text:
TRANG CHỦ
GIỚI THIỆU
» Di sản văn hóa thế giới Mỹ Sơn
» Giới thiệu
» Lịch sử - văn hóa
» Kiến trúc nghệ thuật
» Cảnh quan không gian
» Giá trị nổi bật toàn cầu
» Bản đồ
» Ban quản lý di sản văn hóa Mỹ Sơn
» Chức năng nhiệm vụ
» Các phòng chuyên môn
» Sơ đồ tổ chức
TIN TỨC - SỰ KIỆN
» Tin tức mới
» Thông tin du khách
» Giờ mở, đóng cửa và lịch biểu diễn văn nghệ
» Giá vé tham quan
» Tuyến tham quan Di tích Mỹ Sơn
» Nội quy
» Ấn phẩm Mỹ Sơn
» Điện thoại liên hệ
» Sự kiện lễ hội
» Đêm Mỹ Sơn huyền ảo
» Hành trình di sản
» Lễ hội bà Thu Bồn
DỊCH VỤ
» Tổ chức biễu diễn văn nghệ Chăm
» Chụp hình qua vé tham quan
» Chụp hình trang phục Chăm
» Du lịch Mỹ Sơn bằng xe điện
» Nhà hàng – khách sạn
» Homestay
BẢO TỒN - PHÁT HUY
» Hoạt động bảo tồn
» các giai đoạn trùng tu
» Quy hoạch tổng thể
» Hợp tác quốc tế
» Nghiên cứu trao đổi
» Bảo tàng
» Hoạt động, trưng bày
» Giáo dục di sản
THƯ VIỆN - HÌNH ẢNH
» Thư viện hình ảnh
» Video
» Âm nhạc
Thứ sáu, ngày 23 tháng 06 năm 2017
Tin tức
Đoàn đại biểu Ấn Độ thăm và làm việc tại Mỹ Sơn
Thứ sáu, 16/06/2017 - 02:35 PM
Chiều ngày 15/6/2017, đoàn đại biểu Ấn Độ do ngài Ts Sumeet Jerath, trợ lý Bộ trưởng ngoài giao Ấn ...
Đêm nghệ thuật "Huyền thoại Apsara"
Thứ hai, 12/06/2017 - 10:06 AM
Tối ngày 10/6/2017, khu di tích Mỹ Sơn diễn ra đêm nghệ thuật “Huyền thoại Apsara”.
Các tin tức khác
DU LỊCH - LỮ HÀNH
CÔNG TY DU LỊCH CHÁNH TRINH
Công ty TNHH DV - DL Hoa Hồng
CÔNG TY CỔ PHẦN DU LỊCH - DỊCH VỤ HỘI AN
CÔNG TY CỔ PHẦN DU LỊCH VIỆT NAM VITOURS
CÔNG TY DU LỊCH TRÀ KIỆU
CÔNG TY DU LỊCH SAIGONTOURIST
Thông báo
» Tăng suất diễn văn nghệ Chăm tại khu di sản văn hóa Mỹ Sơn
Thời tiết
Hỏi đáp
» Hỏi về giá vé tham quan
Liên kết website ...
Đài truyền thanh Duy Xuyên
Báo Quảng Nam
Trung tâm quản lý bảo tồn di sản văn hóa Hội An
Trung tâm bảo tồn Di tích Cố Đô Huế
Trung tâm bảo tồn Di sản Thành Nhà Hồ
Ban quản lý Vịnh Hạ Long
Ban quản lý Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng
Ban quản lý Danh Thắng Tràng An
Trung tâm bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội
Số người online:
18
Số lượng truy cập
Facebook
Facebook
Ấn phẩm Mỹ Sơn
1. Tập gấp về Mỹ Sơn: Ban Quản lí Di tích và Du lịch Mỹ Sơn.1999
2. Giáo dục về Di sản văn hóa thế giới Mỹ Sơn trong nhà trường phổ thông: Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Duy Xuyên. Ban Quản lí Di tích và Du lịch Mỹ Sơn. 2003
3 .Kỷ yếu hội thảo khoa học Mỹ Sơn 1999 - UBND tỉnh Quảng Nam. Ban Quản lí Mỹ Sơn. Mỹ Sơn.1999
4 .Kỷ yếu hội thảo khoa học Mỹ Sơn 2003 - UBND tỉnh Quảng Nam. Ban Quản lí Mỹ Sơn. Mỹ Sơn.2003
5. Tiềm năng du lịch Duy Xuyên - UBND huyện Duy Xuyên. Ban Quản lí Mỹ Sơn. Duy Xuyên 1999
6. Nguyễn Thị Lân - Nguyễn Viết Trí. Mỹ Sơn - Di sản thế giới trong tay thế hệ trẻ để biết tôn vinh và hành động. Nxb Đà Nẵng. 2004
7. Nguyễn Văn Kự -
Nguyễn Văn Kự . Di sản Văn hóa Chăm .5 ngữ . Viêt, Chăm truyền thống, Chăm latinh, Anh và Pháp. Nxb Thế Giới, 2012.
8.
Nguyễn Văn Kự . Đi sản Văn hóa chăm, 3 ngữ Viêt, Anh, Pháp. Nxb Thế Giới, 2014
9. Hồ Xuân Tịnh - Di tích Chăm ở Quảng Nam(tiếng Việt,Anh, Pháp). Nxb Đà Nẵng 1998.
10. Ngô Văn Danh - Tháp cổ Chămpa - Sự thật và huyền thoại. Nxb Văn hóa - Thông tin, Hà Nội. 1994.
11. Ngô Văn Doanh - Thánh địa Mỹ Sơn (tiếng Việt, Anh). Nxb trẻ. Tp Hồ Chí Minh 2003.
12. Lê Đình Phụng - Kiến trúc Điêu khắc ở Mỹ Sơn - Di sản văn hóa thế giới. Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội. 2004.
13. Hướng dẫn nghiên cứu khảo cổ và trùng tu tháp Chăm (tài liệu đúc kết từ trùng tu nhóm tháp G Mỹ Sơn) trong chương trình hợp tác 3 bên UNESCO - Việt Nam - Italia. Mỹ Sơn. 2010
14. Tresors d’art du Viet Nam La Sculpture du ChamPa. Bảo tàng Guimet Pháp. 2003
15. Thánh địa Mỹ Sơn( tiếng Việt, Anh, Nhật) - Nguyễn Trung Bình. Ban quản lí Di tích và Du lịch Mỹ Sơn. Nxb Lao Động. 2003.
16. Trần Kỳ Phương - Mỹ Sơn trong lịch sử nghệ thuật Chăm. Nxb Đà Nẵng. 1988
17. Trần Bá Việt. Kỹ thuật xây dựng tháp Chăm. Nxb Xây dựng. Hà Nội. 2007
18. Inventaire descriptif des monuments Cham de Annam L. Finot, H.Pảmentier: B. E. F. E. O IV. 1947
19. Quy hoạch tổng thể Mỹ Sơn - Viện Quy hoạch. 2008
20. Bưu thiếp, tập ảnh Mỹ Sơn - Ban quản lí Mỹ Sơn. 2000
21. Bên bờ Nam sông Thu Bồn - Ấn phẩm video - Đài truyền hình Đà Nẵng. Ban Quản lí Mỹ Sơn.
22. Đồng vọng Mỹ Sơn - Ấn phẩm video - Đài truyền hình Đà Nẵng. Ban Quản lí Mỹ Sơn
23. Về với Mỹ Sơn - Âm nhạc VCD
24. Huyền thoại Mỹ Sơn - Âm nhạc VCD
25. Apsara - Ưma Nhân - Âm nhạc VCD
26. Hoàng hôn Mỹ Sơn - Âm nhạc VCD
Tags :
mỹ sơn
,
di sản văn hóa thế giới mỹ sơn
,
my son sanctuary
,
my son viet nam
,
my son quang nam
,
thanh dia my son
,
du lich my son
Thư viện hình ảnh
Âm nhạc
Video
Bản đồ
Văn bản liên quan
» CÔNG ƯỚC BẢO TỒN
» VĂN BẢN
» LỊCH CÔNG TÁC
Tâm điểm
»
Viettravel lần thứ 5 liên tiếp đoạt giải thưởng du lịch thế giới
»
SUY NGHĨ VỀ DUNG LƯỢNG HAY SỨC CHỨA CỦA VÙNG DI SẢN
»
Mỹ Sơn và vùng phụ cận: Khu kỹ nghệ An Hòa
.
Liên hệ
|
Góp ý
|
Sơ đồ website
Copyright © 2013
-
Bản quyền thuộc về
Ban Quản lý Di sản văn hóa Mỹ Sơn
Giấy phép TTĐT: Số 11/GP - TTĐT - do sở Thông tin - Truyền thông Tỉnh Quảng Nam cấp ngày 2/3/2015
Địa chỉ : Xã Duy Phú, Huyện Duy Xuyên, Tỉnh Quảng Nam - Email: mysonstr@gmail.com - Tel:0235.3731.309 - Fax: 0235.3731.361 - Website : www.mysonsanctuary.com.vn
Hyundai Da Nang
Mercedes Đà Nẵng
Hyundai Kon Tum
Máy hút bụi tại Đà Nẵng
Máy chà sàn tại Đà Nẵng
Bán đất hòa minh đà nẵng
Bán đất liên chiểu đà nẵng
Bán đất hòa minh liên chiểu đà nẵng


text:
QUẦN ÁO BẢO HỘ LAO ĐỘNG là một phần không thể thiếu để tạo nên văn hóa doanh nghiệp. Một số công việc ngành máy móc, phân xưởng thường dùng các bộ quần áo bảo hộ vải Kaki chất lượng cao với chất vải xanh, bền và mịn giúp người lao động thoải mái nhất khi làm việc.
Quần áo bảo hộ kỹ sư và những bộ đồng phục bảo hộ thể hiện rõ tính chuyên nghiệp của người làm việc tri thức cao. Đồng thời những bộ quần áo bảo hộ góp phần nâng cao an toàn cho người lao động khi làm việc trong môi trường đêm, tối
Namtrung Safety chiết khấu 20% cho khách hàng gọi ngay: 0933.911.900
22 items
22 items

markdown:
** là một phần không thể thiếu để tạo nên văn hóa doanh nghiệp. Một số công việc ngành máy móc, phân xưởng thường dùng các bộ quần áo bảo hộ vải Kaki chất lượng cao với chất vải xanh, bền và mịn giúp người lao động thoải mái nhất khi làm việc. QUẦN ÁO BẢO HỘ LAO ĐỘNG**
Quần áo bảo hộ kỹ sư và những bộ đồng phục bảo hộ thể hiện rõ tính chuyên nghiệp của người làm việc tri thức cao. Đồng thời những bộ
**quần áo bảo hộ** góp phần nâng cao an toàn cho người lao động khi làm việc trong môi trường đêm, tối *Namtrung Safety chiết khấu 20% cho khách hàng gọi ngay: 0933.911.900*
22 items
22 items

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Connection: close

Vary: Accept-Encoding

Server: Nginx

X-Powered-By: VPSSIM

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

X-Content-Type-Options: nosniff

X-XSS-Protection: 1; mode=block


text:
NetViet
Tin tức
Chương trình
Xem NetViet
Nhịp cầu Việt Mỹ
Nhịp cầu Việt Mỹ
Tour de Viet Nam
Tour de Viet Nam
Lịch phát sóng
Hệ thống phủ sóng
Bản tin
Người Việt Năm Châu
Việt Nam Ngày Nay
Sharing VietNam
Việt Nam Hội Nhập
Việt Nam Đất Nước Con Người
Chương trình Tạp chí
Văn hóa Việt
Du lịch ẩm thực
Tiềm năng Việt Nam
Talk Show
Phim Tài Liệu
Tiềm năng Việt Nam
Dạy Tiếng Việt
Dạy Tiếng Việt
Nhịp cầu NETVIET
Nhịp Cầu NETVIET
Tin tức
Tin tức
Văn Hóa Việt
Văn Hóa Truyền thống
Văn hóa làng nghề
Du lịch ẩm thực
Việt Mỹ
Kinh tế đầu tư
Tiềm Năng Việt Nam
Cơ hội đầu tư
Xúc tiến thương mại
Xúc tiến đầu tư
Góc Kiều bào
Tư vấn Kiều bào
Sự kiện
Ký ức Kiều bào
Gương mặt việt
Hành trình trái tim
Chính sách Việt Kiều
Giới thiệu
Tin Tức Công Ty
Sản Phẩm & Dịch Vụ
Giới thiệu
Đối tác
Liên hệ
Ấn phẩm nội bộ
Tuyển dụng
Người thầy của muôn đời
SD
Bình luận

Cache-Control: private

Content-Type: text/html; charset=utf-8


text: Tại triển lãm Geneva Motor Show 2016 vừa qua, KTM đã cho ra mắt một phiên bản giới hạn của chiếc xe lai X-Bow với tên gọi là "Black Edition" với số lượng hạn chế chỉ 5 chiếc trên toàn thế giới, được thiết kế dựa trên chiếc X-Bow GT đã ra đời trước đó nhằm hướng tới mục tiêu chiếc xe đua đạt hiệu suất cao hơn và có thể sử dụng hỗn hợp cả trên đường phố cho những người đam mê tốc độ. KTM X-Bow Black Edition Với thiết kế truyền thống mang hơi hướng của xe đua F1 kết hợp với các trang bị công nghệ đáp ứng đủ tiêu chuẩn để lưu thông trên đường phố, chiếc X-Bow Black Editions không có nhiều thay đổi về hình dáng so với người tiền nhiệm, khác biệt duy nhất nằm ở vật liệu chế tạo và màu sắc. Thân vỏ hoàn toàn làm bằng sợi carbon 3D siêu nhẹ nhưng cũng siêu cứng Dưới mui xe là khối động cơ tăng áp 2,0 lít của Audi có thể tạo ra 320 mã lực giúp chiếc xe tăng tốc từ 0-100 km/h chỉ trong 4,1 giây. X-Bow Black Edition sử dụng nhiều vật liệu carbon-fibre hơn bất kì chiếc xe nào trước đó của hãng, từ khung xe cho đến dàn thân vỏ, nắp ca-pô và vành bánh xe. Hơn nữa, độ khí động học tối ưu giúp chiếc xe đạt khả năng ổn định và điều khiển ở tốc độ cao rất dáng kinh ngạc. Lựa chọn duy nhất trên chiếc xe này là hệ thống vành 18 hoặc 19 inch được BBS cung cấp đi kèm hệ thống phanh gốm hiệu suất cao và hệ thống ABS độc lập. Bên trong cabin, ghế ngồi được sử dụng da và các đường thêu bằng tay có logo "Black Edition" trên tựa đầu, vô-lăng được bọc da lộn da với những mảng màu phối hợp với vật liệu làm hoàn toàn bằng nhôm gia công, cần số và phanh tay cũng được làm từ nhôm CNC đi kèm với 1 tấm nhôm khắc tên phiên bản giới hạn từ 1-5. Hệ thống giảm chấn được WP cung cấp đặc biệt dành riêng cho chiếc xe với hành trình 6 nấc tự chỉnh. Hệ thống cần số thể thao đúc nhôm liền khối đi kèm với bảng tên số thứ tự 1/5 chiếc Ghế ngồi được thêu tên xe nổi bật Hiện tại, chỉ có duy nhất năm chiếc KTM X-Bow "Black Edition" trên toàn thề giới và mỗi chiếc sẽ có giá dự kiến 99.000 Euro trước thuế tại châu Âu. Và 5 chủ sở hữu may mắn của mỗi chiếc xe cũng sẽ có được một tour du lịch tham quan nhà máy của KTM ở Graz, Áo. Hiện tại KTM đã chính thức mở bán từ ngày hôm nay. Theo NNVN Lê AnhTừ khoá :X-Bow GT Geneva Motor Show 2016 KTM KTM X-Bow Black Edition Chia sẻBạn đọc bình luậnVui lòng nhập tiếng Việt có dấuNhập mã bảo mật (*) RefreshGửi bình luận

Set-Cookie: .ASPXANONYMOUS=2ldiqTu6cwzisBoWFxZHdt288u7itYovTK18d2-wwIFrwqL-S-i7c2RksaOlOny9VeB6yRVI1zY45vtzjEXZerv46EzENfrQvxChAuJK_ad7-HZBbB_hAO7qDF5OBoxeVSDAxE1iEGdur1OJMEjayA2; domain=nghenhinvietnam.vn; expires=Thu, 31-Aug-2017 10:26:53 GMT; path=/; HttpOnly

