markdown:
![Nhà thơ Nguyễn Chí Thiện và trang bìa tập thơ Hoa Địa Ngục Nhà thơ Nguyễn Chí Thiện và trang bìa tập thơ Hoa Địa Ngục](http://www.viet.rfi.fr/sites/viet.filesrfi/imagecache/rfi_43_large/sites/images.rfi.fr/files/aef_image/NCT_HDN.jpg)
##
*Hoa địa ngục* là một hành trình thơ, là một hành trình sống. *Hoa địa ngục* là tác phẩm sớm nhất mô tả đầy đủ hai khía cạnh: chế độ tù ngục và cuộc sống con người trong chế độ toàn trị, ngay từ năm 1960, ở miền Bắc. Văn bản xuất hiện năm 1979, cũng là sớm nhất, khi những hồi ký
Nhà thơ Nguyễn Chí Thiện và trang bìa tập thơ Hoa Địa Ngục
của tù nhân cải tạo miền Nam chưa ra đời và hai mươi năm sau, ở miền Bắc mới có tiểu thuyết *Truyện kể năm 2000 *củaBùi Ngọc Tấn.
** ** **Khi Mỹ Chạy ( 1975 )** *Hoa địa ngục*là một hành trình thơ, là một hành trình sống. *Hoa địa ngục*là tác phẩm sớm nhất mô tả đầy đủ hai khía cạnh: chế độ tù ngục và cuộc sống con người trong chế độ toàn trị, ngay từ năm 1960, ở miền Bắc. Văn bản xuất hiện năm 1979, cũng là sớm nhất, khi những hồi ký *Truyện kể năm 2000*củaBùi Ngọc Tấn.
##
Khi Mỹ chạy bỏ miền Nam cho Cộng Sản
Sức mạnh toàn cầu nhục nhã kêu than
Giữa tù lao , bệnh hoạn , cơ hàn
Thơ vẫn bắn , và thừa dư sức đạn !
Vì thơ biết một ngày mai xa xôi nhưng sáng lạn
Không giành cho thế lực yêu gian
Tuyệt vọng dẫu lan tràn
Hy vọng dẫu tiêu tan
Dân nước dẫu đêm dài ai oán
Thơ vẫn đó , vẫn gông cùm trên ván
Âm thầm , thâm tím , kiên gan
Biến trái tim thành "chiếu yêu kính" giúp nhân gian
Nhận rõ nguyên hình Cộng Sản
Tất cả suy tàn , sức thơ vô hạn
Thắng không gian mà thắng cả thời gian
Sắt thép quân thù năm tháng rỉ han !
** **
****
Năm 1979, một tập thơ từ Hà Nội được chuyển ra nước ngoài. 1980, được in ra. Những ấn bản đầu tiên không đề tên tác giả, chỉ biết đó là một người tù, một kẻ mạo hiểm đã đem tác phẩm của mình "ném vào" toà đại sứ Anh. Tác giả lập tức bị bắt. Bị tù. Đó là
Nguyễn Chí Thiện nổi tiếng ngay, được nhiều giải thưởng quốc tế của các cơ quan tranh đấu cho nhân quyền, song thơ ông có lẽ chưa bao giờ được đánh giá đúng mức khi ông còn sống.
Bởi nhiều lý do, nhưng có lẽ đáng chú ý nhất là điểm cộng đồng người Việt hải ngoại chia nhiều phe phái: Phái tả thiên cộng không chấp nhận những câu thơ chạm đến "bác" trong bất cứ hoàn cảnh nào. Phái hữu, phần đông không chú ý tới thi ca và tranh đấu; phần nhỏ cực hữu, sử dụng ông như một vũ khí, một viên đạn trực tuyến chống cộng. Phái "văn học" xếp thơ ông vào loại chính trị "phi nghệ thuật". Cuối cùng chỉ còn lại một số ít người trung thành với thi ca và tự do, đã bảo vệ ông trong suốt hành trình lâm nạn và số đông quần chúng vô danh, vô nhãn, đọc thơ ông trong im lặng.
Những thành kiến cả yêu lẫn ghét, thường dựa vào mấy câu thơ ông kịch kiệt chửi cộng sản làm nền. Chính những câu thơ này đã tạo ra cliché một Nguyễn Chí Thiện chống cộng cực đoan, quá khích, đi ra ngoài thế giới thi ca Nguyễn Chí Thiện.
Nguyễn Chí Thiện, trong sâu thẳm của thi ca, hình hài, và ngôn ngữ, trong tác phong, trong cách diễn đạt, là một
Năm 1960, ở tuổi 21, vì trót giảng cho học trò
Năm 1966, bị tình nghi làm thơ chống chế độ, lại bị bắt, bị tù 11 năm, 1977 được thả.
Năm 1979 đến toà đại sứ Anh gửi hay "ném" tập thơ
Trước sau tổng cộng 27 năm.
Ngày 28/10/1991, Nguyễn Chí Thiện được thả. Tháng 1/1995, được sang Hoa Kỳ.
Nguyễn Chí Thiện, trong sâu thẳm của lời nói, lời thơ, chính là
Sự thành thật nguyên thuỷ toát ra từ giọng nói và thi ca của ông, làm cho người nghe, người đọc trong các xã hội "tân tiến" phải ngạc nhiên vì chất men "quê mùa" còn sót lại trong con "người rừng" đã trải gần ba mươi năm tù hãm, đói khát, bệnh tật. Đối với thế giới "văn minh", Nguyễn Chí Thiện là người tiền sử.
Làm thơ khi bắt gặp một cảnh huống, một ý nghĩ, một tâm sự, một chạnh lòng,... Ông là nhà thơ trần thuật,
Người ta trách thơ ông thiếu nghệ thuật, cũng phải. Ở địa vị ông, có nhà thơ nào còn kịp nghĩ đến nghệ thuật làm thơ? Còn kịp nghĩ đến việc gọt giũa một chữ đẹp cho thơ? Hay tất cả cũng sẽ như ông: chớp nhoáng, ghi lại những đớn đau gào thét trong thịt da tâm não.
Bản thảo
Lối in vội này, in tất cả này, chỉ có ích lợi nhất thời; nhưng về lâu về dài, sẽ gây rối loạn cho độc giả: những bài thơ dở làm giảm giá trị những bài thơ hay, nhụt chí người đọc. Bởi thơ cần hay không cần nhiều. Biết bao nhà thơ đã làm giảm giá trị của mình bằng những bài thơ dở hoặc những lời thơ lập đi lập lại nhiều lần. Nguyễn Chí Thiện cũng không ngoại lệ.
Vậy điểm đầu tiên, khi in hoặc in lại thơ Nguyễn Chí Thiện, có lẽ nhà xuất bản nên tuyển, lược những bài dở hoặc lập lại; rồi xếp theo chủ đề, hoặc theo thứ tự thời gian, để làm sáng tỏ vũ trụ thơ Nguyễn Chí Thiện:
Nguyễn Chí Thiện là nhân chứng không thể loại trừ về một guồng máy kiểm soát con người từ trí óc đến hành động, từ tay chân đến tư tưởng.
Văn bản xuất hiện năm 1979, cũng là sớm nhất, khi những hồi ký của tù nhân cải tạo miền Nam chưa ra đời và hai mươi năm sau, ở miền Bắc mới có tiểu thuyết
Người thanh niên 18 tuổi của một Hà Thành đã tiếp thu cách mạng được ba năm, nhưng chưa "lột xác": vẫn còn mộng đôi
Một năm sau, 1958, thơ đã buồn hơn, đã nhuốm màu hoang sơ Hà Nội sau bốn năm "giải phóng". Thơ luyến nhớ dĩ vãng. Hà Nội bây giờ nằm im, lo sợ, chờ đợi bản án Nhân Văn:
Lại một năm nữa trôi qua, 1959, lịch sử miền Bắc xuyên dần vào thơ. Cái sợ của người dân thấm dần vào không gian, cỏ lá. Không khí âm u vượt biên Hà Nội, trải rộng, trải dài, lan tới núi rừng, tới thượng du, tới những bản xa nơi địa đầu hoang dã:
Nhưng 1959 cũng là năm người thanh niên hai mươi tuổi ngước mắt nhìn xã hội, nhìn con người và cuộc sống. Niềm vui đánh đuổi được thực dân Pháp đã qua lâu rồi, chỉ còn lại mầu đỏ búa liềm, liệm dần cuộc đời thực tại trong bốn bức tường độc tài của một người, một đảng.
Nguyễn Chí Thiện bắt đầu vẽ chân dung. Bức tranh đầu, ông vẽ một người mù, một xẩm tân thời sống trong chế độ mới; đồng thời cũng là ý thức của chính mình, lần đầu tiên tỉnh dậy, nhìn thấy sự thực nằm sau những bức bình phong giả, bài trí ánh sáng, ấm no tân tạo:
Năm 1959 đối với Nguyễn Chí Thiện đánh dấu ngõ quặt của nhận thức. Ngày Thiện đỡ người mù dậy, cũng là ngày anh đỡ chính anh, mang tâm thức anh từ vùng tối ra vùng sáng. Nhưng đó cũng là ngày đại hoạ cho anh: từ nay, anh sẽ thay người mù bước vào bóng tối của lao tù cho đến hết tuổi trẻ.
Năm 1960, lại một bước nữa dấn thân vào định mệnh: Nguyễn Chí Thiện nhận dạy thay một người bạn ốm vài giờ lịch sử cho lớp học bổ túc văn hóa ở Hải Phòng. Bài giảng về đại chiến thứ hai, thấy sách giáo khoa viết Nhật đầu hàng là do Hồng Quân Liên Xô đánh bại quân Nhật ở Mãn Châu, Thiện bèn đính chính: Nhật đầu hàng vì Mỹ bỏ hai quả bom nguyên tử. Chuyện vu vơ, chẳng dính líu gì đến chính trị Việt Nam, thế mà anh bị đưa ra toà, lãnh án 2 năm tù vì tội "phản tuyên truyền". Người con trai 20 tuổi, bị giam vì trót dậy học trò sự thực, chưa tiên đoán được những gì sẽ đến trong tương lai:
1961, nẩy sinh một
... (Có những chiều, 1961)
Từ đây, Nguyễn Chí Thiện trở thành nhà thơ nhân chứng, trở thành Đỗ Phủ của địa ngục trần gian, của thiên đường cộng sản. Tia mắt ánh xanh lạ lùng ở một người châu Á ấy đã quắc lên.
Ở tuổi 23, ông viết bài thơ đầu tiên mô tả thực chất đời tù. Ở người thanh niên lãng mạn mơ mộng hiền lành mấy năm về trước, nay đã có sự đổi thay toàn diện từ lực tâm đến lực bút, những chữ dữ dội, khốc liệt, vung lên:
... (Chúng tôi sống, 1962)
Phải 40 năm sau, Bùi Ngọc Tấn mới viết những sự thật này thành tiểu thuyết.
Nguyễn Chí Thiện đi sớm hơn thế hệ ông bốn mươi năm, vì vậy mà ông đã không được đánh giá đúng mức, bởi trong số những người ca tụng Bùi Ngọc Tấn sau này, rất nhiều đã từng đào thải Nguyễn Chí Thiện.
Trong số những chàng trai bị tù vì tư tưởng, Chí Thiện hiện rõ nét, bởi anh là một nhà thơ, dám nghĩ, dám ghi lại ngoại cảnh và tâm cảnh của mình. Anh bắt đầu đầu đặt câu hỏi, về trời, về đất, về nước, về thân phận. Nguyễn Chí Thiện suy nghĩ lao lung:
Kể từ đêm trừ tịch 1961, Chí Thiện nhận thức được vai trò nhân chứng của mình. Kể từ nay, anh quyết tâm ghi lại trong đầu từng cảnh sắc, từng hình ảnh, từng chi tiết nhỏ nhoi:
Mỗi trạng huống, mỗi âm thanh, có thể trở thành một bài thơ khủng khiếp. Chưa nơi nào, chưa thơ nào mà kiếp người kinh hoàng đến thế:
Cái đói ở đây không còn nguyên chất sinh học nữa nữa, không còn trọn khối nữa, mà nó đã hoá thân, hóa chất, nhập vào mỗi âm thanh:
Vẫn chuyện rỡ lạc, năm sau, cái đói mở ra một trận tuyến khác: nó dẫn đến sự trừng trị, nó là cái cớ để cái ác có cơ hội ra tay, như nhân với quả:
Chưa có một thế giới nào dã man đến thế: vừa chết đói vừa bị đánh.
Nhưng sự kinh hoàng đến từ chỗ khác: Sự thản nhiên của người kể, nhẹ nhàng như thuật một chuyện vui hàng ngày. Những chữ
Thơ Nguyễn Chí Thiện không gọt giũa mỗi chữ mỗi lời, cũng không cao siêu tư tưởng, mà chỉ là những lời lẽ bình thường, thậm chí tầm thường nữa, nhưng chúng làm ta giật mình bởi chất dã man, tàn bạo ẩn trong những con chữ nhu mì hiền hậu, lừa ta vào ổ phục kích bất ngờ.
Cũng năm 1963 này, Nguyễn Chí Thiện sáng tạo những câu thơ lãng mạn pha máu và nước mắt. Sự tuyệt vọng lên ngôi, người thanh niên 24 tuổi, sau ba năm tù tội, đã nghiền tan cái lãng mạng của thời mình trong những dòng thơ tuyệt vọng, những câu thơ tím bầm mình mẩy, những vần thơ run sợ thất thần trên đường lên máy chém:
Đã xa rồi cái buổi
...
Toàn bộ thời gian, không gian, người, vật, đều sống trong mùi tử khí, đều là những chân dung xác chết, nối tiếp nhau trong vườn hoa địa ngục. Người đọc lạc vào cửa tử trong trận đồ bát quái không tìm được lối ra. Bên cạnh xác người em tập kết là xác chết một thân trâu:
Trong bữa tiệc mừng quốc khánh, mỗi người tù được hưởng 40g thịt trâu chết bệnh. Chưa có cao lương nào đạt vị khôi hài chua chát cay độc đến vậy. Nhưng chưa hết, bên cạnh xác trâu lở loang, tanh loét; bên cạnh một nghìn xác tù hom hem; bên cạnh bữa tiệc quốc khánh quái đản, lại là một chân dung người:
Cuối cùng, sống chết giao lưu trong một cuộc gặp gỡ lạ lùng. Người hấp hối và thần chết trò chuyện với nhau trong không gian âm dương giao kết, buốt lạnh:
... (Nhìn thần chết, 1968)
Trong nhiều năm, Nguyễn Chí Thiện ngồi vẽ chân dung như thế, bức nọ để cạnh bức kia, thành cuộc triển lãm một quần hội nửa người, nửa thú, đang sống mà đã chết. Một thế giới người, vật, âm, dương, không phân chia giai cấp, không phân liệt đấu tranh. Một vùng ngoại biên, trên sông lú, người và vật cùng bị giam trong một không gian kín, chết sống giao thoa. Cái đói là bát cháo lú khiến người tù quên mình khi trước đã từng là một con người:
Trên bờ sông nghĩa địa ấy, người thanh niên Chí Thiện tồn tại như một vong hồn:
Kẻ nhận định thơ mình đúng nhất cũng lại là tác giả. Mười năm sau khi vào tù lần thứ nhất, Nguyễn Chí Thiện "nhận định" thơ mình:
