉ multiplex. Trong quá trình đọc hay ghi các đường địa chỉ đầu tiên chứa các thông tin về hàng rồi tiếp sau mang thông tin về cột. Để kiểm soát thao tác này, người ta dùng đường dây RAS và CAS như trên hình 2-3. Khi RAS thấp thì thông tin trên các đường địa chỉ sẽ được mở thông qua mạch chốt địa chỉ hàng (row-address latch). Khi CAS thấp thì thông tin trên các đường địa chỉ sẽ được mở thông qua mạch chốt địa chỉ cột (column-address latch). Việc “làm tươi” bằng dữ liệu đọc, dữ liệu ghi hoặc bằng các thao tác riêng. Mạch điều khiển làm tươi phải chọn tuần tự từng hàng các phần tử nhớ, cứ mỗi hàng một lần, cho đến khi tất cả các hàng đều được “làm tươi”. Đó là phương pháp làm tươi từng đợt. Trong quá trình đó không được đọc hay ghi dữ liệu vào bộ nhớ cho đến khi kết thúc quá trình. Một cách khác là “làm tươi” từng hàng trong các chu kỳ rời rạc và gọi là làm tươi theo chu kỳ đơn. Photocopyable 15
- GIÁO TRÌNH KIẾN TRÚC MÁY TÍNH Ngô Như Khoa Row Column Address lines A0 to A6 A7 to A13 Row address RAS valid Column address CAS valid CS Chip selected Address latching timing RAS A0/A7 Row 1 DRAM A1/A8 addre Row ss decorde memory A2/A9 r Latch array A3/A10 1 CS 128 WR Buffers Din sense Dout amps and A7 1 Column 128 address latch Column Decorder CAS Hình 2-3. Sơ đồ khối DRAM 16.384 bits(16Kb). III. Bộ xử lý trung tâm CPU. Photocopyable 16
- GIÁO TRÌNH KIẾN TRÚC MÁY TÍNH Ngô Như Khoa Bộ xử lý trung tâm CPU là cốt lõi của một máy vi tính. CPU thực hiện mọi tính toán và xử lý của hệ thống -- ngoại trừ xử lý tăng cường tính toán đặc biệt trong những hệ thống có một chip đơn vị đồng xử lý toán, mà chip này cũng đã được tích hợp ngay trong các CPU hiện nay. Tất cả những máy tính IBM và tương thích IBM sử dụng những bộ xử lý họ Intel hoặc tương thích với bộ xử lý họ Intel, dù chính những bộ xử lý có thể đã được nhiều công ty khác nhau thiết kế và sản xuất, gồm AMD, IBM, Cyric... . Một trong những bộ xử lý điển hình thuộc họ 80x86 của Intel là bộ xử lý 8088. Đây là bộ vi xử lý khá đơn giản và vì vậy việc tìm hiểu nó là tương đối dễ đối với những người bắt đầu thâm nhập vào lĩnh vực vi xử lý, mặt khác việc nắm vững các vấn đề kỹ thuật của bộ vi xử lý 8088 sẽ là cơ sở để nắm bắt được các kỹ thuật của các bộ xử lý khác trong họ 80x86 của Intel, của các họ khác và của các bộ xử lý hiện đại ngày nay. III.1. Giới thiệu cấu trúc bên trong của bộ vi xử lý 8088. Trên hình 3-1 là sơ đồ khối cấu trúc bên trong của bộ vi xử lý 8088. Photocopyable 17
- GIÁO TRÌNH KIẾN TRÚC MÁY TÍNH Ngô Như Khoa III.3. Đơn vị giao diện bus (BIU). Theo sơ đồ khối trên hình 3-1 ta thấy bên trong CPU 8088 có hai khối chính: khối phối ghép bus (bus interface unit, BIU) và khối thực hiện lệnh (execution unit, EU). Việc chia CPU thành hai phần đồng thời có liên hệ với nhau qua đệm lệnh làm tăng đáng kể tốc độ xử lý của CPU. Các bus bên trong CPU có nhiệm vụ chuyển tải tín hiệu của các khối khác. Trong số các bus có bus dữ liệu 16 bit của ALU, bus các tín hiệu điều khiển ở EU và bus trong của hệ thống ở BIU. Trước khi đi ra bus ngoài hoặc đi vào bus trong của bộ vi xử lý, các tín hiệu truyền trên bus thường được cho đi qua các bộ đệm để nâng cao tính tương thích cho nối ghép hoặc nâng cao khả năng phối ghép. BIU bao gồm các thanh ghi đoạn (segment registers: CS, DS, SS, ES), con trỏ lệnh IP (instruction pointer) và bộ điều khiển logic bus (bus control logic, BCL). Đơn vị giao diện BIU còn có bộ nhớ đệm cho mã lệnh. Bộ nhớ này có chiều dài 4 byte (trong 8088) và 6 byte (trong 8086). Bộ nhớ đệm mã lệnh được nối với khối điều khển CB (control block) của đơn vị thực hiện lệnh EU. Bộ nhớ này lưu trữ tạm thời mã lệnh trong một dãy gọi là hàng đợi lệnh. Hàng đợi lệnh cho phép bộ vi xử lý có khả năng xử lý xen kẽ liên tục dòng mã lệnh (pipelining). Hoạt động của bộ CPU được chia làm ba giai đoạn: đọc mã lệnh (operation code fetching), giải mã lệnh (decording) và thực hiện lệnh (execution). Photocopyable 18