Access-Control-Allow-Headers: Content-Type

X-Cache: MISS from xCache11-02


text:
Cải cách hành chính nhằm góp phần xây dựng bộ máy nhà nước trong sạch, vững mạnh, có hiệu lực và hiệu quả. Trên cơ sở đó làm cho bộ máy nhà nước thực hiện tốt nhiệm vụ, thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng và tổ chức việc điều hành, quản lý đất nước, từng địa phương thông suốt, tạo điều kiện cho kinh tế phát triển, giải quyết tốt các vấn đề xã hội, củng cố an ninh, quốc phòng, mở rộng quan hệ đối ngoại, chủ động và tích cực hội nhập kinh tế quốc tế.
Trên cơ sở đó, công tác cải cách hành chính của huyện giai đoạn 2015 – 2020 là nhằm xây dựng một nền hành chính trong sạch, vững mạnh, chuyên nghiệp, hoạt động có hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng được yêu cầu quản lý xã hội, bảo đảm thực hiện tốt chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, phục vụ cho sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội, an ninh – quốc phòng trên địa bàn huyện.
Vì vậy, cải cách hành chính của huyện giai đoạn 2015 – 2020 tập trung vào các nhiệm vụ chủ yếu như: Cải cách tổ chức bộ máy hành chính, đổi mới chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, cải cách tài chính công, xây dựng nền hành chính hiện đại.
Từ thực tiễn công tác, lãnh đạo, quản lý, tôi xin đề cập thêm một số vấn đề cần quan tâm về cải cách hành chính.
Một là, đổi mới về nhận thức đối với cải cách hành chính. Trước hết bộ máy chính quyền các cấp phải coi cải cách hành chính là khâu đột phá, mở đường cho quá trình phát triển kinh tế - xã hội, cải cách gắn liền với quá trình vận hành của bộ máy hành chính, vì thế phải luôn luôn có cách nhìn mới, đổi mới tư duy, phải coi trọng những đối tượng sử dụng các dịch vụ do cơ quan hành chính nhà nước cung ứng, phục vụ các tầng lớp nhân dân trong xã hội. Vì Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là Nhà nước của dân, do dân và vì dân. Đảng và Nhà nước ta không có mục đích nào khác ngoài mục đích phục vụ nhân dân, đem lại cuộc sống ấm no, tiến bộ, hạnh phúc cho nhân dân. Có nhận thức được như vậy, công tác cải cách hành chính mới hoạt động theo Hiến pháp và pháp luật, nâng cao năng lực, hiệu lực và hiệu quả quản lý hành chính nhà nước.
Hai là, cải cách hành chính còn là tự phê bình nghiêm túc đối với cán bộ lãnh đạo. Quá trình lãnh đạo, bên cạnh những ưu điểm người lãnh đạo ít nhiều cũng có khuyết điểm. Mặt ưu điểm thành tích thì phát huy, mặt khuyết điểm, tồn tại thẳng thắn nhìn nhận, quyết tâm khắc phục, sửa chữa, rèn luyện đạo đức phảm chất cách mạng để ngày càng tiến bộ, không nên che dấu. Có vậy mới tạo được niềm tin cho cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức và nhân dân.
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: Uy tín của người lãnh đạo là ở chỗ mạnh dạn thực hiện tự phê bình và phê bình, biết học hỏi quần chúng, sửa chữa khuyết điểm để đưa công việc ngày càng tiến bộ chứ không phải ở chỗ giấu giếm khuyết điểm và e sợ quần chúng phê bình. Nghị quyết Trung ương 4, khóa XI “Một số vấn đề cấp bách về xây dựng Đảng hiện nay” đã chỉ rõ việc phê bình và tự phê bình trong Đảng.
Tự phê bình và phê bình đối với cán bộ lãnh đạo đây là nhiệm vụ thường xuyên, mang tính nguyên tắc. Các cấp lãnh đạo thực hiện tốt vấn đề này tức là chúng ta đã cải cách hành chính trong lãnh đạo, nhằm nâng cao năng lực quản lý nhà nước, để hoàn thành chức trách được Đảng, nhân dân giao phó.
Thứ ba, cải cách hành chính cần quan tâm đến năng lực và phẩm chất cán bộ cơ sở. Bác Hồ khẳng định: Cái gốc của mọi công việc là cán bộ, cán bộ cơ sở có vai trò quan trọng trong việc thực hiện đường lối, chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước vào cuộc sống. Đồng thời, nắm bắt tâm tư nguyện vọng của nhân dân, là cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân. Vì hằng ngày, cán bộ cơ sở tiếp xúc với nhân dân, giải quyết những công việc cụ thể trong cuộc sống của dân.
Thực tiễn trong công tác lãnh đạo, nhiều cán bộ cơ sở có tâm, có tầm, đổi mới tư duy, phương pháp lãnh đạo sẽ góp phần lớn công sức của mình vào sự phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương, đem lại cuộc sống ngày càng ổn định, ấm no, hạnh phục cho dân dân. Ngược lại, một số nơi cán bộ cơ sở vừa hạn chế về năng lực chuyên môn, vừa thiếu rèn luyện phẩm chất đạo đức thì không thể nào hoàn thành trách nhiệm được giao, gây mất niềm tin trong nhân dân và dư luận xã hội.
Để thực hiện tốt cải cách hành chính trong thời kỳ đổi mới công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước đòi hỏi đội ngũ cán bộ cơ sở phải ra sức học tập văn hóa, lý luận chính trị, chuyên môn nghiệp vụ quản lý nhà nước, đồng thời luôn luôn rèn luyện phẩm chất đạo đức, tận tâm, tận lực vì nhân dân. Đổi mới tư duy, đổi mới phong cách làm việc: năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm trước Đảng và nhân dân.
Năng lực và phẩm chất đạo đức là 2 yếu tố rất quan trọng và quyết định sự thành công hay thất bại của cán bộ lãnh đạo ở cơ sở. Cải cách hành chính trong thời kỳ đổi mới và hội nhập đòi hỏi người lãnh đạo cán bộ ở cơ sở phải có năng lực thực sự và đạo đức, phẩm chất tốt mới đáp ứng được yêu cầu của công tác quản lý nhà nước ở địa phương.
Bốn là, sử dụng hiệu quả thời gian làm việc góp phần lớn cho cải cách hành chính. Nhà nước quy định cán bộ, công chức làm việc tuần 40 giờ.
Thực tiễn cho thấy hầu hết cán bộ, công chức có ý thức, tinh thần trách nhiệm cao trong việc tận dụng và sử dụng tối đa thời gian làm việc 08 giờ/ngày, 40 giờ/tuần để làm việc có năng suất, chất lượng, hiệu quả, thì vẫn còn một bộ phận cán bộ, công chức ở một số cơ quan không chấp hành và thực hiện không nghiêm túc giờ giấc làm việc theo quy định. Một số biểu hiện thường thấy là: Đến cơ quan muộn, về nhà sớm; lúc đến cơ quan làm việc nhưng sử dụng thời gian tùy tiện như uống cà phê, ăn sáng, không tranh thủ làm việc ngay; thậm chí có lúc mới làm nửa buổi ai rủ đi nhậu, đi đây, đi đó là đóng cửa cơ quan đi ngay, nếu có báo với cấp trên thì nói là đi giải quyết công việc. Một biểu hiện nửa thường xảy ra, khi không có việc làm thì đến phòng nọ, phòng kia nói chuyện hàn thuyên, uống nước trà thư thả, giá như thời gian này nghiên cứu sách báo, tài liệu, xém xét công việc đã làm, đang làm, hướng làm đến chắc chắn sẽ đem lại hiệu quả. Thực trạng này đã được nhắc nhở trong nhiều cuộc họp, bằng văn bản như Quyết định 20 của UBND tỉnh về kỷ luật, kỷ cương hành chính nhưng đến nay việc khắc phục và thực hiện nghiêm túc giờ giấc làm việc hành chính chưa triệt để. Đó là một trong những nguyên nhân làm cản trở đến công cuộc cải cách hành chính của Nhà nước. Việc coi trọng, đề cao và chấp hành nghiêm túc làm việc đúng giờ, hết thời gian đối với cán bộ, công chức phải được coi là một trong những yếu tố quan trọng trong cải cách hành chính.
Trên đây là những vấn đề bản thân suy nghĩ về cải cách hành chính nhằm góp phần xây dựng bộ máy nhà nước trong sạch, vững mạnh, có hiệu lực và hiệu quả. Điểm mấu chốt có ý nghĩa quyết định đảm bảo cho cải cách hành chính công là ở người cán bộ lãnh đạo (nhất là người đứng đầu), ở mỗi công chức, viên chức thể hiện trong việc nhận thức, năng lực, đạo đức phẩm chất, tinh thần trách nhiệm trước Đảng, Nhà nước và nhân dân giao phó.
Bài: Lữ Đình Phô

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml


markdown:
## Thị trường bất động sản
## Tăng khuyến mãi để hút khách
Thứ Hai, 27/03/2017, 23:33:00
Theo thống kê của Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng) hai tháng đầu năm 2017, thị trường bất động sản không có nhiều biến động, thậm chí số lượng giao dịch còn giảm nhẹ so với thời điểm cuối năm 2016.
Lý giải nguyên nhân khiến lượng giao dịch giảm, chuyên gia của Hiệp hội Bất động sản Việt Nam (VnREA) cho rằng, do hai tháng đầu năm rơi vào thời điểm Tết Nguyên đán với nhiều ngày nghỉ kéo dài, cho nên tâm lý mua bán của khách cũng bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, tính chung trong ba tháng đầu năm, nguồn cung vẫn không ngừng tăng, khi các chủ đầu tư liên tục tung hàng, với nhiều khuyến mãi hấp dẫn tại nhiều dự án để hút khách. Cùng với đó, nhiều dự án đẹp cũng được khởi công rầm rộ nhưng lượng giao dịch thành công vẫn không đạt kỳ vọng. So sánh giữa hai thị trường lớn là Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh đều có chung một đặc điểm, đó là các giao dịch thành công vẫn tập trung chủ yếu ở phân khúc căn hộ trung và cao cấp, các phân khúc còn lại như nhà liền kề, biệt thự số lượng giao dịch khá ít. Với phân khúc nhà ở xã hội, nhà ở thương mại giá rẻ, lượng giao dịch cũng thấp do nguồn cung hạn chế.
Để thu hút khách hàng, trong buổi mở bán căn hộ dự án Hanoi Paragon (Cầu Giấy) vào ngày 25-3, Công ty cổ phần Xây dựng và Thương mại VT áp dụng hàng loạt chính sách ưu đãi cùng các quà tặng và giải thưởng có tổng giá trị lên tới hơn một tỷ đồng. Đại diện chủ đầu tư cho biết, với những khách hàng nhận bàn giao căn hộ bán hoàn thiện sẽ được giảm ngay 2,5 triệu đồng/m2 đối với căn ba phòng ngủ và hai triệu đồng/m2 đối với căn hai phòng ngủ. Những khách hàng mua căn hộ ba phòng ngủ sẽ được chủ đầu tư hỗ trợ 55% giá trị căn hộ với lãi suất hỗ trợ 0% kể từ ngày giải ngân đến ngày bàn giao nhà. Bên cạnh đó, những khách cần hỗ trợ tài chính khi mua căn hộ Hanoi Paragon sẽ được Ngân hàng PVCombank hỗ trợ vay tối đa đến 85% giá trị căn hộ, lãi suất ưu đãi là 6,99% đến 7,99%, thời gian vay kéo dài tới 20 năm, ân hạn nợ gốc 12 tháng, thủ tục đơn giản. Ngoài ra, tiến độ thanh toán cũng rất linh hoạt khi chia làm tám đợt.
Cùng ngày, chủ đầu tư dự án Lạc Hồng Lotus 2 (Bắc Từ Liêm) cũng tổ chức mở bán đợt cuối những căn hộ đẹp nhất, chủ đầu tư đưa ra chương trình bốc thăm may mắn với nhiều phần quà hấp dẫn. Đây là dự án căn hộ cao cấp, với 100% số căn góc có tầm nhìn bao quát ra Công viên Hòa Bình, hồ cảnh quan nội khu đẹp. Lạc Hồng Lotus 2 gồm 368 căn hộ tiện nghi có diện tích từ 95 đến 228 m2, các căn hộ được bố trí từ ba đến bốn phòng ngủ, theo tiêu chuẩn phong cách châu Âu.
Trước đó, ngày 19-3, Tập đoàn Sunshine cũng mở cửa tham quan căn hộ mẫu dự án Sunshine Palace (Hoàng Mai). Sự kiện đã thu hút hàng trăm khách hàng đến tham quan và đặt mua căn hộ. Dự án có 400 căn hộ được thiết kế tối ưu về không gian giúp căn hộ đón ánh sáng, nắng gió tự nhiên, diện tích từ hơn 60 m2 đến hơn 200 m2. Nhân dịp này, chủ đầu tư Sunshine Group triển khai nhiều chương trình ưu đãi dành cho các khách hàng mua căn hộ. Theo đó, khách hàng được miễn 5 năm phí dịch vụ quản lý và tặng quà giá trị.
Dẫu thực tế giao dịch được đánh giá chưa tăng mạnh, song nhiều chuyên gia vẫn nhận định, năm nay, thị trường bất động sản tiếp tục củng cố đà tăng trưởng một cách bền vững. Với kỳ vọng, bất động sản sẽ tiếp tục là bức tranh sáng màu, khi thu hút nguồn vốn FDI đứng thứ hai hiện nay, các doanh nghiệp nước ngoài, nhất là Nhật Bản, tiếp tục chọn Việt Nam là thị trường tiềm năng để đầu tư vốn cũng như hợp tác phát triển nhiều dự án. Mặt khác, nhu cầu về nhà ở hiện còn rất cao. Sau thời gian khủng hoảng vừa qua, khách hàng đã có thêm kinh nghiệm, cho nên đã cẩn trọng hơn trong quá trình lựa chọn, tìm mua nhà để ở hay để đầu tư. Các nhà phát triển dự án cũng chuyên nghiệp hơn, đầu tư tài chính vững vàng hơn, không những trụ vững trong khủng hoảng mà còn tiếp tục phát triển. Điều đó càng góp phần tạo sự phát triển lành mạnh cho thị trường bất động sản.
|NGUYỄN VŨ|

Server: Apache/2.2.15 (CentOS)

Pragma: no-cache

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0


text:
Tag Archives: Căn hộ cao cấp
-
Gói 3.000 tỷ hỗ trợ mua nhà Xã Hội tại Quận 2By Tuan Ba on 17/08/2013 | 0 Comments
Khi khách hàng cần mua nhà ở xã hội, Căn hộ Cao Cấp, Biệt thự Thảo Điền, Biệt thự An phú An Khánh, Căn hộ Xi Riverview, Căn hộ The …
Category : THỊ TRƯỜNG

markdown:
# Tag Archives: Căn hộ cao cấp
-
[Gói 3.000 tỷ hỗ trợ mua nhà Xã Hội tại Quận 2](http://nhavietxanh.vn/goi-3-000-ty-ho-tro-mua-nha-xa-hoi-tai-quan-2/) **By Tuan Ba on 17/08/2013 | 0 Comments**
Khi khách hàng cần mua nhà ở xã hội, Căn hộ Cao Cấp, Biệt thự Thảo Điền, Biệt thự An phú An Khánh, Căn hộ Xi Riverview, Căn hộ The …
Category :
[THỊ TRƯỜNG](http://nhavietxanh.vn/category/thi-truong/)

Server: Apache

Vary: Accept-Encoding,Cookie,User-Agent


text:
nhà xưởng cho thuê ở Q12 trong Khu Công Nghiệp Phần Mềm Quang Trung (Nằm trên đường Lê Văn Khương, gần cầu dừa đi vào 800m)
DT ngang 8,5m dài 50m. Có 2 tấm sàn bê tông 1 bên đuợc 130m, bên kia 90m tổng DT được gần 700m2
Nhà xưởng rất thích hợp cho ACE có nhu cầu làm xưởng cơ khí về sát thép lâu dài.
Có 2 văn phòng 1 trệt, 1 lầu. 1 nhà bếp, nhà tắm, nhà vệ sinh riêng biệt, điện thọai, internet, điện 3pha đã xuống bình nên điện rất ổn định
Liên Hệ : 0975 725 709 Anh Nam 0934 052 593
Cho thuê xưởng 700m2 trong cụm CN Quang Trung phường Hiệp Thành Q12
Info Post
0 nhận xét:
Đăng nhận xét

markdown:
**trong Khu Công Nghiệp Phần Mềm Quang Trung (Nằm trên đường Lê Văn Khương, gần cầu dừa đi vào 800m)** [nhà xưởng cho thuê ở Q12](http://nhaxuongquan12chothue.blogspot.com/)
DT ngang 8,5m dài 50m. Có 2 tấm sàn bê tông 1 bên đuợc 130m, bên kia 90m tổng DT được gần 700m2
Nhà xưởng rất thích hợp cho ACE có nhu cầu làm xưởng cơ khí về sát thép lâu dài.
Có 2 văn phòng 1 trệt, 1 lầu. 1 nhà bếp, nhà tắm, nhà vệ sinh riêng biệt, điện thọai, internet, điện 3pha đã xuống bình nên điện rất ổn định
Liên Hệ : 0975 725 709 Anh Nam 0934 052 593
## 0 nhận xét:
Đăng nhận xét

Server: GSE

Cache-Control: private, max-age=0


text:
Công ty chuyên sản xuất chỉ may bao bì PP và các sản phẩm chỉ cotton, bao bì nhựa: PP, PE,...
Ngành Nghề Kinh Doanh
Công ty TNHH Sản Xuất & Thương Mại Xuất Nhập Khẩu Việt Long là một trong những doanh nghiệp hàng đầu Việt Nam hoạt động trong lĩnh vực sản xuất chỉ may bao bì PP và các sản phẩm chỉ cotton, sản xuất sợi PP dùng trong ngành dệt, bao bì nhựa: PP, PE...
Một số sản phẩm Việt Long cung cấp:
Sợi PP
PP4
PP
Xin gửi tới Quý Khách hàng lời chúc hợp tác cùng phát triển, lời cảm ơn sâu sắc tới sự quan tâm và hợp tác của Khách hàng trong thời gian qua.

