text:
PHẬT GIÁO,
RƯỢU VÀ TRÀ
Ở
TRUNG QUỐC TRUNG ĐẠI
James A.
Benn | Thích Nguyên Hiệp dịch
Trung
Quốc cuối
thời trung đại (nhà Đường 唐 618-907)
chứng kiến một sự thay đổi khá nhanh chóng về
những
thói quen uống khi rượu nhường đường cho trà như
là
thức uống được
lựa
chọn của mọi giai tầng
xã
hội. Sự thay đổi không thể được
hiểu rõ
nếu
không
đánh giá đúng
sự
thật rằng các
Phật tử đã
tích cực không chỉ ở trong việc thay đổi
thái độ của dân chúng đối với những chất gây say
nghiện, mà cũng ở trong việc
phổ
biến việc uống trà khắp lãnh thổ
Trung Quốc. Giữa thế kỷ VIII, trà được biết như
là một sản phẩm địa phương của miền Nam
Trung Quốc; nhưng đến cuối thế kỷ IX, nó
trở
thành một
thành phần quan trọng trong kinh tế và
trong đời sống hàng ngày khắp lãnh thổ xứ này
(Lereasa, 1996). Rượu, thứ người ta uống không chỉ vì
thú vui
cá
nhân mà cũng gia cố những mối quan hệ
xã
hội và những
mục
đích
nghi lễ, lần đầu tiên
trong lịch sử
Trung Quốc đối mặt với sự sống còn.
Những
Phật tử và Đạo gia đã có một sự
kết
giao
lâu
dài với trà ở miền Nam, nhưng mãi
cho
đến khi việc
biên soạn Trà kinh (茶經) của Lục Vũ (陸羽
733-804) và việc
phổ
biến uống trà bởi những du Tăng
Thiền tông mà
văn
hóa trà trở nên
phổ
biến
rộng rãi. Trà quan
trọng không chỉ cho việc
duy
trì những thời khóa thiền kéo dài, mà giống như
rượu, nó cũng tạo
cảm
hứng cho các thi nhân và có những dược tính
nổi
tiếng.
Thức uống mới này đã đem lại sự
điềm đạm và
tỉnh táo, và cũng
ảnh
hưởng sâu sắc
hệ
thống
tri
thức và là
phương tiện mà qua đó những
tư
tưởng được đổi trao.
Bởi vì
thái độ và
vũ
trụ quan của người ta thường được kết buộc với
sản phẩm mà họ tiều dùng, vậy ta nên
lần
theo những thay đổi
văn
hóa từ rượu đến trà thông qua những bản văn còn
tồn
tại. Bây giờ
chúng ta sẽ
sử
dụng những văn bản thuộc nhiều thể loại khác nhau
thuộc thời
Trung Quốc trung đại để xem những
tư
tưởng
Phật giáo đã
tác
động và chịu
ảnh
hưởng của sự thay đổi
văn
hóa này như thế nào.
Phật giáo
và trà
Theo một vài cách, có thể
thấy những
thái độ đối với rượu ở
xã
hội đời Đường như một đường ranh mà nó tách
Phật giáo ra khỏi
truyền thống bản xứ: những
Phật tử
phát nguyện không uống rượu và lời
phát nguyện này là phần căn cước của họ.
Thái độ của
Phật giáo đối với trà thì
tích cực hơn rượu. William Ukers ghi chép trong
nghiên cứu
sơ
khởi của mình về trà: “Nền
văn
minh đã sản sinh ra ba
thức uống không cồn quan trọng – chiết xuất của
lá trà, chiết xuất của hạt cà phê, và chiết xuất của hạt
cacao”, và một
tôn
giáo mà ở đó việc không uống rượu được xem là
quan trọng đối với
đời
sống
tâm
linh thì hẳn
tích cực trong việc phát triển trà (Ukers 1935,
xiii).
Chúng ta biết rằng việc
sử
dụng trà
phổ
biến nhanh chóng
đáng kể từ việc
sáng tác Trà kinh
vào
khoảng năm 760 đến việc lần đầu tiên đánh thuế
vào trà vào năm 780; trong một vài thập kỷ nó đã phát
triển từ
thức uống của những người miền Nam và của các
Phật tử thành một nhu cầu hàng ngày và một
thức uống chính khắp lãnh thổ
Trung Quốc.
Vai trò
tôn
giáo trong sự thay đổi này là
rõ
ràng ngay ở nơi
đời
sống của
tác
giả Trà kinh. Lục Vũ là một đứa trẻ
mồ
côi và được một
nhà
sư
nuôi dưỡng (Ceresa 1990, 9-15).
Thời trẻ, ông là một
diễn viên hài, và
tác
phẩm
văn
học đầu tay của ông là một cuốn truyện cười mà
ông sưu tập. Sau
thành công của
tác
phẩm
nghiêm chỉnh hơn về trà, ông
trở
thành hội viên của một nhóm
văn
nhân mà ở đó có sự góp mặt của
thi
Tăng Giao Nhiên (交然 730-799), người có những
tác
phẩm
nổi
tiếng vào thời của mình, mặc dù ông ít được đọc
hơn những thi nhân thời Đường khác. Trà kinh
ảnh
hưởng lớn trong việc
phổ
biến việc uống trà khắp lãnh thổ
Trung Quốc đến độ Lục Vũ được gọi là Thánh Trà và
những người buôn bán trà đã
tạo
tượng ông bằng đất sét (Xin Tangshu, 196.5612).
Từ những
tài
liệu bằng thơ và
văn
xuôi khác nhau giữa và cuối đời Đường,
chúng ta biết rằng trà được phong cho những
ý
nghĩa
văn
hóa và
tôn
giáo quan trọng. Để
đánh giá đúng cách trà được hiểu như thế nào ở
thế
giới trung đại,
chúng ta phải mổ xẻ trên diện rộng những
tài
liệu
văn
học: giới
tinh hoa và
thi
ca
nổi
tiếng, những vở kịch, những chuyên luận, sử liệu
chính thức và
cá
nhân, nhưng văn bản
nghi lễ và những luật tắc của giới
Tăng lữ. Ở lĩnh vực
trao đổi
kiến thức và mỹ học, sản phẩm mới có một sự
ảnh
hưởng
đặc
biệt dễ
nhận thấy. Những buổi tiệc rượu của giới
quý
tộc như là
trọng tâm chính cho việc
trao đổi
tri
thức và
văn
hóa trong giới
tinh hoa đã loại trừ hữu hiệu những Tăng sĩ và
cư
sĩ Phật giáo
mộ
đạo
tham gia bởi vì
giới cấm uống rượu.
Tuy
nhiên uống trà
cho
phép Tăng sĩ và giới
trí
thức gặp gỡ trên cùng lĩnh vực và chia sẻ cùng
những
giá
trị mỹ học.
Chư
Tăng và những
học
giả như vậy
khám phá và
thúc đẩy một nền tảng chung có thể
chấp nhận lẫn nhau và ở trong việc chọn lựa
thức uống mới của họ. Trong khi trà có thể được
trồng trọt với khối lượng đủ cho sự
tiêu thụ ở
phạm vi
tương đối lớn, thì nó được trình bày trong
văn
chương như một sản phẩm khan hiếm
hấp
dẫn những người
am
hiểu. Những bản văn thời Đường về trà xác tín
việc uống trà đem lại
cảm
hứng và
năng lượng
cần
thiết cho cả
sáng tác
thi
ca và
thiền định. Bởi vì sự
xuất hiện của trà song song với việc
xuất hiện một
hình thức
thực hành
Phật giáo mới và
đặc
biệt, cả hai hòa quyện ở
trong sáng tạo
văn
hóa và uống trà được hiểu
đồng nghĩa với Thiền. Trà cũng
ảnh
hưởng việc
biến đổi những danh thắng của
Trung Quốc cả ở giới
quần chúng và tầng lớp
trí
thức. Ở thời trung đại và về sau, những cuộc
hành hương đến những ngôi chùa trên núi mà ở đó
người ta tự trồng trà để uống là rất quan trọng trong
việc
phổ
biến
văn
hóa trà. Một số ngôi chùa
Phật giáo và
đạo
quán của
Đạo
giáo vào cuối thời
Trung Quốc quân chủ đã
sở
hữu những đồn điền
mênh mông và là những ông lớn trong kinh tế
(Robbins 1974, 138).
Những
tài
liệu mà tôi
xem
xét ở đây được rút ra từ những loại khác nhau và
tất cả chúng chạm vào những khía cạnh của việc
chuyển đổi
xã
hội
Trung Quốc từ một
xã
hội mà nó hầu như tập trung chuyên biệt vào rượu
đến một
xã
hội cũng đặt cơ sở trên trà. Song không một
tài
liệu nào trong chúng
mô
tả chuyên biệt điều này; thay
vì
vậy
chúng ta phải ghép
câu
chuyện từ những mảnh rời. Mặc dù những
Phật tử có
thể
không
chủ
ý
chuyển đổi
thói quen uống của vương quốc, họ lại gắn kết
mật
thiết với mọi bước đường.
Phật giáo là
niềm tin chung của nhiều
tác
giả của những tiểu luận về việc không uống rượu
đời Đường và sự giao kết giữa trà và Thiền thì trở nên
quá
mật thiết,
ít
nhất với một số người, đến mức không thể tách rời
– mà theo cách nói
phổ
biến: “Trà và Thiền có cùng một vị (Thiền trà
nhất vị/禪茶一味). Sự
kết
hợp này (nếu
không phải là sự
diễn đạt thật sự) có thể xác định niên đại với
một ít
tin
cậy, tôi nghĩ, vào giữa thế kỷ VIII.
Chắc chắn,
ít
nhất vào cuối thế kỷ XII, những luật tắc của
Thiền Tăng
bao
gồm những
luật lệ mà chúng ghi rõ cách
thực hiện những
nghi lễ trà cho những vị khách
đặc
biệt (Yifa 2002, 129-131).
Mặc dù ta có thể
chắc chắn tiếp cận đề tài
ảnh
hưởng của
Phật giáo vào
văn
hóa uống từ cái nhìn
lâu
dài, nó có thể quan trọng để bắt đầu với một cái
nhìn gần vào một
tài
liệu trung đại
duy
nhất. Bằng
việc làm như vậy,
chúng ta có thể thấy cách một vài người trung đại
đã
tiếp nhận hai
thức uống rượu và trà, và những
giá
trị
văn
hóa và
tôn
giáo gì nối kết
với
nhau.
Một
tranh luận giữa ông Trà và ông Rượu
Trà tửu luận
(茶酒論) mang
hình thức một cuộc khẩu chiến giữa hai nhân vật
là ông Trà và ông Rượu. Mỗi ông
đua
tranh chỉ ra tại sao mình là
thức uống
tốt
hơn, mãi
cho
đến khi bên thứ ba bất ngờ chen vào vũ đài và
chiến thắng cuộc
tranh luận. Cuốn sách
rõ
ràng là một
tác
phẩm
nổi
tiếng nhưng không được
lưu
truyền như dạng một cuốn kinh. Nó
tồn
tại chỉ nhờ cơ may được lưu giữ ở trong một số ít
bản viết tay tìm được từ những hang động
Đôn
Hoàng.
Chúng ta
hoàn toàn không biết gì về
tác
giả của nó, Vương Phu (王 敷), ngoại trừ rằng theo
lời tựa ông là một Hương cống
tiến sĩ (鄉貢進士). Như vậy, ông là một trong số
những người có úy tín ở
Đôn
Hoàng và hầu như
chắc chắn
thông thạo những văn bản quan trọng của
truyền thống
văn
học trung đại. Bản văn ngắn này dường như là
tác
phẩm hiện còn
duy
nhất của Vương Phu, và mặc dù
chúng ta không thể xác định niên đại
một
cách cụ thể, nó cho thấy được
sáng tác
vào
khoảng giữa thế kỷ VIII và cuối thế kỷ X.
Sau lời mở đầu
vắn
tắt mà ở đó
tác
giả đặt ra bối cảnh cho việc
tham gia khẩu luận, ông Trà bắt đầu
tranh luận bằng việc thách đấu:
“Tất cả chư vị, chớ có
om
sòm huyên náo mà hãy lắng nghe ta chút nào! Ta là
thủ lĩnh của hàng trăm thảo dược và là trái tim của mười
ngàn cỏ cây. Ta được gọi là Mính Thảo (茗草), và được đặt
tên là trà. Người ta gửi ta làm tặng phẩm cho
gia
đình của năm tước
(五爵/ngũ tước: 公/công,
侯/hầu, 伯/bá, 子/tử, 男/nam),
và tặng ta làm quà cho
gia
đình vua chúa. Đôi khi ta được dâng lên [triều
đình] và
suốt đời ta hưởng sự hưng vượng và huy hoàng.
Đương nhiên, ta là
ưu
việt và
danh giá, và có cần nói gì khác nữa trong việc
ca
ngợi những
công lao của ta.” (Chen 1963, 274-276).
Chúng ta
hãy
suy nghĩ về việc khai khẩu của ông Trà.
Tuyên bố của ông về sự
ưu
việt trước hết đặt vào
vị
trí cao quý của ông ở trong
thế
giới thảo mọc. Ông là thảo mọc thủ lĩnh, chúa của
cây cỏ. Có lẽ bởi vị thế của mình, trà là một món quà
đắt đỏ mà nó
phù
hợp không chỉ cho giới
quý
tộc mà cũng cho chính triều đình.
Tuyên bố của ông Trà không phải là khoác lác
ngoa ngôn, mà
phù
hợp với những gì những
tác
giả đương thời nói về
giá
trị của trà vào cuối đời nhà Đường. Tuyển tập
Bạch thị lục thiếp (白氏六帖) nói rằng trà thì không
dành cho người
bình dân, mà là một
cống phẩm
thích hợp dành cho một vị
hoàng đế (Bạch thị lục thiếp, 207). Sự thực, mặc
dù việc
am
hiểu trà của các vua chúa phải đầu thế kỷ XI, thì
vào đầu thế kỷ IX, ngay cả những vị vua chúa
du
mục
rõ
ràng là những người say mê trà
Trung Quốc (Ceresa, 1996, 19).
Ông Trà
ban
đầu
tranh luận cho
vị
trí của mình như một món uống
xa
hoa. Mặc dù ông không đề cập nó,
chúng ta biết rằng
vị
trí mà trà có được này
tương đối gần đấy. Đáp trả của ông Rượu, ngược
lại,
nhấn mạnh
vị
trí cao quý cổ xưa của mình, dẫn những tình tiết
quan trọng từ
lịch sử
Trung Quốc vào trong lời
biện hộ của mình:
“Thật là một phát ngôn
lố bịch! Từ xưa
đến
nay, trà bị khinh thị trong khi rượu được
trọng vọng. Sau khi một ly rượu được rưới xuống
sông, binh sĩ của
ba
quân tất cả có thể trở nên túy lúy. Khi các
hoàng đế và vua chúa uống ta, họ trao cho triều
thần của họ [quyền để nói] mà không
sợ
hãi. Khi những quần thần uống ta, họ hô vang
‘[hoàng thượng] vạn tuế!’. Ta được
sử
