text:
Hatake Kakashi
Hatake Kakashi (はたけ カカシ) là ninja Thượng đẳng hướng dẫn cho nhóm 7 của Uzumaki Naruto, Uchiha Sasuke và Haruno Sakura khi họ còn làm ninja Hạ đẳng. Anh được mệnh danh là Ninja sao chép của làng Lá. Biệt hiệu đó dựa vào con mắt tráiSharingan của anh, nó cho phép anh sao chép toàn bộ kỹ thuật của đối thủ khi chiến đấu chỉ qua một lần quan sát.
Sau trận đại chiến cuối cùng giữa liên minh Ngũ đại Kage với Uchiha Obito và Otsutsuki Kaguya, thế giới ninja trở lại thanh bình, Kakashi đã được bổ nhiệm làm Hokage đệ lục. Vài năm sau, anh nhường lại chức Hokage cho Naruto khi cậu trưởng thành. Khuôn mặt của anh được tác giả tiết lộ ở phần cuối của bộ truyện, với một nốt ruồi ở cằm.
Mục lục
Tiểu sử[sửa | sửa mã nguồn]
Kakashi là một thiên tài. Anh tốt nghiệp trường đào tạo ninja khi 5 tuổi, thành ninja Trung đẳng (Chunnin) năm 6 tuổi. Cha của anh, Hatake Sakumo là một trong những ninja huyền thoại của làng Lá, từng được so sánh với Tam nin huyền thoại, biệt danh là "Nanh Trắng làng Lá". Vài năm sau, cha của Kakashi bị buộc tội vì đã bỏ nhiệm vụ đi cứu một người đồng đội của mình. Tuyệt vọng trước những lời buộc tội, cha của Kakashi đã tự vẫn. Sau cái chết của cha, Kakashi bắt đầu tuân thủ nghiêm khắc quy tắc của ninja và luôn cho rằng hoàn thành nhiệm vụ là việc quan trọng nhất với một ninja. Anh là học trò giỏi nhất của Hokage đệ tứ, bạn cùng nhóm với Uchiha Obito và Nohara Rin.
Năm 13 tuổi, Kakashi đã đạt danh hiệu ninja Thượng đẳng (Jounin) và sáng tạo ra chiêu thức Chidori (Lôi điện) theo tên âm thanh của chiêu thức (ngàn chim hót) và tất nhiên chiêu Chidori của Kakashi chưa được hoàn hảo chỉ vì anh xài chiêu Chidori tốn chakra khi nhiều khi ít, chưa điều khiển được mức cố định nên rất nguy hiểm khi sử dụng. Anh được giao nhiệm vụ làm đội trưởng cùng các đồng đội là Uchiha Obito và Rin, tuy nhiên, quan hệ giữa anh và Obito không được tốt đẹp. Nhóm anh có nhiệm vụ đánh bom cây cầu Kannabi của địch. Rủi thay, trong lúc làm nhiệm vụ, Rin bị quân địch bắt cóc. Obito, vốn có tình cảm với Rin từ trước, quyết định liều mạng đi cứu Rin. Tuy nhiên Kakashi quyết không mắc phải sai lầm như cha mình, trong lòng anh luôn bị ám ảnh bởi cái chết của cha nên luôn tuân thủ luật lệ một cách hà khắc. Kakashi quyết tâm một mình lên đường làm tiếp nhiệm vụ còn Obito thì quyết tâm đi cứu Rin, 2 người đã cãi nhau rất nhiều. Trước khi đi, Obito đã nói với Kakashi rằng cậu tin Hatake Sakumo chính là 1 anh hùng thật sự. Obito bảo thà bị mọi người khinh bỉ vì bỏ quên nhiệm vụ, còn hơn là không bảo vệ được bạn bè. Câu nói của cậu đã tác động đến Kakashi rất nhiều. Vì thế, anh đã dẹp bỏ quy tắc của mình để đi cứu Rin cùng với Obito.
Trong khi nỗ lực giải cứu Rin, Kakashi mất con mắt trái do đỡ đòn cho Obito. Trong khoảnh khắc đó, lần đầu tiên trong đời, Obito đánh thức sức mạnh con mắt Sharingan của mình và giết chết kẻ thù. Tuy nhiên, một quả bom đã làm cho đất đá sạt lở, Obito vì cứu mạng Kakashi nên đã bị đá đè bẹp toàn bộ phần bên phải cơ thể. Obito giục các bạn mình hãy chạy đi trước khi bị đá chôn vùi, cậu còn trăn trối với Kakashi: "Mình vẫn chưa tặng gì cho cậu cả đúng không?" Cậu liền nhờ Rin cấy ghép con mắt Sharingan bên trái của mình vào cho Kakashi. Cũng là nhờ vào đôi mắt Sharingan mà Obito tặng nên Kakashi đã dùng chiêu thức Chidori trở nên hoàn chỉnh hơn. Kakashi đã dùng Sharingan và Chidori để giết chết kẻ địch. Tình bạn giữa Kakashi và Obito đã được hàn gắn quá muộn màng, Kakashi luôn tự trách mình về cái chết của Obito. Trong một nhiệm vụ khác, Rin một lần nữa bị kẻ thù bắt cóc, chúng phong ấn Tam Vĩ vào cơ thể cô với mục đích phá hủy làng Lá. Vì biết được âm mưu này, Rin yêu cầu Kakashi hãy giết mình nhưng anh kiên quyết không đồng ý, bởi di nguyện của Obito là anh phải thay cậu ta bảo vệ Rin. Tuy vậy, khi hai người rơi vào vòng vây của ninja làng đối địch, Rin đã tự sát bằng cách hứng lấy đòn chidori của Kakashi. Cái chết của cô khiến anh đau đớn tới mức thức tỉnh Mangekyo Sharingan, đồng thời để lại nỗi ám ảnh to lớn cho anh mãi về sau.
Nhiều năm sau, Kakashi trở thành đội trưởng ANBU làng Lá. Mặc dù bây giờ Kakashi đã rời bỏ ANBU, anh vẫn đeo chiếc găng tay đặc trưng của đội. Sau cái chết của thầy mình là Namikaze Minato và hai người bạn thân nhất, Kakashi ngày càng trở nên suy sụp, xa cách và lầm lì. Những đồng đội khác của anh là Might Guy, Sarutobi Asuma và Yuuhi Kurenai không đành lòng nhìn anh như thế, họ đã xin Hokage đệ tam để anh rời khỏi đội ANBU. Sau khi suy nghĩ kĩ càng, ông đồng ý và ra lệnh cho Kakashi trở thành giáo viên của học viện ninja, nhường lại chức đội trưởng ANBU cho Uchiha Itachi. Tuy nhiên, với sự khắc nghiệt lạnh lùng của anh bấy giờ, nhiều Genin đã bị đánh trượt ngay từ lúc bắt đầu. Cuối cùng, Hokage đệ tam giao cho Kakashi dạy dỗ 3 Genin là Sakura, Sasuke và Naruto. Những đứa trẻ này là nhóm đầu tiên vượt qua bài kiểm tra của anh, từ đó họ trở thành nhóm 7.
Tính cách[sửa | sửa mã nguồn]
Lúc còn nhỏ, Kakashi là một cậu bé vô cùng lạnh lùng, ít nói do cái chết của cha mình và sự buộc tội của mọi người với ông. Hình ảnh của anh lúc đó rất giống với Uchiha Sasuke. Anh luôn cho rằng nhiệm vụ là thứ quan trọng nhất với ninja. Tuy vậy, Uchiha Obito từng bảo cha của Kakashi là một anh hùng, bởi "những kẻ không tuân thủ luật lệ của ninja sẽ bị cho là rác rưởi, nhưng kẻ bỏ mặc đồng đội thì còn không bằng rác rưởi". Ngay cả thầy của anh, Hokage đệ tứ, cũng dạy học trò rằng tinh thần đồng đội chính là điều quan trọng nhất của một shinobi. Sau cái chết của thầy giáo và hai người bạn, Kakashi thay đổi rất nhiều trong quan điểm. Giống như Minato, anh đặt tinh thần đồng đội lên hàng đầu, đó cũng là tiêu chí anh dùng để tuyển ninja Hạ đẳng (Genin). Từ trước tới giờ, chỉ có 3 ninja Hạ đẳng vượt qua thử thách của anh là Uzumaki Naruto, Uchiha Sasuke và Haruno Sakura. Khi phụ trách nhóm 7, Kakashi chuyển từ một người nghiêm khắc lạnh lùng sang một ông thầy dễ dãi, vui tính, bê trễ và luôn tỏ ra không quan tâm tới sự đời.
Tuy chịu ảnh hưởng từ Obito, Hatake Kakashi vẫn được coi là một trong những nhân vật lạnh lùng nhất truyện. Với một tuổi thơ dữ dội, Kakashi ít khi tỏ ra quá thân thiện với ai và anh thú nhận với Sasuke là tất cả người thân của anh đều đã bị giết chết. Kakashi thường đeo mặt nạ và nhóm 7 từng cố gắng xem đằng sau chiếc mặt nạ là gì nhưng không thành. Dựa vào phản ứng của cô nhân viên và ông chủ tiệm mì Ichiraku Ramen, hai người duy nhất nhìn thấy khuôn mặt của Kakashi khi anh tháo nó ra để ăn, có thể suy ra là anh rất đẹp trai.
Kakashi có 1 sở thích đặc biệt là đọc bộ truyện "Thiên đường tung tăng" (Icha Icha Paradise) do Jiraiya sáng tác. Đây là một bộ truyện "người lớn" bán chạy nhất trong thế giới Naruto. Tuy anh nói với Sasuke là mình không còn người thân thích nào, Kakashi cũng cho là anh rất may mắn vì có rất nhiều người bạn tốt. một trong số đó là Might Guy - một ninja Thượng đẳng khác. Might Guy hay có sự đua tài một phía với Kakashi, luôn thách đấu anh mỗi lần có dịp, nhưng Kakashi thì khá hờ hững với chuyện này. Kỷ lục hiện nay của Kakashi là 49 trận thắng và 50 trận thua, và Guy rất tự hào về thành tích này. Những cuộc thi tài thường là đấu vật, thi ăn mì, thi chạy,... Guy là một đối thủ hoàn hảo của Kakashi. Vì không có tài năng được như Kakashi, Guy luôn phải tập luyện để thành một ninja giỏi, thế mạnh của Guy là sử dụng thể thuật.
Tài năng[sửa | sửa mã nguồn]
Kakashi được biết đến với tên gọi ninja sao chép do khả năng dùng con mắt Sharingan bên trái của anh để sao chép lại các thuật ninja của đối phương. Con mắt này được Obito trao tặng cho Kakashi. Ở phần 2 Kakashi đã sử dụng được Mangekyo Sharingan có khả năng di chuyển một vật thể sang 1 không gian khác. Khả năng dùng Sharigan của Kakashi đã được Uchiha Itachi đánh giá là không thua kém gì mình. Tuy nhiên do con mắt Sharigan của Kakashi là con mắt cấy ghép nên nó luôn ở trạng thái hoạt động tiêu tốn rất nhiều Chakra. Sau khi sử dung Mangekyo Sharingan 3 lần trong 1 ngày, Kakashi đã phải nằm viện trong 1 tuần do kiệt sức. Vì thế, Kakashi luôn che con mắt trái lại và chỉ dùng đến trong những trận đánh quan trọng. Với con mắt Sharigan, Kakashi đã sao chép hơn 1000 thuật ninja.
Kakashi còn được biết đến với chiêu thức Chidori còn được gọi là Lôi điện do Kakashi từng chém đôi 1 đợt chớp với chiêu thức này. Đây cũng là chiêu thức duy nhất mà Kakashi tự nghĩ ra. Cũng như Sharingan, chiêu thức này tiêu tốn rất nhiều Chakra. Kakashi nói rằng anh chỉ có thể sử dụng chiêu thức này nhiều nhất là 4 lần 1 ngày.
Ngoài ra, Kakashi còn có 1 đội chó gồm 8 con mà anh có thể gọi đến mỗi khi cần thiết gọi là Thuật Triệu Hồi. Những con chó này có nhiệm vụ lần ra dấu vết của kẻ địch. Phần lớn những con chó này đều nói được tiếng người.
Kakashi là một trong những ninja giỏi nhất của làng lá hiện nay. Cả Jiraiya và Tsunade đều nhất trí là Kakashi xứng đáng làm Hokage trong trường hợp vị trí này bị khuyết.
Sau cuộc xâm lược của Pain, Kakashi đã đi đón Naruto trở về trong sự chào đón nồng nhiệt của dân làng. Kakashi rất vui mừng vì Naruto đã đạt được ước vọng của cậu, được dân làng công nhận và yêu quý. Trong lúc đó, Hokage Đệ Ngũ Tsunade đang ở trong tình trạng hôn mê sâu mà làng Lá lại rất đang cần 1 người lãnh đạo. Tại cuộc họp giữa Lãnh Chúa Hỏa Quốc và các đại diện làng Lá, ông Shikaku-cha của Shikamaru đã đề cử Kakashi làm Hokage Đệ Lục. Lãnh Chúa và các quan lúc đầu rất đồng tình với Shikaku, nhưng ngay sau đấy, Danzo đã đứng lên bác bỏ lời đề cử đó. Sau này Danzo bị các Kage của những làng khác nghi ngờ nên họ đã thống nhất xem Kakashi như là một Hokage của làng Lá.Về sau kakashi có susanoo hoàn chỉnh với hai mắt kamui.Đặc điểm Susanoo của Kakashi là phi ra Kamui Shuriken. Nếu trúng địch thì sẽ bị hút vào không gian. Và khi Kakashi có 2 mắt Mangekyou Sharingan, anh có thể dùng Kamui Raikiri, cấp bậc Raikiri cao nhất đến bây giờ.
Sự hồi sinh[sửa | sửa mã nguồn]
Trong chương 425, Kakashi đã chết khi anh sử dụng Kamui (Doujutsu của Mangekyou Sharingan chuyển đổi một vật thể sang không gian khác) để cứu Chouji khi chiến đấu với 1 cơ thể của Pain(Nagato). Việc tiêu tốn lượng lớn Chakra làm anh bị kiệt sức nặng nhưng đây là việc cuối cùng anh làm được cho làng Lá để Chouji có thẻ trở về trình báo cho Tsunade - Hokage đệ ngũ, về bí mật của Pain.
Sau khi chết, Kakashi đi vào một vùng không gian đen thăm thẳm. Ở đó anh nhìn thấy một người đàn ông ngồi bên đống lửa. Đó chính là cha anh, Hatake Sakumo. Kakashi đã ngồi xuống nói chuyện với cha và kể lại câu chuyện đời anh. Nghe xong câu chuyện, cha anh rất tự hào vì có được người con như anh, nhưng cũng rất tiếc là anh cũng đã phải chịu nhiều rắc rối và 2 cha con đều chết trẻ, mặc dù không chết trẻ bằng mẹ anh. Kakashi cũng đáp lại là anh hiểu, đồng thời tha thứ cho hành động tự sát của cha anh khiến anh phải sống trong 1 tuổi thơ đơn côi và nói: "Con rất tự hào về cha". Đúng lúc đó, thuật "Ngoại Đạo Luân Hồi Thiên Chánh" của Nagato đến được Kakashi và giúp anh hồi sinh. Trước khi Kakashi trở lại dương gian, cha anh cảm ơn anh vì đã tha thứ cho ông, cuối cùng thì ông cũng thanh thản đi về thế giới bên kia gặp mẹ anh. Sau trận chiến, Kakashi cùng với Naruto và Yamato lên đường tìm kiếm Sasuke. Anh đã chiến đấu với Sasuke và suýt bị giết chết bởi thuật Susanoo nếu không kịp sử dụng Kamui. Sakura đột ngột xuất hiện đâm lén Sasuke từ phía sau, nhưng bị Sasuke phát hiện và định giết. Một lát sau, Naruto xuất hiện cứu Sakura khỏi Sasuke. Khi trở về, Kakashi được đề cử làm Hokage đệ lục. Nhưng Tsunade đã hồi tỉnh và giữ vị trí đó. Trong cuộc đại chiến Ninja, Kakashi làm tướng quân sư đoàn 3.