Server: Apache/2.2.27 (CentOS)

Cache-Control: post-check=0, pre-check=0


text:
0988.399.299 - 0925.088.999
Ban giám đốc
Bộ phận kinh doanh
Bộ phận bán hàng
Trang chủ
Giới thiệu
Sản phẩm
Công trình
Tư vấn
Dịch vụ
Tin tức
Hình ảnh
Tuyển dụng
Liên hệ
Nội thất phòng lãnh đạo
Bàn lãnh đạo
Tủ tài liệu lãnh đạo
Ghế lãnh đạo
Sofa tiếp khách
Tủ thấp trang trí
Ghế trình ký
Nội thất nhập ngoại
Bàn lãnh đạo
Tủ lãnh đạo
Tủ thấp
Bàn họp
Ghế họp
Sofa
Ghế GĐ
Ghế hội trường
Ghế sân vận động
Giường tủ
Kệ tivi, bàn phấn
Bàn ăn
Ghế phòng chờ
Sofa khung thép
Nội thất phòng khách
Sofa bọc da, nỉ
Sofa gỗ
Phòng khánh tiết
Nội thất phòng họp
Bàn họp tròn
Bàn họp đặt bát hoa
Ghế họp
Bàn họp mặt liền
Bàn họp quây
Nội thất hội trường
Hội trường mẫu
Ghế hội trường
Phông, biểu đảng
Bàn hội trường
Bục tượng bác, bục PB
Bàn, tủ, ghế văn phòng
Bàn gỗ văn phòng
Bàn chân sắt
Tủ gỗ
Tủ sắt
Locker
Ghế xoay văn phòng
Bàn VT gỗ
Bàn VT sắt
Giá sắt
Giá gỗ
Mô hình phòng làm việc
Vách ngăn văn phòng
Vách khung nhôm - nỉ
Vách khung nhôm - gỗ
Vách gỗ Verneer
Vách gỗ
Vách di động
Vách WC
Vách thạch cao
Trần thạch cao
Nội thất trưởng, phó phòng
Quầy lễ tân, Ngân hàng, Logo
Quầy lễ tân
Quầy ngân hàng
Bar, lễ tân KS
Nội thất trường học
Bàn giáo viên
Bàn mẫu giáo
Bàn học sinh
Bàn HS cấp 1, 2
Bàn HS PT, SV ĐH
Giường tầng
Bảng viết
Phòng chức năng
Phòng thí nghiệm
Giá sách, giá thư viện
Nội thất bệnh viện
Giường bệnh
Giường cấp cứu
Tủ đầu giường
Tủ thuốc
Xe cáng, Đẩy, Lăn
Bàn sinh
Giường nhi
Cọc truyền dịch
Bàn khám, bàn tiểu phẫu
Nội thất công nghiệp
Bàn thao tác
Bàn ăn
Tủ giầy
Tủ để đồ
Giá kho, kệ để hàng
Nội thất gia đình
Phòng khách
Phòng ngủ
Phòng ăn
Tủ bếp
Tủ giầy
Nội thất khách sạn
Phòng đơn
Phòng đôi
Kệ tivi
Kệ vali
Bàn phấn
Bàn trà
Sản, phòng ăn, bar
Phòng ngủ VIP
Két sắt
Két chống cháy
Két an toàn
Két bảo mật
Các sản phẩm làm từ ống inox
Giá, kệ siêu thị
Nội thất Fami
Fami
Nội thất 190
Xuân Hòa
Vách nhôm kính, cửa thủy lực
Cửa nhựa UPVC,cửa cuốn
Cửa nhựa UPVC
Cửa nhôm
Cửa cuốn
Cửa nhựa thường
Rèm cửa
Rèm lá
Sáo nhôm
Rèm sáo gỗ
Rèm Romance
Rèm vải
Thảm trải sàn
Thảm Mỹ
Thảm Bỉ
Thảm Indo
Thảm Việt Nam
Thảm TQ
Sàn gỗ
Sàn Kronomax
Sàn Newsky
Sàn gỗ tự nhiên
Sàn Vohringer
Điều hòa
Panasonic
Mitsubishi
Fujisu
Sumikura
Nagakawa
Cửa gỗ các loại
Cửa Verneer
Cửa gỗ HDF
Cửa gỗ tự nhiên
Khuôn nẹp
Điện tử, điện lạnh Funiki
Điều hòa
Máy giặt
Tủ lạnh
Bình nước nóng
Âm thanh P.họp, hội trường
Micro phòng họp
Tăng âm trung tâm
Loa phòng họp
Micro không dây
Loa thùng hội trường
Mixer
Màn chiếu, máy chiếu
Sàn nâng kỹ thuật
Mẫu chất liệu
Mẫu Verneer
Mẫu sơn PU
Mẫu Melamine
Mẫu da
Mẫu nỉ
Không gian 3D
Sản phẩm bán chạy
Xe Đẩy XED01-I
Ghế hội trường: YA 12
Ghế hội trường: YA 13
Ghế hội trường: YA 14
Ghế hội trường: YA 12
Ghế hội trường: YA 13
Ghế hội trường: YA 14
Ghế hội trường: YA 15
Ghế hội trường: YA 16
Ghế hội trường: YA 38
Ghế hội trường: YA 13
Ghế hội trường: YA 14
Ghế hội trường: YA 15
Ghế hội trường: YA 16
Ghế hội trường: YA 38
Quầy lễ tân, Ngân hàng, Logo
Quầy lễ tân: RT202
( Ngày đăng: 04/28/2011 ; lượt xem: 2119 )
Bảo hành
: 12 tháng
Hãng sản xuất
: Hoàng Duy
Nơi sản xuất
:Việt Nam
Đang cập nhật
Giá bán : Liên hệ
Thông số kỹ thuật:
Đang cập nhật...
Về đầu
Về trước
Bản in
Email
Tin tức - Sự kiện
Cửa Hòa Phát đạt Cúp vàng và 2 Huy chương vàng trong lần đầu...
Giá vàng phục hồi, đôla tiếp tục giảm
Thị trường vàng đảo chiều
Liên thông phòng ngủ và phòng khách
Đóng và mở trong không gian biệt thự
Tin tức nội thất
Biến tấu đèn phòng khách
Thời trang cho Cửa Sổ
6 bảng màu mới cho phòng khách
Phong cách kệ tivi
Phòng khách đẹp và quyến rũ
Tư vấn
Những điều kiêng kỵ trong bài trí nội thất phòng bếp
Phòng khách ngược phong thủy
Ngôi nhà của người cung Xử Nữ
Hướng đẹp cho phòng tắm
Cửa sổ đẹp và hợp phong thủy
CÔNG TY TNHH
NỘI THẤT
HOÀNG DUY
Địa chỉ: 54/40A/358 Bùi Xương Trạch- Khương Đình - Thanh Xuân - Hà Nội
Showroom nội thất VP: Số 10 X1 - Khu TT hành chính Q. Hoàng Mai - Hoàng Liệt - Hoàng Mai - Hà nội
Showroom nội thất gia đình: Số 399 Nguyễn Xiển- Đại Kim- Hoàng Mai- HN
Website nội thất gia đình: http://www.noithatdailoan.vn
Điện thoại: 04.35574647 Fax: 04.35574648
Mobile: 0988.399.299 - 0925.088.999
Xưởng sản xuất 1
: Thuận Thành - Bắc Ninh
Xưởng sản xuất 2
: Văn Lâm - Hưng Yên
Xưởng sản xuất 3
: Pháp Vân - Hoàng Mai - Hà Nội
Rèm văn phòng
Thiết kế website -
xây dựng website bởi
Tat Thanh JSC
Vào khu vực quản trị