dụng cho
việc làm nguôi ngoai người chết và
xoa
dịu [tâm
thần] người sống, và ngay cả
thần linh cũng
ưa
thích
mùi
vị
tuyệt hảo của ta. Khi
con
người được
chiêu đãi với rượu và
thức ăn, những toan
tính xấu luôn
vắng mặt. [Khi
con
người] uống rượu, có những cuộc rượu mà nó khai
mở tình
yêu
thương
con
người, sự
công bằng, sự
đúng đắn và trí tuệ!” (Chen 1963, 278-279).
Đáp trả mạnh mẽ của ông
Rượu viện đến một nhóm những đức tính mà bất kỳ những
nhà viết luận cổ đại giỏi nào phải cần có trong việc
viết lách của mình:
tiền lệ
lịch sử, những nguyên tắc cai trị
đúng đắn của vua chúa, và
sức
mạnh
tích cực của
nghi lễ trong việc
duy
trì sự
hòa
hợp của
con
người. Trong khi
hoàn toàn không
nghiên cứu lại những nguồn gốc
thần thoại của rượu, ông
tuyên bố rằng rượu đã là một
diễn viên trong những vỡ kích lớn của
quá
khứ (tham
khảo Poo 1990). Logic cổ đại đưa đến
tranh luận của ông Rượu là rằng bất cứ thứ gì
thuộc về
quá
khứ thì điều đó xứng đáng được
tôn
trọng.
Chúng ta
có thể
suy
luận rằng trong khi trà có thể là một sản phẩm
triều cống
thích hợp thì chính rượu thực sự
cho
phép vương triều
thực hiện
chức năng. Một mặt, ông Rượu cho rằng những người
trị vì dễ nghe theo lời
can
gián từ triều thần của họ nếu họ uống rượu. Mặt
khác, chính những vị triều thần ấy cần rượu để nâng ly
chúc mừng
sức
khỏe
hoàng đế của họ và nhờ vậy
thể
hiện
công khai
lòng trung thành của mình.
Tuyên bố
liên quan đến việc dễ
tiếp nhận của
hoàng đế đối với sự
phê
bình có thể chỉ là một
hy
vọng chung chung, nhưng
chắc chắn có những
trường hợp uống rượu
chúc mừng
hoàng đế ở
phạm vi lớn được nhiều người biết đến. Ví dụ, khi
hoàng đế
Cao
Tổ (高祖, 206-195 tr.TL)
phục hồi lại phẩm cấp ở trong vương quốc, tất cả
những quần thần của ông đã chúc rượu mừng
sức
khỏe ông suốt một ngày (Shiji, 99.2720; Poo 1990,
15).
Đáng nói là, ông Rượu đã
có một sự khẳng định mạnh mẽ về tầm quan trọng của rượu
trong
nghi lễ đối với người chết. Việc
sử
dụng rượu ở trong ngữ cảnh
nghi lễ là được
chứng nhận ở trong những nguồn
tài
liệu cổ nhất mà
chúng ta có, và việc
thực hành
tiếp tục được
duy
trì ở trong thời trung đại. Trong những bản
chữ
viết sấm truyền trên xương, rượu cho thấy là chất
lỏng
duy
nhất – cùng với một số tế lễ muông thú – được
dâng cúng lên
thần linh và
tổ
tiên (Poo 1990, 17). Đối với những
gia
đình thời trung đại, rượu là một thứ
cần
thiết cho việc
thực hiện đúng những
nghi lễ đối với
tổ
tiên. Điều đang nói là ông Rượu
rõ
ràng nối kết
sức
mạnh làm nguôi ngoai người chết và khả năng làm
khuây khỏa người sống. Nếu
chúng ta
suy
nghĩ cách rượu được
sử
dụng ở
Trung Quốc
truyền thống (và
thực ra ở những
nơi
khác) để gia cố những mối quan hệ
xã
hội và tạo ra một
ý
nghĩa của
cộng đồng,
rõ
ràng rằng hai khía cạnh này
liên quan
mật
thiết không chỉ về mặt
lý
thuyết mà cũng ở trong
thực tế.
Về những “cuộc uống” mà
ông Rượu đề cập ở cuối đoạn trích ở trên, điều này thì
phổ
biến ở
Trung Quốc đời Đường, cho dù chúng có
thể
hiện “tình
yêu
thương
con
người, sự
công bằng, sự
đúng đắn và trí tuệ” như ông ta
tuyên bố hay không thì vẫn còn là một câu hỏi bỏ
ngỏ. Thêm vào những bản văn về uống rượu,
chúng ta biết từ những đồ vật đời Đường rằng,
rượu,
văn
chương và
luận đàm tao nhã thường được
kết
hợp. Nhiều trong số những điểm
đặc
biệt của những tiệc uống của giới
quý
tộc được chọn phỏng theo những phong tục của
những
triều đại sớm hơn. Những trình bày
văn
chương và
sáng tác
thi
ca tự phát là kiểu của thời ấy. Như Donald Harper
ghi chú trong
nghiên cứu của mình về sách
Đại
học, nhiều trong số những
luật lệ của những tiệc uống của nhà Đường bị đánh
mất bởi nhà Tống, có lẽ thú vui của uống được cho là ít
sức
mạnh ở trong
xã
hội
quý
tộc thời
hậu
Đường.
Tác phẩm
đời nhà Đường
duy
nhất còn
tồn
tại về những tập quán uống rượu là một
kiệt tác của
tác
giả Hoàng Phủ Tùng (皇甫松) thế kỷ IX, Túy hương
nhật nguyệt (醉鄉日月) (Edwardes 1937), 191-192).
Tác
phẩm của Hoàng Phủ Tùng
bao
gồm
lời
khuyên hữu ích như cách xây một “Lầu say” (Túy
lâu/醉樓). Nhu cầu để
thực hiện một kiến trúc gỗ cao mà ta có thể trèo
lên để
thưởng thức
quang cảnh và trốn khỏi
thế
giới
trần tục mà không phải
phiền phức trèo lên một ngọn núi có thể cho thấy
sự
kiên trì của một số mỹ
từ
pháp cổ xưa về sự tưởng tượng ở trong môi trường
của giới
quý
tộc sành điệu đời nhà Đường. Bất luận thế nào,
như ông Rượu cho ta thấy, trong thời trung đại những
chức năng
nghi lễ của rượu là không tách rời những thú vui
xã
hội của nó.
Đoạn
tiếp theo của
tranh luận của ông Trà được đặt cơ sở trên sự
khan hiếm và giá cả của trà như một mặt hàng
xa
hoa: ông nói rằng người ta
vượt qua những rặng núi để thu hái nó, họ mua
nô
lệ chỉ để làm việc cho những đồn điền trà của họ
và họ chứa bột trà quý ở trong những hủ đựng bằng vàng
và bạc (Chen 1963, 279).
Phương tiện vận chuyển của những
thương nhân trà thì chất đầy trà mà chúng tạo nên
cảnh tượng quá náo nhiệt (Chen 1963, 280). Lại
nữa, ông Trà dường như là đang khăng khăng rằng ông là
ưu
việt trên những cơ sở thuần kinh tế. Nói cách
khác, trà nên được
xem
như một sản phẩm quý bởi vì nó là độc nhất. Chính
giá
trị vốn có của trà mà khiến người ta thu hái nó,
trồng nó và chuyển nó đi khắp vương quốc.
Ông Rượu
đáp
lại sự náo nhiệt của việc buôn bán trà thời trung
đại với tên gọi của những loại thuốc bổ chữa bệnh
nổi
tiếng, những thứ rượu mà nó dành riêng cho những
người
bất
tử, hay những vị
hoàng đế, và rượu mà nó khiến Chúa Triệu (趙) say
trong ba năm. Ông lặp lại
tuyên bố về
vai
trò
xã
hội của rượu, nói rằng nó được biếu cho
xóm
giềng để
thể
hiện sự
lịch thiệp và
phục vụ tại doanh trại
chỉ
huy của một đạo quân để
giải quyết những sự bất đồng và hơn nữa việc
sử
dụng này được
chứng nhận từ xa xưa. Đối với điều này, ông Trà
đáp
lại:
“Tôi, Mính Thảo, là
trái tim của mười ngàn cây cỏ. Tôi hoặc là trắng như bạc
hoặc là vàng như vàng. Những Tăng nhân
nổi
tiếng, những vị
Trưởng lão (bhadanta) và những
ẩn
sĩ ở trong những ngôi chùa tất cả uống tôi trong
khi
giảng đạo, vì tôi có thể có thể xua đi sự
uể
oải và
mệt
mỏi. Trà được dâng lên
Phật Di Lặc và hiến cúng cho Bồ-tát
Quán Thế Âm. Hơn một ngàn hay thâm chí mười ngàn
kiếp, những Đức
Phật khác nhau đều
ưa
thích tôi. Rượu có thể gây nên sự đổ nát và ly
tán
gia đình [và khiến
con
người] làm nhiều điều
dâm
dật và suy bại.” (Chen 1963, 280).
Trong đoạn này,
Phật giáo
liên quan
mật
thiết với trà trong một số cách. Ông Trà nhắc lại
tuyên bố về trà là thủ lĩnh trong số các cây cỏ,
và
giá trị vốn có của trà như được phản ánh ở trong
sự giống nhau
bề
ngoài của nó với những kim loại quý là vàng và
bạc.
Tiếp theo, ông quy một vài
chức năng
đặc
biệt cho trà – nó giúp cho những Tăng nhân
tỉnh táo, và nó là một
thức uống
đặc
biệt
thích hợp để dâng cúng chư Phật và chư Bồ-tát.
Chứng cứ văn bản đối với
việc làm này ở đời Đường đã
chứng minh sự hiếm hoi đáng
kinh ngạc, mà
chúng ta có món đồ trà bằng bạc mà nó được
hoàng gia nhà Đường hiến cúng cho chùa
Pháp Môn (法門寺) và được khai quật từ hầm mộ
di
tích vào những năm 80 thế kỷ trước. Chứng cứ vật
thể cho thấy rằng trà được
sử
dụng như một vật phẩm dâng cúng vào đời Đường. Về
khả năng của trà có thể xua đi sự
buồn ngủ và tính
thiết thực của nó
cụ
thể đối với các Tăng sĩ, những phẩm chất này đã
được ghi chép bởi người
quan sát sớm nhất về trà như là
thức uống của
quốc gia chứ không phải là một đặc sản địa
phương. Chính
trong suốt
thời kỳ Khai Nguyên (開元 713-724) mà mối
liên hệ giữa những vị
Thiền Tăng và trà được
thiết lập. Trong “Ghi lại những điều mắt thấy
tai nghe” (Record of Things Seen and Heard) của Feng
chúng ta thấy:
“Những người miền Nam
thích uống [trà], nhưng
ban
đầu ít người miền Bắc uống nó. Vào thời Khai
Nguyên có
Pháp sư
Hàng Ma (降魔) của chùa Linh Nham (靈巖寺) trên núi
Thái Sơn (泰山). Ông năng nổ
truyền bá giáo pháp Thiền. Trong
nghiên cứu về Thiền, ông
nhấn mạnh việc không ngủ nghỉ, và cũng không ăn
vào buổi tối.
Vì
vậy ông
cho
phép tất cả [những
đệ
tử của ông] uống trà. Dân chúng noi theo họ, và
khắp nơi người ta đun và uống [trà].” (Fengshi wenjian
ji, 6.46;
tham chiếu Kieschnick 2003, 267).
Theo
tài
liệu
hiện hành này trà
rõ
ràng là một sản phẩm mới ở miền Bắc mãi
cho
đến khi một vị
Thiền Tăng bắt đầu
đam
mê uống trà như là
đạo
giáo của mình.
Quay trở lại
biện luận của ông Trà: ông
liên kết những
lợi
ích của trà
với
nhau – mà ông nghĩ theo những
thuật ngữ
Phật giáo – với bắt đầu việc
tranh luận của ông
chống lại rượu (rượu là có hại đối với
đời
sống
gia
đình), mà
chúng ta sẽ thấy ông
triển khai bên dưới.
Ông Rượu
phản đối – có lẽ trong việc đáp trả
tuyên bố trước đây của ông Trà về
giá
trị
thực chất của việc uống – rằng trà trong
thực tế là một sản phẩm rẽ tiền khi
so
sánh với rượu. Ông nói rằng một bình trà lớn giá
chỉ ba tiền. Ông
tiếp tục
nhấn mạnh sự cổ xưa cao quý của rượu và việc
sử
dụng của nó ở trong những đại yến tiệc và những
cuộc vui chơi trong
quá
khứ. Ông nói, không có người nào muốn
ca
vũ chỉ vì một tách trà. Do đó, có lẽ phần nào
ngạc nhiên, ông tập trung vào
sức
khỏe
liên quan đến những khía cạnh của trà. Ông
cảnh báo những
hậu
quả tệ hại của việc
lạm
dụng trà:
“Uống trà chỉ khiến đau
lưng. [Nếu ai] uống quá nhiều, họ sẽ bị bệnh bao tử. Nếu
ai uống một tách trà một ngày, bụng của người ấy sẽ
giống
y
như một cái trống. Nếu ai uống trà trong ba năm,
người ấy
chắc chắn có [tướng
mạo] của một con ếch và kết quả bị trướng bụng.”
(Chen 1963), 281).
Mặc dù trà xanh hầu như
được
mọi
người xem là tốt cho
sức
khỏe ngày nay, nó dường như rằng vào đời Đường,
ông Rượu không phải là người
duy
nhất
tuyên bố chất uống mới này như là một
thức uống tiềm tàng nguy hiểm. Đại Đường tân
ngữ (大唐新語) cho
chúng ta biết rằng Vô Quýnh (毋煚 cuối thế kỷ VIII)
đã viết “Lời tựa
chống lại việc uống trà”, ở một thời điểm nào đó
vào thời Khai Nguyên. Mặc dù
tác
phẩm đáng tiếc là không còn
tồn
tại, một bản
tóm
tắt còn sót lại bắt đầu thế này:
“[Trà] xua đi những
uể
oải, nhưng
lợi
ích kéo dài chỉ có một ngày
duy
nhất và chỉ là tạm thời. Nó làm
suy
yếu khí (氣) và
xâm
phạm tinh (精),
vì
vậy
sự
tích tụ gây hại cho cơ thể thật sự to lớn. Nếu
[người ta] có được sự
cải
thiện nào đó [nơi
sức
khỏe] của họ thì họ quy điều đó là do
sức
mạnh của trà, nhưng nếu có một số hiểm họa, họ
không nói đó là khiếm khuyết của trà.
Phải chăng rằng khi cơ may cận kề thì dễ dàng
nhận ra nó, nhưng khi
rủi
ro đến thì không ai [dám] nhìn nó
hay
nói về nó?” (Da tang xinyu, 11.166; Taiping
guangji, 143.1028).
Mặc dù Vô Quýnh và ông
Rượu quy những
triệu chứng phần nào khác nhau cho ông Trà, họ
đều mãnh mẽ trong việc
mô
tả của mình về trà như là một chất
độc
hại.
Khi cuộc chiến
tiếp tục, ông Trà lại kiêu hãnh về
danh tiếng và
vận
may của mình và sau đó tấn công vào ông Rượu với
những
buộc tội về những
ảnh
hưởng gây say nghiện của
thức uống mạnh:
“Ông Rượu, ông làm cho
người ta say nghiện và
loạn trí. Sau khi uống rượu, người ta trở nên lắm
lời.
Trước mặt bàn dân
thiên hạ trên đường,
ít
nhất bảy trong mười người uống rượu thì đều
trở
về nhà trên lưng [bạn của họ].”
(Chen 1963, 281).
Ông Rượu đẩy việc
tranh luận ra khỏi việc say nghiện và
kiên định xoáy vào lĩnh vực
văn
hóa, quay lại
chủ
đề
lịch sử và
nghi lễ. Ông
tuyên bố rằng những
lời
nói truyền từ xa xưa xác tín rượu có khả năng
nuôi dưỡng
đời
sống, xua tan
lo
lắng và tu bồi
trí
tuệ. Ông lập lại khẳng định của mình rằng trà có
giá rẽ hơn rượu (ba tiền có năm chén trà trong khi bảy
tiền chỉ được nửa ly rượu). Rượu cần cho việc
tiếp đãi
lịch thiệp những vị khách của ta. Ông nói thêm
rằng rượu là quan trọng cho việc
thực hiện đúng
âm
nhạc tại những
buổi lễ đất nước: “Nếu [những nhạc sĩ] uống
trà suốt buổi sáng, họ [sẽ không] dám chạm vào nhạc cụ
của họ dù chỉ chỉ một chốc.” (Chen 1963, 282).
Ông Trà
kết
luận
tranh luận của mình bằng việc chỉ ra một vài hành
xử
con người
liên quan đến say rượu. Ông nói rằng người ta
không đến cửa hiệu rượu
cho
đến khi họ 14 hay 15 tuổi (có lẽ hàm ý rằng rượu
là một
sở
thích do
thói quen). Ông đề cập đến
câu
chuyện
Phật giáo về con chim
Sinh Sinh (生生, Jivajivaka) mà nó
mất
mạng bởi vì rượu. Ông kháng cự cáo buộc rằng trà
gây nên bệnh tật và nói thêm rằng chính rượu gây nên
những bệnh tật. Trích dẫn ví dụ khác từ
Phật giáo, ông đề cập đến
A
Xà Thế (Ajātaśatru), hoàng thái tứ nối ngôi của
Ma-kiệt-đà vào thời
Đức
Phật và con trai của vua
Bình Sa Vương (Bimbisāra), người đã
sát
hại
cha
mẹ của mình vì rượu.
Ông nói, bởi vì rượu mà
Lưu
Linh (劉伶, 265 TL) đã say túy lúy trong ba năm.
Lưu
Linh là một vị
thánh hiền trong bảy vị
thánh hiền (thất
hiền) của
rừng Trúc (Trúc
lâm) và
tác
giả của bài thơ
nổi
tiếng Tửu đức ca (酒徳歌).
Cuối cùng, ông
kết
luận với những ví dụ
quen thuộc hơn. Ông nói, người say rượu
chắc chắn chung cục
bị
bắt giữ:
“Tòa án sẽ
yêu
cầu ông ta trả một số tiền phạt.
Gông cùm lớn gông cổ ông ta và xà gỗ đặt lên lưng
ông ta. Sau đó ông ta sẽ
đốt
hương [hứa]
từ
bỏ rượu. Ông ta sẽ niệm danh xưng
Đức
Phật và
cầu
xin
Ngọc Hoàng
thứ
tha.”
(Chen 1963, 283).
Ông Trà cho thấy đã đánh
mạnh với một
thông điệp mà nó
kết
hợp việc uống trà với không uống rượu. Nhưng
cuối cùng cả ông Trà và ông Rượu không ai dành
chiến thắng. Sự việc được
giải quyết bởi việc
xuất hiện của ông Nước, người
tuyên bố sự
ưu
việt của mình như là một trong
Tứ
đại (đáng chú ý là ông đề cập đến khái niệm
tứ
đại của
Phật giáo chứ không phải
ngũ
hành theo
truyền thống bản xứ) và là nguồn của cả rượu và
trà. Ông ấy
vô
cùng
kiêu ngạo:
“Tôi còn không cho mình
là có
năng lực và
thiêng liêng, vậy những gì
cần
thiết ở đây để hai vị
tranh luận về phẩm chất của mình? Từ bây giờ trở
đi, hai vị phải
thân thiết và
cộng tác
với
nhau, để những cửa hiệu rượu sẽ được phát đạt,
trong khi tiệm trà sẽ không túng quẩn…, và nếu người ta
có đọc bản văn nay sẽ không ai bị điên lên với rượu hay
trà!” (Chen
1963, 284).
Uống và việc
sử
dụng nước trong
nghi lễ ở
Trung Quốc trung đại là một đề tài
hấp
dẫn, nhưng điều đó đưa
chúng ta ra quá xa khỏi đây. Thay
vì
vậy,
chúng ta cần khảo sát ngữ cảnh mà ở đó cuộc chiến
giữa trà và rượu hình thành nên.
Phật giáo
và rượu
Trong Trà tửu luận,
Phật giáo đứng phía sau nhiều cuộc
tranh luận mà ông Trà
sử
dụng
chống lại việc uống rượu. Bây giờ
chúng ta hãy
xem
xét cơ sở của một vài
quan điểm
Phật giáo này. Những phát ngôn
chỉ
trích việc uống rượu
quá
độ có thể
tìm
thấy trong kinh sách
Nho
giáo nhưng khái niệm bao quát hơn về “không uống
rượu” ở
Trung Quốc trung đại thì hầu như có khả năng là
một nguồn
cảm
hứng
Phật giáo.
Chúng ta có thể
xem
xét
quan điểm này từ ba điểm: (1)
thế
giới quan; (2)
giới luật; và (3)
thực tiễn. Với “thế giới quan”, tôi muốn nói
những
vấn
đề như những
giá
trị được
gán
cho rượu và cho sự say xỉn ở
Trung Quốc trung đại. Từ những loại
hoạt động và giáo thuyết gì mà những Tăng sĩ và
cư
sĩ Phật giáo tránh xa việc uống rượu? Có
giá
trị
tích cực được quy cho rượu thật sự ăn sâu trong
văn
hóa
Trung Quốc
hoàn toàn bị
chống lại bởi việc
truyền bá Phật giáo? Về “giới luật”,
chúng ta sẽ xem cách những
giới luật
Phật giáo
chống lại việc
tiêu thụ những chất gây say được định rõ trong
kinh sách. Trong
thực tế,
chúng ta sẽ thấy rằng
biện luận của kinh sách
Phật giáo không phải luôn
liên quan đến
thực tế
đời
sống ở trong một
tự
viện trung đại.
Để
xem
xét những
vấn
đề này
chúng ta có thể cần đến một
phạm vi rộng các nguồn: chương về rượu và thịt
từ
bộ
Pháp uyển châu lâm (法苑珠林) của
Phật giáo Trung Quốc vào thế kỷ VII và những kinh
sách
Phật giáo khác; bài thơ của một
cư
sĩ
Phật tử; một bản văn về hành xử
đạo
đức; và những ghi chép về
tự
viện và những tổ chức
cư
sĩ
Phật tử từ
Đôn
Hoàng.
Những
giá
trị
tích cực của rượu ở
Trung Quốc trung đại
Mặc dù rượu
rõ
ràng góp phần vào
lịch sử
văn
hóa phương Tây, thì hầu như ở phương Tây không có
một nhóm được
xem
như những
anh
hùng
văn
hóa được
quý
trọng như “bảy vị
thánh hiền ở rừng Trúc” (Trúc
Lâm thất hiền), mà đối với họ việc suốt ngày say
xỉn thì hầu như là một sứ mệnh
thiêng liêng. Cũng không có một bản văn mà nó
tương tự như điều mà ta có thể gọi là “chủ
nghĩa không tưởng về rượu” như
tác
phẩm Túy hương ký (醉鄉記) của Vương Tích
(王績). Trong
văn
học
Trung Quốc đầu thời trung đại, có một sự
kết
hợp giữa việc say rượu và
tự
do
tinh thần. Như được
lưu
ý nơi
thảo luận của
chúng ta về Trà tửu luận, rượu được
sử
dụng trong việc
truyền thông với
thế
giới ngoài
con
người, nó là một
thành phần
cần
thiết của
nghi lễ
quốc gia, và cũng được
yêu
cầu tại những
nghi lễ như cưới hỏi,
chào đời hay tang ma. Rượu được dâng cúng đến mức
thần linh
trở
thành
say
khướt (Mao, 209). Ngay ở trong
ngôn ngữ
tương đối
tinh tế của
thi
ca thời Đường,
chúng ta bắt gặp
tiếng vang
đặc
biệt của loại say rượu shaman mà nó thuộc một
biểu hiện sớm hơn nhiều
đời
sống
tôn
giáo của người
Trung Quốc (Schafer 1977, 136). Những nhà thơ
chẳng hạn như
Vương Duy (王維701-761) và
Bạch Cư Dị (白居易,772-846) mà họ
rõ
ràng là những
tín
đồ thuần tín
Phật giáo cũng đã viết nhiều bài thơ về thú vui
của việc uống rượu.
Bạch Cư Dị
đặc
biệt
thường xuyên
tán
dương cả rượu và việc say rượu, mặc dù ông cũng
viết nhiều về trà.
Ở
Trung Quốc trung đại, nhà nước đóng một
vai
trò quan trọng trong
nỗ
lực
kiểm soát việc sản xuất hay
tiêu thụ rượu, mặc dù ít nhiều không thể
đánh giá được những
biện pháp này. Ngoài một vài chỉ dụ được
hoàng đế
Cao
Tổ
ban
hành vào năm 619 và Túc Tông (肅宗 756-762) vào năm
758, hầu như những
luật lệ
liên quan đến rượu mà chúng được
ban
hành
trong suốt đời Đường là
chính yếu
liên quan đến việc đánh thuế vào rượu, và
duy
trì sự
độc
quyền về rượu của nhà nước. Sự thực, những vị
hoàng đế đời Đường dường như đã làm nhiều thứ để
cổ xúy việc uống rượu hơn là
hạn
chế nó. Những
lễ
hội uống rượu
công cộng lớn được gọi là Bô (酺), mà nó có nguồn
gốc ở nhà Hán, đã được
phục hồi dưới thời nhà Đường để tổ chức
ăn
mừng những chiến
thắng quân sự, hay việc
chào đời của một vị
hoàng thái tử (Schafer 1965, 130-34).
Nếu những thi nhân, chẳng
hạn như bảy vị
hiền nhân ở
rừng Trúc và những người nối gót họ về sau, đã
tách họ ra khỏi những người mà về
phương diện chính trị là đầy
quyền lực bằng việc
say
đắm vào việc uống rượu mạnh và dùng thuốc phiện,
những
Phật tử nói chung
phân biệt họ bằng việc
kiểm soát có nguyên tắc về những gì họ ăn và
uống. Ở
xã
hội
quý
tộc của
Lục
Triều và đời Đường, rượu đã
hoạt động không chỉ như chất bôi trơn và
cảm
hứng
xã
hội, mà cũng
cung cấp một lĩnh vực chung về sự tương tác dành
cho những người đàn ông có học (và hiếm hơn, dành cho
những
phụ
nữ có học). Chính từ khía cạnh này mà những
Phật tử có lẽ thấy họ bị ngăn cách bởi
ảnh
hưởng của
giới không uống rượu của họ.
Thái độ của những
Phật tử đối với rượu có thể khiến họ
chống lại những
giá
trị
văn
hóa phi
Phật giáo hơn, tức là,
thái độ của họ đối với
tình dục, thịt,
ca
vũ - những thứ cũng bị
giới luật ngăn cấm.
Giới luật,
rượu và say rượu :
Quan điểm
Phật giáo
Mặc dù bất kỳ sự
công kích nào về rượu
trong suốt thời nhà
Đường chính yếu đến từ phía
Phật giáo, ta không nên
hoàn toàn loại trừ những
quan điểm
tôn
giáo và
tri
thức khác – chẳng hạn như của
Đạo
giáo.
Sự
thật rằng Tư Mã Thừa Trinh (司馬承禎 647–735) và
Thượng Thanh (上清), đạo trưởng và
cố
vấn của
hoàng đế
Huyền Tông (712-755),
cảnh báo
chống lại rượu ở trong Tọa vong luận
(坐忘論), nhưng nhiều bản văn khác của
Đạo
giáo đề nghị
tiêu dùng rượu một cách
điều độ. Việc
tìm
kiếm một bộ sưu tập
đại
diện chẳng hạn như Vân cấp thất bộ chi anh
(雲笈七部之英) – một
tài
liệu sưu tập đời Tống về những nguồn
tài
liệu sớm nhất – không
cung cấp bằng chứng về bất kỳ sự
chỉ
trích
liên quan và được chứng thực
rộng rãi nào về uống rượu ở trong những nguồn
tài
liệu
Đạo
giáo giống như điều được
tìm
thấy ở trong
tài
liệu
Phật giáo. Những cấm đoán của
Đạo
giáo về rượu thường dường như là sự
mô
phỏng những mô thức
Phật giáo.
Việc cấm uống những chất
gây say nghiện là cơ bản đối với việc
thực hành
Phật giáo khắp
thế
giới. Giới
chống lại việc uống rượu là một trong
năm
giới mà người
cư
sĩ
tại
gia tuân giữ (優婆塞五戒, upāska pana śila): không
sát
sanh, không
trộm cắp, không
tà
dâm, không
nói
dối và không uống
thức uống gây say. Nó cũng là một trong
mười giới mà một vị Sa-di
thọ
trì, một trong 48 giới Bồ-tát, cũng như một trong
những
giới luật dành cho Tỳ-kheo. Theo Prātimokṣa,
việc một Tỳ-kheo
sử
dụng
thức uống gây say được xếp vào tội pātayantika
(ba-dật-đề).
Tuy
nhiên, có bằng chứng cho thấy rằng
Trung Quốc thế kỷ XV có một vài băn khoăn về cả
cách
giải quyết và
tiêu dùng rượu mà nó muốn
luật lệ này được
giải thích khắt khe hơn có lẽ được
mong đợi.
Sự
thật rằng người
tại
gia cũng
phát nguyện không uống rượu mà nó dường như là
nguyên nhân của những
vấn
đề
liên quan đến sự phân loại sự
phạm tội uống rượu. Nhưng cho thấy rằng khái niệm
kiêng cử rượu không có lai lịch bản xứ, nó có lẽ không
ngạc nhiên rằng
giới kinh
chính yếu nhằm vào người
cư
sĩ và sinh ra ở
Trung Quốc tạo nên một
vấn
đề lớn về nó như vậy.
Rượu ở trong
Pháp uyển châu lâm
Pháp uyển châu lâm
(法苑珠林) của
Đạo
Thế (道世 600-683) là một nguồn
tài
liệu
hấp
dẫn, những đã không được
sử
dụng đầy đủ cho việc
nghiên cứu
Phật giáo đời nhà Đường và
lịch sử
xã
hội. Nó là bộ “bách khoa từ điển”
Phật giáo lớn nhất và đầy đủ nhất còn
tồn
tại trong kho tàng kinh sách
Trung Quốc. Chương thứ 93 của nó
miêu tả đầy đủ nhất về
thái độ của
Phật giáo Trung Quốc đối với
vấn
đề uống,
ít
nhất như chúng được hiểu bởi một vị Tăng cuối thế
kỷ VII mang khuynh hướng
học
thuật. Chương này cũng
xuất hiện trong tập 17 của bộ sách 20 tập của
Đạo
Thế là
Chư
kinh yếu tập (諸經要集). Chương được đặt tên là
“Tửu nhục phiên” (酒 肉萹) mặc dù trong
thực tế hai
chủ
đề được xem
hoàn toàn tách rời. Nó
đối
chiếu nhiều
tài
liệu kinh sách và đưa ra một ngữ cảnh cho việc
giải thích những
lời
nói của những nhà
chú
giải khác về giới
chống lại rượu.
Đạo Thế
miêu tả rượu như là “con đường dẫn đến sự bất
nghiêm và lười nhác”. Ông nói rằng những
Thánh Tăng biết rằng rượu là
nguyên nhân của khổ đau và do đó
từ
bỏ việc uống rượu và tránh xa những người say
rượu.
Tuy
nhiên, việc uống rượu là điều
cần
phải được
xem
xét ở trong ngữ cảnh, và có những thời điểm khi
“nhờ việc uống rượu ta tránh một sự
phạm tội lớn hơn”.
Đạo
Thế trích dẫn ở đây một vài đoạn
liên quan từ
Vị
tằng hữu nhân duyên kinh (未曾有因緣經). Trước hết,
thái tử Kỳ-đà (Jeta/祇陀)
than phiền với
Đức
Phật rằng trong
năm
giới ông thấy
giới không uống rượu là khó giữ và ông sợ rằng
mình có thể
phạm tội. Ông
giải thích rằng
sự
thật ông đã uống rượu với một vài vị đại thần của
triều đình, nhưng rằng ông
giữ
giới trong tâm trong khi làm như vậy.
Đức
Phật
an
ủi ông và nói rằng nếu
mọi
người giống như ông, sẽ không có
vấn
đề gì với việc họ uống
trong suốt
cuộc đời họ.
Sự
thật rằng người ta có khuynh hướng tạo nghiệp xấu
khi họ uống rượu.
Kế tiếp,
Đạo
Thế thuật lại
câu
chuyện cách vua Prasenajit (Ba
Tư Nặc) được
can
ngăn giết vị đầu bếp của mình trong một
cơn
giận nhờ sự
can
thiệp kịp thời của người vợ Mallika (Mạt
Lợi) của ông. Mallika trước
hết
nói dối ông và sau đó làm rối trí ông bằng rượu,
thịt, trang điểm,
ca
vũ và
tình dục – mặc dù bà đã thọ tám
giới cấm ở trước
Đức
Phật. Nhà vua
lúng túng bởi việc phạm 6 trong 8 giới của bà và
đã thỉnh hỏi
Đức
Phật và Ngài nói rằng không có sự
phạm tội bởi vì
phước đức mà bà đã tích tập qua việc ngăn chặn
một sự
sát
hại.
Câu chuyện
khác kể về cách vua Prasenajit ngăn chặn mối
đe
dọa cuộc nội chiến ở vương quốc của mình bằng
việc tổ chức một bữa tiệc mà ở đó ông
phục vụ rượu cho những phe nhóm
mâu
thuẫn, và những người này đã quên đi những bất
đồng của họ nhờ một vài
thức uống. Bằng việc
lựa
chọn những
trường hợp này,
Đạo
Thế
thể
hiện việc hiểu
giới luật của ông: rượu được phép như một
phương cách trong những
trường hợp mà ở đó say rượu khiến cho người ta
quên đi mọi ý đồ xấu. Trong ba
trường hợp từ bản văn này, trong một vài
trường hợp,
Đức
Phật
rõ
ràng bỏ qua việc uống rượu của người
thế
tục (trong những
trường hợp này là vua và hoàng hậu) mà họ giữ năm
hoặc tám giới.
Tuy nhiên,
có những nơi ở trong kinh sách mà nó cấm việc uống rượu
trong mọi
trường hợp.
Đạo
Thế gom lại một vài trong số đó. Trước hết, trong
Tứ phần luật (四分律),
Đức
Phật nói: “Đối với
đệ
tử của ta, cho dầu một giọt rượu từ trên đầu ngọn
cỏ cũng không được cho vào miệng”.
Đạo
Thế
bình luận về điều này: “Trường hợp uống nhiều thì
thật tệ hại biết bao. Mỗi ngụm còn gây nên sự câu thúc”.
Tuy
nhiên, đoạn
kế
tiếp, từ
Thành thật luận (成實論, Satyasidhiśāstra), cho
chúng ta biết rằng uống rượu không được định rõ
như một
việc làm thực sự
sai
trái bởi vì nó không trực tiếp làm hại
chúng sanh mà chỉ là một
nguyên nhân cơ bản của
việc làm
sai
trái.
Trong kinh sách, có nhiều
danh sách
liệt kê những
quả
báo của việc uống rượu. Chúng đặc biết
nhấn mạnh vào khổ đau mà người say rượu và
gia
đình của người này chuốc lấy
trong đời sống
hiện tại hơn là
nhấn mạnh vào sự
trừng phạt ở trong
địa
ngục và khổ đau trong những
đời
sống
kế
tiếp.
Ưu-bà-tắc giới kinh (優婆塞戒經, Upāsakaśīla
sūtra) liệt ra năm điều mất (失): mất
tài
sản, bệnh tật,
thanh danh xấu, ngu đần, và
sau
khi chết đọa vào
địa
ngục mà nơi ấy người ta chịu “khổ đau cùng cực
của sự đói khát”. Kinh Trường A-hàm (長阿含經) đưa ra
một bản
liệt kê sáu thứ mất: mất
tài
sản, phát sinh bệnh tật, thích gây gổ, mang
tai
tiếng trong thị thành,
sanh khởi bất chợt
tham dục hay tàn độc, và làm hại trí óc của ta
mỗi ngày.
Đại
trí độ luận (大智度論)
liệt kê không ít hơn 35 điều mất mát, điều mà
Pháp uyển châu lâm không sao chép. 36 điều
mất của Sa-di-ni
giới kinh (沙彌尼戒經) chỉ được liệt một phần:
đường về nhà bị phá hỏng (cả
ẩn
dụ lẫn
nghĩa đen), mối
đe
dọa đối với
thân thể, không kính Phật-Pháp-Tăng, không có khả
năng tụng
đọc
kinh điển, và không biết về những sự
tái
sanh
kế
tiếp. Ngu đần là
chủ
đề chung ở trong những bảng
liệt kê này và
xuất hiện lại trong một
bài
kệ từ Đại tát-già-ni can tử sở
thuyết kinh (大薩遮尼乾子所説經), mà nó cũng nói rằng
rượu khiến người ta đánh mất
phước đức của mình.
Những
tác
giả
Phật tử hẳn
xem
xét mọi khả năng
liên quan tới rượu, ngay cả
trường hợp
thực hiện hay nhận một món quà là rượu.
Thập trụ tỳ-bà-sa luận (十住毗婆沙論) được trích
dẫn để
giải thích rằng một vị Bồ-tát có thể đem rượu cho
người cần nó, vì lòng
bố
thí, nhưng sau đó Bồ-tát nên dạy cho người nhận
từ
bỏ rượu, và thay vào đó tập trung vào phát triển
trí
tuệ.
Như
Đạo Thế
kết
luận: “Nếu một vị Bồ-tát
tại
gia cho rượu, điều đó
hoàn toàn không phải là một
việc làm sai trái”.
Chúng ta có thể
nhận thấy ở đây rằng lời của ông
rõ
ràng mâu thuẩn với lời của
Ưu-bà-tắc giới kinh mà nó nói rằng: “Bồ-tát…
không bao giờ cho người khác rượu, chất độc, gươm giáo
và
vân vân bất kể là họ đã
đạt
được sự
tự
chủ hay chưa”.
Phạm võng kinh
(梵網經) là một trước tác của
Trung Quốc vào thế kỷ V mà nó có những
ảnh
hưởng
sâu
rộng khắp Đông Á. Mặc dù giới Bồ-tát ở trong đó
nói chung được xem là nhẹ nhàng hơn những giới trong
Luật tạng, giới
liên quan đến rượu đưa ra một
quả
báo
vô
cùng khắc nghiệt:
“Nếu, với chính tay của
mình, các vị chuyển một cốc rượu đến người nào đó mà họ
uống nó, thì trong 500 kiếp
kế
tiếp các vị sẽ phải sanh làm người không có một
cánh tay. Vậy còn nếu chính các vị uống rượu thì nó sẽ
tồi
tệ như thế nào?”
Quả báo
khốc liệt
xuất hiện ở trong chương thứ hai của 48 giới
khinh của kinh
Phạm võng. Giới thứ năm của mười trọng giới
[mà, ở trong việc
mô
phỏng của Vinaya, được đặt tên là “pārājika”
(những tội bị buộc phải ra khỏi, tức là trục xuất khỏi
Tăng đoàn)] là như sau:
“Nếu
Phật tử tự mình buôn bán rượu hay dạy người khác
làm như vậy, hoặc là nhân buôn bán rượu, duyên buôn bán
rượu, cách thức buôn bán rượu, nghiệp buôn bán rượu. Vị
ấy không được
mua
bán bất kỳ thứ rượu gì. Chính bởi vì rượu làm
sanh khởi
nguyên nhân và
điều kiện của
việc làm
sai
trái. Một vị Bồ-tát được nghĩ rằng sẽ khơi dậy
trí
tuệ trong
chúng sanh, ngược lại nếu Bồ-tát làm cho tâm
chúng sanh
điên đảo, thì Bồ-tát
phạm tội bà-la-di (pārājika)”.
Như vậy,
chúng ta có thể thấy rằng trong bản tiếng Hán về
các giới Bồ-tát, mà nó
áp
dụng cho người
cư
sĩ cũng như cho Tăng-già,
giới không uống rượu mang nhiều sức nặng hơn
Vinaya của
Ấn
Độ.
Chúng ta có thể cho rằng với việc khuyến khích
ăn
chay nơi
Phật giáo Trung Quốc, người
tại
gia thực sự là sức đẩy của sự thay đổi.
Một số kinh sách
liên quan đến rượu, chẳng hạn như
Phạm võng kinh, là riêng của
Phật giáo Trung Quốc trong khi những kinh sách
khác cũng được biết trong những
truyền thống
Phật giáo khác. Hai loại kinh sách này đứng sát
bên nhau trong bộ sách của
Đạo
Thế, gia cố cho nhau. Một ví dụ trong
trường hợp sau là
câu
chuyện vị Tỳ-kheo Svāgata và rắn thần (nāga), một
bản văn
trọng tâm ở trong việc
bài
trừ rượu của
Phật giáo mà nó được chứng thực ở trong tất cả
Vinaya.
Câu
chuyện là như sau: Sau khi phá bỏ kinh thành của
một rắn thần (nāga) bằng
phương tiện
thần thông, Svāgata đã trở nên
say
khướt khi ông được dân chúng dâng cho một số rượu
tại một bửa ăn vinh danh ông. Sáng hôm sau, khi
Đức
Phật
nhận thấy vị Tỳ-kheo khốn khổ nằm bất tỉnh bên
ngoài cổng
tịnh xá, Ngài đã
thuyết giảng cho những Tỳ-kheo khác về khả năng
nguy hiểm của rượu là đã làm
biến đổi ngay cả người
tiến bộ về mặt
tâm
linh và khiến họ mất hết nhân cách.
Có một câu hỏi mà nó có
thể
xuất hiện trong
tâm
thức của nhiều người
Trung Quốc trung đại là có rượu ở trên
thiên giới hay không. Theo kinh sách, thực sự có
rượu cho những người có đủ
may
mắn được sanh về
cõi
trời của vua Yama,
ít
nhất theo
Chánh pháp niệm xứ kinh (正法念處經,
Saddharma-smṛtyupasthāna-sūtra).
Tuy
nhiên, đây không phải là một thứ rượu thông
thường – nó được làm từ nghiệp được
chuyển hóa chứ không phải từ chưng cất từ
ngũ
cốc, nên kết quả nó không gây say. Nhưng ngay cả
thú vui của thứ
thiên tửu này cũng không được phép
tin
tưởng. Một con chim có tên gọi là “Hạnh phúc vĩnh
cữu” xem
chư
thiên uống rượu và hót lên lời
cảnh báo rằng uống rượu làm
mê
muội
tâm
thức. Vua Yama cũng tụng đọc một
bài
kệ
trừng phạt những người uống rượu này rằng họ sẽ
bị đọa vào
địa
ngục.
Chúng ta
nhận thấy trong Trà tửu luận rằng rượu
được
sử
dụng như thuốc.
Đạo
Thế
bình luận về việc
sử
dụng
thích hợp của những thứ thuốc như vậy. Theo ông,
“nó là
cần
thiết đối với người bị bệnh đau thật sự và ở
trong
tình trạng bệnh nghiêm trọng”, và khi này người
ta uống rượu như một vị thuốc; nhưng ông cũng
ngăn ngừa người đọc trích dẫn kinh sách một cách
sai
lầm để uống rượu.
Đạo Thế
kết
luận
nghiên cứu của ông về rượu với với một đoạn từ
A-tỳ-đạt-ma đại tỳ-bà-sa luận (阿毘達磨大毘婆沙論,
Abhidharmamahāvibhāṣāśāstra), ở đó
Tôn
giả Xá Lợi Phất bị lăng mạ bởi một vị du sĩ
ngoại đạo, người cho rằng ông ta đã có được
trí
tuệ nhờ rượu. Họ
tranh luận bằng những
bài
kệ mà chúng
mô
tả những phẩm chất
trí
tuệ của họ và
Xá
Lợi Phất
rõ
ràng
nổi
bật lên như là người chiến thắng.
Bản khảo sát
vắn
tắt này về
tài
liệu kinh sách có
giá
trị đối với những
Phật tử có học thời trung đại cho thấy rằng không
thiếu
tài
liệu cho một chiến dịch
chống lại việc say rượu. Trong khi
rõ
ràng có một vài lỗ hổng ở trong những
luật lệ, những
quả
báo nói chung về uống rượu được trình bày đầy đủ
chi
tiết và bằng những
thuật ngữ
hoàn toàn nghiêm ngặt. Những
tài
liệu được tạo ra ở
Trung Quốc là thuộc số ít
khoan dung nhất về mặt này.
Rượu trong những
tài
liệu
Đôn Hoàng
Trong khi
Pháp uyển châu lâm rọi soi vào một số
tài
liệu mà chúng được những Tăng sĩ ở kinh đô giữa
thế kỷ VII biết đến, những
quan điểm về rượu có thể cho thấy phần nào khác
nhau trong những bản
văn
từ những nguồn khác.
Chúng ta có thể
nhận thấy cả
thái độ
đam
mê và
thái độ không
can
thiệp. Một
bản
kinh
đặc
biệt từ
Đôn
Hoàng,
Đại
phương quảng
hoa
nghiêm
thập ác phẩm kinh (大方廣華嚴十惡品經), đã xác định rõ
không uống rượu là một phẩm hạnh chính của những
đệ
tử
chân thực của Phật. Bất chấp tên gọi của nó,
bản
kinh trong
thực tế chỉ tập trung vào ba