Năm năm sau, 1975, ông làm bài thơ thứ nhì định nghiã thơ mình, khốc liệt hơn:
Không còn gì để bàn trước những lời thơ như thế. Quá khích ư? Đúng là quá khích. Nhưng có gì quá khích hơn bị tù vì tội nói thực? Có gì quá khích hơn sự đọa đầy đến chết vì tư tưởng? Không có gì để khen chê trước những lời thơ như thế. Không có gì liên quan tới nghệ thuật trước những lời thơ như thế. Không có gì hàm súc, không có gì ngụ ẩn trong những lời thơ như thế. Phê bình đành chịu. Phê bình đành gác bút. Có lần J.P. Sartre nói: Trước một em bé chết đói, cuốn
Nhưng thơ Nguyễn Chí Thiện không chỉ có ngục tù, không chỉ có đớn đau và xác chết, ông còn có những bài thơ trào phúng vẽ chân dung lãnh tụ rất có duyên:
- Về bác Mao:
- Về bác Hồ:
- Lại về bác Hồ:
- Về học thuyết Mác:
- Về thiên đường Mác:
Vẽ chân dung các đại lãnh tụ như thế không phải dễ. Đó là lối thơ dân gian, lối thơ bút tre của những cụ đồ hóm hỉnh. Tính chất hóm này những ai đã từng nghe Nguyễn Chí Thiện nói chuyện thường bắt gặp: trong cái bi thảm tột đỉnh, tâm hồn ông bao giờ cũng hướng về một lối thoát, dù rất bé, về phiá mặt trời: ông là người của niềm vui, của lạc quan. Ông thích cười nhưng cuộc đời đã làm môi ông chụm lại che kín hàm răng. Nhưng mắt ông thường lộ một ánh lửa trêu ngươi, nhạo báng, thách thức, chơi khăm, những thế quyền, những bạo lực.
Bị tuyệt vọng đè nát cuộc đời, nhưng ông không chết vì tuyệt vọng.
Bên cạnh tiếng cười, thơ ông là một cõi mênh mông lệ, cõi nước mắt trong vắt như thủy tinh:
Trong tù, không gian chật lại, bốn mùa co lại, thời gian không gian cùng chui chung một kiếp với tù nhân. Và mùa xuân, mùa hy vọng cũng chịu cực hình như người tù phạm:
Không gian và thời tiết trong tù cũng là không gian và thời tiết của đất nước. Nhưng người tù không được biết gì về thời thế, về chiến tranh, về tình cảnh dân tộc. Người tù cũng giống như người nhà nông xưa, phải xem trời để biết nắng, xem mây đoán mưa. Người tù cảm nhận thời thế gián tiếp qua thiên nhiên, vũ trụ. Khi đất nước bị suy vong, khi con người bị trấn áp, cơn thịnh nộ của đất trời giáng xuống núi rừng như một lời cảnh giác:
Trước cơn thịnh nộ của đất trời, người tù Nguyễn Chí Thiện đã hiểu tất cả. Ông phẫn nộ và hờn oán chính mình, người mình, về chuyện nước non tan tác:
Nguyễn Chí Thiện sống trong tù trong suốt thời gian chiến tranh, nhưng chắc ông đã hy vọng miền Nam sẽ thắng. Những câu thơ sau đây đánh dấu sự tuyệt vọng của nhà thơ khi miền Nam thua trận, cả nước quy về một mối cộng sản:
Và trong con người ốm o, tù tội ấy, luôn luôn có sẵn ý định lật đổ định mệnh của mình và của dân tộc. Ý chí sắt đá ấy toát thành những lời thơ vũ bão, đặc dị, khác thường:
Sau này, khi chế độ toàn trị chỉ còn là quá khứ, những Nguyễn Hữu Đang, Phùng Cung, Hoàng Cầm, Kiều Duy Vĩnh, Nguyễn Chí Thiện, Bùi Ngọc Tấn... sẽ trở thành chứng nhân của lịch sử; một lịch sử sống động, trực tiếp, thành thực về vùng
Lời thơ tuy như nói, nhưng có tác dụng bằng trăm lời nói thường, bởi nó có cấu trúc nội tâm là
Bài
Cả đoạn thơ trên bị một
Lời thơ cổ điển theo lối kể các truyện nôm xưa:
Lời thơ mạnh mẽ. Chí khí vẫy vùng.
Thơ mang bạo lực như cách mạng, nhưng một bạo lực phản cách mạng.
Phùng Cung và Nguyễn Chí Thiện là hai nhà thơ miền Bắc chối bỏ rất sớm
Chỉ có Phùng Cung và Nguyễn Chí Thiện dám mô tả cách mạng mùa thu như thế. Nguyễn Chí Thiện bị bắt năm 1960. Phùng Cung, 1961. Nguyễn kể năm 1970 gặp Phùng trong trại tù Phong Quang, Yên Bái. Tình cờ chăng? Phùng và Nguyễn cùng tố cáo chiến tranh Nam Bắc?
Bài
Dùng
Niềm tuyệt vọng của Nguyễn Chí Thiện về
Tất cả những đắng cay của
Không ai hiểu hơn tác giả, không ai có thể định nghiã đúng thơ ông bằng vài đoản thơ sau đây mà chúng tôi chép lại như lời kết của chính tác giả về đời mình, về tự do và về thân phận dân tộc:
Nguyễn Chí Thiện đã chết. Một cái chết đột ngột, không ai ngờ, trừ "tác giả". Một cái chết nhanh, trần trụi, phanh phui sự thực như thơ ông: Cái chết đứng của Từ Hải trước trận tiền, bằng những cơn ho xé phổi, bằng lục phủ ngũ tạng tan tành như trái phá, trong một ngoại hình gần như vô bệnh.
Cái chết làm câm đi những lời ngụy biện trong các chiến dịch "Nguyễn Chí Thiện thật giả, giả thật" nối tiếp nhau bôi nhọ ông trong vòng nhiều năm, dường muốn chôn ông lần nữa, bắn ông bằng thứ ám khí tàn ác không kém gì 27 năm tù cộng sản, của những kẻ sống dưới xã hội tự do, những kẻ tạm gọi là "đồng hội, đồng thuyền".
Khi Hồ Thích bị các đồng chí trong Quốc Dân Đảng Trung Hoa đánh, Phan Khôi viết:
Đấy là Phan Khôi nói về cái chó má của người quân tử, còn trường hợp Nguyễn Chí Thiện, lại là cái chó má của bọn tiểu nhân, phỏng có đáng nhắc đến chăng?
Sự lựa chọn, luôn luôn sự lựa chọn làm nên con người. Trong muôn vàn lời tiếng ném ra, con người có khả năng lựa chọn tiếng nào hữu tình, hữu lý; tiếng nào phản, ngụy, trắc, gian.
Chúc thư Nguyễn Chí Thiện để lại là chúc thư ngôn ngữ và tư tưởng: Mặc kệ ngục tù, mặc kệ xác thân rữa nát, tư tưởng và ngôn ngữ vẫn sống, sống lâu, sống dài, sống mãi:
Thụy Khuê
Paris tháng 6-8/2013
RFI
*Hoa địa ngục*của Nguyễn Chí Thiện. *Hoa địa ngục*, khi mới in, mang những tên như *Tiếng vọng từ đáy vực* **[1]** *, Quê hương tù ngục* [[2]](http://www.viet.rfi.fr/viet-nam/20130919-nguyen-chi-thien-1939-2012-va-hoa-dia-nguc#_ftn2) *,*v.v... Nhiều năm sau mới trở lại với tên *Hoa địa ngục*do tác giả chọn. *Hoa địa ngục*hay *những đoá hoa nẩy sinh từ địa ngục*-chắc hẳn đã cảm hứng từ *Fleurs du mal*(Ác hoa), *những đoá hoa nảy sinh từ nỗi đau, từ cõi ác*của Baudelaire- chiếu vào cuộc đời tù ngục và con người dưới chế độ toàn trị, theo truyền thống Đỗ Phủ.
Nguyễn Chí Thiện nổi tiếng ngay, được nhiều giải thưởng quốc tế của các cơ quan tranh đấu cho nhân quyền, song thơ ông có lẽ chưa bao giờ được đánh giá đúng mức khi ông còn sống.
Bởi nhiều lý do, nhưng có lẽ đáng chú ý nhất là điểm cộng đồng người Việt hải ngoại chia nhiều phe phái: Phái tả thiên cộng không chấp nhận những câu thơ chạm đến "bác" trong bất cứ hoàn cảnh nào. Phái hữu, phần đông không chú ý tới thi ca và tranh đấu; phần nhỏ cực hữu, sử dụng ông như một vũ khí, một viên đạn trực tuyến chống cộng. Phái "văn học" xếp thơ ông vào loại chính trị "phi nghệ thuật". Cuối cùng chỉ còn lại một số ít người trung thành với thi ca và tự do, đã bảo vệ ông trong suốt hành trình lâm nạn và số đông quần chúng vô danh, vô nhãn, đọc thơ ông trong im lặng.
Những thành kiến cả yêu lẫn ghét, thường dựa vào mấy câu thơ ông kịch kiệt chửi cộng sản làm nền. Chính những câu thơ này đã tạo ra cliché một Nguyễn Chí Thiện chống cộng cực đoan, quá khích, đi ra ngoài thế giới thi ca Nguyễn Chí Thiện.
Nguyễn Chí Thiện, trong sâu thẳm của thi ca, hình hài, và ngôn ngữ, trong tác phong, trong cách diễn đạt, là một
*nhân cách thật*, một *con người* *thật*. Chỉ vì *nói thật*mà mắc vòng tù tội. Một con người ngây thơ, thành thật, ngơ ngác, vấp ngã trước bao giả trá, tàn ác của chế độ độc tài. Tính *thật*ấy toát ra trong lời nói, trong câu văn, không hoa mỹ, không vòng vo. Chất *thật*ấy bao trùm không gian, bọc lấy người nghe, như một điệu buồn, như một hồn ma không đất đậu trên quê hương mà *gian dối* *đã thở thành* *sự thật.*
Năm 1960, ở tuổi 21, vì trót giảng cho học trò
*đúng sự thật*về một đoạn lịch sử thế chiến thứ hai, Nguyễn Chí Thiện phạm tội *"phản tuyên truyền",*bị kết án hai năm, nhưng phải tù 3 năm rưỡi, cho đến 1964.
Năm 1966, bị tình nghi làm thơ chống chế độ, lại bị bắt, bị tù 11 năm, 1977 được thả.
Năm 1979 đến toà đại sứ Anh gửi hay "ném" tập thơ
*Hoa địa ngục*, bị bắt tức khắc. Bị tù 12 năm, đến 1991.
Trước sau tổng cộng 27 năm.
Ngày 28/10/1991, Nguyễn Chí Thiện được thả. Tháng 1/1995, được sang Hoa Kỳ.
Nguyễn Chí Thiện, trong sâu thẳm của lời nói, lời thơ, chính là
*sự thành thật*đã qua đời dưới một thế quyền mà sự giả trá đã trở thành quốc sách.
Sự thành thật nguyên thuỷ toát ra từ giọng nói và thi ca của ông, làm cho người nghe, người đọc trong các xã hội "tân tiến" phải ngạc nhiên vì chất men "quê mùa" còn sót lại trong con "người rừng" đã trải gần ba mươi năm tù hãm, đói khát, bệnh tật. Đối với thế giới "văn minh", Nguyễn Chí Thiện là người tiền sử.
Làm thơ khi bắt gặp một cảnh huống, một ý nghĩ, một tâm sự, một chạnh lòng,... Ông là nhà thơ trần thuật,
*một người kể chuyện bằng thơ*. Thơ ông gần với lời, thơ ông chính là lời nói vội chưa kịp tu từ thành thi ca, còn nguyên chất ròng khổ đau tù ngục. *Hoa địa ngục*là thiên hồi ký về *cuộc đời tù tội*trong những căn ngục riêng, dưới mái giam chung là *cuộc đời trong xã hội cộng sản*.
Người ta trách thơ ông thiếu nghệ thuật, cũng phải. Ở địa vị ông, có nhà thơ nào còn kịp nghĩ đến nghệ thuật làm thơ? Còn kịp nghĩ đến việc gọt giũa một chữ đẹp cho thơ? Hay tất cả cũng sẽ như ông: chớp nhoáng, ghi lại những đớn đau gào thét trong thịt da tâm não.
Bản thảo
*Hoa địa ngục*tập hợp những bài thơ viết tay, dưới đề năm, chắc là những trang giấy rời, cho nên khi in ra, mỗi người sắp xếp theo một lối, hầu như vô trật tự, không theo thời gian, mà cũng không theo chủ đề, các bản in thường có rất nhiều chữ đánh máy sai, nhưng tạm gọi là đầy đủ, chỉ hơn kém nhau một vài bài.
Lối in vội này, in tất cả này, chỉ có ích lợi nhất thời; nhưng về lâu về dài, sẽ gây rối loạn cho độc giả: những bài thơ dở làm giảm giá trị những bài thơ hay, nhụt chí người đọc. Bởi thơ cần hay không cần nhiều. Biết bao nhà thơ đã làm giảm giá trị của mình bằng những bài thơ dở hoặc những lời thơ lập đi lập lại nhiều lần. Nguyễn Chí Thiện cũng không ngoại lệ.
Vậy điểm đầu tiên, khi in hoặc in lại thơ Nguyễn Chí Thiện, có lẽ nhà xuất bản nên tuyển, lược những bài dở hoặc lập lại; rồi xếp theo chủ đề, hoặc theo thứ tự thời gian, để làm sáng tỏ vũ trụ thơ Nguyễn Chí Thiện:
*Thân phận con người trong xã hội toàn trị*.
Nguyễn Chí Thiện là nhân chứng không thể loại trừ về một guồng máy kiểm soát con người từ trí óc đến hành động, từ tay chân đến tư tưởng.
*Hoa địa ngục*vừa là một hành trình thơ, vừa là một hành trình sống. *Hoa địa ngục*là tác phẩm sớm nhất mô tả đầy đủ hai khía cạnh: chế độ tù ngục và cuộc sống con người trong chế độ toàn trị, ngay từ năm 1960, ở miền Bắc.
Văn bản xuất hiện năm 1979, cũng là sớm nhất, khi những hồi ký của tù nhân cải tạo miền Nam chưa ra đời và hai mươi năm sau, ở miền Bắc mới có tiểu thuyết
*Truyện kể năm 2000*củaBùi Ngọc Tấn. *Hoa địa ngục*là câu chuyện một thanh niên bước vào đời tràn đầy hy vọng: 1954, miền Bắc bắt đầu cuộc sống hoà bình, độc lập, sau chín năm chiến tranh. Ba năm sau, 1957, chàng sáng tác bài *Mắt em*, thơ tình, có lẽ là bài thơ đầu tiên được lưu lại, mang nét lãng mạn của cái " *thủa ban đầu lưu luyến ấy*", lần đầu rung động trước đôi *mắt thuyền* [[3]](http://www.viet.rfi.fr/viet-nam/20130919-nguyen-chi-thien-1939-2012-va-hoa-dia-nguc#_ftn3). *Mắt em*thời chưa đi tù, là một hợp âm ca dao, Lưu Trọng Lư và TTKH trong tình yêu thứ nhất: *Mắt em mềm mại con đò* *Anh nhìn chẳng thấy hẹn hò một câu* *Mắt em trong mát giòng sâu* *Anh nhìn chẳng thấy nhịp cầu bắc qua* *Mắt em là một vườn hoa* *Vắng anh, thắm nở chói loà sắc hương* *Vườn hoa ấy, cảnh thiên đường* *Anh nhìn chỉ thấy cửa thường đóng nghiêm*(Mắt em, 1957)