- GIÁO TRÌNH KIẾN TRÚC MÁY TÍNH Ngô Như Khoa BIU đưa ra địa chỉ, đọc mã lệnh từ bộ nhớ, đọc/ghi dữ liệu từ các cổng vào hoặc bộ nhớ. Nói cách khác BIU chịu trách nhiệm đưa địa chỉ ra bus và trao đổi dữ liệu với bus. III.3. Đơn vị thực hiện lệnh (EU). Trong EU có khối điều khiển (control unit, CU). Chính tại bên trong khối điều khiển này có mạch giải mã lệnh. Mã lệnh đọc vào từ bộ nhớ được đưa đến đầu vào của bộ giải mã, các thông tin thu được từ đầu ra của nó sẽ được đưa đến mạch tạo xung điều khiển, kết quả thu được là các dãy xung khác nhau tuỳ theo mã lệnh, để điều khiển hoạt động của các bộ phận bên trong và bên ngoài CPU. Trong EU có khối số học và lôgic (arithmatic and logic unit, ALU) chuyên thực hiện các phép tính số học và logic mã toán tử của nó nằm trong các thanh ghi đa năng. Kết quả thường được đặt về thanh ghi AX. Ngoài ra trong EU còn có các thanh ghi đa năng (registers: AX, BX, CX, DX, SP, BP, SI, DI), thanh ghi cờ FR (flag register) mà công dụng của chúng sẽ đựoc đề cập đến trong phần sau. Tóm lại, khi CPU hoạt động EU sẽ cung cấp thông tin về địa chỉ cho BIU để khối này đọc lệnh và dữ liệu, còn bản thân nó thì giải mã và thực hiện lệnh. III.4. Các thanh ghi. Các thanh ghi đa năng (general registers) Có nhiệm vụ ghi tham số cho mã lệnh, đây cũng là nơi lệnh trả kết quả về sau khi được thực hiện. Những thanh ghi đa năng của vi xử lý 16 bit là: - AX (accumulator) rộng 16 bit, được chia làm hai phần: 1 byte cao AH và 1 byte thấp AL. Đây là thanh ghi quan trọng nhất và chuyên được dùng để chứa kết quả các thao tác lệnh. Cả ba cách viết AX, AH, AL đều có thể sử dụng như nững thanh ghi riêng biệt. - BX (base) thanh ghi cơ sở, rộng 16 bit, cũng được chia ra làm BH và BL. Đây là thanh ghi thường dùng chứa địa chỉ cơ sở của một bảng dùng trong lệnh XLAT, Cả ba cách viết BX, BH, BL đều có thể sử dụng như những thanh ghi riêng biệt. - CX (count) bộ đếm, rộng 16 bit. Được chia ra làm CH và CL. Thanh ghi CX được ùng để chứ số lần lặp trong trường hợp các lệnh LOOP. Thanh ghi thấp CL được dùng để chứa (nhớ) số lần quay hoặc dịch của các lệnh quay (rotate) và dịch (shift). - DX (data) thanh ghi dữ liệu, rộng 16 bit. Thanh ghi này cùng thanh ghi AX tham gia vào các thao tác của phếp nhân hoặc chia các số 16 bit. DX còn dùng để chứa địa chỉ 16 bit của các cổng cứng (dài hơn 8 bit) trong các lệnh truy nhập các cổng ngoại vi (I/O port). Các thanh ghi đoạn (segment registers) dùng để ghi địa chỉ một đoạn bộ nhớ. Vi mạch 8088/8086 có 20 đường dây trên bus địa chỉ. Do các thanh ghi con Photocopyable 19
- GIÁO TRÌNH KIẾN TRÚC MÁY TÍNH Ngô Như Khoa trỏ cà thanh ghi chỉ số chỉ rộng 16 bit nên không thể định địa chỉ cho toàn bộ nhớ vật lý của máy tính là (220 = 1.048.576 = 1Mbyte). Vì vậy trong chế độ thực (real mode) bộ nhớ được chia làm nhiều đoạn để một thanh ghi con trỏ 16 bit có thể quản lý được. Các thanh ghi đoạn 16 bit sẽ chỉ ra địa chỉ đầu của 4 đoạn trong bộ nhớ, dung lượng lớn nhất của mỗi đoạn nhớ sẽ dài 216 = 64 Kbyte và tại một thời điểm nhất định bộ vi xử lý chỉ làm việc được với 4 đoạn nhớ 64Kbyte này. Việc thay đổi giá trị của các thanh ghi đoạn làm cho các đoạn có thể dịch