hành vi xấu ác – uống rượu,
ăn
thịt, và không
tôn
trọng những ngày trai. Nó bắt đầu bằng việc liệt
ra năm
phương tiện cho việc
tu
tập
phạm hạnh: không
sát
sanh, không hành xử
phóng túng, không uống rượu, không
ăn
thịt, và luôn
thực hành
lòng từ bi. Khi ấy Bồ-tát Kāśyapa hỏi Phật:
“Có phải điều
Đức
Thế Tôn đã
thuyết giảng là rằng những người mà họ đã thọ
nhận
giáo pháp của Phật thì không nên uống rượu?”
Đức
Phật
trả
lời: “Tất cả những người mà họ không uống rượu,
đấy là những người con trai
chân thực của ta, và không phải là những người
phàm phu mà là những
thiện nam tử… Những người mà họ thọ nhận giới,
cho dù họ thọ nhận
năm
giới, hay 250 giới, hay
toàn bộ
oai
nghi, không ai trong họ được phép uống rượu… Nếu
một vị Tăng hay Ni phạm Prātimokṣa này, thì họ sẽ đọa
vào
địa ngục. Nếu một người
tại
gia phạm [giới này] và làm một
việc làm
sai
trái mà đó là duṣkṛta [một
việc làm xấu nhỏ], thì họ sẽ đọa vào
địa
ngục trong 80.000 kiếp… Những người đã thọ nhận
giới của ta không thể rót rượu cho người khác, và không
được vào cửa hàng bán rượu, khuyến khích người khác uống
rượu, hay xúi giục người khác uống rượu… Họ không được
rót rượu cho
chư
Tăng. Nếu họ làm như
vậy
thì 500 kiếp [họ sẽ sanh] làm người không có tay.
Họ không được xúi dục
chư
Tăng uống rượu. Nếu họ làm như
vậy
thì trong 500 kiếp họ sẽ bị điếc; việc nghe của
họ sẽ bị cắt đứt; họ sẽ không bao giờ nghe
âm
thanh hay
lời
nói. Nếu họ ép một vị Tăng uống rượu họ sẽ đọa
vào
địa ngục Raurava (địa
ngục Hào khiếu 號 叫 地 獄).
Bản kinh
này
mở rộng những
tranh luận
chống lại việc uống và sản xuất rượu mà đó là một
đặc
điểm của những kinh sách về
giới luật ở thế kỷ V, điều
chúng ta đã
thảo luận ở trước. Nếu
thái độ chống uống rượu mạnh mẽ này điển hình cho
một vài loại
phong trào
Phật giáo
phổ
biến mà những vị Tăng triều Đường hay những vị
Tăng kinh thành
xem
như là nguy hiểm, điều này có thể
giải thích cho việc
vắng mặt sự
thảo luận về
mua
bán rượu ở trong
Pháp uyển châu lâm.
Ngoài những kinh sách
Phật giáo
bản
địa và Trà tửu luận, có những
tài
liệu khác ở
Đôn
Hoàng mà chúng sẽ giúp
chúng ta điền đầy đủ vào cái nhìn của
chúng ta về rượu. Thái Công
gia
giáo (太公家教) là một
tài
liệu
cách ngôn
đạo
đức không rõ ngày tháng. Nó cho thấy đã được đọc
rộng rãi khi được
sử
dụng như một cuốn sách vỡ lòng cho
giáo dục trẻ em từ đời Đường
xuyên qua đời Tống. Nó chứa đựng một số
tranh luận
đạo
đức
chống lại việc uống rượu mà đó
rõ
ràng không phải là một
quan điểm
Phật giáo, mặc dù
chúng dường như lấy
cảm
hứng từ những
quan điểm
Phật giáo.
Uống rượu là thứ đầu tiên
trong ba thứ
suy
đồi
đạo
đức (tam suy 三衰; hai thứ còn lại là
tà
dâm và
trộm cắp), và là một trong những
nguyên nhân của
nghèo đói. Hay nó là điều thứ tư trong mười điều
xấu ác (thập
ác 十惡), lại là một
nguyên nhân của
nghèo đói và có
vị
trí
xã
hội thấp. Rượu (cùng với
tình dục) khiến cho người ta
sầu
khổ: “Thèm khát rượu và
chạy theo sắc đẹp của [nữ
nhân] là
tội
lỗi đầu tiên”. “Uống rượu và chay theo
nữ
nhân là điều
ngu
si đầu tiên”. Uống rượu khiến làm hại
thân thể: “Uống rượu có thể hủy hoại
thân thể - (vì
vậy) hãy tránh xa nó”. Rượu là “thuốc mà nó làm
người ta
điên dại (cuồng dược 狂藥)” và khiến người ta hành
xử
thô lỗ. Rượu làm người ta hành động một cách
thù
hằn. Rượu bị cấm đối với người trẻ: “Khi con trai
bạn
trưởng thành, chớ để nó tập tành uống rượu”.
Người ta nên tránh say rượu: “Bậc thánh tránh xa những
vị khách say rượu”, và “Bậc
thượng nhân kinh sợ việc say rượu”.
Vì
hiểu biết của
chúng tôi về Thái Công
gia
giáo là
vô
cùng
giới hạn nên không thể nói những
tranh luận
chống lại rượu này được
kết
hợp lại
với
nhau lần đầu tiên vào khi nào. Mặc dù chúng có
thể
xuất phát từ những nguồn
Phật giáo, chúng được viết lại bằng
ngôn ngữ không phải
Phật giáo, và được
gán
cho một vị thánh
Trung Quốc cổ xưa chứ không phải
Đức
Phật.
Chúng ta có một vài chứng cứ rằng những
quan điểm
Phật giáo về rượu đã tạo nên một vài sự
xâm
nhập trong số những người
Trung Quốc mà không phải là những
Phật tử nhiệt thành.
Phần nào
tương tự trong thể thức và giọng điệu với những
cách ngôn của Thái Công là một vài bài thơ của
một nhà thơ
Phật tử đời Đường, Vương
Phạm Chí (王梵志). Niên đại của ông thì không được
biết nhưng tên và những trích dẫn từ thơ của ông
xuất hiện ở trong những kinh sách Phật đầu thế kỷ
IX, mà nó
cho
biết rằng ông hành hoạt vào cuối thế kỷ VIII.
Biệt danh của ông không chỉ cho quốc tịch của ông, mà
thể
hiện sự sùng đạo của ông với những
lý
tưởng của một
cư
sĩ
Phật tử. Một số bài thơ của ông
rõ
ràng
sử
dụng những
tranh luận của
Phật giáo
chống lại rượu.
1. Có
quả
báo của việc uống rượu:
Quả báo
uống rượu bị
đọa lạc
Như người rơi vào trong
hố phân
Nên biết đó là nơi
dơ bẩn
Vậy có thể nào để đi
quanh?
2. Uống rượu ngăn đường
người ta kiếm sống:
Uống rượu ngăn đường
bạn kiếm sống
Bài bạc làm
gia
đình tan hoang
Hãy nhìn người trong
tình trạng ấy
Họ rồi sẽ sớm bị nát
tan.
3. Sản xuất rượu là bị
cấm:
Nấu rượu là điều rất
sai trái
Bán thịt việc
nghiêm trọng vô vàn
Nếu ai không tin lời ta
nói
Thế thì hãy xem kinh
Niết-bàn.
Những bài thơ này
cung cấp chứng cứ
cuối cùng về một
quan niệm kiêng rượu được
dựa
trên
giáo lý
Phật giáo và được đẩy mạnh như một phẩm hạnh
chính của người
cư
sĩ thuần thành. Còn những bài thơ sau của Vương,
thì đã phần nào làm
hao
tổn những lời của ông về
giá
trị của việc không uống rượu.
1. Cho dù không phải là
nô
lệ
Trong kiếp
tái
sanh
gần
đây nhất
Thì bạn cũng sẽ phải
làm việc
Trong kiếp
kế
tiếp của đời mình.
Vậy thì
tốt nhất hâm ít rượu
Dành
thời gian uống với bạn bè.
Phần nào
vô
lý, khái niệm
tái
sanh của
Phật giáo
xuất hiện trong bài thơ này để
biện minh cho nguồn vui của việc uống rượu.
2. Khi bạn thật sự nghĩ
về nó,
Mọi thứ
vô
vị và nhạt phèo.
Vậy giữ
tâm
trần luôn
thoải mái.
Thỉnh thoảng
nâng ly uống say mèm.
Lại nữa,
lời
khuyên giữ sự
thoải mái trong
tâm
trần tục có
thể
không phải điều
chúng ta
mong đợi từ một nhà thơ
Phật tử.
3.
Thỉnh thoảng hãy cứ uống rượu say
Khi bình cạn vơi lại đổ
đầy
Hãy cứ say sưa trong
bất tận
Vì bạn
Lưu
Linh thăm bạn đây.
Lại nữa,
Lưu
Linh, một vị thánh
hộ
mệnh của những kẻ uống rượu đã
xuất hiện ở đây. Dường như rằng ngay cả những cứ
sĩ
thuần thành nhất, rượu có những
liên hệ
văn
hóa
tích cực mà nó không thể bỏ qua và nó
xuất hiện ngay cả ở trong
thi
ca “Phật giáo”.
Những có phải những Tăng
sĩ và
cư
sĩ Phật giáo trong
thực tế
tinh tấn trong việc tránh uống rượu như những
kinh sách mà
chúng ta thấy không? Những bản
kê
khai
chi
tiêu của những
tu
viện
Phật giáo và những
quy
chế của những
xã
hội
thế
tục được lưu giữ trong những bản văn
Đôn
Hoàng cho thấy rằng uống rượu
không thật là một sự
trụy lạc mà điều đôi khi được các Tăng sĩ và
cư
sĩ
ưa
thích. Ngược lại, nó dường như đã là một
đặc
điểm có
ý
nghĩa, thậm chí
đặc
điểm minh định của việc
thực hành
tôn
giáo của những tổ chức
cư
sĩ
Phật tử, và phần của việc
tiêu dùng hàng ngày của một số
tu
viện
Phật giáo,
ít
nhất là ở
Đôn
Hoàng.
Cùng thọ
thực tại những bữa tiệc chay dường như là
đặc
điểm có
ý
nghĩa nhất của
thực hành hàng ngày của
Phật tử
tại
gia ở
Đôn
Hoàng. Những tổ chức
Phật tử
rõ
ràng có gốc rễ của họ ở trong những
liên hệ
nông dân đó mà nó hình thành để
thực hiện cúng tế
thức ăn và rượu đến
Thổ
địa. Theo tập quán xa xưa, những người
tham gia trong những bữa tiệc này được
yêu
cầu đóng góp cho họ. Những thành viên của cả hai
loại
xã
hội,
Phật giáo và nông nghiệp, đều trả thuế, có những
buổi hội họp chính của họ vào
mùa
xuân và
mùa
thu,
ăn
tiệc cùng nhau, và cùng uống rượu. Chứng cứ từ
những bản
chữ
viết trên bia, những
tài
liệu
Đôn
Hoàng và
tiểu sử của những vị Tăng cho thấy rằng những
quan hệ
thế
tục này là
đặc
điểm của
đời
sống
tôn
giáo
phổ
biến từ thế kỷ V đến đời nhà Tống. Mỗi thành viên
bị
bắt buộc
tham gia và
cung cấp số lượng bột, dầu và rượu
cụ
thể. Không
tham gia có nghĩa rằng người đó sẽ
bị
phạt, thường là một số rượu. Những tổ chức này
thường
bao
gồm những thành viên của Tăng-già, họ hình như
cùng chịu chung những
quy
chế.
Một số những bản
kê
khai
tiêu dùng từ bốn
tu
viện
Phật giáo ở
Đôn
Hoàng đã được lưu giữ và nó có thể khôi phục việc
tiêu thụ rượu hàng tháng
ít
nhất dành cho một trong số chúng. Số lượng ngân
sách hàng năm dành cho rượu có thể lên đến chín phần
trăm
tổng số. Những
tu
viện tại
Đôn
Hoàng cả mua rượu và tự nấu nó. Những bản
kê
khai
chi
tiêu của
tu
viện cũng ghi lại những dịp
đặc
biệt phải mua rượu, thường là để đón tiếp những
vị Tăng cao niên ở
nơi
khác đến, hay để
tiếp đãi quan lại của triều đình. Rượu được dùng
vào những ngày
lễ
hội, chẳng hạn như ngày
Phật đản và
lễ
Vu lan. Nó cũng được
sử
dụng trong những
nghi lễ
tôn
giáo và được biếu cho
chư
Tăng trong việc
trao đổi cho sức lao động của họ (thân
thể hoặc
tinh thần). Những
tài
liệu
lịch sử
thú
vị này cho thấy rằng đối với những Tăng sĩ,
ít
nhất ở trong một vài
tu
viện ở
Đôn
Hoàng, rượu vừa là nhu cầu
cần
thiết hàng ngày, và vừa
thích hợp cho những dịp
đặc
biệt.
Kết luận
Như vậy trong nhiều cách,
dường như ông Rượu đã đúng khi ông
tuyên bố rằng ông không thể thiếu đối với
văn
hóa
Trung Quốc.
Ít
nhất ở
Đôn
Hoàng, dường như rằng
chư
Tăng và các
Phật tử vẫn cần rượu bất kể họ có thể phê phán nó
thế nào.
Tuy
nhiên, từ giữa thế kỷ VIII, trà đã đưa ra một sự
thay thế
thú
vị mà nó
rõ
ràng có thể được đồng nhất với
Phật giáo. Sự đẩy mạnh trà thực sự được
kết
hợp với những
tranh luận
chống lại rượu mà nó nhờ đến một khối lượng
tài
liệu
Phật giáo lớn và đa dạng. Những bản văn
Phật giáo được hình thành ở bản xứ mà chúng được
cho là lời của
Đức
Phật thường
nghiêm khắc hơn những
tài
liệu được chuyển dịch từ những
tài
liệu
Ấn
Độ.
Sự
ảnh
hưởng của những dấu vết
Phật giáo về sự
tiết độ trong ăn uống
dựa
trên những
thói quen của
Trung Quốc là một
giải thích khả dĩ cho sự thay đổi
văn
hóa, nhưng có lẽ sự thay đổi ở trong những
thói quen uống của đời Đường
phản ảnh một sự thay đổi lớn hơn ở trong hệ
tư
tưởng
thời đại. Tôi
hoài nghi rằng cuộc
nổi
loạn
An
Lộc Sơn (安禄山) vào năm 755 có thể đóng một phần
trong việc suy thoái của thi nhân say rượu như là mô
hình
vai
trò
văn
hóa và kết quả
xuất hiện
hình ảnh
tích cực của vị
Thiền sư uống trà, thoát tục.
Rõ
ràng, các
văn
nhân của cuối đời Đường dường như ít có dáng vẻ
thảnh thơi hơn những
văn
nhân trước đó. Sự đổ máu và
hỗn
loạn khủng khiếp gây ra bởi cuộc bạo loạn và
đời
sống phần nào tàn bạo của thế kỷ IV có thể làm
thức tỉnh
Trung Quốc đời Đường thậm chí có
hiệu quả hơn bất kỳ
phong trào
Phật giáo nào về sự
tiết độ
ăn
uống
Source :
http://thuvienhoasen.org/a26989/phat-giao-ruou-va-tra-o-trung-quoc-trung-dai

markdown:
|
|
PHẬT GIÁO, RƯỢU VÀ TRÀ
Ở
TRUNG QUỐC TRUNG ĐẠI
James A. Benn | Thích Nguyên Hiệp dịch
Những
Phật tử và Đạo gia đã có một sự
kết
giao
lâu
dài với trà ở miền Nam, nhưng mãi
cho
đến khi việc
biên soạn
Bởi vì thái độ và vũ trụ quan của người ta thường được kết buộc với sản phẩm mà họ tiều dùng, vậy ta nên lần theo những thay đổi văn hóa từ rượu đến trà thông qua những bản văn còn tồn tại. Bây giờ chúng ta sẽ sử dụng những văn bản thuộc nhiều thể loại khác nhau thuộc thời Trung Quốc trung đại để xem những tư tưởng Phật giáo đã tác động và chịu ảnh hưởng của sự thay đổi văn hóa này như thế nào.
Theo một vài cách, có thể
thấy những
thái độ đối với rượu ở
xã
hội đời Đường như một đường ranh mà nó tách
Phật giáo ra khỏi
truyền thống bản xứ: những
Phật tử
phát nguyện không uống rượu và lời
phát nguyện này là phần căn cước của họ.
Thái độ của
Phật giáo đối với trà thì
tích cực hơn rượu. William Ukers ghi chép trong
nghiên cứu
sơ
khởi của mình về trà:
Vai trò
tôn
giáo trong sự thay đổi này là
rõ
ràng ngay ở nơi
đời
sống của
tác
giả
Từ những tài liệu bằng thơ và văn xuôi khác nhau giữa và cuối đời Đường, chúng ta biết rằng trà được phong cho những ý nghĩa văn hóa và tôn giáo quan trọng. Để đánh giá đúng cách trà được hiểu như thế nào ở thế giới trung đại, chúng ta phải mổ xẻ trên diện rộng những tài liệu văn học: giới tinh hoa và thi ca nổi tiếng, những vở kịch, những chuyên luận, sử liệu chính thức và cá nhân, nhưng văn bản nghi lễ và những luật tắc của giới Tăng lữ. Ở lĩnh vực trao đổi kiến thức và mỹ học, sản phẩm mới có một sự ảnh hưởng đặc biệt dễ nhận thấy. Những buổi tiệc rượu của giới quý tộc như là trọng tâm chính cho việc trao đổi tri thức và văn hóa trong giới tinh hoa đã loại trừ hữu hiệu những Tăng sĩ và cư sĩ Phật giáo mộ đạo tham gia bởi vì giới cấm uống rượu. Tuy nhiên uống trà cho phép Tăng sĩ và giới trí thức gặp gỡ trên cùng lĩnh vực và chia sẻ cùng những giá trị mỹ học. Chư Tăng và những học giả như vậy khám phá và thúc đẩy một nền tảng chung có thể chấp nhận lẫn nhau và ở trong việc chọn lựa thức uống mới của họ. Trong khi trà có thể được trồng trọt với khối lượng đủ cho sự tiêu thụ ở phạm vi tương đối lớn, thì nó được trình bày trong văn chương như một sản phẩm khan hiếm hấp dẫn những người am hiểu. Những bản văn thời Đường về trà xác tín việc uống trà đem lại cảm hứng và năng lượng cần thiết cho cả sáng tác thi ca và thiền định. Bởi vì sự xuất hiện của trà song song với việc xuất hiện một hình thức thực hành Phật giáo mới và đặc biệt, cả hai hòa quyện ở trong sáng tạo văn hóa và uống trà được hiểu đồng nghĩa với Thiền. Trà cũng ảnh hưởng việc biến đổi những danh thắng của Trung Quốc cả ở giới quần chúng và tầng lớp trí thức. Ở thời trung đại và về sau, những cuộc hành hương đến những ngôi chùa trên núi mà ở đó người ta tự trồng trà để uống là rất quan trọng trong việc phổ biến văn hóa trà. Một số ngôi chùa Phật giáo và đạo quán của Đạo giáo vào cuối thời Trung Quốc quân chủ đã sở hữu những đồn điền mênh mông và là những ông lớn trong kinh tế (Robbins 1974, 138).
Những tài liệu mà tôi xem xét ở đây được rút ra từ những loại khác nhau và tất cả chúng chạm vào những khía cạnh của việc chuyển đổi xã hội Trung Quốc từ một xã hội mà nó hầu như tập trung chuyên biệt vào rượu đến một xã hội cũng đặt cơ sở trên trà. Song không một tài liệu nào trong chúng mô tả chuyên biệt điều này; thay vì vậy chúng ta phải ghép câu chuyện từ những mảnh rời. Mặc dù những Phật tử có thể không chủ ý chuyển đổi thói quen uống của vương quốc, họ lại gắn kết mật thiết với mọi bước đường. Phật giáo là niềm tin chung của nhiều tác giả của những tiểu luận về việc không uống rượu đời Đường và sự giao kết giữa trà và Thiền thì trở nên quá mật thiết, ít nhất với một số người, đến mức không thể tách rời – mà theo cách nói phổ biến: “Trà và Thiền có cùng một vị (Thiền trà nhất vị/禪茶一味). Sự kết hợp này (nếu không phải là sự diễn đạt thật sự) có thể xác định niên đại với một ít tin cậy, tôi nghĩ, vào giữa thế kỷ VIII. Chắc chắn, ít nhất vào cuối thế kỷ XII, những luật tắc của Thiền Tăng bao gồm những luật lệ mà chúng ghi rõ cách thực hiện những nghi lễ trà cho những vị khách đặc biệt (Yifa 2002, 129-131).
Mặc dù ta có thể chắc chắn tiếp cận đề tài ảnh hưởng của Phật giáo vào văn hóa uống từ cái nhìn lâu dài, nó có thể quan trọng để bắt đầu với một cái nhìn gần vào một tài liệu trung đại duy nhất. Bằng việc làm như vậy, chúng ta có thể thấy cách một vài người trung đại đã tiếp nhận hai thức uống rượu và trà, và những giá trị văn hóa và tôn giáo gì nối kết với nhau.
Sau lời mở đầu vắn tắt mà ở đó tác giả đặt ra bối cảnh cho việc tham gia khẩu luận, ông Trà bắt đầu tranh luận bằng việc thách đấu:
Chúng ta
hãy
suy nghĩ về việc khai khẩu của ông Trà.
Tuyên bố của ông về sự
ưu
việt trước hết đặt vào
vị
trí cao quý của ông ở trong
thế
giới thảo mọc. Ông là thảo mọc thủ lĩnh, chúa của
cây cỏ. Có lẽ bởi vị thế của mình, trà là một món quà
đắt đỏ mà nó
phù
hợp không chỉ cho giới
quý
tộc mà cũng cho chính triều đình.
Tuyên bố của ông Trà không phải là khoác lác
ngoa ngôn, mà
phù
hợp với những gì những
tác
giả đương thời nói về
giá
trị của trà vào cuối đời nhà Đường. Tuyển tập
Ông Trà ban đầu tranh luận cho vị trí của mình như một món uống xa hoa. Mặc dù ông không đề cập nó, chúng ta biết rằng vị trí mà trà có được này tương đối gần đấy. Đáp trả của ông Rượu, ngược lại, nhấn mạnh vị trí cao quý cổ xưa của mình, dẫn những tình tiết quan trọng từ lịch sử Trung Quốc vào trong lời biện hộ của mình:
Đáp trả mạnh mẽ của ông Rượu viện đến một nhóm những đức tính mà bất kỳ những nhà viết luận cổ đại giỏi nào phải cần có trong việc viết lách của mình: tiền lệ lịch sử, những nguyên tắc cai trị đúng đắn của vua chúa, và sức mạnh tích cực của nghi lễ trong việc duy trì sự hòa hợp của con người. Trong khi hoàn toàn không nghiên cứu lại những nguồn gốc thần thoại của rượu, ông tuyên bố rằng rượu đã là một diễn viên trong những vỡ kích lớn của quá khứ (tham khảo Poo 1990). Logic cổ đại đưa đến tranh luận của ông Rượu là rằng bất cứ thứ gì thuộc về quá khứ thì điều đó xứng đáng được tôn trọng.
Chúng ta có thể suy luận rằng trong khi trà có thể là một sản phẩm triều cống thích hợp thì chính rượu thực sự cho phép vương triều thực hiện chức năng. Một mặt, ông Rượu cho rằng những người trị vì dễ nghe theo lời can gián từ triều thần của họ nếu họ uống rượu. Mặt khác, chính những vị triều thần ấy cần rượu để nâng ly chúc mừng sức khỏe hoàng đế của họ và nhờ vậy thể hiện công khai lòng trung thành của mình. Tuyên bố liên quan đến việc dễ tiếp nhận của hoàng đế đối với sự phê bình có thể chỉ là một hy vọng chung chung, nhưng chắc chắn có những trường hợp uống rượu chúc mừng hoàng đế ở phạm vi lớn được nhiều người biết đến. Ví dụ, khi hoàng đế Cao Tổ (高祖, 206-195 tr.TL) phục hồi lại phẩm cấp ở trong vương quốc, tất cả những quần thần của ông đã chúc rượu mừng sức khỏe ông suốt một ngày (Shiji, 99.2720; Poo 1990, 15).
Đáng nói là, ông Rượu đã có một sự khẳng định mạnh mẽ về tầm quan trọng của rượu trong nghi lễ đối với người chết. Việc sử dụng rượu ở trong ngữ cảnh nghi lễ là được chứng nhận ở trong những nguồn tài liệu cổ nhất mà chúng ta có, và việc thực hành tiếp tục được duy trì ở trong thời trung đại. Trong những bản chữ viết sấm truyền trên xương, rượu cho thấy là chất lỏng duy nhất – cùng với một số tế lễ muông thú – được dâng cúng lên thần linh và tổ tiên (Poo 1990, 17). Đối với những gia đình thời trung đại, rượu là một thứ cần thiết cho việc thực hiện đúng những nghi lễ đối với tổ tiên. Điều đang nói là ông Rượu rõ ràng nối kết sức mạnh làm nguôi ngoai người chết và khả năng làm khuây khỏa người sống. Nếu chúng ta suy nghĩ cách rượu được sử dụng ở Trung Quốc truyền thống (và thực ra ở những nơi khác) để gia cố những mối quan hệ xã hội và tạo ra một ý nghĩa của cộng đồng, rõ ràng rằng hai khía cạnh này liên quan mật thiết không chỉ về mặt lý thuyết mà cũng ở trong thực tế.
Về những “cuộc uống” mà
ông Rượu đề cập ở cuối đoạn trích ở trên, điều này thì
phổ
biến ở
Trung Quốc đời Đường, cho dù chúng có
thể
hiện “tình
yêu
thương
con
người, sự
công bằng, sự
đúng đắn và trí tuệ” như ông ta
tuyên bố hay không thì vẫn còn là một câu hỏi bỏ
ngỏ. Thêm vào những bản văn về uống rượu,
chúng ta biết từ những đồ vật đời Đường rằng,
rượu,
văn
chương và
luận đàm tao nhã thường được
kết
hợp. Nhiều trong số những điểm
đặc
biệt của những tiệc uống của giới
quý
tộc được chọn phỏng theo những phong tục của
những
triều đại sớm hơn. Những trình bày
văn
chương và
sáng tác
thi
ca tự phát là kiểu của thời ấy. Như Donald Harper
ghi chú trong
nghiên cứu của mình về sách
Tác phẩm
đời nhà Đường
duy
nhất còn
tồn
tại về những tập quán uống rượu là một
kiệt tác của
tác
giả Hoàng Phủ Tùng (皇甫松) thế kỷ IX,
Đoạn tiếp theo của tranh luận của ông Trà được đặt cơ sở trên sự khan hiếm và giá cả của trà như một mặt hàng xa hoa: ông nói rằng người ta vượt qua những rặng núi để thu hái nó, họ mua nô lệ chỉ để làm việc cho những đồn điền trà của họ và họ chứa bột trà quý ở trong những hủ đựng bằng vàng và bạc (Chen 1963, 279). Phương tiện vận chuyển của những thương nhân trà thì chất đầy trà mà chúng tạo nên cảnh tượng quá náo nhiệt (Chen 1963, 280). Lại nữa, ông Trà dường như là đang khăng khăng rằng ông là ưu việt trên những cơ sở thuần kinh tế. Nói cách khác, trà nên được xem như một sản phẩm quý bởi vì nó là độc nhất. Chính giá trị vốn có của trà mà khiến người ta thu hái nó, trồng nó và chuyển nó đi khắp vương quốc.
Ông Rượu đáp lại sự náo nhiệt của việc buôn bán trà thời trung đại với tên gọi của những loại thuốc bổ chữa bệnh nổi tiếng, những thứ rượu mà nó dành riêng cho những người bất tử, hay những vị hoàng đế, và rượu mà nó khiến Chúa Triệu (趙) say trong ba năm. Ông lặp lại tuyên bố về vai trò xã hội của rượu, nói rằng nó được biếu cho xóm giềng để thể hiện sự lịch thiệp và phục vụ tại doanh trại chỉ huy của một đạo quân để giải quyết những sự bất đồng và hơn nữa việc sử dụng này được chứng nhận từ xa xưa. Đối với điều này, ông Trà đáp lại:
Trong đoạn này,
Phật giáo
liên quan
mật
thiết với trà trong một số cách. Ông Trà nhắc lại
tuyên bố về trà là thủ lĩnh trong số các cây cỏ,
và
giá trị vốn có của trà như được phản ánh ở trong
sự giống nhau
bề
ngoài của nó với những kim loại quý là vàng và
bạc.
Tiếp theo, ông quy một vài
chức năng
đặc
biệt cho trà – nó giúp cho những Tăng nhân
tỉnh táo, và nó là một
thức uống
đặc
biệt
thích hợp để dâng cúng chư Phật và chư Bồ-tát.
Chứng cứ văn bản đối với
việc làm này ở đời Đường đã
chứng minh sự hiếm hoi đáng
kinh ngạc, mà
chúng ta có món đồ trà bằng bạc mà nó được
hoàng gia nhà Đường hiến cúng cho chùa
Pháp Môn (法門寺) và được khai quật từ hầm mộ
di
tích vào những năm 80 thế kỷ trước. Chứng cứ vật
thể cho thấy rằng trà được
sử
dụng như một vật phẩm dâng cúng vào đời Đường. Về
khả năng của trà có thể xua đi sự
buồn ngủ và tính
thiết thực của nó
cụ
thể đối với các Tăng sĩ, những phẩm chất này đã
được ghi chép bởi người
quan sát sớm nhất về trà như là
thức uống của
quốc gia chứ không phải là một đặc sản địa
phương. Chính
trong suốt
thời kỳ Khai Nguyên (開元 713-724) mà mối
liên hệ giữa những vị
Thiền Tăng và trà được
thiết lập. Trong
Theo tài liệu hiện hành này trà rõ ràng là một sản phẩm mới ở miền Bắc mãi cho đến khi một vị Thiền Tăng bắt đầu đam mê uống trà như là đạo giáo của mình.
Quay trở lại biện luận của ông Trà: ông liên kết những lợi ích của trà với nhau – mà ông nghĩ theo những thuật ngữ Phật giáo – với bắt đầu việc tranh luận của ông chống lại rượu (rượu là có hại đối với đời sống gia đình), mà chúng ta sẽ thấy ông triển khai bên dưới.
Ông Rượu phản đối – có lẽ trong việc đáp trả tuyên bố trước đây của ông Trà về giá trị thực chất của việc uống – rằng trà trong thực tế là một sản phẩm rẽ tiền khi so sánh với rượu. Ông nói rằng một bình trà lớn giá chỉ ba tiền. Ông tiếp tục nhấn mạnh sự cổ xưa cao quý của rượu và việc sử dụng của nó ở trong những đại yến tiệc và những cuộc vui chơi trong quá khứ. Ông nói, không có người nào muốn ca vũ chỉ vì một tách trà. Do đó, có lẽ phần nào ngạc nhiên, ông tập trung vào sức khỏe liên quan đến những khía cạnh của trà. Ông cảnh báo những hậu quả tệ hại của việc lạm dụng trà:
Mặc dù trà xanh hầu như
được
mọi
người xem là tốt cho
sức
khỏe ngày nay, nó dường như rằng vào đời Đường,
ông Rượu không phải là người
duy
nhất
tuyên bố chất uống mới này như là một
thức uống tiềm tàng nguy hiểm.
Mặc dù Vô Quýnh và ông Rượu quy những triệu chứng phần nào khác nhau cho ông Trà, họ đều mãnh mẽ trong việc mô tả của mình về trà như là một chất độc hại.
Khi cuộc chiến tiếp tục, ông Trà lại kiêu hãnh về danh tiếng và vận may của mình và sau đó tấn công vào ông Rượu với những buộc tội về những ảnh hưởng gây say nghiện của thức uống mạnh:
Ông Rượu đẩy việc
tranh luận ra khỏi việc say nghiện và
kiên định xoáy vào lĩnh vực
văn
hóa, quay lại
chủ
đề
lịch sử và
nghi lễ. Ông
tuyên bố rằng những
lời
nói truyền từ xa xưa xác tín rượu có khả năng
nuôi dưỡng
đời
sống, xua tan
lo
lắng và tu bồi
trí
tuệ. Ông lập lại khẳng định của mình rằng trà có
giá rẽ hơn rượu (ba tiền có năm chén trà trong khi bảy
tiền chỉ được nửa ly rượu). Rượu cần cho việc
tiếp đãi
lịch thiệp những vị khách của ta. Ông nói thêm
rằng rượu là quan trọng cho việc
thực hiện đúng
âm
nhạc tại những
buổi lễ đất nước:
Ông Trà kết luận tranh luận của mình bằng việc chỉ ra một vài hành xử con người liên quan đến say rượu. Ông nói rằng người ta không đến cửa hiệu rượu cho đến khi họ 14 hay 15 tuổi (có lẽ hàm ý rằng rượu là một sở thích do thói quen). Ông đề cập đến câu chuyện Phật giáo về con chim Sinh Sinh (生生, Jivajivaka) mà nó mất mạng bởi vì rượu. Ông kháng cự cáo buộc rằng trà gây nên bệnh tật và nói thêm rằng chính rượu gây nên những bệnh tật. Trích dẫn ví dụ khác từ Phật giáo, ông đề cập đến A Xà Thế (Ajātaśatru), hoàng thái tứ nối ngôi của Ma-kiệt-đà vào thời Đức Phật và con trai của vua Bình Sa Vương (Bimbisāra), người đã sát hại cha mẹ của mình vì rượu.
Ông nói, bởi vì rượu mà
Lưu
Linh (劉伶, 265 TL) đã say túy lúy trong ba năm.
Lưu
Linh là một vị
thánh hiền trong bảy vị
thánh hiền (thất
hiền) của
rừng Trúc (Trúc
lâm) và
tác
giả của bài thơ
nổi
tiếng
Ông Trà cho thấy đã đánh mạnh với một thông điệp mà nó kết hợp việc uống trà với không uống rượu. Nhưng cuối cùng cả ông Trà và ông Rượu không ai dành chiến thắng. Sự việc được giải quyết bởi việc xuất hiện của ông Nước, người tuyên bố sự ưu việt của mình như là một trong Tứ đại (đáng chú ý là ông đề cập đến khái niệm tứ đại của Phật giáo chứ không phải ngũ hành theo truyền thống bản xứ) và là nguồn của cả rượu và trà. Ông ấy vô cùng kiêu ngạo:
Uống và việc sử dụng nước trong nghi lễ ở Trung Quốc trung đại là một đề tài hấp dẫn, nhưng điều đó đưa chúng ta ra quá xa khỏi đây. Thay vì vậy, chúng ta cần khảo sát ngữ cảnh mà ở đó cuộc chiến giữa trà và rượu hình thành nên.
Trong
Để
xem
xét những
vấn
đề này
chúng ta có thể cần đến một
phạm vi rộng các nguồn: chương về rượu và thịt
từ
bộ
Mặc dù rượu
rõ
ràng góp phần vào
lịch sử
văn
hóa phương Tây, thì hầu như ở phương Tây không có
một nhóm được
xem
như những
anh
hùng
văn
hóa được
quý
trọng như “bảy vị
thánh hiền ở rừng Trúc” (Trúc
Lâm thất hiền), mà đối với họ việc suốt ngày say
xỉn thì hầu như là một sứ mệnh
thiêng liêng. Cũng không có một bản văn mà nó
tương tự như điều mà ta có thể gọi là “chủ
nghĩa không tưởng về rượu” như
tác
phẩm
Ở Trung Quốc trung đại, nhà nước đóng một vai trò quan trọng trong nỗ lực kiểm soát việc sản xuất hay tiêu thụ rượu, mặc dù ít nhiều không thể đánh giá được những biện pháp này. Ngoài một vài chỉ dụ được hoàng đế Cao Tổ ban hành vào năm 619 và Túc Tông (肅宗 756-762) vào năm 758, hầu như những luật lệ liên quan đến rượu mà chúng được ban hành trong suốt đời Đường là chính yếu liên quan đến việc đánh thuế vào rượu, và duy trì sự độc quyền về rượu của nhà nước. Sự thực, những vị hoàng đế đời Đường dường như đã làm nhiều thứ để cổ xúy việc uống rượu hơn là hạn chế nó. Những lễ hội uống rượu công cộng lớn được gọi là Bô (酺), mà nó có nguồn gốc ở nhà Hán, đã được phục hồi dưới thời nhà Đường để tổ chức ăn mừng những chiến thắng quân sự, hay việc chào đời của một vị hoàng thái tử (Schafer 1965, 130-34).
Nếu những thi nhân, chẳng hạn như bảy vị hiền nhân ở rừng Trúc và những người nối gót họ về sau, đã tách họ ra khỏi những người mà về phương diện chính trị là đầy quyền lực bằng việc say đắm vào việc uống rượu mạnh và dùng thuốc phiện, những Phật tử nói chung phân biệt họ bằng việc kiểm soát có nguyên tắc về những gì họ ăn và uống. Ở xã hội quý tộc của Lục Triều và đời Đường, rượu đã hoạt động không chỉ như chất bôi trơn và cảm hứng xã hội, mà cũng cung cấp một lĩnh vực chung về sự tương tác dành cho những người đàn ông có học (và hiếm hơn, dành cho những phụ nữ có học). Chính từ khía cạnh này mà những Phật tử có lẽ thấy họ bị ngăn cách bởi ảnh hưởng của giới không uống rượu của họ. Thái độ của những Phật tử đối với rượu có thể khiến họ chống lại những giá trị văn hóa phi Phật giáo hơn, tức là, thái độ của họ đối với tình dục, thịt, ca vũ - những thứ cũng bị giới luật ngăn cấm.
Mặc dù bất kỳ sự
công kích nào về rượu
trong suốt thời nhà
Đường chính yếu đến từ phía
Phật giáo, ta không nên
hoàn toàn loại trừ những
quan điểm
tôn
giáo và
tri
thức khác – chẳng hạn như của
Đạo
giáo.
Sự
thật rằng Tư Mã Thừa Trinh (司馬承禎 647–735) và
Thượng Thanh (上清), đạo trưởng và
cố
vấn của
hoàng đế
Huyền Tông (712-755),
cảnh báo
chống lại rượu ở trong
Việc cấm uống những chất
gây say nghiện là cơ bản đối với việc
thực hành
Phật giáo khắp
thế
giới. Giới
chống lại việc uống rượu là một trong
năm
giới mà người
cư
sĩ
tại
gia tuân giữ (優婆塞五戒, upāska pana śila): không
sát
sanh, không
trộm cắp, không
tà
dâm, không
nói
dối và không uống
thức uống gây say. Nó cũng là một trong
mười giới mà một vị Sa-di
thọ
trì, một trong 48 giới Bồ-tát, cũng như một trong
những
giới luật dành cho Tỳ-kheo. Theo
Đạo Thế
miêu tả rượu như là “con đường dẫn đến sự bất
nghiêm và lười nhác”. Ông nói rằng những
Thánh Tăng biết rằng rượu là
nguyên nhân của khổ đau và do đó
từ
bỏ việc uống rượu và tránh xa những người say
rượu.
Tuy
nhiên, việc uống rượu là điều
cần
phải được
xem
xét ở trong ngữ cảnh, và có những thời điểm khi
“nhờ việc uống rượu ta tránh một sự
phạm tội lớn hơn”.
Đạo
Thế trích dẫn ở đây một vài đoạn
liên quan từ
Kế tiếp, Đạo Thế thuật lại câu chuyện cách vua Prasenajit (Ba Tư Nặc) được can ngăn giết vị đầu bếp của mình trong một cơn giận nhờ sự can thiệp kịp thời của người vợ Mallika (Mạt Lợi) của ông. Mallika trước hết nói dối ông và sau đó làm rối trí ông bằng rượu, thịt, trang điểm, ca vũ và tình dục – mặc dù bà đã thọ tám giới cấm ở trước Đức Phật. Nhà vua lúng túng bởi việc phạm 6 trong 8 giới của bà và đã thỉnh hỏi Đức Phật và Ngài nói rằng không có sự phạm tội bởi vì phước đức mà bà đã tích tập qua việc ngăn chặn một sự sát hại.
Câu chuyện khác kể về cách vua Prasenajit ngăn chặn mối đe dọa cuộc nội chiến ở vương quốc của mình bằng việc tổ chức một bữa tiệc mà ở đó ông phục vụ rượu cho những phe nhóm mâu thuẫn, và những người này đã quên đi những bất đồng của họ nhờ một vài thức uống. Bằng việc lựa chọn những trường hợp này, Đạo Thế thể hiện việc hiểu giới luật của ông: rượu được phép như một phương cách trong những trường hợp mà ở đó say rượu khiến cho người ta quên đi mọi ý đồ xấu. Trong ba trường hợp từ bản văn này, trong một vài trường hợp, Đức Phật rõ ràng bỏ qua việc uống rượu của người thế tục (trong những trường hợp này là vua và hoàng hậu) mà họ giữ năm hoặc tám giới.
Tuy nhiên,
có những nơi ở trong kinh sách mà nó cấm việc uống rượu
trong mọi
trường hợp.
Đạo
Thế gom lại một vài trong số đó. Trước hết, trong
Trong kinh sách, có nhiều
danh sách
liệt kê những
quả
báo của việc uống rượu. Chúng đặc biết
nhấn mạnh vào khổ đau mà người say rượu và
gia
đình của người này chuốc lấy
trong đời sống
hiện tại hơn là
nhấn mạnh vào sự
trừng phạt ở trong
địa
ngục và khổ đau trong những
đời
sống
kế
tiếp.
Những
tác
giả
Phật tử hẳn
xem
xét mọi khả năng
liên quan tới rượu, ngay cả
trường hợp
thực hiện hay nhận một món quà là rượu.
Quả báo
khốc liệt
xuất hiện ở trong chương thứ hai của 48 giới
khinh của kinh
Như vậy, chúng ta có thể thấy rằng trong bản tiếng Hán về các giới Bồ-tát, mà nó áp dụng cho người cư sĩ cũng như cho Tăng-già, giới không uống rượu mang nhiều sức nặng hơn Vinaya của Ấn Độ. Chúng ta có thể cho rằng với việc khuyến khích ăn chay nơi Phật giáo Trung Quốc, người tại gia thực sự là sức đẩy của sự thay đổi.
Một số kinh sách
liên quan đến rượu, chẳng hạn như
Có một câu hỏi mà nó có
thể
xuất hiện trong
tâm
thức của nhiều người
Trung Quốc trung đại là có rượu ở trên
thiên giới hay không. Theo kinh sách, thực sự có
rượu cho những người có đủ
may
mắn được sanh về
cõi
trời của vua Yama,
ít
nhất theo
Chúng ta
nhận thấy trong
Đạo Thế
kết
luận
nghiên cứu của ông về rượu với với một đoạn từ
Bản khảo sát vắn tắt này về tài liệu kinh sách có giá trị đối với những Phật tử có học thời trung đại cho thấy rằng không thiếu tài liệu cho một chiến dịch chống lại việc say rượu. Trong khi rõ ràng có một vài lỗ hổng ở trong những luật lệ, những quả báo nói chung về uống rượu được trình bày đầy đủ chi tiết và bằng những thuật ngữ hoàn toàn nghiêm ngặt. Những tài liệu được tạo ra ở Trung Quốc là thuộc số ít khoan dung nhất về mặt này.
Trong khi
Bản kinh
này
mở rộng những
tranh luận
chống lại việc uống và sản xuất rượu mà đó là một
đặc
điểm của những kinh sách về
giới luật ở thế kỷ V, điều
chúng ta đã
thảo luận ở trước. Nếu
thái độ chống uống rượu mạnh mẽ này điển hình cho
một vài loại
phong trào
Phật giáo
phổ
biến mà những vị Tăng triều Đường hay những vị
Tăng kinh thành
xem
như là nguy hiểm, điều này có thể
giải thích cho việc
vắng mặt sự
thảo luận về
mua
bán rượu ở trong
Ngoài những kinh sách
Phật giáo
bản
địa và
Uống rượu là thứ đầu tiên trong ba thứ suy đồi đạo đức (tam suy 三衰; hai thứ còn lại là tà dâm và trộm cắp), và là một trong những nguyên nhân của nghèo đói. Hay nó là điều thứ tư trong mười điều xấu ác (thập ác 十惡), lại là một nguyên nhân của nghèo đói và có vị trí xã hội thấp. Rượu (cùng với tình dục) khiến cho người ta sầu khổ: “Thèm khát rượu và chạy theo sắc đẹp của [nữ nhân] là tội lỗi đầu tiên”. “Uống rượu và chay theo nữ nhân là điều ngu si đầu tiên”. Uống rượu khiến làm hại thân thể: “Uống rượu có thể hủy hoại thân thể - (vì vậy) hãy tránh xa nó”. Rượu là “thuốc mà nó làm người ta điên dại (cuồng dược 狂藥)” và khiến người ta hành xử thô lỗ. Rượu làm người ta hành động một cách thù hằn. Rượu bị cấm đối với người trẻ: “Khi con trai bạn trưởng thành, chớ để nó tập tành uống rượu”. Người ta nên tránh say rượu: “Bậc thánh tránh xa những vị khách say rượu”, và “Bậc thượng nhân kinh sợ việc say rượu”.
Vì
hiểu biết của
chúng tôi về
Phần nào tương tự trong thể thức và giọng điệu với những cách ngôn của Thái Công là một vài bài thơ của một nhà thơ Phật tử đời Đường, Vương Phạm Chí (王梵志). Niên đại của ông thì không được biết nhưng tên và những trích dẫn từ thơ của ông xuất hiện ở trong những kinh sách Phật đầu thế kỷ IX, mà nó cho biết rằng ông hành hoạt vào cuối thế kỷ VIII. Biệt danh của ông không chỉ cho quốc tịch của ông, mà thể hiện sự sùng đạo của ông với những lý tưởng của một cư sĩ Phật tử. Một số bài thơ của ông rõ ràng sử dụng những tranh luận của Phật giáo chống lại rượu.
1. Có quả báo của việc uống rượu:
2. Uống rượu ngăn đường người ta kiếm sống:
3. Sản xuất rượu là bị cấm:
Những bài thơ này cung cấp chứng cứ cuối cùng về một quan niệm kiêng rượu được dựa trên giáo lý Phật giáo và được đẩy mạnh như một phẩm hạnh chính của người cư sĩ thuần thành. Còn những bài thơ sau của Vương, thì đã phần nào làm hao tổn những lời của ông về giá trị của việc không uống rượu.
Phần nào vô lý, khái niệm tái sanh của Phật giáo xuất hiện trong bài thơ này để biện minh cho nguồn vui của việc uống rượu.
Lại nữa, lời khuyên giữ sự thoải mái trong tâm trần tục có thể không phải điều chúng ta mong đợi từ một nhà thơ Phật tử.
3.
Lại nữa, Lưu Linh, một vị thánh hộ mệnh của những kẻ uống rượu đã xuất hiện ở đây. Dường như rằng ngay cả những cứ sĩ thuần thành nhất, rượu có những liên hệ văn hóa tích cực mà nó không thể bỏ qua và nó xuất hiện ngay cả ở trong thi ca “Phật giáo”.
Những có phải những Tăng sĩ và cư sĩ Phật giáo trong thực tế tinh tấn trong việc tránh uống rượu như những kinh sách mà chúng ta thấy không? Những bản kê khai chi tiêu của những tu viện Phật giáo và những quy chế của những xã hội thế tục được lưu giữ trong những bản văn Đôn Hoàng cho thấy rằng uống rượu không thật là một sự trụy lạc mà điều đôi khi được các Tăng sĩ và cư sĩ ưa thích. Ngược lại, nó dường như đã là một đặc điểm có ý nghĩa, thậm chí đặc điểm minh định của việc thực hành tôn giáo của những tổ chức cư sĩ Phật tử, và phần của việc tiêu dùng hàng ngày của một số tu viện Phật giáo, ít nhất là ở Đôn Hoàng.
Cùng thọ thực tại những bữa tiệc chay dường như là đặc điểm có ý nghĩa nhất của thực hành hàng ngày của Phật tử tại gia ở Đôn Hoàng. Những tổ chức Phật tử rõ ràng có gốc rễ của họ ở trong những liên hệ nông dân đó mà nó hình thành để thực hiện cúng tế thức ăn và rượu đến Thổ địa. Theo tập quán xa xưa, những người tham gia trong những bữa tiệc này được yêu cầu đóng góp cho họ. Những thành viên của cả hai loại xã hội, Phật giáo và nông nghiệp, đều trả thuế, có những buổi hội họp chính của họ vào mùa xuân và mùa thu, ăn tiệc cùng nhau, và cùng uống rượu. Chứng cứ từ những bản chữ viết trên bia, những tài liệu Đôn Hoàng và tiểu sử của những vị Tăng cho thấy rằng những quan hệ thế tục này là đặc điểm của đời sống tôn giáo phổ biến từ thế kỷ V đến đời nhà Tống. Mỗi thành viên bị bắt buộc tham gia và cung cấp số lượng bột, dầu và rượu cụ thể. Không tham gia có nghĩa rằng người đó sẽ bị phạt, thường là một số rượu. Những tổ chức này thường bao gồm những thành viên của Tăng-già, họ hình như cùng chịu chung những quy chế.
Một số những bản kê khai tiêu dùng từ bốn tu viện Phật giáo ở Đôn Hoàng đã được lưu giữ và nó có thể khôi phục việc tiêu thụ rượu hàng tháng ít nhất dành cho một trong số chúng. Số lượng ngân sách hàng năm dành cho rượu có thể lên đến chín phần trăm tổng số. Những tu viện tại Đôn Hoàng cả mua rượu và tự nấu nó. Những bản kê khai chi tiêu của tu viện cũng ghi lại những dịp đặc biệt phải mua rượu, thường là để đón tiếp những vị Tăng cao niên ở nơi khác đến, hay để tiếp đãi quan lại của triều đình. Rượu được dùng vào những ngày lễ hội, chẳng hạn như ngày Phật đản và lễ Vu lan. Nó cũng được sử dụng trong những nghi lễ tôn giáo và được biếu cho chư Tăng trong việc trao đổi cho sức lao động của họ (thân thể hoặc tinh thần). Những tài liệu lịch sử thú vị này cho thấy rằng đối với những Tăng sĩ, ít nhất ở trong một vài tu viện ở Đôn Hoàng, rượu vừa là nhu cầu cần thiết hàng ngày, và vừa thích hợp cho những dịp đặc biệt.
Như vậy trong nhiều cách, dường như ông Rượu đã đúng khi ông tuyên bố rằng ông không thể thiếu đối với văn hóa Trung Quốc. Ít nhất ở Đôn Hoàng, dường như rằng chư Tăng và các Phật tử vẫn cần rượu bất kể họ có thể phê phán nó thế nào. Tuy nhiên, từ giữa thế kỷ VIII, trà đã đưa ra một sự thay thế thú vị mà nó rõ ràng có thể được đồng nhất với Phật giáo. Sự đẩy mạnh trà thực sự được kết hợp với những tranh luận chống lại rượu mà nó nhờ đến một khối lượng tài liệu Phật giáo lớn và đa dạng. Những bản văn Phật giáo được hình thành ở bản xứ mà chúng được cho là lời của Đức Phật thường nghiêm khắc hơn những tài liệu được chuyển dịch từ những tài liệu Ấn Độ.
Sự ảnh hưởng của những dấu vết Phật giáo về sự tiết độ trong ăn uống dựa trên những thói quen của Trung Quốc là một giải thích khả dĩ cho sự thay đổi văn hóa, nhưng có lẽ sự thay đổi ở trong những thói quen uống của đời Đường phản ảnh một sự thay đổi lớn hơn ở trong hệ tư tưởng thời đại. Tôi hoài nghi rằng cuộc nổi loạn An Lộc Sơn (安禄山) vào năm 755 có thể đóng một phần trong việc suy thoái của thi nhân say rượu như là mô hình vai trò văn hóa và kết quả xuất hiện hình ảnh tích cực của vị Thiền sư uống trà, thoát tục. Rõ ràng, các văn nhân của cuối đời Đường dường như ít có dáng vẻ thảnh thơi hơn những văn nhân trước đó. Sự đổ máu và hỗn loạn khủng khiếp gây ra bởi cuộc bạo loạn và đời sống phần nào tàn bạo của thế kỷ IV có thể làm thức tỉnh Trung Quốc đời Đường thậm chí có hiệu quả hơn bất kỳ phong trào Phật giáo nào về sự tiết độ ăn uống
Source :

Accept-Ranges: bytes

Content-Type: text/html


text:
[ 15.8.2007 ]
Hehe, hôm nay khá là thú vị, lên trường coi thông báo đầu tiên của năm học mới. Không nhiều ngạc nhiên, vẫn phòng đó, vẫn thầy đó chủ nhiệm. Chỉ có một thứ làm mình hơi bất ngờ. Đó là lớp mình có thêm 2 người mới (cứ bao nhiêu người đi thì bấy nhiêu người đến, 3 năm vẫn thế). Hai bạn này từ chuyên Lý chuyển sang, một quen, một lạ. Quen thì chính là cái cậu Khôi, bạn thằng Khải và Nguyện. Còn người lạ, thì chính là... người lạ :)), chỉ biết tên bạn này là Misa. Cái làm mình vui hơn là giờ học Aptech. Từ giờ 1 ngày tới 4 tiếng thực hành lận, đã hơn trước nhiều. Hôm nay thầy cho mọi người xem mấy bài Play with String hôm bữa. Hà hà, thầy lấy bài của mình ra làm bài giải tiêu biểu :)>-. Vì mình viết cực kỳ ngắn gọn (tuy hơi phức tạp tí). Đó là nhờ công sức bao ngày nghiên cứu Regular Expression của mình (ai thích tìm hiểu thì vào trang này nhé) ;)). Từ khúc này trở đi hơi bị nhảm, tại mình quá khích, nên viết ra thôi, khỏi đọc cũng đc. Trong bài có 1 câu mà mình thích nhất, chỉ cần 1 dòng lệnh là xong. Nếu dùng cách thường (duyệt chuỗi) thì sẽ rất dài 8-}. Cái này yêu cầu viết hoa ký tự đầu tiên của mỗi từ. Cơ bản thì Jscript không có method là .toProperCase(), nhưng nếu dùng regular expression thì dễ dàng tạo ra hàm tương tự. Giải thích: Chúng ta có thể rút gọn hàm này tới tối đa như sau: Và thế là xong, đã giải quyết đc bài toán chỉ trong 1 câu lệnh. Thôi, ba hoa đủ rồi, bữa khác rảnh nói tiếp hen.
Capitalize
1 function proper(str) {
2 str = " "+str
3 str = str.toLowerCase()
4 re = /\s(\S)/g
5 str = str.replace(re, function($1) {return $1.toUpperCase() })
6 str = str.substr(1)
7 return str
8 }
1. Khai báo hàm proper, tham số là str
2. Tạo thêm 1 khoảng trắng nằm trước chuỗi cần Capitalize
3. Chuyển str về chữ thường hết
4. Khai báo 1 regular expression tên là re gồm 1 cặp khoảng trắng (\s) và không phải khoảng trắng (\S). Riêng \S được đặt trong cặp ngoặc có ý nghĩa lưu lại giá trị của chữ cái đầu tiên sau khoảng trắng vào biến ảo $1.
5. Dùng method replace để thay thế re thành cái hàm phía sau. Hàm này dùng để chuyển ký tự đã lưu ($1) thành viết hoa.
6. Bỏ đi 1 ký tự đầu tiên, chính là khoảng trắng đã thêm vào ở đầu.
7. Trả giá trị str vừa đổi về cho hàm.
function proper(str) {
return (" "+str).toLowerCase().replace( /\s(\S)/g,function($1){return $1.toUpperCase() }).substr(1)
}
Cái làm mình vui hơn là giờ học Aptech. Từ giờ 1 ngày tới 4 tiếng thực hành lận, đã hơn trước nhiều. Hôm nay thầy cho mọi người xem mấy bài Play with String hôm bữa. Hà hà, thầy lấy bài của mình ra làm bài giải tiêu biểu :)>-. Vì mình viết cực kỳ ngắn gọn (tuy hơi phức tạp tí). Đó là nhờ công sức bao ngày nghiên cứu Regular Expression của mình (ai thích tìm hiểu thì vào trang này nhé) ;)).
Từ khúc này trở đi hơi bị nhảm, tại mình quá khích, nên viết ra thôi, khỏi đọc cũng đc. Trong bài có 1 câu mà mình thích nhất, chỉ cần 1 dòng lệnh là xong. Nếu dùng cách thường (duyệt chuỗi) thì sẽ rất dài 8-}.
Cái này yêu cầu viết hoa ký tự đầu tiên của mỗi từ. Cơ bản thì Jscript không có method là .toProperCase(), nhưng nếu dùng regular expression thì dễ dàng tạo ra hàm tương tự.
Giải thích:
Chúng ta có thể rút gọn hàm này tới tối đa như sau:
Và thế là xong, đã giải quyết đc bài toán chỉ trong 1 câu lệnh.
Thôi, ba hoa đủ rồi, bữa khác rảnh nói tiếp hen.
Dis!!!!x-(ReplyDelete
hổng biết comment sao luôn!!!!
toàn là Aptech!!!
mày chơi tao hả mạy!!!!
Má chúng ta!!!! =))
mày điếm hơn rồi đó Tài em à!!!!
haha, tao chơi mày thôiReplyDelete
lấy pageview ấy mà :))
cũng tại tao quá khích wá thôi :">
chóng mặt hoa mắt nhức đầu @-)...kúi kùng hem hĩu j hít...he'he'..vô comment choa xôm kái..;))ReplyDelete
hehe, tại lúc đó đầu óc thiếu minh mẫn, ngồi viết lảm nhảmReplyDelete
dzời :-w ông kiu tui vô coi 1 nùi mã hả :-w tui có hểu gì đâu hổng bít à :(( suốt ngày bị ông dụ ko là sao :((ReplyDelete
hehe, tui có dụ bà đâu, tại lâu bà ko vào, còn nhiều bài mà, còn nhiều bất ngờ chờ đón bà tại Gman's blog ;))ReplyDelete
hoho, nhung cai gi co lien quan den Tin hoc la Minh mu, ko biet gi het +_+ReplyDelete
Comment dzay thoi ha! :D
hehe, cái này viết nhảm ấy màReplyDelete
Wow. This really made my day. Thanks a lot!ReplyDelete
JavaScript Online Training | HTML5 Online Training JQuery Online Training JQuery Online Training Javascript Online Training
Angularjs Training in Chennai
JavaScript Training Courses | Javascript Online Training | Angular 2 Online Training

markdown:
[ 15.8.2007 ]
Hehe, hôm nay khá là thú vị, lên trường coi thông báo đầu tiên của năm học mới. Không nhiều ngạc nhiên, vẫn phòng đó, vẫn thầy đó chủ nhiệm. Chỉ có một thứ làm mình hơi bất ngờ. Đó là lớp mình có thêm 2 người mới (cứ bao nhiêu người đi thì bấy nhiêu người đến, 3 năm vẫn thế). Hai bạn này từ chuyên Lý chuyển sang, một quen, một lạ. Quen thì chính là cái cậu Khôi, bạn thằng Khải và Nguyện. Còn người lạ, thì chính là... người lạ :)), chỉ biết tên bạn này là Misa. Cái làm mình vui hơn là giờ học Aptech. Từ giờ 1 ngày tới 4 tiếng thực hành lận, đã hơn trước nhiều. Hôm nay thầy cho mọi người xem mấy bài
**Play with String** hôm bữa. Hà hà, thầy lấy bài của mình ra làm bài giải tiêu biểu :)>-. Vì mình viết cực kỳ ngắn gọn (tuy hơi phức tạp tí). Đó là nhờ công sức bao ngày nghiên cứu Regular Expression của mình (ai thích tìm hiểu thì vào [ nhé) ;)). trang này](http://www.webreference.com/js/column5/index.html)
Cái làm mình vui hơn là giờ học Aptech. Từ giờ 1 ngày tới 4 tiếng thực hành lận, đã hơn trước nhiều. Hôm nay thầy cho mọi người xem mấy bài
Từ khúc này trở đi hơi bị nhảm, tại mình quá khích, nên viết ra thôi, khỏi đọc cũng đc. Trong bài có 1 câu mà mình thích nhất, chỉ cần 1 dòng lệnh là xong. Nếu dùng cách thường (duyệt chuỗi) thì sẽ rất dài 8-}.
#### Capitalize
Cái này yêu cầu viết hoa ký tự đầu tiên của mỗi từ. Cơ bản thì Jscript không có method là
**.toProperCase()**, nhưng nếu dùng regular expression thì dễ dàng tạo ra hàm tương tự.
1 functionproper(str) { 2str = " "+str 3str = str.toLowerCase() 4re = /\s(\S)/g 5str = str.replace(re, function($1) {return $1.toUpperCase() }) 6str = str.substr(1) 7 returnstr 8} **Giải thích:** **1.** Khai báo hàm *proper*, tham số là str **2.** Tạo thêm 1 khoảng trắng nằm trước chuỗi cần Capitalize **3.** Chuyển str về chữ thường hết **4.** Khai báo 1 regular expression tên là *re *gồm 1 cặp khoảng trắng (\s) và không phải khoảng trắng (\S). Riêng \S được đặt trong cặp ngoặc có ý nghĩa lưu lại giá trị của chữ cái đầu tiên sau khoảng trắng vào biến ảo $1. **5.** Dùng method replace để thay thế *re *thành cái hàm phía sau. Hàm này dùng để chuyển ký tự đã lưu ($1) thành viết hoa. **6.** Bỏ đi 1 ký tự đầu tiên, chính là khoảng trắng đã thêm vào ở đầu. **7.** Trả giá trị str vừa đổi về cho hàm.
Chúng ta có thể rút gọn hàm này tới tối đa như sau:
functionproper(str) { return(" "+str). toLowerCase(). replace( /\s(\S)/g, function($1){ return$1. toUpperCase() }). substr(1)
}
Và thế là xong, đã giải quyết đc bài toán chỉ trong 1 câu lệnh.
Thôi, ba hoa đủ rồi, bữa khác rảnh nói tiếp hen.
Dis!!!!x-(ReplyDelete
hổng biết comment sao luôn!!!!
toàn là Aptech!!!
mày chơi tao hả mạy!!!!
Má chúng ta!!!! =))
mày điếm hơn rồi đó Tài em à!!!!
haha, tao chơi mày thôiReplyDelete
lấy pageview ấy mà :))
cũng tại tao quá khích wá thôi :">
chóng mặt hoa mắt nhức đầu @-)...kúi kùng hem hĩu j hít...he'he'..vô comment choa xôm kái..;))ReplyDelete
hehe, tại lúc đó đầu óc thiếu minh mẫn, ngồi viết lảm nhảmReplyDelete
dzời :-w ông kiu tui vô coi 1 nùi mã hả :-w tui có hểu gì đâu hổng bít à :(( suốt ngày bị ông dụ ko là sao :((ReplyDelete
hehe, tui có dụ bà đâu, tại lâu bà ko vào, còn nhiều bài mà, còn nhiều bất ngờ chờ đón bà tại Gman's blog ;))ReplyDelete
hoho, nhung cai gi co lien quan den Tin hoc la Minh mu, ko biet gi het +_+ReplyDelete
Comment dzay thoi ha! :D
hehe, cái này viết nhảm ấy màReplyDelete
Wow. This really made my day. Thanks a lot!ReplyDelete
JavaScript Online Training | HTML5 Online Training JQuery Online Training JQuery Online Training Javascript Online Training
Angularjs Training in Chennai
JavaScript Training Courses | Javascript Online Training | Angular 2 Online Training

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Server: GSE

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, max-age=0

X-XSS-Protection: 1; mode=block

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
Cuộc sống hiện đại, thị yếu thẩm mỹ tăng cao, ngoài nhu cầu mua chiếc kệ tivi chất lượng tốt, giá cả hợp lí thì kiểu dáng đẹp cũng là một điều không thể thiếu.Kệ tivi treo tường phòng khách không đơn thuần là chiếc bàn để tivi mà từ lâu Kệ tivi treo tường phòng khách đã trở thành vật dụng trang trí hữu ích trong phòng khách của mọi gia đình.Cùng tìm hiểu về các mẫu sản phẩm có thiết kế hiện đại của thương hiệu đồ gỗ nội thất GO HOME, mong rằng bài viết này có thể giúp bạn tìm được một sản phẩm ưng ý.
CÁC MẪU KỆ TIVI TREO TƯỜNG PHÒNG KHÁCH CÓ GÌ ĐÁNG ĐỂ BẠN LỰA CHỌN ?
- Chất liệu gỗ đạt chuẩn “ GO HOME” sử dụng trong nhiều môi trường thời tiết mà vẫn bền đẹp
- Kiểu dáng được ưu chuộng bởi sự tiện dụng nhưng ko kém phần sang trọng
- Màu sắc Kệ tivi treo tường phòng khách sang trọng tinh tế
Xem thêm sản phẩm :tủ giầy đẹp, ghế sofa, bàn ăn đẹp, tủ rượu gỗ treo tường,ghế cafe
KỆ TIVI TREO TƯỜNG PHÒNG KHÁCH THIẾT KẾ ĐA NĂNG GHC-303
KỆ TIVI TREO TƯỜNG PHÒNG KHÁCH GỖ NHẬP KHẨU GHC-302
KỆ TIVI TREO TƯỜNG PHÒNG KHÁCH THIẾT KẾ MODUL GHC-301
Nội thất Go Home đem đến cho khách hàng mẫu thiết kế Kệ tivi treo tường phòng khách phong phú đa dạng,từ hiện đại cổ điển, đến tân cổ điển không chỉ tiện dụng mà còn sang trọng, mang lại nét đẹp mới cho không gian phòng khách nhà bạn.Tất cả các sản phẩm Đồ gỗ nội thất được bảo trì trọn đời theo thời gian sử dụng. Liên hệ ngay với chúng tôi theo số 04.6655.3777 hoặc 04.6685.3377 để được tư vấn miễn phí.
Xem thêm bài viết sản phẩm :Kệ tivi phòng khách sang trọng với thiết kế thông minh

markdown:
Cuộc sống hiện đại, thị yếu thẩm mỹ tăng cao, ngoài nhu cầu mua chiếc
** chất lượng tốt, giá cả hợp lí thì kiểu dáng đẹp cũng là một điều không thể thiếu. kệ tivi** *không đơn thuần là chiếc bàn để tivi mà từ lâu* **Kệ tivi treo tường phòng khách** *đã trở thành vật dụng trang trí hữu ích trong phòng khách của mọi gia đình.Cùng tìm hiểu về các mẫu sản phẩm có thiết kế hiện đại của thương hiệu đồ gỗ nội thất GO HOME, mong rằng bài viết này có thể giúp bạn tìm được một sản phẩm ưng ý.* **Kệ tivi treo tường phòng khách**
**CÁC MẪU KỆ TIVI TREO TƯỜNG PHÒNG KHÁCH CÓ GÌ ĐÁNG ĐỂ BẠN LỰA CHỌN ?**
- Chất liệu gỗ đạt chuẩn “ GO HOME” sử dụng trong nhiều môi trường thời tiết mà vẫn bền đẹp
- Kiểu dáng được ưu chuộng bởi sự tiện dụng nhưng ko kém phần sang trọng
- Màu sắc
*sang trọng tinh tế* **Kệ tivi treo tường phòng khách**
Xem thêm sản phẩm :
[tủ giầy đẹp](http://golathanh.vn/danh-muc/tu-giay-tu-trang-tri/), ghế sofa, bàn ăn đẹp, tủ rượu gỗ treo tường, [ghế cafe](http://shopghe.vn/)
** ** **KỆ TIVI TREO TƯỜNG PHÒNG KHÁCH** THIẾT KẾ ĐA NĂNG GHC-303 **KỆ TIVI TREO TƯỜNG PHÒNG KHÁCH**THIẾT KẾ ĐA NĂNG GHC-303 *đa năng GHC-303 gồm 2 modul kệ chính với 3 ngăn kéo trượt và modul phụ gồm 1 giá sách di động.Kệ đa năng thiết kế 2 mặt đảo chiều kệ tivi kết hợp với giá sách nhỏ sáng tạo điểm nhấn không gian phòng khách nổi bật đầy sáng tạo. Phần giá sách của kệ có thể quay 360 độ các góc giúp phù hợp với nhiều không gian và diện tích sử dụng để trang trí .* **Kệ tivi treo tường phòng khách** ![ ke-tivi-thong-minh-ghc-303-1](http://gotrangtri.vn/wp-content/uploads/2016/10/ke-tivi-thong-minh-ghc-303-1.jpg)
**KỆ TIVI TREO TƯỜNG PHÒNG KHÁCH GỖ NHẬP KHẨU GHC-302** **kệ tivi**gồm 7 ngăn kéo chứa đồ được xếp theo hình bậc thang, đây là một thiết kế hoàn toàn mới lạ và độc đáo đồng thời được làm bởi chất liệu gỗ cao cấp trên dây chuyền sản xuất hiện đại. *phầntủ có chân tăng inox với đế cao su chống xước sàn nhà và khắc phục được hiện tượng bề mặt sàn lồi lõm. Tay nắm mạ crom cao cấp được sử dụng góp phần tăng điểm nhấn sang trọng cho dòng sản phẩm cao cấp này.* **Kệ tivi treo tường phòng khách** ![ tu-ke-tivi-ghc-302-7](http://gotrangtri.vn/wp-content/uploads/2016/10/tu-ke-tivi-ghc-302-7.jpg)
**KỆ TIVI TREO TƯỜNG PHÒNG KHÁCH THIẾT KẾ MODUL GHC-301** **sang trọng và tinh tế là sản phẩm với thiết kế modul 34 cục làm bằng chất liệu gỗ công nghiệp nhập khẩu với tone màu trắng kết hợp cánh ngăn kéo tone hạt dẻ tạo nên điểm nhấn nội thất hiện đại.** [Kệ tivi treo tường phòng khách](http://gotrangtri.vn/shop/ke-tivi-go-phong-khach-thiet-ke-da-nang-ghc-303/) *thiết kế bề mặt màu trắng min không bóng bẩy nhưng toát lên vẻ sang trọng đầy mê hoặc.Ngăn kéo được làm bằng ray phụ kiện chính hãng khi dừng kéo trơn tay kết hợp với tay co mạ inox dày dặn chắc chắn vô cùng.* **Kệ tivi treo tường phòng khách** ![ ke-tivi-3cuc-ghc-301-3](http://gotrangtri.vn/wp-content/uploads/2016/10/ke-tivi-3cuc-ghc-301-3.jpg)
Nội thất Go Home đem đến cho khách hàng mẫu thiết kế
*phong phú đa dạng,từ hiện đại cổ điển, đến tân cổ điển không chỉ tiện dụng mà còn sang trọng, mang lại nét đẹp mới cho không gian phòng khách nhà bạn.Tất cả các sản phẩm Kệ tivi treo tường phòng khách * **được bảo trì trọn đời theo thời gian sử dụng. Liên hệ ngay với chúng tôi theo số 04.6655.3777 hoặc 04.6685.3377 để được tư vấn miễn phí.** [Đồ gỗ nội thất](http://gotrangtri.vn/)
Xem thêm bài viết sản phẩm :
[Kệ tivi phòng khách sang trọng với thiết kế thông minh](http://gotrangtri.vn/ke-tivi-phong-khach/)

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Server: nginx

Connection: close

Pragma: no-cache

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Vary: Accept-Encoding,User-Agent

Link: <http://gotrangtri.vn/wp-json/>; rel="https://api.w.org/", <http://gotrangtri.vn/?p=30450>; rel=shortlink