Người thanh niên 18 tuổi của một Hà Thành đã tiếp thu cách mạng được ba năm, nhưng chưa "lột xác": vẫn còn mộng đôi
*mắt thuyền*của Lưu Trong Lư, vẫn còn mơ giai nhân đài các "đóng nghiêm" trong khung cửa của Thâm Tâm TTKH.
Một năm sau, 1958, thơ đã buồn hơn, đã nhuốm màu hoang sơ Hà Nội sau bốn năm "giải phóng". Thơ luyến nhớ dĩ vãng. Hà Nội bây giờ nằm im, lo sợ, chờ đợi bản án Nhân Văn:
*Quanh hồ liễu rủ* *Giữa hồ tháp đứng âm u* *Đền Ngọc Sơn không hương khói lạnh lùng* *Cầu Thê Húc nằm nghe lá rụng...* *Đâu những bác thầy tầu, thầy cúng* *Những bà già đi lễ năm xưa?* *Cảnh hồ gươm mưa nắng bốn mùa* *Lẩn quất bóng rùa, lặng lẽ...*(Quanh hồ liễu rủ, 1958)
Lại một năm nữa trôi qua, 1959, lịch sử miền Bắc xuyên dần vào thơ. Cái sợ của người dân thấm dần vào không gian, cỏ lá. Không khí âm u vượt biên Hà Nội, trải rộng, trải dài, lan tới núi rừng, tới thượng du, tới những bản xa nơi địa đầu hoang dã:
*Vài cánh dơi chập chờn quanh cổ miếu* *Rừng ngả dần mầu hiểm bí, âm u* *Gió đìu hiu thoang thoảng lạnh hơi chiều* *Sương ẩm ướt bắt đầu rơi phủ* *Trong lặng vắng vút ngân dài tiếng hú* *Vài cánh chim lạc lõng vội bay về* *Lời tối tăm vang dậy bốn bề* *Tiếng ếch nhái côn trùng trong cỏ nước* *Người lữ khách giật mình chân rảo bước* *Bàn mường xa có kịp tới qua đêm?*(Vài cánh dơi, 1959)
Nhưng 1959 cũng là năm người thanh niên hai mươi tuổi ngước mắt nhìn xã hội, nhìn con người và cuộc sống. Niềm vui đánh đuổi được thực dân Pháp đã qua lâu rồi, chỉ còn lại mầu đỏ búa liềm, liệm dần cuộc đời thực tại trong bốn bức tường độc tài của một người, một đảng.
Nguyễn Chí Thiện bắt đầu vẽ chân dung. Bức tranh đầu, ông vẽ một người mù, một xẩm tân thời sống trong chế độ mới; đồng thời cũng là ý thức của chính mình, lần đầu tiên tỉnh dậy, nhìn thấy sự thực nằm sau những bức bình phong giả, bài trí ánh sáng, ấm no tân tạo:
*Tôi thường đi qua phố* *Có anh chàng mù, mắt như hai cái lỗ* *Kính chẳng đeo, mồm thời xệch méo* *Ngậm vào tiêu, cổ nổi gân lên* *Dốc hơi tàn thổi đứt đoạn như rên* *Mấy bài hát lăng nhăng ca ngợi Đảng* *Đã mang lại ấm no và ánh sáng!* *Một buổi sớm anh như choáng váng* *Gục xuống đường, tiêu rớt sang bên* *Tôi vội vàng chạy lại đỡ anh lên* *Anh chỉ khẽ rên: Trời, đói quá!*(Tôi thường đi qua, 1959)
Năm 1959 đối với Nguyễn Chí Thiện đánh dấu ngõ quặt của nhận thức. Ngày Thiện đỡ người mù dậy, cũng là ngày anh đỡ chính anh, mang tâm thức anh từ vùng tối ra vùng sáng. Nhưng đó cũng là ngày đại hoạ cho anh: từ nay, anh sẽ thay người mù bước vào bóng tối của lao tù cho đến hết tuổi trẻ.
Năm 1960, lại một bước nữa dấn thân vào định mệnh: Nguyễn Chí Thiện nhận dạy thay một người bạn ốm vài giờ lịch sử cho lớp học bổ túc văn hóa ở Hải Phòng. Bài giảng về đại chiến thứ hai, thấy sách giáo khoa viết Nhật đầu hàng là do Hồng Quân Liên Xô đánh bại quân Nhật ở Mãn Châu, Thiện bèn đính chính: Nhật đầu hàng vì Mỹ bỏ hai quả bom nguyên tử. Chuyện vu vơ, chẳng dính líu gì đến chính trị Việt Nam, thế mà anh bị đưa ra toà, lãnh án 2 năm tù vì tội "phản tuyên truyền". Người con trai 20 tuổi, bị giam vì trót dậy học trò sự thực, chưa tiên đoán được những gì sẽ đến trong tương lai:
*Nửa đời thân thế long đong* *Nhà thương tù ngục xoay vòng tuổi xuân* *Một năm thổ huyết hai lần* *Mười năm cấm cố tiêu dần thịt da* *Rừng hoang biên giới mưa sa* *Hoẵng kêu nấc gịong xa xa trên ngàn* *Chăn đơn khôn ấm nỗi hàn* *Co lên đất tấm thân tàn bỏ đi*... (Đêm nằm nghe, 1974)
1961, nẩy sinh một
*Nguyễn Chí Thiện khác,*một nhà thơ lột xác, đã thôi lãng mạn, đã từ yêu đương, miễn tiếc nhớ, để bước vào thực chất lao tù, bước vào định mệnh: *Có những chiều mưa buồn lạnh cóng* *Giữa bùn trơn tê tím xương da* *Chống cuốc nhìn rừng núi bao la* *Trong bụi nước mờ mờ lẩn bóng...* *Có những chiều mặt trời như lửa bỏng* *Giọt mồ hôi mờ xót con ngươi* *Đặt gánh phân nhìn bốn phía đất trời* *Rừng núi đứng im lìm trong nắng loá* *Có những chiều thịt gân rời rã*
... (Có những chiều, 1961)
**Nguyễn Chí Thiện, nhà thơ nhân chứng**
Từ đây, Nguyễn Chí Thiện trở thành nhà thơ nhân chứng, trở thành Đỗ Phủ của địa ngục trần gian, của thiên đường cộng sản. Tia mắt ánh xanh lạ lùng ở một người châu Á ấy đã quắc lên.
Ở tuổi 23, ông viết bài thơ đầu tiên mô tả thực chất đời tù. Ở người thanh niên lãng mạn mơ mộng hiền lành mấy năm về trước, nay đã có sự đổi thay toàn diện từ lực tâm đến lực bút, những chữ dữ dội, khốc liệt, vung lên:
*Chúng tôi sống giữa lòng thung lũng* *Bốn bên là rừng núi bọc vây quanh* *Ở rúc chui trong mấy dẫy nhà tranh* *Đầy rệp muỗi, đầy mồ hôi, bóng tối* *Bệnh tật cho nhau, đời ôi hết lối* *Tuyệt vọng ngấm dần, hồn xác tả tơi* *Bảo đây là kiếp sống của con người* *Của trâu, chó? So làm sao, quá khó!* *Làm kiệt lực, nếu không giây trói đó* *Ốm ngồi rên, báng súng thúc vào lưng* *Bướng lại ư? Hãy cứ coi chừng* *Xà lim tối, chân cùm dập nát!* *Lũ chúng tôi triền miên đói khát* *Đánh liều xơi tất cả củ cây rừng* *Bữa cơm xong mà cứ tưởng chừng* *Chưa có một thứ gì trong ruột cả!* *Đêm nằm mơ, mơ toàn mơ thịt cá* *Ngày lắm người vơ cả vỏ khoai lang* *Có ai ngờ thăm thẳm chốn rừng hoang* *Đảng cất giấu dân lành hàng chục vạn* *Và sát hại bằng muôn ngàn thủ đoạn* *Vừa bạo tàn vừa khốn nạn, gian ngoa* *Biết bao người chết thảm chết oan* *Chết kiết lỵ, chết thương hàn, sốt rét* *Chết vì nuốt cả những loài bọ rết* *Vì thuốc men, trò bịp khôi hài* *Chế độ tù bóc lột một không hai* *Biết bao cảnh, bao tình quằn quại* *Có những kẻ thân hình thảm hại* *Phổi ho lao thổ huyết vẫn đi làm* *Lời kêu xin phân giải chỉ thêm nhàm* *Phòng y tế dữ hơn phòng mật thám!* *Những con bệnh bủng vàng hay nhợt xám* *Bước khật khừ như bóng quỷ hồn ma* *...* *Có những buổi mưa rơi tầm tã* *Vác áo quần ra đứng cả ngoài sân* *Lũ công an lục soát toàn thân* *Thu đốt cả vật tối cần- miếng dẻ!* *Cụ Mác ơi, cụ là đồ chó đẻ* *Thiên đường cụ hứa như thế kia a?*
... (Chúng tôi sống, 1962)
*Chúng tôi sống,*1962, là một bản cáo trạng, một bản hùng văn, một bức tranh cô đọng và chi tiết về cuộc sống hàng ngày của những tù nhân chính trị trên đất Bắc, chưa bao giờ được viết, chưa bao giờ được công bố. *Chúng tôi sống*làbức tranh hiện thực rỏ máu. Sự thật này, năm 1962 không ai tin được, bởi mọi người còn chưa hết say chiến thắng Điện Biên, còn đang hướng về một thiên đường tuyệt đối sau khi dẹp xong bọn "phản động" Nhân Văn Giai Phẩm.
Phải 40 năm sau, Bùi Ngọc Tấn mới viết những sự thật này thành tiểu thuyết.
Nguyễn Chí Thiện đi sớm hơn thế hệ ông bốn mươi năm, vì vậy mà ông đã không được đánh giá đúng mức, bởi trong số những người ca tụng Bùi Ngọc Tấn sau này, rất nhiều đã từng đào thải Nguyễn Chí Thiện.
*Chúng tôi sống*nói lên sức sống mãnh liệt của người thanh niên tên Chí Thiện, hiểu tại sao có sự trở mình của một ngòi bút bẩm sinh vốn nhu mì, nay đã lột xác trở thành đanh thép; giải thích tại sao một thanh niên ốm o ho lao, có thể sống còn và tồn tại sau 27 năm tù.
Trong số những chàng trai bị tù vì tư tưởng, Chí Thiện hiện rõ nét, bởi anh là một nhà thơ, dám nghĩ, dám ghi lại ngoại cảnh và tâm cảnh của mình. Anh bắt đầu đầu đặt câu hỏi, về trời, về đất, về nước, về thân phận. Nguyễn Chí Thiện suy nghĩ lao lung:
** *Trời u ám, cây hay là xương xám?* *Mây đục mờ, hay vải liệm mầu tang?* *Gió đìu hiu lạnh buốt can tràng* *Hay hơi thở nơi dương tàn âm thịnh?* *Lòng thung vắng mịt mù hoang lạnh* *Hay mồ ma huyệt địa rấp xương khô?* *Từng đoàn đi thiểu não toán tội đồ* *Hay quỷ đói nơi trần gian địa ngục?* *Những chàng trai mặt gầy đen nhẫn nhục* *Mắt lạnh lùng, ngời sáng lửa âm u* *Họ ngước trông non nước mịt mù* *Và cúi xuống, nặng nề suy nghĩ*... (Trời u ám, 1962)
Kể từ đêm trừ tịch 1961, Chí Thiện nhận thức được vai trò nhân chứng của mình. Kể từ nay, anh quyết tâm ghi lại trong đầu từng cảnh sắc, từng hình ảnh, từng chi tiết nhỏ nhoi:
*Đêm rừng, rả rích mưa, phòng dột* *Ôm gối ngồi run lạnh nhìn nhau* *Chấm lửa mờ xanh một ngọn đèn dầu* *Thùng nước giải, thùng phân, sàn rệp đốt* *Đêm trừ tịch tù năm sáu mốt.*(Đêm rừng rả rích, 1962)
Mỗi trạng huống, mỗi âm thanh, có thể trở thành một bài thơ khủng khiếp. Chưa nơi nào, chưa thơ nào mà kiếp người kinh hoàng đến thế:
*Trời mưa tầm tã đêm qua* *Sáng nay lạc rỡ còn pha trộn bùn* *Sá gì bệnh sán, bệnh giun!* *Dịp may hiếm có, tùn tùn nuốt nhai* *Tôi nghe rào rạo bên tai* *Một nhân lạc phải trộn hai nhân bùn*(Trời mưa tầm tã, 1962)
Cái đói ở đây không còn nguyên chất sinh học nữa nữa, không còn trọn khối nữa, mà nó đã hoá thân, hóa chất, nhập vào mỗi âm thanh:
*tùn tùn*nuốt nhai, *rào rạo*bên tai, một *nhân lạc*trộn hai *nhân* *bùn.*Nó đánh động lương thức người đọc như một thứ bom nổ chậm mà chắc.
Vẫn chuyện rỡ lạc, năm sau, cái đói mở ra một trận tuyến khác: nó dẫn đến sự trừng trị, nó là cái cớ để cái ác có cơ hội ra tay, như nhân với quả:
*Toán tôi rỡ lạc ngoài đồng* *Có ông quản giáo ngồi trông đàng hoàng* *Thừa cơ quản giáo trông ngang* *Một anh tranh thủ vội vàng nuốt nhai* *Vài nhân lạc cả vỏ ngoài* *Quả tang! Báng súng nện hoài không thôi!* *Mồm anh toé máu, vều môi.*(Toán tôi rỡ lạc, 1963)
Chưa có một thế giới nào dã man đến thế: vừa chết đói vừa bị đánh.
Nhưng sự kinh hoàng đến từ chỗ khác: Sự thản nhiên của người kể, nhẹ nhàng như thuật một chuyện vui hàng ngày. Những chữ
*thừa cơ, tranh thủ*hàm ý khôi hài, càng làm tăng tốc ác, làm dầy cái bạo tàn, làm tê liệt hệ thần kinh người đọc.
Thơ Nguyễn Chí Thiện không gọt giũa mỗi chữ mỗi lời, cũng không cao siêu tư tưởng, mà chỉ là những lời lẽ bình thường, thậm chí tầm thường nữa, nhưng chúng làm ta giật mình bởi chất dã man, tàn bạo ẩn trong những con chữ nhu mì hiền hậu, lừa ta vào ổ phục kích bất ngờ.
Cũng năm 1963 này, Nguyễn Chí Thiện sáng tạo những câu thơ lãng mạn pha máu và nước mắt. Sự tuyệt vọng lên ngôi, người thanh niên 24 tuổi, sau ba năm tù tội, đã nghiền tan cái lãng mạng của thời mình trong những dòng thơ tuyệt vọng, những câu thơ tím bầm mình mẩy, những vần thơ run sợ thất thần trên đường lên máy chém:
*Khi ta tới mặt trời đã nguội* *Gió mùa thu trở gió may cào* *Những mầm non khô cứng tế bào* *Mau thay sắc mang mầu xanh rớt* *Và mặt đất hoá thành mặt thớt* *Và con người con cá thiu ươn* *Khắp nơi nơi nhung nhúc loài lươn* *Loài giun đất không quằn khi dẫm* *Tình mộng đã vùi chôn một nấm* *Hận thù trơ trọi sống mồ côi* *Những vần thơ lãng mạn câm rồi* *Còn rỏ xuống một dòng đỏ sẫm*(Khi ta tới, 1963) ** *Những vần thơ lãng mạn câm rồi*-chính là thơ bị trảm tấu, thơ bị tử hình- là đỉnh cao của tuyệt vọng. Sự tuyệt vọng trở thành độc dược, ngấm dần vào cơ thể thanh niên, hủy hoại hệ thần kinh, rút dần xương tuỷ: *Mầu thời gian đã chuyển về sắc xám* *Vị thời gian đã ngả tới mùi thiu* *Nửa trang đời dập, xoá, tẩy còn lưu* *Và còn đó nửa trang dài lạnh trắng...* *Tim trúng độc hóa ra bầu mật đắng* *Hệ thần kinh một mớ chỉ xù lông* *Nửa trang đời không một chữ nào trông* *Thành nét chữ, nửa trang đời lạnh trắng...* *...* *Dông gió hết bơ phờ trong quạnh vắng* *Cảnh hoang tàn cây đổ mái nhà xiêu* *Nửa trang đời thâm tím với bầm biêu* *Lòng dột nát, nửa trang đành bỏ trắng?*(Mầu thời gian, 1963)
Đã xa rồi cái buổi
*"mầu thời gian xanh xanh"*của Đoàn Phú Tứ. Mầu thời gian, ở Nguyễn Chí Thiện, nó sắc xám, nó đã ngả mùi thiu, nó là trái tim trúng đạn, nó là hệ thần kinh rối bét như mớ chỉ xù, nó là nửa trang đời bỏ trắng, nó là chưa sống mà đã chết... nó là mầu tuyệt vọng của thời gian. Bên cạnh sự tuyệt vọng của thời gian, là sự hấp hối của một người em tập kết: *Những manh áo vải* *Tả tơi* *Vật vã* *Vào thịt da...* *Em có lạnh lắm không?* *Mưa gió mênh mông* *Thung lũng sũng nước bùn* *Bệnh xá mối đùn, ẩm mốc* *Những khuôn mặt xanh vàng gầy rộc* *Nhìn nhau, đờ đẫn không lời* *Nhát nhát em ho* *Từng miếng phổi tung rời* *Bọt sùi, đỏ thắm!* *Em chắc oán đời em nhiều lắm* *Oán con tầu tập kết Ba Lan* *Trên sóng năm nào* *Đảo chao* *Đưa em rời miền Nam chói nắng...*
...
*Sáng nay em không trống không kèn* *Giã từ cuộc sống* *Xác em rấp trên đồi cao gió lộng*(Anh gặp em, 1965)
Toàn bộ thời gian, không gian, người, vật, đều sống trong mùi tử khí, đều là những chân dung xác chết, nối tiếp nhau trong vườn hoa địa ngục. Người đọc lạc vào cửa tử trong trận đồ bát quái không tìm được lối ra. Bên cạnh xác người em tập kết là xác chết một thân trâu:
*Trông trâu mà khiếp cho trâu* *Lở loang, tanh loét, sắc mầu nhở nham* *Lệnh ban giám thị nhà giam* *Mừng ngày quốc khánh cho làm thịt ăn* *Tù nhân tính toán băn khoăn* *Bốn mươi cân thịt, người ăn một nghìn!*(Trông trâu mà, 1967)
Trong bữa tiệc mừng quốc khánh, mỗi người tù được hưởng 40g thịt trâu chết bệnh. Chưa có cao lương nào đạt vị khôi hài chua chát cay độc đến vậy. Nhưng chưa hết, bên cạnh xác trâu lở loang, tanh loét; bên cạnh một nghìn xác tù hom hem; bên cạnh bữa tiệc quốc khánh quái đản, lại là một chân dung người:
*Bác nằm liền sát cầu tiêu* *Mùi phân nước giải sớm chiều nồng hôi* *Bác ơi, bác sắp chết rồi* *Bác không còn sức để ngồi được lên* *Bác nằm thoi thóp khẽ rên* *Bát cơm ngô, bát rau dền đặt bên* *Bác thèm một miếng đường phèn* *Nhà giam Cộng sản bác quên bác tù* *Trưa nay cái chết lù lù* *Tới khiêng bác - Khối hận thù ngàn thu!*(Ốm đau không thuốc, 1968)
Cuối cùng, sống chết giao lưu trong một cuộc gặp gỡ lạ lùng. Người hấp hối và thần chết trò chuyện với nhau trong không gian âm dương giao kết, buốt lạnh:
*Nhìn thần chết hiện lên dần từng bước* *Thân tù cao không có lực xô lùi* *Anh chết oan, chết thảm, chết dập vùi* *Hồn khổ não không thể nào siêu thoát* *Đêm đêm hiện về đây lạnh toát* *Bộ đồ đen, bụng phù trướng, bước đi* *Anh ngước nhìn tôi, ra hiệu, chẳng nói gì* *Mặt bủng xám, mắt ngời lên sáng quắc* *...* *Thế đủ rồi, tôi hiểu, hãy nên lui* *Thể xác anh chuột khoét đã chôn vùi* *Hồn anh hãy về vui nơi cực lạc* *Lưu luyến chi đời tù lao đói rạc* *Sống đọa đầy thoi thóp, sống ngựa trâu* *Chết như anh, hết khổ có chi sầu*
... (Nhìn thần chết, 1968)
Trong nhiều năm, Nguyễn Chí Thiện ngồi vẽ chân dung như thế, bức nọ để cạnh bức kia, thành cuộc triển lãm một quần hội nửa người, nửa thú, đang sống mà đã chết. Một thế giới người, vật, âm, dương, không phân chia giai cấp, không phân liệt đấu tranh. Một vùng ngoại biên, trên sông lú, người và vật cùng bị giam trong một không gian kín, chết sống giao thoa. Cái đói là bát cháo lú khiến người tù quên mình khi trước đã từng là một con người:
*Suất cơm tôi một hôm đánh đổ* *Tôi còn đương đau khổ nhìn theo* *Thì nhanh như một đàn heo* *Bốn, năm đầu bạc dẫm trèo lên nhau* *Bốc ăn một lúc sạch làu* *Miếng cơm, miếng đất, lầu bầu chửi nhau!*(Suất cơm tôi, 1966)
Trên bờ sông nghĩa địa ấy, người thanh niên Chí Thiện tồn tại như một vong hồn:
*Tôi đương sống, nhưng từ lâu đã chết* *Chết trong tim, trong óc, chết tâm hồn* *Cố đào lên bao thứ sớm vùi chôn* *Song chúng đã xông mùi, tan rữa hết*(Đoản thơ, 2)
Kẻ nhận định thơ mình đúng nhất cũng lại là tác giả. Mười năm sau khi vào tù lần thứ nhất, Nguyễn Chí Thiện "nhận định" thơ mình:
** *Thơ của tôi không phải là thơ* *Mà là tiếng cuộc đời nức nở* *Tiếng của nhà giam ngòm đen khép mở* *Tiếng khò khè hai lá phổi hang sơ* *Tiếng đất vùi đổ xuống lấp niềm mơ* *Tiếng khai quật cuốc đào lên nỗi nhớ* *Tiếng răng lạnh đập vào nhau khổ sở* *Tiếng dạ dầy đói lả bóp bâng quơ* *Tiếng tim buồn thoi thóp đập bơ vơ* *Tiếng bất lực trước muôn ngàn xụp lở* *Toàn tiếng của cuộc đời sống dở* *Và chết thời cũng dở, phải đâu thơ!*(Thơ của tôi, 1970) ****
Năm năm sau, 1975, ông làm bài thơ thứ nhì định nghiã thơ mình, khốc liệt hơn:
*Thơ của tôi không có gì là đẹp* *Như cướp vồ, cùm kẹp, máu ho lao* *Thơ của tôi không có gì cao* *Như chết chóc, mồ hôi, báng súng* *Thơ của tôi là những gì kinh khủng* *Như Đảng, Đoàn, như lãnh tụ, như trung ương* *Thơ của tôi kém phần tưởng tượng* *Nó thực như tù, như đói, như đau thương* *Thơ của tôi chỉ để đám dân thường* *Nhìn thấu suốt tim đen phường quỷ đỏ*(Thơ của tôi, 1975)
Không còn gì để bàn trước những lời thơ như thế. Quá khích ư? Đúng là quá khích. Nhưng có gì quá khích hơn bị tù vì tội nói thực? Có gì quá khích hơn sự đọa đầy đến chết vì tư tưởng? Không có gì để khen chê trước những lời thơ như thế. Không có gì liên quan tới nghệ thuật trước những lời thơ như thế. Không có gì hàm súc, không có gì ngụ ẩn trong những lời thơ như thế. Phê bình đành chịu. Phê bình đành gác bút. Có lần J.P. Sartre nói: Trước một em bé chết đói, cuốn
*Buồn nôn*của tôi không có nghiã lý gì. Chúng ta bảo: trước những dòng thơ tù như thế, mọi khen chê, mọi nghệ thuật, đều trở nên vô nghiã. Phê bình đành á khẩu. *Trước mắt tôi, mặt trời hấp hối* *Sau lưng tôi, bóng tối mịt mùng* *Bên phải tôi, tù ngục chập chùng* *Còn bên trái, súng nhằm tim chắn lối!*(Đoản thơ, 152) **Nguyễn Chí Thiện, nhà thơ trào phúng**
Nhưng thơ Nguyễn Chí Thiện không chỉ có ngục tù, không chỉ có đớn đau và xác chết, ông còn có những bài thơ trào phúng vẽ chân dung lãnh tụ rất có duyên:
- Về bác Mao:
*Bác Mao cân nặng tạ hai* *Thịt ùn lên mặt, mặt hai ba cằm* *Người dân Trung Quốc thì thầm:* *"Nó là Đổng Trác nhưng dâm hơn nhiều!"*(Đoản thơ, 126)
- Về bác Hồ:
*Bác Hồ rồi lại bác Tôn!* *Cả hai đều thích ôm hôn nhi đồng* *Nước da hai bác mầu hồng* *Nước da các cháu nhi đồng mầu xanh*... (Bác Hồ rồi lại)
- Lại về bác Hồ:
*Bác Hồ tới thăm thiếu nhi* *Bác cười bác hỏi chi li ngọn ngành* *Việc ăn ở, việc học hành* *Lao động bác dặn chấp hành tốt, nhanh* *Kẹo bánh bác hứa để dành* *Chủ nghiã xã hội hoàn thành sẽ cho!* *Thiếu nhi khăn đỏ cổ cò* *Vỗ tay suông chúc bác Hồ sống lâu...*(Bác Hồ tới thăm, 1967)
- Về học thuyết Mác:
*Học thuyết Mác, này đây sọt rác* *Xét lại làm gì, tốt nhất vất nó đi* *Sử sách sau này đỡ mất công ghi* *Thêm quá nhiều trang xám xì tội ác*(Đoản thơ, 169)
- Về thiên đường Mác:
*Thiên đường cụ Mác dân mơ* *Tỉnh ra tài sản bị vơ nhẵn rồi* *Chỉ còn lại chút mồ hôi* *Đổ ra vì sợ, vì nuôi Đảng rồ!*(Đoản thơ, 180)
Vẽ chân dung các đại lãnh tụ như thế không phải dễ. Đó là lối thơ dân gian, lối thơ bút tre của những cụ đồ hóm hỉnh. Tính chất hóm này những ai đã từng nghe Nguyễn Chí Thiện nói chuyện thường bắt gặp: trong cái bi thảm tột đỉnh, tâm hồn ông bao giờ cũng hướng về một lối thoát, dù rất bé, về phiá mặt trời: ông là người của niềm vui, của lạc quan. Ông thích cười nhưng cuộc đời đã làm môi ông chụm lại che kín hàm răng. Nhưng mắt ông thường lộ một ánh lửa trêu ngươi, nhạo báng, thách thức, chơi khăm, những thế quyền, những bạo lực.
Bị tuyệt vọng đè nát cuộc đời, nhưng ông không chết vì tuyệt vọng.
Bên cạnh tiếng cười, thơ ông là một cõi mênh mông lệ, cõi nước mắt trong vắt như thủy tinh:
*Trong muôn dòng trái đất tuôn đi* *Dòng trong nhất là dòng nước mắt*(Lệ, 1971) **Nguyễn Chí Thiện, nhà thơ thời thế**
Trong tù, không gian chật lại, bốn mùa co lại, thời gian không gian cùng chui chung một kiếp với tù nhân. Và mùa xuân, mùa hy vọng cũng chịu cực hình như người tù phạm:
*Bốn bức rào nứa* *Cứa vào mùa xuân* *Một cách bất nhân* *Mùa xuân máu ứa!*(Đoản thơ, 48)
Không gian và thời tiết trong tù cũng là không gian và thời tiết của đất nước. Nhưng người tù không được biết gì về thời thế, về chiến tranh, về tình cảnh dân tộc. Người tù cũng giống như người nhà nông xưa, phải xem trời để biết nắng, xem mây đoán mưa. Người tù cảm nhận thời thế gián tiếp qua thiên nhiên, vũ trụ. Khi đất nước bị suy vong, khi con người bị trấn áp, cơn thịnh nộ của đất trời giáng xuống núi rừng như một lời cảnh giác:
*Đêm bão giật, lửa loè muôn tiếng sét* *Nổ đùng đùng như đánh phá sơn lâm* *Nước từ trời cao đổ xuống ầm ầm* *Cả rừng núi lồng lên gầm quát thét*(Đoản thơ, 95)
Trước cơn thịnh nộ của đất trời, người tù Nguyễn Chí Thiện đã hiểu tất cả. Ông phẫn nộ và hờn oán chính mình, người mình, về chuyện nước non tan tác:
*Giận thân rồi lại giận đời* *Giận thời chuyên chính, giận người hèn ngu* *Giận trời, giận đất âm u* *Giận sông, giận núi quân thù dọc ngang*(Đoản thơ, 140)
Nguyễn Chí Thiện sống trong tù trong suốt thời gian chiến tranh, nhưng chắc ông đã hy vọng miền Nam sẽ thắng. Những câu thơ sau đây đánh dấu sự tuyệt vọng của nhà thơ khi miền Nam thua trận, cả nước quy về một mối cộng sản:
*Miền Nam ơi, từ buổi tiêu tan* *Ta sống trọn vạn ngàn cơn thác loạn*(Vì ấu trĩ, 1975)
Và trong con người ốm o, tù tội ấy, luôn luôn có sẵn ý định lật đổ định mệnh của mình và của dân tộc. Ý chí sắt đá ấy toát thành những lời thơ vũ bão, đặc dị, khác thường:
*Trong bóng đêm đè nghẹt* *Phục sẵn một mặt trời* *Trong đau khổ không lời* *Phục sẵn toàn sấm sét* *Trong lớp người đói rét* *Phục sẵn những đoàn quân* *Khi vận nước xoay vần* *Tất cả thành nguyên tử*(Trong bóng đêm, 1976)
Sau này, khi chế độ toàn trị chỉ còn là quá khứ, những Nguyễn Hữu Đang, Phùng Cung, Hoàng Cầm, Kiều Duy Vĩnh, Nguyễn Chí Thiện, Bùi Ngọc Tấn... sẽ trở thành chứng nhân của lịch sử; một lịch sử sống động, trực tiếp, thành thực về vùng
*đồng lầy*, viết bằng những từ trần trụi, không khoan nhượng, mô tả chính sách triệt hạ nhân quyền ở Việt Nam, trong hậu bán thế kỷ XX: *Đạo lý tối cao ở xứ đồng lầy* *Là lừa thầy, phản bạn* *Và tuyệt đối trung thành vô hạn* *Với Đảng, với Đoàn, với lãnh tụ thiêng liêng* *Hạt thóc, hạt ngô phút hoá xích xiềng* *Hoạ, phúc toàn quyền của đảng*(Đồng lầy, 1972) ** *Không ai kêu nổi một lời* *Mồm dân Đảng khoá đã mười mấy năm*(Gửi Bertrand Russell, 1968)