text:
Chân dung chợ Việt xưa
(Khảo cứu của Trịnh Quang Dũng)
Chợ vốn dĩ là nhu cầu tối thiết yếu của con người, với người Việt nam chợ lại cũng là một cái gì gần gũi hơn nữa, máu thịt hơn nữa…chả thế mà cả đến cái tên nôm na của chốn quốc đô cũng gọi là “Kẻ Chợ”.
Tên Kẻ Chợ được nhiều người gọi trong dân gian, đặc biệt là các giáo sĩ, thương nhân phương Tây và trở nên rất phổ biến từ thế kỷ 17 khi mà Tonquin (Đông Kinh) thời bấy giờ trong những ngày “Phiên” trở thành một cái “chợ khổng lồ” [1:].Người phương Tây đầu tiên dùng từ Kecho phải dành cho giáo sĩ Bồ Đào Nha, ông Barros. Ông đã phiên âm tiếng Kecho (cacho) trong cuốn sách “Nói về Châu A-Da Asia” của mình và cho ấn hành vào năm 1550. Rất nhiều các từ phiên âm khác xuất hiện muộn hơn trong các văn bản, bản đồ của người phương Tây sau này như: kechu, cachu, cacho v.v…tất cả đều là phiên âm của từ Kecho. Kẻ có nghĩa là “vùng” vậy nên trong dân gian, địa danh kẻ Mơ, kẻ Cót, kẻ Noi v.v… vẫn còn tồn tại khá phổ biến cho tới tận nửa đầu thế kỷ 20. Bởi vậy cái tên Kẻ Chợ bao hàm ý nghĩa “vùng đất họp chợ”, “vùng rất nhiều chợ”. Chỉ riêng điều đó cũng cho ta thấy sự phát triển của mạng lưới chợ như “trăm hoa đua nở” ở mảnh đất đế đô Đông Kinh vào thế kỷ 17,18.
Sự hình thành của thị trường thương mại ở Đông Kinh-Kẻ Chợ
Từ thế kỷ 15, sau khi chiến thắng quân Minh, nước Đại Việt trở lại hồi sinh và nền kinh tế dần dần phát triển đạt tới mức độ sầm uất, tấp nập cực điểm vào thế kỷ 17,18. Trong hai thế kỷ này chế độ phong kiến trung ương tập quyền hình thành từ thời Lê Thánh Tôn (1460-1497) và được phát triển một cách sáng tạo đột biến dưới triều Lê-Trịnh (1592-1786) như một yếu tố cốt lõi cho sự hòa nhập của Đại Việt vào cuộc “bùng nổ đại mậu dịch” thời đó. Sau sự kiện Chúa Trịnh Sâm tiến vào Phú Xuân, kết thúc sứ mệnh bình Nam (1774), non nước Đại Việt đã thâu về một mối. Việc thống nhất tiền tệ, thông thương Nam Bắc lần đầu tiên được nhà nước chính thức xác lập sau khoảng 150 năm chia cắt. Một mạng lưới chợ đã được liện kết mở rộng cả vào khu vực phía trong tạo nên thương trường rộng lớn. Trong bối cảnh như vậy Đông Kinh - Kẻ Chợ đóng vai trò như một trung tâm đầu mối quan trọng hàng đầu của nền thương mại Đàng ngoài. Với việc khu trung tâm quyền lực chính trị, hành chính- Vương phủ Chúa Trịnh không đóng trong thành, Đông Kinh lần đầu tiên và cũng là lần cuối cùng trở thành một đô thị -Kinh đô mở, không tường thành bao quanh, không biên giới hạn chế, thông thương kiểu các đô thị Châu Âu trung đại. Giáo sĩ A. De Rhode đã gây bất ngờ lớn khi ước định về dân số Đông Kinh: “Người ta thấy rất đông dân chúng đi đi lại lại rảo khắp phố phường đụng chạm nhau…thành thử mất rất nhiều thì giờ mà chỉ tiến đựơc chút ít. Rồi thêm vào nhiều phỏng đoán khác, theo dư luận chung thì dân cư ở kinh thành lên tới “một triệu người ”[1:16]. Con số đó hoàn toàn có thể tin được khi một người phương Tây khác, ông W. Dampier cũng ước đoán rằng “Kẻ Chợ có vào khoảng 20.000 nóc nhà…”. Đã có rất nhiều tư liệu lịch sử và ghi chép của các nhân chứng đương thời khẳng định Đông Kinh-Kẻ Chợ là một đô thị to lớn hàng đầu khu vực và có thể sánh với các đô thị lớn ở Châu Âu như Venise.Việc tăng dân số đột biến ở Đông Kinh-Kẻ Chợ không phải ngẫu nhiên. Một mặt do Chúa Trịnh luôn duy trì ở kinh sư một bộ máy quân sự khổng lồ thuộc loại hùng mạnh nhất đương thời”.
Chúa thường có 100 ngàn quân”[2:132] nên gia đình quan lại, binh lính, tầng lớp nô bộc, phục vụ họ đã nhanh chóng bổ sung dân số Đông Kinh mà ngày nay ta quen gọi với danh từ “dân số tăng cơ học”. Mặt khác tình hình làm ăn phát đạt ở Kinh đô biến khu 36 phố phường phát triển và mở rộng như một nam châm khổng lồ khiến làn sóng “di dân” lập nghiệp cuồn cuộn đổ về Thăng Long. Phố Hàng Bạc vốn chỉ có dân Châu Khê Hải Dương lên lập nghiệp đúc bạc, tiền, từ thế kỷ 16 thì nay lại có thêm thợ kim hoàn làng Thanh Trì kéo về vào đầu thế kỷ 18. Họ Nguyễn-Sơn Nam Hạ tới Làng Nam Đồng. Họ Nguyễn Thanh Hoá tới làng Phương Liệt. Hậu duệ Chúa Trịnh kéo tới Thái Kiều - thôn Trung Phụng định cư. Dân Hải Dương kéo về làm nghề da và đóng dày ở phường Hài Tượng. Dòng Nguyễn Đắc Cổ Định -Thanh Hóa tới Thăng Long, dòng Nguyễn Hữu Liêu từ Châu Ái ra Làng Tây Tựu Từ Liêm v.v… Một nguyên nhân khác góp phần thúc đẩy dân số Kẻ Chợ tăng vọt chính là số lượng đông đảo các cậu học trò kéo về đất kinh kỳ học tập “dùi mài kinh sử “làm khởi sắc,no nhiệt cả một khu Sĩ Hoạn ở phường Bích Câu suốt hai thế kỷ. Điển hình là câu chuyện hình thành ngõ Phát Lộc gần cửa ô Trừng Thanh. Chính từ cậu học trò người làng Phát Lộc lên học thi ban đầu rồi kéo cả làng theo tạo lập nên con ngõ này còn tồn tại tên cho tới ngày nay. Có thể nói suốt hai thế kỷ 17,18 Đông Kinh đã có một cuộc “bùng nổ dân số” chưa từng có trong lịch sử phong kiến Việt Nam.Ta có thể tưởng tượng với dân số cỡ một triệu, tương đương với dân số Hà Nội nửa sau thế kỷ 20 sẽ đòi hỏi một mạng lưới chợ to lớn biết nhường nào ở Đông Kinh.
Mạng lưới chợ ở Đông kinh
Mạng lưới chợ Thăng Long Đông Kinh- Kẻ Chợ được hình thành dần dần theo thời gian. Đặc thù nền kinh tế nơng nghiệp Đại Việt thế kỷ 17-18 đưa đẩy hình thành một cách tự nhin ba dạng chợ: Chợ kinh thành, chợ nông thôn và chợ chuyên doanh. Chưa có tư liệu lịch sử nào xác thực về sự tồn tại các chợ chuyên doanh ở thời Lý, Trần. Nhiều khả năng loại hình chợ chuyên doanh chưa xuất hiện vì trình độ sản xuất và sức sản xuất thời kỳ này khá thấp.Thêm nữa nhu cầu tiêu dùng xã hội chưa cao bởi số lượng cư dân Kẻ Chợ còn thưa thớt, vẻn vẹn vài vạn người trong một quan thành giới hạn chỉ 4Km2 [9]bao bọc bởi sơng Hồng,sông Kim Ngưu và sông Tô Lịch (dân số cả nước năm 1054: chỉ khoảng 2,2 triệu, 1407: 3,1 triệu).
Mạng lưới chợ thành thị ở Đông Kinh được tổ chức trên cơ sở các phường thị kiểu “buôn có bạn, bán có phường” theo từng ngành hàng riêng. Ta hãy nghe Cha Marini,nh truyền gio người Ý (1666) mô tả:” Ở lối cổng vào mỗi phường có một tấm bảng đề, hoặc một tấm biển ghi rõ loại hàng và chất lượng hàng đươc bán ở đó”[2:194]. S.Baron (1680 ) còn cho ta biết rõ Phường buôn bán ở Kẻ Chợ chính là đầu ra của các chợ và các làng vùng thôn quê”…Tất cả những phẩm vật khác nhau bán trong thành phố này đều được dành riêng cho từng phường và mỗi phường đó lại phụ thuộc vào một hay nhiều làng và dân chúng các làng xã này được đặc quyền mở các cửa hiệu ở đấy”[10:12]. Lúc bấy giờ đi chợ thật dễ dàng: Tơ, lụa đi vào trong phố Hàng Đào…đồ kim khí vào trong phố Hàng Đồng…Mũ nón vào phố Hàng Nón,rồi Hàng Khoá, Hàng Thuốc Nam, Thuốc Bắc, phố Hài Tượng vv … thật không thiếu thứ gì. Ngoài mạng lưới chợ theo ngành nghề ở khu 36 phố phường ta phải kể đến mạng lưới chợ nông sản, nhu yếu phẩm nằm ở các cửa thành ngoài, cửa hoàng thành, bến đò, cửa sông. Ít nhất có thể điểm danh trên 10 chợ lớn còn thu thuế vào năm Bảo Thái thứ hai 1727, chợ Cửa Đông lệ thuế đóng 318 quan 8 tiền, 100 tấm da trâu. Chợ Cửa Nam, chợ Huyện, chợ Đình Ngang, chợ Bà Đá lệ thuế là 310 quan 8 tiền 100 tấm da trâu. Chợ Vân Cử lệ thuế là 19 quan tiền 2 tiền quý, chợ Ông Nước lệ thuế là 46 quan 8 tiền vv…[6:36]. Còn rất nhiều chợ khác ở các cửa ô: chợ Yêu Thơ (ô Cầu đền), chợ Dừa (ô Chợ Dừa), chợ Cót (ô Cầu Giấy), chợ Bạch Mã (ô Đông hà), chợ Bác Cử, v.v… Chợ Dừa vốn là một bến trên sông Lừ, đầu mối giao thương quan trọng ở phía Nam kinh thành khiến cho cửa ô chợ Dừa luôn sầm uất náo nhiệt[4:95]. Chợ Cửa Đông tọa lạc ở khu trung tâm Kẻ Chợ là một chợ lớn và nhộn nhịp bậc nhất kinh sư. Nằm ở phía cửa Đông Hoàng thành nên nó còn một tên khác-chợ Đông Thành. Là chợ lớn nhất kinh thành nên nó nhóm họp thường xuyên hàng ngày song vẫn có ngày phiên vaò ngày 1 và ngày 5 vốn là dấu ấn từ xa xưa của cái thuở Lý Thái Tông lập chợ “… Cho mở chợ về cửa Đông, hàng quán san sát, chen chúc sát đến bên đền Bạch Mã rất là huyên náo”[2:82]. Chợ này đầu thế kỷ 18 còn họp bên cầu Đông trên phố Hàng Đường sau mở rộng dịch chuyển về phía tây chiếm một diện tích rộng lớn gồm phía Bắc là dãy phố Hàng Mã, phía nam là phố Bát Đàn, phía Tây là nửa phố Hàng Cót, phía Đông là phố Thuốc Bắc. Sau khi Pháp chiếm Thăng Long,lấp sông Tô Lịch quy hoạch lại khu phố chợ này được chuyển ra chợ mới tức chợ Đồng Xuân hiện nay[11:341].
Các chợ xứ Tonkin đều họp theo phiên, theo chu kỳ để dân tứ xứ biết mà hội về họp chợ. Chu kỳ phiên chợ này được ghi nhận trong nhiều từ chính sử, tư liệu cá nhân, cho tới các ký sự của giáo sĩ phương Tây và du khách tới Đại Việt. Cha Marini (người Ý), giáo sĩ A. Rhodes (Pháp) có mặt ở nước ta ngay từ những năm đầu thế kỷ 17 cho biết “… Chợ ở Kẻ Chợ mỗi tháng có hai phiên vào hai ngày rằm và mồng một”. Tuy nhiên sau hơn 100 năm vào cuối thê kỷ 18, danh sĩ Phạm Đình Hổ tả rõ 8 phiên trong tháng “… phiên chợ là các phiên ngày 1, 6, 11, 14, 15, 21, 26, 30 “[5:83]. Thế kỷ 19, khi không còn giữ vị trí đế đô của quốc gia Kẻ Chợ bước vào thời kỳ suy thoái và ngay lập tức tần suất các ngày phiên chợ đã “giảm nhiệt” đáng kể chỉ còn 5-6 phiên mỗi tháng[2:38].
Cảnh phố xá ngày phiên chợ ở thế kỷ 17,18 thật sầm uất khiến chúng ta ngày nay cũng không khỏi ngỡ ngàng: “…Rất nhiều phố tuy đã rộng rãi, nhưng lúc đó cũng trở thành chật ních, mà người ta hy vọng là nếu có thể tiến lách qua những đám đông khoảng chừng 100 bước trong nửa giờ, thì cũng đã sung sướng lắm rồi”[10:12]. Chợ thường họp từ 6 giờ sáng đến 2 giờ chiều, có chợ kéo dài đến 5 giờ chiều. Thời gian họp chợ chốn kinh thành dài hơn chợ nông thôn, thường từ sáng sớm 5 giờ sáng cho tới 16 -17 giờ. Song ở Kẻ Chợ còn có các loại chợ họp theo những giờ đặc biệt, đó là chợ Hôm chuyên họp lúc chiều tối ở Nam Phố (phố Hàng Bè), lại có những chợ chỉ họp lúc tinh mơ như chợ Mơ vùng Hoàng Mai. Có một chợ Hôm khác ở làng Giáo phường, tổng Tả Nghiêm huyện Thọ Xương (phố Huế ) vốn là một chợ nhỏ cũng chỉ họp lúc chiều hôm. Sang đầu thế kỷ 20, chợ này lớn dần chỉ thua chợ Đông xuân và họp suốt ngày từ sáng sớm, bởi vậy mới có câu ca dao:
Chợ Đuổi họp lúc chiều tà
Chợ Hôm họp sáng…chợ Hàng Da họp ngày!
Tên Kẻ Chợ được nhiều người gọi trong dân gian, đặc biệt là các giáo sĩ, thương nhân phương Tây và trở nên rất phổ biến từ thế kỷ 17 khi mà Tonquin (Đông Kinh) thời bấy giờ trong những ngày “Phiên” trở thành một cái “chợ khổng lồ” [1:].Người phương Tây đầu tiên dùng từ Kecho phải dành cho giáo sĩ Bồ Đào Nha, ông Barros. Ông đã phiên âm tiếng Kecho (cacho) trong cuốn sách “Nói về Châu A-Da Asia” của mình và cho ấn hành vào năm 1550. Rất nhiều các từ phiên âm khác xuất hiện muộn hơn trong các văn bản, bản đồ của người phương Tây sau này như: kechu, cachu, cacho v.v…tất cả đều là phiên âm của từ Kecho. Kẻ có nghĩa là “vùng” vậy nên trong dân gian, địa danh kẻ Mơ, kẻ Cót, kẻ Noi v.v… vẫn còn tồn tại khá phổ biến cho tới tận nửa đầu thế kỷ 20. Bởi vậy cái tên Kẻ Chợ bao hàm ý nghĩa “vùng đất họp chợ”, “vùng rất nhiều chợ”. Chỉ riêng điều đó cũng cho ta thấy sự phát triển của mạng lưới chợ như “trăm hoa đua nở” ở mảnh đất đế đô Đông Kinh vào thế kỷ 17,18.
Sự hình thành của thị trường thương mại ở Đông Kinh-Kẻ Chợ
Từ thế kỷ 15, sau khi chiến thắng quân Minh, nước Đại Việt trở lại hồi sinh và nền kinh tế dần dần phát triển đạt tới mức độ sầm uất, tấp nập cực điểm vào thế kỷ 17,18. Trong hai thế kỷ này chế độ phong kiến trung ương tập quyền hình thành từ thời Lê Thánh Tôn (1460-1497) và được phát triển một cách sáng tạo đột biến dưới triều Lê-Trịnh (1592-1786) như một yếu tố cốt lõi cho sự hòa nhập của Đại Việt vào cuộc “bùng nổ đại mậu dịch” thời đó. Sau sự kiện Chúa Trịnh Sâm tiến vào Phú Xuân, kết thúc sứ mệnh bình Nam (1774), non nước Đại Việt đã thâu về một mối. Việc thống nhất tiền tệ, thông thương Nam Bắc lần đầu tiên được nhà nước chính thức xác lập sau khoảng 150 năm chia cắt. Một mạng lưới chợ đã được liện kết mở rộng cả vào khu vực phía trong tạo nên thương trường rộng lớn. Trong bối cảnh như vậy Đông Kinh - Kẻ Chợ đóng vai trò như một trung tâm đầu mối quan trọng hàng đầu của nền thương mại Đàng ngoài. Với việc khu trung tâm quyền lực chính trị, hành chính- Vương phủ Chúa Trịnh không đóng trong thành, Đông Kinh lần đầu tiên và cũng là lần cuối cùng trở thành một đô thị -Kinh đô mở, không tường thành bao quanh, không biên giới hạn chế, thông thương kiểu các đô thị Châu Âu trung đại. Giáo sĩ A. De Rhode đã gây bất ngờ lớn khi ước định về dân số Đông Kinh: “Người ta thấy rất đông dân chúng đi đi lại lại rảo khắp phố phường đụng chạm nhau…thành thử mất rất nhiều thì giờ mà chỉ tiến đựơc chút ít. Rồi thêm vào nhiều phỏng đoán khác, theo dư luận chung thì dân cư ở kinh thành lên tới “một triệu người ”[1:16]. Con số đó hoàn toàn có thể tin được khi một người phương Tây khác, ông W. Dampier cũng ước đoán rằng “Kẻ Chợ có vào khoảng 20.000 nóc nhà…”. Đã có rất nhiều tư liệu lịch sử và ghi chép của các nhân chứng đương thời khẳng định Đông Kinh-Kẻ Chợ là một đô thị to lớn hàng đầu khu vực và có thể sánh với các đô thị lớn ở Châu Âu như Venise.Việc tăng dân số đột biến ở Đông Kinh-Kẻ Chợ không phải ngẫu nhiên. Một mặt do Chúa Trịnh luôn duy trì ở kinh sư một bộ máy quân sự khổng lồ thuộc loại hùng mạnh nhất đương thời”.
Chúa thường có 100 ngàn quân”[2:132] nên gia đình quan lại, binh lính, tầng lớp nô bộc, phục vụ họ đã nhanh chóng bổ sung dân số Đông Kinh mà ngày nay ta quen gọi với danh từ “dân số tăng cơ học”. Mặt khác tình hình làm ăn phát đạt ở Kinh đô biến khu 36 phố phường phát triển và mở rộng như một nam châm khổng lồ khiến làn sóng “di dân” lập nghiệp cuồn cuộn đổ về Thăng Long. Phố Hàng Bạc vốn chỉ có dân Châu Khê Hải Dương lên lập nghiệp đúc bạc, tiền, từ thế kỷ 16 thì nay lại có thêm thợ kim hoàn làng Thanh Trì kéo về vào đầu thế kỷ 18. Họ Nguyễn-Sơn Nam Hạ tới Làng Nam Đồng. Họ Nguyễn Thanh Hoá tới làng Phương Liệt. Hậu duệ Chúa Trịnh kéo tới Thái Kiều - thôn Trung Phụng định cư. Dân Hải Dương kéo về làm nghề da và đóng dày ở phường Hài Tượng. Dòng Nguyễn Đắc Cổ Định -Thanh Hóa tới Thăng Long, dòng Nguyễn Hữu Liêu từ Châu Ái ra Làng Tây Tựu Từ Liêm v.v… Một nguyên nhân khác góp phần thúc đẩy dân số Kẻ Chợ tăng vọt chính là số lượng đông đảo các cậu học trò kéo về đất kinh kỳ học tập “dùi mài kinh sử “làm khởi sắc,no nhiệt cả một khu Sĩ Hoạn ở phường Bích Câu suốt hai thế kỷ. Điển hình là câu chuyện hình thành ngõ Phát Lộc gần cửa ô Trừng Thanh. Chính từ cậu học trò người làng Phát Lộc lên học thi ban đầu rồi kéo cả làng theo tạo lập nên con ngõ này còn tồn tại tên cho tới ngày nay. Có thể nói suốt hai thế kỷ 17,18 Đông Kinh đã có một cuộc “bùng nổ dân số” chưa từng có trong lịch sử phong kiến Việt Nam.Ta có thể tưởng tượng với dân số cỡ một triệu, tương đương với dân số Hà Nội nửa sau thế kỷ 20 sẽ đòi hỏi một mạng lưới chợ to lớn biết nhường nào ở Đông Kinh.
Mạng lưới chợ ở Đông kinh
Mạng lưới chợ Thăng Long Đông Kinh- Kẻ Chợ được hình thành dần dần theo thời gian. Đặc thù nền kinh tế nơng nghiệp Đại Việt thế kỷ 17-18 đưa đẩy hình thành một cách tự nhin ba dạng chợ: Chợ kinh thành, chợ nông thôn và chợ chuyên doanh. Chưa có tư liệu lịch sử nào xác thực về sự tồn tại các chợ chuyên doanh ở thời Lý, Trần. Nhiều khả năng loại hình chợ chuyên doanh chưa xuất hiện vì trình độ sản xuất và sức sản xuất thời kỳ này khá thấp.Thêm nữa nhu cầu tiêu dùng xã hội chưa cao bởi số lượng cư dân Kẻ Chợ còn thưa thớt, vẻn vẹn vài vạn người trong một quan thành giới hạn chỉ 4Km2 [9]bao bọc bởi sơng Hồng,sông Kim Ngưu và sông Tô Lịch (dân số cả nước năm 1054: chỉ khoảng 2,2 triệu, 1407: 3,1 triệu).
Mạng lưới chợ thành thị ở Đông Kinh được tổ chức trên cơ sở các phường thị kiểu “buôn có bạn, bán có phường” theo từng ngành hàng riêng. Ta hãy nghe Cha Marini,nh truyền gio người Ý (1666) mô tả:” Ở lối cổng vào mỗi phường có một tấm bảng đề, hoặc một tấm biển ghi rõ loại hàng và chất lượng hàng đươc bán ở đó”[2:194]. S.Baron (1680 ) còn cho ta biết rõ Phường buôn bán ở Kẻ Chợ chính là đầu ra của các chợ và các làng vùng thôn quê”…Tất cả những phẩm vật khác nhau bán trong thành phố này đều được dành riêng cho từng phường và mỗi phường đó lại phụ thuộc vào một hay nhiều làng và dân chúng các làng xã này được đặc quyền mở các cửa hiệu ở đấy”[10:12]. Lúc bấy giờ đi chợ thật dễ dàng: Tơ, lụa đi vào trong phố Hàng Đào…đồ kim khí vào trong phố Hàng Đồng…Mũ nón vào phố Hàng Nón,rồi Hàng Khoá, Hàng Thuốc Nam, Thuốc Bắc, phố Hài Tượng vv … thật không thiếu thứ gì. Ngoài mạng lưới chợ theo ngành nghề ở khu 36 phố phường ta phải kể đến mạng lưới chợ nông sản, nhu yếu phẩm nằm ở các cửa thành ngoài, cửa hoàng thành, bến đò, cửa sông. Ít nhất có thể điểm danh trên 10 chợ lớn còn thu thuế vào năm Bảo Thái thứ hai 1727, chợ Cửa Đông lệ thuế đóng 318 quan 8 tiền, 100 tấm da trâu. Chợ Cửa Nam, chợ Huyện, chợ Đình Ngang, chợ Bà Đá lệ thuế là 310 quan 8 tiền 100 tấm da trâu. Chợ Vân Cử lệ thuế là 19 quan tiền 2 tiền quý, chợ Ông Nước lệ thuế là 46 quan 8 tiền vv…[6:36]. Còn rất nhiều chợ khác ở các cửa ô: chợ Yêu Thơ (ô Cầu đền), chợ Dừa (ô Chợ Dừa), chợ Cót (ô Cầu Giấy), chợ Bạch Mã (ô Đông hà), chợ Bác Cử, v.v… Chợ Dừa vốn là một bến trên sông Lừ, đầu mối giao thương quan trọng ở phía Nam kinh thành khiến cho cửa ô chợ Dừa luôn sầm uất náo nhiệt[4:95]. Chợ Cửa Đông tọa lạc ở khu trung tâm Kẻ Chợ là một chợ lớn và nhộn nhịp bậc nhất kinh sư. Nằm ở phía cửa Đông Hoàng thành nên nó còn một tên khác-chợ Đông Thành. Là chợ lớn nhất kinh thành nên nó nhóm họp thường xuyên hàng ngày song vẫn có ngày phiên vaò ngày 1 và ngày 5 vốn là dấu ấn từ xa xưa của cái thuở Lý Thái Tông lập chợ “… Cho mở chợ về cửa Đông, hàng quán san sát, chen chúc sát đến bên đền Bạch Mã rất là huyên náo”[2:82]. Chợ này đầu thế kỷ 18 còn họp bên cầu Đông trên phố Hàng Đường sau mở rộng dịch chuyển về phía tây chiếm một diện tích rộng lớn gồm phía Bắc là dãy phố Hàng Mã, phía nam là phố Bát Đàn, phía Tây là nửa phố Hàng Cót, phía Đông là phố Thuốc Bắc. Sau khi Pháp chiếm Thăng Long,lấp sông Tô Lịch quy hoạch lại khu phố chợ này được chuyển ra chợ mới tức chợ Đồng Xuân hiện nay[11:341].
Các chợ xứ Tonkin đều họp theo phiên, theo chu kỳ để dân tứ xứ biết mà hội về họp chợ. Chu kỳ phiên chợ này được ghi nhận trong nhiều từ chính sử, tư liệu cá nhân, cho tới các ký sự của giáo sĩ phương Tây và du khách tới Đại Việt. Cha Marini (người Ý), giáo sĩ A. Rhodes (Pháp) có mặt ở nước ta ngay từ những năm đầu thế kỷ 17 cho biết “… Chợ ở Kẻ Chợ mỗi tháng có hai phiên vào hai ngày rằm và mồng một”. Tuy nhiên sau hơn 100 năm vào cuối thê kỷ 18, danh sĩ Phạm Đình Hổ tả rõ 8 phiên trong tháng “… phiên chợ là các phiên ngày 1, 6, 11, 14, 15, 21, 26, 30 “[5:83]. Thế kỷ 19, khi không còn giữ vị trí đế đô của quốc gia Kẻ Chợ bước vào thời kỳ suy thoái và ngay lập tức tần suất các ngày phiên chợ đã “giảm nhiệt” đáng kể chỉ còn 5-6 phiên mỗi tháng[2:38].
Cảnh phố xá ngày phiên chợ ở thế kỷ 17,18 thật sầm uất khiến chúng ta ngày nay cũng không khỏi ngỡ ngàng: “…Rất nhiều phố tuy đã rộng rãi, nhưng lúc đó cũng trở thành chật ních, mà người ta hy vọng là nếu có thể tiến lách qua những đám đông khoảng chừng 100 bước trong nửa giờ, thì cũng đã sung sướng lắm rồi”[10:12]. Chợ thường họp từ 6 giờ sáng đến 2 giờ chiều, có chợ kéo dài đến 5 giờ chiều. Thời gian họp chợ chốn kinh thành dài hơn chợ nông thôn, thường từ sáng sớm 5 giờ sáng cho tới 16 -17 giờ. Song ở Kẻ Chợ còn có các loại chợ họp theo những giờ đặc biệt, đó là chợ Hôm chuyên họp lúc chiều tối ở Nam Phố (phố Hàng Bè), lại có những chợ chỉ họp lúc tinh mơ như chợ Mơ vùng Hoàng Mai. Có một chợ Hôm khác ở làng Giáo phường, tổng Tả Nghiêm huyện Thọ Xương (phố Huế ) vốn là một chợ nhỏ cũng chỉ họp lúc chiều hôm. Sang đầu thế kỷ 20, chợ này lớn dần chỉ thua chợ Đông xuân và họp suốt ngày từ sáng sớm, bởi vậy mới có câu ca dao:
Chợ Đuổi họp lúc chiều tà
Chợ Hôm họp sáng…chợ Hàng Da họp ngày!
Sau 6 giờ chiều, các ông “khán chợ”(bảo vệ) ở chợ này đóng cổng đuổi hết mọi người khỏi chợ. Vì kế sinh nhai, dân chúng bèn kéo nhau về bãi cỏ làng Thể Giao họp chợ tiếp… Và dần dần hình thành nên chợ Đuổi còn lưu tên phố cho tới ngày nay.
Các mặt hàng ở chợ là rất đa dạng đủ các loại từ thực phẩm thịt, cá, rau xanh, trái cây cho đến các đồ gia dụng thông thường nồi niêu, dao, xoong chảo …Thật thú vị khi đồ trang sức tôn vinh cái đẹp được cho biết là rất hấp dẫn thị trường. Hàng hoá ở chợ Việt Nam từ thế kỷ 17 đã được bổ sung nhiều mặt hàng của phương Tây như gương lược, kim và các đồ dùng phụ nữ khác mang lại món lời lớn. Giáo sĩ Bori (khoảng 1618) cho biết: một hộp kim giá không quá 30 duy-ca (tiền xưa của Venize) mà lãi hơn 1000”[3:107].Các lái phương Tây giới thiệu, nhắn nhau mang những thứ như hoa tai, nhẫn, xuyến đang là các mặt hàng ăn khách đến xứ Đại Việt. Vào thế kỷ 18 các loại nồi gốm truyền thống đã bị cạnh tranh dữ dội bởi nồi niêu xoong chảo bằng gang bằng đồng của phương Tây. Thuốc bắc, thuốc nam và cả thuốc tây cũng đã có mặt từ cuối thế kỷ 17 ở các chợ Đông Kinh (Lê triều cựu điển). Chính Tuyên phi Đặng Thị Huệ của Tĩnh Đô Vương Trịnh Sâm đã từng uống thuốc dưỡng thai của Tây y. Trầu cau là một mặt hàng cực kỳ thiết yếu của dân chúng Đại Việt đương thời. Nó có mặt khắp hang cùng ngõ hẻm của Kẻ Chợ. Ta hãy nghe A.de Rhodes kể: “Họ có tục đem theo một túi con hay một bị con đầy, đeo ở thắt lưng…Khi gặp họ bắt đầu chào hỏi nhau rồi mỗi người lấy ở trong túi của bạn một miếng trầu để ăn…theo đúng phép xã giao…Người ta nói có tới 50 000 người bán lẻ và bán ở nhiều địa điểm trong thành phố”.
Từ chợ nông thôn, chợ thành thị …đến chợ chuyên doanh
Do nhu cầu xã hội tăng vọt và là trung tâm thương mại toàn Đại Việt nên các chợ đầu mối chuyên doanh đã sớm tụ họp vào thế kỷ 17 ở những nơi thuận tiện nhất. Cửa sông Tô Lịch, nơi giao tiếp với sông Hồng xuất hiện chợ chuyên doanh gạo thuộc làng Giang Nguyên (làng Nguồn Sông). Toạ lạc nơi cửa sông chợ Gạo rất thuận tiện cho các tàu thuyền lớn thu mua gạo từ các trấn khác chở về Đông Kinh xuống hàng rồi từ đây phân phối đi khắp các chợ trong vương quốc và chứng tích mong manh là cái tên phố Chợ Gạo còn mãi đến ngày nay. Thậm chí nhiều ghi chép còn lại cho thấy thương lái phương tây đã từng tham gia một cách tích cực vào nghề kinh doanh béo bở này. “…Ngày 12-6-1682 tàu Croonvogel- Hà Lan, tải cùng với hàng khác đến Đàng Ngoài 40 kiện gạo …Tháng 5-1688 tàu Gaasperdam tải đến Đàng Ngoài hơn 80 kiện gạo… được chúa Trịnh Căn để cho buôn bán được dễ dàng…..Tháng 7-1689 tàu đó lại chở đến 80 kiện gạo nữa [3:109]. Có thể đoán định rằng số lượng gạo lớn như vậy phải được phân phối chủ yếu bằng đường thuỷ qua chợ đầu mối là Chợ Gạo Giang Nguyên.
Chợ Cá ở phố Hàng Cá ở sát ngay bên sông Tô Lịch thuộc thôn Đồng Thuận tổng Hậu Túc huyện Thọ Xương. Nơi đây từng có trại “tiên ngư” (cá tươi) vốn là nơi chuyên doanh về cá của kinh thành. Hồ Tây “kho thuỷ sản” tươi sống vô tận cho chợ Cá còn nổi tiếng cho tới ngày nay bởi loại cá Chép và tôm Bạc thơm ngon. A. Rhodes từng nhận xét: “cá ở đây có bán rất nhiều và rẻ mạt, những con ngon nhất và to nhất cân nặng từ 10-12 cân anh [1:90]. Sách Thượng kinh phong vật chí cho biết: “To mà béo là cá Hồ Tây kém gì cá Lư sông Tùng, cá ngon ở hàng bính, cá chép ở sông Hà, cá mè sông Lạc”[2:90]
Chè là một mặt hàng chuyên doanh khác ở khu vực thôn Hương Mính (Chè thơm) ở phía đông bắc Hồ Hoàn Kiếm. Làng này vốn tên nôm là hàng Chè, từ năm Minh Mạng thứ 11 mới bị đổi thành tên Hán- làng Hương minh chạy từ khoảng phố Cầu Gỗ tới khu đền Bà Kiệu ngày nay. Đây là mặt hàng cao cấp của giới thượng lưu, nho sĩ, các gia đình danh gia vọng tộc chốn kinh kỳ. Thế kỷ 17-18 loại chè Mạn Hảo - đặc sản vùng trung du tây bắc Đại Việt (vùng đất này đã được nhập vào bản đồ Vân Nam theo thoả thuận Pháp Thanh cuối thế kỷ 19). Đó cũng chính là nguồn gốc danh từ “chè Mạn” còn tồn tại tới nhữmg năm cuối thế kỷ 20. Các nhà quyền quý thời này uốngtrà rất công phu, họ còn đặt hàng trước các loại chè hiệu “Chính sơn” để phô trương sự sành điệu trà nghệ của mình.
Thời phong kiến, tầng lớp nho sĩ, học trò đóng vai trò rất quan trọng trong xã hội đó chính là “nguyên khí” của quốc gia. Đối với ho, giấy là mặt hàng thiết dụng tưởng còn cần hơn cả “cơm ăn nước uống”. Câu chuyện Hà Tông Huân, một danh sĩ nhà Trịnh (đỗ Bảng nhãn năm 1724) từng thưởng cho cậu học trò Phan Kính 30.000 tờ giấy viết, đến nỗi không có chỗ để ở nhà trọ phải xin thầy cho gánh dần về dùng đủ thấy lượng giấy tiêu thụ trong xã hội lớn biết nhường nào. Những nhu cầu ấy đã tạo nên cả một chợ chuyên doanh giấy bên bờ sông Tô duyên dáng vùng Dịch Vọng. Chiếc cầu “Thượng gia hạ kiều” nằm kề gần chợ thuộc địa phận làng làm giấy Thượng Yên Quyết cũng được dân chúng đặt tên là “Cầu Giấy”.
Khu phố thương mại Đông Kinh còn có một chợ chuyên doanh mặt hàng đặc biệt nữa-Chợ Yếm Lụa. Trong dân gian từng truyền tụng câu ca dao cổ:
Ước gì sông hẹp một gang
Bắc cầu dải yếm cho chàng sang chơi
Hình ảnh văn chương về dải yếm đào đã phần nào nói lên vai trò quan trọng của nó trong đời sống phụ nữ Việt xưa. Yếm vốn không chỉ là một bộ phận trang phục để che đôi “Bầu mơ” mà còn như một món thời trang, trang điểm tôn vinh vẻ đẹp của phái “liễu yếu đào tơ”. Thường yếm để mộc hoặc chuội trắng.Với những cô gái trẻ thích nhuộm màu hoa đào làm đỏm, các phu nhân, mệnh phụ lại dùng màu điều đỏ thắm để tỏ cái vẻ đoan trang chững chạc với đời. Đông Kinh- Kẻ Chợ đã từng có hẳn một chợ chuyên doanh y phục phụ nữ: chợ Yếm Lụa nằm ở phường Đồng Lạc (đoạn đầu phố Hàng Đào). Gần đây người ta đã tìm thấy tấm bia gắn trên tường số nhà 38 Hàng Đào nguyên là đình Đồng Lạc. Nội dung bia khẳng định đây chính là ngôi đình “… Quyến yếm lụa thị (chợ yếm lụa) có từ xa xưa là đình của phường buôn bán yếm và y phục phụ nữ, năm nay hư hỏng nặng được trùng tu”(Bia do cử nhân Phạm Đình Viên soạn năm 1856). Phường Đồng Lạc còn có Chợ Tơ cạnh Hàng Đào chỉ chuyên bán buôn tơ lụa không bán lẻ, họp phiên vào ngày 1 và ngày 6 hàng tháng[11:106]. Thế kỷ 17,18 là thời kỳ “lên hương” của sản phẩm tơ Đại Việt. Chất lương tốt, giá thành rẻ đã đưa tơ xứ Đông Kinh trở thành một trong hai mặt hàng xuất khẩu chính theo các thương thuyền Hà lan, Anh, Pháp, Bồ Đào Nha, Tây ban Nha, Nhật ngựơc xuôi trên hải trình giao thương quốc tế đương thời. Lụa Vạn Phúc là mặt hàng chủ đạo được bán buôn ở chợ Cầu Đơ (Hà Đông) và là đầu mối cung ứng hàng hoá quan trọng cho phố Hàng Lam, Hàng Đào trong kinh thành.
Các chợ chuyên doanh còn xuất hiện theo làng nghề ở các vùng quanh kinh đô. Đó là làng Đa Ngưu chuyên buôn thuốc Bắc ở Hưng Yên từ mấy trăm năm nay. Từ thế kỷ 17, Thổ Hà đã có một nơi chuyên bán đồ gốm ở chợ Tam Bảo.Tấm bia đá khắc năm Chính hoà 14 ghi rõ: “Chợ Tam bảo xã ta mỗi tháng 12 phiên cang sành giao dịch” (KTTCN Triều Nguyễn trang 95).
Chợ chuyên mua bán trâu bò năm ngày họp một phiên ở phía nam Kinh thành. Đi kèm với chợ này là nghề mổ thịt cổ truyền đem bán tại các chợ nhỏ được ghi tạc trong tấm bia dựng năm 1669: “phá xương trâu bò thì dùng búa rìu, cắt thớ thịt thì dùng dao nhọn…”. Lò mổ ở phường Hồng Mai, vùng này còn được triều đình giành cho đặc quyền giết thui trâu bò cung ứng trong các dịp lễ tết [7:54]. Một số chợ chuyên doanh khác được ghi nhận như Chợ gà vịt ở thôn Tân Lập-Tân Khai (gần phố cửa Đông), Chợ thịt chó và chó thịt ở gần thành (phố Hàng Bồ). Thương gia Dampier người Anh (1688) còn cung cấp những thông tin lý thú khác: “……người ta thấy bán ở chợ những loại hàng như lợn, khá nhiều lợn sữa(lợn giống), trứng gà vịt đủ loại to nhỏ tươi và ướp, bã mắm và nước mắm. Ở Kẻ Chợ ta còn thấy bán cả thịt chó, thịt mèo mà người ta còn nói đến cả châu chấu nữa” [8:27].
Khác với chợ ở thành thị, chợ vùng nông thôn, vùng ven kinh đô họp theo phiên nhiều ít tuỳ tình hình kinh tế từng vùng. Đặc điểm của chợ nông thôn là loại chợ tự sản tự tiêu kiểu “cây nhà lá vườn” chợ nông thôn không có hàng quán cố định, không có người thường trực. Chợ thường họp ở bãi đất rộng, đường cái, bến đò ngang. Thực sự chợ nông thôn chủ yếu là nơi đổi chác sản phẩm tự sản của cư dân địa phương phục vụ nhu cầu sinh hoạt hơn là tính thương mại thu lợi nhuận chuyên nghiệp. Người có ổ trứng gà, quầy chuối, ổ chó vv… mang bán đổi lấy miếng thịt lợn, miếng đường phên, manh quần tấm áo tạo dựng từ một hình thức thương mại sơ cấp.
Tuy nhiên dù là chợ nông thôn hay thành thị thì chủ yếu vẫn là phụ nữ tham gia. Du khách Trung quốc Phan Đỉnh Khuê có mặt ở Đông Kinh năm 1688 đã cho biết “việc buôn bán ở Kẻ Chợ bao giờ cũng do phụ nữ đảm nhiệm”. Thậm chí Domoutier còn đếm rõ”… cứ trong 100 người đi chợ, người ta đếm được 84 người là đàn bà con gái”. Chuỗi dãy tư liệu trong các tập nhật ký của Kofler, Gion Oet đều khẳng định vai trò chủ đạo của họ, cả ở việc mối lái chạy hàng với thương gia nước ngoài và một số không ít trong họ đã trở thành vợ của thương gia nước ngoài đảm đương việc gom hàng, đặt hàng khi chồng đi vắng.
Một điều hết sức thú vị là gi cả hàng hoá ở các chợ xưa rất ổn định. Trong sách “Tình hình công thương nghiệp Việt nam thời Lê mạt” của Vương Hoàng Tuyên nêu rõ: “năm1741 giá một con bò là 5 quan tiền… 61 năm sau năm1802 giá một con bò cày cũng đựoc định là 5 quan tiền…
Năm1663, 100 thùng thóc giá 3 quan tiền…Đến năm 1741, 1 quan tiền 50 bát thóc tính ra thùng thì chừng hơn 3 quan 100 thùng thóc, giá thóc đã gần như ổn định suốt gần một thế kỷ với biết bao sự biến thiên, vật đổi sao dời.. Hai thí dụ trên cho ta thấy trong suốt hàng trăm năm các mặt hàng thiết yếu của xã hội gần như không có biến động.
Ngày nay ai cũng phiền lòng về các chợ tự phát và chợ “chồm hổm” lấn áp phố phường, cản trở giao thông…song ít ai biết rằng đó là một tập quán xa xưa của người Việt. Hình ảnh này từ các thế kỷ trước đã được cc gio sĩ phương ty ghi nhận “…người thương nhân ngồi ngay xuống đất bày hàng hoá ra trước mặt họ…tất cả ngồi thành hàng quanh khu đất trống…ở giữa để chừa ra một lối đi cho người cưỡi ngựa hoặc xe bò”, “…việc thành lập một cái chợ không tốn kém gì cả mà chỉ cần đến thời tiết tốt. Người nông dân ngồi ngay xuống đất, trên đường phố, hàng hoá để trong một vuông vải hay trong một cái làn…” [2:86].
Vãn chợ Đông Kinh Kẻ Chợ xưa cho ta thấy lại cái không khí sầm uất náo nhiệt một thời của trung tâm thương mại Đông Kinh - Kẻ Chợ thủa cực thịnh. Sẽ thật có ích, nếu chúng ta có thể tìm lại dấu ấn đời sống thương mại của dân chúng Kẻ Chợ xưa góp phần dần tái hiện lại chân dung về một đô thị Thăng long - Đông Kinh trung đại đầy ký ức vàng son, một phần gương mặt của văn hóa Việt Nam.
T.Q.Dũng 11/2008
Tài liệu tham khảo:
[1] Lịch sử Vương quốc Đàng Ngoài. Alexandre De Rhodes. UBĐK Cơng gio 1994.
[2] Thăng Long H Nội TK 17, 18, 19. Nguyễn Thừa Hỷ. Hội Sử học Việt Nam 1993.
[3] Thương mại Việt Nam TK 17, 18, 19. Thành Thế Vĩ. Nxb. Sử học 1961.
[4] Hà Nội nửa đầu TK XX. Tập 3. Nguyễn Văn Uẩn. Nxb. Hà Nội, 1995.
[5] Vũ trung tuỳ bút. Phạm Đình Hổ. NXB Trẻ. 1989
[6] Một số văn bản pháp luật VN TK 15-18. Viện Nhà nước và Pháp luật. NXB. KHXH 1994.
[7] Lịch triều hiến chương loại chí. Phan Huy Chú. NXB Hà Nội 1961.
[8] Voyages and Discoveries 1688. Wiliam Dampier, London 1931.
[9] Văn hóa Việt Nam qua các bưu ảnh cổ. Hội Mỹ thuật VN. NXB Mỹ thuật 2001.
[10]Description du royaume de Tonquin. S.Baron (1680). RI 1914-1915.
[11] Trăm năm chuyện Thăng Long-Hà Nội. Siêu Hải. NXB Thanh niên 2000.
*Bài viết do tác giả Trịnh Quang Dũng gửi riêng cho Nguyễn Xuân Diện-Blog.
Xin chân thành cảm ơn tác giả!
(Bài viết của tác giả Tễu)
Chưa có bạn nào ý kiến ý cò gì cả (không tính facebook).
Giơ tay bi bô phát biểu bằng nick Google, WordPress...
Bi bô bằng nick facebook, Yahoo...