Kakashi trong kết thúc của manga[sửa | sửa mã nguồn]
Ở chương 699 của bộ truyện "Naruto", Kakashi trở thành Hokage đệ lục sau trận đại chiến. Anh và Naruto đã dùng ảnh hưởng của mình để xin giảm nhẹ tội lỗi của Sasuke, vì vậy cậu không bị tù chung thân. Khi Sasuke tình nguyện rời khỏi làng Lá, lang bạt đây đó như một sự chuộc tội, Kakashi, Sakura và Naruto đều đến tiễn cậu. Kakashi căn dặn học trò cũ của mình đừng gây thêm rắc rối nào nữa, bởi anh đã dùng tính mạng của mình đảm bảo cho cậu. Nếu cậu phạm tội, người hứng chịu hậu quả sẽ là anh. Sasuke hứa sẽ không làm như thế, đồng thời xin lỗi Kakashi về mọi chuyện mà cậu gây ra.
Ở chương cuối (chương 700), Kakashi lúc này đã lớn tuổi và nghỉ hưu. Ông quyết định cùng Guy lên đường đi du lịch, mang theo một ninja hộ tống là Sarutobi Mirai, con gái của Asuma và Kurenai.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “Kazuhiko Inoue”. Anime News Network. Truy cập 8 tháng 2, 2008.
- ^ “Dave Wittenberg”. Anime News Network. Truy cập 8 tháng 2, 2008.
- ^ Kishimoto, Masashi (2002). NARUTO―ナルト―［秘伝・臨の書］. Shueisha. tr. 95. ISBN 4-08873-288-X.
- ^ Kishimoto, Masashi (2005). NARUTO―ナルト―［秘伝・闘の書］. Shueisha. tr. 122–123. ISBN 4-08873-734-2.
- ^ “Hiden: Shō no Sho Official Character Databook Mini”. Weekly Shōnen Jump (Shueisha) (18): 8. 2005.
- ^ Kishimoto, Masashi (2008). Naruto Character Official Data Book Hiden Sha no Sho. Shueisha. tr. 133. ISBN 978-4-08-874247-2.

markdown:
# Hatake Kakashi
|Hatake Kakashi|
|(はたけ カカシ)|
|
|![]()
Hatake Kakashi trong
[Naruto](/wiki/Naruto) *Naruto chương 3*Naruto
Anime
Anime
*tập 3* [Kazuhiko Inoue](/w/index.php?title=Kazuhiko_Inoue&action=edit&redlink=1) [[1]](#cite_note-1) [Dave Wittenberg](/w/index.php?title=Dave_Wittenberg&action=edit&redlink=1) [[2]](#cite_note-2) -26 [[3]](#cite_note-3) trong [[4]](#cite_note-4) [Phần I](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_ch%C6%B0%C6%A1ng_Naruto_(Ph%E1%BA%A7n_I))
28
-29 [[5]](#cite_note-5) trong [[6]](#cite_note-Stats-6) [Phần II](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_ch%C6%B0%C6%A1ng_Naruto_(Ph%E1%BA%A7n_II)) [15 tháng 9](/wiki/15_th%C3%A1ng_9)(cung [Xử Nữ](/wiki/X%E1%BB%AD_N%E1%BB%AF)) [Nhóm máu](/wiki/Nh%C3%B3m_m%C3%A1u) [cm](/wiki/M%C3%A9t) [kg](/wiki/Kilogram) [Sai](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_nh%C3%A2n_v%E1%BA%ADt_trong_Naruto#Sai)) [Namikaze Minato](/wiki/Namikaze_Minato), Hatake Kakashi, [Uchiha Obito](/wiki/Uchiha_Obito), [Nohara Rin](/w/index.php?title=Nohara_Rin&action=edit&redlink=1))
Nhóm 7 (Hatake Kakashi, Uzumaki Naruto, Uchiha Sasuke, Haruno Sakura)
- Chidori
- Raikiri
- Sharingan
- Mangekyo Sharingan
- Mangekyō Sharingan
- Kuchiyose no Jutsu
- Doton: Doryūheki
- Doton: Tajū Doryūheki
- Raiton: Kage Bunshin no Jutsu
- Tajū Kage Bunshin no Jutsu
[Rasengan](/wiki/Rasengan)
- Suiton: Daibakufu no Jutsu
- Suiton: Suidan no Jutsu
- Suiton: Suiryūdan no Jutsu
- Mizu Bunshin no Jutsu
- Susanoo
**Hatake Kakashi** (はたけ カカシ) là [ninja Thượng đẳng](/wiki/Th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_Naruto#Th.E1.BB.A9_h.E1.BA.A1ng_Ninja) hướng dẫn cho nhóm 7 của [Uzumaki Naruto](/wiki/Uzumaki_Naruto), [Uchiha Sasuke](/wiki/Uchiha_Sasuke) và [Haruno Sakura](/wiki/Haruno_Sakura) khi họ còn làm ninja Hạ đẳng. Anh được mệnh danh là *. Biệt hiệu đó dựa vào con mắt trái Ninja sao chép của làng Lá* [Sharingan](/wiki/Thu%E1%BA%ADt_(Naruto)#T.E1.BA.A3_Lu.C3.A2n_Nh.C3.A3n)của anh, nó cho phép anh sao chép toàn bộ kỹ thuật của đối thủ khi chiến đấu chỉ qua một lần quan sát.
Sau trận đại chiến cuối cùng giữa liên minh Ngũ đại Kage với
[Uchiha Obito](/wiki/Uchiha_Obito) và Otsutsuki Kaguya, thế giới ninja trở lại thanh bình, Kakashi đã được bổ nhiệm làm Hokage đệ lục. Vài năm sau, anh nhường lại chức Hokage cho Naruto khi cậu trưởng thành. Khuôn mặt của anh được tác giả tiết lộ ở phần cuối của bộ truyện, với một nốt ruồi ở cằm.
## Mục lục
## Tiểu sử[
[sửa](/w/index.php?title=Hatake_Kakashi&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hatake_Kakashi&action=edit§ion=1)]
Kakashi là một thiên tài. Anh tốt nghiệp trường đào tạo ninja khi 5 tuổi, thành
[ninja Trung đẳng](/wiki/Th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_Naruto#Th.E1.BB.A9_h.E1.BA.A1ng_Ninja) ( [Chunnin](/wiki/Chunin)) năm 6 tuổi. Cha của anh, Hatake Sakumo là một trong những ninja huyền thoại của làng Lá, từng được so sánh với Tam nin huyền thoại, biệt danh là "Nanh Trắng làng Lá". Vài năm sau, cha của Kakashi bị buộc tội vì đã bỏ nhiệm vụ đi cứu một người đồng đội của mình. Tuyệt vọng trước những lời buộc tội, cha của Kakashi đã tự vẫn. Sau cái chết của cha, Kakashi bắt đầu tuân thủ nghiêm khắc quy tắc của ninja và luôn cho rằng hoàn thành nhiệm vụ là việc quan trọng nhất với một ninja. Anh là học trò giỏi nhất của [Hokage đệ tứ](/wiki/Namikaze_Minato), bạn cùng nhóm với [Uchiha Obito](/wiki/Uchiha_Obito) và [Nohara Rin](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_nh%C3%A2n_v%E1%BA%ADt_trong_Naruto#Nohara_Rin).
Năm 13 tuổi, Kakashi đã đạt danh hiệu
[ninja Thượng đẳng](/wiki/Th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_Naruto#Th.E1.BB.A9_h.E1.BA.A1ng_Ninja) (Jounin) và sáng tạo ra chiêu thức [Chidori](/wiki/Thu%E1%BA%ADt_(Naruto)#Thi.C3.AAn_.C4.90i.E1.BB.83u) (Lôi điện) theo tên âm thanh của chiêu thức (ngàn chim hót) và tất nhiên chiêu Chidori của Kakashi chưa được hoàn hảo chỉ vì anh xài chiêu Chidori tốn chakra khi nhiều khi ít, chưa điều khiển được mức cố định nên rất nguy hiểm khi sử dụng. Anh được giao nhiệm vụ làm đội trưởng cùng các đồng đội là [Uchiha Obito](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_nh%C3%A2n_v%E1%BA%ADt_trong_Naruto#Uchiha_Obito) và Rin, tuy nhiên, quan hệ giữa anh và Obito không được tốt đẹp. Nhóm anh có nhiệm vụ đánh bom cây cầu Kannabi của địch. Rủi thay, trong lúc làm nhiệm vụ, Rin bị quân địch bắt cóc. Obito, vốn có tình cảm với Rin từ trước, quyết định liều mạng đi cứu Rin. Tuy nhiên Kakashi quyết không mắc phải sai lầm như cha mình, trong lòng anh luôn bị ám ảnh bởi cái chết của cha nên luôn tuân thủ luật lệ một cách hà khắc. Kakashi quyết tâm một mình lên đường làm tiếp nhiệm vụ còn Obito thì quyết tâm đi cứu Rin, 2 người đã cãi nhau rất nhiều. Trước khi đi, Obito đã nói với Kakashi rằng cậu tin Hatake Sakumo chính là 1 anh hùng thật sự. Obito bảo thà bị mọi người khinh bỉ vì bỏ quên nhiệm vụ, còn hơn là không bảo vệ được bạn bè. Câu nói của cậu đã tác động đến Kakashi rất nhiều. Vì thế, anh đã dẹp bỏ quy tắc của mình để đi cứu Rin cùng với Obito.
Trong khi nỗ lực giải cứu Rin, Kakashi mất con mắt trái do đỡ đòn cho Obito. Trong khoảnh khắc đó, lần đầu tiên trong đời, Obito đánh thức sức mạnh con mắt Sharingan của mình và giết chết kẻ thù. Tuy nhiên, một quả bom đã làm cho đất đá sạt lở, Obito vì cứu mạng Kakashi nên đã bị đá đè bẹp toàn bộ phần bên phải cơ thể. Obito giục các bạn mình hãy chạy đi trước khi bị đá chôn vùi, cậu còn trăn trối với Kakashi: "Mình vẫn chưa tặng gì cho cậu cả đúng không?" Cậu liền nhờ Rin cấy ghép con mắt Sharingan bên trái của mình vào cho Kakashi. Cũng là nhờ vào đôi mắt Sharingan mà Obito tặng nên Kakashi đã dùng chiêu thức Chidori trở nên hoàn chỉnh hơn. Kakashi đã dùng Sharingan và Chidori để giết chết kẻ địch. Tình bạn giữa Kakashi và Obito đã được hàn gắn quá muộn màng, Kakashi luôn tự trách mình về cái chết của Obito. Trong một nhiệm vụ khác, Rin một lần nữa bị kẻ thù bắt cóc, chúng phong ấn Tam Vĩ vào cơ thể cô với mục đích phá hủy làng Lá. Vì biết được âm mưu này, Rin yêu cầu Kakashi hãy giết mình nhưng anh kiên quyết không đồng ý, bởi di nguyện của Obito là anh phải thay cậu ta bảo vệ Rin. Tuy vậy, khi hai người rơi vào vòng vây của ninja làng đối địch, Rin đã tự sát bằng cách hứng lấy đòn chidori của Kakashi. Cái chết của cô khiến anh đau đớn tới mức thức tỉnh
[Mangekyo Sharingan](/wiki/Mangekyo_Sharingan), đồng thời để lại nỗi ám ảnh to lớn cho anh mãi về sau.
Nhiều năm sau, Kakashi trở thành đội trưởng
[ANBU](/w/index.php?title=ANBU&action=edit&redlink=1) làng Lá. Mặc dù bây giờ Kakashi đã rời bỏ ANBU, anh vẫn đeo chiếc găng tay đặc trưng của đội. Sau cái chết của thầy mình là Namikaze Minato và hai người bạn thân nhất, Kakashi ngày càng trở nên suy sụp, xa cách và lầm lì. Những đồng đội khác của anh là Might Guy, [Sarutobi Asuma](/wiki/Asuma_Sarutobi) và [Yuuhi Kurenai](/wiki/Kurenai_Yuhi) không đành lòng nhìn anh như thế, họ đã xin Hokage đệ tam để anh rời khỏi đội ANBU. Sau khi suy nghĩ kĩ càng, ông đồng ý và ra lệnh cho Kakashi trở thành giáo viên của học viện ninja, nhường lại chức đội trưởng ANBU cho [Uchiha Itachi](/wiki/Uchiha_Itachi). Tuy nhiên, với sự khắc nghiệt lạnh lùng của anh bấy giờ, nhiều Genin đã bị đánh trượt ngay từ lúc bắt đầu. Cuối cùng, Hokage đệ tam giao cho Kakashi dạy dỗ 3 Genin là Sakura, Sasuke và Naruto. Những đứa trẻ này là nhóm đầu tiên vượt qua bài kiểm tra của anh, từ đó họ trở thành nhóm 7.
## Tính cách[
[sửa](/w/index.php?title=Hatake_Kakashi&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hatake_Kakashi&action=edit§ion=2)]
Lúc còn nhỏ, Kakashi là một cậu bé vô cùng lạnh lùng, ít nói do cái chết của cha mình và sự buộc tội của mọi người với ông. Hình ảnh của anh lúc đó rất giống với Uchiha Sasuke. Anh luôn cho rằng nhiệm vụ là thứ quan trọng nhất với ninja. Tuy vậy, Uchiha Obito từng bảo cha của Kakashi là một anh hùng, bởi
**"những kẻ không tuân thủ luật lệ của ninja sẽ bị cho là rác rưởi, nhưng kẻ bỏ mặc đồng đội thì còn không bằng rác rưởi"**. Ngay cả thầy của anh, Hokage đệ tứ, cũng dạy học trò rằng tinh thần đồng đội chính là điều quan trọng nhất của một [shinobi](/wiki/Shinobi). Sau cái chết của thầy giáo và hai người bạn, Kakashi thay đổi rất nhiều trong quan điểm. Giống như Minato, anh đặt tinh thần đồng đội lên hàng đầu, đó cũng là tiêu chí anh dùng để tuyển [ninja Hạ đẳng](/wiki/Th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_Naruto#Th.E1.BB.A9_h.E1.BA.A1ng_Ninja) (Genin). Từ trước tới giờ, chỉ có 3 ninja Hạ đẳng vượt qua thử thách của anh là Uzumaki Naruto, Uchiha Sasuke và Haruno Sakura. Khi phụ trách nhóm 7, Kakashi chuyển từ một người nghiêm khắc lạnh lùng sang một ông thầy dễ dãi, vui tính, bê trễ và luôn tỏ ra không quan tâm tới sự đời.
Tuy chịu ảnh hưởng từ Obito, Hatake Kakashi vẫn được coi là một trong những nhân vật lạnh lùng nhất truyện. Với một tuổi thơ dữ dội, Kakashi ít khi tỏ ra quá thân thiện với ai và anh thú nhận với
[Sasuke](/wiki/Uchiha_Sasuke) là tất cả người thân của anh đều đã bị giết chết. Kakashi thường đeo mặt nạ và nhóm 7 từng cố gắng xem đằng sau chiếc mặt nạ là gì nhưng không thành. Dựa vào phản ứng của cô nhân viên và ông chủ tiệm mì Ichiraku Ramen, hai người duy nhất nhìn thấy khuôn mặt của Kakashi khi anh tháo nó ra để ăn, có thể suy ra là anh rất đẹp trai.
Kakashi có 1 sở thích đặc biệt là đọc bộ truyện "Thiên đường tung tăng" (Icha Icha Paradise) do
[Jiraiya](/wiki/Jiraiya_(Naruto)) sáng tác. Đây là một bộ truyện "người lớn" bán chạy nhất trong [thế giới Naruto](/wiki/Th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_Naruto). Tuy anh nói với Sasuke là mình không còn người thân thích nào, Kakashi cũng cho là anh rất may mắn vì có rất nhiều người bạn tốt. một trong số đó là [Might Guy](/wiki/Might_Guy) - một ninja Thượng đẳng khác. Might Guy hay có sự đua tài một phía với Kakashi, luôn thách đấu anh mỗi lần có dịp, nhưng Kakashi thì khá hờ hững với chuyện này. Kỷ lục hiện nay của Kakashi là 49 trận thắng và 50 trận thua, và Guy rất tự hào về thành tích này. Những cuộc thi tài thường là đấu vật, thi ăn mì, thi chạy,... Guy là một đối thủ hoàn hảo của Kakashi. Vì không có tài năng được như Kakashi, Guy luôn phải tập luyện để thành một ninja giỏi, thế mạnh của Guy là sử dụng thể thuật.
## Tài năng[
[sửa](/w/index.php?title=Hatake_Kakashi&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hatake_Kakashi&action=edit§ion=3)]
Kakashi được biết đến với tên gọi ninja sao chép do khả năng dùng con mắt Sharingan bên trái của anh để sao chép lại các thuật ninja của đối phương. Con mắt này được Obito trao tặng cho Kakashi. Ở phần 2 Kakashi đã sử dụng được
[Mangekyo Sharingan](/wiki/Thu%E1%BA%ADt_(Naruto)#V.E1.BA.A1n_Hoa_.C4.90.E1.BB.93ng_T.E1.BA.A3_Lu.C3.A2n_Nh.C3.A3n) có khả năng di chuyển một vật thể sang 1 không gian khác. Khả năng dùng Sharigan của Kakashi đã được [Uchiha Itachi](/wiki/Uchiha_Itachi) đánh giá là không thua kém gì mình. Tuy nhiên do con mắt Sharigan của Kakashi là con mắt cấy ghép nên nó luôn ở trạng thái hoạt động tiêu tốn rất nhiều [Chakra](/wiki/Chakra). Sau khi sử dung Mangekyo Sharingan 3 lần trong 1 ngày, Kakashi đã phải nằm viện trong 1 tuần do kiệt sức. Vì thế, Kakashi luôn che con mắt trái lại và chỉ dùng đến trong những trận đánh quan trọng. Với con mắt Sharigan, Kakashi đã sao chép hơn 1000 thuật ninja.
Kakashi còn được biết đến với chiêu thức Chidori còn được gọi là Lôi điện do Kakashi từng chém đôi 1 đợt chớp với chiêu thức này. Đây cũng là chiêu thức duy nhất mà Kakashi tự nghĩ ra. Cũng như Sharingan, chiêu thức này tiêu tốn rất nhiều Chakra. Kakashi nói rằng anh chỉ có thể sử dụng chiêu thức này nhiều nhất là 4 lần 1 ngày.
Ngoài ra, Kakashi còn có 1 đội chó gồm 8 con mà anh có thể gọi đến mỗi khi cần thiết gọi là Thuật Triệu Hồi. Những con chó này có nhiệm vụ lần ra dấu vết của kẻ địch. Phần lớn những con chó này đều nói được tiếng người.
Kakashi là một trong những ninja giỏi nhất của làng lá hiện nay. Cả Jiraiya và
[Tsunade](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_nh%C3%A2n_v%E1%BA%ADt_trong_Naruto) đều nhất trí là Kakashi xứng đáng làm [Hokage](/wiki/Hokage) trong trường hợp vị trí này bị khuyết.
Sau cuộc xâm lược của Pain, Kakashi đã đi đón Naruto trở về trong sự chào đón nồng nhiệt của dân làng. Kakashi rất vui mừng vì Naruto đã đạt được ước vọng của cậu, được dân làng công nhận và yêu quý. Trong lúc đó, Hokage Đệ Ngũ
[Tsunade](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_nh%C3%A2n_v%E1%BA%ADt_trong_Naruto) đang ở trong tình trạng hôn mê sâu mà làng Lá lại rất đang cần 1 người lãnh đạo. Tại cuộc họp giữa Lãnh Chúa Hỏa Quốc và các đại diện làng Lá, ông Shikaku-cha của [Shikamaru](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_nh%C3%A2n_v%E1%BA%ADt_trong_Naruto#Nara_Shikamaru) đã đề cử Kakashi làm Hokage Đệ Lục. Lãnh Chúa và các quan lúc đầu rất đồng tình với Shikaku, nhưng ngay sau đấy, Danzo đã đứng lên bác bỏ lời đề cử đó. Sau này Danzo bị các Kage của những làng khác nghi ngờ nên họ đã thống nhất xem Kakashi như là một Hokage của làng Lá.Về sau kakashi có susanoo hoàn chỉnh với hai mắt kamui.Đặc điểm Susanoo của Kakashi là phi ra Kamui Shuriken. Nếu trúng địch thì sẽ bị hút vào không gian. Và khi Kakashi có 2 mắt Mangekyou Sharingan, anh có thể dùng Kamui Raikiri, cấp bậc Raikiri cao nhất đến bây giờ.
## Sự hồi sinh[
[sửa](/w/index.php?title=Hatake_Kakashi&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hatake_Kakashi&action=edit§ion=4)]
Trong chương 425, Kakashi đã chết khi anh sử dụng Kamui (Doujutsu của Mangekyou Sharingan chuyển đổi một vật thể sang không gian khác) để cứu
[Chouji](/w/index.php?title=Chouji&action=edit&redlink=1) khi chiến đấu với 1 cơ thể của [Pain](/w/index.php?title=Pain&action=edit&redlink=1)(Nagato). Việc tiêu tốn lượng lớn [Chakra](/wiki/Chakra) làm anh bị kiệt sức nặng nhưng đây là việc cuối cùng anh làm được cho làng Lá để [Chouji](/w/index.php?title=Chouji&action=edit&redlink=1) có thẻ trở về trình báo cho [Tsunade](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_nh%C3%A2n_v%E1%BA%ADt_trong_Naruto) - Hokage đệ ngũ, về bí mật của Pain.
Sau khi chết, Kakashi đi vào một vùng không gian đen thăm thẳm. Ở đó anh nhìn thấy một người đàn ông ngồi bên đống lửa. Đó chính là cha anh, Hatake Sakumo. Kakashi đã ngồi xuống nói chuyện với cha và kể lại câu chuyện đời anh. Nghe xong câu chuyện, cha anh rất tự hào vì có được người con như anh, nhưng cũng rất tiếc là anh cũng đã phải chịu nhiều rắc rối và 2 cha con đều chết trẻ, mặc dù không chết trẻ bằng mẹ anh. Kakashi cũng đáp lại là anh hiểu, đồng thời tha thứ cho hành động tự sát của cha anh khiến anh phải sống trong 1 tuổi thơ đơn côi và nói: "Con rất tự hào về cha". Đúng lúc đó, thuật "Ngoại Đạo Luân Hồi Thiên Chánh" của Nagato đến được Kakashi và giúp anh hồi sinh. Trước khi Kakashi trở lại dương gian, cha anh cảm ơn anh vì đã tha thứ cho ông, cuối cùng thì ông cũng thanh thản đi về thế giới bên kia gặp mẹ anh. Sau trận chiến, Kakashi cùng với
[Naruto](/wiki/Naruto) và [Yamato](/wiki/Yamato) lên đường tìm kiếm Sasuke. Anh đã chiến đấu với [Sasuke](/wiki/Uchiha_Sasuke) và suýt bị giết chết bởi thuật Susanoo nếu không kịp sử dụng Kamui. Sakura đột ngột xuất hiện đâm lén Sasuke từ phía sau, nhưng bị Sasuke phát hiện và định giết. Một lát sau, Naruto xuất hiện cứu Sakura khỏi Sasuke. Khi trở về, Kakashi được đề cử làm Hokage đệ lục. Nhưng [Tsunade](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_nh%C3%A2n_v%E1%BA%ADt_trong_Naruto) đã hồi tỉnh và giữ vị trí đó. Trong cuộc đại chiến Ninja, Kakashi làm tướng quân sư đoàn 3.
## Kakashi trong kết thúc của manga[
[sửa](/w/index.php?title=Hatake_Kakashi&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hatake_Kakashi&action=edit§ion=5)]
Ở chương 699 của bộ truyện "Naruto", Kakashi trở thành Hokage đệ lục sau trận đại chiến. Anh và Naruto đã dùng ảnh hưởng của mình để xin giảm nhẹ tội lỗi của Sasuke, vì vậy cậu không bị
[tù chung thân](/wiki/Chung_th%C3%A2n). Khi Sasuke tình nguyện rời khỏi làng Lá, lang bạt đây đó như một sự chuộc tội, Kakashi, Sakura và Naruto đều đến tiễn cậu. Kakashi căn dặn học trò cũ của mình đừng gây thêm rắc rối nào nữa, bởi anh đã dùng tính mạng của mình đảm bảo cho cậu. Nếu cậu phạm tội, người hứng chịu hậu quả sẽ là anh. Sasuke hứa sẽ không làm như thế, đồng thời xin lỗi Kakashi về mọi chuyện mà cậu gây ra.
Ở chương cuối (chương 700), Kakashi lúc này đã lớn tuổi và nghỉ hưu. Ông quyết định cùng Guy lên đường đi
[du lịch](/wiki/Du_l%E1%BB%8Bch), mang theo một ninja hộ tống là Sarutobi Mirai, con gái của Asuma và Kurenai.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Hatake_Kakashi&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hatake_Kakashi&action=edit§ion=6)] [^](#cite_ref-1) [“Kazuhiko Inoue”](http://www.animenewsnetwork.com/encyclopedia/people.php?id=722). [Anime News Network](/wiki/Anime_News_Network). Truy cập 8 tháng 2, 2008. [^](#cite_ref-2) [“Dave Wittenberg”](http://www.animenewsnetwork.com/encyclopedia/people.php?id=4033). [Anime News Network](/wiki/Anime_News_Network). Truy cập 8 tháng 2, 2008. **Kishimoto, Masashi (2002).** [^](#cite_ref-3) *NARUTO―ナルト―［秘伝・臨の書］*. Shueisha. tr. 95. [ISBN](/wiki/ISBN) [4-08873-288-X](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/4-08873-288-X). **Kishimoto, Masashi (2005).** [^](#cite_ref-4) *NARUTO―ナルト―［秘伝・闘の書］*. Shueisha. tr. 122–123. [ISBN](/wiki/ISBN) [4-08873-734-2](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/4-08873-734-2). **“Hiden: Shō no Sho Official Character Databook Mini”.** [^](#cite_ref-5) *Weekly Shōnen Jump*(Shueisha) (18): 8. 2005. **Kishimoto, Masashi (2008).** [^](#cite_ref-Stats_6-0) *Naruto Character Official Data Book Hiden Sha no Sho*. Shueisha. tr. 133. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-4-08-874247-2](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-4-08-874247-2).
|
|
Hatake Kakashi • |Khác
|Naruto
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|

X-Cache: cp1054 miss, cp1065 miss


text:
Neauphle-le-Château
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Neauphle-le-Château là một xã trong vùng hành chính Île-de-France, thuộc tỉnh Yvelines, quận Rambouillet, tổng Montfort-l'Amaury. Tọa độ địa lí của xã là 48° 48' vĩ độ bắc, 01° 54' kinh độ đông. Neauphle-le-Château nằm trên độ cao trung bình là 170 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 92 mét và điểm cao nhất là 172 mét. Xã có diện tích 2,15 km², dân số vào thời điểm 1999 là 2771 người; mật độ dân số là 1289 người/km².
Nhân vật nổi tiếng[sửa | sửa mã nguồn]
- Marguerite Duras sống một thời gian dài tại Neauphle-le-Château.
- Deanna Durbin, diễn viên Hollywood, sống tại đây trong thập niên 1930 và 1940.
Địa điểm tham quan[sửa | sửa mã nguồn]
- Nhà thờ Saint-Nicolas từ thế kỉ thứ 12.

markdown:
# Neauphle-le-Château
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|
|Neauphle-le-Ch%C3%A2teau_vue_ouest.JPG|
|Hành chính|
|
| ![ Quốc kỳ Pháp](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
![ Quốc kỳ Pháp](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
[Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [Vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Île-de-France](/wiki/%C3%8Ele-de-France) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Yvelines](/wiki/Yvelines) [Quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Rambouillet](/wiki/Rambouillet_(qu%E1%BA%ADn)) [Tổng](/wiki/T%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Montfort-l'Amaury](/wiki/Montfort-l%27Amaury_(t%E1%BB%95ng)) [Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99)
(bình quân 170 m/560 ft)
[INSEE](/wiki/M%C3%A3_INSEE)/Mã bưu chính [78442](http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=78442-COM)/ [78640](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_Ph%C3%A1p) **Neauphle-le-Château** là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) trong vùng hành chính [Île-de-France](/wiki/%C3%8Ele-de-France), thuộc [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Ph%C3%A1p)) [Yvelines](/wiki/Yvelines), [quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Rambouillet](/wiki/Rambouillet_(qu%E1%BA%ADn)), [tổng](/wiki/T%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Montfort-l'Amaury](/wiki/Montfort-l%27Amaury_(t%E1%BB%95ng)). Tọa độ địa lí của xã là 48° 48' vĩ độ bắc, 01° 54' kinh độ đông. Neauphle-le-Château nằm trên độ cao trung bình là 170 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 92 mét và điểm cao nhất là 172 mét. Xã có diện tích 2,15 km², dân số vào thời điểm [1999](/wiki/1999) là 2771 người; mật độ dân số là 1289 người/km².
## Nhân vật nổi tiếng[
[sửa](/w/index.php?title=Neauphle-le-Ch%C3%A2teau&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Neauphle-le-Ch%C3%A2teau&action=edit§ion=1)] [Marguerite Duras](/wiki/Marguerite_Duras)sống một thời gian dài tại Neauphle-le-Château. [Deanna Durbin](/w/index.php?title=Deanna_Durbin&action=edit&redlink=1), diễn viên Hollywood, sống tại đây trong thập niên 1930 và 1940.
## Địa điểm tham quan[
[sửa](/w/index.php?title=Neauphle-le-Ch%C3%A2teau&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Neauphle-le-Ch%C3%A2teau&action=edit§ion=2)]
- Nhà thờ Saint-Nicolas từ thế kỉ thứ 12.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Neauphle-le-Ch%C3%A2teau&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Neauphle-le-Ch%C3%A2teau&action=edit§ion=3)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.04:-77.49:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

X-Cache-Status: miss

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Content-Language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

X-Cache: cp1065 miss, cp1065 miss

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Accept-Ranges: bytes

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
Negishi Eiichi
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
- Đây là một tên người Nhật; họ tên được viết theo thứ tự Á Đông (họ trước tên sau): họ là Negishi. Tuy nhiên, tên người Nhật hiện đại bằng ký tự La Tinh thường được viết theo thứ tự Tây phương (tên trước họ sau).
Negishi Eiichi (根岸 英一 Căn Ngạn Anh Nhất, sinh ngày 14 tháng 7 năm 1935[1] tại Tân Kinh, Mãn Châu Quốc nay là Trường Xuân, Cát Lâm, Trung Quốc) là một nhà hóa học người Nhật Bản. Năm 2010, ông cùng Richard Heck, Suzuki Akira đoạt giải Nobel Hóa học cho những nghiên cứu về paladi với vai trò là chất xúc tác trong các phản ứng tổng hợp hữu cơ.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Negishi's CV on its lab's website

markdown:
# Negishi Eiichi
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
*Đây là một* [tên người Nhật](/wiki/T%C3%AAn_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Nh%E1%BA%ADt); họ tên được viết theo [thứ tự Á Đông](/wiki/H%E1%BB%8D#Trung_Qu.E1.BB.91c.2C_Nh.E1.BA.ADt_B.E1.BA.A3n.2C_Tri.E1.BB.81u_Ti.C3.AAn.2C_Vi.E1.BB.87t_Nam)(họ trước tên sau): họ là **Negishi**. Tuy nhiên, tên người Nhật hiện đại bằng ký tự La Tinh thường được viết theo thứ tự Tây phương (tên trước họ sau).
|
|Negishi Eiichi
|
|![]()
[Tân Kinh](/w/index.php?title=T%C3%A2n_Kinh&action=edit&redlink=1), [Mãn Châu Quốc](/wiki/M%C3%A3n_Ch%C3%A2u_qu%E1%BB%91c) [Alma mater](/wiki/Alma_mater) [Đại học Tokyo](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_T%C5%8Dky%C5%8D) [Đại học Pennsylvania](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Pennsylvania) [Negishi coupling](/w/index.php?title=Negishi_coupling&action=edit&redlink=1) [Giải Nobel Hóa học](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_%C4%91o%E1%BA%A1t_gi%E1%BA%A3i_Nobel_H%C3%B3a_h%E1%BB%8Dc)(2010) **Negishi Eiichi** (根岸 英一 *Căn Ngạn Anh Nhất*, sinh ngày 14 tháng 7 năm 1935 tại Tân Kinh, Mãn Châu Quốc nay là [1] [Trường Xuân](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_Xu%C3%A2n_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)), [Cát Lâm](/wiki/C%C3%A1t_L%C3%A2m), [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c)) là một nhà hóa học người [Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n). Năm 2010, ông cùng [Richard Heck](/wiki/Richard_Heck), [Suzuki Akira](/wiki/Suzuki_Akira_(nh%C3%A0_h%C3%B3a_h%E1%BB%8Dc))đoạt [giải Nobel Hóa học](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_%C4%91o%E1%BA%A1t_gi%E1%BA%A3i_Nobel_H%C3%B3a_h%E1%BB%8Dc)cho những nghiên cứu về [paladi](/wiki/Paladi)với vai trò là [chất xúc tác](/wiki/Ch%E1%BA%A5t_x%C3%BAc_t%C3%A1c)trong các phản ứng tổng hợp hữu cơ.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Negishi_Eiichi&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Negishi_Eiichi&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [Negishi's CV](http://www.chem.purdue.edu/negishi/Cv.htm)on its lab's website
|
|

X-Cache: cp1067 miss, cp1065 miss


text:
Trận Rạch Gầm – Xoài Mút
Trận Rạch Gầm-Xoài Mút là một trận chiến lớn trên sông diễn ra vào đêm 19 rạng 20 tháng 1 năm 1785 giữa liên quân Xiêm-Nguyễn và quân Tây Sơn tại khúc sông Rạch Gầm-Xoài Mút, khi đó thuộc dinh Trấn Định, xứ Đàng Trong; về sau đổi thành tỉnh Mỹ Tho, nay thuộc tỉnh Tiền Giang, Việt Nam.
Mục lục
Nguyên nhân[sửa | sửa mã nguồn]
Năm 1771, ba anh em Tây Sơn là Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ và Nguyễn Lữ đứng dậy khởi nghĩa. Sau khi hai chúa Nguyễn (Nguyễn Phúc Thuần và Nguyễn Phúc Dương) bị giết năm 1777, chúa mới là Nguyễn Ánh, dù bị đánh thua nhiều lần, vẫn cố tập hợp lại lực lượng để khôi phục.
Tháng 2 năm Quý Mão (1783), vua nhà Tây Sơn là Nguyễn Nhạc sai hai em là Nguyễn Huệ và Nguyễn Lữ mang quân vào Nam. Tướng Nguyễn là Châu Văn Tiếp dùng hỏa công chống ngăn nhưng không được. Thua trận, chúa Nguyễn Ánh phải chạy xuống Ba Giồng (Định Tường), còn Châu Văn Tiếp phải men theo đường núi qua Cao Miên rồi qua Xiêm cầu viện.
Trong giai đoạn này nước Xiêm La lúc bấy giờ đang lúc thịnh vượng[2] và nuôi tham vọng chiếm lấy Cao Miên và Gia Định để mở rộng bờ cõi. Khi nghe Châu Văn Tiếp - một bề tôi thân tín của chúa Nguyễn - đến cầu cứu, vua Xiêm là Rama I liền đồng ý[3].
Được hứa hẹn, Châu Văn Tiếp gửi ngay mật thư báo tin cho chúa Nguyễn. Sau khi hội đàm với tướng Xiêm tại Cà Mau xong, vào tháng 3 năm Giáp Thìn (1784), chúa Nguyễn qua đến thành Vọng Các hội kiến với vua Xiêm. Được tiếp đãi và giúp đỡ, chúa Nguyễn tổ chức lại lực lượng.
Lực lượng[sửa | sửa mã nguồn]
Liên quân Xiêm-Nguyễn[sửa | sửa mã nguồn]
Theo hầu hết các tài liệu sử Việt thì sau khi nhận lời giúp Nguyễn Ánh[4], tháng 4 năm 1784, vua Xiêm Rama I phái hai tướng Lục Côn và Sa Uyên cùng với Chiêu Thùy Biện (hay Bèn, Bẹn, Chao Phraya Abhaya Bhubet) là nhiếp chính vương Chân Lạp thân Xiêm, đem hai đạo bộ binh tiến sang Chân Lạp để từ đó, mở một mũi tiến công đánh phối hợp. Theo GS. Nguyễn Khắc Thuần thì đạo bộ binh này gồm khoảng 3 vạn quân bộ[5].
Ngày 25 tháng 7 cùng năm, vua Xiêm sai cháu là Chiêu Tăng làm chủ tướng và Chiêu Sương [6], làm tướng tiên phong, thống lĩnh 2 vạn quân thủy và 300 chiến thuyền, từ Vọng Các vượt vịnh Xiêm La, qua ngả Kiên Giang sang giúp.
Ngoài ra, chúa Nguyễn Ánh cũng tập hợp được một số quân khoảng 3, 4 ngàn người [7] cho Chu Văn Tiếp chỉ huy với chức Bình Tây đại đô đốc và Mạc Tử Sanh (hay Sinh) làm tham tướng dẫn đường.
Theo nhà nghiên cứu Nguyễn Duy Chính, trích dẫn tài liệu lịch sử Xiêm La thì:
Như vậy, lực lượng bản bộ của quân Xiêm ít nhất cũng hơn một vạn người bao gồm 5.000 đi theo đường thủy và trên dưới 1 vạn đi theo đường bộ. Lực lượng đó thường xuyên được tăng viện bởi quân Việt (cánh quân thủy) và quân Chân Lạp (cánh quân bộ). Cánh quân bộ do Phraya Wichinarong chỉ huy, được tăng viện bởi quân Chân Lạp gồm 5.000 quân của Chao Phraya Abhaya Bhubet (sử Việt chép là Chiêu Thùy Biện - một người Chân Lạp làm quan cho Xiêm) và 2 cánh quân của Phraya Rachasetthi và Phraya Thatsada không rõ quân số. Cánh quân thủy do Chaofa Kromluang Thepharirak chỉ huy, được tăng viện bởi quân bản bộ của chúa Nguyễn đi từ Xiêm La về cộng với các cánh quân khác nằm sẵn trong nước. Ước tính lực lượng liên quân Xiêm - Nguyễn - Chân Lạp có quân số khoảng hơn 2 vạn[11]. Con số này khá phù hợp với các tài liệu sử chính thức của triều Nguyễn.
Quân Tây Sơn[sửa | sửa mã nguồn]
Theo sách Mạc Thị gia phả của Vũ Thế Dinh[12] (cai đội quân Nguyễn), thì riêng thủy quân của Nguyễn Huệ[13] đã là 5 vạn. Tuy nhiên, nhóm tác giả sách Một số trận quyết chiến chiến lược thì cho rằng đó là con số thổi phồng để giảm bớt sự thất bại nhục nhã của quân mình. Xét lực lượng và tình hình quân Tây Sơn lúc đó (kể cả quân đồn trú của Trương Văn Đa) chỉ lên đến khoảng 2 vạn là cùng. Nhưng về trang bị vũ khí, nhất là súng đại bác, quân Tây Sơn không hề thua kém quân Xiêm[14].
Diễn biến[sửa | sửa mã nguồn]
Trước trận chính[sửa | sửa mã nguồn]
Tháng 7 năm 1784, thủy quân Xiêm đổ bộ lên đánh lấy Rạch Giá (thuộc đạo Kiên Giang), tiến đánh quân Tây Sơn của Đô đốc Nguyễn Hóa ở Trấn Giang (Cần Thơ), tiến chiếm các miền Ba Thắc (Srok Pra-sak, Sóc Trăng), Trà Ôn, Sa Đéc, Mân Thít (hay Mang thít, Man Thiết) rồi chia quân đóng giữ. Tướng Tây Sơn là Trương Văn Đa liền đem quân thủy từ Gia Định tiến xuống Long Hồ (Vĩnh Long) để cản ngăn.
Ngày 30 tháng 11 năm 1784, Đại đô đốc Chu Văn Tiếp, vì thông thạo địa hình dẫn quân đi trước. Ông cho quân vào sông Mân Thít, thì bị Tiền quân Chưởng cơ Tây Sơn tên là Bảo (Chưởng tiền Bảo) đưa quân ra vây đánh và giết chết.
Mất đại tướng, chúa Nguyễn Ánh liền cho quân đánh gấp vào cứu viện, chém chết Chưởng tiền Bảo cùng nhiều quân Tây Sơn. Xét thấy quân ít, không chống chọi được, phò mã nhà Tây Sơn là Trương Văn Đa cho quân lui về giữ Long Hồ. Quân Xiêm đi đến đâu cướp bóc đến đây, Nguyễn Ánh dù bất bình nhưng không can thiệp được vì đã mất Chu Văn Tiếp, người liên lạc chính giữa hai bên Xiêm-Nguyễn.
Chu Văn Tiếp tử trận, Lê Văn Quân được cử lên thay, liền cho quân tiến đánh lũy Ba Lai (Bến Tre) và Trà Tân (Định Tường). Trong trận Ba Lai, Chưởng cơ quân Nguyễn là Đặng Văn Lượng bị tướng Tây Sơn là Nguyễn Văn Kim chém chết, tướng Quân cũng bị Lê Văn Kế chém trọng thương. Kể từ đó, bộ chỉ huy liên quân cho đóng quân dọc theo sông Tiền, từ cù lao Năm Thôn trở lên hướng Mỹ Tho và đặt đại bản doanh tại Trà Tân[15].
Cuối năm 1784, Trương Văn Đa sai Đô úy Đặng Văn Trấn về Quy Nhơn báo rõ tình hình nguy cấp ở phía Nam, vua Thái Đức (Nguyễn Nhạc) liền cử Nguyễn Huệ làm tổng chỉ huy đem đại binh vào chống ngăn[16] Tây Sơn. Khoảng đầu năm Giáp Thìn (tháng 1 năm 1785), thì binh thuyền Tây Sơn vào đến nơi và đóng ở Mỹ Tho. Sau đó, tướng Nguyễn Huệ cử một ít quân mở những cuộc tập kích nhỏ để thăm dò.
Biết quân Xiêm tham tàn, Nguyễn Huệ cho người đưa tiền của sang mua chuộc, bàn việc giảng hòa, cốt làm cho tướng Xiêm chủ quan và làm tăng thêm mối hoài nghi của chúa Nguyễn đối với quân Xiêm[17].
Ngoài mối nghi ngờ trên, càng ở gần nhau thì mâu thuẫn giữa quân Nguyễn, quân Xiêm và nhân dân Việt càng trở nên sâu sắc. Quân Xiêm cậy mình là kẻ cứu giúp nên đàn áp, cướp bóc nhân dân, khinh mạn cả chúa Nguyễn và quân Nguyễn[18]. Bởi vậy, trong thư đề ngày 25 tháng 1 năm 1785, chúa Nguyễn Ánh đã than phiền với giáo sĩ J. Liot rằng:
Đại Nam thực lục thì chép:
Nhờ kế mưu đó, mà Nguyễn Huệ có đủ thời gian để nghiên cứu địa hình và bố trí một trận quyết chiến.
Trận chính[sửa | sửa mã nguồn]
So sánh lực lượng, biết không thể nào đánh thẳng vào Sa Đéc hay Trà Tân được, Nguyễn Huệ liền đi xem xét địa hình, thăm dò lòng dân ở đây và tìm hiểu điểm mạnh, yếu của đối phương. Cuối cùng, ông quyết định chọn khúc sông Mỹ Tho từ Rạch Gầm đến Xoài Mút[20], cách Mỹ Tho khoảng 12 km, làm trận địa quyết chiến[21].
Sau khi bí mật cho quân và tàu chiến ẩn náu ở các nơi hiểm yếu, Nguyễn Huệ lệnh cho quân đến khiêu khích. Lập tức, Chiêu Tăng giao Sạ Uyển ở lại giữ đại bản doanh, cử Lục Cổn dẫn bộ binh men theo tả ngạn sông Tiền để cùng phối họp; còn ông cùng với tướng tiên phong là Chiêu Sương, dẫn hàng trăm thuyền chiến tiến xuống Mỹ Tho, nơi đặt đại bản doanh của Tây Sơn.
Đêm ngày 18 tháng 1 năm 1785 (ngày 8 tháng Chạp năm Giáp Thìn), lợi dụng con nước đang xuôi, cả hai đạo thủy bộ quân Xiêm cùng rầm rộ tấn công.
Đến khoảng đầu canh năm ngày 19 tháng 1 năm 1785, đoàn thuyền chiến của địch lọt vào trận địa mai phục của quân Tây Sơn ở Rạch Gầm-Xoài Mút, tức thì pháo lệnh tấn công của Tây Sơn nổ vang. Mở đầu trận đánh, hai đội thủy binh Tây Sơn từ Rạch Gầm, Xoài Mút bất ngờ lao ra, chặn đánh hai đầu, dồn quân địch vào vòng vây đã bố trí sẵn. Đồng thời, từ hai bờ sông Tiền (đoạn Rạch Gầm-Xoài Mút) và dọc bờ cù lao Thới Sơn, bãi Tôn, cồn Bà Kiểu, Rừng Dừa... các đại bác cùng pháo hỏa hổ của bộ binh Tây Sơn bắn ra dữ dội vào khúc giữa đoàn thuyền địch lúc bây giờ đang bị ùn lại.
Đồng loạt, đoàn thuyền Tây Sơn từ Rạch Gầm, Xồi Mút từ trong những nhánh rạch nhỏ chảy quanh các cồn bãi, nhanh chóng kéo ra chặn đánh đầu. Một đoàn thuyền Tây Sơn khác ẩn náu sau cù lao Thới Sơn, xông ra đánh mạnh vào hông (nhằm chia cắt đội hình) và đánh chặn đường lui, dồn đoàn thuyền của đối phương vào thế tiến thoái lưỡng nan. Cùng lúc ấy, quân Tây Sơn, cho những thuyền nhẹ chở đầy những vật liệu dễ cháy đâm thẳng vào những chiến thuyền đang rối loạn làm cho số bị chìm, số bị cháy...
Quân Tây Sơn, thủy bộ phối hợp với nhau, khép chặt vòng vây, tiêu diệt quân địch hết mảng này đến mảng khác. Dưới sự chỉ huy và đốc chiến của Nguyễn Huệ, quân Tây Sơn lao vào cuộc chiến đấu quyết liệt. Một viên tướng quân Nguyễn về Long Hồ kể cho Mạc Tử Sinh biết: "Nguyễn Huệ đốc chiến ở phía sau, ra lệnh liều chết đánh, quân sĩ nào không quyết chiến thì chém ngay để làm răn. Vì thế các tướng sĩ đều liều, không nghĩ gì đến tính mệnh... tiến công rất là mãnh liệt"[22]
Trời vừa rạng sáng, thì chiến cuộc cũng vừa dứt. Kết quả là 300 chiến thuyền và 2 vạn thủy binh của Xiêm cùng một số quân của chúa Nguyễn, không đầy một ngày, đã bị quân Tây Sơn phá tan. Hai tướng Chiêu Tăng, Chiêu Sương chạy trốn về Sa Đéc, bị truy kích, lại hối hả cùng Sa Uyển dẫn vài nghìn tàn quân chạy bộ sang Chân Lạp rồi về Xiêm [23].
Riêng chúa Nguyễn Ánh vừa thấy "thế giặc mãnh liệt, không thể chống nổi" (Mạc Thị gia phả) đã cùng đoàn tùy tùng vội vã rút chạy theo sông Trà Luật ra sông Tiền rồi tìm đường sang Trấn Giang (Cần Thơ)[24]. Tại Long Hồ, Mạc Tử Sinh đưa 3 chiếc thuyền còn lại để đón chúa Nguyễn chạy sang Hà Tiên.
Còn quân bản bộ của chúa Nguyễn thì tan tác mỗi người một ngả. Viên cai cơ chỉ huy quân thủy là Nguyễn Văn Oai bị chết tại trận. Những viên tướng khác như Nguyễn Văn Thành, Tôn Thất Huy, Tôn Thất Hội...mỗi người cũng chỉ còn được dăm chục quân.
Sau trận[sửa | sửa mã nguồn]
Chiêu Tăng, Chiêu Sương cùng với một số tàn quân trốn được lên bờ bắc sông Mỹ Tho, phải liều chết đánh phá để mở đường chạy lên Quang Hóa[26] rồi qua đất Chân Lạp về Xiêm. Số tàn quân sống sót chạy theo Chiêu Tăng, Chiêu Sương có khoảng vài nghìn người. Ngày 4 tháng 2 năm 1785, vua Xiêm nhận được tin bại trận, vội phái Phi-nhã Xuân[27] đem 10 thiếc thuyền đi cứu tàn quân chạy trốn bằng đường biển. Khi gặp mặt, tàn quân trả lời Phi-nhã Xuân: "Chiêu Tăng đại bại, đã theo đường bộ Cao Miên chạy trốn để thoát nạn. Chúng tôi bị thua ở phía sau không biết đường bộ thập tử thất sinh thế lào, may cướp được một số thuyền của dân, chạy trốn về đây"[28]
Trong lần chạy tháo thân này, Nguyễn Ánh và đoàn tùy tùng lại lâm vào cảnh rất khổ sở, có lúc cạn cả lương ăn, tướng Nguyễn Văn Thành phải đi ăn cướp, bị đánh trọng thương, suýt chết[29]. Số quân bản bộ của Nguyễn Ánh có khoảng 4 nghìn thì chỉ còn hơn 800 người chạy thoát sang Xiêm, trong đó có 200 chạy trốn theo Nguyễn Ánh và 600 chạy theo Lê Văn Quân. Ngày 25 tháng 1 năm 1785, chúa Nguyễn sai Mạc Tử Sanh và Chánh cơ Trung sang Xiêm báo tin thất trận.
Thấy không thể trông cậy được người Xiêm, chúa Nguyễn nhờ giáo sĩ Bá Đa Lộc đem Hoàng tử Cảnh đi sang Pháp cầu viện. Đến khi, các tùy tướng dẫn tàn quân tìm đến, cả đoàn mới kéo nhau ra sống ở đảo Thổ Chu. Trong bức thư gửi cho giáo sĩ Li-ô sáu ngày sau trận Rạch Gầm - Xoài Mút, Nguyễn Ánh kể "Chúng tôi vừa bị thua trận, tất cả quân lính đều bị tan vỡ"[30]
Tháng 3 năm Ất Tỵ (1785), quân Tây Sơn đến truy đuổi, chúa Nguyễn cùng với khoảng 200 quân tướng và 5 chiếc thuyền[31] lại phải chạy sang đảo Cổ Cốt, rồi sang Xiêm.
Sử nhà Nguyễn là Quốc triều chính biên toát yếu chép:
- Tướng Xiêm là Chiêu Tăng, Chiêu Sương không biết địa lý, lại quen thắng trận luôn, liền kéo quân thẳng xuống Mỹ Tho, gặp quân phục binh chặn đánh, quân Xiêm thua, theo đường núi Chân Lạp chạy về...Tháng 4 năm Ất Tỵ (1785), ngài (Nguyễn Ánh) đến thành Vọng Các, vua Xiêm hỏi sự trạng bị thua. Ngài nói hết chuyện Tăng, Sương tàn bạo, dân ta thán, nên thua. Xiêm vương giận lắm, muốn chém Tăng, Sương, ngài lại hòa giải...Xiêm vương mới nguôi giận.[32]
Chính sử của nhà Nguyễn, dù được viết với quan điểm ủng hộ Nguyễn Ánh, phê phán Nguyễn Huệ cũng phải thừa nhận[33]:
Vua Xiêm Chakri I gọi Chiêu Tăng, Chiêu Sương là "ngu hèn, kiêu căng, hung hãn đến nỗi bại trận làm bại binh, nhục quốc".[22]
Sau đó, Nguyễn Phúc Ánh xin vua Xiêm cho ra ở Đồng Khoai[34], ngoại thành Vọng Các. Ở đây, đoàn chúa Nguyễn lo khẩn hoang, làm ruộng, đốn củi...để nuôi nhau. Còn Nguyễn Huệ, sau khi đánh dẹp xong, liền đem đại quân về Quy Nhơn, cử Đô đốc Đặng Văn Trấn ở lại giữ Gia Định.
Nhận xét[sửa | sửa mã nguồn]
Trích nhận xét:
- Trải qua 14 năm, kể từ ngày khởi sự cho tới năm 1785, nghĩa quân Tây Sơn đã giành được nhiều chiến thắng lớn, nhưng chưa có chiến thắng nào nhanh gọn, lớn lao và rực rỡ bằng chiến thắng Rạch Gầm-Xoài Mút. Chỉ trong thời gian một ngày, quân đội Tây sơn đã tiêu diệt gọn nhiều vạn quân Xiêm-Nguyễn, đặt toàn bộ lãnh thổ Đàng Trong dưới quyền kiểm soát của mình. Trong trận quyết chiến này, Nguyễn Huệ đã lợi dụng địa hình, vận dụng chiến thuật một cách linh hoạt. Đặc biệt, ông đã khéo léo kết hợp quân thủy và quân bộ để cùng tấn công, đánh đối phương trên cả bốn mặt, nhưng chủ lực là đánh thật mạnh vào sườn địch. Xét toàn cục, cuộc tiến công trên có ý nghĩa chính trị, quân sự rất to lớn; nó có tác dụng quyết định đối với cuộc diện ở miền Nam[35].
- Không thể tấn công đối phương ở Trà Tân, vì đây là một bản doanh tập trung đông quân và được phòng bị chặt chẽ, trong khi quân của Tây Sơn ít hơn hẳn về số lượng. Hơn nữa trong tình hình cả nước lúc bấy giờ, đòi hỏi Nguyễn Huệ phải đánh nhanh giải quyết nhanh. Bởi kẻ thù nguy hiểm của Tây Sơn không phải chỉ có liên quân Xiêm-Nguyễn ở Gia Định mà còn có quân chúa Trịnh ở Thuận Hóa. Tiến công vào Trà Tân, cuộc chiến đấu chắc chắn sẽ ác liệt và kéo dài. Như vậy, quân chủ lực tinh nhuệ của Tân Sơn bị giam chân ở phía Nam. Rất có thể, khi ấy quân Trịnh chớp lấy thời cơ đánh vào Quy Nhơn. Phải đồng thời đối phó với hai kẻ thù ở hai phía, quân Tây Sơn chắc chắn sẽ bị phân tán lực lượng. Đó là những lý do vì sao Nguyễn Huệ không mở cuộc tiến công vào đó, mà chủ trương nhử địch ra khỏi căn cứ, kéo họ đến một địa hình có lợi cho quân mình, để tiêu diệt gọn bằng một trận thủy chiến [36].
Ảnh[sửa | sửa mã nguồn]
-
-
-
-
Chúa Nguyễn Phúc Ánh khi đang lưu vong ở Xiêm La năm 1783
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
Sách tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Quốc sử quán triều Nguyễn, Quốc triều chính biên toát yếu. Nhà xuất bản Văn Học, 2002.
- Ngô Giáp Đậu, Hoàng Việt hưng long chí. Nhà xuất bản Văn Học, 1993.
- Trần Trọng Kim, Việt Nam sử lược, Nhà xuất bản Tân Việt, Sài Gòn, 1968.
- Phạm Văn Sơn, Việt sử tân biên (quyển 3), Sài Gòn, 1959.
- Tạ Chí Đại Trường,Việt Nam thời Tây Sơn, lịch sử nội chiến 1771-1802. Nhà xuất bản Công an nhân dân, 2007.
- Phan Huy Lê, Bùi Đăng Dũng, Phan Đại Doãn, Phạm Thị Tâm, Trần Bá Chí, Một số trận quyết chiến chiến lược trong lịch sử dân tộc ta (gọi tắt là Một số trận quyết chiến chiến lược). Nhà xuất bản Quân đội Nhân dân, 1998. [2]
- Nguyễn Khắc Thuần, Danh tướng Việt Nam (tập 3). Nhà xuất bản Giáo dục, 2005.
- Nguyễn Lương Bích, Pham Ngọc Phụng,Tìm hiểu thiên tài quân sự của Nguyễn Huệ, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, 1976.
- Trương Hữu Quýnh, Phan Đại Doãn, Nguyễn Cảnh Minh, Đại cương Lịch sử Việt Nam (tập 1). Nhà xuất bản Giáo dục, 2007.
- Phạm Việt Trung-Nguyễn Xuân Kỳ-Đỗ Văn Nhung, Lịch sử Campuchia. Nhà xuất bản Đại học & THCN, 1982.
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Vũ Thế Dinh, Mạc Thị gia phà, sách đã dẫn
- ^ Rama I vừa mới đảo chính Taksin, lập nên vương triều Chakri.
- ^ Do trước khi làm vua, Rama I và tướng của Nguyễn Ánh có giao hảo.
- ^ Lúc này Nguyễn Ánh mới ngoài 23 tuổi.
- ^ Danh tướng Việt Nam (tập 3), tr. 186.
- ^ Các nhà nghiên cứu giải thích: chữ Chiêu không phải là tên họ mà là chức tước, có thể gọi là chao hay chậu trong tiếng Lào và tiếng Thái (เจ้า). Chữ Hán vốn viết là Chiếu (日召), sau vì kiêng huý nên các sử thần nhà Nguyễn mới viết thành chiêu (召) (Tìm hiểu thiên tài quân sự của Nguyễn Huệ, tr. 88).
- ^ Số quân Nguyễn ghi theo Danh tướng Việt Nam (tập 3), tr. 189.
- ^ Ông này là con của chị vua Rama I, bố là người Hoa, gọi nhà vua bằng cậu ruột (The Dynastic Chronicles, The First Reign [Vol. II] tr. 121
- ^ Cách người Xiêm gọi Nguyễn Ánh - Ông Thượng Sư - องเชียงสือ Chiang Sue
- ^ a ă Nguyễn Duy Chính, "Tương quan Xiêm-Việt cuối thế kỷ XVIII", dẫn theo Thadeus và Chadin Flood (dịch và hiệu đính), "The Dynastic Chronicles, Bangkok Era, The First Reign", Chaophraya Thiphakorawong Edition, [Vol. I]: Text. Tokyo: The Centre for East Asian Cultural Studies, 1978. page 61
- ^ Nguyễn Duy Chính, "Tương quan Xiêm-Việt cuối thế kỷ XVIII"
- ^ Vũ Thế Dinh là người trực tiếp tham chiến. Khi ấy, ông giữ chức cai đội dưới quyền của tham tướng Mạc Tử Sanh. Sau khi quân Xiêm thất bại, Nguyễn Ánh giao cho ông thu thập tài liệu viết bức "quốc thư" gửi cho vua Xiêm trình bày rõ sự tàn bạo và lý do thất bại của quân Xiêm. Vũ Thế Dinh viết "Mạc Thị gia phả" vào năm 1818.
- ^ Nguyễn Huệ đã ngoài 32 tuổi, kinh nghiệm trận mạc hơn hẳn Nguyễn Ánh.
- ^ Nguyễn Khắc Thuần cho biết lúc bấy giờ quân Tây Sơn đã có khá nhiều đại bác do Hà Lan sản xuất. Và giáo sư Thuần cũng lưu ý rằng số quân Tây Sơn chỉ là con số ước đoán của các nhà sử học hiện đại, chứ sử cũ không thấy chép. (Danh tướng Việt Nam [tập 3], tr. 189).
- ^ Trà Tân còn có tên Trà Luật hay cù lao Năm Thôn. Ở đây có rạch Trà Tân nằm ở bờ bắc sông Mỹ Tho, chảy qua Hưng Lễ, Hưng Nhân rồi đổ ra sông Tiền. Địa hình và vị trí vùng này khá lợi hại. Từ Trà Tân, liên quân Xiêm-Nguyễn dễ dàng theo đường thủy tiến đánh Mỹ Tho, là đại bản doanh của quân Tây Sơn. Theo Mạc Thị gia phả, thì Nguyễn Ánh "đóng đồn ở trên bờ sông", và quân Xiêm "lên cả trên bờ cố thủ, chiến thuyền đỗ dọc theo bờ sông làm thế ỷ dốc".
- ^ Theo Quách Tấn (quê ở Tây Sơn, tác giả sách Nhà Tây Sơn) thì đi theo Nguyễn Huệ lần này còn có: vợ chồng Trần Quang Diệu-Bùi Thị Xuân điều khiển bộ binh, Võ Văn Dũng cùng Nguyễn Huệ chỉ huy thủy quân (Bảo tàng Quang Trung xuất bản, 2000, tr. 97). Tuy nhiên, thông tin này chưa được xác minh và cũng chưa tìm thấy ở tài liệu khác.
- ^ Trước thái độ ngờ vực của chúa Nguyễn Ánh, Chiêu Tăng có lần đã phải giãi bày, thề thốt: "Tôi phục mệnh vua nước tôi đem quân vượt biển sang giúp quốc vương, nay chưa phân thắng bại mà tôi tham của cải thì có khác gì loài thú cắn lại chủ nhà. Nếu vì lợi mà phải thất trận, làm nhục quốc thể, thì tôi trốn sao khỏi tội trời diệt. Xin quốc vương chớ nghi ngờ" (Vũ Thế Dinh, Mạc Thị gia phả).
- ^ Tìm hiểu thiên tài quân sự của nguyễn Huệ, tr. 92.
- ^ Nguyễn Khắc Thuần dịch (Danh tướng Việt Nam [tập 3], tr. 188). Tương tự, sách Hoàng Việt hưng long chí chép: Quân Xiêm tàn bạo, đi đến đâu đều cướp bóc, bắt bớ; nên dân chúng ta thán oán ghét(tr. 121).
- ^ Đoạn sông này dài khoảng 6-7km, lòng sông rộng từ 1-2 km, Giữa sông có cù lao Thới Sơn, cù lao Hộ (còn gọi là Bãi Tồn), cồn Bà Kiểu, rạch Rau Răm, Rừng Dừa,...với nhiều cây cối rậm rạp, rất thuận lợi cho việc giấu quân và mai phục.
- ^ Theo Đại Nam thực lục thì: Lê Xuân Giác bày kế này cho Nguyễn Huệ.
- ^ a ă Vũ Thế Dinh, Mạc Thị gia phả, sách đã dẫn
- ^ Mạc Thị gia phảchép: Lúc xuất quân, quân thủy, bộ tất cả gồm 5 vạn quân nay chỉ còn hơn 1 vạn. Hoàng Việt hưng long chí chép: Quân Xiêm đại bại. Chiêu Tăng, Chiêu Sương chỉ thu thập được mấy nghìn tàn quân, theo đường núi Chân Lạp chạy về nước (tr. 122). Tương tự, Việt Nam sử lượcchép: Nguyễn Huệ...đánh phá một trận, giết quân Tiêm chỉ còn được vài nghìn người, chạy theo đường thượng đạo trốn về nước. Sách Lịch sử Campuchia viết: Quân Xiêm thua to: gần bốn vạn người bị giết chết tại trận. Chiến thắng này đã giúp cho nhân dân Campuchia thoát khỏi sự chiếm đóng của quân Xiêm một thời gian(tr. 159). Chính vì vậy, sử Nguyễn đã ghi rằng: "Người Xiêm từ sau cuộc bại trận năm Giáp Thìn, miệng tuy nói khoác mà lòng thì sợ Tây Sơn như cọp" (Đại Nam thực lục, tập 2, tr. 65).
- ^ Theo Đại Nam thực lục: lúc này chỉ còn cỡ 10 người chạy cùng Nguyễn Ánh là Trần Phước Giai, Nguyễn Văn Bình, Lê Văn Duyệt,...
- ^ Đại Nam thực lục, tập 1.
- ^ Quang Hóa là đất thuộc tỉnh Tây Ninh ngày nay, chưa rõ làm sao quân Xiêm lại chạy lên hướng này?
- ^ Phraya (พระยา Phi Nhã) là chức Tướng của Xiêm, người này có thể là Tôn Thất Xuâm.
- ^ Vũ Thế Dinh, Mạc Thị gia phả, sách đã dẫn. Phi-nhã hay pha-nha là từ Thái, chỉ một chức tước của phong kiến Xiêm thời đó
- ^ Đại Nam chính biên liệt truyện sơ tập (quyển 21 và 15. Nguyễn Khắc Thuần dẫn lại, Danh tướng Việt Nam, tập 3, tr. 195).
- ^ L. Cadière, Les Francais aux services de Gia Long
- ^ Con số căn cứ theo sách Tìm hiểu thiên tài quân sự của Nguyễn Huệ (tr. 97) & Danh tướng Việt Nam (tập 3, tr. 195).
- ^ Quốc triều sử toát yếu, tr. 35.
- ^ Sử quán triều Nguyễn, Đại Nam thực lục, sách đã dẫn, t. II, tr. 65
- ^ Nhà Nguyễn gọi là Long Kỳ.
- ^ Lược theo Tìm hiểu thiên tài quân sự của Nguyễn Huệ, tr. 97 và 101.
- ^ Lược theo Chiến thắng Rạch Gầm-Xoài Mút (bản điện tử) [1].

markdown:
# Trận Rạch Gầm – Xoài Mút
[Trận Rạch Gầm-Xoài Mút](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_R%E1%BA%A1ch_G%E1%BA%A7m-Xo%C3%A0i_M%C3%BAt&redirect=no))
|
|
|.
|
Địa điểm Kết quả |Quân Tây Sơn đại thắng.
||Tham chiến
|![]()
|
|![]()
![]()
|Chỉ huy|
|
|![]()
[Nguyễn Huệ](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Hu%E1%BB%87) **Xiêm La:** [Chiêu Tăng](/w/index.php?title=Chi%C3%AAu_T%C4%83ng&action=edit&redlink=1)
[Chiêu Sương](/w/index.php?title=Chi%C3%AAu_S%C6%B0%C6%A1ng&action=edit&redlink=1)
Lục Côn
**†**
Sa Uyển
Chiêu Thùy Biện
**Chúa Nguyễn:**
[Nguyễn Ánh](/wiki/Gia_Long)
[Lê Văn Duyệt](/wiki/L%C3%AA_V%C4%83n_Duy%E1%BB%87t)
[Lê Văn Quân](/wiki/L%C3%AA_V%C4%83n_Qu%C3%A2n)
[Nguyễn Văn Thành](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_V%C4%83n_Th%C3%A0nh)
[Mạc Tử Sanh](/wiki/M%E1%BA%A1c_T%E1%BB%AD_Sanh)
Nguyễn Văn Oai
[… †](/wiki/T%E1%BB%AD_tr%E1%BA%ADn)
Chiến thuyền Xiêm: 300, chiến thuyền quân Nguyễn: không rõ.
[[1]](#cite_note-1) **Quân Nguyễn:** khoảng 3.200
|
|
**Trận Rạch Gầm-Xoài Mút** là một trận chiến lớn trên sông diễn ra vào đêm 19 rạng 20 [tháng 1](/wiki/Th%C3%A1ng_m%E1%BB%99t) năm [1785](/wiki/1785) giữa liên quân [Xiêm](/wiki/Xi%C3%AAm)- [Nguyễn](/wiki/Ch%C3%BAa_Nguy%E1%BB%85n) và quân [Tây Sơn](/wiki/Nh%C3%A0_T%C3%A2y_S%C6%A1n) tại khúc sông Rạch Gầm-Xoài Mút, khi đó thuộc dinh Trấn Định, xứ [Đàng Trong](/wiki/%C4%90%C3%A0ng_Trong); về sau đổi thành [tỉnh Mỹ Tho](/wiki/M%E1%BB%B9_Tho_(t%E1%BB%89nh)), nay thuộc tỉnh [Tiền Giang](/wiki/Ti%E1%BB%81n_Giang), [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam).
## Mục lục
## Nguyên nhân[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_R%E1%BA%A1ch_G%E1%BA%A7m_%E2%80%93_Xo%C3%A0i_M%C3%BAt&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_R%E1%BA%A1ch_G%E1%BA%A7m_%E2%80%93_Xo%C3%A0i_M%C3%BAt&action=edit§ion=1)]
Năm
[1771](/wiki/1771), ba anh em [Tây Sơn](/wiki/Nh%C3%A0_T%C3%A2y_S%C6%A1n) là [Nguyễn Nhạc](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Nh%E1%BA%A1c), [Nguyễn Huệ](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Hu%E1%BB%87) và [Nguyễn Lữ](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_L%E1%BB%AF) đứng dậy khởi nghĩa. Sau khi hai chúa Nguyễn ( [Nguyễn Phúc Thuần](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_Thu%E1%BA%A7n) và [Nguyễn Phúc Dương](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_D%C6%B0%C6%A1ng)) bị giết năm [1777](/wiki/1777), chúa mới là [Nguyễn Ánh](/wiki/Gia_Long), dù bị đánh thua nhiều lần, vẫn cố tập hợp lại lực lượng để khôi phục. [Tháng 2](/wiki/Th%C3%A1ng_hai) năm [Quý Mão](/wiki/Qu%C3%BD_M%C3%A3o) ( [1783](/wiki/1783)), vua [nhà Tây Sơn](/wiki/Nh%C3%A0_T%C3%A2y_S%C6%A1n) là Nguyễn Nhạc sai hai em là Nguyễn Huệ và Nguyễn Lữ mang quân vào [Nam](/wiki/Mi%E1%BB%81n_Nam_(Vi%E1%BB%87t_Nam)). Tướng Nguyễn là [Châu Văn Tiếp](/wiki/Ch%C3%A2u_V%C4%83n_Ti%E1%BA%BFp) dùng hỏa công chống ngăn nhưng không được. Thua trận, chúa Nguyễn Ánh phải chạy xuống Ba Giồng ( [Định Tường](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_T%C6%B0%E1%BB%9Dng)), còn Châu Văn Tiếp phải men theo đường núi qua [Cao Miên](/wiki/Campuchia) rồi qua [Xiêm](/wiki/Xi%C3%AAm) cầu viện.
Trong giai đoạn này nước Xiêm La lúc bấy giờ đang lúc thịnh vượng
và nuôi tham vọng chiếm lấy [2] [Cao Miên](/wiki/Campuchia)và [Gia Định](/wiki/Gia_%C4%90%E1%BB%8Bnh)để mở rộng bờ cõi. Khi nghe Châu Văn Tiếp - một bề tôi thân tín của chúa Nguyễn - đến cầu cứu, vua Xiêm là [Rama I](/wiki/Rama_I)liền đồng ý . [[3]](#cite_note-3)
Được hứa hẹn, Châu Văn Tiếp gửi ngay mật thư báo tin cho chúa Nguyễn. Sau khi hội đàm với tướng Xiêm tại
[Cà Mau](/wiki/C%C3%A0_Mau) xong, vào [tháng 3](/wiki/Th%C3%A1ng_ba) năm [Giáp Thìn](/wiki/Gi%C3%A1p_Th%C3%ACn) ( [1784](/wiki/1784)), chúa Nguyễn qua đến thành [Vọng Các](/wiki/Bangkok) hội kiến với vua Xiêm. Được tiếp đãi và giúp đỡ, chúa Nguyễn tổ chức lại lực lượng.
## Lực lượng[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_R%E1%BA%A1ch_G%E1%BA%A7m_%E2%80%93_Xo%C3%A0i_M%C3%BAt&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_R%E1%BA%A1ch_G%E1%BA%A7m_%E2%80%93_Xo%C3%A0i_M%C3%BAt&action=edit§ion=2)]
### Liên quân Xiêm-Nguyễn[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_R%E1%BA%A1ch_G%E1%BA%A7m_%E2%80%93_Xo%C3%A0i_M%C3%BAt&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_R%E1%BA%A1ch_G%E1%BA%A7m_%E2%80%93_Xo%C3%A0i_M%C3%BAt&action=edit§ion=3)]
Theo hầu hết các tài liệu sử Việt thì sau khi nhận lời giúp Nguyễn Ánh
, tháng 4 năm [4] [1784](/wiki/1784), vua Xiêm [Rama I](/wiki/Rama_I)phái hai tướng Lục Côn và Sa Uyên cùng với Chiêu Thùy Biện (hay Bèn, Bẹn, Chao Phraya Abhaya Bhubet) là nhiếp chính vương [Chân Lạp](/wiki/Ch%C3%A2n_L%E1%BA%A1p)thân Xiêm, đem hai đạo bộ binh tiến sang [Chân Lạp](/wiki/Ch%C3%A2n_L%E1%BA%A1p)để từ đó, mở một mũi tiến công đánh phối hợp. Theo GS. Nguyễn Khắc Thuần thì đạo bộ binh này gồm khoảng 3 [vạn](/wiki/V%E1%BA%A1n)quân bộ . [[5]](#cite_note-5)
Ngày 25
[tháng 7](/wiki/Th%C3%A1ng_b%E1%BA%A3y) cùng năm, vua Xiêm sai cháu là Chiêu Tăng làm chủ tướng và Chiêu Sương , làm tướng tiên phong, thống lĩnh 2 [6] [vạn](/wiki/V%E1%BA%A1n)quân thủy và 300 chiến thuyền, từ [Vọng Các](/wiki/Bangkok)vượt vịnh Xiêm La, qua ngả [Kiên Giang](/wiki/Ki%C3%AAn_Giang)sang giúp.
Ngoài ra, chúa Nguyễn Ánh cũng tập hợp được một số quân khoảng 3, 4 ngàn người
cho Chu Văn Tiếp chỉ huy với chức Bình Tây đại đô đốc và [7] [Mạc Tử Sanh](/wiki/M%E1%BA%A1c_T%E1%BB%AD_Sanh)(hay Sinh) làm tham tướng dẫn đường.
Theo nhà nghiên cứu Nguyễn Duy Chính, trích dẫn tài liệu lịch sử Xiêm La thì:
|“||
||”|
Như vậy, lực lượng bản bộ của quân Xiêm ít nhất cũng hơn một vạn người bao gồm 5.000 đi theo đường thủy và trên dưới 1 vạn đi theo đường bộ. Lực lượng đó thường xuyên được tăng viện bởi quân Việt (cánh quân thủy) và quân Chân Lạp (cánh quân bộ). Cánh quân bộ do Phraya Wichinarong chỉ huy, được tăng viện bởi quân Chân Lạp gồm 5.000 quân của Chao Phraya Abhaya Bhubet (sử Việt chép là Chiêu Thùy Biện - một người Chân Lạp làm quan cho Xiêm) và 2 cánh quân của Phraya Rachasetthi và Phraya Thatsada không rõ quân số. Cánh quân thủy do Chaofa Kromluang Thepharirak chỉ huy, được tăng viện bởi quân bản bộ của chúa Nguyễn đi từ Xiêm La về cộng với các cánh quân khác nằm sẵn trong nước. Ước tính lực lượng liên quân Xiêm - Nguyễn - Chân Lạp có quân số khoảng hơn 2 vạn
. Con số này khá phù hợp với các tài liệu sử chính thức của triều Nguyễn. [11]
### Quân Tây Sơn[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_R%E1%BA%A1ch_G%E1%BA%A7m_%E2%80%93_Xo%C3%A0i_M%C3%BAt&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_R%E1%BA%A1ch_G%E1%BA%A7m_%E2%80%93_Xo%C3%A0i_M%C3%BAt&action=edit§ion=4)]
Theo sách
* của Mạc Thị gia phả* [Vũ Thế Dinh](/wiki/H%C3%A0_Ti%C3%AAn_tr%E1%BA%A5n_Hi%E1%BB%87p_tr%E1%BA%A5n_M%E1%BA%A1c_th%E1%BB%8B_gia_ph%E1%BA%A3) (cai đội quân Nguyễn), thì riêng thủy quân của [[12]](#cite_note-12) [Nguyễn Huệ](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Hu%E1%BB%87) đã là 5 vạn. Tuy nhiên, nhóm tác giả sách [[13]](#cite_note-13) *Một số trận quyết chiến chiến lược*thì cho rằng đó là con số thổi phồng để giảm bớt sự thất bại nhục nhã của quân mình. Xét lực lượng và tình hình quân Tây Sơn lúc đó (kể cả quân đồn trú của Trương Văn Đa) chỉ lên đến khoảng 2 vạn là cùng. Nhưng về trang bị vũ khí, nhất là súng đại bác, quân Tây Sơn không hề thua kém quân Xiêm . [[14]](#cite_note-14)
## Diễn biến[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_R%E1%BA%A1ch_G%E1%BA%A7m_%E2%80%93_Xo%C3%A0i_M%C3%BAt&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_R%E1%BA%A1ch_G%E1%BA%A7m_%E2%80%93_Xo%C3%A0i_M%C3%BAt&action=edit§ion=5)]
### Trước trận chính[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_R%E1%BA%A1ch_G%E1%BA%A7m_%E2%80%93_Xo%C3%A0i_M%C3%BAt&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_R%E1%BA%A1ch_G%E1%BA%A7m_%E2%80%93_Xo%C3%A0i_M%C3%BAt&action=edit§ion=6)] [Tháng 7](/wiki/Th%C3%A1ng_b%E1%BA%A3y) năm [1784](/wiki/1784), thủy quân Xiêm đổ bộ lên đánh lấy [Rạch Giá](/wiki/R%E1%BA%A1ch_Gi%C3%A1) (thuộc đạo [Kiên Giang](/wiki/Ki%C3%AAn_Giang)), tiến đánh quân Tây Sơn của Đô đốc Nguyễn Hóa ở Trấn Giang ( [Cần Thơ](/wiki/C%E1%BA%A7n_Th%C6%A1)), tiến chiếm các miền [Ba Thắc](/w/index.php?title=Ba_Th%E1%BA%AFc&action=edit&redlink=1) (Srok Pra-sak, [Sóc Trăng](/wiki/S%C3%B3c_Tr%C4%83ng)), [Trà Ôn](/wiki/Tr%C3%A0_%C3%94n), [Sa Đéc](/wiki/Sa_%C4%90%C3%A9c), [Mân Thít](/wiki/Mang_Th%C3%ADt) (hay Mang thít, Man Thiết) rồi chia quân đóng giữ. Tướng Tây Sơn là Trương Văn Đa liền đem quân thủy từ Gia Định tiến xuống [Long Hồ](/wiki/Long_H%E1%BB%93_(dinh)) ( [Vĩnh Long](/wiki/V%C4%A9nh_Long)) để cản ngăn.
Ngày 30
[tháng 11](/wiki/Th%C3%A1ng_m%C6%B0%E1%BB%9Di_m%E1%BB%99t) năm [1784](/wiki/1784), Đại đô đốc [Chu Văn Tiếp](/wiki/Ch%C3%A2u_V%C4%83n_Ti%E1%BA%BFp), vì thông thạo địa hình dẫn quân đi trước. Ông cho quân vào sông Mân Thít, thì bị Tiền quân Chưởng cơ Tây Sơn tên là Bảo (Chưởng tiền Bảo) đưa quân ra vây đánh và giết chết.
Mất đại tướng, chúa Nguyễn Ánh liền cho quân đánh gấp vào cứu viện, chém chết Chưởng tiền Bảo cùng nhiều quân Tây Sơn. Xét thấy quân ít, không chống chọi được, phò mã nhà Tây Sơn là
[Trương Văn Đa](/wiki/Tr%C6%B0%C6%A1ng_V%C4%83n_%C4%90a) cho quân lui về giữ [Long Hồ](/wiki/Long_H%E1%BB%93_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)). Quân Xiêm đi đến đâu cướp bóc đến đây, Nguyễn Ánh dù bất bình nhưng không can thiệp được vì đã mất Chu Văn Tiếp, người liên lạc chính giữa hai bên Xiêm-Nguyễn.
Chu Văn Tiếp tử trận,
[Lê Văn Quân](/wiki/L%C3%AA_V%C4%83n_Qu%C3%A2n) được cử lên thay, liền cho quân tiến đánh lũy Ba Lai ( [Bến Tre](/wiki/B%E1%BA%BFn_Tre)) và Trà Tân ( [Định Tường](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_T%C6%B0%E1%BB%9Dng)). Trong trận Ba Lai, Chưởng cơ quân Nguyễn là Đặng Văn Lượng bị tướng Tây Sơn là Nguyễn Văn Kim chém chết, tướng Quân cũng bị Lê Văn Kế chém trọng thương. Kể từ đó, bộ chỉ huy liên quân cho đóng quân dọc theo [sông Tiền](/wiki/S%C3%B4ng_Ti%E1%BB%81n), từ cù lao Năm Thôn trở lên hướng [Mỹ Tho](/wiki/M%E1%BB%B9_Tho) và đặt đại bản doanh tại Trà Tân . [15]
|“||
||”|
Cuối năm
[1784](/wiki/1784), Trương Văn Đa sai Đô úy Đặng Văn Trấn về [Quy Nhơn](/wiki/Quy_Nh%C6%A1n) báo rõ tình hình nguy cấp ở phía Nam, vua Thái Đức (Nguyễn Nhạc) liền cử [Nguyễn Huệ](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Hu%E1%BB%87) làm tổng chỉ huy đem đại binh vào chống ngăn Tây Sơn. Khoảng đầu năm [16] [Giáp Thìn](/wiki/Gi%C3%A1p_Th%C3%ACn)( [tháng 1](/wiki/Th%C3%A1ng_m%E1%BB%99t)năm [1785](/wiki/1785)), thì binh thuyền Tây Sơn vào đến nơi và đóng ở [Mỹ Tho](/wiki/M%E1%BB%B9_Tho). Sau đó, tướng Nguyễn Huệ cử một ít quân mở những cuộc tập kích nhỏ để thăm dò.
Biết quân Xiêm tham tàn, Nguyễn Huệ cho người đưa tiền của sang mua chuộc, bàn việc giảng hòa, cốt làm cho tướng Xiêm chủ quan và làm tăng thêm mối hoài nghi của chúa Nguyễn đối với quân Xiêm
. [17]
Ngoài mối nghi ngờ trên, càng ở gần nhau thì mâu thuẫn giữa quân Nguyễn, quân Xiêm và nhân dân Việt càng trở nên sâu sắc. Quân Xiêm cậy mình là kẻ cứu giúp nên đàn áp, cướp bóc nhân dân, khinh mạn cả chúa Nguyễn và quân Nguyễn
. Bởi vậy, trong thư đề ngày 25 tháng 1 năm 1785, chúa Nguyễn Ánh đã than phiền với giáo sĩ J. Liot rằng: [18]
|“||
||”|
Đại Nam thực lục thì chép:
|“||
||”|
Nhờ kế mưu đó, mà Nguyễn Huệ có đủ thời gian để nghiên cứu địa hình và bố trí một trận quyết chiến.
### Trận chính[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_R%E1%BA%A1ch_G%E1%BA%A7m_%E2%80%93_Xo%C3%A0i_M%C3%BAt&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_R%E1%BA%A1ch_G%E1%BA%A7m_%E2%80%93_Xo%C3%A0i_M%C3%BAt&action=edit§ion=7)]
So sánh lực lượng, biết không thể nào đánh thẳng vào
[Sa Đéc](/wiki/Sa_%C4%90%C3%A9c) hay Trà Tân được, Nguyễn Huệ liền đi xem xét địa hình, thăm dò lòng dân ở đây và tìm hiểu điểm mạnh, yếu của đối phương. Cuối cùng, ông quyết định chọn khúc sông Mỹ Tho từ Rạch Gầm đến Xoài Mút , cách Mỹ Tho khoảng 12 [20] [km](/wiki/Kil%C3%B4m%C3%A9t), làm trận địa quyết chiến . [[21]](#cite_note-21)
Sau khi bí mật cho quân và tàu chiến ẩn náu ở các nơi hiểm yếu, Nguyễn Huệ lệnh cho quân đến khiêu khích. Lập tức, Chiêu Tăng giao Sạ Uyển ở lại giữ đại bản doanh, cử Lục Cổn dẫn bộ binh men theo tả ngạn sông Tiền để cùng phối họp; còn ông cùng với tướng tiên phong là Chiêu Sương, dẫn hàng trăm thuyền chiến tiến xuống Mỹ Tho, nơi đặt đại bản doanh của Tây Sơn.
Đêm ngày 18
[tháng 1](/wiki/Th%C3%A1ng_m%E1%BB%99t) năm [1785](/wiki/1785) (ngày 8 [tháng Chạp](/wiki/Th%C3%A1ng_ch%E1%BA%A1p) năm [Giáp Thìn](/wiki/Gi%C3%A1p_Th%C3%ACn)), lợi dụng con nước đang xuôi, cả hai đạo thủy bộ quân Xiêm cùng rầm rộ tấn công.
Đến khoảng đầu canh năm ngày
[19 tháng 1](/wiki/19_th%C3%A1ng_1) năm [1785](/wiki/1785), đoàn thuyền chiến của địch lọt vào trận địa mai phục của quân Tây Sơn ở Rạch Gầm-Xoài Mút, tức thì pháo lệnh tấn công của Tây Sơn nổ vang. Mở đầu trận đánh, hai đội thủy binh Tây Sơn từ Rạch Gầm, Xoài Mút bất ngờ lao ra, chặn đánh hai đầu, dồn quân địch vào vòng vây đã bố trí sẵn. Đồng thời, từ hai bờ sông Tiền (đoạn Rạch Gầm-Xoài Mút) và dọc bờ cù lao Thới Sơn, bãi Tôn, cồn Bà Kiểu, Rừng Dừa... các đại bác cùng pháo hỏa hổ của bộ binh Tây Sơn bắn ra dữ dội vào khúc giữa đoàn thuyền địch lúc bây giờ đang bị ùn lại.
Đồng loạt, đoàn thuyền Tây Sơn từ Rạch Gầm, Xồi Mút từ trong những nhánh rạch nhỏ chảy quanh các cồn bãi, nhanh chóng kéo ra chặn đánh đầu. Một đoàn thuyền Tây Sơn khác ẩn náu sau cù lao Thới Sơn, xông ra đánh mạnh vào hông (nhằm chia cắt đội hình) và đánh chặn đường lui, dồn đoàn thuyền của đối phương vào thế tiến thoái lưỡng nan. Cùng lúc ấy, quân Tây Sơn, cho những thuyền nhẹ chở đầy những vật liệu dễ cháy đâm thẳng vào những chiến thuyền đang rối loạn làm cho số bị chìm, số bị cháy...
Quân Tây Sơn, thủy bộ phối hợp với nhau, khép chặt vòng vây, tiêu diệt quân địch hết mảng này đến mảng khác. Dưới sự chỉ huy và đốc chiến của Nguyễn Huệ, quân Tây Sơn lao vào cuộc chiến đấu quyết liệt. Một viên tướng quân Nguyễn về Long Hồ kể cho Mạc Tử Sinh biết:
*"Nguyễn Huệ đốc chiến ở phía sau, ra lệnh liều chết đánh, quân sĩ nào không quyết chiến thì chém ngay để làm răn. Vì thế các tướng sĩ đều liều, không nghĩ gì đến tính mệnh... tiến công rất là mãnh liệt"* [[22]](#cite_note-ReferenceA-22)
Trời vừa rạng sáng, thì chiến cuộc cũng vừa dứt. Kết quả là 300 chiến thuyền và 2 vạn thủy binh của Xiêm cùng một số quân của chúa Nguyễn, không đầy một ngày, đã bị quân Tây Sơn phá tan. Hai tướng Chiêu Tăng, Chiêu Sương chạy trốn về
[Sa Đéc](/wiki/Sa_%C4%90%C3%A9c), bị truy kích, lại hối hả cùng Sa Uyển dẫn vài nghìn tàn quân chạy bộ sang [Chân Lạp](/wiki/Ch%C3%A2n_L%E1%BA%A1p) rồi về Xiêm . [23]
Riêng chúa Nguyễn Ánh vừa thấy "thế giặc mãnh liệt, không thể chống nổi" (
*Mạc Thị gia phả*) đã cùng đoàn tùy tùng vội vã rút chạy theo sông Trà Luật ra [sông Tiền](/wiki/S%C3%B4ng_Ti%E1%BB%81n) rồi tìm đường sang Trấn Giang ( [Cần Thơ](/wiki/C%E1%BA%A7n_Th%C6%A1)) . Tại [24] [Long Hồ](/wiki/Long_H%E1%BB%93_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)), Mạc Tử Sinh đưa 3 chiếc thuyền còn lại để đón chúa Nguyễn chạy sang [Hà Tiên](/wiki/H%C3%A0_Ti%C3%AAn_(t%E1%BB%89nh)).
Còn quân bản bộ của chúa Nguyễn thì tan tác mỗi người một ngả. Viên cai cơ chỉ huy quân thủy là Nguyễn Văn Oai bị chết tại trận. Những viên tướng khác như
[Nguyễn Văn Thành](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_V%C4%83n_Th%C3%A0nh), Tôn Thất Huy, Tôn Thất Hội...mỗi người cũng chỉ còn được dăm chục quân.
|“||
||”|
### Sau trận[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_R%E1%BA%A1ch_G%E1%BA%A7m_%E2%80%93_Xo%C3%A0i_M%C3%BAt&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_R%E1%BA%A1ch_G%E1%BA%A7m_%E2%80%93_Xo%C3%A0i_M%C3%BAt&action=edit§ion=8)]
Chiêu Tăng, Chiêu Sương cùng với một số tàn quân trốn được lên bờ bắc
[sông Mỹ Tho](/wiki/S%C3%B4ng_M%E1%BB%B9_Tho), phải liều chết đánh phá để mở đường chạy lên Quang Hóa rồi qua đất [26] [Chân Lạp](/wiki/Ch%C3%A2n_L%E1%BA%A1p)về Xiêm. Số tàn quân sống sót chạy theo Chiêu Tăng, Chiêu Sương có khoảng vài nghìn người. Ngày 4 tháng 2 năm 1785, vua Xiêm nhận được tin bại trận, vội phái Phi-nhã Xuân đem 10 thiếc thuyền đi cứu tàn quân chạy trốn bằng đường biển. Khi gặp mặt, tàn quân trả lời Phi-nhã Xuân: [[27]](#cite_note-27) *"Chiêu Tăng đại bại, đã theo đường bộ Cao Miên chạy trốn để thoát nạn. Chúng tôi bị thua ở phía sau không biết đường bộ thập tử thất sinh thế lào, may cướp được một số thuyền của dân, chạy trốn về đây"* [[28]](#cite_note-28)
Trong lần chạy tháo thân này,
[Nguyễn Ánh](/wiki/Gia_Long) và đoàn tùy tùng lại lâm vào cảnh rất khổ sở, có lúc cạn cả lương ăn, tướng Nguyễn Văn Thành phải đi ăn cướp, bị đánh trọng thương, suýt chết . Số quân bản bộ của Nguyễn Ánh có khoảng 4 nghìn thì chỉ còn hơn 800 người chạy thoát sang Xiêm, trong đó có 200 chạy trốn theo Nguyễn Ánh và 600 chạy theo Lê Văn Quân. Ngày 25 tháng 1 năm 1785, chúa Nguyễn sai Mạc Tử Sanh và Chánh cơ Trung sang Xiêm báo tin thất trận. [29]
Thấy không thể trông cậy được người Xiêm, chúa Nguyễn nhờ giáo sĩ
[Bá Đa Lộc](/wiki/Pigneau_de_Behaine) đem [Hoàng tử Cảnh](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_C%E1%BA%A3nh) đi sang [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) cầu viện. Đến khi, các tùy tướng dẫn tàn quân tìm đến, cả đoàn mới kéo nhau ra sống ở đảo Thổ Chu. Trong bức thư gửi cho giáo sĩ Li-ô sáu ngày sau trận Rạch Gầm - Xoài Mút, Nguyễn Ánh kể *"Chúng tôi vừa bị thua trận, tất cả quân lính đều bị tan vỡ"* [[30]](#cite_note-30) [Tháng 3](/wiki/Th%C3%A1ng_ba) năm [Ất Tỵ](/wiki/%E1%BA%A4t_T%E1%BB%B5) ( [1785](/wiki/1785)), quân Tây Sơn đến truy đuổi, chúa Nguyễn cùng với khoảng 200 quân tướng và 5 chiếc thuyền lại phải chạy sang đảo Cổ Cốt, rồi sang [31] [Xiêm](/wiki/Xi%C3%AAm).
Sử
[nhà Nguyễn](/wiki/Nh%C3%A0_Nguy%E1%BB%85n) là *Quốc triều chính biên toát yếu* chép: *Tướng Xiêm là Chiêu Tăng, Chiêu Sương không biết* [địa lý](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_l%C3%BD), lại quen thắng trận luôn, liền kéo quân thẳng xuống [Mỹ Tho](/wiki/M%E1%BB%B9_Tho), gặp quân phục binh chặn đánh, quân Xiêm thua, theo đường núi Chân Lạp chạy về... [Tháng 4](/wiki/Th%C3%A1ng_t%C6%B0)năm [Ất Tỵ](/wiki/%E1%BA%A4t_T%E1%BB%B5)(1785), ngài (Nguyễn Ánh) đến thành [Vọng Các](/wiki/Bangkok), vua Xiêm hỏi sự trạng bị thua. Ngài nói hết chuyện Tăng, Sương tàn bạo, dân ta thán, nên thua. Xiêm vương giận lắm, muốn chém Tăng, Sương, ngài lại hòa giải...Xiêm vương mới nguôi giận. [[32]](#cite_note-32)
Chính sử của nhà Nguyễn, dù được viết với quan điểm ủng hộ Nguyễn Ánh, phê phán Nguyễn Huệ cũng phải thừa nhận
: [33]
|“||"
|...quân Xiêm (từ sau khi thua trận Rạch Gầm – Xoài Mút) tuy ngoài miệng thì nói khoác nhưng trong bụng thì sợ Nguyễn Huệ như sợ |”|
Vua Xiêm
[Chakri](/wiki/Rama_I) I gọi Chiêu Tăng, Chiêu Sương là *"ngu hèn, kiêu căng, hung hãn đến nỗi bại trận làm bại binh, nhục quốc"*. [[22]](#cite_note-ReferenceA-22)
Sau đó,
[Nguyễn Phúc Ánh](/wiki/Gia_Long) xin vua Xiêm cho ra ở Đồng Khoai , ngoại thành [34] [Vọng Các](/wiki/Bangkok). Ở đây, đoàn chúa Nguyễn lo khẩn hoang, làm ruộng, đốn củi...để nuôi nhau. Còn [Nguyễn Huệ](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Hu%E1%BB%87), sau khi đánh dẹp xong, liền đem đại quân về [Quy Nhơn](/wiki/Quy_Nh%C6%A1n), cử Đô đốc Đặng Văn Trấn ở lại giữ [Gia Định](/wiki/Gia_%C4%90%E1%BB%8Bnh).
## Nhận xét[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_R%E1%BA%A1ch_G%E1%BA%A7m_%E2%80%93_Xo%C3%A0i_M%C3%BAt&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_R%E1%BA%A1ch_G%E1%BA%A7m_%E2%80%93_Xo%C3%A0i_M%C3%BAt&action=edit§ion=9)]
Trích nhận xét:
- Trải qua 14 năm, kể từ ngày khởi sự cho tới năm
[1785](/wiki/1785), nghĩa quân Tây Sơn đã giành được nhiều chiến thắng lớn, nhưng chưa có chiến thắng nào nhanh gọn, lớn lao và rực rỡ bằng chiến thắng Rạch Gầm-Xoài Mút. Chỉ trong thời gian một ngày, quân đội Tây sơn đã tiêu diệt gọn nhiều vạn quân Xiêm-Nguyễn, đặt toàn bộ lãnh thổ [Đàng Trong](/wiki/%C4%90%C3%A0ng_Trong)dưới quyền kiểm soát của mình. Trong trận quyết chiến này, Nguyễn Huệ đã lợi dụng địa hình, vận dụng chiến thuật một cách linh hoạt. Đặc biệt, ông đã khéo léo kết hợp quân thủy và quân bộ để cùng tấn công, đánh đối phương trên cả bốn mặt, nhưng chủ lực là đánh thật mạnh vào sườn địch. Xét toàn cục, cuộc tiến công trên có ý nghĩa chính trị, quân sự rất to lớn; nó có tác dụng quyết định đối với cuộc diện ở miền Nam . [[35]](#cite_note-35)
- Không thể tấn công đối phương ở
[Trà Tân](/wiki/Tr%C3%A0_T%C3%A2n), vì đây là một bản doanh tập trung đông quân và được phòng bị chặt chẽ, trong khi quân của Tây Sơn ít hơn hẳn về số lượng. Hơn nữa trong tình hình cả nước lúc bấy giờ, đòi hỏi Nguyễn Huệ phải đánh nhanh giải quyết nhanh. Bởi kẻ thù nguy hiểm của Tây Sơn không phải chỉ có liên quân Xiêm-Nguyễn ở [Gia Định](/wiki/Gia_%C4%90%E1%BB%8Bnh)mà còn có quân chúa [Trịnh](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh)ở [Thuận Hóa](/wiki/Thu%E1%BA%ADn_H%C3%B3a). Tiến công vào Trà Tân, cuộc chiến đấu chắc chắn sẽ ác liệt và kéo dài. Như vậy, quân chủ lực tinh nhuệ của Tân Sơn bị giam chân ở phía Nam. Rất có thể, khi ấy quân Trịnh chớp lấy thời cơ đánh vào [Quy Nhơn](/wiki/Quy_Nh%C6%A1n). Phải đồng thời đối phó với hai kẻ thù ở hai phía, quân Tây Sơn chắc chắn sẽ bị phân tán lực lượng. Đó là những lý do vì sao Nguyễn Huệ không mở cuộc tiến công vào đó, mà chủ trương nhử địch ra khỏi căn cứ, kéo họ đến một địa hình có lợi cho quân mình, để tiêu diệt gọn bằng một trận thủy chiến . [[36]](#cite_note-36)
## Ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_R%E1%BA%A1ch_G%E1%BA%A7m_%E2%80%93_Xo%C3%A0i_M%C3%BAt&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_R%E1%BA%A1ch_G%E1%BA%A7m_%E2%80%93_Xo%C3%A0i_M%C3%BAt&action=edit§ion=10)]
-
-
-
-
Chúa
[Nguyễn Phúc Ánh](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_%C3%81nh)khi đang lưu vong ở [Xiêm La](/wiki/Xi%C3%AAm_La)năm [1783](/wiki/1783)
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_R%E1%BA%A1ch_G%E1%BA%A7m_%E2%80%93_Xo%C3%A0i_M%C3%BAt&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_R%E1%BA%A1ch_G%E1%BA%A7m_%E2%80%93_Xo%C3%A0i_M%C3%BAt&action=edit§ion=11)]
## Sách tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_R%E1%BA%A1ch_G%E1%BA%A7m_%E2%80%93_Xo%C3%A0i_M%C3%BAt&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_R%E1%BA%A1ch_G%E1%BA%A7m_%E2%80%93_Xo%C3%A0i_M%C3%BAt&action=edit§ion=12)] [Quốc sử quán triều Nguyễn](/wiki/Qu%E1%BB%91c_s%E1%BB%AD_qu%C3%A1n_(tri%E1%BB%81u_Nguy%E1%BB%85n)), *Quốc triều chính biên toát yếu*. Nhà xuất bản Văn Học, 2002. [Ngô Giáp Đậu](/wiki/Ng%C3%B4_Gi%C3%A1p_%C4%90%E1%BA%ADu), *Hoàng Việt hưng long chí*. Nhà xuất bản Văn Học, 1993. [Trần Trọng Kim](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Tr%E1%BB%8Dng_Kim), [Việt Nam sử lược](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_s%E1%BB%AD_l%C6%B0%E1%BB%A3c), Nhà xuất bản Tân Việt, [Sài Gòn](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh), 1968. [Phạm Văn Sơn](/wiki/Ph%E1%BA%A1m_V%C4%83n_S%C6%A1n), [Việt sử tân biên](/wiki/Vi%E1%BB%87t_s%E1%BB%AD_t%C3%A2n_bi%C3%AAn)(quyển 3), [Sài Gòn](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh), 1959.
- Tạ Chí Đại Trường,
*Việt Nam thời Tây Sơn, lịch sử nội chiến 1771-1802*. Nhà xuất bản Công an nhân dân, 2007. [Phan Huy Lê](/wiki/Phan_Huy_L%C3%AA), Bùi Đăng Dũng, Phan Đại Doãn, Phạm Thị Tâm, Trần Bá Chí, *Một số trận quyết chiến chiến lược trong lịch sử dân tộc ta*(gọi tắt là Một số trận quyết chiến chiến lược). Nhà xuất bản Quân đội Nhân dân, 1998. [[2]](http://www.lichsuvietnam.vn/home.php?option=com_content&task=view&id=1197&Itemid=5)
- Nguyễn Khắc Thuần,
*Danh tướng Việt Nam (tập 3)*. Nhà xuất bản Giáo dục, 2005.
- Nguyễn Lương Bích, Pham Ngọc Phụng,
*Tìm hiểu thiên tài quân sự của Nguyễn Huệ*, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, 1976.
- Trương Hữu Quýnh, Phan Đại Doãn, Nguyễn Cảnh Minh,
*Đại cương Lịch sử Việt Nam*(tập 1). Nhà xuất bản Giáo dục, 2007.
- Phạm Việt Trung-Nguyễn Xuân Kỳ-Đỗ Văn Nhung,
*Lịch sử Campuchia*. Nhà xuất bản Đại học & THCN, 1982.
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_R%E1%BA%A1ch_G%E1%BA%A7m_%E2%80%93_Xo%C3%A0i_M%C3%BAt&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_R%E1%BA%A1ch_G%E1%BA%A7m_%E2%80%93_Xo%C3%A0i_M%C3%BAt&action=edit§ion=13)] **Vũ Thế Dinh, Mạc Thị gia phà, sách đã dẫn** [^](#cite_ref-1) **Rama I vừa mới đảo chính Taksin, lập nên vương triều Chakri.** [^](#cite_ref-2) **Do trước khi làm vua, Rama I và tướng của Nguyễn Ánh có giao hảo.** [^](#cite_ref-3) **Lúc này Nguyễn Ánh mới ngoài 23 tuổi.** [^](#cite_ref-4) [^](#cite_ref-5) *Danh tướng Việt Nam*(tập 3), tr. 186. **Các nhà nghiên cứu giải thích: chữ** [^](#cite_ref-6) *Chiêu*không phải là tên họ mà là chức tước, có thể gọi là *chao*hay *chậu*trong [tiếng Lào](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_L%C3%A0o)và [tiếng Thái](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Th%C3%A1i)( **เจ้า**). [Chữ Hán](/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n)vốn viết là *Chiếu*(日召), sau vì kiêng huý nên các sử thần [nhà Nguyễn](/wiki/Nh%C3%A0_Nguy%E1%BB%85n)mới viết thành *chiêu*(召) ( *Tìm hiểu thiên tài quân sự của Nguyễn Huệ*, tr. 88). **Số quân Nguyễn ghi theo** [^](#cite_ref-7) *Danh tướng Việt Nam*(tập 3), tr. 189. **Ông này là con của chị vua** [^](#cite_ref-8) [Rama I](/wiki/Rama_I), bố là người Hoa, gọi nhà vua bằng cậu ruột (The Dynastic Chronicles, The First Reign [Vol. II] tr. 121 **Cách người Xiêm gọi Nguyễn Ánh - Ông Thượng Sư - องเชียงสือ Chiang Sue** [^](#cite_ref-9)
- ^
**a** [Nguyễn Duy Chính, "Tương quan Xiêm-Việt cuối thế kỷ XVIII", dẫn theo Thadeus và Chadin Flood (dịch và hiệu đính), "The Dynastic Chronicles, Bangkok Era, The First Reign", Chaophraya Thiphakorawong Edition, [Vol. I]: Text. Tokyo: The Centre for East Asian Cultural Studies, 1978. page 61](#cite_ref-NDC_10-1) **ă** **Nguyễn Duy Chính, "Tương quan Xiêm-Việt cuối thế kỷ XVIII"** [^](#cite_ref-11) **Vũ Thế Dinh là người trực tiếp tham chiến. Khi ấy, ông giữ chức cai đội dưới quyền của tham tướng** [^](#cite_ref-12) [Mạc Tử Sanh](/wiki/M%E1%BA%A1c_T%E1%BB%AD_Sanh). Sau khi quân Xiêm thất bại, Nguyễn Ánh giao cho ông thu thập tài liệu viết bức "quốc thư" gửi cho vua Xiêm trình bày rõ sự tàn bạo và lý do thất bại của quân Xiêm. Vũ Thế Dinh viết "Mạc Thị gia phả" vào năm 1818. **Nguyễn Huệ đã ngoài 32 tuổi, kinh nghiệm trận mạc hơn hẳn Nguyễn Ánh.** [^](#cite_ref-13) **Nguyễn Khắc Thuần cho biết lúc bấy giờ quân Tây Sơn đã có khá nhiều đại bác do** [^](#cite_ref-14) [Hà Lan](/wiki/H%C3%A0_Lan)sản xuất. Và giáo sư Thuần cũng lưu ý rằng số quân Tây Sơn chỉ là con số ước đoán của các nhà sử học hiện đại, chứ sử cũ không thấy chép. ( *Danh tướng Việt Nam*[tập 3], tr. 189). **Trà Tân còn có tên Trà Luật hay cù lao Năm Thôn. Ở đây có rạch Trà Tân nằm ở bờ bắc** [^](#cite_ref-15) [sông Mỹ Tho](/wiki/S%C3%B4ng_M%E1%BB%B9_Tho), chảy qua Hưng Lễ, Hưng Nhân rồi đổ ra sông Tiền. Địa hình và vị trí vùng này khá lợi hại. Từ Trà Tân, liên quân Xiêm-Nguyễn dễ dàng theo đường thủy tiến đánh Mỹ Tho, là đại bản doanh của quân Tây Sơn. Theo *Mạc Thị gia phả*, thì Nguyễn Ánh "đóng đồn ở trên bờ sông", và quân Xiêm "lên cả trên bờ cố thủ, chiến thuyền đỗ dọc theo bờ sông làm thế ỷ dốc". **Theo** [^](#cite_ref-16) [Quách Tấn](/wiki/Qu%C3%A1ch_T%E1%BA%A5n)(quê ở Tây Sơn, tác giả sách *Nhà Tây Sơn*) thì đi theo Nguyễn Huệ lần này còn có: vợ chồng [Trần Quang Diệu](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Quang_Di%E1%BB%87u)- [Bùi Thị Xuân](/wiki/B%C3%B9i_Th%E1%BB%8B_Xu%C3%A2n)điều khiển bộ binh, [Võ Văn Dũng](/wiki/V%C3%B5_V%C4%83n_D%C5%A9ng)cùng Nguyễn Huệ chỉ huy thủy quân (Bảo tàng Quang Trung xuất bản, 2000, tr. 97). Tuy nhiên, thông tin này chưa được xác minh và cũng chưa tìm thấy ở tài liệu khác. **Trước thái độ ngờ vực của chúa Nguyễn Ánh, Chiêu Tăng có lần đã phải giãi bày, thề thốt: "Tôi phục mệnh vua nước tôi đem quân vượt biển sang giúp quốc vương, nay chưa phân thắng bại mà tôi tham của cải thì có khác gì loài thú cắn lại chủ nhà. Nếu vì lợi mà phải thất trận, làm nhục quốc thể, thì tôi trốn sao khỏi tội trời diệt. Xin quốc vương chớ nghi ngờ" (Vũ Thế Dinh,** [^](#cite_ref-17) *Mạc Thị gia phả*). [^](#cite_ref-18) *Tìm hiểu thiên tài quân sự của nguyễn Huệ*, tr. 92. **Nguyễn Khắc Thuần dịch (** [^](#cite_ref-19) *Danh tướng Việt Nam*[tập 3], tr. 188). Tương tự, *sách Hoàng Việt hưng long chí*chép: *Quân Xiêm tàn bạo, đi đến đâu đều cướp bóc, bắt bớ; nên dân chúng ta thán oán ghét*(tr. 121). **Đoạn sông này dài khoảng 6-7** [^](#cite_ref-20) [km](/wiki/Kil%C3%B4m%C3%A9t), lòng sông rộng từ 1-2 [km](/wiki/Kil%C3%B4m%C3%A9t), Giữa sông có cù lao Thới Sơn, cù lao Hộ (còn gọi là Bãi Tồn), cồn Bà Kiểu, rạch Rau Răm, Rừng Dừa,...với nhiều cây cối rậm rạp, rất thuận lợi cho việc giấu quân và mai phục. **Theo Đại Nam thực lục thì: Lê Xuân Giác bày kế này cho Nguyễn Huệ.** [^](#cite_ref-21)
- ^
**a** [Vũ Thế Dinh, Mạc Thị gia phả, sách đã dẫn](#cite_ref-ReferenceA_22-1) **ă** [^](#cite_ref-23) *Mạc Thị gia phả*chép: *Lúc xuất quân, quân thủy, bộ tất cả gồm 5 vạn quân nay chỉ còn hơn 1 vạn*. *Hoàng Việt hưng long chí*chép: *Quân Xiêm đại bại. Chiêu Tăng, Chiêu Sương chỉ thu thập được mấy nghìn tàn quân, theo đường núi Chân Lạp chạy về nước*(tr. 122). Tương tự, *chép:* [Việt Nam sử lược](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_s%E1%BB%AD_l%C6%B0%E1%BB%A3c) *Nguyễn Huệ...đánh phá một trận, giết quân Tiêm chỉ còn được vài nghìn người, chạy theo đường thượng đạo trốn về nước*. Sách *Lịch sử*viết: [Campuchia](/wiki/Campuchia) *Quân Xiêm thua to: gần bốn vạn người bị giết chết tại trận. Chiến thắng này đã giúp cho nhân dân*(tr. 159). Chính vì vậy, sử Nguyễn đã ghi rằng: "Người Xiêm từ sau cuộc bại trận năm [Campuchia](/wiki/Campuchia)thoát khỏi sự chiếm đóng của quân Xiêm một thời gian [Giáp Thìn](/wiki/Gi%C3%A1p_Th%C3%ACn), miệng tuy nói khoác mà lòng thì sợ Tây Sơn như cọp" ( *, tập 2, tr. 65).* [Đại Nam thực lục](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_Nam_th%E1%BB%B1c_l%E1%BB%A5c) **Theo Đại Nam thực lục: lúc này chỉ còn cỡ 10 người chạy cùng Nguyễn Ánh là Trần Phước Giai, Nguyễn Văn Bình, Lê Văn Duyệt,...** [^](#cite_ref-24) **Đại Nam thực lục, tập 1.** [^](#cite_ref-25) **Quang Hóa là đất thuộc tỉnh Tây Ninh ngày nay, chưa rõ làm sao quân Xiêm lại chạy lên hướng này?** [^](#cite_ref-26) **Phraya (พระยา Phi Nhã) là chức Tướng của Xiêm, người này có thể là Tôn Thất Xuâm.** [^](#cite_ref-27) **Vũ Thế Dinh, Mạc Thị gia phả, sách đã dẫn. Phi-nhã hay pha-nha là từ Thái, chỉ một chức tước của phong kiến Xiêm thời đó** [^](#cite_ref-28) [^](#cite_ref-29) *Đại Nam chính biên liệt truyện sơ tập (quyển 21 và 15. Nguyễn Khắc Thuần dẫn lại,*Danh tướng Việt Nam *, tập 3, tr. 195).* **L. Cadière, Les Francais aux services de Gia Long** [^](#cite_ref-30) **Con số căn cứ theo sách** [^](#cite_ref-31) *Tìm hiểu thiên tài quân sự của Nguyễn Huệ*(tr. 97) & *Danh tướng Việt Nam*(tập 3, tr. 195). **Quốc triều sử toát yếu** [^](#cite_ref-32) *, tr. 35.* **Sử quán triều Nguyễn, Đại Nam thực lục, sách đã dẫn, t. II, tr. 65** [^](#cite_ref-33) **Nhà Nguyễn gọi là Long Kỳ.** [^](#cite_ref-34) **Lược theo** [^](#cite_ref-35) *Tìm hiểu thiên tài quân sự của Nguyễn Huệ*, tr. 97 và 101. **Lược theo** [^](#cite_ref-36) *Chiến thắng Rạch Gầm-Xoài Mút*(bản điện tử) [[1]](http://lichsuvietnam.vn/home.php?option=com_content&task=view&id=1197&Itemid=5).

X-Cache: cp1055 miss, cp1065 miss