Lời thơ tuy như nói, nhưng có tác dụng bằng trăm lời nói thường, bởi nó có cấu trúc nội tâm là
*sự thật.*
Bài
*Đồng lầy*là một bản trường ca về thời đại Nguyễn Chí Thiện đã sống, một cõi *đồng lầy*với những kiếp người như những con giun, với bọn ếch nhái lên làm chủ và lũ sậy lau co đầu cúi rạp. Cõi mộng chỉ đến trong giây lát, rồi nhà thơ lại phải quay về với thực tại, của đêm đen, của dân tộc đẫm trong ám khí *đồng lầy*: *Trời cao biển rộng có cũng như không!* *Một tiếng quạ đêm ảo não rỏ xuống đồng* *Tôi tỉnh hẳn, trở về cơn ác mộng* *Muỗi nhơn nhơn từng đàn vang động* *Những con cưng của ngừng đọng tối tăm* *Chúng trưởng sinh trong đêm tối nhiều năm* *Nên chúng tưởng màn đen là ánh sáng!* *Ếch nhái vẫn đồng thanh đểu cáng* *Chửi bới mặt trời, ca ngợi đêm đen* *Lũ sậy lau còm cõi đứng chen* *Hơi có gió là cúi đầu rạp hết* *Bát ngát xung quanh một mầu khô chết*(Đồng lầy)
Cả đoạn thơ trên bị một
*tiếng quạ đêm rỏ xuống đồng*làm tan nát. Đúng ra, chỉ một chữ *rỏ*thần tình, chua xót, một chữ *rỏ*xác định phong cách thơ. *Đồng lầy*làm năm 1972, tóm tắt cuộc đời Nguyễn Chí Thiện, từ tuổi hai mươi, đầy tin tưởng vào tương lai, vào ánh sáng cách mạng mùa thu: *"Mơ ước* *Đợi chờ* *Vĩ đại...* *Nhưng rồi một sớm đầu thu mùa thu trở lại* *Tuổi hai mươi mắt nhìn đời trẻ dại* *Ngỡ cờ sao rực rỡ,* *Tô thắm mầu xứ sở yêu thương* *Có ngờ đâu giáo giở đã lên đường* *Hung bạo phá bờ kim cổ* *Tiếng mối giường rung đổ chuyển non sông* *Mặt trời sự sống* *Thổ ra từng vũng máu hồng*(Đồng lầy) **
Lời thơ cổ điển theo lối kể các truyện nôm xưa:
*Rằng năm Gia Tĩnh triều Minh,*lại mang sắc hiện đại của *Một mùa thu năm qua cách mạng tiến ra đất Việt.*Nhưng cơn mộng cách mạng của Nguyễn Chí Thiện -chậm hơn các bậc đàn anh, vì ông ra đời sau, và cũng chấm dứt sớm hơn nhiều người khác, bởi ông đã nhìn thấy trước sự thật: *Có ngờ đâu giáo giở đã lên đường-*kéo theo một chuỗi dài rùng rợn: ** *Hung bạo phá bờ kim cổ* *Tiếng mối giường rung đổ chuyển non sông* *Mặt trời sự sống* *Thổ ra từng vũng máu hồng*
Lời thơ mạnh mẽ. Chí khí vẫy vùng.
Thơ mang bạo lực như cách mạng, nhưng một bạo lực phản cách mạng.
Phùng Cung và Nguyễn Chí Thiện là hai nhà thơ miền Bắc chối bỏ rất sớm
*Cách mạng mùa thu*. Ông đã nhận ra trách nhiệm lớn nhất của cuộc cách mạng này là du nhập chính sách *đấu tranh giai cấp*(của Mác, qua lăng kính Mao, vào đất Việt) là một dòng lũ, bùn, cuốn trôi tổ quốc: *Một mùa thu nước lũ* *Trở thành bùn nước mênh mông* *Lớp lớp sóng hồng man dại* *Chìm trôi quá khứ tương lai* *Máu, lệ, mồ hôi, rớt rãi* *Đi về ai nhận ra ai!* *Khiếp sợ, sững sờ, tê dại!* *Lịch sử quay tít vòng ngược lại* *Thời hùm beo rắn rết công khai* *Ngàn vạn đấu trường mọc dậy giữa ban mai*(Đồng lầy)
Chỉ có Phùng Cung và Nguyễn Chí Thiện dám mô tả cách mạng mùa thu như thế. Nguyễn Chí Thiện bị bắt năm 1960. Phùng Cung, 1961. Nguyễn kể năm 1970 gặp Phùng trong trại tù Phong Quang, Yên Bái. Tình cờ chăng? Phùng và Nguyễn cùng tố cáo chiến tranh Nam Bắc?
*Súng ống từng đoàn run run, nhớn nhác* *Đảng lùa đi, tan tác, thương vong* *Mái ngói, mái gianh, lệ thảm ròng ròng* *Nhỏ xuống bốc hơi trong lòng vạc bỏng* *Đảng dữ thét gào, hóc xương ngang họng* *Giọng thều thào, gượng gạo hung hăng* *Lưới thép nền chuyên chính tung quăng* *Khốc liệt, bậy xằng, ức oan, cay đắng* *Dân đen tay trắng cam đành* *Từ núi rừng hoang vu tới phố xá thị thành* *Từ hải đảo xa xôi tới ruộng đồng bát ngát* *Mầu áo vàng cảnh sát* *Tràn lan, nhợt nhạt cả mầu xanh!* *Cuộc sống đồng lầy rộp rát, nhoét tanh* *Bom đạn chiến tranh còn giật giành chút xương da thảm hại* *Cái cảnh mười đi, hai ba trở lại.*(Đồng lầy, 1972) *Đồng lầy*là một bài thơ thời thế, bài thơ dấn thân, bài thơ tranh đấu, luận tội cộng sản và kết án chiến tranh. *Đồng lầy*cũng là một bài diễn ca trong phong cách *Hà Thành chính khí ca*, *Đại Nam quốc sử diễn ca..*. Sau này, khi mọi chuyện lắng xuống, người ta mới có thể đánh giá bản trường ca này một cách công bình hơn. Nhưng chắc chắn nó sẽ là một bài thơ cần phải đọc để tìm hiểu thời đại này.
Bài
*Con tầu rêu,*là một thành công khác, một giá trị nghệ thuật và tư tưởng.
Dùng
*Con tầu rêu*Nguyễn Chí Thiện muốn mượn hình ảnh *con tầu say*(bateau ivre) của Rimbaud, để chỉ những *con tầu tự do*, hay sự *tự do*của chính mình. Thơ buồn bã như một lời tâm sự: *Con tầu say như ních chật không gian* *Giữa mùa điên không biết lực điêu tàn* *Xô vỡ vụn nơi ngời băng tuyết loá* *Trong trắng xoá những ngày mưa tầm tã* *Con tầu đau vật vã trước bờ xanh* *Phiá mờ xa thôn xóm đứng yên lành* *Thân tầu đã tan tành trên mũi đá.* *Cay đắng quá những bến nghèo tàn tạ* *Đón trông tầu lui tới, đứng buồn thiu* *Khi tầu tôi men đến cũng dập dìu* *Gây sóng gió đắm dìm cho nhục nhã* *Ôi tiếp tới nước triều dâng vật vã* *Con tầu run chưa tiến đã chờn lui* *Đành một mai nơi đáy nước rêu vùi* *Làm chỗ ở cho tôm, sò, ốc, cá* *Tôi đã biết những đêm dài dòng dã* *Con tầu câm trôi giữa đám trăng sao* *Biết dừng đâu, không bóng hải cảng nào* *Ra tín hiệu đón con tầu buồn bã* *Tôi đã biết những bình minh đói lả* *Biến sang mầu loang tím của chiều hoang* *Con tầu đi, sức kiệt, lệ dòng hàng* *Thương xót những mảnh tầu trôi vạn ngả...*(Con tầu rêu, 1965)
Niềm tuyệt vọng của Nguyễn Chí Thiện về
*tự do*đã dấy lên rất sớm, từ thời thanh niên, tù tội, Từ năm 1965. *Con tầu tự do*trong tim người tù trẻ phóng đi tìm một bến bờ, tìm sự đồng thanh tương ứng. Nhưng con tầu của chàng đơn độc một mình. Nó đã mắc nạn. Không ai cứu giúp. Không ai cho cập bến, đến cả các bến nghèo, họ cũng đuổi tầu đi. Họ cũng dìm cho tầu chìm, dường như trên mảnh đất này, *tự do*là yếu tố đã bị yểm, bị mọi người bỏ qua, bị sa thải như một vật phù phiếm, người ta không cần dùng đến.
Tất cả những đắng cay của
*con tầu rêu*, chìm dưới đáy biển, vận vào thơ, làm nên linh hồn tập *Hoa địa ngục*.
Không ai hiểu hơn tác giả, không ai có thể định nghiã đúng thơ ông bằng vài đoản thơ sau đây mà chúng tôi chép lại như lời kết của chính tác giả về đời mình, về tự do và về thân phận dân tộc:
*Hoa địa ngục tưới bằng xương máu thịt* *Trộn mồ hôi chó ngựa, lệ ly tan* *Hoa trưởng sinh trong tù, bệnh, cơ hàn* *Hương ẩm mốc, mầu nhở nham, xám xịt.* *Toàn bộ thơ tôi nặng nề cay cực* *Không một sắc mầu mang khí lực xanh tươi* *Vần điệu nghe như quỷ khóc ma cười* *Do sáng tạo tận cùng sâu đáy vực*(Đoản thơ, 112, 113)
Nguyễn Chí Thiện đã chết. Một cái chết đột ngột, không ai ngờ, trừ "tác giả". Một cái chết nhanh, trần trụi, phanh phui sự thực như thơ ông: Cái chết đứng của Từ Hải trước trận tiền, bằng những cơn ho xé phổi, bằng lục phủ ngũ tạng tan tành như trái phá, trong một ngoại hình gần như vô bệnh.
Cái chết làm câm đi những lời ngụy biện trong các chiến dịch "Nguyễn Chí Thiện thật giả, giả thật" nối tiếp nhau bôi nhọ ông trong vòng nhiều năm, dường muốn chôn ông lần nữa, bắn ông bằng thứ ám khí tàn ác không kém gì 27 năm tù cộng sản, của những kẻ sống dưới xã hội tự do, những kẻ tạm gọi là "đồng hội, đồng thuyền".
Khi Hồ Thích bị các đồng chí trong Quốc Dân Đảng Trung Hoa đánh, Phan Khôi viết:
*"Thà chịu cái độc thủ của kẻ cường quyền, của bọn tiểu nhân; không thà chịu cái chó má của bạn đồng chí, của người quân tử".*
Đấy là Phan Khôi nói về cái chó má của người quân tử, còn trường hợp Nguyễn Chí Thiện, lại là cái chó má của bọn tiểu nhân, phỏng có đáng nhắc đến chăng?
Sự lựa chọn, luôn luôn sự lựa chọn làm nên con người. Trong muôn vàn lời tiếng ném ra, con người có khả năng lựa chọn tiếng nào hữu tình, hữu lý; tiếng nào phản, ngụy, trắc, gian.
*Trong muôn ngàn tiếng muốn tìm ra* *Tiếng nào thiết tha* *Tiếng nào trung thực* *Hãy lắng nghe tiếng vọng từ đáy vực*(Đoản thơ, 114)
Chúc thư Nguyễn Chí Thiện để lại là chúc thư ngôn ngữ và tư tưởng: Mặc kệ ngục tù, mặc kệ xác thân rữa nát, tư tưởng và ngôn ngữ vẫn sống, sống lâu, sống dài, sống mãi:
*Song ngôn ngữ ngày đêm vẫn sống* *Âm thầm đưa tư tưởng sang sông* *Qua muôn trùng hệ thống xiềng gông* *Đang ra sức dựng thay cầu cống* *Thoát khỏi đầu là tư tưởng sống*(Từ tư tưởng, 1971)
Thụy Khuê
Paris tháng 6-8/2013
[[1]](http://www.viet.rfi.fr/viet-nam/20130919-nguyen-chi-thien-1939-2012-va-hoa-dia-nguc#_ftnref1)DoỦy Ban Tranh Đấu Cho Tù Nhân Chính Trị Tại Việt Nam, nhóm Nguyễn Hữu Hiệu, Viên Linh in tại Washington DC, 1980. [[2]](http://www.viet.rfi.fr/viet-nam/20130919-nguyen-chi-thien-1939-2012-va-hoa-dia-nguc#_ftnref2)Do Phong trào thanh niên hành động, in ronéo tại Pháp, không đề năm. [[3]](http://www.viet.rfi.fr/viet-nam/20130919-nguyen-chi-thien-1939-2012-va-hoa-dia-nguc#_ftnref3) *Mắt thuyền*: chữ của Lưu Trọng Lư.
RFI
[1.HOT Links vềThủ Tướng Nguyễn Tấn Dũng](http://quanlambao.blogspot.co.at/2012/07/hot-links-ve-thu-tuong-nguyen-tan-dung.html) [2.HOT Links vềTướng Nguyễn Văn Hưởng](http://quanlambao.blogspot.co.at/2012/07/hot-links-ve-tuong-nguyen-van-huong_25.html) **3.HOT Links vềThống đốc Nguyễn Văn Bình** [](http://quanlambao.blogspot.nl/2012/07/hot-links-ve-nhom-toi-pham.html) [4. HOT Links Nhómtội phạm Việt Nam](http://quanlambao.blogspot.nl/2012/07/hot-links-ve-nhom-toi-pham.html) [5. HOT Links vềChủ tịch Quốc Hội Nguyễn Sinh Hùng](http://quanlambao.blogspot.com/2012/07/hot-links-ve-chu-tich-quoc-hoi-nguyen.html) [6.Hot Links vềTổng cục 2](http://quanlambao.blogspot.com/2012/07/hot-links-ve-tong-cuc-2.html) [7.Hot Links vềNội các Chính Phủ](http://quanlambao.blogspot.com/2012/07/hot-links-noi-cac-chinh-phu-dung.html) [8.Hot Links vềchủ quyền](http://quanlambao.blogspot.com/2012/07/hot-links-ve-chu-quyen.html) **9.Hot Links vềPhạm Chí Dũng** [](http://quanlambao.blogspot.com/2012/07/hot-links-ve-vinaline.html) [10.HOT Links vềVinaline](http://quanlambao.blogspot.com/2012/07/hot-links-ve-vinaline.html) **** [11.Hot LinksVikileaks](http://quanlambao.blogspot.com/2012/07/hot-links-vikileaks.html) [12.Hồ sơ Beo HồThị Thu Hồng](http://quanlambao.blogspot.com/2012/07/ho-so-beo-ho-thi-thu-hong.html) [13.Hồ sơ MafiaTàu tại VN](http://quanlambao.blogspot.com/2012/08/ho-so-ve-mafia-tau-tram-be.html) [14.Dân chủ& Đảng phái](http://quanlambao.blogspot.com/2012/08/dan-chu-ang-phai.html) [15.Giớpchóp bu Hà Nội chống tham nhũng?](http://quanlambao.blogspot.se/2012/08/gioi-chop-bu-chong-tham-nhung.html) [16. Các vụ án Ngân hàng khác](http://quanlambao.blogspot.de/2012/09/cac-vu-ngan-hang-lien-quan.html) ** [17. Đấu tranh cho nền dân chủ](http://quanlambao.blogspot.de/2012/09/au-tranh-vi-nen-dan-chu.html) **** [18. Thơ văn](http://quanlambao.blogspot.com/2012/09/a-tho-van.html) [19. Hồ sơ các nạn nhân đại gia](http://quanlambao.blogspot.se/2012/11/a-cac-nan-nhan-ai-gia.html) [20. Giáo dục](http://quanlambao.blogspot.com/2012/11/a-20-giao-duc.html)
## No comments:
Post a Comment

Server: GSE

X-Robots-Tag: all


markdown:
Nhà cầm quyền Nghệ An đang sử dụng tất cả mọi phương tiện có trong tay để đấu tố hội động hai Linh mục An Tôn Đặng Hữu Nam và JB Nguyễn Đình Thục một cách quyết liệt. Trong đó có hệ thống giáo dục của tỉnh Nghệ An. Từ cấp sở cho đến cấp phòng và đi đến tận trường học đã có một chỉ thị và những hành động cụ thể cho chiến dịch đấu tố này.
Giám đốc sở Giáo dục Nghệ An, Nguyễn Thị Kim Chi đã ép buộc học sinh phải đi biểu tình đấu tố cha Nam. Nếu không đi sẽ không cho thi tốt nghiệp, không chuyển cấp hoặc hạ loại hạnh kiểm.
Nguy hiểm hơn, ông Lê Đức Thục, hiệu trưởng trường Trung học phổ thông Nguyễn Đức Mầu đã đấu tố cha Nam trong buổi chào cờ sáng thứ hai đầu tuần trước hàng ngàn học sinh. Trong buổi đấu tố công khai, ông Thục đã quy chụp và dẫn dắt học sinh theo tư duy một chiều, bôi nhọ không chỉ Linh mục Nam mà cả người Công Giáo.
Không dừng lại đó, từ một người thầy dạy chữ, ông Thục đã biến mình thành quan tòa mà công khai tuyên bố trước học sinh rằng cha Nam đã vi phạm điều 88 Bộ Luật Hình Sự và phải trừng trị.
Formosa đã gây ra đại thảm họa môi trường biển cho Việt Nam, khiến ngư dân tại bốn tỉnh miền Trung điêu đứng, tận diệt kế sinh nhai huỷ hoại môi trường sống, khiến người dân phẫn nộ tột cùng. Thế nhưng ông Thục đã không thừa nhận điều đó. Trái lại, ông ta đưa ra một vài nhân vật được coi là bị khiển trách, bị kỷ luật để cuối cùng chốt lại đảng đã và đang làm rất tốt để cho dân tộc, con người Việt Nam được hạnh phúc ấm no.
Sự tuyên truyền của một hiệu trưởng có dã tâm nham hiểm khi đọc một đoạn viết của “giáo gian” tại Cửa Lò, Nghệ An nói xấu Linh mục Nam. Ông Thục muốn nhồi nhét vào đầu học sinh một tinh thần nghi kỵ, chia rẽ, đấu tố của nội bộ Công giáo. Để từ đó hình thành trong đầu các em học sinh cái nhìn không thiện chí về các Linh mục và người Công giáo tại Việt Nam.
Nói về “giáo gian” tại Cửa Lò đấu tố Linh mục Nam và các chức sắc. Ông Nguyễn Long Thanh, năm 2010 ông kết nạp đảng cộng sản và làm chức vụ trưởng phòng tư pháp xã Nghi Quang, ông này được chính quyền xã, huyện ưu ái cho nên ông được thừa hưởng một số lô đất và 2 lô đất ao khổng lồ.
Hiện nay ông Thanh đang làm trưởng phòng tư pháp xã và bên phụng vụ giáo họ Lộc Mỹ. Người dân ở nơi đây nhận xét “ông là một tên cộng nô đội lốt giáo dân để bẩm báo tình hình tôn giáo ở địa phương và làm chó săn cho nhà cầm quyền”.
Nhà cầm quyền Nghệ An đã sử dụng học sinh các cấp đấu tố, kích động xung đột tôn giáo là những việc làm hết sức nguy hiểm cho tương lai của dân tộc. Một mưu đồ, một hiểm độc dần được triển khai, họ chọn những thế hệ trẻ tương lai của đất nước để rồi sau đó là một cuộc chiến xung đột thật sự giữa dân với dân. Với phương châm dân trị dân để kẻ nắm quyền hưởng lợi.
Hệ thống giáo dục của một Tỉnh không xác định được trọng tâm công việc của mình để đào tạo nên thế hệ tương lai của đất nước giỏi giang, thành đạt và nhân văn. Trái lại, luôn luôn nhồi nhét vào đầu các em những ý thức nghi kỵ, đấu tố, mạ lỵ, vu khống. Cây nào thì quả đó. Với hệ thống lãnh đạo giáo dục của một Tỉnh có tư tưởng thù hằn thì thành quả sẽ nhận được trong tương lai là như thế nào? Một xã hội bất nhân, ganh ghét, đấu đá và nghi kỵ lẫn nhau sẽ dẫn đến một đất nước diệt vong.
Chính nhà cầm quyền đang gây họa cho đất nước này. Họ không biết hay cố tình hành động như vậy để rồi họ muốn cái xứ sở này hoang tàn như chính mưu đồ của họ vậy?
Hà Nội 08.05.2017
Paulus Lê Sơn
Nguồn:
[FB Paulus Lê Sơn](https://www.facebook.com/paulusleson.89/posts/460833694264825)

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Server: Apache/2.2.22 (Debian)

Connection: Keep-Alive

Cache-Control: private

Vary: Cookie,Accept-Encoding

Composed-By: SPIP 2.1.23 @ www.spip.net + images(1.0.1), msie_compat(1.0.0), porte_plume(1.7.9), safehtml(1.3.7), vertebres(1.0.0), compresseur(1.0.2)

Content-Type: text/html; charset=utf-8


markdown:
09:50 21/06/2017
09:48 22/06/2017
16:57 22/06/2017
“Muốn tháo gỡ nút thắt cho ngành cá tra, việc này phải bắt đầu từ thị trường, vốn, chất lượng sản phẩm, môi trường; cùng với đó cơ chế chính sách phải mang tính đồng bộ. Trong đó, tháo gỡ khó khăn về vốn vẫn là cốt tử của ngành cá tra hiện nay…” - ông Doãn Tới, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Navico, chia sẻ.
Vốn để sản xuất
Nuôi và chế biến cá tra xuất khẩu là ngành kinh tế mũi nhọn của ĐBSCL. Gần 20 năm qua, mỗi năm kim ngạch xuất khẩu cá tra mang về cho đất nước từ 1,6 - 1,7 tỷ USD, giải quyết gần 100 ngàn lao động có việc làm ổn định. Song, do nhiều nguyên nhân khác nhau, những người tham gia vào chuỗi giá trị của ngành hàng cá tra (nông dân lẫn doanh nghiệp) đều thua lỗ nặng. Để khôi phục lại ngành này, vốn vẫn là vấn đề cốt yếu. “Cơ chế cho vay của ngân hàng hiện nay là phải có tài sản thế chấp. Nhiều năm thua lỗ, tài sản thế chấp của nông dân đã nằm hết trong ngân hàng, vì vậy muốn vay thêm vốn để tái sản xuất thì không vay được. Nhiều người đánh liều, mượn thêm tài sản của bà con dòng họ mang đi thế chấp cho ngân hàng nhưng rồi cũng kẹt ở đó. 2 năm gần đây, tỉnh đưa ra một phương thức mới, cho vay theo chuỗi, trong đó ngành ngân hàng giữ vai trò là “nhạc trưởng” để điều hành “cuộc chơi”. Song, nông dân tham gia chuỗi mới thực hiện được 3 vụ nuôi thì doanh nghiệp đã “cao bay xa chạy”, vì vậy chuyện nông dân cần vốn để khôi phục ngành cá vẫn chưa được giải quyết thấu đáo” - ông Lê Văn Hựu, nông dân xã Bình Thạnh Đông (Phú Tân) bức xúc.
An Giang có 19 doanh nghiệp tham gia nuôi và chế biến cá tra xuất khẩu. Do thua lỗ nhiều năm liền nên đến thời điểm này, số doanh nghiệp còn tồn tại và sản xuất mang tính “cầm chừng” chỉ đếm được trên đầu ngón tay. Để tồn tại, nhiều doanh nghiệp phải chấp nhận phương án vay vốn ngắn hạn để đầu tư vùng nuôi mang tính chất dài hạn. Phương thức đầu tư này rủi ro lớn, nhưng doanh nghiệp vẫn phải làm, vì đã hết cách. “Nhiều doanh nghiệp chế biến cá tra hiện nay đang lâm vào cảnh “bần cùng”. Thua lỗ nhiều năm, doanh nghiệp mang nhà xưởng, dây chuyền sản xuất để thế chấp ngân hàng. Có nhiều trường hợp một dây chuyền cấp đông nhanh (IQF) của nhà máy, mang đi thế chấp cho nhiều ngân hàng để được vay vốn tái sản xuất. Việc làm này tiềm ẩn rất nhiều rủi ro cho ngành ngân hàng…” - ông Trần Văn Nam, xã Vĩnh Thạnh Trung (Châu Phú) bức xúc. Vay vốn nhiều để phát triển sản xuất, doanh nghiệp lẫn người nuôi phải tính thêm tiền lãi ngân hàng vào giá thành sản xuất, vì vậy giá vốn để sản xuất ra 1 kg cá thịt hoặc 1 kg cá file xuất khẩu là rất cao, điều đó khiến sản phẩm rất khó cạnh tranh trong bối cảnh toàn cầu hóa như hiện nay.
Chất lượng sản phẩm
Lâu nay, vấn đề gian lận thương mại trên sản phẩm cá tra file xuất khẩu vẫn chưa được giải quyết một cách rốt ráo. Cụ thể, Nghị định 36/2014/NĐ-CP về nuôi, chế biến và xuất khẩu sản phẩm cá tra đã ra đời nhưng đến nay vẫn chưa được thực thi - dẫu biết rằng nghị định này là một hướng đi tốt để lập lại trật tự, tháo gỡ khó khăn cho ngành cá tra hiện nay. “Không một quốc gia nào mà người tiêu dùng chấp nhận việc bỏ tiền ra mua một sản phẩm kém chất lượng, vì vậy việc này phải sửa. File cá tra rất ngon, vậy mà doanh nghiệp nghe lời các nhà “nhập khẩu dỏm” ở các nước, cho nước lẫn chất phụ gia vào miếng file qua con đường tăng trọng để gian lận thương mại, điều này là khó chấp nhận. Khi phát hiện ra, ai dám can đảm ăn miếng file này? Vấn đề này phải được giải quyết một cách rốt ráo…” - ông Đỗ Văn Nghiệp, Giám đốc Công ty TNHH Thương mại Thủy sản AFA, bức xúc.
Đi kèm với giải quyết vấn đề chất lượng sản phẩm, Nhà nước cần siết chặt việc quản lý môi trường nước. Thực tế hiện nay, tỷ lệ cá sống khi nuôi từ cá bột lên thịt hao hụt rất lớn. Nguyên nhân do môi trường nước bị ô nhiễm rất nặng. An Giang có 2 sản phẩm chủ lực là lúa và cá tra. Người trồng lúa sử dụng vô tội vạ các loại thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) trên ruộng lúa. Nước xả từ ruộng lúa xuống kênh rạch, người nuôi cá lấy nước đó bơm vào ao, vì vậy cá chết hàng loạt trong ao là khó tránh khỏi. “Đã đến lúc ngành Nông nghiệp cần đi vào kiểm soát chặt chẽ hơn nữa các loại thuốc BVTV, chất xử lý ao để cái này không đá cái kia. Thực tế hiện nay, tại các cửa hàng thuốc thú y thủy sản hay cửa hàng vật tư nông nghiệp có quá nhiều loại thuốc, chất xử lý ao khác nhau, khi nông dân xử lý xong thì tất cả đổ xuống dòng sông, người nuôi cá lấy nước đó nuôi cá thì chết rồi… Việc này cần xác lập lại trật tự…” - bà Hồ Thị Cẩm Tiên, nông dân xã Vĩnh Trạch (Thoại Sơn), kiến nghị.
Nguồn: baoangiang.com.vn
Thủy Chung
14:48 17/02/2017
Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu.
Nguồn Fica.vn
Nguồn Investing.com
Vinanet.vn

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Connection: close


markdown:
###
###
[Em xinh đẹp kể chiến tích ](http://vui.us/media/em-xinh-dep-ke-chien-tich-418491.html)
[
những phát minh mang tầm cao mới, ](http://vui.us/media/nhung-phat-minh-mang-tam-cao-moi-416287.html)
[
Ta cùng ghép nhé, để trao tình nồng ](http://vui.us/media/ta-cung-ghep-nhe-de-trao-tinh-nong-158671.html)
[](http://vui.us/user/info/41491.html) ![ Trần Đăng Giang](http://vui.us/images3/user/user-41491-1479269536-582bdca0aef8b.jpg)
![ Trần Đăng Giang](http://vui.us/images3/user/user-41491-1479269536-582bdca0aef8b.jpg)
Cách đây 5 tháng
3
0
Em xinh đẹp kể chiến tích chịch xã giao cho các anh nghe :3 :3 Máu quá #videovui
Xem clip hot, video hài tại VUI.US
**Mẹo:**Không nói tục chửi bậy. Rất nhiều từ bậy bị lọc tự động.
### Xem thử phê không?
-
### Úm ba la xệ xệ xệ...
-
### Ai mới chia tay vào nghe này...
-
### Cảm động, câu chuyện gia đình -_-
-
### Nhảy thế này phối bới bài Lạc Trôi là chuẩn...
-
### Khoe dáng
-
### Girl xinh nhảy kiểu gì cũng đẹp
-
### Thả thính
-
### Thứ 2? thứ 2 là ngày....

WARC-Truncated: length

Server: Apache/2.2.15 (CentOS)

Pragma: no-cache

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0, public

Vary: Accept-Encoding


markdown:
###
###
[Vì một chút vui mà quên đi lịch sử ](http://vui.us/media/vi-mot-chut-vui-ma-quen-di-lich-su-232540.html)
![ Vui.us, haivl](http://vui.us/images/smile/2.gif)
![ Vui.us, haivl](http://vui.us/images/smile/2.gif)
[
[ Góc Xâm Lăng ] Bọn mèo chúng nó đang... ](http://vui.us/media/goc-xam-lang-bon-meo-chung-no-dang-387274.html)
[
Tôi xin giới thiệu: đây sẽ là hiện tượng mới của nền âm nhạc thế giới :))) ](http://vui.us/media/toi-xin-gioi-thieu-day-se-la-hien-tuong-moi-cua-nen-am-nhac-the-gioi-378727.html)
[](http://vui.us/user/info/171.html) ![ Trịnh Đức Hải](http://vui.us/images3/user/user-171-1472857634-57ca0622df42e.jpg)
![ Trịnh Đức Hải](http://vui.us/images3/user/user-171-1472857634-57ca0622df42e.jpg)
Cách đây 1 kiếp
24
0
**Mẹo:**Không nói tục chửi bậy. Rất nhiều từ bậy bị lọc tự động.
### Xem thử phê không?
-
### Cuộc đời thật lắm bất công :3
-
### Đại gia Trung Quốc dùng chim để... xỉa răng...
-
### hình ảnh đẹp của các chú giao thông
-
### Ai đã từng như thế này chưa?
-
### tớ sẽ giúp cậu
-
### Các chế mua bao nhiêu 1 cân
-
### sao mặt em nó buồn thế kia
-
### Bus.rar...


markdown:
Paint.NET là một phần mềm chỉnh sửa ảnh miễn phí dành cho các máy tính sử dụng hệ điều hành Windows.Những tính năng mà nó mang lại thật sự là một cuộc cách tân và đổi mới, giao diện người dùng được thiết kế để hỗ trợ làm việc theo lớp (layers), khả năng undo không giới hạn, những hiệu ứng đặc biệt, cùng với một loạt các công cụ mạnh mẽ và hữu ích khác.
![ ](http://i44.servimg.com/u/f44/16/64/39/14/paint-10.jpg)
Các tính năng chính Paint NET:
- Đơn giản với giao diện người sử dụng thân thiện
- Layers
- Tích hợp những công cụ mạnh mẽ
- Không giới hạn History
- Những hiệu ứng đặc biệt
- Mã nguồn mở và hoàn toàn miễn phí
Tên phần mềm: Paint .NET 3.5.8 9 (Free)
Chức năng chính: Chỉnh sửa ảnh miễn phí và chuyên nghiệp
Dung lượng: 12.3 MB
Pass Download : shareglobal
Link MF : http://www.mediafire.com/?fupv9k1p8fgq5g2
Nguồn : http://shareglobal.5forum.net/t476-topic

X-Content-Type-Options: nosniff

P3P: CP="IDC DSP COR ADM DEVi TAIi PSA PSD IVAi IVDi CONi HIS OUR IND CNT"

Cache-Control: no-cache

Vary: User-Agent

X-XSS-Protection: 1; mode=block


markdown:
Đang truy cập :
13
Hôm nay :
120
Tháng hiện tại
: 9396
Tổng lượt truy cập :
**756340**
- Tăng cường hiểu biết của sinh viên về mô hình trường học mới VNEN. - Rèn luyện cho sinh viên kĩ năng trang trí lớp học theo mô hình trường học mới – VNEN. - Phát huy tính chủ động, tích cực, sáng tạo của sinh viên trong học tập và tham gia các hoạt động trang trí lớp, trưng bày sản phẩm.
- Nâng cao nhận thức cho giảng viên về mô hình tổ chức dạy học VNEN ở tiểu học. - Hướng dẫn cho GV vận dụng mô hình VNEN trong việc tổ chức dạy học cho SV khoa GD TH-MN.

Cache-Control: no-cache, pre-check=0, post-check=0

Set-Cookie: nv3c_Mgjpy_sess=bb2a938e4cd54f9208d316b58c981022911385782; path=/khoathmn/; domain=.websrv2.dthu.edu.vn; HttpOnly

Content-Language: vi


markdown:
## Thông tin
## Tin tức các hãng xe
## Kết nối
## Kinh doanh
# Dạy học nghề sửa chữa xe đạp điện, xe máy điện chọn gói cam kết có việc làm, lương thử việc 4tr. | 2banh.vn | Page 48
Thảo luận trong '
[Xe đạp - Xe đạp điện - Xe điện](forums/xe-dap-xe-dap-dien-xe-dien.106/)' bắt đầu bởi [Xe điện chính hãng](members/xe-dien-chinh-hang.19499/), [9 Tháng chín 2015](threads/day-hoc-nghe-sua-chua-xe-dap-dien-xe-may-dien-chon-goi-cam-ket-co-viec-lam-luong-thu-viec-4tr.31770/).
[](threads/cbr1000rr-2017-abs-chau-au-moi-100hqcnra-ten-trong-ngay.69224/)
![ cbr1000rr 2017 abs châu âu mới 100%,hqcn,ra tên trong ngày](http://s1.cache.2banh.vn/70x70/image/2017/06/mua-ban-xe-moto-pkl-24641-1498408585-594fe6899a9ad.jpg)
[cbr1000rr 2017 abs châu âu mới 100%,hqcn,ra tên trong ngày](threads/cbr1000rr-2017-abs-chau-au-moi-100hqcnra-ten-trong-ngay.69224/)bởi [khoidipa123](members/), 25 Tháng sáu 2017 lúc 23:37 [](threads/yaz-125-dk-22017-xe-hqcn-sang-ten-uy-quyen-tuy-thich-dap-thung-1-chu-odo-268km-moi-keng.69223/)
![ yaz 125 đk 2/2017 xe hqcn sang tên ủy quyền tuỳ thích đập thùng 1 chủ odo 268km mới keng](http://s4.cache.2banh.vn/70x70/image/2017/06/mua-ban-xe-moto-pkl-24641-1498406463-594fde3fcb7db.jpg)
[yaz 125 đk 2/2017 xe hqcn sang tên ủy quyền tuỳ thích đập thùng 1 chủ odo 268km mới keng](threads/yaz-125-dk-22017-xe-hqcn-sang-ten-uy-quyen-tuy-thich-dap-thung-1-chu-odo-268km-moi-keng.69223/)bởi [khoidipa123](members/), 25 Tháng sáu 2017 lúc 23:23 [](threads/me-man-tem-trum-exciter-150-ca-map-nhom-trang-xanh-tai-decal-46.69231/)
![ mê mẩn tem trùm exciter 150 cá mập nhôm trắng xanh tại decal 46](http://s4.cache.2banh.vn/70x70/image/2017/06/me-man-tem-trum-exciter-150-ca-map-nhom-trang-xanh-tai-decal-46-39858-1498413125-594ff84587353.jpg)
[mê mẩn tem trùm exciter 150 cá mập nhôm trắng xanh tại decal 46](threads/me-man-tem-trum-exciter-150-ca-map-nhom-trang-xanh-tai-decal-46.69231/)bởi [havy8101998](members/), 26 Tháng sáu 2017 lúc 01:12 [](threads/thiet-bi-dinh-vi-xe-may-dien-xe-dap-dien-sao-viet-jsc.69226/)
![ thiết bị định vị xe máy điện, xe đạp điện sao việt jsc](http://s4.cache.2banh.vn/70x70/image/2017/06/thiet-bi-dinh-vi-xe-may-dien-xe-dap-dien-sao-viet-jsc-32611-1498411445-594ff1b50e637.png)
[thiết bị định vị xe máy điện, xe đạp điện sao việt jsc](threads/thiet-bi-dinh-vi-xe-may-dien-xe-dap-dien-sao-viet-jsc.69226/)bởi [dinhvihc](members/), 26 Tháng sáu 2017 lúc 00:43
Trang 48 của 330 trang
Quan tâm nhiều
[](threads/sale-manh-po-sc-project-titan-tem-khac-laze.69214/)
![ Sale mạnh pô SC project titan tem khắc laze](http://s3.cache.2banh.vn/70x70/?ext=https%3A%2F%2Fscontent.fsgn2-1.fna.fbcdn.net%2Fv%2Ft1.0-9%2F19399386_1378996145503120_8410381289058566567_n.jpg%3Foh%3D7538d6b5e45660b297219ffdae4a535a%26oe%3D59C63FA0)
[Sale mạnh pô SC project titan tem khắc laze](threads/sale-manh-po-sc-project-titan-tem-khac-laze.69214/)bởi [podoxemay](members/), 25 Tháng sáu 2017 lúc 17:55 [](threads/wave-a-kieng.69193/)
![ Wave A kiễng](http://s4.cache.2banh.vn/70x70/image/2017/06/wave-a-kieng-33522-1498351840-594f08e0bbe40.jpg)
[Wave A kiễng](threads/wave-a-kieng.69193/)bởi [0938342334](members/), 25 Tháng sáu 2017 lúc 08:12 [](threads/ban-gap-lead-2011-nau-canh-gianchinh-chu-17tr-thuong-luong.69194/)
![ bán gấp Lead 2011 nâu cánh gián,chính chủ 17tr(thương lượng)](http://s4.cache.2banh.vn/70x70/image/2017/06/ban-gap-lead-2011-nau-canh-gian-chinh-chu-17tr-thuong-luong-48536-1498354740-594f1434598c8.jpg)
[bán gấp Lead 2011 nâu cánh gián,chính chủ 17tr(thương lượng)](threads/ban-gap-lead-2011-nau-canh-gianchinh-chu-17tr-thuong-luong.69194/)bởi [Minh Tiền123](members/), 25 Tháng sáu 2017 lúc 09:00 [](threads/sh-150i-black-2k13-nhap-khau-y-odo-moi-8-nghin-km.69195/)
![ SH 150i Black 2k13 nhập khẩu Ý odo mới 8 nghìn km](http://s4.cache.2banh.vn/70x70/image/2017/06/ban-xe-sh-43513-1498359870-594f283e8f5e2.jpg)
[SH 150i Black 2k13 nhập khẩu Ý odo mới 8 nghìn km](threads/sh-150i-black-2k13-nhap-khau-y-odo-moi-8-nghin-km.69195/)bởi [Xe máy Hoàng Kiên](members/), 25 Tháng sáu 2017 lúc 10:26
Tin công nghệ nổi bật
[](http://congnghe5giay.com/threads/y-tuong-ba-dao-giup-iphone-co-the-ha-canh-khi-roi.47338/)
![ Ý tưởng bá đạo giúp iPhone có thể hạ cánh khi rơi!](http://s1.cache.2banh.vn/75x75/?ext=http%3A%2F%2Fimore.com.vn%2Fwp-content%2Fuploads%2F2015%2F12%2F31.jpg)
[Ý tưởng bá đạo giúp iPhone có thể hạ cánh khi rơi!](http://congnghe5giay.com/threads/y-tuong-ba-dao-giup-iphone-co-the-ha-canh-khi-roi.47338/)27 Tháng hai 2016 [](http://congnghe5giay.com/threads/cat-s60-chiec-dien-thoai-dau-tien-tren-the-gioi-tich-hop-camera-nhiet.47087/)
![ CAT S60 - chiếc điện thoại đầu tiên trên thế giới tích hợp camera nhiệt.](http://s1.cache.2banh.vn/75x75/?ext=http%3A%2F%2Fimages.techtimes.com%2Fdata%2Fimages%2Ffull%2F209692%2Fcat-s60-with-flir-thermal-camera.png%3Fw%3D600)
[CAT S60 - chiếc điện thoại đầu tiên trên thế giới tích hợp camera nhiệt.](http://congnghe5giay.com/threads/cat-s60-chiec-dien-thoai-dau-tien-tren-the-gioi-tich-hop-camera-nhiet.47087/)19 Tháng hai 2016 [](http://congnghe5giay.com/threads/su-thay-doi-cua-tuong-dai-porsche-911-sau-50-nam.46993/)
![ Sự thay đổi của tượng đài Porsche 911 sau 50 năm](http://s1.cache.2banh.vn/75x75/?ext=https%3A%2F%2Fs3.amazonaws.com%2Fstatic.carthrottle.com%2Fworkspace%2Fuploads%2Farticles%2F911-evo-54411d262727a.jpeg)
[Sự thay đổi của tượng đài Porsche 911 sau 50 năm](http://congnghe5giay.com/threads/su-thay-doi-cua-tuong-dai-porsche-911-sau-50-nam.46993/)15 Tháng hai 2016 [](http://congnghe5giay.com/threads/edelkrone-bo-san-pham-danh-cho-viec-quay-phim-tren-dslr.46883/)
![ Edelkrone - bộ sản phẩm dành cho việc quay phim trên DSLR.](http://s1.cache.2banh.vn/75x75/?ext=https%3A%2F%2Fs1.storage.congnghe5giay.com%2Fimage%2F2017%2F06%2Fedelkrone-bo-san-pham-danh-cho-viec-quay-phim-tren-dslr-26775-1498127787-594b9dab264e6.jpg)
[Edelkrone - bộ sản phẩm dành cho việc quay phim trên DSLR.](http://congnghe5giay.com/threads/edelkrone-bo-san-pham-danh-cho-viec-quay-phim-tren-dslr.46883/)1 Tháng hai 2016

Server: Nhat Nguyet Websphere 12.3 build 3.456.234.2600

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Set-Cookie: 2b_session=8c2d7d2f18f350a6a48d4f231a878058; path=/; domain=.2banh.vn; httponly

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Cache-control: private, max-age=0


markdown:
# Bản tin quốc tế 19.10: Bỉ bắt nghi phạm giữ 15 người làm con tin
Phiến quân IS nói tình hình Mosul vẫn bình thường; Bỉ bắt nghi phạm giữ 15 người làm con tin; Tổng thống Duterte thăm Trung Quốc... Mời quý vị và các bạn theo dõi bản tin Tin Nhanh Quốc Tế số ngày 18.10.

X-Cache: MISS from xCache11-02


markdown:
Nhưng ít ai biết đằng sau thành công của con người kiệt xuất, được mệnh danh là "Einstein của nền văn hóa đại chúng" ấy cũng có những khoảng tối, những thời khắc trầm ngâm rất khác người khi trải qua thời niên thiếu và thanh niên.
Trang
*Flavor Wire *đã tập hợp một số điều đặc biệt và không phải ai cũng biết về nghệ sĩ này, trong đó có khá nhiều chi tiết thú vị. Theo Bob Spitz, tác giả của cuốn * The Beatles : The Biography (Ban nhạc The Beatles: Tiểu sử),* chính Dylan là người đầu tiên đưa bộ tứ huyền thoại của nền âm nhạc Anh biết đến cần sa. Ngoài mối quan hệ thân thiết với ban nhạc đình đám này, ông cũng có mối quan hệ rất tốt với Elvis Presley . Chính vì vậy, sau khi Vua Pop qua đời, Dylan buồn bã tới mức không nói chuyện với ai trong suốt 1 tuần.
Bob Dylan thời trẻ. Ảnh; Flavor Wire
Năm 2009, chủ nhân giải Nobel Văn học 2016 từng bị cảnh sát tại New Jersey bắt giữ sau khi một người phát hiện ra ông cứ đi lang thang gần nhà mình dưới trời mưa.
Ngoài ra, ngay từ thời niên thiếu, dường như Bob Dylan đã bộc lộ khả năng âm nhạc của mình, dù có đôi chút khác người. Năm học lớp 10, Dylan và một số bạn bè khác đã lập ban nhạc để biểu diễn trong chương trình thi tài năng của trường. Tuy nhiên, nghệ sĩ đã bị "hụt" mất lần tỏa sáng này do hội sinh viên đánh giá màn biểu diễn của nhóm ông trong buổi thử giọng quá gây sốc.
Chủ nhân giải Nobel Văn học 2016, Bob Dylan: 'Einstein của nền văn hóa đại chúng'
Bob Dylan là một nhà thơ, ca sĩ kiêm nhà soạn ca khúc, một nhân vật được sùng bái. Dịp Dylan tròn 75 tuổi, nhiều chuyên gia âm nhạc tự hỏi liệu có một người kế nhiệm nào thực sự 'tròn trịa' được như ông?
Trước khi bị đuổi khỏi Đại học Minnesota, Dylan nổi tiếng là người hay trêu chọc bạn bè bằng những trò tiểu xảo trong cá cược để đổi lấy thuốc lá và quần áo của họ.
Khi Dylan gặp mẹ của bạn gái Suze Rotolo, ông còn cả gan nói dối bà rằng mình bị thoái hóa mắt và sau này sẽ bị mù. Trò thử lòng tai hại này khiến ông mất đi lòng tin của "mẹ vợ hờ" mãi mãi.
**Duy An**
Theo
*Flavour Wire*


markdown:
Hull cùng Chelsea bước vào cuộc đọ sức trên sân KCOM với cảnh ngộ bi đát hệt nhau, khi đôi bên đều đã thua thảm trước Liverpool và Arsenal. Chính vì thế, cả chủ lẫn khách đều cực kỳ khát thắng ở trận này, để thoát khỏi cơn khủng hoảng.
*Lối chơi máu lửa của Hull khiến Chelsea gặp không ít khó khăn. (Ảnh: Getty)*
Quyết tâm ấy giúp Hull nhập cuộc tưng bừng, dù bị đánh giá thấp hơn. Trong hiệp 1, đội chủ nhà thường xuyên tạo ra những tình huống sóng gió về phía khung thành Chelsea. Đồng thời, tổ chức phòng ngự kín kẽ, khóa chặt những ngôi sao đắt giá như Diego Costa, Eden Hazard, khiến "The Blues" càng thêm bối rối.
Tuy nhiên, khi cơn choáng váng qua đi, thầy trò Antonio Conte bắt đầu chứng tỏ bản lĩnh và dần lấy lại thế trận. Đến phút 61, Willian đã tỏa sáng với pha cứa lòng cực đẹp, khiến thủ môn David Marshall chỉ biết đứng nhìn, mở tỷ số cho đội bóng thành London.
Càng chơi càng hay, Chelsea liên tục đặt khung thành Hull vào tình trạng báo động, để rồi bàn thắng đến như lẽ dĩ nhiên. Phút 67, sau pha dứt điểm hỏng ăn của Nemanja Matic, Diego Costa chớp cơ hội cực nhanh, tung cú sút hiểm hóc, nâng tỷ số lên 2-0.
*Pha làm bàn cực đẹp của Willian là bước ngoặt, giúp Chelsea cởi bỏ mọi áp lực. (Ảnh: Getty)*
Trong khoảng thời gian còn lại, Hull cố gắng dồn lên, nhưng “lực bất tòng tâm” và không thể làm khó hàng thủ Chelsea. Ngược lại, đội chủ sân KCOM đáng lẽ còn nhận thêm bàn thua, nếu như Willian hay Pedro dứt điểm tốt hơn trong những đợt phản công của Chelsea ở cuối trận.
Kết thúc 90 phút, Chelsea giành thắng lợi 2-0, qua đó tìm lại niềm vui sau những kết quả bết bát, cũng như tạm thời vươn lên vị trí thứ 6 tại Premier League, sau loạt trận tối thứ Bảy. Trong khi đó, Hull tiếp tục chìm sâu trên BXH và chỉ còn cách nhóm cầm đèn đỏ 3 điểm./.
**Đội hình xuất phát:**
Hull: Marshall, Meyler, Davies, Livermore, Robertson, Snodgrass, Henriksen, Clucas, Mason, Diomande, Mbokani.
Chelsea: Courtois, Azpilicueta, Alonso, Cahill, David Luiz, Kante, Matic, Moses, Willian, Hazard, Diego Costa
**Ghi bàn:**
Chelsea: Willian 61’, Diego Costa 67’.
CTV Bảo Long/VOV.VN

X-Cache: MISS from xCache11-01


markdown:
Đại diện Tập đoàn Hoa Sen trao tặng cho quỹ khởi nghiệp ĐHQG TP.HCM.
Năm 2016 được lựa chọn là năm Quốc gia khởi nghiệp. Nhận thức tầm quan trọng của khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo, lãnh đạo Đại học Quốc gia (ĐHQG) TP.HCM đã hình thành ý tưởng về việc thành lập một tổ chức đảm trách việc thúc đẩy hoạt động khởi nghiệp; làm đầu mối trong hợp tác giữa ĐHQG TP.HCM với các cơ quan Nhà nước, TP.HCM và các tổ chức, cá nhân và đặc biệt là sự tham gia của doanh nghiệp.
Với ý thức phát triển đội ngũ nhân sự trẻ, có tiềm năng và ý chí, việc tài trợ cho Quỹ khởi nghiệp ĐHQG-HCM là một hoạt động xã hội mà Tập đoàn Hoa Sen muốn hướng đến thế hệ trẻ, góp phần định hướng cho nền giáo dục Việt Nam, đặc biệt là khơi dậy tinh thần khởi nghiệp đến với các bạn sinh viên luôn có ước mơ hoài bão làm nên nghiệp lớn.
Do đó, ngày 17-10-2016, tại Khu công nghệ phần mềm ĐHQG TP.HCM đã diễn ra Lễ ký kết thỏa thuận hợp tác triển khai Chương trình khởi nghiệp giữa ĐHQG TP.HCM và Tập đoàn Hoa Sen.
Tại buổi lễ, Đại diện hai bên đã ký kết Thỏa thuận ghi nhớ triển khai, đẩy mạnh các hoạt động khởi nghiệp cho sinh viên, giảng viên trẻ của ĐHQG TP.HCM và các trường Đại học trong khu vực thông qua Quỹ khởi nghiệp ĐHQG TP.HCM.
Ngay sau khi ký kết, Tập đoàn Hoa Sen sẽ tài trợ 10 tỷ đồng cho ĐHQG-HCM giai đoạn 2016-2020. Hai bên sẽ thành lập Ban điều hành Quỹ khởi nghiệp để phê duyệt kế hoạch chi tiết và kinh phí hàng năm do Khu Công nghệ phần mềm ĐHQG TP.HCM phối hợp các đơn vị liên quan đề xuất. Bên cạnh đó, Tập đoàn Hoa Sen cũng tài trợ thêm 500 triệu đồng cho dự án khởi nghiệp của nhóm sinh viên Đại học Khoa học tự nhiên, thuộc ĐHQG TP.HCM.
“Quỹ khởi nghiệp ĐHQG TP.HCM” được thành lập với sứ mệnh tạo tâm thế khởi nghiệp cho giới trẻ bằng việc nâng cao nhận thức cho sinh viên về khởi nghiệp; nâng cao năng lực hoạt động khởi nghiệp cho các vườn ươm doanh nghiệp, góp phần phát triển đất nước thông qua tinh thần khởi nghiệp, hành động sáng tạo và thực thi đổi mới.
Hương Dịu

X-Cache: MISS from cache30