markdown:
Chân dung chợ Việt xưa
*(Khảo cứu của Trịnh Quang Dũng)*
Chợ vốn dĩ là nhu cầu tối thiết yếu của con người, với người Việt nam chợ lại cũng là một cái gì gần gũi hơn nữa, máu thịt hơn nữa…chả thế mà cả đến cái tên nôm na của chốn quốc đô cũng gọi là “Kẻ Chợ”.
Tên Kẻ Chợ được nhiều người gọi trong dân gian, đặc biệt là các giáo sĩ, thương nhân phương Tây và trở nên rất phổ biến từ thế kỷ 17 khi mà Tonquin (Đông Kinh) thời bấy giờ trong những ngày “Phiên” trở thành một cái “chợ khổng lồ” [1:].Người phương Tây đầu tiên dùng từ Kecho phải dành cho giáo sĩ Bồ Đào Nha, ông Barros. Ông đã phiên âm tiếng Kecho (cacho) trong cuốn sách “Nói về Châu A-Da Asia” của mình và cho ấn hành vào năm 1550. Rất nhiều các từ phiên âm khác xuất hiện muộn hơn trong các văn bản, bản đồ của người phương Tây sau này như: kechu, cachu, cacho v.v…tất cả đều là phiên âm của từ Kecho. Kẻ có nghĩa là “vùng” vậy nên trong dân gian, địa danh kẻ Mơ, kẻ Cót, kẻ Noi v.v… vẫn còn tồn tại khá phổ biến cho tới tận nửa đầu thế kỷ 20. Bởi vậy cái tên Kẻ Chợ bao hàm ý nghĩa “vùng đất họp chợ”, “vùng rất nhiều chợ”. Chỉ riêng điều đó cũng cho ta thấy sự phát triển của mạng lưới chợ như “trăm hoa đua nở” ở mảnh đất đế đô Đông Kinh vào thế kỷ 17,18.
Từ thế kỷ 15, sau khi chiến thắng quân Minh, nước Đại Việt trở lại hồi sinh và nền kinh tế dần dần phát triển đạt tới mức độ sầm uất, tấp nập cực điểm vào thế kỷ 17,18. Trong hai thế kỷ này chế độ phong kiến trung ương tập quyền hình thành từ thời Lê Thánh Tôn (1460-1497) và được phát triển một cách sáng tạo đột biến dưới triều Lê-Trịnh (1592-1786) như một yếu tố cốt lõi cho sự hòa nhập của Đại Việt vào cuộc “bùng nổ đại mậu dịch” thời đó. Sau sự kiện Chúa Trịnh Sâm tiến vào Phú Xuân, kết thúc sứ mệnh bình Nam (1774), non nước Đại Việt đã thâu về một mối. Việc thống nhất tiền tệ, thông thương Nam Bắc lần đầu tiên được nhà nước chính thức xác lập sau khoảng 150 năm chia cắt. Một mạng lưới chợ đã được liện kết mở rộng cả vào khu vực phía trong tạo nên thương trường rộng lớn. Trong bối cảnh như vậy Đông Kinh - Kẻ Chợ đóng vai trò như một trung tâm đầu mối quan trọng hàng đầu của nền thương mại Đàng ngoài. Với việc khu trung tâm quyền lực chính trị, hành chính- Vương phủ Chúa Trịnh không đóng trong thành, Đông Kinh lần đầu tiên và cũng là lần cuối cùng trở thành một đô thị -Kinh đô mở, không tường thành bao quanh, không biên giới hạn chế, thông thương kiểu các đô thị Châu Âu trung đại. Giáo sĩ A. De Rhode đã gây bất ngờ lớn khi ước định về dân số Đông Kinh: “Người ta thấy rất đông dân chúng đi đi lại lại rảo khắp phố phường đụng chạm nhau…thành thử mất rất nhiều thì giờ mà chỉ tiến đựơc chút ít. Rồi thêm vào nhiều phỏng đoán khác, theo dư luận chung thì dân cư ở kinh thành lên tới “một triệu người ”[1:16]. Con số đó hoàn toàn có thể tin được khi một người phương Tây khác, ông W. Dampier cũng ước đoán rằng “Kẻ Chợ có vào khoảng 20.000 nóc nhà…”. Đã có rất nhiều tư liệu lịch sử và ghi chép của các nhân chứng đương thời khẳng định Đông Kinh-Kẻ Chợ là một đô thị to lớn hàng đầu khu vực và có thể sánh với các đô thị lớn ở Châu Âu như Venise.Việc tăng dân số đột biến ở Đông Kinh-Kẻ Chợ không phải ngẫu nhiên. Một mặt do Chúa Trịnh luôn duy trì ở kinh sư một bộ máy quân sự khổng lồ thuộc loại hùng mạnh nhất đương thời”.
Chúa thường có 100 ngàn quân”[2:132] nên gia đình quan lại, binh lính, tầng lớp nô bộc, phục vụ họ đã nhanh chóng bổ sung dân số Đông Kinh mà ngày nay ta quen gọi với danh từ “dân số tăng cơ học”. Mặt khác tình hình làm ăn phát đạt ở Kinh đô biến khu 36 phố phường phát triển và mở rộng như một nam châm khổng lồ khiến làn sóng “di dân” lập nghiệp cuồn cuộn đổ về Thăng Long. Phố Hàng Bạc vốn chỉ có dân Châu Khê Hải Dương lên lập nghiệp đúc bạc, tiền, từ thế kỷ 16 thì nay lại có thêm thợ kim hoàn làng Thanh Trì kéo về vào đầu thế kỷ 18. Họ Nguyễn-Sơn Nam Hạ tới Làng Nam Đồng. Họ Nguyễn Thanh Hoá tới làng Phương Liệt. Hậu duệ Chúa Trịnh kéo tới Thái Kiều - thôn Trung Phụng định cư. Dân Hải Dương kéo về làm nghề da và đóng dày ở phường Hài Tượng.
Mạng lưới chợ Thăng Long Đông Kinh- Kẻ Chợ được hình thành dần dần theo thời gian. Đặc thù nền kinh tế nơng nghiệp Đại Việt thế kỷ 17-18 đưa đẩy hình thành một cách tự nhin ba dạng chợ: Chợ kinh thành, chợ nông thôn và chợ chuyên doanh. Chưa có tư liệu lịch sử nào xác thực về sự tồn tại các chợ chuyên doanh ở thời Lý, Trần. Nhiều khả năng loại hình chợ chuyên doanh chưa xuất hiện vì trình độ sản xuất và sức sản xuất thời kỳ này khá thấp.Thêm nữa nhu cầu tiêu dùng xã hội chưa cao bởi số lượng cư dân Kẻ Chợ còn thưa thớt, vẻn vẹn vài vạn người trong một quan thành giới hạn chỉ 4Km2 [9]bao bọc bởi sơng Hồng,sông Kim Ngưu và sông Tô Lịch (dân số cả nước năm 1054: chỉ khoảng 2,2 triệu, 1407: 3,1 triệu).
Mạng lưới chợ thành thị ở Đông Kinh được tổ chức trên cơ sở các phường thị kiểu “buôn có bạn, bán có phường” theo từng ngành hàng riêng. Ta hãy nghe Cha Marini,nh truyền gio người Ý (1666) mô tả:” Ở lối cổng vào mỗi phường có một tấm bảng đề, hoặc một tấm biển ghi rõ loại hàng và chất lượng hàng đươc bán ở đó”[2:194]. S.Baron (1680 ) còn cho ta biết rõ Phường buôn bán ở Kẻ Chợ chính là đầu ra của các chợ và các làng vùng thôn quê”…Tất cả những phẩm vật khác nhau bán trong thành phố này đều được dành riêng cho từng phường và mỗi phường đó lại phụ thuộc vào một hay nhiều làng và dân chúng các làng xã này được đặc quyền mở các cửa hiệu ở đấy”[10:12]. Lúc bấy giờ đi chợ thật dễ dàng: Tơ, lụa đi vào trong phố Hàng Đào…đồ kim khí vào trong phố Hàng Đồng…Mũ nón vào phố Hàng Nón,rồi Hàng Khoá, Hàng Thuốc Nam, Thuốc Bắc, phố Hài Tượng vv … thật không thiếu thứ gì. Ngoài mạng lưới chợ theo ngành nghề ở khu 36 phố phường ta phải kể đến mạng lưới chợ nông sản, nhu yếu phẩm nằm ở các cửa thành ngoài, cửa hoàng thành, bến đò, cửa sông. Ít nhất có thể điểm danh trên 10 chợ lớn còn thu thuế vào năm Bảo Thái thứ hai 1727, chợ Cửa Đông lệ thuế đóng 318 quan 8 tiền, 100 tấm da trâu. Chợ Cửa Nam, chợ Huyện, chợ Đình Ngang, chợ Bà Đá lệ thuế là 310 quan 8 tiền 100 tấm da trâu. Chợ Vân Cử lệ thuế là 19 quan tiền 2 tiền quý, chợ Ông Nước lệ thuế là 46 quan 8 tiền vv…[6:36]. Còn rất nhiều chợ khác ở các cửa ô: chợ Yêu Thơ (ô Cầu đền), chợ Dừa (ô Chợ Dừa), chợ Cót (ô Cầu Giấy), chợ Bạch Mã (ô Đông hà), chợ Bác Cử, v.v… Chợ Dừa vốn là một bến trên sông Lừ, đầu mối giao thương quan trọng ở phía Nam kinh thành khiến cho cửa ô chợ Dừa luôn sầm uất náo nhiệt[4:95]. Chợ Cửa Đông tọa lạc ở khu trung tâm Kẻ Chợ là một chợ lớn và nhộn nhịp bậc nhất kinh sư. Nằm ở phía cửa Đông Hoàng thành nên nó còn một tên khác-chợ Đông Thành. Là chợ lớn nhất kinh thành nên nó nhóm họp thường xuyên hàng ngày song vẫn có ngày phiên vaò ngày 1 và ngày 5 vốn là dấu ấn từ xa xưa của cái thuở Lý Thái Tông lập chợ “… Cho mở chợ về cửa Đông, hàng quán san sát, chen chúc sát đến bên đền Bạch Mã rất là huyên náo”[2:82]. Chợ này đầu thế kỷ 18 còn họp bên cầu Đông trên phố Hàng Đường sau mở rộng dịch chuyển về phía tây chiếm một diện tích rộng lớn gồm phía Bắc là dãy phố Hàng Mã, phía nam là phố Bát Đàn, phía Tây là nửa phố Hàng Cót, phía Đông là phố Thuốc Bắc. Sau khi Pháp chiếm Thăng Long,lấp sông Tô Lịch quy hoạch lại khu phố chợ này được chuyển ra chợ mới tức chợ Đồng Xuân hiện nay[11:341].
Các chợ xứ Tonkin đều họp theo phiên, theo chu kỳ để dân tứ xứ biết mà hội về họp chợ. Chu kỳ phiên chợ này được ghi nhận trong nhiều từ chính sử, tư liệu cá nhân, cho tới các ký sự của giáo sĩ phương Tây và du khách tới Đại Việt. Cha Marini (người Ý), giáo sĩ A. Rhodes (Pháp) có mặt ở nước ta ngay từ những năm đầu thế kỷ 17 cho biết “… Chợ ở Kẻ Chợ mỗi tháng có hai phiên vào hai ngày rằm và mồng một”. Tuy nhiên sau hơn 100 năm vào cuối thê kỷ 18, danh sĩ Phạm Đình Hổ tả rõ 8 phiên trong tháng “… phiên chợ là các phiên ngày 1, 6, 11, 14, 15, 21, 26, 30 “[5:83]. Thế kỷ 19, khi không còn giữ vị trí đế đô của quốc gia Kẻ Chợ bước vào thời kỳ suy thoái và ngay lập tức tần suất các ngày phiên chợ đã “giảm nhiệt” đáng kể chỉ còn 5-6 phiên mỗi tháng[2:38].
Cảnh phố xá ngày phiên chợ ở thế kỷ 17,18 thật sầm uất khiến chúng ta ngày nay cũng không khỏi ngỡ ngàng: “…Rất nhiều phố tuy đã rộng rãi, nhưng lúc đó cũng trở thành chật ních, mà người ta hy vọng là nếu có thể tiến lách qua những đám đông khoảng chừng 100 bước trong nửa giờ, thì cũng đã sung sướng lắm rồi”[10:12]. Chợ thường họp từ 6 giờ sáng đến 2 giờ chiều, có chợ kéo dài đến 5 giờ chiều. Thời gian họp chợ chốn kinh thành dài hơn chợ nông thôn, thường từ sáng sớm 5 giờ sáng cho tới 16 -17 giờ. Song ở Kẻ Chợ còn có các loại chợ họp theo những giờ đặc biệt, đó là chợ Hôm chuyên họp lúc chiều tối ở Nam Phố (phố Hàng Bè), lại có những chợ chỉ họp lúc tinh mơ như chợ Mơ vùng Hoàng Mai. Có một chợ Hôm khác ở làng Giáo phường, tổng Tả Nghiêm huyện Thọ Xương (phố Huế ) vốn là một chợ nhỏ cũng chỉ họp lúc chiều hôm. Sang đầu thế kỷ 20, chợ này lớn dần chỉ thua chợ Đông xuân và họp suốt ngày từ sáng sớm, bởi vậy mới có câu ca dao:
Tên Kẻ Chợ được nhiều người gọi trong dân gian, đặc biệt là các giáo sĩ, thương nhân phương Tây và trở nên rất phổ biến từ thế kỷ 17 khi mà Tonquin (Đông Kinh) thời bấy giờ trong những ngày “Phiên” trở thành một cái “chợ khổng lồ” [1:].Người phương Tây đầu tiên dùng từ Kecho phải dành cho giáo sĩ Bồ Đào Nha, ông Barros. Ông đã phiên âm tiếng Kecho (cacho) trong cuốn sách “Nói về Châu A-Da Asia” của mình và cho ấn hành vào năm 1550. Rất nhiều các từ phiên âm khác xuất hiện muộn hơn trong các văn bản, bản đồ của người phương Tây sau này như: kechu, cachu, cacho v.v…tất cả đều là phiên âm của từ Kecho. Kẻ có nghĩa là “vùng” vậy nên trong dân gian, địa danh kẻ Mơ, kẻ Cót, kẻ Noi v.v… vẫn còn tồn tại khá phổ biến cho tới tận nửa đầu thế kỷ 20. Bởi vậy cái tên Kẻ Chợ bao hàm ý nghĩa “vùng đất họp chợ”, “vùng rất nhiều chợ”. Chỉ riêng điều đó cũng cho ta thấy sự phát triển của mạng lưới chợ như “trăm hoa đua nở” ở mảnh đất đế đô Đông Kinh vào thế kỷ 17,18.
**** **Sự hình thành của thị trường thương mại ở Đông Kinh-Kẻ Chợ**
Từ thế kỷ 15, sau khi chiến thắng quân Minh, nước Đại Việt trở lại hồi sinh và nền kinh tế dần dần phát triển đạt tới mức độ sầm uất, tấp nập cực điểm vào thế kỷ 17,18. Trong hai thế kỷ này chế độ phong kiến trung ương tập quyền hình thành từ thời Lê Thánh Tôn (1460-1497) và được phát triển một cách sáng tạo đột biến dưới triều Lê-Trịnh (1592-1786) như một yếu tố cốt lõi cho sự hòa nhập của Đại Việt vào cuộc “bùng nổ đại mậu dịch” thời đó. Sau sự kiện Chúa Trịnh Sâm tiến vào Phú Xuân, kết thúc sứ mệnh bình Nam (1774), non nước Đại Việt đã thâu về một mối. Việc thống nhất tiền tệ, thông thương Nam Bắc lần đầu tiên được nhà nước chính thức xác lập sau khoảng 150 năm chia cắt. Một mạng lưới chợ đã được liện kết mở rộng cả vào khu vực phía trong tạo nên thương trường rộng lớn. Trong bối cảnh như vậy Đông Kinh - Kẻ Chợ đóng vai trò như một trung tâm đầu mối quan trọng hàng đầu của nền thương mại Đàng ngoài. Với việc khu trung tâm quyền lực chính trị, hành chính- Vương phủ Chúa Trịnh không đóng trong thành, Đông Kinh lần đầu tiên và cũng là lần cuối cùng trở thành một đô thị -Kinh đô mở, không tường thành bao quanh, không biên giới hạn chế, thông thương kiểu các đô thị Châu Âu trung đại. Giáo sĩ A. De Rhode đã gây bất ngờ lớn khi ước định về dân số Đông Kinh: “Người ta thấy rất đông dân chúng đi đi lại lại rảo khắp phố phường đụng chạm nhau…thành thử mất rất nhiều thì giờ mà chỉ tiến đựơc chút ít. Rồi thêm vào nhiều phỏng đoán khác, theo dư luận chung thì dân cư ở kinh thành lên tới “một triệu người ”[1:16]. Con số đó hoàn toàn có thể tin được khi một người phương Tây khác, ông W. Dampier cũng ước đoán rằng “Kẻ Chợ có vào khoảng 20.000 nóc nhà…”. Đã có rất nhiều tư liệu lịch sử và ghi chép của các nhân chứng đương thời khẳng định Đông Kinh-Kẻ Chợ là một đô thị to lớn hàng đầu khu vực và có thể sánh với các đô thị lớn ở Châu Âu như Venise.Việc tăng dân số đột biến ở Đông Kinh-Kẻ Chợ không phải ngẫu nhiên. Một mặt do Chúa Trịnh luôn duy trì ở kinh sư một bộ máy quân sự khổng lồ thuộc loại hùng mạnh nhất đương thời”.
Chúa thường có 100 ngàn quân”[2:132] nên gia đình quan lại, binh lính, tầng lớp nô bộc, phục vụ họ đã nhanh chóng bổ sung dân số Đông Kinh mà ngày nay ta quen gọi với danh từ “dân số tăng cơ học”. Mặt khác tình hình làm ăn phát đạt ở Kinh đô biến khu 36 phố phường phát triển và mở rộng như một nam châm khổng lồ khiến làn sóng “di dân” lập nghiệp cuồn cuộn đổ về Thăng Long. Phố Hàng Bạc vốn chỉ có dân Châu Khê Hải Dương lên lập nghiệp đúc bạc, tiền, từ thế kỷ 16 thì nay lại có thêm thợ kim hoàn làng Thanh Trì kéo về vào đầu thế kỷ 18. Họ Nguyễn-Sơn Nam Hạ tới Làng Nam Đồng. Họ Nguyễn Thanh Hoá tới làng Phương Liệt. Hậu duệ Chúa Trịnh kéo tới Thái Kiều - thôn Trung Phụng định cư. Dân Hải Dương kéo về làm nghề da và đóng dày ở phường Hài Tượng.
**Dòng Nguyễn Đắc Cổ Định -Thanh Hóa tới Thăng Long,** **dòng Nguyễn Hữu Liêu từ Châu Ái ra Làng Tây Tựu Từ Liêm v.v… Một nguyên nhân khác góp phần thúc đẩy dân số Kẻ Chợ tăng vọt chính là số lượng đông đảo các cậu học trò kéo về đất kinh kỳ học tập “dùi mài kinh sử “làm khởi sắc,no nhiệt cả một khu Sĩ Hoạn ở phường Bích Câu suốt hai thế kỷ. Điển hình là câu chuyện hình thành ngõ Phát Lộc gần cửa ô Trừng Thanh. Chính từ cậu học trò người làng Phát Lộc lên học thi ban đầu rồi kéo cả làng theo tạo lập nên con ngõ này còn tồn tại tên cho tới ngày nay. Có thể nói suốt hai thế kỷ 17,18 Đông Kinh đã có một cuộc “bùng nổ dân số” chưa từng có trong lịch sử phong kiến Việt Nam.Ta có thể tưởng tượng với dân số cỡ một triệu, tương đương với dân số Hà Nội nửa sau thế kỷ 20 sẽ đòi hỏi một mạng lưới chợ to lớn biết nhường nào ở Đông Kinh.** **** **Mạng lưới chợ ở Đông kinh**
Mạng lưới chợ Thăng Long Đông Kinh- Kẻ Chợ được hình thành dần dần theo thời gian. Đặc thù nền kinh tế nơng nghiệp Đại Việt thế kỷ 17-18 đưa đẩy hình thành một cách tự nhin ba dạng chợ: Chợ kinh thành, chợ nông thôn và chợ chuyên doanh. Chưa có tư liệu lịch sử nào xác thực về sự tồn tại các chợ chuyên doanh ở thời Lý, Trần. Nhiều khả năng loại hình chợ chuyên doanh chưa xuất hiện vì trình độ sản xuất và sức sản xuất thời kỳ này khá thấp.Thêm nữa nhu cầu tiêu dùng xã hội chưa cao bởi số lượng cư dân Kẻ Chợ còn thưa thớt, vẻn vẹn vài vạn người trong một quan thành giới hạn chỉ 4Km2 [9]bao bọc bởi sơng Hồng,sông Kim Ngưu và sông Tô Lịch (dân số cả nước năm 1054: chỉ khoảng 2,2 triệu, 1407: 3,1 triệu).
Mạng lưới chợ thành thị ở Đông Kinh được tổ chức trên cơ sở các phường thị kiểu “buôn có bạn, bán có phường” theo từng ngành hàng riêng. Ta hãy nghe Cha Marini,nh truyền gio người Ý (1666) mô tả:” Ở lối cổng vào mỗi phường có một tấm bảng đề, hoặc một tấm biển ghi rõ loại hàng và chất lượng hàng đươc bán ở đó”[2:194]. S.Baron (1680 ) còn cho ta biết rõ Phường buôn bán ở Kẻ Chợ chính là đầu ra của các chợ và các làng vùng thôn quê”…Tất cả những phẩm vật khác nhau bán trong thành phố này đều được dành riêng cho từng phường và mỗi phường đó lại phụ thuộc vào một hay nhiều làng và dân chúng các làng xã này được đặc quyền mở các cửa hiệu ở đấy”[10:12]. Lúc bấy giờ đi chợ thật dễ dàng: Tơ, lụa đi vào trong phố Hàng Đào…đồ kim khí vào trong phố Hàng Đồng…Mũ nón vào phố Hàng Nón,rồi Hàng Khoá, Hàng Thuốc Nam, Thuốc Bắc, phố Hài Tượng vv … thật không thiếu thứ gì. Ngoài mạng lưới chợ theo ngành nghề ở khu 36 phố phường ta phải kể đến mạng lưới chợ nông sản, nhu yếu phẩm nằm ở các cửa thành ngoài, cửa hoàng thành, bến đò, cửa sông. Ít nhất có thể điểm danh trên 10 chợ lớn còn thu thuế vào năm Bảo Thái thứ hai 1727, chợ Cửa Đông lệ thuế đóng 318 quan 8 tiền, 100 tấm da trâu. Chợ Cửa Nam, chợ Huyện, chợ Đình Ngang, chợ Bà Đá lệ thuế là 310 quan 8 tiền 100 tấm da trâu. Chợ Vân Cử lệ thuế là 19 quan tiền 2 tiền quý, chợ Ông Nước lệ thuế là 46 quan 8 tiền vv…[6:36]. Còn rất nhiều chợ khác ở các cửa ô: chợ Yêu Thơ (ô Cầu đền), chợ Dừa (ô Chợ Dừa), chợ Cót (ô Cầu Giấy), chợ Bạch Mã (ô Đông hà), chợ Bác Cử, v.v… Chợ Dừa vốn là một bến trên sông Lừ, đầu mối giao thương quan trọng ở phía Nam kinh thành khiến cho cửa ô chợ Dừa luôn sầm uất náo nhiệt[4:95]. Chợ Cửa Đông tọa lạc ở khu trung tâm Kẻ Chợ là một chợ lớn và nhộn nhịp bậc nhất kinh sư. Nằm ở phía cửa Đông Hoàng thành nên nó còn một tên khác-chợ Đông Thành. Là chợ lớn nhất kinh thành nên nó nhóm họp thường xuyên hàng ngày song vẫn có ngày phiên vaò ngày 1 và ngày 5 vốn là dấu ấn từ xa xưa của cái thuở Lý Thái Tông lập chợ “… Cho mở chợ về cửa Đông, hàng quán san sát, chen chúc sát đến bên đền Bạch Mã rất là huyên náo”[2:82]. Chợ này đầu thế kỷ 18 còn họp bên cầu Đông trên phố Hàng Đường sau mở rộng dịch chuyển về phía tây chiếm một diện tích rộng lớn gồm phía Bắc là dãy phố Hàng Mã, phía nam là phố Bát Đàn, phía Tây là nửa phố Hàng Cót, phía Đông là phố Thuốc Bắc. Sau khi Pháp chiếm Thăng Long,lấp sông Tô Lịch quy hoạch lại khu phố chợ này được chuyển ra chợ mới tức chợ Đồng Xuân hiện nay[11:341].
Các chợ xứ Tonkin đều họp theo phiên, theo chu kỳ để dân tứ xứ biết mà hội về họp chợ. Chu kỳ phiên chợ này được ghi nhận trong nhiều từ chính sử, tư liệu cá nhân, cho tới các ký sự của giáo sĩ phương Tây và du khách tới Đại Việt. Cha Marini (người Ý), giáo sĩ A. Rhodes (Pháp) có mặt ở nước ta ngay từ những năm đầu thế kỷ 17 cho biết “… Chợ ở Kẻ Chợ mỗi tháng có hai phiên vào hai ngày rằm và mồng một”. Tuy nhiên sau hơn 100 năm vào cuối thê kỷ 18, danh sĩ Phạm Đình Hổ tả rõ 8 phiên trong tháng “… phiên chợ là các phiên ngày 1, 6, 11, 14, 15, 21, 26, 30 “[5:83]. Thế kỷ 19, khi không còn giữ vị trí đế đô của quốc gia Kẻ Chợ bước vào thời kỳ suy thoái và ngay lập tức tần suất các ngày phiên chợ đã “giảm nhiệt” đáng kể chỉ còn 5-6 phiên mỗi tháng[2:38].
Cảnh phố xá ngày phiên chợ ở thế kỷ 17,18 thật sầm uất khiến chúng ta ngày nay cũng không khỏi ngỡ ngàng: “…Rất nhiều phố tuy đã rộng rãi, nhưng lúc đó cũng trở thành chật ních, mà người ta hy vọng là nếu có thể tiến lách qua những đám đông khoảng chừng 100 bước trong nửa giờ, thì cũng đã sung sướng lắm rồi”[10:12]. Chợ thường họp từ 6 giờ sáng đến 2 giờ chiều, có chợ kéo dài đến 5 giờ chiều. Thời gian họp chợ chốn kinh thành dài hơn chợ nông thôn, thường từ sáng sớm 5 giờ sáng cho tới 16 -17 giờ. Song ở Kẻ Chợ còn có các loại chợ họp theo những giờ đặc biệt, đó là chợ Hôm chuyên họp lúc chiều tối ở Nam Phố (phố Hàng Bè), lại có những chợ chỉ họp lúc tinh mơ như chợ Mơ vùng Hoàng Mai. Có một chợ Hôm khác ở làng Giáo phường, tổng Tả Nghiêm huyện Thọ Xương (phố Huế ) vốn là một chợ nhỏ cũng chỉ họp lúc chiều hôm. Sang đầu thế kỷ 20, chợ này lớn dần chỉ thua chợ Đông xuân và họp suốt ngày từ sáng sớm, bởi vậy mới có câu ca dao:
*Chợ Đuổi họp lúc chiều tà* *Chợ Hôm họp sáng…chợ Hàng Da họp ngày!*
Sau 6 giờ chiều, các ông “khán chợ”(bảo vệ) ở chợ này đóng cổng đuổi hết mọi người khỏi chợ. Vì kế sinh nhai, dân chúng bèn kéo nhau về bãi cỏ làng Thể Giao họp chợ tiếp… Và dần dần hình thành nên chợ Đuổi còn lưu tên phố cho tới ngày nay.
Các mặt hàng ở chợ là rất đa dạng đủ các loại từ thực phẩm thịt, cá, rau xanh, trái cây cho đến các đồ gia dụng thông thường nồi niêu, dao, xoong chảo …Thật thú vị khi đồ trang sức tôn vinh cái đẹp được cho biết là rất hấp dẫn thị trường. Hàng hoá ở chợ Việt Nam từ thế kỷ 17 đã được bổ sung nhiều mặt hàng của phương Tây như gương lược, kim và các đồ dùng phụ nữ khác mang lại món lời lớn. Giáo sĩ Bori (khoảng 1618) cho biết: một hộp kim giá không quá 30 duy-ca (tiền xưa của Venize) mà lãi hơn 1000”[3:107].Các lái phương Tây giới thiệu, nhắn nhau mang những thứ như hoa tai, nhẫn, xuyến đang là các mặt hàng ăn khách đến xứ Đại Việt. Vào thế kỷ 18 các loại nồi gốm truyền thống đã bị cạnh tranh dữ dội bởi nồi niêu xoong chảo bằng gang bằng đồng của phương Tây. Thuốc bắc, thuốc nam và cả thuốc tây cũng đã có mặt từ cuối thế kỷ 17 ở các chợ Đông Kinh (Lê triều cựu điển). Chính Tuyên phi Đặng Thị Huệ của Tĩnh Đô Vương Trịnh Sâm đã từng uống thuốc dưỡng thai của Tây y. Trầu cau là một mặt hàng cực kỳ thiết yếu của dân chúng Đại Việt đương thời. Nó có mặt khắp hang cùng ngõ hẻm của Kẻ Chợ. Ta hãy nghe A.de Rhodes kể: “Họ có tục đem theo một túi con hay một bị con đầy, đeo ở thắt lưng…Khi gặp họ bắt đầu chào hỏi nhau rồi mỗi người lấy ở trong túi của bạn một miếng trầu để ăn…theo đúng phép xã giao…Người ta nói có tới 50 000 người bán lẻ và bán ở nhiều địa điểm trong thành phố”.
**** **Từ chợ nông thôn, chợ thành thị …đến chợ chuyên doanh**
Do nhu cầu xã hội tăng vọt và là trung tâm thương mại toàn Đại Việt nên các chợ đầu mối chuyên doanh đã sớm tụ họp vào thế kỷ 17 ở những nơi thuận tiện nhất. Cửa sông Tô Lịch, nơi giao tiếp với sông Hồng xuất hiện chợ chuyên doanh gạo thuộc làng Giang Nguyên (làng Nguồn Sông). Toạ lạc nơi cửa sông chợ Gạo rất thuận tiện cho các tàu thuyền lớn thu mua gạo từ các trấn khác chở về Đông Kinh xuống hàng rồi từ đây phân phối đi khắp các chợ trong vương quốc và chứng tích mong manh là cái tên phố Chợ Gạo còn mãi đến ngày nay. Thậm chí nhiều ghi chép còn lại cho thấy thương lái phương tây đã từng tham gia một cách tích cực vào nghề kinh doanh béo bở này. “…Ngày 12-6-1682 tàu Croonvogel- Hà Lan, tải cùng với hàng khác đến Đàng Ngoài 40 kiện gạo …Tháng 5-1688 tàu Gaasperdam tải đến Đàng Ngoài hơn 80 kiện gạo… được chúa Trịnh Căn để cho buôn bán được dễ dàng…..Tháng 7-1689 tàu đó lại chở đến 80 kiện gạo nữa [3:109]. Có thể đoán định rằng số lượng gạo lớn như vậy phải được phân phối chủ yếu bằng đường thuỷ qua chợ đầu mối là Chợ Gạo Giang Nguyên.
Chợ Cá ở phố Hàng Cá ở sát ngay bên sông Tô Lịch thuộc thôn Đồng Thuận tổng Hậu Túc huyện Thọ Xương. Nơi đây từng có trại “tiên ngư” (cá tươi) vốn là nơi chuyên doanh về cá của kinh thành. Hồ Tây “kho thuỷ sản” tươi sống vô tận cho chợ Cá còn nổi tiếng cho tới ngày nay bởi loại cá Chép và tôm Bạc thơm ngon. A. Rhodes từng nhận xét: “cá ở đây có bán rất nhiều và rẻ mạt, những con ngon nhất và to nhất cân nặng từ 10-12 cân anh [1:90]. Sách
*Thượng kinh phong vật chí*cho biết: “To mà béo là cá Hồ Tây kém gì cá Lư sông Tùng, cá ngon ở hàng bính, cá chép ở sông Hà, cá mè sông Lạc”[2:90]
Chè là một mặt hàng chuyên doanh khác ở khu vực thôn Hương Mính (Chè thơm) ở phía đông bắc Hồ Hoàn Kiếm. Làng này vốn tên nôm là hàng Chè, từ năm Minh Mạng thứ 11 mới bị đổi thành tên Hán- làng Hương minh chạy từ khoảng phố Cầu Gỗ tới khu đền Bà Kiệu ngày nay. Đây là mặt hàng cao cấp của giới thượng lưu, nho sĩ, các gia đình danh gia vọng tộc chốn kinh kỳ. Thế kỷ 17-18 loại chè Mạn Hảo - đặc sản vùng trung du tây bắc Đại Việt (vùng đất này đã được nhập vào bản đồ Vân Nam theo thoả thuận Pháp Thanh cuối thế kỷ 19). Đó cũng chính là nguồn gốc danh từ “chè Mạn” còn tồn tại tới nhữmg năm cuối thế kỷ 20. Các nhà quyền quý thời này uốngtrà rất công phu, họ còn đặt hàng trước các loại chè hiệu “Chính sơn” để phô trương sự sành điệu trà nghệ của mình.
Thời phong kiến, tầng lớp nho sĩ, học trò đóng vai trò rất quan trọng trong xã hội đó chính là “nguyên khí” của quốc gia. Đối với ho, giấy là mặt hàng thiết dụng tưởng còn cần hơn cả “cơm ăn nước uống”. Câu chuyện Hà Tông Huân, một danh sĩ nhà Trịnh (đỗ Bảng nhãn năm 1724) từng thưởng cho cậu học trò Phan Kính 30.000 tờ giấy viết, đến nỗi không có chỗ để ở nhà trọ phải xin thầy cho gánh dần về dùng đủ thấy lượng giấy tiêu thụ trong xã hội lớn biết nhường nào. Những nhu cầu ấy đã tạo nên cả một chợ chuyên doanh giấy bên bờ sông Tô duyên dáng vùng Dịch Vọng. Chiếc cầu “Thượng gia hạ kiều” nằm kề gần chợ thuộc địa phận làng làm giấy Thượng Yên Quyết cũng được dân chúng đặt tên là “Cầu Giấy”.
Khu phố thương mại Đông Kinh còn có một chợ chuyên doanh mặt hàng đặc biệt nữa-Chợ Yếm Lụa. Trong dân gian từng truyền tụng câu ca dao cổ:
*Ước gì sông hẹp một gang* *Bắc cầu dải yếm cho chàng sang chơi*
Hình ảnh văn chương về dải yếm đào đã phần nào nói lên vai trò quan trọng của nó trong đời sống phụ nữ Việt xưa. Yếm vốn không chỉ là một bộ phận trang phục để che đôi “Bầu mơ” mà còn như một món thời trang, trang điểm tôn vinh vẻ đẹp của phái “liễu yếu đào tơ”. Thường yếm để mộc hoặc chuội trắng.Với những cô gái trẻ thích nhuộm màu hoa đào làm đỏm, các phu nhân, mệnh phụ lại dùng màu điều đỏ thắm để tỏ cái vẻ đoan trang chững chạc với đời. Đông Kinh- Kẻ Chợ đã từng có hẳn một chợ chuyên doanh y phục phụ nữ: chợ Yếm Lụa nằm ở phường Đồng Lạc (đoạn đầu phố Hàng Đào). Gần đây người ta đã tìm thấy tấm bia gắn trên tường số nhà 38 Hàng Đào nguyên là đình Đồng Lạc. Nội dung bia khẳng định đây chính là ngôi đình “… Quyến yếm lụa thị (chợ yếm lụa) có từ xa xưa là đình của phường buôn bán yếm và y phục phụ nữ, năm nay hư hỏng nặng được trùng tu”(Bia do cử nhân Phạm Đình Viên soạn năm 1856). Phường Đồng Lạc còn có Chợ Tơ cạnh Hàng Đào chỉ chuyên bán buôn tơ lụa không bán lẻ, họp phiên vào ngày 1 và ngày 6 hàng tháng[11:106]. Thế kỷ 17,18 là thời kỳ “lên hương” của sản phẩm tơ Đại Việt. Chất lương tốt, giá thành rẻ đã đưa tơ xứ Đông Kinh trở thành một trong hai mặt hàng xuất khẩu chính theo các thương thuyền Hà lan, Anh, Pháp, Bồ Đào Nha, Tây ban Nha, Nhật ngựơc xuôi trên hải trình giao thương quốc tế đương thời. Lụa Vạn Phúc là mặt hàng chủ đạo được bán buôn ở chợ Cầu Đơ (Hà Đông) và là đầu mối cung ứng hàng hoá quan trọng cho phố Hàng Lam, Hàng Đào trong kinh thành.
Các chợ chuyên doanh còn xuất hiện theo làng nghề ở các vùng quanh kinh đô. Đó là làng Đa Ngưu chuyên buôn thuốc Bắc ở Hưng Yên từ mấy trăm năm nay. Từ thế kỷ 17, Thổ Hà đã có một nơi chuyên bán đồ gốm ở chợ Tam Bảo.Tấm bia đá khắc năm Chính hoà 14 ghi rõ: “Chợ Tam bảo xã ta mỗi tháng 12 phiên cang sành giao dịch” (KTTCN Triều Nguyễn trang 95).
Chợ chuyên mua bán trâu bò năm ngày họp một phiên ở phía nam Kinh thành. Đi kèm với chợ này là nghề mổ thịt cổ truyền đem bán tại các chợ nhỏ được ghi tạc trong tấm bia dựng năm 1669: “phá xương trâu bò thì dùng búa rìu, cắt thớ thịt thì dùng dao nhọn…”. Lò mổ ở phường Hồng Mai, vùng này còn được triều đình giành cho đặc quyền giết thui trâu bò cung ứng trong các dịp lễ tết [7:54]. Một số chợ chuyên doanh khác được ghi nhận như Chợ gà vịt ở thôn Tân Lập-Tân Khai (gần phố cửa Đông), Chợ thịt chó và chó thịt ở gần thành (phố Hàng Bồ). Thương gia Dampier người Anh (1688) còn cung cấp những thông tin lý thú khác: “……người ta thấy bán ở chợ những loại hàng như lợn, khá nhiều lợn sữa(lợn giống), trứng gà vịt đủ loại to nhỏ tươi và ướp, bã mắm và nước mắm. Ở Kẻ Chợ ta còn thấy bán cả thịt chó, thịt mèo mà người ta còn nói đến cả châu chấu nữa” [8:27].
Khác với chợ ở thành thị, chợ vùng nông thôn, vùng ven kinh đô họp theo phiên nhiều ít tuỳ tình hình kinh tế từng vùng. Đặc điểm của chợ nông thôn là loại chợ tự sản tự tiêu kiểu “cây nhà lá vườn” chợ nông thôn không có hàng quán cố định, không có người thường trực. Chợ thường họp ở bãi đất rộng, đường cái, bến đò ngang. Thực sự chợ nông thôn chủ yếu là nơi đổi chác sản phẩm tự sản của cư dân địa phương phục vụ nhu cầu sinh hoạt hơn là tính thương mại thu lợi nhuận chuyên nghiệp. Người có ổ trứng gà, quầy chuối, ổ chó vv… mang bán đổi lấy miếng thịt lợn, miếng đường phên, manh quần tấm áo tạo dựng từ một hình thức thương mại sơ cấp.
Tuy nhiên dù là chợ nông thôn hay thành thị thì chủ yếu vẫn là phụ nữ tham gia. Du khách Trung quốc Phan Đỉnh Khuê có mặt ở Đông Kinh năm 1688 đã cho biết “việc buôn bán ở Kẻ Chợ bao giờ cũng do phụ nữ đảm nhiệm”. Thậm chí Domoutier còn đếm rõ”… cứ trong 100 người đi chợ, người ta đếm được 84 người là đàn bà con gái”. Chuỗi dãy tư liệu trong các tập nhật ký của Kofler, Gion Oet đều khẳng định vai trò chủ đạo của họ, cả ở việc mối lái chạy hàng với thương gia nước ngoài và một số không ít trong họ đã trở thành vợ của thương gia nước ngoài đảm đương việc gom hàng, đặt hàng khi chồng đi vắng.
Một điều hết sức thú vị là gi cả hàng hoá ở các chợ xưa rất ổn định. Trong sách “Tình hình công thương nghiệp Việt nam thời Lê mạt” của Vương Hoàng Tuyên nêu rõ: “năm1741 giá một con bò là 5 quan tiền… 61 năm sau năm1802 giá một con bò cày cũng đựoc định là 5 quan tiền…
Năm1663, 100 thùng thóc giá 3 quan tiền…Đến năm 1741, 1 quan tiền 50 bát thóc tính ra thùng thì chừng hơn 3 quan 100 thùng thóc, giá thóc đã gần như ổn định suốt gần một thế kỷ với biết bao sự biến thiên, vật đổi sao dời.. Hai thí dụ trên cho ta thấy trong suốt hàng trăm năm các mặt hàng thiết yếu của xã hội gần như không có biến động.
Ngày nay ai cũng phiền lòng về các chợ tự phát và chợ “chồm hổm” lấn áp phố phường, cản trở giao thông…song ít ai biết rằng đó là một tập quán xa xưa của người Việt. Hình ảnh này từ các thế kỷ trước đã được cc gio sĩ phương ty ghi nhận “…người thương nhân ngồi ngay xuống đất bày hàng hoá ra trước mặt họ…tất cả ngồi thành hàng quanh khu đất trống…ở giữa để chừa ra một lối đi cho người cưỡi ngựa hoặc xe bò”, “…việc thành lập một cái chợ không tốn kém gì cả mà chỉ cần đến thời tiết tốt. Người nông dân ngồi ngay xuống đất, trên đường phố, hàng hoá để trong một vuông vải hay trong một cái làn…” [2:86].
Vãn chợ Đông Kinh Kẻ Chợ xưa cho ta thấy lại cái không khí sầm uất náo nhiệt một thời của trung tâm thương mại Đông Kinh - Kẻ Chợ thủa cực thịnh. Sẽ thật có ích, nếu chúng ta có thể tìm lại dấu ấn đời sống thương mại của dân chúng Kẻ Chợ xưa góp phần dần tái hiện lại chân dung về một đô thị Thăng long - Đông Kinh trung đại đầy ký ức vàng son, một phần gương mặt của văn hóa Việt Nam.
**T.Q.Dũng 11/2008** **Tài liệu tham khảo:**
[1] Lịch sử Vương quốc Đàng Ngoài. Alexandre De Rhodes. UBĐK Cơng gio 1994.
[2] Thăng Long H Nội TK 17, 18, 19. Nguyễn Thừa Hỷ. Hội Sử học Việt Nam 1993.
[3] Thương mại Việt Nam TK 17, 18, 19. Thành Thế Vĩ. Nxb. Sử học 1961.
[4] Hà Nội nửa đầu TK XX. Tập 3. Nguyễn Văn Uẩn. Nxb. Hà Nội, 1995.
[5] Vũ trung tuỳ bút. Phạm Đình Hổ. NXB Trẻ. 1989
[6] Một số văn bản pháp luật VN TK 15-18. Viện Nhà nước và Pháp luật. NXB. KHXH 1994.
[7] Lịch triều hiến chương loại chí. Phan Huy Chú. NXB Hà Nội 1961.
[8] Voyages and Discoveries 1688. Wiliam Dampier, London 1931.
[9] Văn hóa Việt Nam qua các bưu ảnh cổ. Hội Mỹ thuật VN. NXB Mỹ thuật 2001.
[10]Description du royaume de Tonquin. S.Baron (1680). RI 1914-1915.
[11] Trăm năm chuyện Thăng Long-Hà Nội. Siêu Hải. NXB Thanh niên 2000.
*Bài viết do tác giả Trịnh Quang Dũng gửi riêng cho Nguyễn Xuân Diện-Blog.
Xin chân thành cảm ơn tác giả!
*(Bài viết của tác giả* **Tễu**)
Chưa có bạn nào ý kiến ý cò gì cả (không tính facebook).
## Giơ tay bi bô phát biểu bằng nick Google, WordPress...
## Bi bô bằng nick facebook, Yahoo...


text:
Cảnh tượng kinh hoàng vụ lở đất tại Thâm Quyến
(PLO)- Một trận lở đất kinh hoàng ngay tại khu công nghiệp ngoại ô TP Thâm Quyến (Trung Quốc) đã nuốt chửng hơn 22 toàn nhà, trong đó có hai khu nhà tập trung nhiều công nhân.
1 / 8
Cảnh tượng khu vực lở đất chụp từ trên không (Nguồn: Tân Hoa xã)
2 / 8
Có hơn 1.500 người đã được điều động tham gia tìm kiếm cứu hộ (Nguồn: Tân Hoa xã)
3 / 8
Một toaf nhà bị phá hủy trong vụ sạt lở (Nguồn: Tân Hoa Xã)
4 / 8
Khối lượng bùn đất sạt lở đã bao phủ một phạm vi lên đến gần 20.000 m2 (Nguồn: Tân Hoa xã)
5 / 8
Một xe trộn xi măng bị nuốt chửng trong vụ lở đất (Nguồn: SCMP)
6 / 8
Người dân gần khu vực sạt lở sợ hãi trước cảnh tượng (Nguồn: SCMP)
7 / 8
Vụ lở đất đã tàn phá hơn 22 tòa nhà trong một khu dân cư nằm gần khu công nghiệp ngoại ô Thâm Quyến (Nguồn: SCMP)
8 / 8
Trong số những ngôi nhà bị phá hủy có hai khu kí túc xá của công nhân (Nguồn: SCMP)
Kiệt Anh
Tin liên quan
Lở đất kinh hoàng tại Thâm Quyến nuốt chửng...
Thêm 4 đám cháy mới bùng phát tại ‘hỏa...
Dân Thiên Tân phẫn nộ đòi bồi thường
Các album khác
189

markdown:
# Cảnh tượng kinh hoàng vụ lở đất tại Thâm Quyến
(PLO)- Một trận lở đất kinh hoàng ngay tại khu công nghiệp ngoại ô TP Thâm Quyến (Trung Quốc) đã nuốt chửng hơn 22 toàn nhà, trong đó có hai khu nhà tập trung nhiều công nhân.
1 / 8
![ ](http://image.plo.vn/w654/uploaded/thanhdanh/2015_12_20/lo_dat_tham_quyen_1_WBAA.jpg)
Cảnh tượng khu vực lở đất chụp từ trên không (Nguồn: Tân Hoa xã)
2 / 8
![ ](http://image.plo.vn/w654/uploaded/thanhdanh/2015_12_20/lo_dat_tham_quyen_2_HHFB.jpg)
Có hơn 1.500 người đã được điều động tham gia tìm kiếm cứu hộ (Nguồn: Tân Hoa xã)
3 / 8
![ ](http://image.plo.vn/w654/uploaded/thanhdanh/2015_12_20/lo_dat_tham_quyen_3_EHGB.jpg)
Một toaf nhà bị phá hủy trong vụ sạt lở (Nguồn: Tân Hoa Xã)
4 / 8
![ ](http://image.plo.vn/w654/uploaded/thanhdanh/2015_12_20/lo_dat_tham_quyen_4_ACPV.jpg)
Khối lượng bùn đất sạt lở đã bao phủ một phạm vi lên đến gần 20.000 m2 (Nguồn: Tân Hoa xã)
5 / 8
![ ](http://image.plo.vn/w654/uploaded/thanhdanh/2015_12_20/lo_dat_tham_quyen_5_YTTO.jpg)
Một xe trộn xi măng bị nuốt chửng trong vụ lở đất (Nguồn: SCMP)
6 / 8
![ ](http://image.plo.vn/w654/uploaded/thanhdanh/2015_12_20/lo_dat_tham_quyen_6_FOLQ.jpg)
Người dân gần khu vực sạt lở sợ hãi trước cảnh tượng (Nguồn: SCMP)
7 / 8
![ ](http://image.plo.vn/w654/uploaded/thanhdanh/2015_12_20/lo_dat_tham_quyen_7_VSJD.jpg)
Vụ lở đất đã tàn phá hơn 22 tòa nhà trong một khu dân cư nằm gần khu công nghiệp ngoại ô Thâm Quyến (Nguồn: SCMP)
8 / 8
![ ](http://image.plo.vn/w654/uploaded/thanhdanh/2015_12_20/lo_dat_tham_quyen_LUNL.jpg)
Trong số những ngôi nhà bị phá hủy có hai khu kí túc xá của công nhân (Nguồn: SCMP)
[❮] [❯] ![ ](http://image.plo.vn/109x70/uploaded/thanhdanh/2015_12_20/lo_dat_tham_quyen_1_WBAA.jpg)
![ ](http://image.plo.vn/109x70/uploaded/thanhdanh/2015_12_20/lo_dat_tham_quyen_2_HHFB.jpg)
![ ](http://image.plo.vn/109x70/uploaded/thanhdanh/2015_12_20/lo_dat_tham_quyen_3_EHGB.jpg)
![ ](http://image.plo.vn/109x70/uploaded/thanhdanh/2015_12_20/lo_dat_tham_quyen_4_ACPV.jpg)
![ ](http://image.plo.vn/109x70/uploaded/thanhdanh/2015_12_20/lo_dat_tham_quyen_5_YTTO.jpg)
![ ](http://image.plo.vn/109x70/uploaded/thanhdanh/2015_12_20/lo_dat_tham_quyen_6_FOLQ.jpg)
![ ](http://image.plo.vn/109x70/uploaded/thanhdanh/2015_12_20/lo_dat_tham_quyen_7_VSJD.jpg)
![ ](http://image.plo.vn/109x70/uploaded/thanhdanh/2015_12_20/lo_dat_tham_quyen_LUNL.jpg)
**Kiệt Anh**
### Tin liên quan
[](http://plo.vn/quoc-te/lo-dat-kinh-hoang-tai-tham-quyen-nuot-chung-22-toa-nha-602348.html) ![ Lở đất kinh hoàng tại Thâm Quyến nuốt chửng 22 tòa nhà](http://image.plo.vn/210x158/Uploaded/thanhdanh/2015_12_20/lo_dat_tham_quyen_LUNL.jpg)
![ Lở đất kinh hoàng tại Thâm Quyến nuốt chửng 22 tòa nhà](http://image.plo.vn/210x158/Uploaded/thanhdanh/2015_12_20/lo_dat_tham_quyen_LUNL.jpg)
##
[Lở đất kinh hoàng tại Thâm Quyến nuốt chửng... ](http://plo.vn/quoc-te/lo-dat-kinh-hoang-tai-tham-quyen-nuot-chung-22-toa-nha-602348.html)
[](http://plo.vn/quoc-te/them-4-dam-chay-moi-bung-phat-tai-hoa-nguc-thien-tan-575042.html) ![ Thêm 4 đám cháy mới bùng phát tại ‘hỏa ngục’ Thiên Tân](http://image.plo.vn/210x158/Uploaded/dothien/2015_08_21/ho_chua_hoa_chat_gan_thien_tan_FNYP.jpg)
![ Thêm 4 đám cháy mới bùng phát tại ‘hỏa ngục’ Thiên Tân](http://image.plo.vn/210x158/Uploaded/dothien/2015_08_21/ho_chua_hoa_chat_gan_thien_tan_FNYP.jpg)
##
[Thêm 4 đám cháy mới bùng phát tại ‘hỏa...](http://plo.vn/quoc-te/them-4-dam-chay-moi-bung-phat-tai-hoa-nguc-thien-tan-575042.html)
[](http://plo.vn/quoc-te/dan-thien-tan-phan-no-doi-boi-thuong-574371.html) ![ Dân Thiên Tân phẫn nộ đòi bồi thường](http://image.plo.vn/210x158/Uploaded/thanhtung/2015_08_18/16-chot_VYZF.jpg)
![ Dân Thiên Tân phẫn nộ đòi bồi thường](http://image.plo.vn/210x158/Uploaded/thanhtung/2015_08_18/16-chot_VYZF.jpg)
##
[Dân Thiên Tân phẫn nộ đòi bồi thường](http://plo.vn/quoc-te/dan-thien-tan-phan-no-doi-boi-thuong-574371.html)
### Các album khác
189

Set-Cookie: .ASPXANONYMOUS=heezdiF1ZpqqX_-2kUpnLZTElqQjhWfAqRuB69WLuFOY8hLAXCWfUazkAduXbqR6r8lrLRSK_dBkp_JSyIPqWAhNKR_SYjaxundM-EJvFTHr2ORRv2yPhfqoZY74JEzzaK8fBXUJpY0E4FErmLGh9A2; domain=plo.vn; expires=Thu, 31-Aug-2017 11:08:40 GMT; path=/; HttpOnly

X-Cache: MISS from xCache11-01


text:
Phần mềm reset Epson ME Office 80- Tên phần mềm: phần mềm reset Epson ME Office 80
- Máy in tương thích: Epson ME Office 80
- Dung lượng phần mềm: 6.27 Mb
- Hệ điều hành tương thích: Windows XP, 7, 8, 10 , Mac OS X 10.7, 10.8, 10.9.
- Đơn vị phân phối: PrinterKeys.Com
- Phí tải: miễn phí
Link download phần mềm sửa lỗi mực Epson ME Office 80- Download Phần Mềm Reset Mực Epson ME Office 80 Cho Windows: Download
- Download Phần Mềm Reset Mực Epson ME Office 80 Cho Mac OS: Download
Chức năng phần mềm reset Epson ME Office 80
Hướng Dẫn Sửa Lỗi Mực Epson ME Office 80 Bằng Phần Mềm
Cách Reset Epson ME Office 80 Bằng Phần Mềm- Kết nối máy in Epson ME Office 80 tới máy tính bằng dây kết nối USB.
- Bật máy in và chờ máy in ở trạng thái sẵn sàng hoạt động.
- Xóa toàn bộ lệnh in.
- Tải và mở phần mềm reset Epson ME Office 80.
– Khởi động lại máy in Epson ME Office 80 và kiểm tra kết quả.
Mua phần mềm máy in Epson ME Office 80 giảm giá 10 % tại link dưới
- Giá bán code reset Epson ME Office 80 là : 160.000 vnđ
- Thông tin chuyển khoản: Click Here
0 nhận xét:
Đăng nhận xét

markdown:
## Phần mềm reset Epson ME Office 80- Tên phần mềm: phần mềm reset Epson ME Office 80
- Máy in tương thích: Epson ME Office 80
- Dung lượng phần mềm: 6.27 Mb
- Hệ điều hành tương thích: Windows XP, 7, 8, 10 , Mac OS X 10.7, 10.8, 10.9.
- Đơn vị phân phối:
*PrinterKeys.Com*
- Phí tải: miễn phí
### Link download phần mềm sửa lỗi mực Epson ME Office 80- Download Phần Mềm Reset Mực Epson ME Office 80 Cho Windows:
[Download](http://printerkeys.com/epson-reset-keys-html)
- Download Phần Mềm Reset Mực Epson ME Office 80 Cho Mac OS:
[Download](http://reset.vn/wp-content/resetkeys/reset_may_in.dmg)
## Chức năng phần mềm reset Epson ME Office 80
![](http://reset.vn/wp-content/resetkeys/phan-mem-reset-muc-may-in-epson.png)
![](http://reset.vn/wp-content/resetkeys/chuc_nang_phan_mem_reset_may_in_epson.png)
![chức năng phần mềm reset máy in Epson ME Office 80 chức năng phần mềm reset máy in Epson ME Office 80](http://reset.vn/wp-content/resetkeys/phan-mem-reset-may-in-epson.png)
## Hướng Dẫn Sửa Lỗi Mực Epson ME Office 80 Bằng Phần Mềm
## Cách Reset Epson ME Office 80 Bằng Phần Mềm- Kết nối máy in Epson ME Office 80 tới máy tính bằng dây kết nối USB.
- Bật máy in và chờ máy in ở trạng thái sẵn sàng hoạt động.
- Xóa toàn bộ lệnh in.
- Tải và mở phần mềm reset Epson ME Office 80.
![](http://reset.vn/wp-content/resetkeys/phan-mem-reset-may-in-epson-buoc-1.jpg)
**Read waste counters**để kiểm tra giới hạn trang in. ![](http://reset.vn/wp-content/resetkeys/phan-mem-reset-may-in-epson-buoc-2.jpg)
**Reset waste counters**để xóa bỏ bộ đếm: ![](http://reset.vn/wp-content/resetkeys/phan-mem-reset-may-in-epson-buoc-3.jpg)
**Enter reset key here**và chọn **OK**để xóa bỏ bộ đếm.
– Khởi động lại máy in Epson ME Office 80 và kiểm tra kết quả.
## Mua phần mềm máy in Epson ME Office 80 giảm giá 10 % tại link dưới
![ Phần mềm reset máy in Epson ME Office 80](http://reset.vn/wp-content/resetkeys/buy_key_now.png)
![ Phần mềm reset máy in Epson ME Office 80](http://reset.vn/wp-content/resetkeys/buy_key_now.png)
**0915.589.236**để mua Keys.
- Giá bán code reset Epson ME Office 80 là :
**160.000 vnđ**
- Thông tin chuyển khoản:
## 0 nhận xét:
## Đăng nhận xét


text:
- Đăng tin ưu tiên
-
Các dịch vụ ưu tiên trên Rồng Bay
-
Ưu đãi cho khách hàng thường xuyên
Sử dụng tài khoản chuyên nghiệp
-
Ðăng tin thu hút khách hàng
Cách viết tiêu đề thân thiện, lôi cuốn khách hàng
-
- Hỏi & đáp
- Hỗ trợ
- Mua quảng cáo
- Đăng ký
- Đăng nhập

markdown:
- Đăng tin ưu tiên
-
__Các dịch vụ ưu tiên trên Rồng Bay__
-
__Ưu đãi cho khách hàng thường xuyên__ [Sử dụng tài khoản chuyên nghiệp](http://rongbay.com/su-dung-tai-khoan-chuyen-nghiep.html)
-
__Ðăng tin thu hút khách hàng__ [Cách viết tiêu đề thân thiện, lôi cuốn khách hàng](http://rongbay.com/Cach-viet-tieu-de-than-thien-loi-cuon-khach-hang-fp39.html)
-
[Hỏi & đáp](http://rongbay.com/faqs.html)
- Hỗ trợ
- Nếu bạn cần hỗ trợ, vui lòng liên hệ
-
Điện thoại : **(04) 73095555**(ext: 497 / 496 / 495) Hotline : **0936 194 226**(Nội dung, tin đăng) **0932 223 656**(Liên hệ quảng cáo) : [lienhe@rongbay.com](mailto:lienhe@rongbay.com) Skype : [cskh.rongbay](skype:cskh.rongbay?chat)
-
[Mua quảng cáo](http://rongbay.com/mua-quang-cao.html) [Đăng ký](javascript:void(0);) [Đăng nhập](javascript:void(0);)

Server: nginx

Set-Cookie: cityOtherRBName=Thua-Thien-Hue; expires=Sat, 23-Jun-2018 00:58:59 GMT; Max-Age=31536000; path=/; domain=.rongbay.com

Cache-Control: private, max-age=0, pre-check=0