chuyển linh hoạt trong không gian 1 Mbyte, vì vậy các đoạn có thể nằm cách nhau khi thông tin cần lưu trong chúng đòi hỏi dung lượng đủ 64 Kbyte hoặc cũng có thể nắm trùm nhau do có những đoạn không dùng hết độ dài 64 Kbyte và vì thế các đoạn khác có thể bắt đầu nối tiếp ngay sau đó. Địa chỉ của ô nhớ nầm ở đầu đoạn được ghi trong một thanh ghi đoạn 16 bit, địa chỉ này gọi là địa chỉ cơ sở. Mười sáu bit này tương ứng với các đường dây địa chỉ từ A4 đến A20. Như vậy giá trị vật lý của địa chỉ đoạn là giá trị trong thanh ghi đoạn dịch sang trái 4 vị trí. Điều này tương đương với phép nhân với 24 = 16. Địa chỉ của các ô nhớ khác nằm trong đoạn tính được bằng cách cộng thêm vào địa chỉ cơ sở một giá trị gọi là địa chỉ lệch hay độ lệch (offset), gọi như thế vì nó ứng với khoảng lệch của toạ độ một ô nhớ cụ thể nào đó so với ô đầu đoạn. Độ lệch này được xác định bởi các thanh ghi 16 bit khác đóng vai trò thanh ghi lệch (offset register). Nguyên tắc này dẫn đến công thức tính địa chỉ vật lý (physical address) từ địa chỉ đoạn (segment) trong thanh ghi đoạn và địa chỉ lệch (offset) trong thanh ghi con trỏ như sau: Địa chỉ vật lý = Thanh ghi đoạn x 16 + Thanh ghi lệch Việc dùng hai thanh ghi để nhớ thông tin về địa chỉ thực chất tạo ra một loại địa chỉ gọi là địa chỉ logic và được ký hiệu như sau: Thanh ghi đoạn : Thanh ghi lệch hay segment:offset. Địa chỉ kiểu segment : offset là logic vì nó tồn tại dưới dạng giá trị của các thanh ghi cụ thể bên trong CPU và khi cần thiết truy nhập ô nhớ nào đó thì nó phải đổi ra địa chỉ vật lý để rồi đưa lên bus địa chỉ. Việc chuyển đổi này do một bộ tạo địa chỉ thực hiện (phần tử trên hình 3-1). Vi xử lý 16 bit có 4 thanh ghi đoạn như sau: - CS (code segment) là thanh ghi đoạn mã 16 bit. thanh ghi này phối hợp với con trỏ lệnh IP để ghi địa chỉ mã lệnh trong bộ nhớ. Địa chỉ đầy đủ là CS:IP. - DS (data segment) là thanh ghi đoạn 16 bit cho một đoạn dữ liệu. Thanh ghi này phối hợp với hai thanh ghi chỉ số SI và DI để đánh địa chỉ cho dữ liệu. Địa chỉ đầy đủ cho dữ liệu cần đọc vào là DS:SI, cho dữ liệu cần ghi ra là DS:DI. - SS (stack segment) là thanh ghi đoạn 16 bit cho một ngăn xếp. Địa chỉ đỉnh của ngăn xếp được biểu diễn cùng với con trỏ ngăn xếp SP là SS:SP. Photocopyable 20
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
Giáo trình Kiến trúc máy tính - Msc. Võ Văn Chín
95 p |
1747 |
1057
-
Kiến trúc máy tính - chương 1: Giới thiệu các kíên thức cơ bản
19 p |
703 |
289
-
150 CÂU TRẮC NGHIỆM VỀ KIẾN TRÚC MÁY TÍNH
34 p |
644 |
258
-
Giới thiệu chung về kiến trúc máy tính - Ngô Như Khoa
82 p |
463 |
216
-
CÂU HỎI ÔN TẬP KIẾN TRÚC MÁY TÍNH
1 p |
703 |
209
-
Bài tập trắc nghiệm Kiến trúc máy tính - GV. Lê Văn Hùng
19 p |
557 |
180
-
Kiến trúc máy tính & hợp ngữ - Chương 9
33 p |
236 |
70
-
Dề thi môn kiến trúc máy tính - vuson.tk
1 p |
238 |
62
-
Ngân hàng môn: Kiến trúc máy tính
67 p |
97 |
53
-
Kiến trúc máy tính & hợp ngữ - Chương 8
37 p |
177 |
37
-
Kiến trúc máy tính & hợp ngữ - Chương 2
45 p |
178 |
37
-
Kiến trúc máy tính & hợp ngữ - Chương 6
92 p |
150 |
28
-
Bài giảng Kiến trúc máy tính: Chương 1 - Lịch sử phát triển của máy tính
20 p |
86 |
24
-
Bài giảng Kiến trúc máy tính - ĐH Hàng Hải
95 p |
65 |
20
-
Bài giảng Kiến trúc máy tính: Chương 2 Phần 1 - Hệ đếm
33 p |
48 |
20
-
Bài giảng Kiến trúc máy tính: Chương 1 - Phạm Hoàng Sơn
70 p |
33 |
13
-
Bài giảng Kiến trúc máy tính: Chương 1 - TS. Vũ Đức Lung
48 p |
9 |
2

Set-Cookie: TLDEVNamespace=ms3n04osk232dsf2fosd634ib0; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly